պանիր

借自伊朗語支。對比中古波斯語 [需要書冊巴列維文] (pnyl /panīr/，“芝士”), 波斯語 پنیر (panīr，“芝士”)。

一些複合詞中有-դ- (-d-)，如պանդրեմ (pandrem)，對比մանդր (mandr), ծանդր (candr), ծունդր (cundr)。

Այլ գինի և իւղ, ձու, ձուկն, պանիր, կոգի, կաղտի, բածին, շճուկ, կաթն, խեր, և ձկանմորէ, զայս բնաւ ամենևին չէ օրէն և ոչ վայել է ճաշակել ամենայն ումեք, մեծի և փոքու, արդարոյ և մեղաւորի։

Ayl gini ew iwł, ju, jukn, panir, kogi, kałti, bacin, ščuk, katʻn, xer, ew jkanmorē, zays bnaw amenewin čʻē ōrēn ew očʻ vayel ē čašakel amenayn umekʻ, meci ew pʻokʻu, ardaroy ew meławori.

5th century, Yovhan Mandakuni, Čaṙkʿ [Sermons] :

պանիր Հոլանտիոյ

գործել, մածուցանել պանիր


Նաբուքոդոնոսոր

借自古希臘語 Ναβουχοδονόσορ (Naboukhodonósor)。

Յաւուրս նորա ել Նաբուքոդոնոսոր արքայ Բաբելոնի, եւ եղեւ նորա ծառայ Յովակիմ ամս երիս, եւ դարձաւ վտարանջեաց ի նմանէ:

其在位時，巴比倫王尼布甲尼撒登基，約金作他的僕人三年；然後他轉身反抗他。

Yawurs nora el Nabukʻodonosor arkʻay Babeloni, ew ełew nora caṙay Yovakim ams eris, ew darjaw vtaranǰeacʻ i nmanē:

գումարեաց եդ ի ձեռին որդւոյն իւրում Նաբուկոդրոսորայ, որ այնուհետեւ ի չափ իսկ հասակի հասեալ էր, մասն ինչ ի զօրացն

他把他集結的部分軍隊交給他成熟的兒子尼布甲尼撒指揮

gumareacʻ ed i jeṙin ordwoyn iwrum Nabukodrosoray, or aynuhetew i čʻapʻ isk hasaki haseal ēr, masn inčʻ i zōracʻn

5th century, Eusebius of Caesarea, Chronicon I.65–66:


բոզաւագ

「娼妓的首領」，源自 բոզ (boz) + աւագ (awag)。

[…] այլ եւս առաջնորդք, որ հոգևոր հայր են ժոդովրդեանն և [ոչ] խրատեն զժողովուրդս և զկաշառակերսն և զշահառոյս և զբոզաւագս և զարբեցողս, այլ առնուն կաշառ ի նոցանէ և թողուն զնոսա ի մեղս իւրեանց […]

[…]ayl ews aṙaǰnordkʻ, or hogewor hayr en žodovrdeann ew [očʻ] xraten zžoġovurds ew zkašaṙakersn ew zšahaṙoys ew zbozawags ew zarbecʻoġs, ayl aṙnun kašaṙ i nocʻanē ew tʻoġun znosa i meġs iwreancʻ[…]

12–13th century, Vardan Aygekcʿi, Žołovacʿoykʿ aṙakacʿ Vardanay [Collection of Fables of Vardan] :

Եւ տարեալ ՚ի Թաւրէզ քաղաք շահաստան․ վաճառեցին կնոջ միոյ բոզաւագի․ և կինն այն բոզաւագ՝ էր հաւատովն քրիստոնեայ։ Իբրև գիտաց երիցակինն Յուսկայ՝ զբոզաւագն թէ քրիստոնեայ է։

他們搬到大不里士大城後，賣給了某個老鴇。這位老婦人是一個因信而成為基督徒的人。 […]

Ew tareal ’i Tʻawrēz kʻałakʻ šahastan; vačaṙecʻin knoǰ mioy bozawagi; ew kinn ayn bozawag, ēr hawatovn kʻristoneay. Ibrew gitacʻ ericʻakinn Yuskay, zbozawagn tʻē kʻristoneay ē.

Yaysmawurkʿ [The Armenian Church Synaxarion] January 3, (1706 edition):

[…] տարեալ Թավրէզ մեծ քաղաքի, վաճառեցին բոզաւագի […]

[…] 他們搬到大不里士大城後，賣給了某個老鴇 […]

[…]tareal Tʻavrēz mec kʻaġakʻi, vačaṙecʻin bozawagi[…]

15th century, Yakob Netrarencʿ, Otanawors Yakob vardapetē asacʿeal... , (Matenadaran manuscript no. 2672, page 369a):


ջութակ

Սկզբնապար նախընթացութեան աղէյարմար ջութակաց […]

Skzbnapar naxəntʻacʻutʻean ałēyarmar ǰutʻakacʻ[…]

completed c. 1002–1003, Grigor Narekacʿi, Matean ołbergutʿean [Book of Lamentations] 92:


Փարաւոն

借自古希臘語 Φαραών (Pharaṓn)、Φαραώ (Pharaṓ)。

առաքեաց Փարաւոն զՅովսէփ շրջել ընդ ամենայն երկիրն Եգիպտացւոց

aṙakʻeacʻ Pʻarawon zYovsēpʻ šrǰel ənd amenayn erkirn Egiptacʻwocʻ

10/11th century?, Joseph and Aseneth 1.1:


խնձոր

源自胡里安語 𒄭𒂗𒍪𒊒 (ḫe-en-zu-ru /ḫenzūru, ḫinzur(i)/)（可能記錄作 ḫnzor(i)）或其未見諸記載的烏拉爾圖語同源詞。阿卡德語 𒄭𒂗𒍪𒊒 (/ḫinzūru/)、亞拉姆語 חֲזוּרָא (ḥăzzūrā)、古典敘利亞語 ܚܙܘܪܐ (ḥazzūrā)及蘇美爾語 𒄑𒄩𒋗𒌫 (^(GIŠ)ḫa-šu-ur₂ /ḫašḫur/)（可能）借自相同的源頭。Diakonoff 和 Starostin 認為可能有東高加索的平行詞彙。

Եւ ի ժամ աղանդեր մատուցանելոյ՝ եդին առաջի նորա միրգ, խնձոր եւ վարունգ եւ ամիճ, զի կերիցէ․

在上甜点的时候，他们在 [阿尔沙克一世] 面前放了他可能吃的水果——苹果和黄瓜。

Ew i žam ałander matucʻaneloy, edin aṙaǰi nora mirg, xnjor ew varung ew amič, zi kericʻē;

5th century, Pʿawstos Buzand, Hayoc Patmutʿiwnʿ [History of the Armenians] V.7:


ծաղիկ

源頭未知。部分說法認為其和ծաղր (całr)一樣派生自原始印歐語。

Սոյնպէս եւ գունակ գունակ եւ երփն երփն ծաղկանցն․ որպէս մանրագորն եւ վարդն եւ շուշանն եւ ասպազանն եւ յասմիկն եւ անիարն եւ սմնակն եւ ներգիսն եւ շամպղիտակն եւ մեղրուկն, հօրօտն եւ մօրօտն եւ մանիշակն․ եւ այլն ամենայն համասպրամ ծաղկանցն եւ ծառոցն բոյսք բողբոջոցն գարնանւոյն երեւեսցին յետ ձմերանւոյն։

同樣，許多不同種類和顏色的花兒，像茄蔘和玫瑰、百合與雪鈴花、茉莉同蓮花、鹽膚木和水仙、疆南星與肺草、風信子與罌粟花以及堇菜，還有所有其他的芳香花朵與樹木，都會在冬去春來的時刻綻放出骨朵。

Soynpēs ew gunak gunak ew erpʻn erpʻn całkancʻn; orpēs manragorn ew vardn ew šušann ew aspazann ew yasmikn ew aniarn ew smnakn ew nergisn ew šampłitakn ew mełrukn, hōrōtn ew mōrōtn ew manišakn; ew ayln amenayn hamaspram całkancʻn ew caṙocʻn boyskʻ bołboǰocʻn garnanwoyn erewescʻin yet jmeranwoyn.

5th century, Agatʿangełos, Patmutʿiwn Hayocʿ [History of the Armenians] 645:


գետաձի

源自 գետ (get，“河”) + -ա- (-a-) + ձի (ji，“馬”)。仿譯自古希臘語 ἱπποπόταμος (hippopótamos)。

Եւ զռնգնեղջիւր գազանէն ասեն թէ յՈվկիանոսէ անցանեն ընդ Ենտոս-Լիբիա մինչեւ ցՆեղոս, եւ նման են գետաձիոյ եւ ամենեքեան որձ են․

他們說犀牛從海洋漫步到利比亞內陸，遠至尼羅河；牠們類似於河馬，而且都是雄性。

Ew zṙngnełǰiwr gazanēn asen tʻē yOvkianosē ancʻanen ənd Entos-Libia minčʻew cʻNełos, ew nman en getajioy ew amenekʻean orj en;

c.''' 600 CE – c. 670 CE, Anania Širakacʿi, Ašxarhacʿoycʿ [Geography] :

Գտանին ի սիպէրիա, ո՟պ և ՚ի մոսկովս, և ՚ի զնզ՟ն տեղիս գերմանիոյ՝ ծածկեալ ը՟ հողով և այլ տեսակք մեծամեծ ոսկերաց․ որք թուին լինել ոսկերք արջառոց կմ՟ այլ ինչ համանման կենդանւոյ․ ո՟պ և ատամունք և ոսկերք ծովային ձիոյ, գետաձիոյ, այլ և մեծամեծ ոսկերք կէտ ձկան։

Gtanin i sipēria, o.p ew ’i moskovs, ew ’i znz.n tełis germanioy, cackeal ə. hołov ew ayl tesakkʻ mecamec oskeracʻ; orkʻ tʻuin linel oskerkʻ arǰaṙocʻ km. ayl inčʻ hamanman kendanwoy; o.p ew atamunkʻ ew oskerkʻ covayin jioy, getajioy, ayl ew mecamec oskerkʻ kēt jkan.

1802, Łukas Inčičean, Ašxarhagrutʿiwn čʿoricʿ masancʿ ašxarhi, Asioy, Ewropoy, Apʿrikoy ew Amerikoy [Geography of Four Continents: Asia, Europe, Africa and America] part 2, volume 2, pages 283–284, (in Google Books):


սնդիկ

借自伊朗語支：對比中古波斯語 [需要書冊巴列維文] (zy(w)ndk')、摩尼中古波斯語 𐫉𐫏𐫗𐫅𐫃 (zyndg)、古典波斯語 زنده (zinda，“活著的”)、波斯語 جیوه (jive)、ژیوه (žive，“汞”)。對照借自伊朗語族的：中古亞美尼亞語 ժիպակ (žipak)、阿拉伯語 زِئْبَق (ziʔbaq)、زَاؤُوق (zāʔūq)、古典敘利亞語 ܙܝܘܓ (zīwag)、ܣܐܕܢܓ (/sʾdng/)、格魯吉亞語 სინდიყი (sindiq̇i，“汞”)，後者可能經由亞美尼亞語借入。關於其意思上的發展，對比英語 quicksilver、拉丁語 argentum vivum。正確的詞源早在1823年就由 Klaproth 提出。

Ասի, եւ սնդիկդ (var. սնդիկտ, սնտիկդ) յառաջագոյն հեղեալ, այն որ շուրջ զնովաւ է՝ կողմանաւորի ուրումն եւ փոշոտ վայրի, ի մանր-մանր գնդակս ոլոռնացեալ, յերկրին սփռել առ ոչինչ յայնոսիկ, որ պատահեցին նմա, խառնեալ։

Asi, ew sndikd (var. sndikt, sntikd) yaṙaǰagoyn hełeal, ayn or šurǰ znovaw ē, kołmanawori urumn ew pʻošot vayri, i manr-manr gndaks oloṙnacʻeal, yerkrin spʻṙel aṙ očʻinčʻ yaynosik, or patahecʻin nma, xaṙneal.

8th century, Gregory of Nyssa, Tesutʿiwn yałags mardoys kazmutʿean [On the Formation of Man] :

Վեցերորդ՝ զի ասէ Արիստոտէլ թէ՝ սընդիկն եւ ծծումբն յոր ժամ խառնին ընդ իրեար յերակս երկրի, լինին նիւթ ամենայն հրահալելեաց։ Զի զօրութեամբ աստեղաց՝ սընդիկն եւ ծծումբն յիրեար խառնել, փոխին երբեմնն յոսկի, երբեմն յարծաթ, երբեմն յերկաթ, եւ ի պղինձ, եւ ի կլայեկ։ Արդ՝ թէ երկնից զօրութիւնն զսնդիկն եւ զծծումբն կարէ յոսկի փոխել՝ որչափ եւս առաւել Աստուած կարէ զհացն ի մարմին իւր փոխել։

Vecʻerord, zi asē Aristotēl tʻē, səndikn ew ccumbn yor žam xaṙnin ənd irear yeraks erkri, linin niwtʻ amenayn hrahaleleacʻ. Zi zōrutʻeamb asteġacʻ, səndikn ew ccumbn yirear xaṙnel, pʻoxin erbemnn yoski, erbemn yarcatʻ, erbemn yerkatʻ, ew i pġinj, ew i klayek. Ard, tʻē erknicʻ zōrutʻiwnn zsndikn ew zccumbn karē yoski pʻoxel, orčʻapʻ ews aṙawel Astuac karē zhacʻn i marmin iwr pʻoxel.

14th century, Grigor Tatʿewacʿi, Girkʿ kʿarozutʿean or kočʿi Amaṙan hator [Sermons, Summer Part] :


կապար

源自波斯語 کبر (kabar，“山柑”)在中古伊朗語支中一未見諸記載的同源詞。կապպար (kappar)、քապար (kʻapar)的同源對似詞。

Եւ ի բարձունս հայեսցին, եւ ապշութիւն ի ճանապարհին․ եւ ծաղկեսցի նշին, եւ թանձրասցի մարախն, եւ տարածեսցի կապարն․ զի գնաց մարդ ի տուն իւր յաւիտենից, եւ շուրջ եղեն կոծօղք ի հրապարակս։

人怕高處，路上有驚慌，杏樹開花，蚱蜢成為重擔，刺山柑要落下，因為人歸他永遠的家，弔喪的在街上往來

Ew i barjuns hayescʻin, ew apšutʻiwn i čanaparhin; ew całkescʻi nšin, ew tʻanjrascʻi maraxn, ew taracescʻi kaparn; zi gnacʻ mard i tun iwr yawitenicʻ, ew šurǰ ełen kocōłkʻ i hraparaks.


շաղգամ

借自中古波斯語 [需要文字] (SLKʾ /šalgam/)。參見波斯語 شلغم (šalğam)。

Գանգի (vars. գանդ, գանդի) = շաղգամ (vars. շահգամ, շաշգամ, ոջոկոս, քաղցու)։

γογγυλίς (gongulís) = 蕪菁

Gangi (vars. gand, gandi) = šałgam (vars. šahgam, šašgam, oǰokos, kʻałcʻu).

6th–12th? centuries, Baṙkʿ Gałianosi [The Greek–Armenian Dictionary to Galen] :

Ալփտ (var. ալփդ) = շաղգամ։

اللِّفْت (al-lift) = 蕪菁

9th or 10th century, with changes and additions in later centuries, Tʿargmanutʿiwn dełocʿ zor əntrel en imastasērkʿn ew kargeal yayl lezuacʿ [A Medieval Arabic–Armenian Botanical Dictionary] :


գետ

源自原始印歐語 *wed-os-，源自 *wed- (“水”)。同源詞包括古希臘語 ὕδος (húdos，“水”)、梵語 उत्स (útsa，“泉”)。與原始印歐語 *wódr̥ 有關。

եւ երթեալ յեզր գետոյն, որու Ախուրեանն կոչեն

我去了那條他們稱作阿胡良的河邊

ew ertʻeal yezr getoyn, oru Axureann kočʻen

c.''' 600 CE – c. 670 CE, Anania Širakacʿi, Yałags harcʿman ew lucman [On Questions and Solutions] 7:


փիլիսոփայ

如 詞尾 -այ (-ay) 所示，此詞經古希臘語 φιλόσοφος (philósophos) 自古典敘利亞語 ܦܝܠܘܣܘܦܐ (pīlōsōp̄ā) 借入 。փիլիսոփոս (pʻilisopʻos) 的同源對似詞。

Եւ այլք բազումք ի փիլիսոփայից՝ առասպելական բանիւք բանդագուշեալք՝ խոստանան զԱստուածոյ պատմութիւնս կատարել։

還有許多其他哲學家，用神話般的話語，應諾講述這段關於上帝的歷史。

Ew aylkʻ bazumkʻ i pʻilisopʻayicʻ, aṙaspelakan baniwkʻ bandagušealkʻ, xostanan zAstuacoy patmutʻiwns katarel.

5th century, Eznik Kołbacʿi, Ełc ałandocʿ [Refutation of the Sects] 356:


նուշ

借自未經證實的胡里安-烏拉爾圖語系詞，參照阿卡德語 𒉡𒍑𒄷 (nu-uš-ḫu /nušḫu/，“可能是扁桃”)， -ḫu 代表胡里安語後綴，亦見於阿卡德語 𒌑𒀭𒈾𒉌𒄷 (/ananīḫu/)、古典亞美尼亞語 անանուխ (ananux)。

դառն նուշ

Սոյնպէս կիտրոնն եւ ապաբաղսամոնն եւ դափնին եւ ձիթենին գեղեցիկ եւ սերկեւիլն եւ մուրտն եւ ընկոյզն եւ նուշն եւ քնարուկն եւ հաճարուկն եւ թութն եւ նուռնն եւ հոյնն:

同樣地，檸檬和鳳仙花，月桂和美麗的橄欖樹，榲桲和香桃木，堅果和扁桃，蓮華和冬青，桑椹和石榴及山茱萸樹。

Soynpēs kitronn ew apabałsamonn ew dapʻnin ew jitʻenin gełecʻik ew serkewiln ew murtn ew ənkoyzn ew nušn ew kʻnarukn ew hačarukn ew tʻutʻn ew nuṙnn ew hoynn:

5th century, Agatʿangełos, Patmutʿiwn Hayocʿ [History of the Armenians] 644:


Գերմանիա

借自古希臘語 Γερμανία (Germanía)。

日耳曼尼亞（古代地區名，位於中歐）

Չորրորդ՝ Գերմանացւոցն է, յելից կալով Գաղիոյ, առ հիւսիւսային Ովկիանոսիւ մինչեւ զՍարմատացւոց լերունս եւ ցԴանուբ գետն։ Ունի Գերմանիա ազգս հինգ, յորոց մի՝ Գութք։ Ունի եւ լերունս անուանիս երիս։ Ունի գետս հզաւրս մետասան եւ կղզիս ինն։ Ունի անտառս չորս՝ յոյժ մեծածառս։ Ունի եւ երկաթկտրութիւնս։

The fourth is Germany which is east of Gaul by the Northern Ocean [and extends] as far as the mountains of Sarmatia and the river Danube. Germany contains five nations, one of which is the Goths. It has three celebrated mountains, eleven large rivers, nine islands and four forests filled with large trees. There are also iron mines.
第四个是日耳曼尼亚，位于高卢以东，濒临北大洋，远至萨尔马提亚山脉和多瑙河。日耳曼尼亚有五个民族，其中之一是哥特人。它有三座名山、十一条大河、九个岛屿和四片长满大树的森林。还有铁矿。

Čʻorrord, Germanacʻwocʻn ē, yelicʻ kalov Gałioy, aṙ hiwsiwsayin Ovkianosiw minčʻew zSarmatacʻwocʻ leruns ew cʻDanub getn. Uni Germania azgs hing, yorocʻ mi, Gutʻkʻ. Uni ew leruns anuanis eris. Uni gets hzawrs metasan ew kłzis inn. Uni antaṙs čʻors, yoyž mecacaṙs. Uni ew erkatʻktrutʻiwns.


Լիբանան

借自古典敘利亞語 ܠܒܢܢ (Leḇnān)。

黎巴嫩山（山脈名，位於西亞）

Եւ տացես բերել ինձ փայտս սարոյն մայր և կաղամախ ի Լիբանան լեռնէ, զի մեք գիտեմք, եթէ տեղեկացեալ են ծառայք քո ընտրել հարկանել իջուցանել փայտս ի Լիբանան լեռնէ։

又求你從利巴嫩運些香柏木、松木、檀香木，到我這裡來．因我知道你的僕人善於砍伐利巴嫩的樹木；

Ew tacʻes berel inj pʻayts saroyn mayr ew kałamax i Libanan leṙnē, zi mekʻ gitemkʻ, etʻē tełekacʻeal en caṙaykʻ kʻo əntrel harkanel iǰucʻanel pʻayts i Libanan leṙnē.

Է թռչուն ինչ ի հնդիկս, որ կոչի փիւնիքս։ Ըստ հինգհարիւր ամին գայ ի ծառսն Լիբանանու եւ լնու զերկոսին թեւսն իւր խնկաւք. եւ երթայ ազդ առնէ քրմին Արեգ քաղաքի ի յամսեան պայեմոդի կամ ի փարմոդի, այսինքն արեգ կամ ի կանխոց։

There is a bird in India called phoenix. Every five hundred years it comes to the trees of Lebanon and fills both its wings with incense, and goes to inform the priest of Heliopolis, in the month Phamenoth or Pharmuthi, that is Areg or the preceding months [i.e. Meheki].
印度有一種鳥叫做不死鳥。每隔五百年，在帕仁海月或法慕蒂月，也就是（亞美尼亞的）阿瑞格月或前面的（梅赫基）月，牠就飛到黎巴嫩山的樹上，把雙翅插滿香，過去通知赫利奧波利斯的祭司。

Ē tʻṙčʻun inčʻ i hndiks, or kočʻi pʻiwnikʻs. Əst hinghariwr amin gay i caṙsn Libananu ew lnu zerkosin tʻewsn iwr xnkawkʻ. ew ertʻay azd aṙnē kʻrmin Areg kʻałakʻi i yamsean payemodi kam i pʻarmodi, aysinkʻn areg kam i kanxocʻ.

5th century, with changes and additions in later centuries, Baroyaxōs [Physiologus] Earliest recension (TR).10.2–3:


կղզի

源頭不確定。
可能與上古格魯吉亞語 კუნძული (ḳunʒuli)有關，並共同借自第三方來源，可能是閃米特語族；對比阿拉伯語 جزيرة (jazīra，“島”)、古典敘利亞語 ܓܙܪܬܐ (gāzartāʾ，“島”)。

Ես Յովհաննէս եղբայր ձեր եւ հաւասարակից նեղութեան եւ արքայութեան եւ համբերութեան որ ի Քրիստոս Յիսուս․ եղէ ես ի կղզւոջն որ անուանեալ կոչի Պատմոս՝ վասն բանին Աստուծոյ եւ վասն վկայութեան Յիսուսի Քրիստոսի:

我約翰就是你們的弟兄，和你們在耶穌的患難、國度、忍耐裡一同有分；為神的道，並為給耶穌作的見證，曾在那名叫拔摩的海島上。

Es Yovhannēs ełbayr jer ew hawasarakicʻ nełutʻean ew arkʻayutʻean ew hamberutʻean or i Kʻristos Yisus; ełē es i kłzwoǰn or anuaneal kočʻi Patmos, vasn banin Astucoy ew vasn vkayutʻean Yisusi Kʻristosi:


ոզնի

繼承自原始印歐語 *h₁oǵʰ-iHn-yo-，派生自 *h₁eǵʰis (“刺蝟”)。

亞美尼亞語版《博物學者》中用來翻譯古希臘語 ἐχῖνος (ekhînos)。

Է զեռուն ինչ որ կոչի ոզնի՝ գնդաձեւ կերպարանաւք, եւ ողն նորա վառեալ է ամենայն փշովք։ Եւ փուշն նմանէ ծովային ոզնոցն։

There is a creeping animal called hedgehog, with a spherical shape, and its back is thoroughly armed with quills. And its quills look like those of the sea-urchin.
有一种爬行动物，名叫刺猬，体形呈球形，背上布满了刺。它的刺看起来像海胆的刺。

Ē zeṙun inčʻ or kočʻi ozni, gndajew kerparanawkʻ, ew ołn nora vaṙeal ē amenayn pʻšovkʻ. Ew pʻušn nmanē covayin oznocʻn.

5th century, with changes and additions in later centuries, Baroyaxōs [Physiologus] Earliest recension (TR).17.1–2:


սաղար

借自中古波斯語 [需要書冊巴列維文] (srdʾl /sālār/)、𐫘𐫀𐫓𐫀𐫡 (sʾlʾr /sālār/，“領導者”)。參見波斯語 سالار (sâlâr)。

Այլ և դրօշից անգամ իւրաքանչիւրոց տեղեկանայր ի նմանէ․ և թէ քանի՛ գունդ զզօրսն բաժանիցեն, և ո՛ր ոք ի նոցանէ սաղարք լինիցին, և ո՛ր զօրագլուխ յորմէ կողմանէ յռազմ մտանիցէ, և զինչ անուանք իւրաքանչիւր համհարզացն իցեն, և քանի՛ փողահարք ի մէջ գնդին ձայնիցեն։

他也向他詢問了每一個標準：軍隊分為多少個連，哪些人是將軍，哪位指揮官從哪一邊進攻，每個副官的名字是什麼，連裡有多少吹號手。

Ayl ew drōšicʻ angam iwrakʻančʻiwrocʻ tełekanayr i nmanē; ew tʻē kʻaní gund zzōrsn bažanicʻen, ew ór okʻ i nocʻanē sałarkʻ linicʻin, ew ór zōraglux yormē kołmanē yṙazm mtanicʻē, ew zinčʻ anuankʻ iwrakʻančʻiwr hamharzacʻn icʻen, ew kʻaní pʻołaharkʻ i mēǰ gndin jaynicʻen.

5th century, Ełišē, Vasn Vardanay ew Hayocʿ paterazmin [History of Vardan and the Armenian War] chapter 4, (1957 edition, page 96):


իժ

繼承自原始印歐語 *h₁(e)gʷʰ-y-ós，源自 *h₁ógʷʰis, *h₃égʷʰis (“蛇”)。

在《博物學者》中用於翻譯古希臘語 ἔχιδνα (ékhidna)。

Բարոյախաւսն ասէ զիժէ, թէ յորժամ արուն ընդ իգին լինի, ընդ բերանն իգանայ

Physiologus says about the viper, that when the male has intercourse with the female, it has intercourse through the mouth.
《博物學者》說，雌雄蝰蛇交配時，是用嘴進行交配的。

Baroyaxawsn asē zižē, tʻē yoržam arun ənd igin lini, ənd berann iganay

5th century, with changes and additions in later centuries, Baroyaxōs [Physiologus] Earliest recension (TR).13.2:


կնդրուկ

伊朗語支借詞；對照中古波斯語 [需要書冊巴列維文] (kwndl /kundur/，“沉香”)、波斯語 کندر (kondor)。

կնդրուկ երեւելի

Ղիբոն (vars. ղոբոն, մազգի)՝ կնդրուկ։

λιβανωτός (libanōtós) = 乳香

Լուկուան՝ սպիտակ կնդրուկ (var. կնտրուկ)։

لُبَان (lubān) (?) = 白乳香


պիստակ

借自中古伊朗語支 *pistak。參見中古波斯語 pstk' (pistag)。

阿月渾子，開心果 （果實）

Աղձնիք ունի […] եւ գազպէն, եւ մեղր եւ մշտամիրգ, եւ պիստակ, եւ երկաթ, եւ նաւթ։

Ałjnikʻ uni […] ew gazpēn, ew mełr ew mštamirg, ew pistak, ew erkatʻ, ew nawtʻ.