qırmaq

源自原始突厥語 *kïr- (“打碎，拆除；刮”)。對比可能源自同一詞幹的qırxmaq (“刮”)。與土耳其語 kırmak等同源。

müqavimətini tam şəkildə qırmaq

Qələbə iradələrini heç nə qırmaz.

沒有什麼能抑制他們戰勝的意志。

əlaqəni qırmaq

rabitəni qırmaq

meşəni qırmaq


qızğın

源自qız- + -ğın。

daha qızğın (comparative)
ən qızğın (superlative)

qızğın çaynik

qızğın qum

qızğın batareya

qızğın ütü

qızğın cənub günəşi

qızğın məhəbbət


qəbul etmək

第三義可能意譯自俄語 принимать (prinimatʹ)。

duş qəbul etmək

dərman qəbul etmək

qida qəbul etmək


qədim

源自阿拉伯語 قَدِيم (qadīm)。

qədim Yunanıstan

qədim ənənələr


qədər

源自阿拉伯語 قَدْر (qadr)。

qədərni (definite accusative)
qədərlər (plural)

Bu qədər kompüter qabağında oturmaq olmaz.

人不應該坐在電腦前那麼長時間。

Mən o qədər danışdım ki, hamı məndən yoruldu.

我說得太多了，大家都厭煩了。


qədər

源自阿拉伯語 قَدْر (qadr)。

küçənin ta axırına qədər getmək

qədim vaxtından ta bu günə qədər


qəfəs

源自阿拉伯語 قَفَص (qafaṣ)。

qəfəsi (definite accusative)
qəfəslər (plural)

döş qəfəsi

qızıl qəfəs

Ürəyim döyünür qızıl qəfəsdə
Yamanca yorulmuşam mən.

我的心臟在金色的籠子中跳動
我已經筋疲力盡。

2008，“Kim bilir”, Kənan 作詞, Rəvan Habiloğlu 作曲演出者 Eyyub Yaqubov:


qəhrəman

源自波斯語 قهرمان (qahramân)。

qəhrəmanı (definite accusative)
qəhrəmanlar (plural)

müharibə qəhrəmanı

əsərin qəhrəmanı


qərargah

源自波斯語 قرار گاه (qarârgah)。等同於qərar + -gah。

qərargahı (definite accusative)
qərargahlar (plural)

baş qərargah


qərar

源自阿拉伯語 قَرَار (qarār)。

qərarı (definite accusative)
qərarlar (plural)

qərarların qəbul edilməsi

qərarlar ağacı


qəza

源自阿拉伯語 قَضَاء (qaḍāʔ)。

qəzanı (definite accusative)
qəzalar (plural)

縣，俄羅斯帝國時期的行政區劃

Şuşa qəzası

yol qəzası

yol nəqliyyat qəzası


rastlaşmaq

Onlar küçədə rastlaşdılar.

O çətinliklərlə rastlaşdı.

Mən ilk dəfə orada belə bir şeylə rastlaşdım.

我在那裡第一次遇到了這種事。


razılaşmaq

Nə qədər pul təklif etdilər, yenə də köçməyə razılaşmadı.

不管給他/她多少錢，他/她都還是不同意搬走。


razı

源自阿拉伯語 رَاضٍ (rāḍin)，رَضِيَ (raḍiya)的主動分詞。

daha razı (comparative)
ən razı (superlative)

Mən bununla razı deyiləm

Allah səndən razı olsun!

Mən bunula razı deyiləm

Mən buna razı deyiləm


rüşvət

源自阿拉伯語 رَشْوَة (rašwa)。

rüşvəti (definite accusative)
rüşvətlər (plural)

rüşvət vermək/almaq


rəf

源自阿拉伯語 رَفّ (raff)。

rəfi (definite accusative)
rəflər (plural)

kitab rəfi


sahə

源自阿拉伯語 سَاحَة (sāḥa)。

sahəni (definite accusative)
sahələr (plural)

Xəzər dənizi ilə Aral gölü arasındakı sahə

pambıq sahəsi

sahəni becərmək

sahəni gübrələmək

qum sahələri

torpaq sahələri

geniş sahə

Mənzilin sahəsi 70 m²-dir.

公寓的面積是70 m².

sahə vahidi

elm sahəsi

xidmət sahəsi

rayonun qərb sahəsi

maqnit sahəsi


sakin

源自阿拉伯語 سَاكِن (sākin)。

sakini (definite accusative)
sakinlər (plural)

dinc sakinlər

yerli sakinlər

Bakı sakini


salmaq

源自原始突厥語 *sal- (“放，扔，掉，降低”)。

flaş kartı kompyuterə salmaq

1819-cu ildə Vürtemberq krallığından gələn almanlar Azərbaycanın qərbində, Gəncə yaxınlığında ilk koloniyanı - Helenendorf kəndini (indiki Göygöl şəhəri) saldılar

In 1819, Germans arriving from the Kingdom of Würtemberg founded their first colony, village of Helendendorf (present-day Göygöl city), in the west of Azerbaijan, near Ganja.

2012 July，Reyhan İsayeva，“Qisas almadan ölmə! Keçmişdən məktublar [Don't die before you've taken vengeance! Letters from the past]”, in Mədəniyyət.az:

şəhər/kənd salmaq

nəyisə qiymətdən salmaq

kimisə gücdən salmaq

kimisə taqətdən salmaq

kimisə hörmətdən salmaq

kimisə nüfuzdan salmaq

dava salmaq

qalmaqal salmaq

qovğa salmaq


sancmaq

iynəni sancmaq

xəncər sancmaq

süngünü sancmaq

bayraq sancmaq


bandaj

源自俄語 бандаж (bandaž)，源自法語 bandage。

bandajı (definite accusative)
bandajlar (plural)

yırtıq bandajı

idman bandajı


satmaq

源自原始突厥語 *sat- (“售賣”)。與土耳其語 satmak、古突厥語 [需要文字] (sat-，“售賣”)、哈薩克語 сату (satu，“售賣”)、烏茲別克語 sotmoq (“售賣”)、楚瓦什語 сот (sot)等同源。

Neçəyə satırsan?


satıcı

等同於sat- (“售賣”) + -ıcı。

satıcını (definite accusative)
satıcılar (plural)

küçə satıcısı


saxlamaq

源自古安納托利亞土耳其語 [需要文字] (sakla-，“守衛，保護”)，源自原始突厥語 *sạk (“察覺，警覺”)。與土耳其語 saklamak同源。

保留，保存 (一般+動副詞 qoruyub)

Allah saxlasın!

願主保佑他/她（們）健康平安！

Uzun illər sevgini qoruyub saxlamaq.

ailəni saxlamaq

özünü saxlamaq


saxtakar

源自波斯語 ساخته کار。等同於saxta + -kar。

daha saxtakar (comparative)
ən saxtakar (superlative)

saxtakar seçki


saymaq

源自原始突厥語 *sā(y)- (“數，考慮”)。與土耳其語 saymak、楚瓦什語 сума (suma，“數，讀，考慮，尊重”)等同源。

Sən iyirmiyə qədər saya bilirsən?

Neçəyə qədər saya bilirsən?

xərcləri saymaq

kimisə yaxşı adam saymaq

Adam olub, bizi daha saymır.

她/他成了名，不再尊重我們。

O səni saymır, heç adam yerinə də qoymur.

他不尊重你，甚至不把你當人。


saziş

借自波斯語 سازش (sâzeš)。

sazişi (definite accusative)
sazişlər (plural)

İran nüvə sazişi


sağ

源自原始突厥語 *sag (“健康的”)。
同源詞
古突厥語 saɣ、土耳其語 sağ、烏茲別克語 sogʻ、巴什基爾語 һау (haw)、韃靼語 сау (saw)、哈薩克語 сау (sau)、卡拉恰伊-巴爾卡爾語 сау (saw)、庫梅克語 сау (sau，“健康的”)、吉爾吉斯語 соо (soo，“健康的”)、南阿爾泰語 су-кадык (su-kadïk，“健康的”)、維吾爾語 ساق (saq，“健康的”)、楚瓦什語 сывӑ (syvă，“健康的”)

sağı (definite accusative)
sağlar (plural)

Gedirsən düz, sonra dönürsən sağa, axtardığın yer oradır.

你直走然後右轉，就到了你要去的地方。


sağ

Həmişə sağ olasan!

"Allah rəhmət eləsin" niyə deyirsiniz? Kişi hələ sağdır!

為什麼你說“願你安息”？那人還活著呢！

Elə biliblər kişi ölmüşdü, artıq qəbristanlığa aparırdılar, o da sağ imiş!

他們覺得這人已經死了，都抬著他去墓地了，（後來才發現）原來他還活著！

Küçənin sağ tərəfində bir dükan var.


sağlam

daha sağlam (comparative)
ən sağlam (superlative)

Sağlam bədəndə sağlam ruh olar.

健全的心灵寓于健全的身体。

Sağlam ol!


sevmək

源自原始突厥語 *seb- (“喜歡，愛”)。對比土耳其語 sevmek。

Mən səni sevirəm.


seçim

等同於seçmək (“選擇”) + -im。

seçimi (definite accusative)
seçimlər (plural)

seçim azadlığı

Seçim etməyin vaxtı çatıb.

Onlar artıq öz seçimi etdilər və o seçimin nəticələri ilə yaşamalıdırlar.

他們已經選好，現在他們要承受這選擇帶來的後果。


seçki

等同於seçmək (“選擇”) + -ki。

seçkini (definite accusative)
seçkilər (plural)

növbədənkənar seçki

seçki keçirmək

seçki qutusu


seçmək

源自原始突厥語 *seč- (“選擇，挑選”)。
與古突厥語 [需要文字] (seç-，“選擇，分辨”)、土耳其語 seçmek (“選擇，分辨”)、土庫曼語 seçmek (“選擇”)、雅庫特語 эс- (es-，“丟掉”)同源。

Matrix filmi tamaşaçıya suallarla meydan oxuyan bir filmdir. Hansı həbi seçərsiniz?

《黑客帝國》是一部用問題挑戰觀眾的電影。你會選擇哪片藥丸？

2012年November6日，“Matrix Fəlsəfəsi”, in Azad Düşünce:

Hər ikisinə sahib ola bilməzsən, birini seçməlisən, ikincisindən isə əl çəkməlisən.

你不能都帶走，你必須選擇一個，留下另一個。

Amerikada yeni prezident seçildi


sifariş

源自波斯語 سفارش。

sifarişi (definite accusative)
sifarişlər (plural)

sifariş etmək/vermək

siyasi sifariş


silmək

源自原始突厥語 *sīl- (“抹，擦”)。與土耳其語 silmek等同源。

masanı/stolu silmək


sinif

源自阿拉伯語 صِنْف (ṣinf)。

sinifi (definite accusative)
siniflər (plural)

sinifimizdə oxuyan oğlan

ikinci sinifdə oxumaq

Müəllimə sinifə girdi

orta sinif

fəhlə sinfi


siyasət

源自阿拉伯語 سِيَاسَة (siyāsa)。

siyasətni (definite accusative)
siyasətlər (plural)

siyasətə qarışmamaq

xarici siyasət

daxili siyasət


siçan

源自原始突厥語 *sïčgan。與古突厥語 𐰽𐰲𐰍𐰭 (sïčgan，“鼠”)同源。非和諧元音 /i/ 可能是後來為避免與sıçmaq (“拉屎”)音近而用來代替 /ı/，對比土耳其語 sıçan。口語發音保留了 /ı/。

siçanı (definite accusative)
siçanlar (plural)

siçan tələsi


sonra

派生自原始突厥語 *soŋ (“結束”)，參見son。與土耳其語 sonra等同源。

Nə vaxt gedək yanına? İndi yoxsa sonra?

我們什麼時候去見他/她？現在還是待會兒？

İlk öncə sizi sanki görməzlər, sonra sizə gülərlər, sonra sizə qarşı hücum edib sizi yandırmaq istəyərlər. Sonra isə sizə heykəl qoyarlar.
一開始他們不理睬你。後來他們嘲笑你。接著他們攻擊你，想要燒死你。最後他們會為你建紀念碑。

1918，Nicholas Klein，And Then They Build Monuments to You，現代翻譯：

Sonra nə istəyirsən?


sonra

İşdən sonra dostumla görüşəcəyəm.

下班之後我要去見一個朋友。

Bu kitabı oxuyandan sonra, məsələni daha dərin başa düşəcəksən.

讀完這本書之後，你就能更深層地了解這件事。


sonra

sonranı (definite accusative)
sonralar (plural)

Sonrası necə oldu?

Sonrasını daha bilmirəm.


soruşmaq

Səndən bir şey soruşmaq istəyirəm

Soruşmaqdan utanma.


sorğu

源自sor- + -ğu。不見於早期詞典，如Budagov (~1870)；最早於1930年代出現在土耳其語，可能也在那時出現在阿塞拜疆語中。辭書中最早的例子在1941年的一本阿塞拜疆語-俄語詞典中。

sorğunu (definite accusative)
sorğular (plural)

sorğu keçirmək

ümumxalq sorğu

ümumi rəy sorğusu


soxmaq

源自原始突厥語 *sok- (“扎進，刺進”)，可能與原始突厥語 *sok- (“擊打，衝撞”)同源。對比喀喇汗語 سُقْماق (suqmāq)、土耳其語 sokmak (“插入”)等。

Lazım olmayan yerə burnunu soxma!

不要把鼻子貼在不對的地方！

bıçağı ürəyinə soxdu

Adama soxarlar!

One can get himself stabbed [for doing or saying something]

Adama tavan üstündə soxarlar.

One can get himself stabbed over a debt not paid duly.


soyunmaq

源自soymaq (“給……脫衣”) + -in。對比土耳其語 soyunmak。

Qəzetin verdiyi məlumata görə, keçən həftə internetdə kredit əldə etmək üçün əllərində şəxsiyyət vəsiqələrini tutmuş və soyunmuş halda olan 167 gənc çinlinin video və şəkilləri yayıldı.

報紙報導稱，上週有167名中國年輕人為借貸而拍攝的裸體手持身份證的視頻和圖片流入網路。

2016年December12日，“Pul lazımdır? Soyun! — Çində kredit belə verilir [你想借錢嗎？先脫衣服！——這就是現在中國的借貸方式。]”, in Banker.az:

Xoş gəlmisiniz! Buyurun, keçin içəri, soyunun.

歡迎光臨！進來吧，先把外套脫了。


soyuq

源自原始突厥語 *sogï-k。與土耳其語 soğuk、烏茲別克語 sovuq、巴什基爾語 һыуыҡ (hïwïq)、楚瓦什語 сивӗ (sivĕ)等同源。

daha soyuq (comparative)
ən soyuq (superlative)

Soyuq küləklər əsir.


stəkan

源自俄語 стака́н (stakán，“玻璃杯”)，借自突厥語族，對比察合臺語 [需要文字] (tostakan，“木碗”)、韃靼語 тустыган (tustığan，“杯”)、巴什基爾語 туҫтаҡ (tuθtaq，“喝馬奶酒的杯”)、哈薩克語 тостаған (tostağan，“木杯”)。

stəkanı (definite accusative)
stəkanlar (plural)

bir stəkan çay


subay

一般認為派生自蒙古語族，參見蒙古語 сувай (suvaj，“不孕的，不育的”)。與吉爾吉斯語 субай (subay，“不育的動物”)、雅庫特語 субай (subay，“不育的動物，待宰的動物”)、察合臺語 [需要文字] (subay，“無負載的；輕騎兵”)同源。土耳其語方言中的“單身的”之義可能是借自阿塞拜疆語。=.
Doerfer 認為，本詞的前身在中亞突厥語族語言中的語義發展為：“不育的”→“單身的”→“輕騎兵”（沒有負載的），他認為土耳其語 subay (“軍官”)語義上是來自未成詞的“*輕騎兵軍官”。不過阿塞拜疆語和鄂圖曼土耳其語中都沒有“軍官”的意思。
土耳其語改革時期，subay (“軍官”)是代替鄂圖曼土耳其語ضابط (zâbit)，為對察合臺語 [需要文字] (subay)的誤讀，解讀成古突厥語 𐰾𐰇 (s²ü，“軍隊，槍兵”)
+ 古突厥語 𐰋𐰏 (b²g，“主”)。

subayı (definite accusative)
subaylar (plural)

未婚者，單身漢 (多指男性)

Bütün subaylara qismət olsun.

祝福所有未婚者都能如願（結婚）。


subay

subay kişi

subay qız


susmaq

與土耳其語 susmak、克里米亞韃靼語 susmaq同源。

Mən daha susmayacağam!

Quşlar susdu.

1977，Elçin Əfəndiyev，Bir Görüşün Tarixçəsi; 再版為 Eçin Seçilmiş Əsərləri 2，Baku: Çinar-Çap, 2005，頁 59:


söndürmək

等同於sönmək (“熄滅”) + -dür。與土庫曼語、土耳其語 söndürmek、哈薩克語 сөндіру (söndıru)、烏茲別克語 so'ndirmoq同源。

yanğın söndürmək

işığı söndürmək

kompüteri söndürmək


söykənmək

Qapıya söykənməyin!

söykənə biləcək bir dost

Gəlin yalnız faktlara söykənək.


söz

與古突厥語 [需要文字] (söz)同源，源自原始突厥語 *söŕ。

sözü (definite accusative)
sözlər (plural)

İngilis dilində xeyli söz var.

sözün mənasını bilmək

mənasız sözlər

Gəl bura, sənə sözüm var.

過來這邊，我有話對你說。

Sənə daha sözüm yoxdur.


süni

源自阿拉伯語 صُنْعِيّ (ṣunʕiyy)，源自詞根ص ن ع (ṣ n ʕ，“與建築、設計有關”)。

süni intellekt

süni dillər

süni mayalanma


sürmək

源自原始突厥語 *sǖr-，與土耳其語 sürmek同源。

maşın sürmək

Sibirə sürmək

müharibə beş il sürdü

uzun sürən xəstəlikdən vəfat etdi

她/他在經歷了漫長的疾病後去世


sürü

與古突厥語 [需要文字] (sürüg)同源。

sürünü (definite accusative)
sürülər (plural)

sürünü otarmaq


sürünmək

dizin-dizin sürünmək

ilan sürünür


sürüşkən

源自sürüş- + -kən。

daha sürüşkən (comparative)
ən sürüşkən (superlative)

sürüşkən yol


sürüşmək

等同於sür- + -üş。

ayağı sürüşüb yıxılmaq

Bir gün orada oynayanda, ayağım sürüşüb yıxıldım.

有一天我正在哪裡跳舞，結果滑倒了。

2013，Eşqanə Babayeva（譯者）, Bir adam yaratmaq [To Create A Man]，根據Necip Fazıl Kısakürek原著改編的翻譯作品，頁 21:

sürüş burdan!


süzmək

源自原始突厥語 *süŕ-。與土耳其語 süzmek同源。

çay süzmək

çaxır süzmək

細緻檢查 (僅用於以下短語)

başdan-ayağadək süzmək

təpədən dırnağadək süzmək

gözlərini süzmək


sınaq

sınağı (definite accusative)
sınaqlar (plural)

nüvə silahı sınağı


sınamaq

bəxtini sınamaq


sındırmaq

源自sın- (“碎裂，斷裂”) + -dır (使役態)。

Tilsimini sındırdığın otaq səmtində gedəcəksən.

You will go in the direction of the room whose curse you have broken.


sıra

源自古安納托利亞土耳其語 [具體何詞?]，源自希臘語 σειρά (seirá)。

sıranı (definite accusative)
sıralar (plural)

Sənin də sıran gələcək.


sırğa

源自原始突厥語 *sïrga（或*ïsïrga、*asïrga），參見俄語 серьга (serʹga)。與土庫曼語 ysyrga、哈卡斯語 ызырга (ızırga)、巴什基爾語 һырға (hïrğa)等同源。

sırğanı (definite accusative)
sırğalar (plural)

sırğa taxmaq


sıx

源自原始共同突厥語 *sïk。

daha sıx (comparative)
ən sıx (superlative)

sıx meşə

bu iki məsələsinin bir biriylə sıx əlaqəsi var

這兩件事之間有著緊密聯繫


sıxmaq

源自原始共同突厥語 *sïk-。

Əlimi sıxdı.

divara sıxmaq

limonu sıxmaq

Ayaqqabım sıxır.


səbir

源自阿拉伯語 صَبْر (ṣabr)。

səbiri (definite accusative)
səbirlər (plural)

Allah səbir versin


səfər

源自阿拉伯語 سَفَر (safar)。

səfərni (definite accusative)
səfərlər (plural)

uzaq səfərə hazırlaşmaq

Bir kərə yüksələn bayraq bir daha enməz. ― 旗子只要升起就不會再落下。

Adama neçə dəfə deyərlər? ― 我要跟你說多少次？

keçən səfər ― 上次

gələn səfər ― 下次

bu səfər ― 這次

rəsmi səfər


səhv

源自阿拉伯語 سَهْو (sahw)。

səhvi (definite accusative)
səhvlər (plural)

səhv buraxmaq

Böyük səhv elədin.


səhər

源自阿拉伯語 سَحَر (saḥar，“黎明，拂曉”)。

sabah səhər

səhər tezdən evdən çıxmaq


səhər

源自阿拉伯語 سَحَر (saḥar，“黎明，拂曉”)。

səhərni (definite accusative)
səhərlər (plural)

Səhərdən axşamacan kompüterin qabağında oturmaq məsləhət deyil.

最好不要從早到晚都坐在電腦前。


sənaye

源自阿拉伯語 صَنَائِع (ṣanāʔiʕ)，صِنَاعَة (ṣināʕa)的複數。

sənayeni (definite accusative)
sənayelər (plural)

sənaye dövrü

əyləncə sənayesi

Bakı o vaxtları iri sənaye mərkəzi idi.

那時巴庫是大型的工業中心。


sənədli

daha sənədli (comparative)
ən sənədli (superlative)

sənədli film


sərbəst

源自波斯語 سر بسته (sar baste)。

O almanca sərbəst danışır.

她/他的德語說得很流利。


sərgi

sərgini (definite accusative)
sərgilər (plural)

səyyar sərgi

rəsm sərgisi


sərin

與土耳其語 serin同源。對比蒙古語 сэрүүн (serüün，“涼的，冷的，新鮮的，醒的”)。

daha sərin (comparative)
ən sərin (superlative)

sərin su

Bu həftə havalar sərin olacaq.


səviyyə

源自阿拉伯語 سَوِيَّة (sawiyya)。

səviyyəni (definite accusative)
səviyyələr (plural)

Keyfiyyət çox yüksək səviyyədədir.


tamaşaçı

等同於tamaşa (“表演”) + -çı。

tamaşaçını (definite accusative)
tamaşaçılar (plural)

[tɑmɑʃɑˈt͡ʃɯ]

[tɑmɑʃɑˈt͡sɯ]

Sağolun əziz tamaşaçılar, salamat qalın

親愛的觀眾，再見，注意身体

televiziya tamaşaçıları


tamaşa

源自波斯語 تماشا (tamâšâ，“娛樂”)。

tamaşanı (definite accusative)
tamaşalar (plural)

tamaşa qoymaq


tamamilə

Mən sizinlə tamamilə razıyam!

Bu tamamilə yanlışdır.


tanımaq

源自原始突厥語 *tạnu- (“認識，知道”)。與土耳其語 tanımak、哈薩克語 тану (tanu)、吉爾吉斯語 тануу (tanuu)、楚瓦什語 тынӑ (tynă，“目擊者”)同源。

Sən onu çoxdandan tanıyırsan?

你認識 他/她很久了嗎？

Hə, amma sözün düzü o qədər yaxından tanımıram.

是的，不過說句實話，我跟他/她不太熟。

Dost dar gündə tanınar.

有需要的時候，才能看清誰是朋友。

Mən buranı yaxşı tanımıram. Gəl naviqatoru yandıraq!

我不太熟悉這裡，還是打開GPS吧！

Dostum o qədər arıqlayıb ki, onu görəndə tanımadım.

我朋友瘦了好多，我見到他的時候都沒認出他來。

Təzə qurulan dövləti hələ heç kim tanımadı.

目前這個國家還沒有得到承認。


tanış

源自tanı- (“認識”) + -iş。

daha tanış (comparative)
ən tanış (superlative)

Onun adı mənə tanış gəlmir.


tapmaq

源自原始突厥語 *tăp- (“找到”)。與方言土耳其語 tapmak (“找到”)、克里米亞韃靼語 tapmaq、土庫曼語 tapmak、烏茲別克語 topmoq、維吾爾語 تاپماق (tapmaq)、楚瓦什語 туп (tup)同源。與土耳其語 tapmak (“崇拜，禮拜”)無關。

Axtaran tapar

Ev açarımı tapa bilmirdim, ancaq bir saat axtarandan sonra tapdım.

我之前找不到家門的鑰匙，找了一個小時才找到。

təsdiqini tapmaq


tapşırıq

源自tapşır- + -ıq。與維吾爾語 تاپشۇرۇق (tapshuruq)同源。

tapşırığı (definite accusative)
tapşırıqlar (plural)

tapşırığı yerinə yetirmək

Ona vacib tapşırıq verildi.

他/她被分配到一項重要的任務。


tarix

源自阿拉伯語 تَارِيخ (tārīḵ)。

tarixi (definite accusative)
tarixlər (plural)

incəsənət tarixi

Roma imperiyasının tarixi


tavan

tavanı (definite accusative)
tavanlar (plural)

還債期限 (多指還賭債)

Adama tavan üstündə soxarlar.

不能按時還債會把人逼瘋的。


taxmaq

源自原始突厥語 *dAk- (“繫，加”)。與土耳其語 takmak等同源。

geymək

穿，戴 （衣服、首飾等）

geymək

穿，戴 （衣服、首飾等）

çıxarmaq

穿，戴 （衣服、首飾等）

yaddaş kartı kompüterə taxmaq

穿，戴 （衣服、首飾等）

barmağına üzük taxmaq

papaq taxmaq

kəmər taxmaq

穿，戴 （衣服、首飾等）

Qabaqlar sırğa yalnız qızlar taxardı, ancaq indi oğlanlar da taxır.

以前，只有女孩兒會戴耳環，但現在也有男孩兒戴。


tez-tez

Uşaq xəstə olanda ən tez-tez edilən 3 səhv

小孩生病時（家長）的三大常見誤區

Oraya tez-tez gedirəm


ticarət

源自阿拉伯語 تِجَارَة (tijāra，“貿易，商貿”)。

ticarətni (definite accusative)
ticarətlər (plural)

[tid͡ʒɑˈɾæt]

Elektron ticarət

beynəlxalq ticarət

həm ziyarət həm ticarət


tikinti

tikintini (definite accusative)
tikintilər (plural)

tikinti işləri

yol tikintisi

Binanın tikintisi çoxdan tamamlanmış, sakinlərin çoxu mənzillərinə köçmüşdü.

大樓的建設已經完成，許多住戶已經遷入。


tikmək

源自原始突厥語 *dik- (“豎直的；豎直放置”)。
對比土耳其語 dikmek (“縫”)、庫梅克語 тикмек (tikmek，“縫；建築”)、哈薩克語 тігу (tıgu)。

Evdə oturub, paltar tikmək öyrənir, yemək bişirmək öyrənir

她/他待在家裡，學習縫衣服和做飯。

2011年February9日，Azadlıq Radiosu，“Çaylı kəndində görüb eşitdiklərimiz”, in (請指定書籍名或刊物名):

paltar tikmək

ev tikmək

–Yadında, Zeynal, bir bina tikmək istəyirdin e, fırlanan, ha, ha, ha.
#*:: 你還記得嗎，Zeynal，你說過你想建一棟會旋轉的房子，哈哈哈。

1960, Anar, Sabah biz ayıq olacaylq , Nurlan, page 84:


tikə

源自原始共同突厥語 *tikö (“塊”)。對比土耳其語 tike (“塊”)、土庫曼語 tike、吉爾吉斯語 тике (tike)、биртике (birtike，“少許”)、哈拉吉語 tike、喀喇汗語 تِكُو (tikǖ，“塊，片”)。

tikəni (definite accusative)
tikələr (plural)

Gəl bir tikə çörək yeyək.


tilişkə

tilişkəni (definite accusative)
tilişkələr (plural)

Barmağıma tilişkə batdı.


bir şey

字面意思為“一個東西”。

Səndən bir şey soruşmaq istəyirəm

Bir şey yemək istəyirsən?


toqquşmaq

與土耳其語 tokuşmak同源。

iki sərnişin avtobusu toqquşdu


tox

源自原始突厥語 *to。

daha tox (comparative)
ən tox (superlative)

Toxun acdan nə xəbəri var?

吃飽的人怎能知道挨餓的滋味？

tox qırmızı


toxum

源自波斯語 تخم (toxm)。

toxumu (definite accusative)
toxumlar (plural)

toxum qoymaq


tullamaq

siqareti tullamaq


tutmaq

源自原始突厥語 *tut- (“抓住”)。
與古突厥語 𐱃𐰆𐱃 (tut-，“抓，保持，擁有”)、土耳其語 tutmak (“抓，持”)、巴什基爾語 тотоу (totou，“抓，持”)、楚瓦什語 тытма (tytma，“抓，持”)、哈卡斯語 & 紹爾語 тударға (tudarğa，“抓，持，控制，克制”)、吉爾吉斯語 тутуу (tutuu，“抓”)、土庫曼語 tutmak (“抓，持，租，填”)、圖瓦語 тудар (tudar，“抓，持”)、烏茲別克語 tutmoq (“抓，持，拿”)、雅庫特語 тут (tut，“抓，持”)同源。

güman etmək

假設，假定 （一般用第一人稱複數命令式 + ki 的形式）

zənn etmək

假設，假定 （一般用第一人稱複數命令式 + ki 的形式）

Çiçəkləri və kəlbətini əlində bərk tutmuşdu ki, salıb itirməsin.

他手上輕輕握著花和鉗子，這樣就不會把花掉在地上。

Əlində nə tutursan?

balıq tutmaq

假設，假定 （一般用第一人稱複數命令式 + ki 的形式）

Tutaq ki, bu iş alındı. Sonra nə?

要是成功了，後面該怎麼做？

Tutalım ki, mən buna razıyam. Bəs başqaları necə?

假設我同意，那麼其他人呢？

Bakıya köçdük, ikiotaqlı mənzil tutduq, orada altı ay qaldıq.

我們搬到了巴庫，租下一間兩室公寓，在那裡住了六個月。

Xərcləri aşağı saxlamaq üçün, bir neçə nəfərimiz avtobus tutduq və oraya bir yerdə getdik.

為了降低開銷，我們中的幾個人租了一輛巴士一起過去。

Türkmənistan Prezidenti Qurbanqulu Berdiməhəmmədovun sərəncamında deyilir ki, əgər yol verilmiş nöqsanlar qısa müddət ərzində aradan qaldırılmazsa məmur tutduğu vəzifədən azad ediləcək.

土庫曼斯坦總統庫爾班古力·別爾德穆哈梅多夫的法令規定，如果官員無法在短時間內改正缺點，就會被免職。

İkinci Dünya Müharibəsindən sonra, Almaniyada çoxlu nasistlər müharibədən əvvəl tutduqları vəzifələrini tutmağa davam etmişdilər.

二戰以後，許多德國納粹前官員依然官復原職。

Tutduğunuz mövqe bizə aydındır, amma biz onunla razı deyilik.

我們明白你的立場，但我們並不同意。

Birdən onu güclü qorxu tutdu.

勾引（僅用於qız tutmaq）

Təbii ki, cəmiyyətdə artıq özünə yer eləmiş bu fikrin baş səbəbkarı “qız tutmaq” məqsədi ilə müxtəlif parkları, ticarət mərkəzlərini, ictimai obyektləri gəzən oğlancığazlarımızdır.

當然，這個已經扎根於社會的想法的主要來源，是一些男孩子到各個公園、商場和公共場所去“泡妞”的行為。

Başa düşmədim, sən kitabxanaya oxumağa yoxsa qız tutmağa gedirsən?

我不太明白，你到圖書館是去學習的還是去泡妞的？

temanı/mövzunu tutmaq

Orjinalı görənlər temanı tutar.

看過原著的人就會理解主旨。


tülkü

源自原始突厥語 *tülki、*tilkü (“狐狸”)。與土耳其語 tilki、巴什基爾語 төлкө (tölkö)等同源。

tülkünü (definite accusative)
tülkülər (plural)

Tülkü nə deyir?


türk

源自古突厥語 𐱅𐰇𐰼𐰜 (t²ür²k̥ /türük/)，源自*𐱅𐰇𐰼𐰃 (*t²ür²i /türi/，“根，祖先，種族”) + 後綴 𐰜- (k̥- /-ük/)，源自原始突厥語 *türi- (“祖先，譜系”)。

türk dilləri


tüstü

源自原始突厥語 *tütsüg。與土耳其語 tütsü同源。

tüstünü (definite accusative)
tüstülər (plural)

siqaret tüstüsü

Odsuz tüstü olmur.


dırmaşmaq

對比克里米亞韃靼語 tırmaşmaq、土耳其語 tırmanmak。

divara dırmaşmaq


təbrik

源自阿拉伯語 تَبْرِيك (tabrīk)。

təbriki (definite accusative)
təbriklər (plural)

Təbriklər!


təbəqə

源自阿拉伯語 طَبَقَة (ṭabaqa)。

təbəqəni (definite accusative)
təbəqələr (plural)

polad təbəqələr

dəmir təbəqələr

yuxarı təbəqə

sosial təbəqə


təcavüz

源自阿拉伯語 تَجَاوُز (tajāwuz)。

təcavüzü (definite accusative)
təcavüzlər (plural)

cinsi təcavüz


təcili

源自təcil + -i，源自阿拉伯語 تَعْجِيل (taʕjīl)。

daha təcili (comparative)
ən təcili (superlative)

təcili xəbər


təcrübə

源自阿拉伯語 تَجْرِبَة (tajriba)。

təcrübəni (definite accusative)
təcrübələr (plural)

təcrübə qazanmaq/toplamaq

zəngin həyat təcrübəsi

təcrübə mübadiləsi

şəxsi təcrübə

təcrübədən bilmək

təcrübə qoymaq/aparmaq


tədbir

源自阿拉伯語 تَدْبِير (tadbīr)。

tədbiri (definite accusative)
tədbirlər (plural)

tədbirlər görmək


tək

源自原始共同突厥語 *tēk。与土耳其語 tek、土庫曼語 täk、泰米爾語、巴什基爾語 тик (tik)、哈薩克語 тек (tek)、圖瓦語 тик (tïk，“零”)等同源。

daha tək (comparative)
ən tək (superlative)

ailədə tək uşaq.

Evdə təkəm.

Evdə tək qalmışam.


təkər

源自原始突厥語。與古突厥語 tegrek (“圓，環”)、詞根*tegir- (“旋，轉”)同源。與dəyirman有關。參見土耳其語 teker、巴什基爾語 тәгәрмәс (tägärmäs)。

təkərni (definite accusative)
təkərlər (plural)

maşın təkəri


tələ

源自波斯語 تله (taleh)。

tələni (definite accusative)
tələlər (plural)

siçan tələsi


tələbat

源自阿拉伯語 طَلَبَات (ṭalabāt)、طَلَب (ṭalab)的复数。

tələbatnı (definite accusative)
tələbatlar (plural)

təklif və tələbat


tələsmək

与土耳其語 telesmek同源。可能源自tez + -lə，并出现字母换位(?)。

tələsən təndirə düşər


təmizləmək

qan ləkəsini təmizləmək


təmiz

源自阿拉伯語 تَمْيِيز (tamyīz)。təmyiz 的同源對似詞。

daha təmiz (comparative)
ən təmiz (superlative)

Dünyanın çoxlu ölkələrində, əhalinin təmiz suyu yoxdur.

在世界上的許多國家，人們沒有乾淨的水喝。


təmsil etmək

Siz kimi təmsil edirsiniz?


təmsilçi

təmsilçini (definite accusative)
təmsilçilər (plural)

Parlamentdə kəndlilərin maraqlarının təmsilçisi Kəndlilər İttifaqı idi.

議會中代表農民利益的團體是“農民聯盟”。


tənqid

源自阿拉伯語 تَنْقِيد (tanqīd)。

tənqidi (definite accusative)
tənqidlər (plural)

ədəbi tənqid

tənqidə məruz qalmaq


təpə

源自原始突厥語 *tepü、*töpü。

təpəni (definite accusative)
təpələr (plural)

Colan təpələri


təqsir

源自阿拉伯語 تَقْصِير (taqṣīr)。

təqsiri (definite accusative)
təqsirlər (plural)

Bu kimin təqsiridir?


tər

源自原始突厥語 *tẹr。與喀喇汗語 تَرْ (ter)、土耳其語 ter、楚瓦什語 тар (tar)等同源。

tərni (definite accusative)
tərlər (plural)

alnından tər silmək

qan, tər və gözyaşı

Üzündən tər axırdı.


tərcüməçi

等同於tərcümə (“翻譯”) + -çi。

tərcüməçini (definite accusative)
tərcüməçilər (plural)

[tæɾd͡ʒymæˈt͡ʃi]

tərcüməçi işləmək


tərifləmək

Oğlan yaxşi oxuduğu üçün, müəllimə onu təriflədi.

老師表揚那個男孩子學習好。

Bəsdir təriflədin hakimiyyəti, bura Məclis deyil.

讚揚政府已經夠多了，這裡又不是國民議會。


tərkib

源自阿拉伯語 تَرْكِيب (tarkīb)。

tərkibi (definite accusative)
tərkiblər (plural)

sözün morfoloji tərkibi

ölkənin etnik tərkibi


tərpənmək

源自原始突厥語 *depre- (“移動，攪動，晃動”) + -n。與土耳其語 deprenmek同源。

Tərpənmə! Olduğun yerdə dur!


tərs

源自伊朗語支，如波斯語 ترسا (tarsâ，“異教徒；基督教徒或拜火教徒”)，tərsa 的同源對似詞。Doerfer 認為這有道理，因為本詞早期在突厥語中也用於宗教。
與古回鶻語 [需要文字] (ters，“不利的；困難的”)、察合臺語 ترس、土耳其語 ters、土庫曼語 ters (“錯誤的，相反的”)、巴什基爾語 тиреҫ (tireθ，“北”)、吉爾吉斯語 тескей (teskey，“北坡”)、烏茲別克語 terskay (“北坡；對面”)同源。
參見源自突厥語族的蒙古語 тэрс (ters)、卡爾梅克衛拉特語 терс (ters)（←古回鶻語）、北黎凡特阿拉伯語 ترس、北庫爾德語 ters（←鄂圖曼土耳其語）、亞美尼亞語 թարս (tʻars)（←鄂圖曼土耳其語/阿塞拜疆語）。
Räsänen 認為 tärs 派生自原始突厥語 *teŕ-、共同突厥語支，這可能不正確。

Sviterini yenə tərs geymisən?

你是不是又把毛衣穿反了？

tərs baxmaq


tərz

源自阿拉伯語 طَرْز (ṭarz)。

tərzi (definite accusative)
tərzlər (plural)

həyat tərzi

bitməmiş tərz

bitmiş tərz


tərəf

源自阿拉伯語 طَرَف (ṭaraf)。

tərəfni (definite accusative)
tərəflər (plural)

yolun o biri tərəfinə keçmək

Sən kimin tərəfini tutursan?

Oğru hansı tərəfə qaçdı?


tərəf

源自阿拉伯語 طَرَف (ṭaraf)。

Gəl bu masanı pəncərəyə tərəf çəkək, mane olmasın!

咱們把桌子往窗戶這邊挪一挪吧，這樣就不會擋路了。


təsirli

təsirli feil


təsirsiz

təsirsiz feil


təsəvvür etmək

Mən bunu heç vaxt təsəvvür etməzdim.

我根本就沒有想象過這個。

Təsəvvür et ki, bir gün bütün dünyada sülh hökm sürəcək.

想象有一天和平降臨全世界。


tətil

源自阿拉伯語 تَعْطِيل (taʕṭīl)。

tətili (definite accusative)
tətillər (plural)

yay tətili


təxribat

源自阿拉伯語 تَخْرِيب (taḵrīb)的複數形。

təxribatı (definite accusative)
təxribatlar (plural)

Təxribatlara uymamaq lazımdır.

我們需要做到不向挑釁讓步。


təşviş

源自阿拉伯語 تَشْوِيش (tašwīš)。

təşvişi (definite accusative)
təşvişlər (plural)

təşviş pozuntusu


təəccübləndirmək

Sizi orada görməməyim məni təəcübləndirdi.

我很驚訝沒在那裡看見你。


təəccüblənmək

Bu sözləri eşidəndə çox təəccüblənmişdim.

沃聽到這些話的時候，十分震驚。

Əvvəlcə, məni görməyinə təəccübləndi.

一開始，他/她很驚訝看到我。


ucuz

源自原始共同突厥語 [具體何詞?]，與古突厥語 [需要文字] (učuz，“容易的”)、喀喇汗語 اُجُزْ (učuz，“沒有價值的”)、土耳其語 ucuz、土庫曼語 ujyz、韃靼語 очсыз (oçsız)、巴什基爾語 осһоҙ (oshoð，“便宜的”)等同源。

daha ucuz (comparative)
ən ucuz (superlative)

ucuz bilet


ucuz

Qabaq ev almaq baha idi, indi qiymətlər düşdü, ucuz almaq olar.

以前買房很貴，現在價格下來了，買房便宜了。


utanmaq

源自共同突厥語支 + -an。與土耳其語 utanmak同源。

Soruşmaqdan utanma.

Utanım sənin yerinə!

我要是你，我會感到羞愧的！


uydurmaq

Allah olmasaydı onu uydurmaq lazım gələrdi.

如果上帝並不存在，也有必要把他創造出來。

Nəyi yenə uydurdun?

sakitlik uşağı uydurdu


uzanmaq

對比uzun (“長的”)。與土耳其語 uzanmak同源。

Məryam evə çatanda, Yəhya hələ divanda uzanmışdı.

Məryam 回家的時候，Yəhya 還躺在床上。

Məryam evə çatan kimi, divana uzandı.

Məryam 一回到家就躺倒在沙發上。

Roman üç əsr boyunca uzanır.


uzaqlaşmaq

mövzudan uzaqlaşmaq

Onlar bir-birindən tədricən uzaqlaşmağa başladılar.


uzaq

源自古安納托利亞土耳其語 اوزاق (uzaq)，源自原始突厥語 *uŕak (“長，遠，遲”)，參見uzun (“長的，高的”)。

daha uzaq (comparative)
ən uzaq (superlative)

uzaq yerlər

uzaq məsafə

uzaq yol

Uzaq Şərq

Allah uzaq eləsin!

Uzaq qohum yaxşıdır, yoxsa yaxın qonşu?

Qaranlıq gecədə səni gözləyib,
 Durmaqdan yоruldum, ey dan ulduzu!
 Uzaq üfüqlərə göz gəzdirməkdən
 Az qala kоr оldum, ey dan ulduzu!

我疲於保持清醒啊，晨星，
 因為我在漫長的黑夜等待了那麼久！
 我幾近要看不見了啊，晨星，
 因為我讓雙眼在這綿延不斷的地平線上行走！


uzaq

Evə hələ uzaqdır.

Əgər mən başqalarından daha uzaqları görə bilmişəmsə, onda bu, yalnız nəhənglərin çiyinlərində durduğuma görə mümkün olmuşdur.

如果我能看得比別人更遠，那只是因為我站在巨人的肩膀上。


uzun

源自原始突厥語 *uŕɨ-n, *uŕa-k (“長的，遠的，遲的”)，參見uzaq (“遠的”)。

daha uzun (comparative)
ən uzun (superlative)

Bu köynəyin uzun qolları vardır

uzun ömür

Uzun illər boyu mən inanmışdım ki, istədiyimə nail olan kimi xoşbəxt olacağam.

多年以來我一直相信，只要我實現了我的願望，我就會感到幸福。

2010，Yaşar Əhmədov，Yaşamaq da bir fəlsəfədir，Baku: Uni Print, →ISBN Invalid ISBN，頁 65:

Bir qadının danışdığı əhvalatı nəzərinizə çatdırım - qadın uzun səfərə hazırlaşırdı.

我要給大家講一個故事，是從一個女人那聽來的。這個女人正準備遠遊。

2010，Yaşar Əhmədov，Yaşamaq da bir fəlsəfədir，Baku: Uni Print, →ISBN Invalid ISBN，頁 44:


uşaq

源自原始共同突厥語 *uša- (“小”)，或重構作*uvša-。與土耳其語 uşak (“小孩”)、加告茲語 uşak (“小孩”)同源。

uşağı (definite accusative)
uşaqlar (plural)

Kәndlilәr öz uşaqlarını dәrs oxumağa vermirlәr

1895，Firudin bəy Köçərli，Azərbaycan komediyaları，Baku; reprinted as Köçərli F. Seçilmiş əsərləri.，Baku: Elmlər Akademiyasının nəşri, 1963，頁 341:

Hər dəqiqə bir qadın hamilə olarkən və ya uşaq doğarkən vəfat edir.

每分鐘就有一名女性在懷孕或生小孩時死亡。

2009 October，“BMT doğuş zamanı ölümlərə qarşı tədbir istəyir [聯合國希望採取措施應對分娩時的死亡]”, in BBC Azeri.com:

uşaq doğmaq

Sən hələ uşaqsan, yekə-yekə danışma!

你不過是個小孩子，別裝大人講話！


vahid

源自阿拉伯語 وَاحِد (wāḥid)。

vahidni (definite accusative)
vahidlər (plural)

ölçü vahidləri


valideyn

源自阿拉伯語 وَالِد (wālid)。與övlad派生自同一詞根。

valideyni (definite accusative)
valideynlər (plural)

Getmək istəyirdim, amma valideynlərim qoymadı

Hər valideyn övladına yaxşı baxmalıdır

每個做父母的都要照顧好自己的小孩


varlıq

等同於var (“有，存在”) + -lıq。

varlığı (definite accusative)
varlıqlar (plural)

Həqiqətən dəhşətdir ki, bəzilər virusun varlığına hələ də inanmır.

可怕的現實則是，還有很多人不相信病毒的存在。


varmaq

源自原始突厥語 *bar- (“走，去，來，到”)。與土耳其語 varmak、烏茲別克語 bormoq、楚瓦什語 пыр (pyr)等同源。

təfsilatına varmaq

təfsilatına varmadan

ifrata varmaq


velosiped

源自俄語 велосипе́д (velosipéd)。

velosipedi (definite accusative)
velosipedlər (plural)

velosiped sürmək


vergi

vergini (definite accusative)
vergilər (plural)

vergi ödəmək

vergi ödəməkdən yayınmaq / vergidən yayınmaq

vergilər nazirliyi

vergilər məcəlləsi


veriliş

仿譯自俄語 переда́ча (peredáča)。

verilişi (definite accusative)
verilişlər (plural)

radio və televiziya verilişləri


vermək

源自原始突厥語 *bēr- (“給”)。與古突厥語 [需要文字] (ber-，“給”)、土耳其語 vermek等同源。

Bu kitabı verirəm sənə, otur oxu.

我給你這本書，坐下來讀吧。

Neçiyə verərsən?

Sən o qədər yaraşıqlı oğlansan ki, qız olsaydım sənə verərdim.

你真的好帥啊，我要是女的，都想跟你上床。


vilayət

源自阿拉伯語 وِلَايَة (wilāya)。

vilayətni (definite accusative)
vilayətlər (plural)

（鄂圖曼帝國、俄羅斯的）省，州

Moskva vilayəti


vurmaq

源自原始突厥語 *hur-。與古突厥語 𐰆𐰺 (ur-)、土耳其語 vurmak、烏茲別克語 urmak等同源。

şillə vurmaq

dördü ikiyə vurmaq

saça rəng vurmaq

döymə vurmaq

Maşına benzin vurmaq.

僅用於özünü vurmaq (“假裝”)

Özünü xəstəliyə vurma!


vurğu

vurğunu (definite accusative)
vurğular (plural)

vurğu işarəsi


möhkəm

源自阿拉伯語 مُحْكَم (muḥkam)。

daha möhkəm (comparative)
ən möhkəm (superlative)

onun imanı/əqidəsi möhkəmdir

möhkəm səs

möhkəm ağrı


etibarlı

daha etibarlı (comparative)
ən etibarlı (superlative)

etibarlı məlumatlara görə...

根據可靠的訊息/報告……

etibarlı mənbələrə əsasən...

etibarlı şəxs/adam

etibarlı özül

etibarlı bilet/sənəd


vətəndaş

vətəndaşı (definite accusative)
vətəndaşlar (plural)

Azərbaycan Xəlq Cümhuriyyəti millət, məzhəb, sinif, silk və cins fərqi gözləmədən qələmrovunda yaşayan bütün vətəndaşlarına hüquqi-siyasiyyə və vətəniyyə təmin eylər.

阿塞拜疆民主共和国保护其管辖范围内所有公民的政治和应有的公民权利，不论他们的种族、宗教、阶级、社会成分和性别。

Azərbaycan vətəndaşı

ABŞ vətəndaşı

O hansı ölkənin vətəndaşıdır?

O haranın vətəndaşıdır?


vətəndaş

vətəndaş cəmiyyəti

vətəndaş müharibəsi

vətəndaş nikahı


vəzifə

源自阿拉伯語 وَظِيفَة (waẓīfa)。

vəzifəni (definite accusative)
vəzifələr (plural)

Məmur vəzifəsindən azad edildi.


xadim

源自阿拉伯語 خَادِمْ (ḵādim)。

xadimn (definite accusative)
xadimlr (plural)

siyasi xadim

ictimai xadim

incəsənət xadimi

Əməkdar elm xadimi


xahiş

借自古典波斯語 خواهش (xwāhiš)。

xahişi (definite accusative)
xahişlər (plural)

xahişi yerinə yetirmək

xahişi yerə salmaq


xarici

源自阿拉伯語 خَارِجِيّ (ḵārijiyy)。

daha xarici (comparative)
ən xarici (superlative)

Xarici İşlər Nazirliyi


xarab

源自波斯語 خراب (xarâb)。

daha xarab (comparative)
ən xarab (superlative)

Buranın yolları çox xarabdır.

xarab hava

1) 不好的天氣 2) 不好的空氣

Maşınım xarabdır


xatirə

借自阿拉伯語 خَاطِرَة (ḵāṭira)。

xatirəni (definite accusative)
xatirələr (plural)

xatirəsindən silmək/silinmək

xatirəsində iz buraxmaq

xatirəsinə həkk olmaq

xoş xatirələr

şirin xatirələr


xaç

源自亞美尼亞語 խաչ (xačʻ)。

xaçı (definite accusative)
xaçlar (plural)

xaç qoymaq

Beynəlxalq Qırmızı Xaç Cəmiyyəti

xaç yürüşü


xeyir

源自阿拉伯語 خَيْر (ḵayr)。

xeyri (definite accusative)
xeyirlər (plural)

xeyir və şər


xeyir

源自阿拉伯語 خَيْر (ḵayr)。

xeyir xəbər

xeyir iş


xidmət

源自阿拉伯語 خِدْمَة (ḵidma)。

xidmətni (definite accusative)
xidmətlər (plural)

xidmət etmək

texniki xidmət


xiyaban

源自波斯語 خیابان (xiyâbân)。

xiyabannı (definite accusative)
xiyabanlar (plural)

Şəhidlər Xiyabanı


bəxtəvər

源自波斯語 بختاور (baxtâvar)。

daha bəxtəvər (comparative)
ən bəxtəvər (superlative)

bəxtəvər həyat

dünyanın ən bəxtəvər insanı


xoşu gəlmək

Səndən xoşum gəlir!

Sənin futboldan xoşun gəlmir.

Onun böyük auditoriya qarşısında səhnəyə çıxmaqdan çox xoşu gəlirdi.

他很喜歡走上台面對許多觀眾。


xörək

源自波斯語 خوراک (xorâk)。

xörəyi (definite accusative)
xörəklər (plural)

xörək bişirmək


xırda

daha xırda (comparative)
ən xırda (superlative)

xırda pul

xırda xərclər

xırda mülkiyyətci

xırda burjuaziya

O biri hadisələr vacibdir, bu isə xırda söhbətdir.

儘管這是個小問題，但其他過程還是重要的。


xırman

xırmanı (definite accusative)
xırmanlar (plural)

xırman döymək


xəmir

源自波斯語 خمیر (xamir)。

xəmirni (definite accusative)
xəmirlər (plural)

Xəmir qalxmadı.

xəmir yoğurmaq

xəmirə maya vurmaq

xəmir yastılatmaq

xəmiri kündələmək


xəndək

源自波斯語 خندق (xandak)。

xəndəyi (definite accusative)
xəndəklər (plural)

xəndək qazmaq

xəndəyə yıxılmaq

tank əleyhinə xəndək


xərcləmək

源自xərc (“花費”) + -lə。

[χærd͡ʒlæˈmæk]

Dünən çox pul xərclədim.

Çalışginən maaşının hamısını xərcləmə, biraz qırağa da at.

別把你的工資用光，留一點下來。


xərc

源自阿拉伯語 خَرْج (ḵarj)。

xərci (definite accusative)
xərclər (plural)

xərсə düşmək


xəstəlik

xəstəliyi (definite accusative)
xəstəliklər (plural)

yoluxucu xəstəliklər


xəstə

源自波斯語 خسته (xaste)，參見土耳其語 hasta。

daha xəstə (comparative)
ən xəstə (superlative)

İki gündür xəstəyəm


xəstə

源自波斯語 خسته (xaste)，參見土耳其語 hasta。

xəstəni (definite accusative)
xəstələr (plural)

Bu kişi xərçəng xəstəsidir.

Mən meyxana xəstəsiyəm.


xəstəxana

源自波斯語 خستهخانه (xaste-xâne)。等同於xəstə (“生病的”) + -xana。

xəstəxananı (definite accusative)
xəstəxanalar (plural)

[χæstæχɑˈnɑ]

xəstəxanada yatmaq


xətt

源自阿拉伯語 خَطّ (ḵaṭṭ)。

xətti (definite accusative)
xətlər (plural)

xəttini dərhal tanıdım


xəyanət etmək

əri ona xəyanət edib


yad

源自波斯語 یاد (yâd)。

yadı (definite accusative)
yadlar (plural)

Bu daha yadımda deyil.

這已經不在我的記憶裡了。

Yadındadırsa, biz səninlə artıq görüşmüşük.

可能在你的記憶裡，我們見過。


yalan

源自原始突厥語 *jAla。

yalanı (definite accusative)
yalanlar (plural)

yalan danışmaq

Hamısı yalandır.


yalnız

源自原始突厥語 *yalŋuz, *yalïŋuz，派生自原始突厥語 *yalïŋ (“孤獨的”)。yalqız 的同源對似詞。與阿塞拜疆語 yalın (“裸”)（ayaqyalın (“光腳”)）有關。

XIX əsrin 2-ci yarısına qədər posterlərə yalnız reklam xarakteri daşıyan plakatlar kimi yanaşırdılar.

直到19世紀後半，海報還僅僅被認為是一種廣告標牌。


yalqız

yalnız 的同源對似詞。

daha yalqız (comparative)
ən yalqız (superlative)

yalqız buraxmaq


yaman

源自原始突厥語 *yaman (“壞的，邪惡的；生病”)。

daha yaman (comparative)
ən yaman (superlative)

yaman gün


yamsılamaq

派生自yan (“邊，側”)。與土耳其語 yansılamak同源。

ağzını yamsalamaq


yanacaq

yanacağı (definite accusative)
yanacaqlar (plural)

[jɑnɑˈd͡ʒɑχ]

[jɑnɑˈd͡zɑχ]

Neftdən müxtəlif yanacağ növləri istehsal edilir, məsələn benzin və dizel.

汽油、柴油等多種燃料都是從石油加工而成的。


yandırmaq

Qələbə çalmaq istəyən arxasınca bütün körpüləri yandırmalı, geri çəkilmək üçün bütün yolları kəsməlidir

為了取勝，必須燒掉後面的所有橋，切斷所有的退路。

2015，Rövşən Abdullaoğlu，Arxadakı körpüləri yandırın，Qədim Qala:

Nə işıq varımızdır, nə qaz, odun yandırırıq

我們既沒有電也沒有天然氣，我們燒柴。

Yazığın evini yandırblar, özünü döyüblər

他們點燃了那個可憐人的房子，把他/她痛打了一頓。

Yanımda zəhmət olmasa siqaret yandırma.

Televizoru yandır, görək, nə göstərirlər

打開電視，看看現在發生了什麼事情


yanmaq

源自原始突厥語 *yan- (“燃燒”)。
與喀喇汗語 [需要文字] (yan-，“燃燒”)、土耳其語 yanmak、克里米亞韃靼語 yanmaq (“燃燒”)、巴什基爾語 яныу (yanïw，“燃燒”)、楚瓦什語 ҫунма (śunma，“燃燒，閃光，擔心，遭受”)、哈薩克語 жану (janu，“燃燒”)、吉爾吉斯語 жануу (canuu，“燃燒”)、土庫曼語 ýanmak (“被燒”)、烏茲別克語 yonmoq (“to ignite, glow”)、雅庫特語 сандаар (sandaar，“閃光”) (< 使役態 *jan-tɨr-)同源。

işləmək

（電器、引擎等）處於啟動狀態

açılmaq

（電器、引擎等）開始工作

işə düşmək

（電器、引擎等）開始工作

hərəkətə gəlmək

（電器、引擎等）開始工作

sönmək

（電器、引擎等）開始工作

Sobada odun yanırdı.

Stolun üstündə şam yanır.

İkimərtəbəli ev təmamilə yanıb.

一棟兩層樓高的房屋被完全燒毀。

Kababı tez-tez çevirmək lazımdır ki, yanmasın.

需要不時將烤肉串翻面，以免烤焦。

günəşdə yanmaq

İşıq niyə yanmır? Qaranlıqda oturmuşuq.

燈怎麼沒開？我們坐在黑暗裡。

（電器、引擎等）處於啟動狀態

Bütün gecə televizor yanır

（電器、引擎等）開始工作

Düyməyə basanda, işıq yanır

Kompyuterim köhnə olduğuna görə gec yanır

我的電腦太舊了，所以開機很慢。

Hava limanına gec gəldim, biletim yandı.

我到機場太晚了，機票作廢。

有強烈的情感 強烈地愛慕，渴慕

Sənin üçün yanıram


yanğın

等同於yan + -ğın。
與土耳其語 yangın、土庫曼語 ýangyn、克里米亞韃靼語 yanğın、烏茲別克語 yong'in、韃靼語 янгын (yangın)、巴什基爾語 янғын (yanğïn)同源。

yanğını (definite accusative)
yanğınlar (plural)

Ağstafada yanğın hadisəsi qeydə alınıb.

阿格斯塔法報告了一場火災。

2018年February5日，“Ağstafada fərdi evdə yanğın olub [阿格斯塔法一間私宅發生火災]”, in Musavat.com:

Bakıda 16 mərtəbəli binada yanğın

yanğın söndürmək

meşə yanğınları


yanında

等同於yan (“邊，側”) + -da (“在……的裡面”)。

Divan masanın yanındadır.

Gərək yanımda həmişə kim isə ola.


yaraşmaq

Belə hərəkətlər bizə yaraşmaz.

這樣的行為不值得我們去做。

Bu kurtka sənə yaraşmır.


yarmaq

源自原始突厥語 *yār-。與楚瓦什語 ҫур (śur)等同源。

odun yarmaq


yarımçıq

daha yarımçıq (comparative)
ən yarımçıq (superlative)

işimiz yarımçıq qaldı

yarlmçıq qoyub getdi

yarımçıq tədbir


yas

源自原始突厥語 *yās (“破壞，損失；羞恥”)。但也對比阿拉伯語 يَأْس (yaʔs，“絕望”)。

yası (definite accusative)
yaslar (plural)

yas saxlamaq

yas mərasimi


yastıq

源自原始突厥語 *yạŕtuk (“枕頭”)，與土耳其語 yastık等同源。

yastığı (definite accusative)
yastıqlar (plural)

Təmiz bir vicdan qədər yumşaq yastıq yoxdur.

沒有枕頭比純淨的良心更軟。


yataq

源自yat- (“睡，躺下”) + -aq。與土耳其語 yatak同源。

yatağı (definite accusative)
yataqlar (plural)

çay yatağı

okean yatağı


yatmaq

源自原始突厥語 *yạt-。與土耳其語 yatmak、哈薩克語 жату (jatu，“躺”)、烏茲別克語 yotmoq (“躺”)同源。

bütün gecə yatmamışam

Sakit ol, atan yatır

Beş il həbsdə yatdım

Maşın xodlanmır! Akkumulyatoru yatıb diyəsən.

車沒有啟動！看來是電池沒電了。


yavaş

源自原始突厥語 *yabaĺ。

daha yavaş (comparative)
ən yavaş (superlative)

yavaş ol!


yaxın

源自原始突厥語 *yAk-。

daha yaxın (comparative)
ən yaxın (superlative)

Uzaq qohum yaxşıdır, yoxsa yaxın qonşu?

Yaxın Şərq

Yaxın Şərq ölkələri

Bu oğlan yaxın dostumdur


yaxın

源自原始突厥語 *yAk-。

Məktəb evimizə yaxındır

Bu adam işə yaxın durmur.


yaxınlaşmaq

Ona yaxınlaşmağa cəsarət etmədim.


yaxşı

源自原始共同突厥語 *yakšï。與土庫曼語 ýagşy、撒拉語 yaxşı、克里米亞韃靼語 yahşı、韃靼語 яхшы (yaxşı)、吉爾吉斯語 жакшы (cakşı)、哈薩克語 жақсы (jaqsy)、烏茲別克語 yaxshi、維吾爾語 ياخشى (yaxshi)、方言土耳其語 yakşı同源。

daha yaxşı (comparative)
ən yaxşı (superlative)

O yaxşı oğlandır.


yaxşı

Gözəl səsi olan müğənni yaxşı oxuyur.

那個聲音甜美的歌手唱得很好。

Yaxşı fikirləşdin?


yaxşı

oldu

可以，好的，OK；表示肯定、允許等。

tamam

可以，好的，OK；表示肯定、允許等。

可以，好的，OK；表示肯定、允許等。

-Onda sabah bir yerdə gedək. -Yaxşı.

-那我們明天一起去吧。 -好啊。

Yaxşı, pulum nə oldu?

Yaxşı da, zarafat edirik. Uşaq olma.

好了好了，我們只不過是在開玩笑而已。別那麼較真了。

-Dünən müdür məni yanına çağırdı, dedi sən bizim ən yaxşı işçimizsən, maaşıvı artırırıq!
 -Yaxşı!

昨天，頭兒叫我去辦公室，告訴我說，“你是我們公司的最佳員工，我們要給你漲工資！”
 -是啊是啊！


yaxşılıq

yaxşılığı (definite accusative)
yaxşılıqlar (plural)

Ondan yaxşılıqdan başqa bir şey görməmişəm.

我從她/他的身上只看到他/她的善良。

O bizə çoxlu yaxşılıq edib.

他/她給予了我們許多幫助。

yaxşılıq bilməmək

yaxşılıq bilməmə

yaxşılıq bilməyən


yay

源自原始突厥語 *yāy (“夏季”)。

yaynı (definite accusative)
yaylar (plural)

Yayda uşaqlar məktəbə getmir.

Yay ilin isti mövsümüdür.

夏季是一年中最熱的季節。


yaymaq

源自原始突厥語 *yād- (“散佈”)。

qorxu yaymaq

xəstəlik yaymaq

dini yaymaq


yazmaq

源自原始突厥語 *yạŕ- (“寫”)。與土耳其語 yazmak、土庫曼語 ýazmak、克里米亞韃靼語 yazmaq、楚瓦什語 ҫыр (śyr)等同源。

Yəhyə Yaquba məktub yazmayıb.

Yəhyə 沒有給 Yaqub 寫信。

Həkim ona doğru diaqnoz qoyub, dərman yazdı.

醫生準確地給他做了診斷，開了藥。


yazı

yazını (definite accusative)
yazılar (plural)

yazı makinası


yazıçı

等同於yazı (“寫，書寫”) + -çı。

yazıçını (definite accusative)
yazıçılar (plural)

Azərbaycan Yazıçılar Birliyi

Azərbaycan xalq yazıçısı


yazıq

源自原始共同突厥語 *yāzuk，源自原始共同突厥語 *yāz- (“出錯，遺漏”)。
詞源注釋
與古回鶻語 [需要文字] (yazuk)、喀喇汗語 یازُوکْ (yāzuq，“罪”)、欽察語 yaxuc (yazuk)、鄂圖曼土耳其語 یازیق (yazïq，“真丟臉”)、加告茲語 yazık、土庫曼語 ýazyk (“罪，惡事”)、克里米亞韃靼語 yazıq、庫梅克語 языкъ (yazıq，“可憐的”)、巴什基爾語 яҙыҡ (yaðïq，“罪，惡事”)、韃靼語 язык (yazıq，“罪”)、哈薩克語 жазық (jazyq)、烏茲別克語 yoziq、哈卡斯語 чазых (çazıx)、南阿爾泰語 јазык (ǰazïk)、吉爾吉斯語 жазык (cazık)同源。也對比雅庫特語 сыысхал (sıısxal，“錯誤”)。
曾與楚瓦什語 ҫылӑх (śylăh，“罪”)對比，若同源，則可構擬出一原始突厥語詞；但楚瓦什語詞更可能來自*yaŋïl，即與阿塞拜疆語 yanlış、yanılmaq等同源。
古突厥語 𐰖𐰔𐰴 (yazïq，“平原，草原”)來自*yaz- (“伸展，躺”)，與本詞無關。
關於“罪”→“有罪”→“悲慘”→“可憐”的語義發展，對比古諾爾斯語 synd (“罪”)的現代派生語彙。

Yazıq uşaq, nə atası var, nə də anası.

可憐的小孩，無父無母的。


yazıq

yazığı (definite accusative)
yazıqlar (plural)

Yazıq bilmirdi, dərdini kimə söyləsin

這個可憐蟲不知道找誰去傾訴他/她的悲傷。

Nə gündəsən, yazığım gəlir sənə.

看著你的處境，我真為你感到同情。

Yazıq o adama ki, yaxşılıq etmir.


yağmaq

源自原始突厥語 *yag- (“下雨”)。
與土耳其語 yağmak、哈薩克語 жауу (jauu)、楚瓦什語 ҫу (śu)等同源。

Yağış yağır

Gözündən nur yağır.

光線從他的眼睛中發射出來。

Üzündən sevinc yağır.

喜悅從他的臉上散發出來。

Sir-sifətindən zəhrimar yağır.


yaşayış

等同於yaşamaq (“生活”) + -yış。

yaşayışı (definite accusative)
yaşayışlar (plural)

[jɑʃɑˈ(j)ɯʃ]

Əgər imkanım olsaydı, çox şeyi dəyişərdim həyatımda. Bu yaşayışı kim istəyər axı? Deyim ki, mən də hamı kimi yaxşı insan olmuşam nə vaxtsa.

要是我有這麼一個機會，我想改變我生活中的許多事物。誰會想過這樣的生活？我不得不說，曾經我也是個跟大家一樣的好人。

yaşayış səviyyəsi

yaşayış şəraiti

yaşayış tərzi

yaşayış icazəsi kartı

daimi/müvəqqəti yaşayış icazəsi

yaşayış yeri

yaşayış məntəqəsi

yaşayış kompleksi


yaşlı

源自yaş (“年齡”) + -lı。

daha yaşlı (comparative)
ən yaşlı (superlative)

yaşlı kişi


yekə

源自蒙古語族。源自古安納托利亞土耳其語 [需要文字] (yeke，“大”)，源自中古蒙古語 ᠶᠡᠬᠡ (yeke)，源自原始蒙古語 *jeke，參見現代蒙古語 их (ix，“大”)。
最早見於13世紀。

daha yekə (comparative)
ən yekə (superlative)

Evin iki dənə yekə balkonu var.

Bu adama inanmaq olmaz, çünki o yalançıların ən yekəsidir.

這個人靠不住，因為他是世界第一大騙子。

Yekə kişisən, lüğət yazmaqla vaxtıvı niyə boş-boşuna itirirsən?

你已經是大人了，為什麼還浪費時間在寫詞典上？


yel

源自原始突厥語 *yẹl。

yeli (definite accusative)
yellər (plural)

yel buraxmaq

yel çıxarmaq


yellənmək

yelləncəkdə yellənən qız


yengəc

等同於yan (“邊”) + -gəc，指其行走的姿勢。

yengəci (definite accusative)
yengəclər (plural)

yengəc mentaliteti


yer

源自原始突厥語 *yẹr。與古突厥語 𐰘𐰼 (yer)、𐰘𐰃𐰼 (yir)同源。

yerni (definite accusative)
yerlər (plural)

yer kürəsi

Yerdən qaldırıb ağzıva salma!

不要從地上撿起來放進嘴裡！

Bütün sənədlər bir yerdə saxlanmalıdır

所有的文檔都應當儲存於同一個地方。

Dolabda paltar üçün yer daha qalmayıb!

衣櫥已經沒有地方再放衣服了！


yerimək

源自原始突厥語 *yorï-、*yüri- (“走路”)。與土耳其語 yürümek同源。

Velosiped sürmək, yoxsa yerimək daha faydalıdır?

哪個[對健康]更好，走路還是騎單車？


yeritmək

yürütmək

yerimək (“走”) 的使役形；使走

sülhpərvər siyasət yeritmək

qoşun yeritmək


yerli

yerli əhali

yerli mallar


yerləşmək

源自yer (“地方，地點”) + -ləş。

Kitabxana məktəbi ilə üzbəüz yerləşir.

Qonaqlar yay evində yerləşdilər.

Kompüter çantama yerləşmir.

這台電腦塞不進我的包裡。


yerləşdirmək

topları yerləşdirmək


yetirmək

məktubumu ona yetirmədilər

傷害，使遭受（壞的結果）

özünə xəsarət yetirmək

kiməsə zərər yetirmək

僅用於özünü yetirmək：及時到達

Qardaşımın toyuna özümü yetirəmmədim

我沒能及時趕到我兄弟的婚禮。

meyvə-tərəvəz yetirmək

övlad yetirmək


yetişmək

Yetişdi istirahət vaxtı.

İslandiyada qarpız yetişmir.


yiyə

源自原始突厥語 *Edi。對比土庫曼語 eýe、土耳其語 iye、哈薩克語 ие (ie)等。

yiyəni (definite accusative)
yiyələr (plural)

Bu evin yiyəsi kimdir?


yoluxucu

daha yoluxucu (comparative)
ən yoluxucu (superlative)

yoluxucu xəstəliklər


yorulmaq

可能源自古安納托利亞土耳其語 [需要文字] (yorı-，“行走”)。或可能派生自yor- (“使疲倦”) + -ul，源自共同突厥語支。

Nə olar bir anlığ keçmişə dönsəm?/Bəxtimi oyada bilsəm/Ağrısız acısız yaşaya bilsəm/ Yamanca yorulmuşam mən

假如我能回到過去一會兒/（我要）喚醒我的運氣/無憂無慮地生活/我早已厭倦了（現在的生活）

İşdə çox yoruluram


yox

源自原始突厥語 *yōk (“沒有”)。與古突厥語 𐰖𐰸 (yok)、土耳其語 yok等同源。

var (“擁有之反義詞”) 不擁有

Ayağı yoxdur, qaçır; qanadı yoxdur, uçur.

沒腳卻能跑，沒翅卻能飛。

Deyəcək bir sözün yoxundursa, get.

你要是沒什麼話要說的，就請走吧。


yox

Cavab ver işimizi bilək, hə yoxsa yox?

給個回答讓咱清楚，是還是否？


yoxsa

vəya

或者 （主要用於疑問句）

ya

或者 （主要用於疑問句）

yaxud

或者 （主要用於疑問句）

或者 （主要用於疑問句）

Hansını istəyirsən? Bunu yoxsa onu?

你想要哪一個？這個還是那個？

Yoxsa sən elə bilirsən ki, bu gün çap olunan, bir-birinə bağışlanan əsərləri oxuyan var?

或者，你是否認為現在還有人讀作為禮物贈送的紙質書？

Tez ol, yoxsa gecikərsən!


yoğurmaq

源自原始突厥語 *jugur-。與土耳其語 yoğurmak、楚瓦什語 ҫӑр (śăr)同源。

xəmir yoğurmaq

palçıq yoğurmaq


yoğun

可能派生自共同突厥語支。

yoğın borular

yoğun hörüklər

yoğun kəndir

yoğun tir

yoğun məftil

yoğun sap

yoğun penis

yoğun boyun

yoğun barmaqlar


yummaq

源自原始突厥語 *yum-, *yüm- (“閉上（眼、嘴）”)。參見土耳其語 yummak。

gözlərini yummaq

geniş yumulmuş gözlər

ağzını yummaq


yumşaq

源自原始突厥語 *yïm-ĺča-k (“軟的，溫和的”)。與古突厥語 𐰘𐰢𐱁𐰴 (yïmšaq)、土耳其語 yumuşak、克里米亞韃靼語 yımşaq等同源。

daha yumşaq (comparative)
ən yumşaq (superlative)

yumşaq çörək

yumşaq mebel

yumşaq ürək

yumşaq səs

沒有枕頭會比乾淨的良心要軟。


yurd

源自原始突厥語 *yūrt (“住處，扎營地”)。與楚瓦什語 ҫорт (śort)等同源。

yurdu (definite accusative)
yurdlar (plural)

Odlar yurdu

ata-baba yurdu

yurdundan olmaq

yurduna od salmaq

yurdunda turp əkmək

yurd salmaq


yuxu

早期詞彙uyxu、uyqu的換位，或源自古安納托利亞土耳其語 [需要文字] (uyuχu)的詞首音脫落；源自原始突厥語 *ūdï-ku，派生自原始突厥語 *ūdï- (“睡”)。

yuxunu (definite accusative)
yuxular (plural)

Uşağın yuxusu gəlir.

Yuxu məni basır.

Dünən gecə yuxuda nənəmi görmüşdüm. Yaxşı yuxu idi.

昨晚我夢到了奶奶。是個好夢。


yuxarı

源自古安納托利亞土耳其語 یوقارو (yuqaru)，源自原始共同突厥語 *yok-karï (“上部；向上”)，源自原始突厥語 *yok。

yuxarı qalxmaq

yuxarıdan aşağı baxmaq

bir sətir yuxarı

bir aydan yuxarı

Yığıncaqda yüzdən yuxarı adam var idi.

出席會議的人超過一百人。


yuxarı

daha yuxarı (comparative)
ən yuxarı (superlative)

yuxarı mərtəbələr

yuxarı təbəqə

yuxarı tənəffüs yolları

yuxarı sərhəd

yuxarı hüdud

yuxarı qalxımlı saitlər

Yuxarı Əylis

Yuxarı Əskipara

yuxarı palata

yuxarı yaş qrupu

yuxarı yaşlı uşaqlar

18 yaşından yuxarı şəxslər

yuxarı vəzifə

yuxarı qiymət


yuxarı

yuxarını (definite accusative)
yuxarılar (plural)

evin yuxarısı


yük

源自原始突厥語 *yü- (“負載；裝載，攜帶”)。與土耳其語 yük、楚瓦什語 ҫӑк (śăk)、哈薩克語 жүк (jük)等同源。

yüknü (definite accusative)
yüklər (plural)

ağır yük

Maşının dörd ton yük qabilliyəti var.

這輛汽車的最大裝載量為四公噸。

ağır yük

Həyat niyə bizə yük olub?

為什麼生活變成了我們的負擔？

dərs/tədris yükü

tıxac yükü

müsbət/mənfi yük


yükləmək

源自yük + -lə。

faylları kompüterə yükləmək

faylları serverə yükləmək


yırtıcı

源自yırtmaq (“撕碎，撕裂”) + -ıcı。

daha yırtıcı (comparative)
ən yırtıcı (superlative)

[jɯrtɯˈd͡ʒɯ]

yırtıcı heyvanlar


yıxmaq

源自原始突厥語 *yïk- (“壓，碾；打倒”)。與土耳其語 yıkmak同源。

Qardaşın həddindən artıq çox içir. Araq onu yıxacaq.

你兄弟喝酒喝太多了。伏特加會把他擊倒的。

hakimiyyəti yıxmaq


yığmaq

源自原始突厥語 *yïg- (“收集，聚集”)。參見土耳其語 yığmak。
“撥號”及“打字”之義可能意譯自俄語 набира́ть (nabirátʹ)。

bütün şeyləri bir yerə yığmaq

把所有東西聚集到一個地方

nömrəni yığmaq

Bir saatdan sonra özü məni yığdı

一個小時候，他/她親自打電話給我。

Onlar məni artıq yığdılar.


zahiri

源自阿拉伯語 ظَاهِرِيّ (ẓāhiriyy)。

daha zahiri (comparative)
ən zahiri (superlative)

zahiri görünüş


zövq

源自阿拉伯語 ذَوْق (ḏawq)。

zövqnü (definite accusative)
zövqlər (plural)

Qışın da öz zövqü var.

Onun qəribə zövqü var.


zülmət

源自阿拉伯語 ظُلْمَة (ẓulma)。

daha zülmət (comparative)
ən zülmət (superlative)

zülmət gecə


zəhərli

daha zəhərli (comparative)
ən zəhərli (superlative)

zəhərli göbələklər

zəhərli ilanlar


zəhər

源自波斯語 زهر (zahr)。

zəhərni (definite accusative)
zəhərlər (plural)

siçan zəhəri

ilan zəhəri

əqrəb zəhəri


zəif

源自阿拉伯語 ضَعِيف (ḍaʕīf)。

daha zəif (comparative)
ən zəif (superlative)

zəif nöqtələrini öyrənmək


zəncir

源自波斯語 زنجیر (zanjir)。

zənciri (definite accusative)
zəncirlər (plural)

bir zəncirin halqaları


zər

zərni (definite accusative)
zərlər (plural)

zər atmaq


zərbə

源自阿拉伯語 ضَرْبَة (ḍarba)。

zərbəni (definite accusative)
zərbələr (plural)

bir zərbə ilə yerə sərmək

son zərbə endirmək


çarə

源自波斯語 چاره (čâreh)。

çarəni (definite accusative)
çarələr (plural)

Bizim başqa çarəmiz yoxdur!


çatdırmaq

等同於çatmaq (“到，達”) + -dır。與土耳其語 çattırmak同源。
“引，帶”之義可能仿譯自俄語 доводить (dovoditʹ)。

[t͡ʃɑtːɯrˈmɑχ]

[t͡sɑtːɯrˈmɑχ]

Sifarişlər Rusiya, Türkiyə, Gürcüstandan 1-2 günə gəlirsə, Çindən 5 günə çatdırırıq.

如果訂單在1-2天內從俄羅斯、土耳其或格魯吉亞寄來，我們會在5天內送到中國

malları evə çatdırmaq

Ailəyə bədxəbər çatdırmalı mən oldum.

是我不得不把壞消息告訴了家人。

引，帶（某人或事物到達某一點）

intihar həddinə çatdırmaq

işi sona çatdırmaq

İşim həddindən artıq çoxdur, hər şeyi vaxtında çatdırmıram!

我要幹的事情太多了，沒法樣樣都按時完成！


çatmaq

源自原始突厥語 *čat- (“使在一起”)。與喀喇汗語 جَتْماقْ (čatmāq)、土耳其語 çatmak、克里米亞韃靼語 çatmaq同源。

Yuxarıdan qutunu endirə bilərsən? Oraya əlim çatmır.

你能幫忙把那邊的盒子拿下來嗎？我的手夠不著。

Axır ki, beş saatlıq yoldan sonra, evə çatdıq.

最後，在經歷五個小時的旅途後，我們到家了。

Həyatda nə arzun varsa hamısına çatasan.

祝你實現生活中所有的願望。

Hamıya yemək çatmadı, gərək yenə bişirim.

這些不夠所有人吃的，所以我要煮多一點。

Getdim çörək almağa, 50 gəpiyim çatmadı.

我去買麵包，但是（帶的錢）差50戈比。

Bu texnologiya yenilikləri, dünyanın hər yerində rahatca işləyən avadanlıqlar bizə çatanda niyə lazımsız bir şeyə çevrilir, görəsən?

這些技術革新在全世界都運轉良好，為什麼到了我們這兒就沒用了呢？

Bizə çatanda, pul heç vaxt tapılmır

輪到我們領工資的時候，永遠都沒幾個子兒

Sənə demədim ora daha getmə? Deyəsən çatmadı.

我不是告訴過你不要再去那裡了嗎？你好像沒聽懂我的話。


çatmaq

tonqal çatmaq


çaxmaq

源自原始共同突厥語 *čak- (“擊打”)。

bir güllə çaxmaq

ildırım çaxdı

حیدر بابا ایلدریملار شاخاندا
.سئللر سولار شاقیلدایوب آخاندا کچدی گلممه دیم گج اولدی
قیزلار اونا صف باغلایوب باخاندا
سلام اولسون شوکتوزه ائلوزه !
منیم دا بیر آدیم گلسین دیلوزه

Heydar Baba，當雷聲響徹天際，
當洪水沖下山坡，
女孩子們排著隊看它流過，
請將我的問候帶給部落和村裡的各位
再一次記住我和我的名字。

Heydər Baba, ildırımlar şaxanda,
Sellər, sular şaqqıldayıb axanda,
Qızlar ona səf bağlayıb baxanda,
Salam olsun şövkətizə, elizə, Mənim də bir adım gəlsin dilizə.

1954，Mohammad-Hossein Shahriar，譯者 Hasan Javadi, Heydar Babaya Salam:


çağ

源自原始突厥語 *čiāk (“時間”)。Doerfer 認為“時間”義是後起義，原義可能為“尺寸，尺度”（“Maß einer Sache”）。關於形容詞義項，參見波斯語 چاق。
與土耳其語 çağ、土庫曼語 çag、克里米亞韃靼語 çağ (“時代”)、韃靼語 чак (çaq)、烏茲別克語 chogʻ、維吾爾語 چاغ (chagh，“時代”)、楚瓦什語 чух (čuh)（←韃靼語）、雅庫特語 сах (sax)同源。

çağı (definite accusative)
çağlar (plural)

Yaşlı adamıq, bütün həyat boyu işləməmişik ki, ömrümüzün bu çağında evsiz-eşiksiz qalaq.

We are old people, we didn't work our all life [only] to be left homeless these days of our lifetime.

Komandir müharibənin ən ümidsiz çağında belə döyüşçüləri ruhlandırmağa çalışırdı.

即使是在戰爭最絕望的時期，指揮官仍在努力提振士氣。


çağırmaq

與土耳其語 çağırmak同源。與çağ (“時間”)無關。

[t͡ʃɑɣɯrˈmɑχ]

[t͡sɑɣɯrˈmɑχ]

Çağır onu bura!

taksi çağırmaq

Əhmədi dindirmə üçün polis idarəsinə çağırıblar.

艾哈邁德被叫到警察局問話。

Aşıq gördüyünü çağırar.

我只是把我所看見的說出來；人應該只說出自己親眼所見的東西。

ashugh（傳統音樂家）唱出他所看見的東西。


çevirmək

源自原始突厥語 *čebir-。與楚瓦什語 ҫаврӑн (śavrăn)同源。

dövləti çevirmək

kanalı çevirmək


çox

與土耳其語 çok、克里米亞韃靼語 çoq同源。參見鄂圖曼土耳其語 چوق (çok)。

Sən çox şeyi bilmirsən.

O məndən çox bilir.


çox

Mən dünən çox şad idim.

O həddindən artıq çox işləyir.


çoxlu

Yazığın əl-qolunu açsalar da, çoxlu qan itirdiyindən ayaq üstə dura bilmirdi.

即便他們把這個可憐蟲解綁，因為失血多，他還是不能站起來。

2008，Zəminə Xınalı，Qaçaq İsmayıl dastanı; 再版為 Zəminə Xınalı Seçilmiş Əsərləri II Cild，Baku: Təknur, 2014，頁s 250-251:

Bunundan sonra çoxlu problemlər meydana çıxdı.

這之後，許多問題就出現了。


çökmək

源自原始突厥語 *čök- (“跪，坐”)。與土耳其語 çökmek同源。

diz çökmək

oturacağa çökmək


çıxarmaq

[t͡ʃɯχɑrtˈmɑχ]

[t͡sɯχɑrtˈmɑχ]

acığını məndən çıxartma


çıxmaq

源自原始突厥語 *čïk- (“出”)。與古突厥語 [需要文字] (čïk-，“走出”)、土耳其語 çıkmak等同源。

Səhər tezdən evdən çıxmaq

Yol polisinin sərxoş tutduğu sürücü ayıq çıxdı.

交警認為喝醉了的司機，結果是清醒的。

Hamı ona inanırdı, amma o yalançı çıxdı.

大家都相信他，沒想到他卻是在說謊。

Məni çıx, mən gələ bilməyəcəyəm

Bir-iki nəfəri çıxmaq şərti ilə burada hamının yaxşı işi var.

除去少數幾個人，這裡基本上人人都有好工作。


çıxış

等同於çıxmaq (“離開，走出”) + -ış。
“演講，講話”之義可能意譯自俄語 выступле́ние (vystuplénije)。
同源詞
土耳其語 çıkış、克里米亞韃靼語 çıqış、喀喇汗語 [需要文字] (čïqïš，“出去，出口，利潤”)、哈薩克語 шығыс (şyğys，“出口”)、吉爾吉斯語 чыгыш (çıgış，“出口”)、烏茲別克語 chiqish (“出口；升起”)

çıxışı (definite accusative)
çıxışlar (plural)

Bağışlayın, çıxış hardadır?

不好意思，我想請問一下出口在哪裡？


çəkmə

源自çək + -mə。

çəkməni (definite accusative)
çəkmələr (plural)

düyü çəkməsi


çəkilmək

等同於çəkmək (“拉，移動”) + -il。

kinolara çəkilmək


çəkmək

與土耳其語 çekmek、克里米亞韃靼語 çekmek、土庫曼語 çekmek、加告茲語 çekmää同源。
也對比楚瓦什語 шак (šak，“女式短裙後部的紅色蕾絲貼花”)。

tikmək

鋪設，安裝（管道，線纜等）；修建，建設（道路等）

düzəltmək

鋪設，安裝（管道，線纜等）；修建，建設（道路等）

şillələmək

擊，打，摑（直接賓語只接 şillə、qapaz 等）

qapazlamaq

擊，打，摑（直接賓語只接 şillə、qapaz 等）

şapalaqlamaq

擊，打，摑（直接賓語只接 şillə、qapaz 等）

oxşamaq

相像（一般與 tərəf (“邊”) 的與格連用）

bənzəmək

相像（一般與 tərəf (“邊”) 的與格連用）

(及物) 與拉有關：
拉動

Gəl bu masanı pəncərəyə doğru çəkək, mane olmasın!

把這張桌子朝窗戶那邊拉一點，就不會擋路了。

Əlbətdə onlar çalışacaqlar ki bizi öz tərəflərinə çəksinlər!

他們肯定在嘗試把我們拉向他們那一邊！

鋪設，安裝（管道，線纜等）；修建，建設（道路等）

Kəndimizə işıq və yol çəkiblər, ancaq qaz hələ çəkməyiblər

他們已經給村子通了電、修了路，但是還沒裝天然氣管。

Neft kəməri çəkmək

Asfalt çəkmək

Bağın ətrafına hasar çəkmək.

Tələbə olanda hamı siqaret çəkirdi deyə, mən də çəkdim.

我還是學生的時候就學會了抽煙，因為身邊的人都在抽。

Kişi gündə bir qutu siqaret çəkirdi, yazıq tez öldü

這個男人每天抽一包煙；他很快就死掉了，真可憐。

Qəlyan/çubuq çəkmək

diqqət çəkmək

çətinliklər çəkmək

zərər çəkmək

diş ağrisi çəkmək

Mən həyatımda çox ürək ağrısı çəkməli oldum

我不得不忍受著生活中的許多悲傷

(及物) 與圖畫有關：
畫，繪畫，描繪

şəkil çəkmək

Rəssam bu şəkili bir il ərzində çəkirdi

藝術家用了一年來畫這幅畫

(及物) 與圖畫有關：
拍攝，攝製（電影）

Bu yaxınlarda bu barədə çox maraqlı bir film çəkiblər.

最近一部關於此事的有趣電影正在攝製。

(及物) 與圖畫有關：
照相

Telefonum bir az köhnədir, yaxşı şəkil çəkmir.

我的手機有點舊了，拍不出好照片。

Otuzdurduğum pulun hesabıma keçməsi nə qədər çəkər?

我要等多久，存的錢才能到賬？

Bu xoşbəxtlik nə qədər çəkər?

Tüfəng təxminən iyirmi kilo çəkir.

擊，打，摑（直接賓語只接 şillə、qapaz 等）

şillə çəkmək

şapalaq çəkmək

qapaz çəkmək

Maskanı üzünüzə çəkin, və 15 dəqiqə saxlayın.

戴上面具，保持15分鐘。

Araq çəkmək

Vətən onu çəkir


çətinlik

çətinliyi (definite accusative)
çətinliklər (plural)

çətinliklərlə üzləşmək


ödəniş

等同於ödən- + -iş。

ödənişni (definite accusative)
ödənişlər (plural)

elektron ödəniş

ödəniş sistemi

ödəniş xidməti


öldürmək

等同於ölmək (“死”) + -dür。與哈薩克語 өлтіру (öltıru，“殺”)、土耳其語 öldürmek (“殺”)、烏茲別克語 o'ldirmoq (“殺”)、吉爾吉斯語 өлтүрүү (öltürüü，“殺”)同源。

Kənd sakini qardaşını pul üstündə öldürdü.

那個村民為了錢把他兄弟殺了。


ölmək

源自原始突厥語 *öl- (“死”)。與土耳其語 ölmek、哈薩克語 өлу (ölu，“死”)、烏茲別克語 oʻlmoq (“死”)等同源。

O kəbab yeməkdən ötrü ölür.

Bu söhbət artıq çoxdandan ölübdür!

這個問題老早就沒意義了！


ölçmək

源自原始突厥語 *ül-, *öl-č- (“測量，度量”)，參見ülgü。與土耳其語 ölçmek (“測量”)、楚瓦什語 виҫ (viś，“測量”)同源。

qızdırmanı ölçmək

uzunluğu/qalınlığı ölçmək

xətkeşlə ölçmək

parçanı ölçmək

Rusların bir deyimi var, deyir "Yeddi dəfə ölç, bir dəfə kəs."

俄羅斯有句諺語，意思是“量七次，割一次”。


ölçü

源自ölç- + -ü。

ölçünü (definite accusative)
ölçülər (plural)

ölçü vahidi

ölçüsünü götürmək

ölçüdən artıq

Hər şeyin ölçüsü var.

ciddi ölçü

cəza ölçüləri

lazımlı ölçülər götürmək

ayaqqabı ölçüsü

papağın ölçüsü

Ereksiya zamanı cinsi orqanın ölçüsü 3-5 dəfə böyüyür, uzunluğu 15-19 sm-ə qədər uzanır.

勃起時，陰莖的長度會變長3-5倍，到15-19釐米。


ölü

源自原始共同突厥語 *ölüg。

ölü dil


ölüm

源自古安納托利亞土耳其語 اولوم (ölüm)。等同於öl- (“死”) + -üm。

ölümü (definite accusative)
ölümlər (plural)

ölüm hökmü

ölüm cəzası


öpmək

源自原始共同突厥語 *öp-。與土耳其語 öpmek同源。

kimisə yanağından öpmək

kimisə dodaqlarından öpmək


örtmək

源自原始突厥語 *ört- (“覆蓋”)， 參見örpək (“頭巾”)。
與土耳其語 örtmek (“覆蓋，關”)、楚瓦什語 витме (vitme，“覆蓋，保護，關”)等同源。

Qapını ört!

Buludlar göyü örtdü.


ötmək

源自原始突厥語 *öt- (“經過，穿過”)。與楚瓦什語 вит (vit)同源。

keçmək

(時間) 流逝，經過，過去

Yolda onun maşını bizimkini ötdü.

他的車在路上超過了我們。

Amerikaya çatmaq və onu ötüb-keçmək

(時間) 流逝，經過，過去

Bu gün Azərbaycanın Dağlıq Qarabağ bölgəsində yerləşən Şuşa şəhərinin Ermənistan tərəfindən işğal olunmasından 27 il ötür.

今天，自亞美尼亞佔領阿塞拜疆領土納戈爾諾-卡拉巴赫上的舒沙城以來，已經過了27年。

Mənim yaşım əllini ötüb.

我的年齡已經過了五十了。

Başağrısı ötdü.

Yağış ötdü.


ötürmək

源自ötmək + -ür。

dərsi ötürmək


ötən

dünən

前一個，上一個（+ 時間單位）

前一個，上一個（+ 時間單位）

ötən gün

ötən həftə

ötən ay

ötən il

ötən əsrin son onilliyi


övlad

源自阿拉伯語 أَوْلَاد (ʔawlād)。與土耳其語 evlat同源。

övladı (definite accusative)
övladlar (plural)

小孩，孩子 成長於某地或某一文化的人，不論年齡大小。

İki övladım var.

Övladlarımızın sağlamlığı bizim üçün ən vacib şeydir.

對我們來說，孩子的健康幸福是最重要的事情。

Özümü də bu torpağın övladı sayıram! Övlad vətəni dar gündə qoyarmı?

我也認同自己是這片土地養育出來的孩子！難道會有孩子在困難時期辜負自己的祖國嗎？

2009，“İqor Makeyev”, in Wikipedia in Azerbaijani:


öyrətmək

源自原始突厥語 *ȫ- (“想，明白，意識到”)及其派生詞，如原始突厥語 *ȫg (“內心，想法，智慧”)及其反身形*ȫgre-。與土耳其語 öğretmek (“教”)、öğrenmek (“學習”)同源。

Müəllim şagirdlərə oxumağı öyrədir.

Nənə nəvəsinə dua oxumağı öyrətmişdir.

祖母教她的孫子/女祈禱。

kiməsə ağıl öyrətmək


öyrənmək

源自原始突厥語 *ȫ- (“想，明白，意識到”)及其派生詞，如原始突厥語 *ȫg (“內心，想法，智慧”)及其反身形*ȫgre- + -n。參見古安納托利亞土耳其語 [需要文字] (ögren-，“學習”)。與土耳其語 öğrenmek同源。

Mən alman dilini öyrənirəm

Tələbə Azərbaycan dilini öyrənmək istəyir.

Siz bizim rəqsləri oynamağı hardan öyrəndiniz?

你在哪裡學會跳我們這支舞的？


öyünmək

uğurlarla öyünmək


öz

源自原始共同突厥語 *ȫz，源自原始突厥語 *ȫŕ，參見özək。與楚瓦什語 вар (var)、楚瓦什語 варӑ (vară)同源。

Muradın kiçik qardaşının on yaşı var, amma artıq özündən hündürdür.

Murad 的弟弟只有十歲，但已經比他要高了。

Özünə bir qulaq as.

Mənə göstəriş vermə, mən özüm hər şeyi bilirəm.

別指示我，我自己知道怎麼做。

Özü yaxşıdır, ətrafı pis.

他本人是好的，但他身邊那幫人不好。

Özün bilərsən.

Sən onları inandıra bilməyəcəksən. Onlar sənin özünü daha tez inandırarlar.

你說服不了他們。相反，他們會說服你。

Mən səni, sənin özünü tanıdığından daha yaxşı tanıyıram.


öz

Hər kəs öz evində nə istəyir, onu da eləyir.

每個人都在自己家裡做自己想做的事。

Bunları mən öz gözümlə görmüşəm, öz qulağımla eşitmişəm və öz əlimlə yazmışam.

這些是我用自己的眼睛所看見，我自己的耳朵所聽見，我自己的手所寫下的。

1931，Jafar Jabbarly，1905-ci ildə，頁 146; 再版為 Cafar Cabbarlı. Əsərləri.，Baku: Şərq-Qərb, 2005:


ümid

ümidi (definite accusative)
ümidlər (plural)

ümidini itirməmək

son ümid

Ümid ən sonda ölür.

Bütün ümidlərim bir anda yerlə bir olmuşdu.

我全部的希望一下就破滅了。


ünvan

源自阿拉伯語 عُنْوَان (ʕunwān)。

ünvanı (definite accusative)
ünvanlar (plural)

küçə ünvanı

Diqqət! Ünvanımız dəyişdi!


üslub

源自阿拉伯語 أُسْلُوب (ʔuslūb)。

üslubu (definite accusative)
üslublar (plural)

şərq üslubunda tikilmiş bina


üstünlük

üstünlüyü (definite accusative)
üstünlüklər (plural)

üstünlüyünü göstərmək


üz

源自原始突厥語 *yǖŕ (“臉”)。與古突厥語 [需要文字] (yüz，“臉”)同源。

üzü (definite accusative)
üzlər (plural)

Məndə o üz yoxdur, ikinci dəfə xahiş eləyim.

Səndə üz var da, yeri gəldi gəlmədi öz işini araya salırsan!

你還真有臉隨口講你自己的事情，也不看看場合到底合不合適！


üzmək

源自原始共同突厥語 *üz-。與土耳其語 üzmek同源。

özünü üzmək


üzv

源自阿拉伯語 عُضْو (ʕuḍw)。

üzvü (definite accusative)
üzvlər (plural)

üzv olmaq

hansısa təşkilata üzv olmaq

192 dövlət Birləşmiş Millətlər Təşkilatının üzvüdür.

有192個國家是聯合國的成員國。

- Keçən il Rumıniya vətəşdaşlığı alaraq, buranın ən böyük siyasi partiyalarından olan, prezident Klaus Yohannisin də üzv olduğu Milli Liberal Partiyasına üzv oldum

- 去年，我獲得了羅馬尼亞公民身份，並加入了該國最大政黨之一，國家自由黨，總統克勞斯·約翰尼斯也是該黨的成員。


üzük

源自原始突厥語 *yüŕük，派生自原始突厥語 *yüŕ-，參見üzəngi (“馬鐙”)。與土耳其語 yüzük等同源。

üzüyü (definite accusative)
üzüklər (plural)

evlilik üzüyü

üzük taxmaq


üçün

與古突厥語 𐰇𐰲𐰇𐰤 (üčün² /üçün/)同源，源自原始突厥語 *üčün。

O mənim üçün hər şey etməyə hazır idi

他/她準備好為我做任何事

Bu cizgi film uşaqlar üçün deyil

這部卡通片不是給小孩子看的


şad

源自波斯語 شاد (šâd，“高興，快樂，愉悅”)。

daha şad (comparative)
ən şad (superlative)

Səni görməyə şadam.


şişirtmək

源自şişirmək (“腫脹”) + -t。

Bu məsələni bu qədər şişirtmək olar?

怎麼能把這個問題誇大到如此大的程度呢？


şöbə

源自阿拉伯語 شُعْبَة (šuʕba)。

şöbəni (definite accusative)
şöbələr (plural)

rayon təhsil şöbəsi

şöbə müdiri

poçt şöbəsi


şüa

源自阿拉伯語 شُعَاع (šuʕāʕ)。

şüanı (definite accusative)
şüalar (plural)

günəş şüaları


şübhə

源自阿拉伯語 شُبْهَة (šubha)。

şübhəni (definite accusative)
şübhələr (plural)

şübhə altına almaq

疑問，質疑（真實性或有效性）

Şübhələr qəlbimi didir.

şübhə altına düşmək


şüşə

源自波斯語 شیشه (šiše)。

şüşəni (definite accusative)
şüşələr (plural)

şüşə çox kövrək bir maddədir

玻璃是一種非常易碎的物質


şəhid

源自阿拉伯語 شَهِيد (šahīd)。

şəhidi (definite accusative)
şəhidlər (plural)

Şəhidlər ölməz, vətən bölünməz!

烈士不會死，祖國不會分裂！


şəkilçi

源自şəkil + -çi。

şəkilçini (definite accusative)
şəkilçilər (plural)

sözdəyişdirici şəkilçilər

sözdüzəldici şəkilçilər

qeyri-məhsuldar şəkilçilər

şəxs şəkilçiləri


şəxsi

源自阿拉伯語 شَخْصِيّ (šaḵṣiyy)。

daha şəxsi (comparative)
ən şəxsi (superlative)

şəxsi həyat


şəxs

源自阿拉伯語 شَخْص (šaḵṣ)。

şəxsni (definite accusative)
şəxslər (plural)

on səkkiz yaşına çatmamış şəxslər


əcdad

源自阿拉伯語 أجداد，جَدّ (jadd，“祖先”)的複數。

əcdadnı (definite accusative)
əcdadlar (plural)

əcdadların harayı

oda ibadət


əcəl

源自阿拉伯語 أَجَل (ʔajal)。

əcəli (definite accusative)
əcəllər (plural)

əcəli yetib/gəlib/çatıb/girləyib/hərləyib


ədviyyə

源自阿拉伯語 أدوية，دَوَاء (dawāʔ)的複數。

ədviyyəni (definite accusative)
ədviyyələr (plural)

qidaya ədviyyə qatmaq


ədəd

源自阿拉伯語 عَدَد (ʕadad)。

ədədni (definite accusative)
ədədlər (plural)

üç ədəd odlu silah


əgər

源自波斯語 اگر (agar)。

Əgər istəyirsənsə ki, pulun çox ola, gərək çox işləyəsən

如果你想要有很多錢，你就得很努力工作

“Yalan söz bir qısa örtüyə bənzər. Əgər insanın bir səmtini örtərsə, yenə bir səmtini açıq qoyar.”

假話就像一張太過短的毯子。如果它能蓋住人的一邊，那麼另一邊就會露出來。


əhali

源自阿拉伯語 أَهَالِي (ʔahālī)，أَهْل (ʔahl)的複數。

əhalini (definite accusative)
əhalilər (plural)

Keçən il şəhərin əhalisi bir milyona çatmışdı.

去年，該城的人口達到了一百萬。

Yerli əhali türk, ərəb və kürdlərdən ibarətdir.

當地人口由土耳其人、阿拉伯人和庫爾德語組成。

Orta Əsrlərdə, Fransa əhalisinə görə Avropanın ən böyük ölkəsi idi.

中世紀時期，法國是歐洲人口最多的國家。

Bu vilayətin əhalisi nə qədərdir?

əhalinin sayı

əhalinin siyahıyaalınması

əhalinin artımı


əhatə

源自阿拉伯語 إِحَاطَة (ʔiḥāṭa)。

əhatəni (definite accusative)
əhatələr (plural)

əhatəyə düşmək


əhəmiyyət

源自阿拉伯語 أَهَمِّيَّة (ʔahammiyya)。

mühüm əhəmiyyət

əhəmiyyət kəsb etmək

Nəticə olaraq qeyd etmək lazımdır ki, Atəbəylər dövrü Azərbaycanın tarixi-siyasi coğrafiyası baxımından mühüm əhəmiyyət kəsb edir.
最後需要注意的是，阿德貝格時期是阿塞拜疆歷史和政治上一段重要的時期。

2002, V. Z. Piriyev, Azərbaycanın tarixi-siyasi coğrafiyası: ali məktəblərin tarix fakültələri və tarix üzrə yenidənhazırlama kursları üçün dars vəsaiti


əks

源自阿拉伯語 عَكْس (ʕaks)。

daha əks (comparative)
ən əks (superlative)

əks təqdirdə


əl

源自原始突厥語 *el、*elig。與古突厥語 [需要文字] (älig，“手”)、土耳其語 el、楚瓦什語 алӑ (ală)同源。

əli (definite accusative)
əllər (plural)

Yeməkdən əvvəl əllərinizi sabunla yuyun!

吃東西之前先用肥皂洗（你的）手！


əlaqə

源自阿拉伯語 عَلَاقَة (ʕalāqa)。

əlaqəni (definite accusative)
əlaqələr (plural)

əlaqə məlumatları

kimiynənsə əlaqə saxlamaq

cinsi əlaqə

Əlaqəmiz kəsildi.

Bu iki hadisənin arasında heç bir əlaqə yoxdur.


əlifba

源自阿拉伯語 أَلِفْبَاء (ʔalifbāʔ)。

əlifbanı (definite accusative)
əlifbalar (plural)

latın əlifbası

kiril əlifbası

ərəb əlifbası

əlifba icad etmək

Azərbaycan əlifbasının otuz iki hərfi var.

阿塞拜疆語字母表共有三十二個字母。


əmlak

源自阿拉伯語 أَمْلَاك (ʔamlāk)。

əmlaknı (definite accusative)
əmlaklar (plural)

dövlət əmlakı


əməl

源自阿拉伯語 عَمَل (ʕamal)。部分義項可能派生自阿拉伯語 أَمَل (ʔamal)。

əməlni (definite accusative)
əməllər (plural)

yaxşı əməllər

alçaq əməllər

pis/bəd əməllər


ərazi

源自阿拉伯語 أَرَاضٍ (ʔarāḍin)，أَرْض (ʔarḍ)的複數。

ərazini (definite accusative)
ərazilər (plural)

Almaniyanın ərazisi 357 386 km² təşkil edir.

德國的面積為357 386 km²。


ərazi

ərazi bütövlük


ərimək

源自原始突厥語 *ẹri-。與土耳其語 erimek同源。

Dünən qar yağdı, ancaq bugün artıq əridi.

昨天下了雪，但今天雪已經化了。


ərzaq

源自阿拉伯語 أَرْزَاق (ʔarzāq)，阿拉伯語 رِزْق (rizq)的複數，源自中古波斯語 𐭫𐭥𐭰𐭩𐭪 (rōzīg，“食物，每日供給的麵包”)。對比土耳其語 erzak。

ərzağı (definite accusative)
ərzaqlar (plural)

ərzaq mağazası

ərzaq məhsulları

ərzaq təhlükəsizliyi

ərzaq sapalağı

（余粮收集制時期的）食品稅


əsassız

daha əsassız (comparative)
ən əsassız (superlative)

əsassız ittihamlar

əsassız iddialar


əsas

源自阿拉伯語 أَسَاس (ʔasās)。

əsası (definite accusative)
əsaslar (plural)

Sənin adamlarının orada olmağı mənə əsas verir deyim ki, sən bu işin iştirakçısısan.

你的人都在那裡，這個事實給了我理由認為你也是其中的一份子。


əsas

源自阿拉伯語 أَسَاس (ʔasās)。

daha əsas (comparative)
ən əsas (superlative)

əsas məsələ


əsir

源自阿拉伯語 أَسِير (ʔasīr)，參見əsarət (“囚禁，奴隸身份”)。

əsiri (definite accusative)
əsirlər (plural)

hərbi əsir

əsir düşmək

eşq əsiri


əsirgəmək

不情願做，勉強做 [接 奪格]

Bunu məndən əsirgəmə.

gücünü əsirgəmədən nəsə etmək

"Bəyən" düyməsinə basmağı əsirgəməyin!


əski

源自原始突厥語 *es-(kü)。與古突厥語 [需要文字] (eski)、土耳其語 eski等同源。

daha əski (comparative)
ən əski (superlative)

əski əlifba

əski paltar

əski dost


əritmək

piy əritmək

kərə yağı əritmək

filiz əritmək

qızıl əritmək üçün alət

duzu suda əritmək

Maya ilıq su və qənd ilə qarışdırılaraq əridilir.


əsər

源自阿拉伯語 أَثَر (ʔaṯar)。

əsərni (definite accusative)
əsərlər (plural)

bədii əsər


ətraf

源自阿拉伯語 أَطْرَاف (ʔaṭrāf)。

ətrafnı (definite accusative)
ətraflar (plural)

şəhərin ətrafları

yuxarı ətraflar

aşağı ətraflar

圈子，一群社會關係緊密的人

Özü yaxşıdır, ətrafı pis.

他本人是好的，但他周圍那些人不好。


ətraf

源自阿拉伯語 أَطْرَاف (ʔaṭrāf)。

Dağlıq Qarabağ və ətraf rayonlar

納戈爾諾-卡拉巴赫及周圍各區


əvvəlcə

源自阿拉伯語 أَوَّل (ʔawwal，“第一”)。

üç dəqiqə bundan əvvəl

bir neçə il bundan əvvəl

üç dəqiqə bundan əvvəl


əziz

源自阿拉伯語 عَزِيز (ʕazīz)。

daha əziz (comparative)
ən əziz (superlative)

Əziz dostlar!


əşya

源自阿拉伯語 أَشْيَاء (ʔašyāʔ)，重新解作單數。

əşyanı (definite accusative)
əşyalar (plural)

Evdə olan bütün əşyaları aparıb satıblar.

他們把屋子裡的所有東西都拿去賣了。


siqaret

源自俄語 сигарета (sigareta)，源自法語 cigarette、cigare，源自西班牙語 cigarro + 指小後綴-ette。

siqareti (definite accusative)
siqaretlər (plural)

siqaret çəkmək

Dayan, bir siqaret çəkim.

Siqaret tüstüsü son dərəcədə zərərlidir və ağ ciyər xərçənginə səbəb ola bilər.

香煙的煙霧對人體危害巨大，且會導致肺癌。


başa düşmək

字面意思為“倒在頭上”。對比土耳其語 başa düşmek。

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q9292 (aze)-Zardabi Bakuvi-başa düşmək.wav

Mən bunu başa düşmürəm.


Yeni İlin mübarək

新年快樂 (非正式/單數)

-Yeni İlin mübarək olsun, İbrahim! - Sağ ol, qardaş, səninlə bahəm.

- 新年快樂，亞伯拉罕！ - 謝謝你，兄弟，你也一樣。


ikiarvadlılıq

ikiarvadlılığı (definite accusative)
ikiarvadlılıqlar (plural)

Sovet dövründə ikiarvadlılıq cinayət sayılırdı

重婚在蘇聯時期被認為是犯罪行為。

Ikiarvadlılığa qadağa (yasaq) qoyuldu.


ikiarvadlı

ikiarvadlını (definite accusative)
ikiarvadlılar (plural)

ikiarvadlı kişi


külqabı

külqabını (definite accusative)
külqabılar (plural)

siqareti külqabıya basmaq


sosial məsafələşmə

sosial məsafələşməni (definite accusative)
sosial məsafələşmələr (plural)

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q9292 (aze)-Azerbaijani audiorecordings-sosial məsafələşmə.wav

Məsuliyyətli olun! Sosial məsafələşməyə riayət edin!

要負責任！注意社交距離！

Məktəblər sosial məsafələşməni təmin etməlidirlər (təhlükəli yoluxucu xəstəliyin yayılmasını yavaşlatmaq, o cümlədən insanların çoxsaylı qruplarda toplaşmasını məhdudlaşdırmaq üçün görülən müəyyən tədbirləri nəzərdə tutan termin).

學校必須確保保持社交距離（該術語用於描述為減緩危險傳染病的傳播而採取的某些措施，包括限制人群集中在大群體中）。

2020，(請指定書籍名或刊物名)，頁 4:


etimoloji

源自法語 étymologie，重新解釋作形容詞。

etimoloji lüğət


-lə

源自ilə (“和，與，帶”)。

Mən səninlə heç yana getməyəcəyəm.


narın

源自蒙古語族，對比蒙古語 нарийн (nariin)。

daha narın (comparative)
ən narın (superlative)

narın qum

narın çınqıl

narın yağış

narın toz


şübhəli

源自şübhə + -li。

daha şübhəli (comparative)
ən şübhəli (superlative)

Həyətdə bütün günü şübhəli şəxslər gəzirdi.

一些可疑的人整天在院子裡走來走去。


nə qədər

[næ ɡæˈdær̥]

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q9292 (aze)-Azerbaijani audiorecordings-nə qədər.wav

Nə qədər pul lazımdır?

Gələn il maaşım nə qədər artacaq?

明年我的工資會增加多少？

Orada nə qədər yer olmasını bilmirəm.

我不知道這裡有多少空間。

Xaricdə nə qədər qalacağımı demək çətindir.

很難說得清我到底要在國外待多久。

İşıq günəşdən yerə nə qədər vaxta çatır?

光從太陽傳輸到地球要經過多長時間？


bayat

源自阿拉伯語 بَائِت (bāʔit)。

daha bayat (comparative)
ən bayat (superlative)

bayat çörək


ivrit

ivrit dili


əvvəl

源自阿拉伯語 أَوَّل (ʔawwal，“第一”)。

üç dəqiqə bundan əvvəl

bir neçə il bundan əvvəl

üç dəqiqə bundan əvvəl


ağrımaq

源自ağrı (“疼痛”) + -maq。與土耳其語 ağrımak (“疼痛”)、克里米亞韃靼語 ağırmaq (“生病”)同源。

Bədənim ağrıyır, ancaq mən yatammıram.

我的身體疼痛，但我睡不了覺。


kəlmə

源自阿拉伯語 كَلِمَة (kalima)。

kəlməni (definite accusative)
kəlmələr (plural)

bir-iki kəlmə söz demək

Heç bir kəlmə də danışmadı.

Bu barədə bircə kəlmə də söyləmədi.

對於這件事，他連一個字都沒有提。


sait

saitni (definite accusative)
saitlər (plural)

qalın saitlər

incə saitlər


samit

源自阿拉伯語 صَامِت (ṣāmit)。

samiti (definite accusative)
samitlər (plural)

cingiltili samitlər

kar samitlər


heç kəs

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q9292 (aze)-Azerbaijani audiorecordings-heç kəs.wav

And olsun allaha, mən Mir Bağır ağaya getməyəcəyəm. Mən heç kəsə getməyəcəyəm.

我向天發誓，我不會嫁給 Mir Bağır 阿迦。我誰都不嫁。

1909，Cəlil Məmmədquluzadə，Ölülər [死去之人]; 再版為 Cəlil Məmmədquluzadə Əsərləri. Dörd Cilddə. I Cild，Baku: Öndər Nəşriyyat, 2004，頁 398:

Evdə heç kəs yox idi.


birləşmiş

源自birləşmək 的主格過去分詞。

Birləşmiş Millətlər Təşkilatı

Amerika Birləşmiş Ştatları

Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri

Birləşmiş Krallıq


bir neçə

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q9292 (aze)-Azerbaijani audiorecordings-bir neçə.wav

bir neçə gün sonra

bir neçə ay keçdikdə


boylu

daha boylu (comparative)
ən boylu (superlative)

boylu adam

boylu ağac


bioloji

源自法語 biologie，名詞作形容詞使用。

bioloji müxtəliflik


çırpmaq

ciblərini çırpmaq

çıxanda qapını çırpma!


münasib

源自阿拉伯語 مُنَاسِب (munāsib)。

münasib qiymətlər


minnətdarlıq

minnətdarlığı (definite accusative)
minnətdarlıqlar (plural)

minnıtdarlığını bildirmək


aləm

借自阿拉伯語 عَالَم (ʕālam)。

aləmi (definite accusative)
aləmlər (plural)

maddi aləm

cinayətkar aləm

aləm bir birinə dəydi

aləm qarışdı


imkansız

daha imkansız (comparative)
ən imkansız (superlative)

imkansız adam


nümunə

源自波斯語 نمونه。

nümunəni (definite accusative)
nümunələr (plural)

fövqəladə cəsarət nümunəsi


bədii

源自阿拉伯語 بَدِيعِيّ (badīʕiyy)。

daha bədii (comparative)
ən bədii (superlative)

bədii film

bədii ədəbiyyat

bədii əsər


beynəlxalq

源自阿拉伯語 بَيْنَ + خَلْق (bayna + ḵalq，“人民間的”)；後部在阿塞拜疆語中作xalq (“人民”)。阿拉伯語中表示“國際的”之義的詞則是دُوَلِيّ (duwaliyy)。对比土耳其語 beynelmilel (“國際的”)、波斯語 بینالمللی (beynalmelali)。

daha beynəlxalq (comparative)
ən beynəlxalq (superlative)

beynəlxalq münasibətlər

Beynəlxalq Qadınlar Günü


zor

源自波斯語 زور (zor)。

zoru (definite accusative)
zorlar (plural)

zor tətbiq etmək


qurtum

qurtumu (definite accusative)
qurtumlar (plural)

bir qurtum su


qaraqalpaq

Qaraqalpaq dilini başa düşürəm.


vaiz

源自阿拉伯語 وَاعِظ (wāʕiẓ)。

vaizi (definite accusative)
vaizlər (plural)

səyyar vaiz


olmaz

Burada siqaret çəkmək olmaz.


coşqun

daha coşqun (comparative)
ən coşqun (superlative)

coşqun inkişaf

充滿激情的，熱烈的，熱情的

coşqun nitq

coşqun külək


içində

等同於iç (“裡面”) + -də (“在……的裡面”)。

Sarayın içində yüz dənə otaq var.


hər şey

hər şeyi (definite accusative)
hər şeylər (plural)

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q9292 (aze)-Azerbaijani audiorecordings-hər şey.wav

Hər şey səndən asılıdır.


prezident

國際詞；經由俄語 президент (prezident)，源自拉丁語 praesidens。

prezidenti (definite accusative)
prezidentlər (plural)

prezident namizədi


gürcü

借自波斯語 گرجی (gorji)。

gürcünü (definite accusative)
gürcülər (plural)

Gürcülər Qafqazda yaşayan xalqların biridir.

格魯吉亞人是生活在高加索地區的民族之一。

gürcü dili

gürcü əlifbası

gürcü yeməkləri


müstəmləkələşmək

源自 müstəmləkə + -ləş。

müstəmləkələşmək qorxusu


artikl

借自俄語 артикль (artiklʹ)，最终源自拉丁語 articulus。

artikli (definite accusative)
artikllər (plural)

müəyyən artikl


başsağlığı

baş + sağlıq of耶扎菲II式複合詞。

başsağlığını (definite accusative)
başsağlıqları (plural)

[ˌbɑʃsɑɣɫɯˈɣɯ]

başsağlığı vermək


təmas xətti

təmas xəttini (definite accusative)
təmas xətləri (plural)

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q9292 (aze)-Azerbaijani audiorecordings-təmas xətti.wav

Dağlıq Qarabağ təmas xətti

纳戈尔诺-卡拉巴赫接触线


cür

借自波斯語 جور (jor)。

cürn (definite accusative)
cürlr (plural)

O nə cür adamdir?

Sən ancaq sərt danişığı başa düşürsən. Səninlə başqa cür danışmaq olmur!

你只能听懂粗鲁的言辞。不可能用其他方式跟你说话！

Mənimlə bu cür danışma.


portuqal

portuqal dili

portuqal yazıçıları


türmə

可能借自俄語 тюрьма́ (tjurʹmá)，雖然源頭是一突厥語族詞彙。參見巴什基爾語 төрмә (törmä)。

türməni (definite accusative)
türmələr (plural)

türmə 的使用雖然廣泛，但因為被視作俄語化的詞彙，權威來源並不推薦使用。

türmədə yatmaq


xarici dil

xarici dili (definite accusative)
xarici dillər (plural)

xarici dillər fakültəsi


ibrani

借自阿拉伯語 عِبْرَانِيّ (ʕibrāniyy)。

ibrani dili


sağol

-Gəla, götür. -Sağol, qaqa

-在這裡，拿去吧。 -謝了，兄弟。

Sağol, tezliklə görüşənədək


xudahafiz

借自波斯語 خداحافظ (xodâhâfez)。

O mənə baxaraq gülümsədi və "xudahafiz" dedi.

他/她看著我，笑著說了聲“再見”。


hələlik

- Sabah kitabını gətirib qaytararam.
 - Hə yox, istəyirsən hələlik səndə qalsın.

- 我明天就把書還給你。
 - 哦不用，你想要的話就暫時拿著吧。


seçici

等同於 seçmək (“挑選，選舉”) + -ici。

seçicini (definite accusative)
seçicilər (plural)

Namizədlər seçiciləri öz tərəfinə cəlb etmək üçün onlarla şəxsən görüşür.

為了吸引選民站在自己這一邊，候選人親自與他們會面。

seçicilər kollegiyası


gediş

gedişi (definite accusative)
gedişlər (plural)

maşının gedişi


üzvlük

üzvlüyü (definite accusative)
üzvlüklər (plural)

üzvlük haqqı


morfoloji

最终源自法語 morphologie，被重新解釋為形容詞。

sözün morfoloji tərkibi


zəhərlənmə

zəhərlənməni (definite accusative)
zəhərlənmələr (plural)

qida zəhərlənməsi


tullantı

tullantını (definite accusative)
tullantılar (plural)

tullantılarən çeşidlənməsi


mükəmməliyyət

mükəmməliyyəti (definite accusative)
mükəmməliyyətlər (plural)

Çox vaxt barokko rəssamları tərəfindən istifadə olunsa da, bu mövzudakı mükəmməliyyətə Karavacco çata bilmişdi.

雖然經常被巴洛克藝術家使用，但卡拉瓦喬在這方面卻能夠做到完美。


rəqəmsal

源自 rəqəm + -sal。可能仿譯自俄語 цифровой (cifrovoj)，該詞又來自英語 digital。根據 Google Books 的資料，最早見於1998年。

rəqəmsal texnologiya


stereotip

最终源自法語 stéréotype。

stereotipi (definite accusative)
stereotiplər (plural)

geniş yayılmış stereotiplər