mars

源自波斯語 مارس (mârs)。

marsı (definite accusative)
marslar (plural)

Marsdan qaçan oyunu aparar!

One who [manages to] escape the gammon will win the game!


iraq

源自原始共同突厥語 *ïra-k (“遠”)。

daha iraq (comparative)
ən iraq (superlative)

iraq ölkələr

iraq ellər


mişar

源自阿拉伯語 مِنْشَار (minšār)。

mişarı (definite accusative)
mişarlar (plural)

mişarla ağac kəsmək


dib

來自原始突厥語 *tǖp。

dibi (definite accusative)
diblər (plural)

dənizin dibində

gölün dibində

çayın dibində

ağacı dibindən kəsmək

bağın dibində

meşənin dibində


adam

借自阿拉伯語 آدَم (ʔādam)，來自希伯來語 אָדָם (âdâm)；更多資訊請參見後者。

adamı (definite accusative)
adamlar (plural)

Adam olub, bizi daha saymır.

他/她已經成為重要人物，不再尊敬我們。


adam

Adama neçə dəfə deyərlər ki, gecikmə?!

應該跟一個人說不要遲到多少次？！

Adama daha heç nə lazım deyil.


az

對年輕女性的非正式招呼語。

Az, nə qayırırsan?!


sürət

源自阿拉伯語 سُرْعَة (surʕa)。

sürətni (definite accusative)
sürətlər (plural)

sürəti azaltmaq

işıq/səs sürəti


xüsusi

源自阿拉伯語 خُصُوصِيّ (ḵuṣūṣiyy)。

xüsusi iqtisadi zona


dəniz

源自原始突厥語（也是匈牙利語 tenger (“海”)的來源）。與土耳其語 deniz, 韃靼語 диңгез (diñgez), 巴什基爾語 диңгеҙ (diñgeð), 哈薩克語 теңіз (teñız), 維吾爾語 دېڭىز (dë'ngiz) 楚瓦什語 тинӗс (tinĕs，“海”)等同源。

dənizi (definite accusative)
dənizlər (plural)

açıq dəniz

dəniz qırağı


fakültə

源自法語 faculté。

fakültəni (definite accusative)
fakültələr (plural)

бејнәлхалг мүнасибәтләр вә бејнәлхалг һүгуг факүлтәси

beynəlxalq münasibətlər və beynəlxalq hüquq fakültəsi


uğur

uğuru (definite accusative)
uğurlar (plural)

uğur qazanmaq


müharibə

源自阿拉伯語 مُحَارَبَة (muḥāraba)。

müharibəni (definite accusative)
müharibələr (plural)

İkinci dünya müharibəsi

vətəndaş müharibəsi


xalq

源自阿拉伯語 خلق (“人民”)。

xalqnı (definite accusative)
xalqlar (plural)

Azərbaycan xalqı

Yapon xalqı zəhmətkeş bir xalqdır.

日本人是一個勤奮的民族。

人民的 （社會主義國家及前蘇聯加盟國給予的榮譽稱號）

Azərbaycan xalq yazıçısı


böyük

源自原始共同突厥語 *bEdü-k (“大的，高的”)，也是阿塞拜疆語 böyütmək (“養育”)、böyümək (“生長”)的來源。與土耳其語 büyük等同源。

daha böyük (comparative)
ən böyük (superlative)

böyük qardaşım


sürücü

源自sürmək (“駕駛”) + -cü。

sürücünü (definite accusative)
sürücülər (plural)

avtobus sürücüsü


balıqçı

字面上等同於balıq + -çı。對比土耳其語 balıkçı、土庫曼語 balykçy。

balıqçını (definite accusative)
balıqçılar (plural)

[bɑlɯχˈt͡ʃɯ]

[bɑlɯχˈt͡sɯ]

Balıqçılar dənizdə ikən özlərini öz doğma evində kimi hiss edirlər.

漁民待在海上，感覺就像在家裡一樣。


nömrə

nömrəni (definite accusative)
nömrələr (plural)

telefon nömrəsi

Telefon nömrəniz nədir?


yarım

yarım kilo ət

bir kilo un yarım

il yarım


Azərbaycan

[ɑːzæɾbɑjˈd͡ʒɑn]

Azərbaycan dili


bugün

Bugün bayram günüdür, məktəb yoxdur.


tel

源自原始突厥語 *tēl (“絲，線，弦”)。與喀喇汗語 تِلیٖ (tili，“皮條”), 克里米亞韃靼語, 土耳其語 tel, 土庫曼語 til, 庫梅克語, 諾蓋語 тел (tel), 楚瓦什語 тал (tal，“捆”)同源。
或與亞美尼亞語թել (tʻel，“線”)有關，又或者借自或源自同一伊朗語族來源。

teli (definite accusative)
tellər (plural)

tel vurmaq

qohumluq telləri


zeytun

源自阿拉伯語 زَيْتُون (zaytūn)。

zeytunu (definite accusative)
zeytunlar (plural)

zeytun yağı


vaxt

源自阿拉伯語 وَقْت (waqt)。

vaxtı (definite accusative)
vaxtlar (plural)

Ağ Ev: İndi Şimali Koreya ilə danışmaq vaxtı deyil.

白宮：現在是時候和朝鮮展開對話

Bu işi yerinə yetirmək üçün ən azı bir həftə vaxt lazımdır

要完成這項工作至少需要一週時間。

Tez ol, vaxtımız yoxdur!


quzu

源自原始突厥語 *koŕï。與土耳其語 kuzu, 哈薩克語 қозы (qozy), 土庫曼語 guzy等同源。

quzunu (definite accusative)
quzular (plural)

quzu kəsim sənə


yanaq

源自原始共同突厥語（可能為原始突厥語 *yạyŋak）。與土耳其語 yanak等同源。

yanağı (definite accusative)
yanaqlar (plural)

kimisə yanağından öpmək


toyuq

源自原始突厥語 *tiakïgu (“母雞，鳥”)。對比土耳其語 tavuk。

toyuğu (definite accusative)
toyuqlar (plural)

Toyuq ətinin qiyməti bahalaşıb


iynə

源自原始共同突厥語 *(y)igne，與土耳其語 iğne等同源。

iynəni (definite accusative)
iynələr (plural)

iynə vurmaq


donuz

源自古安納托利亞土耳其語 [需要文字] (doŋuz，“豬”) ← 原始突厥語 *doŋuŕ (“豬”)。與土耳其語 domuz, 土庫曼語 doňuz同源。

donuzu (definite accusative)
donuzlar (plural)

donuz əti


bacı

源自原始突厥語 *bāča。

bacını (definite accusative)
bacılar (plural)

böyük bacı


torpaq

源自原始突厥語 *topra-k (“土”) ，並有音位變化。對比土耳其語 toprak。
同源詞
與克里米亞韃靼語 topraq, 巴什基爾語 тупраҡ (tupraq), 哈薩克語 топырақ (topyraq), 吉爾吉斯語 топурак (topurak), 吉爾吉斯語 тобрак (tobrak), 韃靼語 туфрак (tufraq), 土庫曼語 toprak, 圖瓦語 довурак (dovurak), 烏茲別克語 tuproq, 維吾爾語 تۇپراق (tupraq), 方言雅庫特語 тобурах (toburax，“塵”), 楚瓦什語 тӑпра (tăpra)同源。

torpağı (definite accusative)
torpaqlar (plural)

Rəsmi Pekin sərt reaksiya göstərərək Skarboro (Hyunyan) adasının Çinin "tarixi torpaqları" olduğunu bir daha bəyan etdi.

北京的官員尖銳 回應，並再次聲明黃岩島是中國“自古以來的領土”


qayıq

qayığı (definite accusative)
qayıqlar (plural)

yelkənli qayıq


gəmi

源自原始突厥語 *gẹ̄mi (“船”)。與克里米亞韃靼語, 土耳其語 gemi, 楚瓦什語 кимӗ (kimĕ)等同源。

gəmini (definite accusative)
gəmilər (plural)

nicat gəmisi

the boat of salvation
(a frequent metaphor of Husayn ibn Ali in Shia discourse)


musiqi

源自波斯語 موسیقی ← 阿拉伯語 مُوسِيقَى (mūsīqā) ← 古希臘語 μουσική (mousikḗ)。

musiqini (definite accusative)
musiqilər (plural)

musiqi aləti

canlı musiqi


ağrı

源自古安納托利亞土耳其語 [需要文字] (aɣrï，“痛，悲痛”) ← 原始突厥語。可能與原始突厥語 *iagïr有關，其是阿塞拜疆語 ağır (“重的”)的來源。對比土耳其語 ağrı。

ağrını (definite accusative)
ağrılar (plural)

kəskin ağrı

diş ağrısı


gavalı

gavalını (definite accusative)
gavalılar (plural)

gavalı ağacı

gavalı mürəbbəsi


dəqiqə

源自阿拉伯語 دَقِيقَة (daqīqa)。

dəqiqəni (definite accusative)
dəqiqələr (plural)

Sən burada gözlə, beş dəqiqədən sonra gəlirəm

在這裡等著，我五分鐘之內回來。

Bu işi otuz dəqiqəyə yerinə yetirmək mümkün deyil axı!

但是在30分鐘內完成這工作簡直不可能！

On dəqiqəmiz var, gəl tez olaq.

我們只有10分鐘，快點吧。

"Saat neçədir?" "Birə on beş dəqiqə qalıb".

“現在幾點了？”“現在12點45分（1點差15分）。”


məktəb

源自阿拉伯語 مَكْتَب (maktab)。

məktəbni (definite accusative)
məktəblər (plural)

məktəbdə oxumaq

məktəbi bitirmək

Gələn il uşaq məktəbə gedəcək.


qılınc

源自原始突厥語 *kïlïč (“劍”)。

qılıncı (definite accusative)
qılınclar (plural)

qılıncdan keçirmək


təhsil

源自阿拉伯語 تَحْصِيل (taḥṣīl)。

təhsili (definite accusative)
təhsillər (plural)

təhsil almaq

təhsil sistemi

ali təhsil

təhsil nazirliyi

təhsil məzuniyyəti

qiyabi təhsil

əyani təhsil


dostluq

dostluğu (definite accusative)
dostluqlar (plural)

dostluq bağları

xalqlar dostluğu


tələffüz

源自阿拉伯語 تَلَفُّظ (talaffuẓ)。

tələffüznü (definite accusative)
tələffüzlər (plural)

tələffüz qaydaları

tələffüz lüğəti

düzgün tələffüz

ədəbi tələffüz


çörək

與土庫曼語 çörek同源。

çörəyi (definite accusative)
çörəklər (plural)

[t͡sœˈræt͡ʃ]

Çörəyi çörəkxanada bişirirlər.

Gəl bir tikə çörək yeyək.

İmkan ver çörəyimi yeyim!


bıçaq

派生自原始突厥語 *bïč- (“切”)，參見biçmək (“切”)。與biçin (“收穫”)有關。
同源詞
與古突厥語 [需要文字] (bičäk，“小刀”),
圖瓦語 бижек (bïžäk),
哈卡斯語 пычах (pıçax),
紹爾語 пычақ (pïčaq),
卡拉恰伊-巴爾卡爾語 бычакъ (bıçaq),
庫梅克語 бичакъ (biçaq),
卡拉卡爾帕克語 pıshaq,
哈薩克語 пышақ (pyşaq),
吉爾吉斯語, 南阿爾泰語 бычак (bïčak),
韃靼語 пычак (pıçaq),
烏茲別克語 pichoq,
維吾爾語 پىچاق (pichaq),
加告茲語, 土耳其語 bıçak,
巴什基爾語 бысаҡ (bïsaq),
土庫曼語 pyçak,
雅庫特語 быһах (bıhax)等同源。
可能與原始突厥語 *bij- (“尖的一端，小刀”)同源。

bıçağı (definite accusative)
bıçaqlar (plural)

mətbəxt bıçağı

Qatil qurbanını bıçaqla vurdu.


şagird

源自波斯語 شاگرد (šâgerd)。

şagirdi (definite accusative)
şagirdlər (plural)

Sinifdə otuz nəfər şagird var.


hələ

源自波斯語 حالا (hâlâ，“現在”) ← 阿拉伯語 حَالاً (ḥālan)。

Mən o işdən iki il bundan qabaq çıxdım, dostum isə hələ orda işləyir.

我五年前就辭了那份工，但我朋友還在那裡工作。

Mən hələ evdən çıxmamışam!


mahnı

mahnını (definite accusative)
mahnılar (plural)

mahnı oxumaq

Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi


müsabiqə

源自阿拉伯語 مُسَابَقَة (musābaqa)。

müsabiqəni (definite accusative)
müsabiqələr (plural)

Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi


fəhlə

源自阿拉伯語 فَاعِل (fāʕil)。

fəhləni (definite accusative)
fəhlələr (plural)

fəhlələr ittifaqı


İsveç

瑞典（國家名，位於北歐）

İsveçrəni İsveçlə səhv salmaq asandır.

很容易把瑞士和瑞典弄混。


yeni

源自原始突厥語 *yaŋï, *jeŋi (“新的”)。與古突厥語 𐰖𐰭𐰃 (yaŋï)同源。

daha yeni (comparative)
ən yeni (superlative)

Köhnə mebeli atdım, yenisini aldım

我丟了舊家具，買了新的。

əski


paytaxt

源自波斯語 پایتخت (pâytaxt，“首都”)。

paytaxtı (definite accusative)
paytaxtlar (plural)

Dəməşq Suriya Ərəb Respublikasının paytaxtıdır.

大馬士革是敘利亞阿拉伯共和國的首都。


Dəməşq

大馬士革是敘利亞阿拉伯共和國的首都。


xəbər

源自阿拉伯語 خَبَر (ḵabar)。

xəbəri (definite accusative)
xəbərlər
əxbar

xoş xəbər

xəbərlər verlişi


səfirlik

səfirliyi (definite accusative)
səfirliklər (plural)

ABŞ-ın Azərbaycanda səfirliyi

bir ölkədə səfirlik açmaq


döyüş

源自döymək (“戰鬥，打”) + -üş。與土耳其語 dövüş同源。

döyüşü (definite accusative)
döyüşlər (plural)

Malazgird döyüşü

Qoca kişi gəncliyində çoxlu döyüşlərdə iştirak etmişdi.

老人在年輕時曾參加過許多戰役。


dərman

源自波斯語 درمان (darmân)。

dərmannı (definite accusative)
dərmanlar (plural)

dərman atmaq


qan

源自古安納托利亞土耳其語 قان (qan) ← 原始突厥語 *kiān (“血液”)。

qannı (definite accusative)
qanlar (plural)

Yaralının başından qan axırdı.

Xəstə qan itirməsindən ölüb.


gecə

源自古安納托利亞土耳其語 کیجه (gejä), 原始突厥語 *gēč (-e) (“晚上，昨天”)。與
土耳其語 gece (“夜晚”),
土庫曼語 gije,
克里米亞韃靼語 gece,
韃靼語 кичә (kiçä，“昨天”),
維吾爾語 كەچە (keche),
哈薩克語 кеш (keş，“晚上”),
吉爾吉斯語 кеш (keş，“晚上，遲”)同源。

gecəni (definite accusative)
gecələr (plural)

martın 9-dan (doqquzundan) 10-na (onuna) keçən gecə

3月9日、10日之間的夜晚


dünən

源自原始突厥語 *tün (“夜晚，昨天”)
與
古突厥語 𐱅𐰇𐰤 (tün，“夜晚”),
土耳其語 dün (“昨天”),
土庫曼語 düýn (“昨天”),
克里米亞韃靼語 tünevin (“昨天”) dün (“昨天”),
卡拉恰伊-巴爾卡爾語 тюнене (tünene，“昨天”),
烏茲別克語 tun (“night”),
維吾爾語 تۈن (tün，“黑暗的”), تۈنۈگۈن (tünügün，“昨天”),
韃靼語 төн (tön，“夜晚”),
巴什基爾語 төн (tön，“夜晚”),
哈薩克語 түн (tün，“夜晚”),
吉爾吉斯語 түн (tün，“夜晚”)同源。

Dünən işdən qayıdanda, dostuma rast gəldim.

昨天我下班回家的途中遇到了一個朋友。


sabah

源自阿拉伯語 صَبَاح (ṣabāḥ)。

Sabah işim çox olacaq.


sabah

源自阿拉伯語 صَبَاح (ṣabāḥ)。

sabahı (definite accusative)
sabahlar (plural)

雖然 sabah 在標準阿塞拜疆語中的意思由“早上”變為“明天”，但在一些比較老的短語中仍然保持原有的意思，如sabahınız xeyir (“早上好”)。參見səhər，現代標準語中的“早上”。

Biz sabahı bu gün düşünməliyik.

今天我們得考慮下明天了。


səbəb

源自阿拉伯語 سَبَب (sabab)。

səbəbni (definite accusative)
səbəblər (plural)

Sürüşkən yol qəzaya səbəb oldu.

濕滑的道路導致了事故的發生。

...成為了事故發生的原因。


lütfən

源自波斯語 لطفاً (lotfan)。

Bu nömrəyə müvəqqəti olaraq zəng çatmır. Lütfən bir az sonra zəng edin.

此號碼暫時無法接通。請稍後再撥。


sarı

Mən qapıya sarı qaçdım.


ac

源自原始突厥語 *āç, *ạ̄č (“飢餓”)。與古突厥語 𐰀𐰲 (*āç，“飢餓的”), 土耳其語 aç同源。

daha ac (comparative)
ən ac (superlative)

Acın andı and olmaz.

Ac elə bilər hamı acdır, tox elə bilər hamı toxdur.

餓的人認為所有人都餓，飽的人認為所有人都飽。

tox


acı

源自原始突厥語 *iāčɨ-g (“苦”)。與楚瓦什語 йӳҫек (jüś̬ek)同源。

daha acı (comparative)
ən acı (superlative)

acı tüstü

aci cavab


addım

原始突厥語 *āt- (“腳步；跨步”) + -ım。与土耳其語 adım, 巴什基爾語 аҙым (aðïm)等同源。

addımı (definite accusative)
addımlar (plural)

addım atmaq


adlanmaq

Bu proses "dekompozisiya" adlanır.

O gündən bu şəhər zəngin şəhər adlanmağa başladı.

從那天起，這座城市就開始叫做“富城”。


akademiya

源自古希臘語 Ἀκαδημία (Akadēmía)。

akademiyanı (definite accusative)
akademiyalar (plural)

elmlər akademiyası

hərbi akademiya


almaq

源自原始突厥語 *ạl- (“拿”)。與古突厥語 𐰞 (al-)、土耳其語 almak、楚瓦什語 ил (il)等同源。

evləndirmək

(接雙賓語) 給……安排和女士相親

Ovçu tüfəngini əlinə aldı.

獵人把他的獵槍拿在手上。

Qonşu köhnə maşınını satdı, təzəsini aldı.

鄰居賣了舊車，買了輛新的。

Mən yaxşı maaş alıram.

O xaricdən pul alır.

Sənin göndərdiyin məktubu almadım.

(接雙賓語) 給……安排和女士相親

Sənə hansı gözəli desən, alaram.

I shall take for you whichever beautiful (girl) you say.


dəri

源自原始突厥語 *dẹri (“皮膚”)。與土庫曼語 deri, 土耳其語 deri,
哈薩克語 терi (teri),
卡拉恰伊-巴爾卡爾語 тери (teri), 庫梅克語 тери (teri), 吉爾吉斯語 тери (teri),
烏茲別克語 teri,
維吾爾語 تېرە (tëre),
雅庫特語 тирии (tirii), 多爾干語 тирии, 韃靼語 тире (tire),
巴什基爾語 тире (tire)同源。

dərini (definite accusative)
dərilər (plural)

dərisini soymaq


alver

alış-veriş的縮略；或源自almaq (“取，買”) + vermək (“給，賣”)。

alveri (definite accusative)
alverlər (plural)

xırda alver

siyasi alver


aparmaq

源自古安納托利亞土耳其語 [需要文字] (aparmaq)，可能源自 *alıb barmak，等同於alıb，almaq (“拿”) + varmaq (“走”)。對比烏茲別克語 obormoq, 維吾爾語 ئاپارماق (aparmaq)，方言土耳其語 aparmak。
比喻義可能仿譯自俄語 вести (vesti)。

帶……前往；載著……前往

-Hara gedirsən? - Qonağımı hava limanına aparıram

-你要去哪裡？ -我在載著客人去機場。

gətirmək

Aparın, aparın onu zindana!

1937，Səməd Vurğun，Vaqif; 再版為 Səməd Vurğun Əsərləri. 4 cilddə. IV cild.，Baku: Qərb-Şərq, 2005，頁 106:

gətirmək

Şəhərə aparan bütün yolları bağladılar.

通向該城的所有道路都關閉了。

danışıqlar aparmaq

veriliş aparmaq

Bu dövrdə Yaponiya özünü təcridetmə siyasətini aparırdı.

這段時期，日本奉行閉關鎖國政策。


qol

源自原始突厥語 *kol (“上臂”)。與土耳其語 kol, 克里米亞韃靼語 qol等同源。

qolnu (definite accusative)
qollar (plural)

Qolumdan tutub məni bayıra atdı.

He grabbed me by the arm and threw me out.

türk dillərin oğuz qolu

Talış dili Hind-Avropa dil ailəsinin qərbi irani dilləri qoluna daxildir.

塔利什語是印歐語系西伊朗語支的一部分。


arasında

ara (“間隙”) + -da (“在……裡”)。

yaşayış tərzlərin arasında fərq

Bu iki ölkələrin arasında bəzi oxşarlıqlar var.

這兩國之間有一些相似之處。

Aramızda satqın var!


çalışmaq

[t͡ʃɑɫɯʃˈmɑχ]

[t͡sɑɫɯʃˈmɑχ]

Yeni bir layihə üzərində çalışıram

Narahatçılıq hiss etsəm də, calışıram onu büruzə verməyəm

哪怕我感到不舒服，我也會試著不表露出來。

Çalış həmişə ədalətli ol.


şeir

源自阿拉伯語 شِعْر (šiʕr)。

şeiri (definite accusative)
şeirlər (plural)

şeir demək

sevgi şeirlər yazmaq


artmaq

源自古安納托利亞土耳其語 [需要文字] (art-，“增加”) ← 原始突厥語 *art-。對比土耳其語 artmak。

Məт istərdim ki, maaşım artsın.

Ölkədə gəlmələrin sayı tədricən artır.

移民到這個國家的人逐漸增長。

azalmaq


artırmaq

istehsalı artırmaq

azaltmaq

Maaşımı artırdılar.

aşağı salmaq


artıq

源自原始突厥語 *artuq ，派生自原始突厥語 *art- (“增加”)。與古突厥語 𐰺𐱃𐰸 (artuq，“多”)，土耳其語 artık, 哈薩克語 артық (artyq), 烏茲別克語 ortiq, 楚瓦什語 ытах (yt̬ah), ытла (ytla) 同源。

artığı (definite accusative)
artıqlar (plural)

Allah artıq eləsin

May God bless [you/us etc.] with abundance


artıq

-Nə vaxt evlənəcəksən? -Nə evlənmək, mən artıq evliyəm

-你什麼時候結婚？ -你說的什麼話，我已經結了。

On ildən artıqdır ki, məktəbi bitirmişəm.


artıq

daha artıq (comparative)
ən artıq (superlative)

Artıq şey demək istəmirəm.


arzu etmək

Sizə xoşbəxtlik arzu edirəm


paltar

paltarnı (definite accusative)
paltarlar (plural)

paltar yumaq

alt paltarı


arıqlamaq

ac qalaraq arıqlamaq

kökəlmək


asmaq

源自原始突厥語 *as- (“掛”)。

xalçanı divardan asmaq


asılı

源自as (“懸掛”) + -ılı。

懸掛的，下垂的 懸掛的，垂吊的

asılı qıfıl

asılı körpü

asılı bığ

asılı olmaq

Bu tamamilə səndən asılıdır.

narkotikdən asılı


atmaq

源自原始突厥語 *ạt- (“扔，射”)。與土耳其語 atmak同源。

güllə atmaq

(常和與格連用) 炮擊，開火

Sizdən kim günahsızdırsa, qadına birinci daş atsın. (Yəhya 8:7)

你们中间谁是无罪的人，谁就可以先拿石头扔她。（約翰福音 8:32）

ilk daşı atmaq

qırağa atmaq

zibil atmaq

siqareti atmaq; siqaret çəkməyi atmaq

əlini cibinə atmaq

(常和與格連用) 炮擊，開火

Vəliyəd İsmayılovun sözlərinə görə, hər gün atırlar.

According to Vəliyəd İsmayılov, they shoot every day.

2014年May23日，“Nazirlik Füzulidəki atışmanın təfərrüatını açıqladı”, in Axar.az, retrieved 2014-01-28:

Onlar bizə atırlar, biz də onlara.

他們朝我們開火，我們如數奉還。

raket atmaq

推卸責任 (+ 與格、或 +üstünə)

O qətli törədib, mənim üstümə atmaq istədi

他/她殺了人，想怪罪於我。

2017年September6日，İnarə Rafiqqızı，Virtualaz.org, retrieved 2018-01-22:

Bütün günahları onun üstünə atmaq istəyirlər.

他們想把罪都怪在他頭上。

özünü riskə atmaq

təhlükəyə atmaq


atəş

源自波斯語 آتش (âtaš)。

atəşi (definite accusative)
atəşlər (plural)

sevgi atəşi

Atəş!

atəş altında olmaq


avtobus

源自俄語 автобус (avtobus)。

avtobusu (definite accusative)
avtobuslar (plural)

avtobusa minmək

avtobusdan düşmək

avtobus sürücüsü


axmaq

源自原始突厥語 *iak- (“流動”)。與古突厥語 [需要文字] (ak-), 土耳其語 akmak, 楚瓦什語 юх (juh)同源。

Çay sakitcə axır.


axtarmaq

與土庫曼語 agtarmak (“尋找”), 烏茲別克語 axtarmoq (“尋找”), 維吾爾語 ئاختۇرماق (axturmaq，“搜尋”)同源。

nəyi axtarırsan?

Axtaran tapar


axır

源自阿拉伯語 آخِر (ʔāḵir)。

axırı (definite accusative)
axırlar (plural)

Bunun axırı görəsən nə olacaq?

我想知道最後會怎樣收尾？

dünyanın axırı

baş


axırıncı

/ɑχɯrɯnˈd͡ʒɯ/

Axırıncı dəfədir səninlə danışıram.

這是最後一次我和你談話。

Axırıncı dəfə olsun.


ayırmaq

源自原始突厥語 *adï-r- (“分離”), 參見ayrı (“不同的”)，ayrılmaq (“分離”)。與土耳其語 ayırmak同源。

ölüm bizi ayırana qədər

birləşdirmək

pulunu iki hesaba ayırmaq

Bizi ayıran nədir?

birləşdirmək

yaxşını pisdən ayırmaq

Yaşılı qırmızıdan ayıra bilmirdim.

qarışdırmaq

Mənzarədən gözlərini ayıra bilmirdi.

cihazı şəbəkədən ayırmaq

qoşmaq

nəyəsə vəsait ayırmaq

kiməsə vaxt ayırmaq


azadlıq

azadlığı (definite accusative)
azadlıqlar (plural)

Müharibə - sülhdür, azadlıq - əsarətdir, savadsızlıq - gücdür.

戰爭即和平，自由即奴役，無知即力量。

1949，喬治·奧威爾，《1984》:

söz azadlığı

mətbuat azadlığı

azadlıqdan məhrumetmə

əsarət


azlıq

等同於az (“少的”) + -lıq。

azlığı (definite accusative)
azlıqlar (plural)

etnik/dini/cinsi azlıq


azərbaycanca

azərbaycancanı (definite accusative)
azərbaycancalar (plural)

Vaqif təhsilini öz kəndlərində almışdı, azərbaycancanı və farscanı mükəmməl bilirdi.

Vaqif 在村子裡上的學，他阿塞拜疆語和波斯語都說得很好。


açmaq

源自原始突厥語 *ač- (“打開”)。與土耳其語 açmak同源。

Tez ol, qapını aç!

Dostum mənə sirrini açdı.

我的朋友向我透露了他/她的秘密。

Kiməsə ürəyini açmaq


açıq

源自aç (“打開”) + -ıq。

daha açıq (comparative)
ən açıq (superlative)
apaçıq

Açıq qapı günü

Görəsən dükan hələ açıqdır ?

örtülü


ağıl

源自阿拉伯語 عَقْل (ʕaql)。

kiməsə ağıl öyrətmək


ağıllı

源自ağıl + -lı。

daha ağıllı (comparative)
ən ağıllı (superlative)

ağıllı hərəkət

ağıllı siyasət

ağıllı məsləhət

Ağıllı ol!

ağılsız

(多指小孩) 好的，聽話的

ağıllı oğlan

ağıllı qız


ağız

源自原始突厥語 *āgïŕ。與古突厥語 𐰍𐰕 (aɣïz)等同源。

ağzı (definite accusative)
ağızlar (plural)

bıçağın ağzı

qazanın ağzı

tüfəngin ağzı

topun ağzı

mağaranın ağzı

qapının ağzında

yolun ağzı

bayram ağzı

yazağzı


bacarmaq

可能與土耳其語 becermek (“克服，解決”)， 克里米亞韃靼語 becermek (“成功”), 維吾爾語 بېجىرمەك (bëjirmek，“成功”)同源。

[bɑd͡ʒɑrˈmɑχ]

Bu işi hər kəs bacarmaz.

不是所有人都能勝任這份工作。


bəxt

源自波斯語 بخت (baxt)。

Bəxti gətirmədi.


bahalı

daha bahalı (comparative)
ən bahalı (superlative)

bahalı telefonlar

ən bahalı maşın

dünyanın ən bahalı şəhərləri


baxmaq

源自原始突厥語 *bạk- (“看”)。與土耳其語 bakmak, 克里米亞韃靼語 baqmaq, 土庫曼語 bakmak同源。

asılı olmaq

(只用於第三人稱單數現在時) 依靠，取決於

Nəyə baxırsan?

televizora baxmaq

Hər valideyn övladına yaxşı baxmalıdır.

每個家長必須照顧好自己的小孩。

Özünə yaxşı bax!

(只用於第三人稱單數現在時) 依靠，取決於

-Nə qədər pul verim? -Baxır nə qədər varındır.

-我要給多少錢？ -取決於你有多少。


balaca

源自bala (“孩子”) + -ca。對比巴什基爾語 бәләкәй (bäläkäy，“小的”), 吉爾吉斯語 белекей (belekey，“矮的，短的”), 楚利姆語 пӓлӓ (“小的”)。

daha balaca (comparative)
ən balaca (superlative)

balaca ev

Balaca uşaq olanda, cizgi filmlərini izləməyi çox sevirdim

我還是個小孩子的時候，很喜歡看卡通片。

yekə

hündür

Oğlanın boyu balaca idi, ancaq model olmaq xəyalından əl çəkmirdi, və nəhayət onu gerçəkləşdi.

他身材矮小，但他一直不放棄當模特的夢想，最終他成功了。


balaca

稍微，一點 （常與不定冠詞bir連用）

Bir balaca gözlə!


balaca

balacanı (definite accusative)
balacalar (plural)

balacalar üçün nağıllar


qorxmaq

可能源自原始突厥語。與土耳其語 korkmak, 哈薩克語 қорқу (qorqu), 烏茲別克語 qoʻrqmoq, 楚瓦什語 хӑра (hăra)同源。

Biz sizdən heç də qorxmuruq.

O heçnədən qorxmurdu, ölümdən də belə.

他什麼也不怕，以至死亡。


barmaq

源自原始突厥語 *biarŋak。與土耳其語 parmak等同源。

barmağı (definite accusative)
barmaqlar (plural)

baş barmaq

şəhadət barmağı

orta barmaq

adsız barmaq

çeçələ barmaq


basdırmaq

diri-diri basdırmaq

boruları basdırmaq


basmaq

源自原始突厥語 *bas- (“按壓”)。
與土耳其語 basmak (“按壓，印刷”)同源。

Düyməni bas, işıq yansın.


batmaq

源自原始突厥語 *bat- (“沉沒；融入；進入”)。與哈薩克語 бату (batu)同源。

Gün çıxdı, gün batdı.

Gəmi batdı, 400 mühacir öldü


bayram

源自原始共同突厥語 *badram，可能源自伊朗語支，或與蒙古語 баяр (bajar，“快樂”)同源。
對比喀喇汗語 بَذْرَمْ (baḏram), 粟特語 [需要文字] (ptrʾm /patrăm/，“平靜”), 波斯語 پدرام (pedrâm，“高興，快樂”)。

bayramı (definite accusative)
bayramlar (plural)

Bu gün bayram günüdür.


bayır

可能源自原始共同突厥語 *bayïr。與土耳其語 bayır (“山丘”), 土庫曼語 baýyr (“山丘”), 哈卡斯語 паар (paar), 雅庫特語 быар (bıar，“小山”), 加告茲語 bayır (“山”)同源。對比蒙古語 байр (bajr，“地方”)。

bayırı (definite accusative)
bayırlar (plural)

Pəncərədən bayırı görmək mümkündür.

Bayırda soyuqdur.

〈粗〉


bağ

源自原始突厥語 *bāg。

bağı (definite accusative)
bağlar (plural)

ayaqqabı bağı

dostluq bağları

Onları bağlayan tarixi, mədəni və dini bağlar olduğu üçün beynəlxalq arenada iki ölkənin bir-birini dəstəkləməsi təbiidir.

歷史、文化和宗教上的紐帶自然讓這兩個國家在國際舞台上互幫互助。


bağlamaq

源自bağ + -la。與土耳其語 bağlamak同源。

Qapını bağla, soyuqdan öldük!

açmaq

Əllərimi bağladılar, tərpənə bilmirdim.

他們把我的手綁了起來，我動不了。

açmaq

Son vaxtlar neft qiymətdən düşüb. Siz bunu nə ilə bağlayırsınız?

油價最近降了，你覺得是什麼原因呢？

müqavilə bağlamaq

nikah bağlamaq


bağlı

源自bağ + -lı。源自原始突厥語 *b(i)ā- (“約束，扣緊”)。

daha bağlı (comparative)
ən bağlı (superlative)

Mən dükana çatanda, qapısı artıq bağlı idi.

我到商店的時候門已經關了。

由於……的，與……有關的

Havanın getdikcə daha isti olması iqlimin dəyişməsi ilə bağlıdır.

天氣越來越熱，是因為氣候變化。


başlanğıc

可能源自鄂圖曼土耳其語 باشلانغیچ (başlangıç)。與阿塞拜疆語 başlamaq (“開始”)有關。

başlanğıcı (definite accusative)
başlanğıclar (plural)

[bɑʃɫɑnˈɣɯd͡ʒ]

[bɑʃɫɑnˈɣɯd͡z]

[bɑʃtɑnˈɣɯd͡ʒ]

[bɑʃtɑnˈɣɯd͡z]

küçənin başlanğıcı

Kür çayın başlanğıcı

işin başlanğıcı

dərs ilinin başlanğıcı

bir başlanğıc olaraq

axır


başçı

源自baş (“頭”) + -çı。

başçını (definite accusative)
başçılar (plural)

ölkə başçısı


belə

源自古安納托利亞土耳其語 [需要文字] (böyle)，見於14世紀安納托利亞史詩Danishmendnâme。可能源自bu (“這”) + ile, ilə (“和”)（即原義為“和這”）。Starostin不同意這種說法，認為源自原始突厥語*bEd-le , 參見喀喇汗語 [需要文字] (böyle), 土耳其語 böyle, 土庫曼語 beýle, 阿塞拜疆語 belə。

Belə insanlarla bir yerdə işləmək olmur.

和這種人是不能一起工作的。


belə

Bu həmişə belə olub, belə də qalacaq.

一向如此，並將一直如此保持。

用於特殊疑問句，表示驚訝或不喜。

Gecənin bu vaxtında hara gedirsən belə?

bundan belə

o gündən belə


bilmək

源自原始突厥語 *bil- (“知道”)。
與
古突厥語 𐰋𐰃𐰠 (bil-，“知道”),
土耳其語 bilmek,
克里米亞韃靼語 bilmek,
烏茲別克語 bilmoq (“知道”).
克里米亞韃靼語 bilmek,
哈薩克語 білу (bılu，“知道”),
韃靼語 белү (belü)同源。

Çox yaşayan çox bilməz, çox yer gəzən çox bilər

不是活得久知道得就多，去的地方多才是真正懂得多。

誤以為 （與elə連用時）

Mən elə bilirdim ki biz artıq evdəyik


bitirmək

gül bitirmək

Mən on ildir ki məktəbi bitirmişəm.


bitmək

源自原始突厥語 *büt-，參見bütün (“全，所有”)。與土耳其語 bitmek, 楚瓦什語 пӗт (pĕt)等同源。

Vaxt bitdi.


bütün

源自原始突厥語 *bütün，派生自*büt- (“結束，完成；創造，建造；治療；成熟，成長”)，參見阿塞拜疆語 bütöv (“全”)。與土耳其語 bütün, 克里米亞韃靼語 bütün, 土庫曼語 bütin, 韃靼語 бөтен (böten), 巴什基爾語 бөтөн (bötön), 吉爾吉斯語 бүтүн (bütün), 烏茲別克語 butun, 庫梅克語 бютюн (bütün), 雅庫特語 бүттүүн (büttüün), 楚瓦什語 пӗтӗм (pĕt̬ĕm)等同源。

強調形 büsbütün

O illər aclıq olduğundan bütün kəndin əhalisi əziyyət çəkirdi.

這些年來，所有村民都因饑荒而飽受煎熬。

2008，Zəminə Xınalı，Qaçaq İsmayıl dastanı; 再版為 Zəminə Xınalı Seçilmiş Əsərləri II Cild，Baku: Təknur, 2014，頁 247:

Bütün insanlar azad, hüquq və ləyaqətlərinə görə bərabər doğulurlar.

人人生而自由，尊嚴和權利上都平等。

Bu gün gedə bilmərik, çünki bütün yollar bağlıdır.

今天我們去不了，因為所有的路都封了。

heç bir

Mən dünən bütün gecəni yatmamışam.

Bu dəqiqə bizi bütün dünya izləyir.

The entire world is watching us at the moment.


bişirmək

等同於bişmək (“煮熟的”) + -ir (“使役動詞後綴”)。與土耳其語 pişirmek (“烹飪”), 哈薩克語 пісіру (pısıru，“烹飪”), 韃靼語 пешерү (peşerü，“烹飪，煮”), 維吾爾語 پىشىرماق (pishirmaq，“烹飪”)同源。

Evdə oturub, paltar tikmək öyrənir, yemək bişirmək öyrənir.

他們待在家裡，學習如何縫衣服和做菜。

2011年February9日，“Çaylı kəndində görüb eşitdiklərimiz”, in Azadlıq Radiosu:

xorək bişirmək

Mən xorək bişirməyi bacarmıram.

kərpiç bişirmək

Onlar birlikdə qızın başını bişirirdilər ki, uşağı saxlasın.

Together, they were talking the girl into keeping the baby

2013年November13日，Rəhim Əliyev，“Əri Rusyətdə olan Səkinənin macəraları”, in Azadlıq Radiosu:

Valideynlərimi bişirirəm ki mənə getməyə icazə versinlər


borc

源自粟特語 [需要文字] (pwrč)。

borcu (definite accusative)
borclar (plural)

borcunu qaytarmaq/ödəmək

borcdan çıxmaq

borc götürmək

Yaxşı xidmət göstərmək onların borcudur.

提供好的服務是他們的責任。


boru

與土耳其語 boru同源。

borunu (definite accusative)
borular (plural)

su borusu

neft borusu


boş

源自原始突厥語 *boĺ。

daha boş (comparative)
ən boş (superlative)
bomboş

Xəzinə boşdur, pul yoxdur!

寶箱是空的，裡面一分錢都沒有！

Sabah axşam boşam, gələ bilərsən.

明天晚上我有空，你可以過來。

Boş vaxtım olanda, kitab oxumaqdan xoşum gəlir.

我有空的時候，我喜歡讀書。


boşanmaq

源自boş (“空閒的”) + -an。

Onlar boşandılar.

Kişi xanımından boşandı.

evlənmək


budaq

源自原始突厥語 *būta- (“枝條；釘”)，參見budamaq (“砍去枝條”)。與土耳其語 budak, 土庫曼語 pudak, 巴什基爾語 ботаҡ (botaq), 楚瓦什語 пӑта (păt̬a，“釘”)等同源。

budağı (definite accusative)
budaqlar (plural)

budaq cümlə

baş


yarpaq

源自原始突厥語 *yapurgak (“葉”) 。經歷音素換位，對比土耳其語 yaprak；但這種語音進程沒有發生在所有方言中。與韃靼語 яфрак (yafraq)等同源。

yarpağı (definite accusative)
yarpaqlar (plural)

yarpaq dolması


bura

Bura qalmalı yer deyil

Bura hər hansısa filmdən bir fraqment deyil, bura Suriyadır

這裡不是電影裡頭的哪個場景，這裡就是敘利亞


bura

bura mənim toçkamdır, heç kim bura gəlməsin

這是我的地盤，其他人不要過來


buraxmaq

源自原始突厥語 *bïrak- (“讓；送；扔；遺棄”)。與土耳其語 bırakmak (“遺棄，釋放，放棄”), 楚瓦什語 пӑрах (părah，“扔，遺棄，停止，讓”)同源。

Əlimi buraxma!

azadlığa buraxmaq

Getmək istəyirdim ora, amma buraxmadılar.

我想去那裡，但是他們不讓我去。

Əgər insanlar düşünürsə ki, hökumət onları oğurluqdan qoruya bilməz və azad ticarət etməyə buraxmaz, onların çalışqan və qənaətcil olmağa meyli az olacaq.

If people believe that the government cannot protect them against theft and leave them free to trade, they have little motive to be industrious and to save.

2007，Eamonn Butler，“Incompetent Government”, in Adam Smith, A Primer:

xatirəsində iz buraxmaq

Səs keçirməyən pencərələr səs-küy buraxmır

kobud səhv buraxmaq


burun

源自原始突厥語 *burun (*burɨn)。對比古突厥語 [需要文字] (burın, burun)。

burnu (definite accusative)
burunlar (plural)

Lazım olmayan yerə burnunu soxma!

Don't stick your nose where it doesn't belong!


buyurmaq

源自原始突厥語 *buyur- (“命令”)。

Allah bizə buyurur ki...


böhran

借自阿拉伯語 بُحْرَان (buḥrān)。

böhranı (definite accusative)
böhranlar (plural)

siyasi böhran

iqtisadi böhran

kimlik böhranı


bölmək

源自古安納托利亞土耳其語 [需要文字] (böl-，“分離”) ← 原始突厥語 *bȫl- (“分離，分開，分辨”)。。與土耳其語 bölmek等同源。

Onlar pulunu öz aralarında bölüblər

O demişdir ki, məqsədləri ölkəni bölmək və dövləti çökdürmək idi.

他說他們的目標是分裂並摧毀國家。

yüzü beşə bölmək


bükmək

源自原始突厥語 *bük-。

sarımaq

(雙賓語) 用……把……包裹

bürümək

(雙賓語) 用……把……包裹

köynəyi bükmək

kağızı bükmək

(雙賓語) 用……把……包裹

hədiyyəni kağıza bükmək

siqaret bükmək

papiros bükmək

boynunu bükmək

ayaqlarını bükmək


bürümək

源自原始突厥語 *bürü-。與土耳其語 bürümek, 楚瓦什語 пӗрке (pĕrk̬e)同源。

üzünü bürümək

Alov evi bürüdü.

Bədənimi üşütmə bürüdü.

onu qorxu/təlaş bürüdü


bütöv

源自原始突厥語 *büt- (“結束；創造，建造；治療；成長，成熟”)，參見阿塞拜疆語 bütün (“全部”)。

Mən bütöv qarpızı özüm yedim.


bədən

源自阿拉伯語 بَدَن (badan)。

bədənni (definite accusative)
bədənlər (plural)

insan bədəni

bədən dili

bədən ölçüsü

bədən cəzası


bəla

源自阿拉伯語 بَلَاء (balāʔ)。

bəlanı (definite accusative)
bəlalar (plural)

kiminsə başına min bəla gətirmək

給某人帶來不計其數的不幸


bəsləmək

övlad bəsləmək

ümid bəsləmək

nifrət bəsləmək

rəğbət bəsləmək


bəzi

源自阿拉伯語 بَعْض (baʕḍ)。

Bəzi insanlar tənqidə dözmür.


saç

源自原始突厥語 *sač (“頭髮”)。對比土耳其語 saç (“頭髮”)。

saçı (definite accusative)
saçlar (plural)

saçını kəsdirmək


cavab

源自阿拉伯語 جَوَاب (jawāb)。

cavabı (definite accusative)
cavablar (plural)

Bu iddia cavabsız qalmadı.

This statement wasn't left without a reply.

This statement did not remain without a reply.

suala cavab tapmaq

cavab vermək

sorğu


cavan

源自波斯語 جوان (javân)。

daha cavan (comparative)
ən cavan (superlative)

cavan oğlan

qoca


cib

借自波斯語 جیب，源自阿拉伯語 جَيْب (jayb)。

cibi (definite accusative)
ciblər (plural)

cib müxalifəti


ciddi

源自阿拉伯語 جِدِّيّ (jiddiyy)。

ciddi məsələ

kimisə ciddiyə almamaq


cinsi

源自阿拉伯語 جِنْسِيّ (jinsiyy)。等同於cins + -i。

cinsi əlaqə

cinsi azlıq


əyləncə

源自əylən + -cə。

əyləncəni (definite accusative)
əyləncələr (plural)

[æjlænˈd͡ʒæ]

əyləncə sənayesi

kiminsə əlində əyləncə olmaq


qısa

源自原始突厥語 *kïs- (“短的，窄的”)。與喀喇汗語 قِسْغا (“qïsɣā”), 土耳其語 kısa, 土庫曼語 gysga, 克里米亞韃靼語 qısqa等同源。

daha qısa (comparative)
ən qısa (superlative)

qısa dalğalar

uzun

uzun sözün qısası

uzun-uzadı

qısa müddətdən sonra

uzun


cümlə

源自阿拉伯語 جُمْلَة (jumla)。

cümləni (definite accusative)
cümlələr
cüməl

cümlə qurmaq

baş cümlə

budaq cümlə


cəhd

源自阿拉伯語 جَهْد (jahd)。

cəhdni (definite accusative)
cəhdlər (plural)

uğursuz/səmərəsiz cəhd

faydasız cəhd

birinci cəhddən

son cəhd

yeni cəhd

təşəbbüsə yiyələnmək cəhdi

nəyisə ələ keçirmək cəhdləri

cəhd baş tutmadı

əbəs cəhdlər

bütün cəhdlərə baxmayaraq

cəhdlərini pozmaq

to thwart the attempts; to undercut efforts


cəhənnəm

源自阿拉伯語 جَهَنَّم (jahannam)。

cəhənnəmni (definite accusative)
cəhənnəmlər (plural)

Cəhənnəm ol!

cənnət


cəmiyyət

源自阿拉伯語 جَمْعِيَّة (jamʕiyya)。

cəmiyyətni (definite accusative)
cəmiyyətlər (plural)

cəmiyyətdə gedən proseslər

demokratik cəmiyyət

ənənəvi cəmiyyət


cəm

源自阿拉伯語 جَمْع (jamʕ)。

cəmi (definite accusative)
cəmlər (plural)

Əslində, "ətraf" sözü "tərəf" sözünün cəmidir. Amma bizim dilimizdə ayrı bir mənası ortaya çıxmışdır.

實際上，"ətraf" 是 "tərəf" 的複數。但在我們的語言中意思不同。


cərimə

源自阿拉伯語 جريمة。

cəriməni (definite accusative)
cərimələr (plural)

Dünən metroda biletim olmadığına görə cərimə yazdılar.

昨天我因為坐地鐵逃票被罰款了。


cəza

借自阿拉伯語 جَزَاء (jazāʔ)。

cəzanı (definite accusative)
cəzalar (plural)

cinayət və cəza

cəzanı çəkmək


daha

源自dəxi ← 古安納托利亞土耳其語 داخى (daχï) ← 原始突厥語 *d(i)akï。與 古突厥語 [需要文字] (takï), 土耳其語 daha等同源。

組成形容詞、副詞、分詞的比較級：

gözəl, daha gözəl

çox, daha çox

Daha çox pul qazananın daha çox imkanları olar.

Bir dənə maşın alıb, daha bir dənəsini əldə etmək istədim.

我買了一輛車，還想再買一輛。

Buna daha dözə bilmirəm.


damla

源自原始突厥語 *dam。與楚瓦什語 тумла (tumla，“滴”)同源。

damlanı (definite accusative)
damlalar (plural)

son damla qanı qalana qədər


danışmaq

源自古安納托利亞土耳其語 [需要文字] (danışmaq)，源自原始突厥語 *tạnu- (“知道”) ，參見tanımaq。與喀喇汗語 تَنُشْماقْ (tanušmāq，“交談”), 鄂圖曼土耳其語 طانشمق (danışmak，“建議”)同源。

Bu adam həddindən çox danışır.

Öz sirrini mənə danışdı.


danışıq

等同於danışmaq (“談話”) + -ıq。

danışığı (definite accusative)
danışıqlar (plural)

Bu uşağın danışığı gec inkişaf etdi.

這孩子的語言能力發展得晚。

danışıq tərzi

Onun danışığına bir qulaq as!

談判，談話 (多用複數)

danışıqlar aparmaq

danışıqları bərpa etmək

sülh danışıqları

sonsuz və nəticəsiz danışıqlar


daramaq

與土耳其語 taramak同源。

saçını daramaq


dartmaq

源自原始突厥語 *dart- (“拉；掛”)。與土耳其語 tartmak, 楚瓦什語 турт (turt)同源。

kimisə əlindən dartmaq


darvaza

源自波斯語 دروازه (darvâze)。

darvazanı (definite accusative)
darvazalar (plural)

Dünən küçədən ötürdüm, bir də gördüm bir darvazaya üç-dörd baş-gözləri açıq arvad yığılıb, daş ilə qapını döyəcləyib sındırırlar və ağızlarına gələn föhşi vеrirlər..

昨天我在過街的時候，突然看見三、四個沒有帶頭巾的女人集在大門前，拿著一塊石頭敲門，門都快被敲爛了，她們口中還在罵著。

1911，Yusif Vəzir Çəmənzəminli，Yeni Fars; reprinted as Yusif Vəzir Çəmənzəminli. Əsərləri. Üç cilddə. Birinci cild，卷 I, Baku: Avrasiya Press, 2005，頁 112:

həyətin darvazası

şəhərin darvazası


darıxmaq

源自原始突厥語。與楚瓦什語 тарӑх (tarăh)同源。

期待，想念 (+ üçün)

Mən sənin üçün çox darıxıram.


dayandırmaq

Məni yarım saat qapının ağzında dayandırdı və içəri buraxmadan əliboş geri göndərdi.

他/她讓我站在門外半個小時，又不讓我進去，搞得我空手站在外面。

Danışıqları nəticəsiz olduqları üçün dayandırdılar.

由於毫無成果，他們停止了談判。

Onları sərhəddə dayandırıblar.

Bu işi müvəqqəti dayandırmaq zəruridir.

暫時停止這個任務是有必要的。


dayanmaq

源自daya- + n。與
土耳其語 dayanmak (“忍受，靠在……上，休息”),
土庫曼語 daýanmak (“休息”),
克里米亞韃靼語 tayanmaq (“斜靠”)，克里米亞韃靼語 dayanmaq (“忍受”)等同源。

Qapının arxasında dayanan uşaq diqqətlə dinləyirdi.

站在門後的男孩認真地聆聽。

Bu qətlin arxasında kim dayanır?

Maşının yanacağı qurtardı və o dayandı

車的油用完了，停了下來。


dağıntı

dağıntını (definite accusative)
dağıntılar (plural)

müharibə dövrünün dağıntıları

Bina çökdü, sakinlər dağıntılar altında qaldı.

房子倒塌，居民被掩埋在碎石中。


dağıtmaq

şəhəri dağıtmaq

evi dağıtmaq

hakimiyyəti dağıtmaq

sosial qaydanı dağıtmaq


yol

源自原始突厥語 *yōl。與土耳其語 yol, 楚瓦什語 ҫул (śul)等同源。

yolu (definite accusative)
yollar (plural)

müasir yollar çəkmək

Yeni yol şəhərlərin arasında məsafəni qısaldacaq.

新的道路會縮短兩座城市之間的（通行）距離。

Yolların açıq olsun!

Yolumuz İşıq yoludur


yaş

源自原始突厥語 *yāĺ (“年齡，年”)。

yaşı (definite accusative)
yaşlar (plural)

Neçə yaşın var?

İyirmi yaşım var.

Mən sənin yaşında artıq işləyirdim.

我像你這麼大的時候，都已經出來工作了。


divar

源自波斯語 دیوار (divâr)。

divarı (definite accusative)
divarlar (plural)

kərpicdən divar hörmək

divara elan vurmaq


gün

源自原始突厥語 *gün (“日，天”)。

günü (definite accusative)
günlər (plural)

səhərisi gün

ertəsi gün

hər gün

gündən günə güclənmək

Təpəsini gün yandırdı, ayağını çarıq dağıtdı.

The sun burned his pate, the shoes wore out his feet.

Gün çıxdı, gün batdı.

dar gün

yaman gün

dar gündə də, yaxşı gündə də

Nə gündədir, maşını yoxdur.

It's not going well for him, he doesn't have a car.

What a [bad] condition he's in, he doesn't have a car.

Nə gündəsən?!


demək

源自原始突厥語 *de- (“說”)。與土耳其語 demek, 哈薩克語 деу (deu), 楚瓦什語 те (te)等同源。

Qərblilər demişkən, zaman puldur.

正如西方人所說，時間就是金錢。

Yəhya deyir ki, Məryam evdə yoxdur, halbuki onun evdən çıxmasını heç kim görməyib.

約翰說瑪麗不在家，雖然沒人看見她出來過。

O mənə haraya gedəcəyini demədi.

他/她沒有告訴我他/她要去哪裡。

Düzünü de!

Bu söz nə deməkdir?

"Cədid" sözü ərəbcə "yeni" deməkdir.

jadid 在阿拉伯語中的意思是“新”。

Bu ciddi bir məsələdir, amma bu o demək deyil ki, barəsində zarafat etmək olmaz.

這是件嚴肅的事情，但不意味著不許別人開玩笑。


ön

源自原始突厥語 *öŋ, *oŋ。與古突厥語 [需要文字] (öŋ，“前面，臉”)同源。

ön razılaşma


devirmək

源自原始突厥語 *debir- (“傾覆，顛覆”)。與古突厥語 [需要文字] (devir-), 土耳其語 devirmek, 加告茲語 devirmää同源。

Onlar hakimiyyəti devirmək niyyətində idilər!


deyil

源自原始突厥語 *degül (“不是”)。

不，否，非 (動詞*imək (“是”)的否定)

Sən xoşbəxt ola bilərsən, amma mən deyiləm.

你可能很開心，但我不是。

Siz evli deyilsiniz bəyəm?


deyəsən

demək (“說”) 的第二人稱單數虛擬，對比görəsən (“想”)。

Deyəsən heç vecivə də deyiləm!

Yadına düşdü ki, dünən Bəsti bir gözünün görmədiyindən şikayətlənirdi, deyəsən, bu artıq onun yadından çıxmışdı.

她記得昨天Bəsti抱怨她一隻眼睛看不見，她似乎已經忘記了。

2018年February6日，“Narazı qonşu”, in Steemit:


ət

源自原始突厥語 *et (“肉”)。與土耳其語 et, 楚瓦什語 ӳт (üt)等同源

ətni (definite accusative)
ətlər (plural)

toyuq əti

donuz əti

qoyun əti

mal əti


qətl

源自阿拉伯語 قَتْل (qatl)。

qətli (definite accusative)
qətllər (plural)

qətlə yetirmək


deşik

源自原始突厥語 *deĺ-。

deşiyi (definite accusative)
deşiklər (plural)

Burnunu hər deşiyə soxma

不要把你的鼻子往每個坑裡都湊一湊。


şer

源自阿拉伯語 شِعْر (šiʕr).

şeri (definite accusative)
şerlər (plural)

şer demək


dilim

源自原始突厥語 *dil-。等同於*dilmək + -im。參見dilmek。

dilimni (definite accusative)
dilimlər (plural)

bir dilim pitsa


dinc

派生自原始突厥語 *dï̄n + -c。與阿塞拜疆語 tıncıxmaq (“喘氣”)，dincəlmək詞根相同。對比土耳其語 dinç, 巴什基爾語 тыныс (tïnïs)。

daha dinc (comparative)
ən dinc (superlative)

Dinc sakinlər müharibə vaxtı kəndi tərk etdilər.


dindirmə

dindirməni (definite accusative)
dindirmələr (plural)

Əhmədi dindirmə üçün polis idarəsinə çağırıblar.

艾哈邁德被叫去警察局審問。


dinləmək

繼承自原始突厥語 *dɨŋla-、*diŋle- (“聽”)，派生自原始突厥語 *diŋ (“理性；內心”)。對比古突厥語 𐱃𐰃𐰭𐰞𐰀 (tïŋla-，“聽”)。與土耳其語 dinlemek、土庫曼語 diňlemek、韃靼語 тыңлау (tıñlaw)、哈薩克語 тыңдау (tyñdau)、烏茲別克語 tinglamoq、楚瓦什語 тӑнла (tănla)同源。

radionu dinləmək

Buyurun danışın, sizi diqqətlə dinləyirəm

Həmçinin qadınların vasitəsilə bir az kişilərin problemlərini də dinləyirik.

我们也确实通过女性倾听了一些男性问题。

2015年February11日，Təranə Məhərrəmova，“Kişilərin sonsuzluq problemi qadınları üstələyib”, in Kaspi.az, retrieved 2018-01-28:

Deyəsən danışıqlarımızı dinləyirlər

我覺得他們在監聽我們的談話。

Sonra telefonla danışmağa imkan yaratdılar, o danışıqlar da dinlənildi

後來，他們給我個機會打電話，雖然通話都是被監聽的。

2017年July7日，Murad Əhməd，“4-5 ay ailəmlə danışa bilmədim, məni dinləyirlər... [我已經四五個月無法跟家人說話了，他們在監聽我]”, in QafqazInfo.az:


dişləmək

源自diş (“牙齒”) + -lə。

Hürən it dişləməz.

İşləməyən dişləməz.

不工作的人，什麼都咬不了。


doldurmaq

等同於dolmaq (“滿”) + -dur。
與哈薩克語 толтыру (toltyru，“填”), 土耳其語 doldurmak (“填”), 烏茲別克語 to'ldirmoq (“填”), 吉爾吉斯語 толтуруу (tolturuu，“填”)同源。

vedrəni su ilə doldurmaq

anket doldurmaq


dolmaq

Ev su ilə dolur

Qəbri nurla dolsun


dolu

源自原始突厥語 *dōl-。

daha dolu (comparative)
ən dolu (superlative)
dopdolu

9 yanvarda Peterburq küçələri işçilər və onların arvad-uşaqları ilə dolu idi.

1月9日，聖彼得堡的街頭滿是工人和他們的妻子兒女。

1925，Süleyman Sani Axundov，Nə Üçün [What for?]; 再版為 Süleyman Sani Axundov. Seçilmiş Əsərləri，Baku: Şərq-Qərb, 2005，頁 276:

boş


doğramaq

源自原始突厥語 *dogra- (“切成片/塊”)。
同源詞
喀喇汗語 [需要文字] (toɣrāmāk，“切成片”), 克里米亞韃靼語 doğramaq (“切成片”), 土耳其語 doğramak (“剁，斬”), 巴什基爾語 турау (turaw，“切，剁，殺”), 楚瓦什語 турама (turama，“切，剁”), 哈薩克語 турау (turau，“剁，斬”), 哈卡斯語 тоғырирға (toğırirğa，“切，剁”), 吉爾吉斯語 тууроо (tuuroo，“切成片”), 土庫曼語 dogramak (“切成塊”), 圖瓦語 доораар (dooraar，“切成塊”), 維吾爾語 توغرىماق (toghrimaq，“切，剁”), 烏茲別克語 toʻgʻramoq (“切，絞”)。

odun doğramaq

Soğanı xırda-xırda doğrayın!


doğulmaq

Atam 1959-cu ildə doğulmuşdu

我父親出生於1959年。


duman

源自原始共同突厥語 *tumān，源自動詞詞幹原始共同突厥語 *tuma-, *tum- (“包裹”)。

dumanı (definite accusative)
dumanlar (plural)

qatı duman

sıx duman

Suyun üzünə duman çökdü.


durmaq

源自原始突厥語 *dur- (“站”)。與土耳其語 durmak, 土庫曼語 durmak, 克里米亞韃靼語 turmak, 烏茲別克語 turmoq, 維吾爾語 تۇرماق (turmaq), 哈薩克語 тұру (tūru), 韃靼語 turu, 楚瓦什語 тӑр (tăr)同源。

Yanı uşaqlı bir rus qadını durmuşdu.

一個帶著孩子的俄羅斯女人站在他旁邊。

1937，Yusif Vəzir Çəmənzəminli，Vasvası; reprinted as Yusif Vəzir Çəmənzəminli. Əsərləri. Üç cilddə. Birinci cild，卷 I, Baku: AVRASİYA PRЕSS, 2005，頁 329:

Bütün günü ayaq üstə durmuşam, çox yorğunam

Növbədə durmaq

Səhər tezdən durmaq.

Avtobusa minəndə cavanlar durub mənə yer verirlər, deyəsən qocalmışam.

我上公交車的時候，年輕人站起來給我讓座，感覺我已經老了。


düz

源自原始突厥語 *düŕ (“平”)。

daha düz (comparative)
ən düz (superlative)
dümdüz

Düz gedirsən, sonra dönürsən sağa

əyri (彎曲的)

Sözün düzü, özüm də bilmirəm

實話說，我不太懂我自己。

yalan


duzlamaq

həddindən artıq duzlamaq

çox duzlamaq


tökmək

源自原始突厥語 *dök-。與土耳其語 dökmek同源。

bir stəkan çay tökmək

oda su tökmək

qan tökmək

göz yaşı tökmək

hesaba pul tökmək


dönmək

與喀喇汗語 [需要文字] (tȫnmēk，“回”), 土耳其語 dönmek同源。

yol sola dönür

yoldan sağa dönmək

haqq yoluna dönmək

qapına tərəf dönmək

...dönüb dedi...

...他/她轉過身來，說...

su buxara döndü

buza dönmək

yanıb külə dönmək

uşağa dönmək

Vətənə dönmək

evinə dönmək

geriyə dönmək

öldü var, döndü yox

əqidələrindən dönmək

Allahdan dönmək

(+ 奪格) 撤銷，收回（話）

sözündən dönmək

gün döndü

gecə döndü, səhər oldu

islama/xristianlığa dönmək

Ona kişi deməyə dilim dönmür.

My tongue isn't turning to call him a man.

başına dönüm.

üzü dönmək

to break with someone, to turn one's back on someone

dönə-dönə üzr istəmək


dövr

源自阿拉伯語 دَوْر (dawr)。

dövrü (definite accusative)
dövrlər (plural)

daş dövrü

feodalizm dövrü

İntibah dövrü

xəstəliyin son dövrü


döymək

源自原始突厥語 *düg- (“擊打”)。與古突厥語 [需要文字] (tög-，“擊打，衝撞”), 土耳其語 dövmek同源。

Yazığın evini yandırblar, özünü döyüblər

他們放火燒了那可憐傢伙的房子，還打了他/她一頓。

Düz saat altıda qapımı döydülər

正正六點鐘，有人敲了我家門。


dözmək

源自原始突厥語 *döŕ-, 參見匈牙利語 tűr (“忍受”)。

Daha nə qədər buna dözəcəyik?


dözümlülük

等同於dözümlü + -lük。

dözümlülüyü (definite accusative)
dözümlülüklər (plural)

dini dözümlülük

azlıqlara qarşı dözümlülük

dözümsüzlük


dükan

源自阿拉伯語 دُكَّان (dukkān)。

dükanı (definite accusative)
dükanlar (plural)

dükandan ərzaq almaq


düyü

源自古安納托利亞土耳其語 [需要文字] (döğü)。對比土耳其語 düğü (“篩過之後留下的最後部分”)。與土庫曼語 tüwi (“米”)同源。源自原始突厥語 *düg- (“擊打”)，參見阿塞拜疆語 döymək (“擊打，敲”)。穀物經過敲打脫殼，因此由“敲打過的米”最後意變為米的總稱。

düyünü (definite accusative)
düyülər (plural)

bişmiş düyü

düyü şorbası

təmizləmiş düyü

çiy/xam düyü


düzgün

daha düzgün (comparative)
ən düzgün (superlative)

düzgün cavab

yalan


düzəltmək

等同於düzəl + -t (“使役後綴”)。

Qəhvə istəyirsən? Düzəldə bilərəm

您要喝點兒咖啡嗎？我可以給您準備一杯。

Bu tərcümənin keyfiyyəti çox aşağıdır, düzəltmək lazımdır.

這翻譯的質量太差了，必須要修正。

şeir düzəltmək

(雙及物) 給……找……

Dayım söz verdi ki, məni ora (işə) düzəldəcək.

我叔叔承諾給我找一份工。


düşmək

源自原始突厥語 *düĺ- (“下降”)。

Yarpaq yerə düşdü

Düş maşından!

minmək

Düş aşağı, qonaqları qarşıla!

qalxmaq

Atdan düşmək istədim

minmək

(抽象數量) 失去，下降 (+奪格)

qiymətdən düşmək

dəyərdən düşmək

nüfuzdan düşmək

結果到（一個不好的情況）(+賓格)

Çox pis vəziyyətə düşmüşük.

我們最後到了一個十分不好的境地。

Belə bir yerə düşməyi Allah göstərməsin.

God forbid to ever end up in such a place.

Bizə dedilər, sizə kompensasyia düşmür

他們對我們說，我們沒權拿補償。

itkin düşmək

qaçaq düşmək

qapı-qapı düşmək

yola düşmək

dalınca düşmək

ardına düşmək


düşərgə

düşərgəni (definite accusative)
düşərgələr (plural)

qaçqın düşərgəsi


dəfə

源自阿拉伯語 دَفْعَة (dafʕa)。

dəfəni (definite accusative)
dəfələr (plural)

gələn dəfə

keçən dəfə

bir dəfə

Bu dəfə heç nə demədilər, amma gərək bunu daha eləməyək.

他們這次什麼也沒說，但是我們以後不要再這麼做了。

Neçə dəfə ora getmisən?

Yüz dəfə demişəm sənə, yatmamışdan qabaq oxuma o kitabları. Sonra təsiri altına düşüb, bütün gecəni sayıqlayırsan.

我都跟你說了幾百遍了，睡覺之前不要看這些書，看了之後你又興奮，整晚說夢話。

2013年December12日，Təsi Babayeva，“Qəfil oyanış [Sudden awakening]”, in Moruq.net:


dəmirçi

等同於dəmir (“鐵”) + -çi。

dəmirçini (definite accusative)
dəmirçilər (plural)

Dəmirçi dəmirdən alətlər düzəldir.


dənə

源自波斯語 دانه (dâna)。

dənəni (definite accusative)
dənələr (plural)

Bu ay üç dənə kitab oxudum.

Səhər bir-iki dənə yumurta qızartmışam

-Neçiyədir? - Dənəsi iki manat

- 這個多少錢？ - 一個兩馬納特。

-Zəhmət olmasa mənə də verin - Neçə dənə istəyirsən?

- 給我也來一點。 - 您要多少？

İşini qurtarıb, pencəyini götürəndə görür pencəyin altında iki dənə ilan var.

做完了工作，他拿起夾克，看見下面有兩條蛇。

dənə-dənə satmaq


dərin

源自原始突厥語 *deriŋ (“深的”)。與土耳其語 derin, 巴什基爾語 тәрән (tärän), 楚瓦什語 тарӑн (tarăn)等同源。

daha dərin (comparative)
ən dərin (superlative)

dərin göl

dərin yara

dərin fikir


dərmək

源自原始突厥語 *dēr-。與土耳其語 dermek同源。

almanı ağacdan dərmək

ağacdan alma dərmək

gül dərmək


dərs

源自阿拉伯語 دَرْس (dars)。

dərsi (definite accusative)
dərslər (plural)

ingilis dili dərsi

Sabah üç dərsim var.


dərzi

源自波斯語 درزی (darzi)。

dərzini (definite accusative)
dərzilər (plural)

Dərzi paltar tikməklə məşğuldur.


dəyişmək

派生自原始突厥語 *dẹg-。與阿塞拜疆語 dəyər (“價值”)有關。與土耳其語 değişmek (“改變”), 楚瓦什語 тивӗҫ (tivĕś，“債務”)同源。

Zaman dəyişir.

On il ərzində çox şey dəyişdi.

這十年裡很多事情都變了。

Sən heç dəyişməmisən.

Səni heç nəyə dəyişmərəm.

Rolları dəyişdilər.

kanalı dəyişmək


dəyər

派生自原始突厥語 *dẹg- (“花費，值”)，參見dəymək (“值”)，dəyişmək (“（交）換”)。與土耳其語 değer同源。

dəyərni (definite accusative)
dəyərlər (plural)

Bu əşyanın dəyəri çox yüksəkdir.

Avropa dəyərləri

ailə dəyərləri

milli dəyərlər


dəyər

Bu kitab oxumağa dəyər bir kitabdır


irəli

是早期形式的異化，對比土耳其語 ileri。與古突厥語 𐰃𐰠𐰏𐰼𐰇 (il²gr²ü /ilgerü/), 欽察語 ilgari, 巴什基爾語 элгәре (elgäre，“更早；第一，首先”)同源。派生自原始突厥語 *il(i)k (“前面的，之前；東方”), 參見阿塞拜疆語 ilk (“首先，第一”)。

Bir addım irəli, iki addım geri.

geri


elə

源自舊寫法eylə。可能是o (“那”) + ile, ilə (“和”)。與喀喇汗語 اَیْلا (ayla, eyle)，اَیْلُقْاَیْلُقْ (ayluq-ayluq, ayloq-ayloq)同源，马赫穆德·喀什噶里認為是歐古茲詞語。也與欽察語 alay, 土耳其語 öyle, 土庫曼語 eýle同源。與土耳其語 öğle (“中午”) 韃靼語 өйлә (öylä，“中午”)無關。參見belə。

Onun dövründəki təzyiq və zorakılıq elə bir həddə gəlmişdir ki...

在他那個時代，In his time, 壓迫和暴力已經到了如此的程度……


elə

elə deyilmi?

elə(dir)mi?

Gərək elə edək ki, müştərilər bizdən razı qalsınlar, bir daha gəlmək istəsinlər.

我們應該這樣作，那麼顧客就會保持滿意，願當回頭客。

Elə eləmə ki, səninlə məhkəmədə görüşək.

別那麼做，這樣我們會被起訴的。

Hər bir insan həyatını elə yaşamalıdır ki, illər keçdikdən sonra geriyə baxanda təəssüflənməsin.

每個人都要這麼生活，這樣才會在以後不至於後悔。


elə

elə həmin gün


erməni

erməni dili

erməni dilində danışmaq


yar

源自波斯語 یار (yâr)。

yarnı (definite accusative)
yarlar (plural)

Allah yar olsun!


evlənmək

源自ev (“家，房屋”) + -lən。

evlənmək təklifi

Onlar evlənmək istəyirlər.

Yəhyə Məryam ilə evlənir.

Məryam Yəhya ilə evlənir.


eyni

源自阿拉伯語 عَيْنِيّ (ʕayniyy)。對比土耳其語 aynı。

Maşın və avtomobil eyni şeydir.

“maşın”和“avtomobil”（汽車）是一樣的。

Linqvistika ilə dilçilik eyni şeydir.

Nəticədə hər ikisi eyni poxdur.

eyni dərəcədə

eyni səviyyədə

eyni vəziyyətdə

eyni şəraitdə


maşın

maşını (definite accusative)
maşınlar (plural)

maşına minmək


fikirləşmək

Bu barədə nə fikirləşirsən?

Sabahı artıq bugün fikirləşmək lazımdır.

Narahat olma, bir şey fikirləşərik

別擔心，我們會想出來辦法的。


fincan

源自阿拉伯語 فِنْجَان (finjān) ← 波斯語 پنگان (pengān) ← 古希臘語 πίναξ (pínax)。

fincanı (definite accusative)
fincanlar (plural)

bir fincan qəhvə


fürsət

源自阿拉伯語 فُرْصَة (furṣa)。

fürsətni (definite accusative)
fürsətlər (plural)

Belə bir fürsət ildə bir dəfə insana qismət olur

One is only lucky enough to have such an opportunity once a year.

Təsəvvür edin, əlinizə belə bir fürsət düşüb:

想象一下，如果你能獲得以下的機會:

想象一下，如果這樣的機會落到你手上:


fəaliyyət

源自波斯語 فعالیّت (fa'âliyyat) ← 阿拉伯語 فَعَالِيَّة (faʕāliyya) ← 阿拉伯語 ف ع ل (f ʕ l)。

fəaliyyətni (definite accusative)
fəaliyyətlər (plural)

fəaliyyəti dayandırmaq

fəaliyyəti davam etdirmək

ürək fəaliyyəti

(管理學) 活動，動作，作業

fəaliyyət planı

fəaliyyətlərin ardıcıllığı

fəaliyyətin müddəti

fəaliyyətin kodu

fəaliyyətlərin siyahısı


fərq

源自阿拉伯語 فَرْق (farq)。

fərqni (definite accusative)
fərqlər (plural)

Nə fərqi var ki?

fərqi yoxdur

fərq etməz

udmağı ilə uduzmağın arasında fərq

meteor və meteorit arasında fərq


fəza

源自阿拉伯語 فَضاء (faḍāʔ)。

fəzanı (definite accusative)
fəzalar (plural)

qapalı fəza

kosmik fəza

üçölçülü fəza


gec

源自古突厥語 keč ← 原始突厥語 *gēč。與阿塞拜疆語 gecə (“夜晚”)，keçmək (“通過”)有關。與土耳其語 geç (“晚”), 楚瓦什語 каҫ (kaś，“夜晚”)同源。

gec axşamlar

gec qışda


gec

Dünən axşam gec evə qayıdırdım

O münasibətimizi bərpa etmək istədi, amma artıq gec idi.

他/她想恢復我們之間的關係，但為時已晚。

Hələ də gec deyil


geniş

源自古安納托利亞土耳其語 [需要文字] (geŋiš) ← 原始共同突厥語 *geŋ。

daha geniş (comparative)
ən geniş (superlative)

geniş müzakirə

geniş oxuyucu kütləsi

geniş bilgilər

geniş şəbəkə

geniş yayılan/yayılmış

dar


geriləmək

Azərbaycan milli komandası ötən ayla müqayisədə 20 pillə geriləyərək 117-ci yerdə qərarlaşıb.

對比上個月，阿塞拜疆國家隊少了20分，到第117位。

cəbhə geriləyir


getmək

源自原始突厥語 *gē(y)t- (“走（開）”)。與古突厥語 [需要文字] (ket-，“走”), 土庫曼語, 土耳其語 gitmek, 克里米亞韃靼語 ketmek, 巴什基爾語 китеү (kitew)等同源。

Hara gedirsən?

Neçə kərə mən sənə dedim ki, rus həkiminin yanına gedib barı qızdırma davasını ondan öyrən.

How many times did I tell you to go to the Russian doctor and at least learn about the fever medicine from him.

1850，Mirza Fatali Akhundov，Hekayəti Molla İbrahimxəlil Kimyagər [Molla Ebrahim Khalil the Alchemist]; 再版為 Mirzə Fətəli Axundzadə Əsərləri. Üç cilddə，卷 I, Baku: Şərq-Qərb, 2005:

O qatarla gedirdi

And olsun allaha, mən Mir Bağır ağaya getməyəcəyəm. Mən heç kəsə getməyəcəyəm.

我對天發誓，我不會嫁給Mir Bağır-agha。我誰都不嫁。

1909，Cəlil Məmmədquluzadə，Ölülər [The Dead Ones]; 再版為 Cəlil Məmmədquluzadə Əsərləri. Dörd Cilddə. I Cild，Baku: Öndər Nəşriyyat, 2004，頁 398:

ərə getmək

Qız isə məktəbi bitirəndən sonra tez ərə getdi.

而這個女孩，讀完書之後很快就嫁出去了。

İndiki əyyamda dükanımızda dezinfeksiyaedici gel əla gedir.

最近我們店裡消毒搓手液賣得很好。


geydirmək

(+ 與格) 讓……穿上

uşağa palto geydirmək

(+ 賓格) 給……穿衣

uşağı geydirmək


geyinmək

[d̟͡ʒiːnmɑχ]

Tez ol, geyin, bizi artıq gözləyirlər!

趕快穿好衣服，他們都一直在等著咱們呢！

soyunmaq


giriş

等同於girmək (“進入”) + -iş。

girişni (definite accusative)
girişlər (plural)

giriş haqqı


girmək

源自原始突厥語 *gīr- (“進入”)。與古突厥語 𐰚𐰃𐰼 (kir- /kir²/), 土耳其語 girmek, 楚瓦什語 кӗр (kĕr)等同源。

universitetə girmək

İnstituta girə bilmədiyimə görə əsgərliyə getməli oldum

因為我考不上大學，我只能去當兵。

çıxarılmaq (“被停學”)

(+ 與格) 關心，理會

Yəni onun sözü mənə girmir, bilirsən?

因為我才不關心他說了什麼呢，你知道吧？


girov

girovnu (definite accusative)
girovlar (plural)

girov qoymaq

girov götürmək


gizlənmək

Harada gizlənirsən? Gəl çıx!


köynək

源自古安納托利亞土耳其語 [需要文字] (gönlek), 原始突厥語 *köyŋe-lek。與喀喇汗語 کُنکْلَکْ (köŋlek),
土耳其語 gömlek,
加告茲語 gölmek,
克里米亞韃靼語 kölmek,
土庫曼語 köýnek,
哈卡斯語 кӧгенек,
吉爾吉斯語 көйнөк (köynök),
南阿爾泰語 кӱнек (künek),
哈薩克語 көйлек (köilek),
烏茲別克語 ko'ylak,
巴什基爾語 күлдәк (küldäk),
韃靼語 күлмәк (külmäk)等同源。

köynəyi (definite accusative)
köynəklər (plural)

qısa qollu köynəklər


göndərmək

派生自原始共同突厥語 *könt。對比土耳其語 göndermek。

Məryəm Yəhyaya məktub göndərdi.

Göndərdiyim e-maili almadın?

evə pul göndərmək

cəmiyyətə mesaj göndərmək

kimisə əliboş geri göndərmək


görmək

源自原始突厥語 *köri-, *göŕ- (“看”)。和阿塞拜疆語 göz (“眼”)類似，派生自原始突厥語詞根*gör- (“看”)，但其 /ŕ/ → /z/ （通用突厥語）不見於本詞和其他相關的突厥語族語言中，如古突厥語 𐰚𐰇𐰼 (kör-，“看見”), 土耳其語 görmek (“看見”), 哈薩克語 көру (köru，“看見”), 烏茲別克語 koʻrmoq (“看見”)。

Gözü olan görsün.

Gördüyünüz kimi, bu mümkündür

如你所見，這是可以發生的。

承擔，努力做 (多與 iş，tədbir連用)

iş görmək

tədbir görmək


görünmək

源自gör (“看見”) + -ün (“[被動態後綴]”)。對比土耳其語 görünmek。

Görünürdü ki, iş yoldaşım daha gələsi deyildi.

似乎我的同事們都不會再來了。

O heç yanda görünmürdü.


görüş

源自görmək (“看見”) + -üş。與土耳其語 görüş, 克里米亞韃靼語 körüş (“觀點”)同源。

görüşü (definite accusative)
görüşlər (plural)

Görüşüm pisdir.

Mənim sabah müdirlə görüşüm var.

Onunla ilk görüşümüz yaxşı yadımdadır.

我還很清楚地記得我們的第一次見面。

görüş təyin etmək

ilk görüş

觀點 看法，看事物的角度

siyasi görüşlər

dünya görüşü


görə

源自原始突厥語 *köri-, *gör- (“看”)。與görmək (“看見”)同源。

Köməyivə görə minnətdaram.

İnsanları nəyə görə öldürürlər?

Kişi dediklərinə görə üzr istədi.

這個男人為他出口之言道歉。

Buna görə işdən çıxdım.

Sənə görə məni polisə çağırıblar.

因為你，我被警察叫過去了。

Sən bayaq vaxtında gəlmədiyinə görə planlarım pozuldu.

因為你那天沒及時來，我的計畫泡湯了。

根據；與部分和信息有關的動詞過去分詞連用，如demək “說”, yazmaq “寫”, məlumat vermək “告知”。

deyilənə görə

Onun dediyinə görə, kənddə sakin qalmayıb.

根據他/她（所說），村子裡已經沒人了。

Xəbər agentliyinin verdiyi məlumatına görə, ...

Qəzetin yazdığına görə, Rusiya bu planı həyata keçirmək üçün Qərbin dəstəyini alıb

根據報紙所說，俄羅斯已經得到西方國家的幫助來實行這個計畫。

2017年November23日，“Rusiya Qarabağ ətrafındakı 5 rayonu qaytarır, Azərbaycan istəmir”, in IstiPress.az:

Almaniya Avropa Birliyinin əhalisinə görə ən iri ölkəsidir.

德國是歐盟中按人口排列最多的國家。

Siyahını uyğunluğa görə sırala, əlifbaya görə yox!

按照相關性，而不是字母來排列！


göstərmək

可能源自göz (“眼”) + -ter/tər，後綴源自 -dir。對比土耳其語 göstermek，克里米亞韃靼語 göstermek (南部方言), 克里米亞韃靼語 köstermek (北部方言)。也見görsətmək。

[ɡœstærˈmɑχ]

Keçin içəri, sizə evi göstərim.

進來吧，我給你看看這間房子。

ehtiyacları olan qonşulara yardım göstərmək

müqavimət göstərmək

fəaliyyət göstərmək

siyasi fəaliyyət göstərmək

to conduct political activity, to be politically active


götürmək

源自原始突厥語 *göt- (“舉起，升起，抬起；高的”)，參見土耳其語 göt (“屁股”)，雅庫特語 көт (köt，“飛”)。
與古突厥語 𐰚𐰇𐱅𐰇𐰼 (kötür-，“抬起，升起”), 𐰚𐰇𐱅 (köt，“高的”)的使役態, 土耳其語 götürmek, 哈薩克語 көтеру (köteru，“抬起，升起”), 吉爾吉斯語 көтөрүү (kötörüü，“升起”), 土庫曼語 götermek (“撿起，升起”), 維吾爾語 كۆتەرمەك (kötermek，“撿起，升起”), 烏茲別克語 ko'tarmoq (“抬起，升起”)同源。

dözmək

容忍 (一般帶負面情緒)

həzm etmək

容忍 (一般帶負面情緒)

Bayaqdan zəng eləyirəm, götürmürsən.

我打你的電話好一陣子了，但是你不接。


göy

源自原始突厥語 *gȫk (“藍色的，綠色的”)。

göyü (definite accusative)
göylər (plural)

mavi göy

göydə uçan quşlar

göydə, yerdə və torpağın altında

Ey göylərdə olan Atamız!

Our Father which art in heaven! (Lord's Prayer)


gözləmək

源自göz (“眼”) + -lə。與土耳其語 gözlemek (“觀測，觀察”)，土庫曼語 gözlemek (“搜尋”)同源。

Iki saat səni gözlədim, sonra evə getdim

我等了你兩個鐘頭，然後我回家了。

:Template:舊

Bunu səndən gözləməzdim.

təmizliyi gözləmək

qanun-qaydanı gözləmək


güc

源自原始突厥語 *gǖč。

gücü (definite accusative)
güclər (plural)

Buna gücü çatmaz.


günah

源自波斯語 گناه (gonâh)。

günahı (definite accusative)
günahlar (plural)

günah işləmək

Dua elə ki, Allah günahlarından keçsin.

向上帝禱告，原諒你的罪過。

Sənin daim geridə qalmağın mənim günahım deyil! Öz günahındır!

你老是落後，那不是我的錯！是你自己的錯！

Günah səndə deyil, günah səni o vəzifəyə qoyandadır.

錯不在於你，而在於委任你到這個職位上的他。


gündüz

源自古安納托利亞土耳其語 کندوز (gündüz)。

gündüzü (definite accusative)
gündüzlər (plural)

gecə-gündüz


gündəlik

gündəlik gəzintilər

gündəlik məşq

Gündəlik çörəyimizi bizə bu gün ver.


güvənmək

派生自原始突厥語 *güb- (“自豪；希望”) + -an。對比土耳其語 güvenmek。

Men bilirəm ki, əgər bir gün çətinliyə düşsəm, səndən başqa güvənə biləcəyim adam yoxdur bu həyatda.

我明白如果有一天我遇到困難，沒有別人，只有你可以依靠。

Səsimə güvənirdim.


gəlmək

源自原始突厥語 *gẹl-mek (“來”)。与古突厥語 𐰚𐰠 (kel-，“來”), 喀喇汗語 کَلْماكْ (kelmēk，“來”), 土耳其語 gelmek, 哈薩克語 келу (kelu), 烏茲別克語 kelmoq同源。

Dostun hanı, niyə gəlmədi? - Yəqin yoldadır.

你朋友在哪裡，為什麼他沒來？ - 他可能在路上。

(+ 與格) 看起來，聽起來

Mənə elə gəlir ki, dostun bizi bəyənmir.

看起來你朋友不喜歡我們。

Onun adı mənə tanış gəlmir.


gənc

源自原始突厥語 *gEnč 。與古突厥語 [需要文字] (kenč), 喀喇汗語 کَذْجْ (kenč，“年輕的；幼崽”), 克里米亞韃靼語, 加告茲語, 土耳其語 genç同源。

daha gənc (comparative)
ən gənc (superlative)

gənc qız

qoca


gəzdirmək

等同於gəzmək (“走”) + -dir。與土耳其語 gezdirmek (“遛”)同源。

Parkda it gəzdirmək

İt içəridə qalmaqdan artıq divara dırmaşır, gərək onu tez gəzdirim.

狗在屋裡就已經開始爬墻了，我要趕緊把它帶出去遛遛。


gəzmək

源自原始突厥語 *gEŕ- (“走，經過”)。
同源詞
土耳其語 gezmek (“走”), 克里米亞韃靼語 kezmek (“走”), 突厥語族,巴爾幹加告茲土耳其語 gezinmää (“走”), 巴什基爾語 гиҙеү (giðew，“旅行”), 卡拉恰伊-巴爾卡爾語 кезик (kezik，“排隊”), 哈薩克語 кезек (kezek，“排隊”), 吉爾吉斯語 кезек (kezek，“排隊”), 韃靼語 гизү (gizü，“經過”), 烏茲別克語 kezmoq (“走”)。

parkda gəzmək

Piyada gəzməyin sağlamlığa faydası çoxdur

Qısa məsəfələrə maşınla getməyin əvəzinə bir az gəzəydin.

短距離你就不要開車了，應該走一點。

Atam cavanlıqda bütün dünyanı gəzmişdi

我父親年輕的時候環遊'世界。

Orada gəzməli yerlər çoxdur

這裡有很多景點可以遊覽。

dostlarla gəzmək


hadisə

源自阿拉伯語 حَادِثَة (ḥādiṯa)。比较土耳其語 hadise。

hadisəni (definite accusative)
hadisələr (plural)

Bu iki hadisənin arasında heç bir əlaqə yoxdur.

這兩個事件之間沒有什麼關係。


halqa

源自阿拉伯語 حَلْقَة (ḥalqa)。

halqanı (definite accusative)
halqalar (plural)

bir zəncirin halqaları


hamilə

源自阿拉伯語 حَامِل (ḥāmil，“懷孕的”)。

Səkkiz aylıq hamilə qadın.


hamı

源自原始突厥語 *kamug，通過古安納托利亞土耳其語 قمو (kamu)，可能受波斯語 همه (hame)影響。

hamını (definite accusative)
hamılar (plural)

hər şey

所有 （第三人稱所有格）

Onların hamısı çox sərt cəzalandırılacaqlar.

他們當中的每個人都將被嚴厲處罰。

Bunu hamı bilir.

Hamınızı görməyə çox şadam.

Hamıya dedilər ki, məclis qurtardı.

他們對全體人員說會議結束了。

Hamının bu barədə öz fikri var.

每個人都對這有自己的見解。

Şagirdlərin hamısı yaxşı qiymət aldı.

Hamıdan çox səni sevirəm.

heç kəs

所有 （第三人稱所有格）

Dediklərinin hamısı yalandır.

他/她說的全部都是謊話。

Mən bunların hamısını bilirəm.

Hamısına qulaq asdım.

heç zad


harada

Bağışlayın, ayaqyolu haradadır?


haraya

Onlar haraya getdirlər?

Dünən açarımı haraya qoymuşam ki, tapa bilmirəm?

他們昨天把我的鑰匙放在哪裡了，我怎麼找不到？


hasilat

源自阿拉伯語 حَصِيلَة (ḥaṣīla)。

hasilatnı (definite accusative)
hasilatlar (plural)

çıxarılma

提取，開採，出產（自然資源）

提取，開採，出產（自然資源）

neft hasilatı


hava

源自阿拉伯語 هَوَاء (hawāʔ)。

havanı (definite accusative)
havalar (plural)

həftəlik hava proqnozu


hazır

源自阿拉伯語 حَاضِر (ḥāḍir)。

daha hazır (comparative)
ən hazır (superlative)

Getməyə hazırsan?

O bizə kömək eləməyə həmişə hazır idi.

Biz döyüşə hazırıq.

我們已經做好戰鬥的準備。


hazırlıq

等同於hazır (“準備的”) + -lıq。

hazırlığı (definite accusative)
hazırlıqlar (plural)

[hɑˈzɯrˈɫɯχ]

məktəbəqədər hazırlıq


söyüş

等同於söymək (“咒罵”) + -üş。與克里米亞韃靼語 sögüş同源。

söyüşü (definite accusative)
söyüşlər (plural)

İctimayi yerdə söyüş qəbuledilməzdir. Camaatın ana-bacısı var.

公共場合說粗口是不能接受的。人人都有母親和姊妹（指粗口可能波及的對象）。

küçə söyüşü


heca

源自阿拉伯語 هِجَاء (hijāʔ)。

hecanı (definite accusative)
hecalar (plural)

örtülü heca

örtüsüz heca

açıq heca

qapalı heca


heykəltəraş

可能源自晚期鄂圖曼土耳其語 هیكلتراش (heykel-tırâş)，與土耳其語 heykeltıraş同源。等同於heykəl (“雕塑”) + təraş。

heykəltəraşı (definite accusative)
heykəltəraşlar (plural)

dahi heykəltəraş

mahir heykəltəraş

heykəltəraşın emalatxanası


heç

源自波斯語 هیچ (hêč)。

一般與bir連用，作heç bir。

Belə bir şey heç ölkədə ola bilməz.

這樣的事情在任何一個國家都不能發生。


heç

源自波斯語 هیچ (hêč)。

絲毫 (多與də (“也”)連用

“Qarabağ” çox güclü komandadır. Çempionlar Liqasında da yaxşı çıxış edir. Odur ki, çempionluq heç də asan olmayacaq.

卡拉巴克足球會是一隻很強的隊伍，他們在冠軍聯賽也表現出色。也就是說，要去的冠軍一點也不容易。

-Mürəkkəb məsələdir. -Heç də mürəkkəb deyil!

-這是個複雜的問題。 -It's not complex 根本就不複雜！


heç kim

Heç kim bu dünyada heç kimə borclu deyil.

這個世界上沒有誰欠誰的。


heç nə

heç nəyi (definite accusative)
heç nələr (plural)

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q9292 (aze)-Azerbaijani audiorecordings-heç nə.wav

سورخاؽیٔن باشیٔ لاؽیحهؽه ائله قاریٔشمیٔشدیٔ کی، هئچ نه دن خبری ؽوْخدو

Suraxay忙著做項目，其他的他一點頭緒都沒有。

Surxayın başı layihəyə elə qarışmışdı ki, heç nədən xəbəri yoxdu.

1964，Anar，Gecənin səhəri; 再版為 آذری，期 4, Tehran: Mugham, 2004, اوْ گئجهنین سحری，頁 71:

Daha heç nə əvvəlki kimi deyil.

Heç nə görendüyü kimi deyil.

一切都不像看起來的那樣。


hissə

借自阿拉伯語 حِصَّة (ḥiṣṣa)。

hissəni (definite accusative)
hissələr (plural)

şəhərin mərkəzi hissəsi

iki hissədən ibarət olan film


hörmət

源自阿拉伯語 حُرْمَة (ḥurma)。

hörmətni (definite accusative)
hörmətlər (plural)

hörmətdən düşmək

Ona hörmətim böyük idi.


hörmək

源自原始共同突厥語 *ȫr-。

kərpicdən divar hörmək


hündür

源自蒙古語族語言，源自中古蒙古語 [需要文字] (öndür)，參見現代蒙古語 өндөр (öndör，“高的”)。

daha hündür (comparative)
ən hündür (superlative)

Əvvəllər Bakıda hündür binalar o qədər də yox idi, amma son vaxtlar çox tikilib.

以前巴庫沒有那麼多高樓，但最近建了很多。

Onlarla hündür ağac məhv edildi.

Qapının ağzında hündür bir oğlan dayanmışdı.

一個高個子男孩站在門口。

Şəhəri hündür divar ikiyə ayırmışdı.


hüquq

源自حُقُوق (ḥuqūq)，阿拉伯語 حَقّ (ḥaqq)的複數，參見haqq。

hüquqnu (definite accusative)
hüquqlar (plural)

maaş

(南阿塞拜疆語或舊用法) 工資，薪水

aylıq

(南阿塞拜疆語或舊用法) 工資，薪水

əmək haqqı

(南阿塞拜疆語或舊用法) 工資，薪水

insan hüquqları

heyvan hüquqları

Bütün dünyada qadınlar öz hüquqları uğrunda mübarizə aparır və 8 Mart günü bu mübarizəni qeyd edirlər.

世界婦女為她們的權利而奮鬥，她們為此在3月8日紀念。

Onların insan hüquqları pozulur.

Biz başqaların hüquqlarına hörmət etməliyik.

Bütün hüquqlar qorunur.

hüququn aliliyi

İngilis hüququ


həkim

源自阿拉伯語 حَكِيم (ḥakīm)。

həkimi (definite accusative)
həkimlər (plural)

həkimin yanına getmək

həkimin yazdığı resept


həll etmək

Gəl bu məsələni tezbazar həll edək, gedək yataq.

趕快把這個問題解決了，然後上床睡覺。


həmişə

源自波斯語 همیشه (hamiše)。

Silistçi Sədrəddin bey nəcib adamlardan birisi idi, həmişə millətdaşların halına yanıb, divanxanalarda onlara kömək edərdi

The investigator Sədrəddin-bey was one of the gentle people, he would always care greatly for his fellow countrymen, helping them in the courts

1906，Sultanməcid Qənizadə，Allah xofu; 再版為 “Allah xofu”, in Sultanməcid Qənizadə. Seçilmiş əsərləri，Baku: Avrasiya Press, 2006，頁 120:

Onların işi həmişə çox olur

他們老是有很多事情要做。

Müştəri həmişə haqlıdır

Biz bunu həmişə istəyirdik, amma qismət olmadı.

We've always wanted this, but it wasn't meant to be.

-Vəziyyət necədir? -Necə olacaq, həmişəki kimidir.

——情況咋樣？——一如既往，還能咋樣。


hər kəs

Uşağın bu dediyi sözü hər kəsi güldürdü.

這孩子說的話把大夥兒都逗樂了。


hər

源自波斯語 هر (har)。

Hər uşağın məktəbə getmək haqqı vardır.

每個孩子都有上學的權利。


hərbçi

等同於hərb (“戰爭”) + -çi。

hərbçini (definite accusative)
hərbçilər (plural)

3 min əlavə ABŞ hərbçisi prezident Donald Trump-ın strategiyasına uyğun olaraq Əfqanıstana yerləşib.

根據總統唐納德·特朗普的部署，3千名額外美軍已進駐阿富汗。

2017年November17日，“Yeni ABŞ hərbçiləri Əfqanıstana gedib [New US military personnel off to Afghanistan.]”, in Azadlıq Radiosu:

Düşmən hərbçiləri kəndi hücum nəticəsində tudtular

敵軍已在攻擊中佔領村莊。


hərəkət

源自阿拉伯語 حَرَكَة (ḥaraka)，參見hərəkat。

hərəkətni (definite accusative)
hərəkətlər (plural)

Səndən hərəkət, Allahdan bərəkət.


həvəs

源自阿拉伯語 هَوَس (hawas)。

həvəsni (definite accusative)
həvəslər (plural)

Yatağımdan qalxmağa həvəsim yoxdur.

Kitab oxumağa həvəsi olmayan çox insan var.


həyat

源自阿拉伯語 حَيَاة (ḥayāh)。

həyatı (definite accusative)
həyatlar (plural)

həyatın mənasını axtarıb tapmamamaq

尋找生活的意義，但找不到

həyat tərzi

şəhər həyatı

Sağlam həyatın təməli yaxşı qidalanmaq, kifayət qədər yatmaq, və hərdən məşq etməkdir!

健康生活的基礎是吃好睡好，時常運動！

cinsi həyat

şəxsi həyat


həzm

借自阿拉伯語 هَضْم (haḍm)。

hüceyrədaxili həzm

(定語) 消化的，胃腸的

həzmin pozulması

həzm yolu

həzm üzvləri

həzm şirəsi


ibadət

源自阿拉伯語 عِبَادَة (ʕibāda，“禮拜”)。

ibadətni (definite accusative)
ibadətlər (plural)

bütlərə ibadət

oda ibadət

əcdadların ruhlarına ibadət


icazə

源自阿拉伯語 إِجَازَة (ʔijāza)。

icazəni (definite accusative)
icazələr (plural)

Burada çəkiliş aparmaq icazə yoxdur!


içəri

iç (“內部”)的派生詞 + -əri。與土耳其語 içeri同源。

Xoş gəlmisiniz! Buyurun, keçin içəri.


iclas

源自阿拉伯語 إِجْلَاس (ʔijlās)。

iclası (definite accusative)
iclaslar (plural)

iclas keçirmək

açıq/qapalı iclas

növbəti/növbədənkənar iclas

iclasın gündəliyi


icmal

源自阿拉伯語 إِجْمَال (ʔijmāl)。

icmalnı (definite accusative)
icmallar (plural)

illik icmal


iddia

源自阿拉伯語 اِدِّعَاء (iddiʕāʔ)。

iddianı (definite accusative)
iddialar (plural)

ərazi iddialar

əsassız iddialar


igid

源自原始突厥語 *jegit, *jigit (“年輕人，勇者”)，參見土耳其語 yiğit。

daha igid (comparative)
ən igid (superlative)

İgidə güllə dəyməz.


imkan

源自阿拉伯語 إِمْكَان (ʔimkān)，源自動詞أَمْكَنَ (ʔamkana，“可能”)，參見mümkün (“可能的”)。

imkanı (definite accusative)
imkanlar (plural)

Bu bizim yeganə imkanımızdır.

Məsələni həll etmək üçün imkan yarandı.

maddi imkanlar

Buna imkanımız çatmır.


imtahan

源自阿拉伯語 اِمْتِحَان (imtiḥān)。

imtahannı (definite accusative)
imtahanlar (plural)

riyaziyyat imtahanı

imtahana çəkmək

Allah bizi imtahana çəkir


inandırmaq

kimisə öz sözünün doğruluğuna inandırmaq

to assure somebody of the truthfulness of one's words


inanmaq

與土耳其語 inanmak同源。

Mən sənə daha inanmıram

Sən tanrıya inanırsan?


indi

源自古安納托利亞土耳其語 امدی (emdi) ← 原始突厥語 *em- (“現在”)。與古突厥語 𐰢𐱃𐰃 (amtï，“現在”)同源。對比土耳其語 şimdi (“現在”), 韃靼語 инде (inde，“現在”), 烏茲別克語 endi (“現在”), 圖瓦語 ам (am，“現在”), 楚瓦什語 ӗнтӗ (ĕnt̬ĕ，“現在”)。

Nə vaxt gedək yanına? İndi yoxsa sonra?

我們什麼時候去拜訪他/她？現在還是等會兒？


iqlim

源自阿拉伯語 إِقْلِيم (ʔiqlīm) ← 古希臘語 κλίμα (klíma)。

iqlimni (definite accusative)
iqlimlər (plural)

iqlim dəyişmələri


iqtisadiyyat

源自阿拉伯語 اِقْتِصَاد (iqtiṣād)。

iqtisadiyyatnı (definite accusative)
iqtisadiyyatlar (plural)

Erkən orta əsrlərdə Bakının iqtisadiyyatının əsasını neft və duz istehsalı, Bakı və Abşeron bölgəsində becərilən boyaqotu və zəfəran təşkil edirdi.

中世紀早期時，鹽、油和阿布歇隆半島附近的茜草、紅花生產，構成了巴庫經濟的基礎。


yumaq

源自原始突厥語 *yu(b)- (“洗”)。與土耳其語 yumak, 楚瓦什語 ҫу (śu)等同源。

qab yumaq

paltar yumaq

dişləri yumaq

pul yumaq

günahları yumaq

öz qanı ilə təqsirləri yumaq

to wash away the wrongdoings with one's own blood


isti

源自原始突厥語 *ïsïg, *isig。與土耳其語 sıcak (通過古安納托利亞土耳其語 [需要文字] (isicak/ïsïcak)), 韃靼語 esse, 楚瓦什語 ӑшӑ (ăš̬ă)等同源。

daha isti (comparative)
ən isti (superlative)

isti su qaynaqları


istifadə

源自阿拉伯語 اِسْتِفَادَة (istifāda)。與fayda (“有用”)同源。

istifadəni (definite accusative)
istifadələr (plural)

Jarqon sözlərin istifadəsi həmyaşıdlar arasında özünü təsdiqləmək məqsədi daşıyır.

Use of slang words has the purpose of asserting oneself among peers

Narkotiklərin istifadəsi


istəmək

源自古安納托利亞土耳其語 [需要文字] (istämäk), 原始突厥語 *īŕ-te-，派生自原始突厥語 *īŕ (“蹤跡”)。參見土耳其語 istemek。

Sən isti yoxsa soyuq çay istəyirsən?

O bizim son beşiyimiz idi. Atam onu çox istəyirdi.

他是我們之中最小的。父親很愛他。

قیز ایستمک نه یامان پیس شئیدی

what a terrible thing it is to be in love with a girl

Ondan bir stəkan su istədim.

O adamdan heç vaxt heç nə istəmə.

不要問那個人要任何東西。


itburnu

itburnunu (definite accusative)
itburnular (plural)

itburnu kolu


itirmək

源自itmək (“消失”) + -ir (使役態後綴)

Türkiyə hakimiyyətinin bu hərəkətinə baxmayaraq, Rəsulzadə jurnalın nəşr olunacağına ümidini itirmirdi.

儘管土耳其政府對其作出行動，Rasulzade仍然沒有失去出版雜誌的希望。

Dünən telefonumu hardasa itirmişəm.

昨天我把手機忘在哪裡了。


izləmək

源自古安納托利亞土耳其語 izle- (“追蹤”)。與土耳其語 izlemek同源。派生自原始突厥語 *īŕ, *ï̄ŕ (“軌跡，車轍”)，參見古突厥語 [需要文字] (iz，“腳印，蹤跡”), iz (“腳印”)等。等同於iz (“腳印”) + -lə。

türk serialları izləmək

Bu səhifəni izlə


içmək

源自原始突厥語 *ič-。與古突厥語 [需要文字] (ič-，“喝”), 喀喇汗語 اِجْماكْ (ičmēk，“喝”), 土耳其語 içmek, 烏茲別克語 ichmoq, 楚瓦什語 ӗҫ (ĕś)等同源。

Su içmək istəyirəm.


iş

源自原始突厥語 *īĺč (“工作，事情”)。

işi (definite accusative)
işlər (plural)

Bu gün işimiz çoxdur, gələmmərik

我們今天有好多工作要做，來不了了

Bütün günü iş başında olmaq

Allaha min şükür, qardaşımın qəşəng işi vardır.

感謝真主，我兄弟得了份好工作。

Adamın işi olmayanda günlər uzun gəlir

沒有工作就感覺一天過得很慢。

Amsterdama niyə getməliyəm, orada nə işim var?

我幹嘛要去阿姆斯特丹，去那裡有事情要做嗎？

Sabah görüşə bilərik? Sənə işim düşüb

我們明天約見面可以嗎？我有事情跟你說。

nahaqq iş görmək

Bu yaxşı işdir.

Yaxşı ki ora getdik. Böyük iş gördük.

還好我們去了那裡，我們做了件重要的事情。

Oğruya yeddi il iş veriblər

Başıma iş açmışam

Özümü işə salmışam

Deyəsən yenə işə düşmüşəm

cinayət işi


işarə

源自阿拉伯語 إِشَارَة (ʔišāra)。

işarəni (definite accusative)
işarələr (plural)

apostrof işarəsi


işgəncə

源自古安納托利亞土耳其語 [需要文字] (şikence，“按壓”), [需要文字] (işkenci，“痛苦，麻煩”) ← 波斯語 شکنجه (šekanje，“折磨，拷打”), اشکنجه (eškanje)。

işgəncəni (definite accusative)
işgəncələr (plural)

işgəncə vermək


işləmək

源自iş (“工作”) + -lə。

Artıq on ildir bu məktəbdə işləyirəm

我在學校已經工作多年了。

Soyuducumuz xarab olub, işləmir

咱們的冰箱壞掉了，不運作了


işçi

等同於iş (“工作”) + -çi。與土耳其語 işçi, 烏茲別克語 ishchi, 韃靼語 эшче (eşçe)同源。

işçini (definite accusative)
işçilər (plural)

neft işçiləri

işçi qüvvəsi

zavod işçiləri

sənaye işçiləri


işğal

源自阿拉伯語 إِشْغَال (ʔišḡāl)。

işğalnı (definite accusative)
işğallar (plural)

işğal altında olan rayonların siyahısı


işıq

派生自原始突厥語 *yạĺ(č)- (“燃燒”)。與土耳其語 ışık (“光，燈”), 土庫曼語 yşyk (“光，燈”), 楚瓦什語 ҫиҫ (śiś，“發光”), ҫиҫӗм (śiś̬ĕm，“閃電”)同源。

işığı (definite accusative)
işıqlar (plural)

Yaşıl işıq yananda, yolu keçmək olar.

綠燈亮起，行人可以過馬路。

Kəndimizə işıq və yol çəkiblər, qaz ancaq hələ çəkməyiblər.

他們拉了電線，修了路到咱們村，但是還沒有煤氣。

İşıqlar yenə söndü.


işə salmaq

Bilsəidim ki məni işə salacaqlar getməzdim ora

要是我知道他們要搞我，我就不去了。


ansambl

借自俄語 анса́мбль (ansámblʹ)，源自法語 ensemble。

ansamblu (definite accusative)
ansambllar (plural)

memarlıq ansamblı


karxana

源自波斯語 کارخانه (karxâne)。等同於kar (“工作”) + -xana。

karxananı (definite accusative)
karxanalar (plural)

daş karxanası

qum karxanası


keyfiyyət

源自阿拉伯語 كَيْفِيَّة (kayfiyya)。

keyfiyyətni (definite accusative)
keyfiyyətlər (plural)

kəmiyyət və keyfiyyət

yüksək keyfiyyət

aşağı keyfiyyət


keçirmək

Boş vaxtınızı necə keçirirsiniz?

空閒的時候你是怎麼過的？

tədbir keçirmək

seçki keçirmək

işığı keçirmək


keçmiş

源自keçmək (“通過”) + -miş。

keçmiş zaman

Keçmişdə nə var idi daha yoxdur.

Keçmişi olmayan xalqın gələcəyi də yoxdur.


keçmək

源自古安納托利亞土耳其語 كچمك (gäčmäk) ← 原始突厥語 *geč (“通過”)。與古突厥語 [需要文字] (käč-，“穿過”), 土耳其語 geçmek等同源。

yoluxmaq

(+ 與格) 传播，传染（疾病）

çayı keçmək

Yaşıl işıq yananda, yolu keçmək olar.

Astaranı artıq keçmişdik, Ərdəbilə bir saat qalırdı.

我們已經過了阿斯塔拉，還有一個小時就要到阿爾達比勒了。

(+ 奪格) 通過，及格

sınaqdan keçmək

Buyurun, keçin içəri!

Qrip bir həftədən sonra keçdi

Bu da keçər

İmtahanın necə keçdi?

Heç də yaxşı keçmədi, kəsildim.

Allah günahımdan keçsin.


keşik

對比土耳其語 keşik (“輪班”)。

keşiyi (definite accusative)
keşiklər (plural)

keşik çəkmək


kimi

可能源自原始突厥語 *gēp (“形式，例子，圖像”)。與阿塞拜疆語 kim (“誰”)無關。與土耳其語 gibi同源。

O mənə ikinci ata kimi idi

Yer üzündə sizin kimi ikincisi yoxdur

世界上沒有別人像你一樣。

Pul qonaq kimidir. Bu gün var, sabah yoxdur.

金錢就像一位匆匆過客。今天還在這裡，明天就離開了。

(現在分詞後) 一……就……

Arvad sözünü deyən kimi yox oldu.

女人一說完她要說的話之後，馬上就消失了。

2005，Arif Acaloğlu，Cəlal Bəydilli，Əsatirlər, əfsanə və rəvayətlər，Baku: Şərq-Qərb, Mifoloji Rəvayət və əfsanələr，頁 183:


kilsə

kilsəni (definite accusative)
kilsələr (plural)

Roma-katolik kilsəsi

hər bazar günü kilsəyə getmək


kimyəvi

等同於kimya (“化學”) + -vi。受元音和諧規則影響，元音由 a 變成 ə 。

kimyəvi element

kimyəvi reaksiya


kobud

源自中古亞美尼亞語 կոպիտ (kopit)。對比土耳其語 göbüt, kubat。

daha kobud (comparative)
ən kobud (superlative)
korkobud

kobud parça

kobud adam

kobud ifadə

kobud davranış

kiminləsə kobud davranmaq

kobud səhv


kraliça

源自南斯拉夫語支 ← 原始斯拉夫語 *korľica，對比保加利亞語 крали́ца (kralíca)、塞爾維亞-克羅地亞語 кра̀љица/kràljica。可能通過古安納托利亞土耳其語 [具體何詞?]或鄂圖曼土耳其語 قرالیچه (kraliçe)。

kraliçanı (definite accusative)
kraliçalar (plural)

Böyük Britaniya kraliçası


köhnə

daha köhnə (comparative)
ən köhnə (superlative)

Köhnə hamam, köhnə taz.


kökəlmək

源自kök + -əl。

Yaman kökəlib.


kölgə

源自原始突厥語 *köl-。對比土耳其語 gölge, 克里米亞韃靼語 kölge, 土庫曼語 kölege。

kölgəni (definite accusative)
kölgələr (plural)

kölgə atmaq

kölgə salmaq

kölgə iqtisadiyyatı


köpük

源自原始突厥語 *köp- (“腫”)。

köpüyü (definite accusative)
köpüklər (plural)

dəniz köpüyü


köçmək

源自原始突厥語 *göč- (“移動”)。與土庫曼語, 土耳其語 göçmek, 克里米亞韃靼語 köçmek, 楚瓦什語 куҫ (kuś)同源。

Biz keçən il təzə evimizə köçdük

Quşlar baharda isti ölkələrə köçür.

秋天，鳥兒遷徙到溫暖的國家。


künc

küncnü (definite accusative)
künclər (plural)

otağın küncü


küsmək

源自原始突厥語 *küs- (“生氣”)。與土耳其語 küsmek同源。

Arvadım məndən küsüb, danışmır!

我老婆對我很生氣，她都不跟我說話了！

Xətrimə dəymə ki səndən küsməyim.

別傷害我，我也不對你生氣。


kəmiyyət

源自阿拉伯語 كَمِّيَّة (kammiyya)。

kəmiyyətni (definite accusative)
kəmiyyətlər (plural)

kəmiyyət və keyfiyyət


kəmər

源自波斯語 کمر (kamar)。

kəmərni (definite accusative)
kəmərlər (plural)

boru kəməri

neft kəməri

qaz kəməri


kəsilmək

Meşədə ağac kəsilir.

Ona ölüm hökmü kəsildi.

Universitetdə imtahandan kəsildim


kəsmək

源自原始突厥語 *kes- (“切”)
。與喀喇汗語 کـَسْماكْ (kesmēk，“切”), 土耳其語 kesmek等同源。

hökm etmək

判決 (多+hökm (“裁定”))

hökm vermək

判決 (多+hökm (“裁定”))

iş vermək

判決 (多+hökm (“裁定”))

meşədə ağac kəsmək.

Bərbər saç kəsir.

qoyun kəsmək.

qurban kəsmək.

Oğlan müəllimin qabağını kəsdi və ona otaqdan çıxmaqa yol vermədi.

男孩擋住老師的路，不讓他出房間。

Onlar işıq pulunu verə bilməyiblər və işıqlarını kəsiblər

他們付不起電費，然後就被斷電了。

打斷 (一般+söz (“話語”))

Atanın sözünü kəsmə!

別在你爸講話的時候插嘴！

判決 (多+hökm (“裁定”))

Məhkəmə oğruya üç il hökm kəsib.


kəşf

源自阿拉伯語 كَشْف (kašf)，كَشَفَ (kašafa，“除去，揭開，揭露”)的動名詞，源自詞根ك_ش_ف (“發現，尋找，揭開”)，參見inkişaf (“發展”)。

kəşfni (definite accusative)
kəşflər (plural)

Amerikanın kəşfi


Dağıstan

形態上為 dağ (“山”) + -ıstan。

達吉斯坦（高加索東北部的一個山地區域）

Dağıstan Respublikası


lazım

源自阿拉伯語 لَازِم (lāzim)。

daha lazım (comparative)
ən lazım (superlative)

gərək

必需的，需要的 (常接與格)

zəruri

必需的，需要的 (常接與格)

məcbur

必需的，需要的 (常接與格)

必需的，需要的 (常接與格)

Sükut! Mübahisə lazım deyil! Hacı Baxşəli, qəti cavab lazımdır. Mənim vaxtım azdır; istəyirsiniz ki, övrətiniz dirilsin, yazdırın; istəmirsiniz çəkilin kənara.

安靜！沒必要爭來爭去的！哈吉Baxşəli，我需要一個確定的答案。但我沒有時間；如果您想要您的夫人起死回生，就把她的名字加上；如果您不想，那就離開吧。

1909，Cəlil Məmmədquluzadə，Ölülər [The Dead Ones]; 再版為 Cəlil Məmmədquluzadə Əsərləri. Dörd Cilddə. I Cild，巴庫: Öndər Nəşriyyat, 2004，頁 411:

Sizə nə lazımdır?


lazım

源自阿拉伯語 لَازِم (lāzim)。

lazımı (definite accusative)
lazımlar (plural)

Lazım gəlsə, bir şey fikirləşərik

如果有必要，我們會考慮的。


lənət

源自阿拉伯語 لَعْنَة (laʕna)。

lənətni (definite accusative)
lənətlər (plural)

Lənət olsun onlara!


ləzgi

ləzgi dili


ləzgi

ləzgini (definite accusative)
ləzgilər (plural)

ləzgilərin yaşadığı ərazilər


maddə

源自阿拉伯語 مَادَّة (mādda)。

maddəni (definite accusative)
maddələr (plural)

bəsit maddə

mürəkkəb maddə

narkotik maddələr

partlayıcı maddələr


maraqlı

daha maraqlı (comparative)
ən maraqlı (superlative)

Bu kitab çox maraqlıdır.

Ən maraqlısı da odur ki...

maraqlı fikirlər


maraq

不確定。與鄂圖曼土耳其語 مراقّ (merāq) → 土耳其語 merak同源。可能借自鄂圖曼土耳其語，源自阿拉伯語 ر ق ق (r q q)。

marağı (definite accusative)
maraqlar (plural)

xüsusi maraq oyatmaq

kiməsə və ya nəyəsə maraq göstərmək

maraqlarını müdafiə etmək


mağaza

源自阿拉伯語 مَخَازِن (maḵāzin，“倉庫”)，مَخْزَن (maḵzan)的複數形，源自خَزَنَ (ḵazana，“儲存”)，源自詞根خ ز ن (ḵ z n)；參見阿塞拜疆語 xəzinə (“寶庫”)。

mağazanı (definite accusative)
mağazalar (plural)

ərzaq mağazası


meydança

meydançanı (definite accusative)
meydançalar (plural)

uşaq oyun meydançası


milad

源自阿拉伯語 مِيلَاد (mīlād，“出生”)。

miladı (definite accusative)
miladlar (plural)

Milad bayramınız mübarək olsun!


minnətdar

源自波斯語 منتدار (minnatdâr)。對比塔吉克語 миннатдорӣ (minnatdorī)。

daha minnətdar (comparative)
ən minnətdar (superlative)

Mənə kömək etdiyinizə görə Sizə minnətdaram


miqdar

源自阿拉伯語 مِقْدَار (miqdār)。

miqdarnı (definite accusative)
miqdarlar (plural)

iri miqdarda


mövqe

源自阿拉伯語 مَوْقِع (mawqiʕ)。

mövqeni (definite accusative)
mövqelər (plural)

bir məsələdə müəyyən mövqe tutmaq

mövqe sərgiləmək

konstruktiv mövqe

prinsipial mövqe

sərt mövqe

bitərəf mövqe

birmənalı mövqe


müayinə

源自阿拉伯語 مُعَايَنَة (muʕāyana)。

müayinəni (definite accusative)
müayinələr (plural)

tibbi müayinə


mühasirə

源自阿拉伯語 مُحَاصَرَة (muḥāṣara)。

mühasirəni (definite accusative)
mühasirələr (plural)

Konstantinopolun mühasirəsi


müjdə

源自波斯語 مژده (možde)。

müjdəni (definite accusative)
müjdələr (plural)

muştuluq

信使帶來好消息時，給他的回報

Qaç, anana müjdə apar. Atandan teleqraf almışam, gedib Xorasana, ağanı ziyarət edib bura gələcək.

過來，把這個好消息告訴你媽媽。你爸爸發了封電報給我，說他去了呼羅珊，見了阿迦之後就會來這裡。

Yəhyanın nəql etdiyi müjdə

Yəhyanın müjdəsi


mükafat

源自阿拉伯語 مُكَافَأَة (mukāfaʔa)。

mükafatı (definite accusative)
mükafatlar (plural)

Nobel mükafatı


mülki

mülki məcəllə


münaqişə

源自阿拉伯語 مُنَاقَشَة (munāqaša)。

münaqişəni (definite accusative)
münaqişələr (plural)

[mynɑːɡiˈʃæ]

[mynɑːɢiˈʃæ]

maraqlar münaqişəsi

nəsillərin münaqişəsi

Dağlıq Qarabağ münaqişəsi


münasibət

等同於münasib + -ət。大部分意思受俄語отноше́ние (otnošénije)的影響。

münasibətni (definite accusative)
münasibətlər (plural)

Rivera Fridanın kiçik bacısı ilə münasibətə girdi.

cinsi münasibət

Qonşularımızla yaxşı münasibətlərimiz var idi.

Sonra münasibətimiz tamamilə pozuldu.

後來，我們之間的關係徹底轉差了。

İndiki vəziyyətlə bağlı münasibətinizi bildirə bilərdinizmi?

你能告訴我（們），你對目前情況的看法嗎？

- Şortik geyən kişilərə münasibətiniz? - Vecimə deyil, əl çək.

你對穿短褲的男人有什麼看法？——不關我事，別煩我。

kobud münasibət

Onların bu işə heç bir münasibəti yox idi.


müqavilə

源自阿拉伯語 مُقَاوَلَة (muqāwala)。

müqaviləni (definite accusative)
müqavilələr (plural)

müqavilə bağlamaq

müqaviləni pozmaq

müqaviləni ləğv etmək


müstəqillik

müstəqillik günü

dövlət müstəqilliyi

müstəqillik dövrü

müstəqilliyi əldə etmək

müstəqilliyini itirmək


müxtəlif

源自阿拉伯語 مُخْتَلِف (muḵtalif)。

müxtəlif yollarla

dünyanın müxtəlif ölkələrində

müxtəlif dərəcəli bədən xəsarətləri

İclasda müxtəlif təkliflər səsləndirilib.


müəllif

源自阿拉伯語 مُؤَلِّف (muʔallif)。

müəllifi (definite accusative)
müəlliflər (plural)

O çağdaş Amerika cəmiyyəti haqqında tənqidi əsərlərin müəllifidir.

她/他是一名當代美國社會批評作家。


müəyyən

源自阿拉伯語 مُعَيَّن (muʕayyan)。

müəyyən problemi həll etmək

müəyyən şəxsin fəaliyyəti

korrupsiyaya qarşı mübarizədə müəyyən irəliləyiş


korrupsiya

源自俄語 корру́пция (korrúpcija), 拉丁語 corruptio。

korrupsiyanı (definite accusative)
korrupsiyalar (plural)

korrupsiyaya qarşı mübarizə


məcazi

源自阿拉伯語 مَجَازِيّ (majāziyy)。

[mæd͡ʒɑːˈzi]

məcazi məna

məcazi mənada


məclis

源自阿拉伯語 مَجْلِس (majlis，“座位”)。

məclisni (definite accusative)
məclislər (plural)

Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi


mədrəsə

源自阿拉伯語 مَدْرَسَة (madrasa)。

mədrəsəni (definite accusative)
mədrəsələr (plural)

اؤز دیلینده مدرسه اولمالیدیر هر کسه

There must be school for everyone in their [native] language!


mədə

源自阿拉伯語 مِعْدَة (miʕda)。

mədəni (definite accusative)
mədələr (plural)

Mədəm ağrıyır.


məhkəmə

源自阿拉伯語 مَحْكَمَة (maḥkama)。

məhkəməni (definite accusative)
məhkəmələr (plural)

məhkəməyə müraciət etmək

Tərəflər məsələni həll edə bilmədikləri üçün məhkəməyə müraciət ediblər.

政黨無法解決這個問題，於是他們入稟法院。


məlum

源自阿拉伯語 مَعْلُوم (maʕlūm)。

bizə məlum oldu ki...

Bundan sonra nə baş verdiyi məlum deyil.

這之後還會發生什麼，還不得而知。

bizə məlum oldu ki...

görünüşündən məlum oldu ki...


məmur

源自阿拉伯語 مَأْمُور (maʔmūr)。

məmuru (definite accusative)
məmurlar (plural)

yüksək dövlət məmuru


məna

源自阿拉伯語 مَعْنَى (maʕnā)。

mənanı (definite accusative)
mənalar (plural)

"Dostluq" sözünün mənası

Hər şeyin arxasında bir məna axtarmaq

Mənasız yaşamaq ölümə taydır


mənasız

源自məna (“意思。意義”) + -sız。

daha mənasız (comparative)
ən mənasız (superlative)

Onlar mənasız hərəkətlər çox ediblər

他們做過好多沒意義的事情

Gəlin bu boş, mənasız söhbəti qurtaraq.

結束這空泛而沒有意義的對話吧。


mənbə

源自阿拉伯語 مَنْبَع (manbaʕ)。

mənbəni (definite accusative)
mənbələr (plural)

gəlir mənbəyi

xammal mənbəyi

yoxlanmamış mənbələr

informasiya mənbəyi

etibarlı mənbələr

məlumatlı mənbə bildirir ki...

ədəbi mənbələr

yazılı mənbələr

çoxlu mənbəyə əsaslanmaq


mənfəət

源自阿拉伯語 مَنْفَعَة (manfaʕa，“有用；優點”)

mənfəətni (definite accusative)
mənfəətlər (plural)

mənfəət normasının azalma meyli

qiymət-mənfəət nisbəti

mənfəət evi

mənfəət əldə etmək


mənzərə

源自阿拉伯語 مَنْظَرَة (manẓara)。

mənzərəni (definite accusative)
mənzərələr (plural)

okean mənzərəsi


mənəvi

源自阿拉伯語 مَعْنَوِيّ (maʕnawiyy)。

daha mənəvi (comparative)
ən mənəvi (superlative)

hərbi və mənəvi üstünlük

iqtisadi və mənəvi cəhətdən sarsıntı

財務和心理兩方面的大問題

mənəvi dəstək

maddi və mənəvi dayaq

milli-mənəvi dəyərlər


məqsəd

源自阿拉伯語 مَقْصَد (maqṣad)。

məqsədni (definite accusative)
məqsədlər (plural)

məqsədə çatmaq/yetmək

məqsədə nail olmaq

məqsəd qoymaq

Gəlişinizin məqsədi nədir?


mərtəbə

源自阿拉伯語 مَرْتَبَة (martaba)。

mərtəbəni (definite accusative)
mərtəbələr (plural)

beşmərtəbəli ev

O binanın üç mərtəbəsi var idi.

Siz neçənci mərtəbədə qalırsınız/olursunuz?


məsləhət

源自阿拉伯語 مَصْلَحَة (maṣlaḥa)。

məsləhətni (definite accusative)
məsləhətlər (plural)

Mənə bir məsləhət verə bilərsənmi?

Bu səbəblərə görə, bunu etmək məsləhət deyil.

因此，這麼做不是我的建議。


məsələ

源自阿拉伯語 مَسْأَلَة (masʔala)。

məsələni (definite accusative)
məsələlər (plural)

Amma məsələnin başqa tərəfi də var.

但這個問題還有另一方面。

Məsələ burasındadır ki, əslində heç kim bunu eləmək istəmir.

問題是沒有人真的會想去做。

Qarabağ məsələsi


məxsus

源自阿拉伯語 مَخْصُوص (maḵṣūṣ)。

daha məxsus (comparative)
ən məxsus (superlative)

Burada inşa edilən villalar kimə məxsusdur?

這裡在建的別墅都是誰的？


nail olmaq

(+ 與格) 達成，達到

məqsədinə nail olmaq


namaz

源自波斯語 نماز (namâz)。

namazı (definite accusative)
namazlar (plural)

namaz qılmaq


rahatlıq

rahat (“舒服的，方便的”) + -lıq。

rahatlığı (definite accusative)
rahatlıqlar (plural)

sizin rahatlığınız üçün


narahat

daha narahat (comparative)
ən narahat (superlative)

Yerin deyəsən narahatdır

你那塊地方好像不太舒服的樣子

Tamaşalarımız nə qədər yaxşı olsa da, səhnədə hiss edirik ki, onların yeri narahatdır, məsələn, qışda istilik sistemi olmadıqda onların üşüdüyünün şahidi oluruq

不管我們的戲演得再怎麼好，我們都能在舞台上真真切切地感受到他們[觀眾]的座位不舒服，比如在冬天，因為缺乏供暖，觀眾們都快凍僵了。

2012 October，Xəyalə Rəis，“Bakı Uşaq Teatrı acınacaqlı şəraitdə fəaliyyət göstərir”, in Kaspi，頁 15:

Narahat olma, düzələr.


açılış

等同於açıl- (“被打開”) + -ış。

açılışı (definite accusative)
açılışlar (plural)

açılış mərasimi


nasos

源自俄語 насо́с (nasós)。

nasosu (definite accusative)
nasoslar (plural)

mərkəzdənqaçma nasosu


nazir

源自阿拉伯語 نَاظِر (nāẓir)。

naziri (definite accusative)
nazirlər (plural)

Seçkidən sonra o təhsil naziri təyin edildi.

大選後，他/她被委任為教育部長。

Seçkidən sonra o təhsil naziri vəzifəsindən azad edildi.

大選後，他/她被解除教育部長的職務。

nazir vəzifəsi

baş nazir

maliyyə naziri

müdafiə naziri


necə

源自原始突厥語 *nē- (“疑問詞”)。與土耳其語 nice (“多少”)，方言土耳其語 nice (“怎樣”)同源。參見巴什基爾語 нисек (nisek)。

Cəbhədə vəziyyət necədir?

Üzünü görək, mama-papa necədir?

好久不見，您父母身體怎樣？

Necə istəyirsən elə də et.


neft

源自波斯語 نفت (naft)。

nefti (definite accusative)
neftlər (plural)

neft mədəni

neft kəməri

neft buruğu

neft sənayesi

neft yataqları

neft məhsulları

neft anbarı

neft hasilatı

neft istehsalı

neft emalı

neft kəşfiyyatı

neft ehtiyatları

neft gəlirləri

neft ixracı


neçə

與土庫曼語 näçe, 克里米亞韃靼語 nice（南部方言）, 卡拉恰伊-巴爾卡爾語 ненча (nençä), 巴什基爾語 нисә (nisä), 韃靼語 ничә (niçä)同源。

後接的名詞一般用單數形。

Neçə yaşın var?

Neçə yaşınız var?

您/你們今年多大歲數？（正式/複數）

Neçə uşağınız var?

您/你們有多少孩子？（正式/複數）

Saat neçədir?


nisbətən

源自阿拉伯語 نِسْبَةً (nisbatan)。

Film büdcəsinin nisbətən böyük olmasına baxmayaraq gəliri az olmuşdur.

這部電影雖然經費很高，但票房卻挺慘淡的。


niyyət

源自阿拉伯語 نِيَّة (niyya)。

niyyətnı (definite accusative)
niyyətlar (plural)

Mən sizin sualınızı belə başa düşürəm ki, Qərbi Almaniyada bizim ADR paytaxtının inşaatçıları hansısa divarın tikilməsinə səfərbər edəcəyimizi arzu edən insanlar var? Mənə belə bir niyyətin mövcud olduğu bəlli deyil, çünki paytaxtımızın tikinti işçiləri əsasən mənzillər tikilməsi ilə məşğuldurlar, və bunun üçün onların iş qüvvəsindən bütövlüklə istifadə olunur, təmamilə işə salınır. Heç kimin hansısa bir divarı inşa etdirmək niyyəti yoxdur!

我是這樣理解你的問題的：西德有人想我們動員（東德）首都的建設工人們建一道墻？我不知道有這個計畫，因為咱們首都的建設工人們基本都在忙著建房，人手都派去那裡了。沒人會想建墻的！

瓦爾特·烏布利希語錄的翻譯


nişan

源自波斯語 نشان (nešān)。

nişannı (definite accusative)
nişanlar (plural)

nişanı vur!


nökər

源自蒙古語族。源自中古蒙古語 ᠨᠥᠬᠦᠷ (nökür，“friend”) 或中古蒙古語 [需要文字] (nūkǝr，“朋友”)，參見現代蒙古語 нөхөр (nöxör，“朋友”)。源頭為原始蒙古語 *nökör。對比波斯語 نوکر (nokar), 亞美尼亞語 նոքար (nokʻar)（均借自突厥語族）。

nökərni (definite accusative)
nökərlər (plural)

Pul yaxşı nökərdir, pis ağa.

金錢是好僕人，但是個壞主人。

Bəylərin çoxlu mülkü, nökərləri, var-dövləti olurmuş.

貴族一般都會有許多的地產、僕人和財產。


nöqtə

源自阿拉伯語 نُقْطَة (nuqṭa)。“零售区位”之義可能意譯自俄語 точка (točka)。

nöqtəni (definite accusative)
nöqtələr (plural)

təmas nöqtəsi

qırılma nöqtəsi

donma/qaynama nöqtəsi

dünyanın ən yüksək nöqtəsi

bədənin ən həssas nöqtəsi


növ

源自阿拉伯語 نَوْع (nawʕ)。

növnü (definite accusative)
növlər (plural)

idmanın müxtəlif növləri


növbəti

Qapılar bağlanır, növbəti stansiya...

車門即將關閉。下一站是……


növbə

源自阿拉伯語 نَوْبَة (nawba)。

növbəni (definite accusative)
növbələr (plural)

Müəllim hamıya asan suallar verirdi, ancaq mənə növbə çatanda, çox çətin bir sual verdi.

老師問了每個人一些簡單的問題，但輪到我的時候，卻問了我一個很難的。

İndi kimin növbəsidir?

birinci növbədə

Get növbəyə dur!


nüfuz

源自阿拉伯語 نُفُوذ (nufūḏ)。

nüfuznu (definite accusative)
nüfuzlar (plural)

nüfuz qazanmaq

nüfuzdan düşmək


nə

源自原始突厥語 *nē- (“什麼”)。
與巴什基爾語 ни (ni，“什麼”), 楚瓦什語 мӗн (mĕn，“什麼”), 喀喇汗語 [需要文字] (nē，“什麼”), 哈薩克語 не (ne，“什麼”), 哈卡斯語 ниме (nime，“什麼”), 吉爾吉斯語 не (ne，“什麼”), 古突厥語 𐰤𐰀 (ne，“什麼，哪（一）”), 古回鶻語 [需要文字] (ne，“什麼”), 韃靼語 ни (ni，“什麼”), 土耳其語 ne (“什麼”), 土庫曼語 nǟmä (“什麼”), 圖瓦語 чүү (čüü，“什麼”), 維吾爾語 نېمە (nëme，“什麼”), 烏茲別克語 na (“什麼”), 雅庫特語 туох (tuox，“什麼”)同源。

nəyi (definite accusative)
nələr (plural)

Babam durub oturdu, mən də qaça – qaça onların yanına gəldim ki, görüm, Əyyub dayı nə deyir, babam nə deyir.

爺爺坐了回去，我跑過去看 Əyyub 叔叔要和爺爺說什麼。

2017，Vahid Çəmənli，Hər şey yaxşıya doğru:

Bu nə deməkdir?

Nə olur olsun!


nə

Görəsən bunlar nə dildə danışırlar?

我想知道他們說什麼語言。


nəfər

源自阿拉伯語 نَفَر (nafar)。

nəfərni (definite accusative)
nəfərlər (plural)

Gəldi Məhərrəmlik ayı/ gəldi yenə qüssə-kədər/ Hardadı Şahi-Kərbəla, hardadı 72 nəfər?

一月到了/哀傷和悲痛又一次隨之而來/卡爾巴拉的王在哪裡，那72人又在哪裡？

2010，“Aşura Günü”, 演出者 Üzeyir Mehdizadə:

Üç nəfərə yer var

Dünən bir nəfər mənə bunu danışıb:..

昨天，有個人告訴我：……

Sabah neçə nəfəri gözləyirik?

Yeddi nəfərdən soruşdum, heç biri bilmədi

我問了七個人，但沒人知道。


nəzakət

源自波斯語 نزاکت (nazakat)。

nəzakətni (definite accusative)
nəzakətlər (plural)

nəzakət xətrinə


nəzər

源自阿拉伯語 نَظَر (naẓar)。

nəzərni (definite accusative)
nəzərlər (plural)

nəyə isə nəzər salmaq

nəyi isə nəzərdən keçirmək

nəzər dairəsi

nəzər nöqtəsi

pis nəzərdən qorumaq


obyekt

obyektni (definite accusative)
obyektlər (plural)

gülünc obyektinə çevrilmək

qınaq obyektinə çevrilmək


odun

派生自原始突厥語 *ōt (“火”)，參見od。

odunnu (definite accusative)
odunlar (plural)

odun doğramaq


rus

daha rus (comparative)
ən rus (superlative)

rus dili

rus yazıçıları


ofis

ofisni (definite accusative)
ofislər (plural)

ofis ləvazimatları

ofis işçisi


olmaq

源自原始突厥語 *bōl- (“成為”)。

Olmaq ya da olmamaq, bütün məsələ budur.

生存還是死亡，這是一個問題。

Yaxşı da, zarafat edirik. Uşaq olma

嘿，我們只不過是開玩笑罷了，別跟個小孩似的那麼認真。

以olar的形式： 允許，可以

Olar mən də sizə qoşulum?

Olmaz!

以olar的形式： 表示不反對。

-Bəlkə sabah gedək gəzək?
 -Olar.

——明天咱們出去散步怎樣？
 ——我覺得可以。


ordu

源自原始突厥語 *or- (“軍隊，駐留處”)，參見英語 horde。

ordunu (definite accusative)
ordular (plural)

Qızıl ordu


ov

源自原始突厥語 *āb, *Āb (“狩獵，追逐”) 。與土耳其語 av同源。

ovu (definite accusative)
ovlar (plural)

ova çıxmaq


ovqat

源自阿拉伯語 أَوْقَات (ʔawqāt)，وَقْت (waqt)的複數，參見vaxt。

ovqatı (definite accusative)
ovqatlar (plural)

ovqatını keçirmək

ovqatını korlamaq

ovqatı qarışmaq

o zamanın ovqatı


ovuc

源自原始突厥語 *ạbuč。與土耳其語 avuç、楚瓦什語 ывӑҫ (yvăś)等同源。

ovucu (definite accusative)
ovuclar (plural)

ovucda tutmaq

bir ovuc torpaq


oxumaq

源自原始突厥語 *okï-。

kitab oxumaq

Bakı Dövlət Universitetində psixologiya oxuyuram.

我在巴庫國立大學學習哲學。

Toyda mahnı oxumaq istəyirəm.

我想在婚禮現場唱一首歌。

Bu quşlar nə gözəl oxuyur!


oyatmaq

xüsusi maraq oyatmaq


oynamaq

源自原始突厥語 *oj- (“玩，跳”)，參見oyun (“玩，遊戲”)。與土耳其語 oynamak、土庫曼語 oýnamak、克里米亞韃靼語 oynamaq等同源。

futbol oynamaq

həyətdə oynamaq

İnşallah sənin toyunda oynayaq.

如果一切順利，我們會在你的婚禮上獻舞一曲。

Mən bu rəqsi oynamaq istəmirəm.


oyun

源自原始突厥語 *oy- (“玩，跳躍”)，參見oynamaq (“玩，跳舞”)。

oyunu (definite accusative)
oyunlar (plural)

kompyüter oyunları

oyun qaydaları

Mən qaydasını bilmədiyim bir oyunda iştirak etmərəm.

我不會參加我不熟悉的遊戲。

Başına oyun açaram!

Başına elə oyun gətirərəm!

Orada başıma çox oyun gəlib.

我已經遇到好多好多麻煩事兒了。


oğru

源自原始突厥語 *ogrï (“賊”)。與古突厥語 𐰆𐰍𐰺𐰃 (oγrï /uǧr¹i/，“thief”), 喀喇汗語 اُغْریٖ (oγrï), 土耳其語 uğru, 維吾爾語 ئوغرى (oghri), 烏茲別克語 oʻgʻri, 哈薩克語 ұры (ūry), 吉爾吉斯語 ууру (uuru), 巴什基爾語 уғры (uğrï), 雅庫特語 уор (uor), 楚瓦什語 вӑрӑ (vără)同源。
“職業罪犯”之義可能是20世紀意譯自俄語 вор в законе (vor v zakone)。

oğrunu (definite accusative)
oğrular (plural)

inək oğrusu

Keçən gecə evimizə oğru girib.

oğru aləmi


palıd

借自阿拉伯語 بَلُّوط (ballūṭ)。比较克里米亞韃靼語 pelit、土耳其語 pelit、土耳其語 palıt、鄂圖曼土耳其語 بلوط (belūt)、鄂圖曼土耳其語 پلیت (“橡子，橡斗”)、維吾爾語 بەللۇت (bellut)。

palıdı (definite accusative)
palıdlar (plural)

palıd qozası


papaq

與鄂圖曼土耳其語 پاپاق同源。
可能源自pambıq (“棉花”)，可能也受qalpaq (“氈帽”)的影響。

papağı (definite accusative)
papaqlar (plural)

başına papaq qoymaq

Papağın girsin yerə!


partiya

源自俄語 па́ртия (pártija)。

partiyanı (definite accusative)
partiyalar (plural)

siyasi partiyalar


paylamaq

hədiyyə paylamaq

məktub paylamaq


yara

源自原始突厥語 *yara (“受傷”)，對比yarıq。

yaranı (definite accusative)
yaralar (plural)

ağır yara

güllə yarası

kiməsə/nəyəsə dərin yara vurmaq


peşə

peşəni (definite accusative)
peşələr (plural)

Peşəniz nədir?


pis

可能源自波斯語 پیس (“沾有污漬的，起皺紋的，得麻風病的”) 〈古〉，參見土耳其語 pis (“髒的”), 北庫爾德語 pîs (“髒的”)。

daha pis (comparative)
ən pis (superlative)

Vəziyyətimiz çox pisdir.

Gecə yatmamışdan əvvəl pis-pis kinolara baxıblar yəqin.

他們睡前一定是在看黃色電影。


piyada

源自波斯語 پیاده (piyâde)。

Mən piyada gəldim.


piyada

源自波斯語 پیاده (piyâde)。

piyadani (definite accusative)
piyadalər (plural)

dəniz piyadası

motorlaşdırılmış piyada qoşunu


poçt

派生自波蘭語 poczta。

poçtu (definite accusative)
poçtlar (plural)

poçt şöbəsi


fonoloji

最終派生自法語 phonologie，並被重新解釋為形容詞。

音位的、音系的、音韻的；音位學的、音系學的、音韻學的

fonoloji qaydalar

fonoloji proseslər


pul

源自波斯語 پول (pūl，“零錢”)。

pulu (definite accusative)
pullar (plural)

pul qazanmaq

pul xərcləmək

pula pul demir


pəncərə

源自波斯語 پنجره (panjere)。

pəncərəni (definite accusative)
pəncərələr (plural)

[pænd͡ʒæˈræ]

Pencərədən bayıra baxmaq


pəncə

源自波斯語 پنجه (panja)。

pəncəni (definite accusative)
pəncələr (plural)

ölümün pəncəsində

zülmün pəncəsi


qaba

源自原始突厥語 *kāpa。

daha qaba (comparative)
ən qaba (superlative)

qaba səhv


qabaqcadan

[ɡɑˈbɑɣd͡ʒɑdɑn]

[ɡɑˈbɑɣd͡ʒɑdɑn]

Sən gərək bunu qabaqcadan edəydin.

Gərək onlar sizə bunu qabaqcadan bildirəydilər.


qabaq

源自原始突厥語 *k(i)amak, *k(i)apak (“額頭；前面；眼皮；眉毛”)。與土耳其語 kabak, 烏茲別克語 qovoq (“眼皮”), 哈卡斯語 хамах (xamax，“額頭”), 巴什基爾語 ҡабаҡ (qabaq，“眼皮”)等同源。

qabağı (definite accusative)
qabaqlar (plural)

təyyarənin qabağı

evin qabağı

bayram qabağı

toy qabağı

seçki qabağı


qabaq

daha qabaq (comparative)
ən qabaq (superlative)

qabaq tərəf

atın qabaq ayağı


qabaq

Məryam hər gün hamıdan qabaq yuxudan durur.

Məryam 起得比大家都早。


qabırğa

源自原始突厥語 *KApur。與土庫曼語 gapyrga, 克里米亞韃靼語 qaburğa, 巴什基爾語 ҡабырға (qabïrğa)同源。

qabırğanı (definite accusative)
qabırğalar (plural)

Yazıq o qədər arıq idi ki, qabırğaları görünürdü.

這可憐人兒瘦骨嶙峋，你都能看清他/她的肋骨。

Kişini döyüb qabırğalarını sındırdılar.

他們毆打了那個男人，打斷了他的肋骨。

Əfsanəyə əsasən, Tanrı qadını kişinin qabırğasından yaratdı.

傳說上帝用男人的肋骨創造了女人。

Qabırğalarını saymaq mümkündür.


qaldırmaq

等同於qalxmaq (“升起”) + -dır，qalxmaq 中的 /x/ 省略。與土耳其語 kaldırmak同源。

[ɡɑldɯrˈmɑχ]

Bunu qəbul edənlər zəhmət olmasa əllərini qaldırsınlar!

İki aylıq mühasirədən sonra, şəhərin müdafiəçiləri ağ bayraq qaldırdılar və təslim oldular.

圍困兩月後，城內的守軍升起白旗，宣佈投降。

O hamilədir, ona ağır şeylər qaldırmaq olmaz

她懷孕了，不應該提重物。

叫……起床；讓……站起來

Səhər tezdən uşağı yataqdan qaldırardılar və yedizdirib məktəbə göndərərdilər.

他們早早把孩子叫起來，給他們早飯吃，送去上學。

Kitab əlimdən düşdü, dostum onu yerdən qaldırıb mənə verdi

書從我手裡掉了，我的朋友撿起來拿給我

Kimi isə göylərə qaldırmaq

Onun mənə danışdıqları əhvalımı xeyli qaldırmışdı

他/她跟我說的事情使我備受鼓舞

İclasda kim isə bu məsəsləni yenə qaldırdı.

會上，有人又提及這件事。

Benzini yenə qaldırıblar!

使意想不到的事情發生 （多用“ayağa qaldırmaq”的形式）
召集

Bu hadisədən sonra bütün şəhərini ayağa qaldırıblar ki, mütləq günahkar tez tapılsın

這件事發生之後，他們召來全城的人，以此來確保盡快找到有罪的人。

使意想不到的事情發生 （多用“ayağa qaldırmaq”的形式）
導致混亂 (多與“ayağa”連用)

Bu adamın birdən-birə qayıtması bütün şəhəri ayağa qaldırmışdı.

這人的突然回歸使鎮子亂作一團。


qalib gəlmək

yarışda qalib gəlmək

xeyir şərə qalib gələcək

sülh müharibəyə qalib gələcək

ayıqlıq pyanskalığa qalib gələcək

ya da ola bilsin gerçəklik uydurmalara qalib gələcək

或者可能，真實會打敗幻想


qalmaq

源自原始突厥語 *kiāl-mak (“落在後面，遺留”)。
與古突厥語 𐰴𐰞 (qal-，“落在後面”), 古回鶻語 [需要文字] (qal-，“遺留”), 喀喇汗語 قَلْماقْ (qalmāq，“遺留”), 土耳其語 kalmak (“遺留，停留”), 巴什基爾語 ҡалыу (qalïw，“遺留”), 察合臺語 [需要文字] (qalmaq，“遺留”), 楚瓦什語 юлма (julma，“遺留”), 哈薩克語 қалу (qalu，“遺留”), 哈卡斯語 халарға (xalarğa，“遺留”), 欽察語 [需要阿拉伯文] (qal-，“遺留，停留”), 吉爾吉斯語 калуу (kaluu，“遺留”), 韃靼語 калу (qalu，“遺留”), 土庫曼語 gālmak (“遺留”), 圖瓦語 калыр (kalır，“遺留，停留”), 維吾爾語 قالماق (qalmaq，“遺留”), 烏茲別克語 qolmoq (“遺留，停留”), 雅庫特語 хаал (xaal，“遺留，停留”)同源。

Heç kim qalmadı, hamı çıxıb getdi.

沒有人留下，大家都走了。

Hər yayı Şuşada dincəlirdik balaca vaxt. Orda qohumlarımız var idi. Düz iki ay orda qalırdıq

我們每年夏天都去舒沙過個短假。我們在那裡有親戚。我們曾經在那裡住過兩個月。

2014 May，İlqar Rəsul，“Şuşa xatirələri”, in Lenta.az:

bir yerdə qalmaq

İşimizin həlli qaldı sonraya.

我們這個問題的解決被推遲了。


qalxmaq

源自原始突厥語 *kalï- (“升起”)。
同源詞
古回鶻語 [需要文字] (kalı-，“升到空中”), 喀喇汗語 [需要文字] (kalɨ̄māk，“跳躍”), 土耳其語 kalkmak (“上升”), 巴什基爾語 ҡалҡыу (qalqïw，“升起”), 哈薩克語 қалқу (qalqu，“升”), 吉爾吉斯語 калкуу (kalkuu，“飄浮”), 南阿爾泰語 калыыр (kalïïr，“跳躍”), 韃靼語 калку (qalku，“升起”), 土庫曼語 galkmak (“升起”), 圖瓦語 халыыр (halıır，“跳，跑”), 烏茲別克語 qalqmoq (“升起，跳，腫”), 雅庫特語 кылый (kılıy，“單腳跳”)

sağalmaq

（從生病的狀態）恢復，痊愈

xəstələmək

（從生病的狀態）恢復，痊愈

pisləşmək

（從生病的狀態）恢復，痊愈

Saleh birdən ayağa qalxdı və barmağını dağın bir nöqtəsinə tərəf uzatdı

Saleh 突然站起來，用手指著山頂。

2004，Vüsal Hüseynzadə，“Dərinliklərə səfər”, in Peyğəmbərlərin həyatı，Faiz, 根據Kamal al-Haydari原著改編的翻譯作品, Dənizdə，頁 104:

Müəllim gəldi, şagirdlər ayağa qalxdılar.

老師進門，學生們站起來。

Bizdə olan ənənəyə görə, özündən yaşlı bir insan otağa daxil olanda, adam ayağa qalxmalıdır.

根據我們的傳統，長輩進房間時，你應該站起來。

ayağa qalxmaq

birdən-birə qalxmaq

Lakin növbəti mərtəbəyə qalxmaq istəyi ona burda dayanmağa imkan vermədi və o, altıncı mərtəbəyə qalxdı

但是，想上到第六層的渴望沒有讓她停在這裡，她上到了第六層。

evin damına qalxmaq.

dağın başına qalxmaq

（從生病的狀態）恢復，痊愈

Qoca kişinin ürəyi zəif idi, daha qalxası deyildi.

老人心臟不好，可能沒法再恢復了。

Xəstənin bədən hərarəti qalxır.

Xəstə uşağın qızdırması qalxdı.

Buralarda havanın istiliyi 25 dərəcədən yuxarı qalxmır, yay vaxtı belə.

夏天，這裡的氣溫也不會超過25度。

Müharibənin ən qızğın çağında, şəhərin əhalisi onun müdafiəsinə qalxdılar.

戰爭最緊張的時候，城內人民都起來抵抗。

1916 ildə İrlandiya xalqı ölkəsinin Britaniya işğalına qarşı qalxmışdı.

1916年，愛爾蘭人民起義反抗英國統治。

Geniş xalq kütlələri xaricə ucuz gəlib getmək imkanı əldə etmək uğrunda mübarəzəyə qalxacaqdır.

許多人都爭取拿到低價出國的名額。

Qardaş qardaşa qarşı qalxacaq.

Təyyarə qalxanda, mən artıq yuxuya getmişdim.

飛機起飛的時候，我已經睡著了。

Benzin yenə qalxdı.

Dənizin ortasına çatdıqda isə güclü küləklər əsdi və dalğalar qalxdı.

到海中間的時候，狂風大作，波濤洶湧。

2004，Kamal al-Haydari，“Dərinliklərə səfər”, in Peyğəmbərlərin həyatı，Faiz, 根據Vüsal Hüseynzadə原著改編的翻譯作品, Dənizdə，頁 104:

Birdən-birə külək qalxdı.

Siyasətçi otağa girdikdən sonra elə səs-küy qalxdı ki, heç nə eşitmək olmurdu.

政治家進來的時候，房間裡起了一陣很大的噪聲，什麼都聽不見。


qanun

源自阿拉伯語 قَانُون (qānūn)，源自古希臘語 κανών (kanṓn)。

qanunu (definite accusative)
qanunlar (plural)

qanun qəbul etmək

qanun çıxarmaq

qanunu pozmaq

qanunu ləğv etmək

qanun çərçivəsində işləmək

Bir dəfə qanun çıxarmışdılar ki, daha ölmək olmaz, qadağandır. Qanun tez-tez pozulurdu və axırda onu ləğv etdilər.

他們一制定不允許死亡的法律，就被禁止了。因為法律經常會遭違反，最後他們就廢除了。


qapalı

qapalı iclas

qapalı səth

qapalı sular

qapalı fəza

qapalı həyat

Amişlər – qatı mühafizəkarlığı ilə seçilən protestant hərəkatın ardıcıllarıdır. 1693-cü ildə Avropada meydana gələn, daha sonra isə Şimali Amerikada yayılan hərəkatın banisi Yakob Amman sayılır. Hazırda amişlərin əksər hissəsi ABŞ və Kanadada qapalı icmalar halında yaşayırlar.

阿米什人是一類極端保守的新教派別群體，由Jakob Ammann 於1693年在歐洲創立，後來移至北美。大部分的阿米什人現在生活在美國和加拿大與世隔絕的社群中。

2019，Multikulturizmə giriş [Introduction to multiculturalism]，頁 375:


qaranlıq

等同於qara (“黑，暗”) + -lıq。

daha qaranlıq (comparative)
ən qaranlıq (superlative)

Bu olduqca qaranlıq bir işdir.

這是一個十分令人費解的情況。


qarşı

與土耳其語 karşı同源。

Buna qarşı tədbir görməliyik!

İrlandiya xalqının Britanya işğalçılara qarşı mübarizəsi

愛爾蘭人對英國入侵者的反抗

azlıqlara qarşı dözümlülük

qarşımıza gələn bayram

Binanın qarşısında xeyli adam toplaşmışdı.


qarşı

與土耳其語 karşı同源。

Qarşı tərəf buna razılaşmadı.

反對者表示不同意這一點。


qarğış

源自qarğı- + -ş。

qarğışı (definite accusative)
qarğışlar (plural)

kiməsə qarğış yağdırmaq


qarın

源自原始突厥語 *Kạrɨn。與土耳其語 karın同源。

qarnı (definite accusative)
qarınlar (plural)

Qarnım ağrayır.


qarşılamaq

[ɡɑrʃɯɫɑˈmɑχ]

Qonaqları vağzalda qarşıladım

Evin yiyəsi qonaqları yaxşı qarşıladı.

Onlar bunu etirazla qarşıladılar.

Onlar bunu pis qarşıladılar.

çıxış alqışlarla qarşılandı.

O, "Türk axını”nın tələbləri qarşılamadığı səbəbi ilə bir müddətdir Türkiyə tərəfindən dayandırıldığını açıqlayıb.

他稱土耳其已經暫停“土耳其溪”計劃一段時間，因為其無法滿足要求

tələbləri qarşılamaq

Xərclərimizi qarşıladılar.


qarət

源自阿拉伯語 غَارَة (ḡāra)。

qarəti (definite accusative)
qarətlər (plural)

silahlı qarət


qatmaq

源自原始突厥語 *kat-。與土耳其語 katmak等同源。

Məni bu işə qatma.


qayda

源自阿拉伯語 قَاعِدَة (qāʕida)。

qaydanı (definite accusative)
qaydalar (plural)

bir qayda olaraq


qaynamaq

與哈薩克語 қайнау (qainau), 烏茲別克語 qaynamoq同源。

su qaynayır


qaynatmaq

[ɡɑjnɑtˈmɑχ]

su qaynatmaq

gitaranı qaynatmaq


qaynar

daha qaynar (comparative)
ən qaynar (superlative)

qaynar qazan

qaynar çay

qaynar su

qaynar asfalt

qaynar cənub günəşi

qaynar sevgi

qaynar fəaliyyət

qaynar həyat

qaynar enerji

qaynar şəhərlər

qaynar gənclik çağında

在他/她精力過度旺盛的青年時期

qaynar xətt

qaynar qazana soyuq su calamaq

elə bil başıma bir qazan qaynar su töküldü

我就跟頭上灑了一鍋沸水一樣


qaytarmaq

派生自原始突厥語 *kay- (“返回”)，參見qayıtmaq (“回來”)。與喀喇汗語 قَیْتَرْماق (qaytarmāq，“turn back”)（喀什噶里認為是烏古斯語支詞）、欽察語 qaytar- (“歸還”)同源。

[ɡɑjtɑrˈmɑχ]

收回，拿回 重新拿回，收復

gedən torpaqları qaytarmaq

borcunu qaytarmaq

zərbəni qaytarmaq

işığı qaytarmaq

qaytarmağım gəlir


qayğı

源自原始突厥語 *kadgu (“悲傷”)。與土耳其語 kaygı, 烏茲別克語 qayg'u, 楚瓦什語 хуйхӑ (hujh̬ă，“悲傷”), 巴什基爾語 ҡайғы (qayğï)同源。

qayğını (definite accusative)
qayğılar (plural)

kiminsə qayğısına qalmaq


qayıtmaq

可能源自原始突厥語 *kay- (“回來，回去；尊重；斜視；往……的那方移動，走過”)。與喀喇汗語 قَدِتْماقْ (qadïtmāq，“回來，回去”), 土耳其語 kayıtmak, 克里米亞韃靼語 qaytmaq, 巴什基爾語 ҡайтыу (qaytïw)同源。

sürgündən qayıtmaq

Tələbələr Amerikada iki il oxuyub vətənlərinə qayıtdılar

學生在美國學習兩年，然後回國。

Özümə söz verdim ki, onu tapmayınca, geri qayıdası deyiləm.

我對自己發誓，找不到他，決不回去。

1985，“Ağdamda Qədir Rüstəmovla “Atüstü” söhbət”, in Qafqaz.info:

Tədbirə get, redaksiyaya qayıt, sonra informasiya yaz.

Go to an event, come back to the editorial board, then write the information [about it].


qaz

qazı (definite accusative)
qazlar (plural)

qaz borusu


qazanmaq

源自原始突厥語 *kaŕgan- (“掙”)。與古突厥語 𐰴𐰕𐰍𐰣 (qazɣan-，“佔領，獲得，贏得”), 土耳其語 kazanmak, 楚瓦什語 хӑрхӑн (hărh̬ăn，“守財奴”)同源。

kişi pul qazanar.

idmançılarımız qələbə qazandılar

uğur qazanmaq


qazmaq

源自原始突厥語 *kaŕ-。與土耳其語 kazmak, 楚瓦什語 хыр (hyr)同源。

özünə qəbir qazmaq


qazmaq

qazmağı (definite accusative)
qazmaqlar (plural)

çörək qazmağı


qaçmaq

源自原始共同突厥語 *kač- (“逃跑”)。與土耳其語 kaçmak等同源。

məsuliyyətdən qaçmaq


qaçqın

源自qaç (“逃跑”) + -qın。

qaçqını (definite accusative)
qaçqınlar (plural)

qaçqın düşərgəsi


qaçırmaq

源自qaç- (“跑”) + -ır。對比土耳其語 kaçırmak。

[ɡɑt͡ʃɯrˈmɑχ]

[ɡɑt͡sɯrˈmɑχ]

Bu adam oğlumu qaçırdı!


qaçış

等同於qaç- (“跑”) + -ış。

qaçışı (definite accusative)
qaçışlar (plural)

həbsdən qaçış


qaş

源自原始共同突厥語 *kāš (“眉毛；邊緣”)，可能源自原始突厥語 *k(i)āĺ (“眉毛；邊緣”)。與土耳其語 kaş等同源。

qaşı (definite accusative)
qaşlar (plural)

qaş almaq


qiymət

源自阿拉伯語 قِيمَة (qīma)。

qiymətni (definite accusative)
qiymətlər (plural)

orta qiymət

baha/ucuz qiymət

münasib qiymətlər

qiymət vermək/qoymaq

Bu imtahandan yüksək qiymət almişam.

O, ingilis dilindən heç vaxt pis qiymət almır, çünki o çox çalışqan tələbədir.

他英語成績一直不差，因為他是個很勤奮的學生。


qoca

與喀喇汗語 [需要文字] (koca，“老人”)和土耳其語 koca (“丈夫”)同源。

daha qoca (comparative)
ən qoca (superlative)

qoca kişi


qoca

qocanı (definite accusative)
qocalar (plural)

Döyüşə yalnız qocalar gedir.


qohumluq

qohumluğu (definite accusative)
qohumluqlar (plural)

qohumluq telləri


qondarma

qondarma adlar

qondarma Dağlıq Qarabağ Respublikası

納戈爾諾-卡拉巴赫傀儡共和國

qondarma rejim

qondarma dövlət

qondarma problem

qondarma diş

qondarma çənə


qonur

源自原始突厥語 *koŋur。

daha qonur (comparative)
ən qonur (superlative)

qonur gözlər


qoparmaq

toz qoparmaq


qorxaq

等同於qorxmaq + -aq。與土耳其語 korkak, 烏茲別克語 qo'rqoq, 吉爾吉斯語 коркок (korkok), 哈薩克語 қорқақ (qorqaq) 巴什基爾語 ҡурҡаҡ (qurqaq), 韃靼語 куркак (qurkak), 維吾爾語 قورقاق (qorqaq)同源。

qorxağı (definite accusative)
qorxaqlar (plural)

Qorxaq hər gün ölürsə, igid bir dəfə ölür.

勇敢的人只會死一次，懦弱的人卻每天都會死。

Qorxaq öz kölgəsindən də qorxar.

Qorxaq nə zərər eylər, nə mənfəət.

懦夫什麼事情無論好壞都幹不成。


qorxaq

qorxaq adam

qorxaq hərəkətlər


qoymaq

源自原始突厥語 *ko-。與古突厥語 [需要文字] (kōd-), [需要文字] (kōt-，“放置”), 土耳其語 koymak等同源。

Məsələnin texniki tərəfini qoyaq bir tərəfə, keçək insan faktoruna.

技術問題咱們先放一邊，接著看看人為因素吧。

Kişi gətirdiyi pulu qoydu stolun üstünə.

男人把他帶來的錢放在桌子上。

穿戴上 (一般與 papaq 連用)

başına papaq qoymaq

Getmək istəyirdim, amma valideynlərim qoymadı

我是想去，但我父母不准（我去）。

Yaşadıqları yerdə hər şeyi qoyub, qaçmalı oldular.

他們只得把東西留在住所然後逃走。

Ala yeri siktir burdan ə, bir dənə qoyaram sənə ölüb qalarsan!

滾出去，不然我把你打得屁滾尿流！

ala bu çox qoydu e, peredoz olub gedir

哥們，他嗑那麼多，要過量了。


qoşa

源自qoşmaq (“加入，加”)。

qoşanı (definite accusative)
qoşalar (plural)

擲骰子擲出兩個相同的點數

şeş qoşa

pənc qoşa


qoşmaq

源自原始突厥語 *koĺ- (“一對；加入”)。
與楚瓦什語 хуш (huš，“加，附”)等同源。

atları qoşmaq

arabanı qoşmaq

Xalq onların şərəfinə nəğmələr, dastanlar qoşdu.

People composed songs and epics to their honor.

2011，Əşir Bəşiroğlu，“Qaçaq Nəbi”, in Qəm karavanı，頁 33:

nəğmə qoşmaq

şeir qoşmaq


qoşun

源自原始共同突厥語 *košun。等同於qoş- (“加入，融入；附，貼”) + -un。與哈薩克語 қосын (qosyn), 烏茲別克語 qoʻshin同源。

qoşunu (definite accusative)
qoşunlar (plural)

nizami qoşunları

quru qoşunları

qoşun yığmaq

qoşun çəkmək

düşmən qoşunları

qoşun kəşfiyyatı


qrammatika

源自俄語 грамма́тика (grammátika)，源自拉丁語 grammatica、古希臘語 γραμματική (grammatikḗ)。

qrammatikanı (definite accusative)
qrammatikalar (plural)

Azərbaycan dilinin qrammatikası


qucaqlamaq

[ɡud͡ʒaɣɫɑmɑχ]

[ɡud͡zaɣɫɑmɑχ]

Yaqub Məryamı qucaqladı, qulağına eşq sözləri pıçıldadı.

雅各布擁抱瑪麗，在她耳邊說情話。


qulluqçu

qulluqçunu (definite accusative)
qulluqçular (plural)

dövlət qulluqçusu

hərbi qulluqçu


qurmaq

源自原始突厥語 *Kur- (“豎起，建立”)。與土耳其語 kurmak等同源。

körpü qurmaq

təyyarə qurmaq

組成 （詞、短語、句子）

cümlə qurmaq

plan qurmaq

擺好，搭好 (帳篷、桌子等)

süfrə qurmaq

ailə qurmaq

biznes qurmaq

dövlət qurmaq


qurtarmaq

與qurtulmaq (“被救”)相同詞幹。與古回鶻語 [需要文字] (qurtɣar-，“拯救”), 喀喇汗語 [需要文字] (qutɣarmāq，“拯救”), 土耳其語 kurtarmak (“拯救”), 巴什基爾語 ҡотҡарыу (qotqarïw，“救”), 楚瓦什語 хӑтарма (hăt̬arma，“救”), 哈薩克語 құтқару (qūtqaru，“救”), 吉爾吉斯語 куткаруу (kutkaruu，“救”), 土庫曼語 gutarmak (“結束，完成”), 維吾爾語 قۇتقازماق (qutqazmaq，“拯救”), 烏茲別克語 qutqarmoq同源。
俚語義可能意譯自俄語 кончать (končatʹ)。

canını qurtarmaq

Yanğınsöndürənlər körpəni ölümdən qurtarıblar

消防員把這個小嬰兒從死亡邊緣拯救回來

Bunu da bütün Qafqaz millətləri bilməlidir: mənim bu əsəri yazmaqda məqsədim millətimizi məsuliyyətdən qurtarmaq, insanpərvər kimi tanıtmaq, həmçinin erməni qonşuları məsul tutmaq, vəhşi və insaniyyətdən uzaq bir varlıq kimi nişan vermək də deyil.

Hence, all nations of Caucasus need to know this: my goal with writing this book is not to free our nation of responsibility or to present it as a humanitarian one, while holding Armenian neighbors responsible, pointing them out as savages, distant from any humanity.

1911，Məmməd Səid Ordubadi，“Məqsədin Ərzi”, in Qanlı Sənələr, →ISBN; 再版為 Qanlı İllər，Baku: Qafqaz, 2007，頁 7:

çətinliklərdən qurtarmaq

canımız qurtarsın

Sən Allah xahişini artıq yerinə yetir, canımız qurtarsın.

謝天謝地，因為滿足了她/他的要求，我們不用再煩惱了。

O hələ məktəbi qurtarmayıb.

Işini qurtarandan sonra mənə zəhmət olmasa zəng vur.

你什麼時候做完就給我打個電話。

Neft qurtaranda nə baş verə bilər?

2009年October22日，Azadlıq Radiosu, retrieved 2018-03-10:

Gec gəlib çıxmısan, kino artıq qurtardı.

你來得太晚了，電影都放完了。

Benzinim qurtarır, gərək gedim maşına benzin vurum.

我的車油要用完了，要去加油。

Qurtardı getdi!

完成 用於動副詞（結尾為-ib）後，表示動作的完成。

Elə vaxtlarım olub ki, 300-400 səhifəlik kitabı birnəfəsə - yemədən, içmədən, dincəlmədən oxuyub qurtarmışam.

我曾經試過不吃不喝不休息，一口氣讀完了三四百頁。

2017年December21日，Cəlli Komradlı，“Kitab mənim həyatıdmır”, in Qəbələ qəzeti，Qəbələ，頁 5:

Çörəyini tez yeyib qurtarmışdı


quru

源自原始突厥語 *kūrï-k, *kūrï-gak (“乾燥的”)。與楚瓦什語 хӑрӑк (hărăk)同源。

daha quru (comparative)
ən quru (superlative)

quru qum

quru dəri/saç

quru yay günləri


quru

qurunu (definite accusative)
qurular (plural)

quru və hava qoşunları


qusmaq

源自原始突厥語 *Kus- (“嘔吐”)。與土耳其語 kusmak, 楚瓦什語 хӑсак (hăs̬ak，名詞)等同源。

Qusmağım gəlir.

Mən gedib qusmalıyam.


qutu

源自古安納托利亞土耳其語 قوطی (quti, qutï)，源自古希臘語 κυτίον (kutíon)（對比現代希臘語κουτί (koutí)）。

qutunu (definite accusative)
qutular (plural)

poçt qutusu

hədiyyə qutusu

seçki qutusu


quyu

源自原始突厥語 *kud-。與土耳其語 kuyu, 土庫曼語 guýy等同源。

quyunu (definite accusative)
quyular (plural)

quyudan su çəkmək


qüdrət

源自阿拉伯語 قُدْرَة (qudra)。

qüdrəti (definite accusative)
qüdrətlər (plural)

hərbi qüdrət

öz qüdrətinə inanmaq


qüvvə

源自阿拉伯語 قُوَّة (quwwa)。

qüvvəni (definite accusative)
qüvvələr (plural)

mərkəzəqaçma qüvvə

mərkəzdənqaçma qüvvə

qanuni qüvvə

qanuni qüvvəsini itirmək

qanun qüvvəyə mindi

cəmiyyətin mürtəce qüvvələr

qabaqcıl qüvvələr

üstün düşmən qüvvəsi


qıraq

派生自原始突厥語 *kïr-，參見qırmaq (“打碎，切碎”)。等同於qır- + -aq。
對比維吾爾語 قىرغاق (qirghaq，“邊緣”), 烏茲別克語 qirg'oq (“邊緣，岸”), 哈薩克語 қыр (qyr), 巴什基爾語 ҡыр (qïr), 韃靼語 кыр (qır，“邊”), кырый (qırıy，“邊緣”), 雅庫特語 кырыы (kırıı，“邊緣”)。
也對比北庫爾德語 qirax, qerax（借自突厥語族）。

qırağı (definite accusative)
qıraqlar (plural)

stol qırağı

yol qırağı, yolun qırağı

çayın qırağı

dəniz qırağı

şəhərin qırağı