gül

gülmək 的第二人稱單數命令式


yemək

源自原始突厥語 *yē-。與古突厥語 [script needed] (ye-, “吃”), 土耳其語 yemek等同源。


ödəmək

與土耳其語 ödemek等同源。


adlanmaq

Bu proses "dekompozisiya" adlanır.

O gündən bu şəhər zəngin şəhər adlanmağa başladı.

從那天起，這座城市就開始叫做“富城”。


aldatmaq

源自共同突厥語 *ālda (“欺騙”)，派生自共同突厥語 *āl (“狡詐；謊言；策略”) → 方言阿塞拜疆語 al (“謊言，不真實”)。
同源詞
與喀喇汗語 اَلْداماقْ (āldamāq), 土耳其語 aldatmak, 克里米亞韃靼語 aldatmaq, aldamaq, 土庫曼語 aldanmak, 加告茲語 aldatmaa, autmaa, 烏茲別克語 aldamoq, 哈薩克語, 巴什基爾語, 韃靼語 алдау (aldau), 吉爾吉斯語 алда (alda), 維吾爾語 ئالدىماق (aldimaq)同源。


almaq

源自原始突厥語 *ạl- (“拿”)。與古突厥語 𐰞 (al-)、土耳其語 almak、楚瓦什語 ил (il)等同源。

evləndirmək

(接雙賓語) 給……安排和女士相親

Ovçu tüfəngini əlinə aldı.

(字面意思是「獵人把他的獵槍拿在手上。」)

Qonşu köhnə maşınını satdı, təzəsini aldı.

鄰居賣了舊車，買了輛新的。

Mən yaxşı maaş alıram.

O xaricdən pul alır.

Sənin göndərdiyin məktubu almadım.

(接雙賓語) 給……安排和女士相親

Sənə hansı gözəli desən, alaram.

I shall take for you whichever beautiful (girl) you say.


alqışlamaq

[ɑɫɡɯʃɫɑˈmɑχ]

[ɑɫɣɯʃɫɑˈmɑχ]

Tribunalar tamaşaçı ilə dolu idi, bizi alqışlayırlar.

觀眾裡都是支持者，[他們]鼓掌歡迎我們。

Yeni yaranmış islam məhkəmələri gizli iclaslarında şah rejiminin bəzi nümayəndələrinə qarşı ölüm hökmləri çıxaranda sollar bunu alqışlayırdılar.

When the newly established Islamic courts were issuing death sentences to some officials of the Shah's regime, the leftists were welcoming this.

2013 September 28, “İran İslam İnqilabı”, 出自 阿塞拜疆語維基百科:


anlamaq

源自原始突厥語 *āŋ (“智慧”)及其派生的*āŋ-la- (“理解”)。


araşdırmaq

源自araş- (“打聽，搜尋”) + -dır

[ɑrɑʃdɯrˈmɑχ]

[ɑrɑʃtɯrˈmɑχ]

設法（通過問問題）找/引出


çalışmaq

[t͡ʃɑɫɯʃˈmɑχ]

[t͡sɑɫɯʃˈmɑχ]

Yeni bir layihə üzərində çalışıram

Narahatçılıq hiss etsəm də, calışıram onu büruzə verməyəm

哪怕我感到不舒服，我也會試著不表露出來。

Çalış həmişə ədalətli ol.


aparmaq

源自古安納托利亞土耳其語 [script needed] (aparmaq)，可能源自 *alıb barmak，等同於alıb，almaq (“拿”) + varmaq (“走”)。對比烏茲別克語 obormoq, 維吾爾語 ئاپارماق (aparmaq)，方言土耳其語 aparmak。
比喻義可能仿譯自俄語 вести (vesti)。

帶……前往；載著……前往

-Hara gedirsən? - Qonağımı hava limanına aparıram

-你要去哪裡？ -我在載著客人去機場。

gətirmək

Aparın, aparın onu zindana!

1937, Səməd Vurğun, Vaqif; 再版為 Səməd Vurğun Əsərləri. 4 cilddə. IV cild., Baku: Qərb-Şərq, 2005，頁號 106:

gətirmək

Şəhərə aparan bütün yolları bağladılar.

通向該城的所有道路都關閉了。

danışıqlar aparmaq

veriliş aparmaq

Bu dövrdə Yaponiya özünü təcridetmə siyasətini aparırdı.

這段時期，日本奉行閉關鎖國政策。


arzu etmək

Sizə xoşbəxtlik arzu edirəm


artırmaq

istehsalı artırmaq

azaltmaq

Maaşımı artırdılar.

aşağı salmaq


arıqlamaq

ac qalaraq arıqlamaq

kökəlmək


artmaq

源自古安納托利亞土耳其語 [script needed] (art-, “增加”) ← 原始突厥語 *art-。對比土耳其語 artmak。

Məт istərdim ki, maaşım artsın.

Ölkədə gəlmələrin sayı tədricən artır.

移民到這個國家的人逐漸增長。

azalmaq


asmaq

源自原始突厥語 *as- (“掛”)。

xalçanı divardan asmaq


ayrılmaq

ayırmaq的被動態。


axtarmaq

與土庫曼語 agtarmak (“尋找”), 烏茲別克語 axtarmoq (“尋找”), 維吾爾語 ئاختۇرماق (axturmaq, “搜尋”)同源。

nəyi axtarırsan?

Axtaran tapar


axmaq

源自原始突厥語 *iak- (“流動”)。與古突厥語 [script needed] (ak-), 土耳其語 akmak, 楚瓦什語 юх (juh)同源。

Çay sakitcə axır.


ayılmaq

源自原始突厥語 *ād- (“醒酒”)。可視作*ay- + -ıl。


ağlamaq

源自共同突厥語 *yï̄g-(la-)。與古突厥語 [script needed] (ïgla-)同源。


bacarmaq

可能與土耳其語 becermek (“克服，解決”)， 克里米亞韃靼語 becermek (“成功”), 維吾爾語 بېجىرمەك (bëjirmek, “成功”)同源。

[bɑd͡ʒɑrˈmɑχ]

Bu işi hər kəs bacarmaz.

不是所有人都能勝任這份工作。


azmaq

繼承自原始突厥語 *āŕ- (“迷路，瘋跑”)。與古突厥語 𐰀𐰕 (āz-, “迷路，瘋跑”)、土耳其語 azmak同源。

Doqquz yaşlı qız meşədə azdı.

一個九歲的女孩在樹林裡迷路了。


axsamaq

源自原始突厥語 *agsa- (“蹣跚”)。與土耳其語 aksamak, 克里米亞韃靼語 aqsamaq等同源。


atmaq

源自原始突厥語 *ạt- (“扔，射”)。與土耳其語 atmak同源。

güllə atmaq

(常和與格連用) 炮擊，開火

Sizdən kim günahsızdırsa, qadına birinci daş atsın. (Yəhya 8:7)

你们中间谁是无罪的人，谁就可以先拿石头扔她。（約翰福音 8:32）

ilk daşı atmaq

首先攻擊 (字面意思是「第一個扔石頭」)

qırağa atmaq

zibil atmaq

siqareti atmaq; siqaret çəkməyi atmaq

əlini cibinə atmaq

(常和與格連用) 炮擊，開火

Vəliyəd İsmayılovun sözlərinə görə, hər gün atırlar.

According to Vəliyəd İsmayılov, they shoot every day.

2014 May 23, “Nazirlik Füzulidəki atışmanın təfərrüatını açıqladı”, 出自 Axar.az, retrieved 2014-01-28:

Onlar bizə atırlar, biz də onlara.

他們朝我們開火，我們如數奉還。

raket atmaq

О мал ҝәтирән адамлар кимдиләр ки, елә? Ҝәлсәнә онлары “атаг”!

Who are those people bringing goods, anyway? We should "swindle" (lit. 'ditch') them!

2009 October 11, Устаман, “Хәјанәт Ҝеҹәси”, 出自 Bakıllılar.az, retrieved 2018-01-17:

推卸責任 (+ 與格, 或 +üstünə)

O qətli törədib, mənim üstümə atmaq istədi

他/她殺了人，想怪罪於我。

2017 September 6, İnarə Rafiqqızı, Virtualaz.org, retrieved 2018-01-22:

Bütün günahları onun üstünə atmaq istəyirlər.

他們想把罪都怪在他頭上。

özünü riskə atmaq

təhlükəyə atmaq


açmaq

源自原始突厥語 *ač- (“打開”)。與土耳其語 açmak同源。

Tez ol, qapını aç!

Dostum mənə sirrini açdı.

我的朋友向我透露了他/她的秘密。

Kiməsə ürəyini açmaq


basdırmaq

diri-diri basdırmaq

boruları basdırmaq


axır

源自阿拉伯語 آخِر (ʔāḵir)。

axmaq 的第三人稱單數一般現在時直陳


barışmaq

源自原始突厥語 *bar- (“走，來，到”)，參見阿塞拜疆語 varmaq (“走”)。


baxmaq

源自原始突厥語 *bạk- (“看”)。與土耳其語 bakmak, 克里米亞韃靼語 baqmaq, 土庫曼語 bakmak同源。

asılı olmaq

(只用於第三人稱單數現在時) 依靠，取決於

Nəyə baxırsan?

televizora baxmaq

Hər valideyn övladına yaxşı baxmalıdır.

每個家長必須照顧好自己的小孩。

Özünə yaxşı bax!

保重！ (字面意思是「照顧好你自己！」)

(只用於第三人稱單數現在時) 依靠，取決於

-Nə qədər pul verim? -Baxır nə qədər varındır.

-我要給多少錢？ -取決於你有多少。


qorxmaq

可能源自原始突厥語。與土耳其語 korkmak, 哈薩克語 қорқу (qorqu), 烏茲別克語 qoʻrqmoq, 楚瓦什語 хӑра (hăra)同源。

Biz sizdən heç də qorxmuruq.

O heçnədən qorxmurdu, ölümdən də belə.

他什麼也不怕，以至死亡。


basmaq

源自原始突厥語 *bas- (“按壓”)。
與土耳其語 basmak (“按壓，印刷”)同源。

Düyməni bas, işıq yansın.


başlamaq

等同於baş (“頭”) + -la。與土耳其語 başlamak同源。可能源自原始突厥語，對比楚瓦什語 пуҫла (puśla, “開始”)。


batmaq

源自原始突厥語 *bat- (“沉沒；融入；進入”)。與哈薩克語 бату (batu)同源。

Gün çıxdı, gün batdı.

Gəmi batdı, 400 mühacir öldü

Beləliklə, Amerikanın maliyyə sistemində böhran başladı, lakin Amerika hökuməti və Mərkəzi Bankı (Federal Ehtiyatlar Sistemi) çalışdı ki, böyük bankları iflasdan qurtarsın və etdi də, sadəcə bir böyük bankı (Lehman Brothers) xilas etmək fikrindən vaz keçdi və o bank batdı.

因此，一場危機在美國金融系統中展開；但美國政府和中央銀行嘗試拯救主要銀行於破產中，最終也成功了，只有一個沒能成功，並最終破產。

2010 March 26, Emin Hüseynov, “Qlobal böhran və onun səbəbləri.”, 出自 Kayzen:


bağışlamaq

源自中古波斯語 𐭡𐭧𐭱 (baxš, “禮物，贈品”)，參見現代波斯語بخش (baxš)、阿塞拜疆語bəxş etmək (“授予”)。

[bɑɣɯʃɫɑˈmɑχ]

[bɑɣɯʃtɑˈmɑχ]

təsir bağışlamaq

“給……留下……的印象”


ayırmaq

源自原始突厥語 *adï-r- (“分離”), 參見ayrı (“不同的”)，ayrılmaq (“分離”)。與土耳其語 ayırmak同源。

ölüm bizi ayırana qədər

birləşdirmək

pulunu iki hesaba ayırmaq

Bizi ayıran nədir?

birləşdirmək

yaxşını pisdən ayırmaq

Yaşılı qırmızıdan ayıra bilmirdim.

qarışdırmaq

Mənzarədən gözlərini ayıra bilmirdi.

cihazı şəbəkədən ayırmaq

qoşmaq

nəyəsə vəsait ayırmaq

kiməsə vaxt ayırmaq


bağlamaq

源自bağ + -la。與土耳其語 bağlamak同源。

bağlı

“關緊的，綁緊的，繫緊的”

Qapını bağla, soyuqdan öldük!

açmaq

Əllərimi bağladılar, tərpənə bilmirdim.

他們把我的手綁了起來，我動不了。

açmaq

Onları bağlayan tarixi, mədəni və dini bağlar olduğu üçün beynəlxalq arenada iki ölkənin bir-birini dəstəkləməsi təbiidir.

歷史、文化和宗教上的紐帶自然讓這兩個國家在國際舞台上互幫互助。

Son vaxtlar neft qiymətdən düşüb. Siz bunu nə ilə bağlayırsınız?

油價最近降了，你覺得是什麼原因呢？

müqavilə bağlamaq

nikah bağlamaq


birləşmək

源自bir (“一”) + -ləş。


bitirmək

gül bitirmək

Mən on ildir ki məktəbi bitirmişəm.


bitmək

源自原始突厥語 *büt-，參見bütün (“全，所有”)。與土耳其語 bitmek, 楚瓦什語 пӗт (pĕt)等同源。

Vaxt bitdi.


bişirmək

等同於bişmək (“煮熟的”) + -ir (“使役動詞後綴”)。與土耳其語 pişirmek (“烹飪”), 哈薩克語 пісіру (pısıru, “烹飪”), 韃靼語 пешерү (peşerü, “烹飪，煮”), 維吾爾語 پىشىرماق (pishirmaq, “烹飪”)同源。

Evdə oturub, paltar tikmək öyrənir, yemək bişirmək öyrənir.

他們待在家裡，學習如何縫衣服和做菜。

2011 February 9, “Çaylı kəndində görüb eşitdiklərimiz”, 出自 Azadlıq Radiosu:

xorək bişirmək

Mən xorək bişirməyi bacarmıram.

kərpiç bişirmək

Onlar birlikdə qızın başını bişirirdilər ki, uşağı saxlasın.

2013 November 13, Rəhim Əliyev, “Əri Rusyətdə olan Səkinənin macəraları”, 出自 Azadlıq Radiosu:

Valideynlərimi bişirirəm ki mənə getməyə icazə versinlər


bilmək

源自原始突厥語 *bil- (“知道”)。
與
古突厥語 𐰋𐰃𐰠 (bil-, “知道”),
土耳其語 bilmek,
克里米亞韃靼語 bilmek,
烏茲別克語 bilmoq (“知道”).
克里米亞韃靼語 bilmek,
哈薩克語 білу (bılu, “知道”),
韃靼語 белү (belü)同源。

Çox yaşayan çox bilməz, çox yer gəzən çox bilər

不是活得久知道得就多，去的地方多才是真正懂得多。

Muzdur Məşədi Əsgər rusca danışmaq bilmirdi.

農民 Məşədi Əsgər 不會說俄語。

1906, Sultanməcid Qənizadə, Allah xofu; 再版為 “Allah xofu”, 出自 Sultanməcid Qənizadə. Seçilmiş əsərləri, Baku: Avrasiya Press, 2006，頁號 120:

Pоlis məmurları şəhərin zahir görünüşünü bir təhər qaydaya salmağa var qüvvələrini sərf еtmişdilər və indi də şəhərin halını qubеrnatоra rövnəqli surətdə göstərməyi hər kəs özünə müqəddəs bir vəzifə bilirdi.

Police authorities made every effort to anyhow put the appearance of the city in order and everyone considered it to be his holy duty to show the governor condition of the city in magnificent speed now.

1911, Yusif Vəzir Çəmənzəminli, Zeynal Bəy; reprinted as Tоfiq Hüsеynоğlu, Məryəm Aхundоva 編, Yusif Vəzir Çəmənzəminli. Əsərləri. Üç cilddə. Birinci cild, 卷 I, Baku: Avrasiya Press, 2005，頁號 117:

誤以為 （與elə連用時）

Mən elə bilirdim ki biz artıq evdəyik


boğmaq

源自原始突厥語 *bog。與土耳其語 boğmak, 楚瓦什語 пӑв (păv)同源。


boşanmaq

源自boş (“空閒的”) + -an。

Onlar boşandılar.

Kişi xanımından boşandı.

evlənmək


bulamaq

源自原始突厥語 *bulga- (“攪拌”)。

污染，弄髒 使用卑鄙的伎倆


burmaq

源自原始突厥語 *bur(a)- (“扭”)。


buyurmaq

源自原始突厥語 *buyur- (“命令”)。

Allah bizə buyurur ki...


bölünmək

bölmək (“分離”) + -ün (被動態後綴)


böyütmək

源自共同突厥語 *bedü (“成長，增長”) + -t。對比böyük (“大的”)。


böyümək

源自共同突厥語 *bedü (“成長，增長”)。對比böyük (“大的”)。

kiçilmək


bəsləmək

övlad bəsləmək

ümid bəsləmək

nifrət bəsləmək

rəğbət bəsləmək


bürümək

源自原始突厥語 *bürü-。與土耳其語 bürümek, 楚瓦什語 пӗрке (pĕrk̬e)同源。

üzünü bürümək

Alov evi bürüdü.

Bədənimi üşütmə bürüdü.

onu qorxu/təlaş bürüdü


buraxmaq

源自原始突厥語 *bïrak- (“讓；送；扔；遺棄”)。與土耳其語 bırakmak (“遺棄，釋放，放棄”), 楚瓦什語 пӑрах (părah, “扔，遺棄，停止，讓”)同源。

Əlimi buraxma!

azadlığa buraxmaq

Getmək istəyirdim ora, amma buraxmadılar.

我想去那裡，但是他們不讓我去。

Əgər insanlar düşünürsə ki, hökumət onları oğurluqdan qoruya bilməz və azad ticarət etməyə buraxmaz, onların çalışqan və qənaətcil olmağa meyli az olacaq.

If people believe that the government cannot protect them against theft and leave them free to trade, they have little motive to be industrious and to save.

2007, Eamonn Butler, “Incompetent Government”, 出自 Adam Smith, A Primer:

xatirəsində iz buraxmaq

在伊朗有很多阿塞拜疆語的出版物，超過11000部書籍都是以這種語言出版的。

2012, “İranda çoxlu sayda azərbaycan dilində nəşrlər dərc edilir, bu dildə 11 mindən artıq kitab buraxılıb”, 出自 Interfax.az:

Səs keçirməyən pencərələr səs-küy buraxmır

kobud səhv buraxmaq


bərpa etmək

對比波斯語 برپا کردن (barpâ kardan)。


bölmək

源自古安納托利亞土耳其語 [script needed] (böl-, “分離”) ← 原始突厥語 *bȫl- (“分離，分開，分辨”)。。與土耳其語 bölmek等同源。

Onlar pulunu öz aralarında bölüblər

O demişdir ki, məqsədləri ölkəni bölmək və dövləti çökdürmək idi.

他說他們的目標是分裂並摧毀國家。

yüzü beşə bölmək


bükmək

源自原始突厥語 *bük-。

sarımaq

(雙賓語) 用……把……包裹

bürümək

(雙賓語) 用……把……包裹

köynəyi bükmək

kağızı bükmək

(雙賓語) 用……把……包裹

hədiyyəni kağıza bükmək

siqaret bükmək

papiros bükmək

boynunu bükmək

ayaqlarını bükmək


bəyənmək

源自原始突厥語 *bẹ̄ken-。與土耳其語 beğenmek, 楚瓦什語 пикен (pik̬en, “努力，希望”)同源。對比 《Codex Cumanicus》中記錄的bienirmen (“感到欣喜”)。


bulaq

源自共同突厥語 *bulak。與土耳其語 bulak, 韃靼語 bolaq, 烏茲別克語 buloq同源。

bulmaq 的第一人稱複數命令


saç

源自原始突厥語 *sač (“頭髮”)。對比土耳其語 saç (“頭髮”)。

saçmaq 的第二人稱單數命令


cırmaq

可能源自原始突厥語 *yīr-, *yï̄r- (“分開，撕開”)，參見yırtmaq。對比克里米亞韃靼語 cırtmaq。


daramaq

與土耳其語 taramak同源。

saçını daramaq


dalmaq

源自共同突厥語 *dāl- (“沉，昏倒”)。


dartmaq

源自原始突厥語 *dart- (“拉；掛”)。與土耳其語 tartmak, 楚瓦什語 турт (turt)同源。

kimisə əlindən dartmaq


darıxmaq

源自原始突厥語。與楚瓦什語 тарӑх (tarăh)同源。

期待，想念 (+ üçün)

Mən sənin üçün çox darıxıram.


danışmaq

源自古安納托利亞土耳其語 [script needed] (danışmaq)，源自原始突厥語 *tạnu- (“知道”) ，參見tanımaq。與喀喇汗語 تَنُشْماقْ (tanušmāq, “交談”), 鄂圖曼土耳其語 طانشمق (danışmak, “建議”)同源。

Bu adam həddindən çox danışır.

Öz sirrini mənə danışdı.


dayandırmaq

Məni yarım saat qapının ağzında dayandırdı və içəri buraxmadan əliboş geri göndərdi.

他/她讓我站在門外半個小時，又不讓我進去，搞得我空手站在外面。

Danışıqları nəticəsiz olduqları üçün dayandırdılar.

由於毫無成果，他們停止了談判。

Onları sərhəddə dayandırıblar.

Bu işi müvəqqəti dayandırmaq zəruridir.

暫時停止這個任務是有必要的。


dağıtmaq

şəhəri dağıtmaq

evi dağıtmaq

hakimiyyəti dağıtmaq

sosial qaydanı dağıtmaq


dağılmaq

源自原始突厥語 *dar- (“分散”)，參見阿塞拜疆語 darmadağın。與土耳其語 dağılmak同源。


dayanmaq

源自daya- + n。與
土耳其語 dayanmak (“忍受，靠在……上，休息”),
土庫曼語 daýanmak (“休息”),
克里米亞韃靼語 tayanmaq (“斜靠”)，克里米亞韃靼語 dayanmaq (“忍受”)等同源。

Qapının arxasında dayanan uşaq diqqətlə dinləyirdi.

站在門後的男孩認真地聆聽。

Bu qətlin arxasında kim dayanır?

Maşının yanacağı qurtardı və o dayandı

車的油用完了，停了下來。


dayanacaq

[dɑjɑnɑˈd͡ʒɑχ]


demək

源自原始突厥語 *de- (“說”)。與土耳其語 demek, 哈薩克語 деу (deu), 楚瓦什語 те (te)等同源。

Qərblilər demişkən, zaman puldur.

正如西方人所說，時間就是金錢。

Yəhya deyir ki, Məryam evdə yoxdur, halbuki onun evdən çıxmasını heç kim görməyib.

約翰說瑪麗不在家，雖然沒人看見她出來過。

O mənə haraya gedəcəyini demədi.

他/她沒有告訴我他/她要去哪裡。

Düzünü de!

Bu söz nə deməkdir?

"Cədid" sözü ərəbcə "yeni" deməkdir.

jadid 在阿拉伯語中的意思是“新”。

Bu ciddi bir məsələdir, amma bu o demək deyil ki, barəsində zarafat etmək olmaz.

這是件嚴肅的事情，但不意味著不許別人開玩笑。


devirmək

源自原始突厥語 *debir- (“傾覆，顛覆”)。與古突厥語 [script needed] (devir-), 土耳其語 devirmek, 加告茲語 devirmää同源。

Onlar hakimiyyəti devirmək niyyətində idilər!


dişləmək

源自diş (“牙齒”) + -lə。

Hürən it dişləməz.

İşləməyən dişləməz.

(字面意思是「不工作的人，什麼都咬不了。」)


dincəlmək

源自原始突厥語 *dï̄n, 參見阿塞拜疆語 tıncıxmaq (“喘氣”)，dinc (“安靜的，平靜的”)。等同於dinc + -əl。
對比鄂圖曼土耳其語 دينجلمك (dincelmek)。


doldurmaq

等同於dolmaq (“滿”) + -dur。
與哈薩克語 толтыру (toltyru, “填”), 土耳其語 doldurmak (“填”), 烏茲別克語 to'ldirmoq (“填”), 吉爾吉斯語 толтуруу (tolturuu, “填”)同源。

vedrəni su ilə doldurmaq

anket doldurmaq


dolmaq

Ev su ilə dolur

Qəbri nurla dolsun


donmaq

源自原始突厥語 *doŋ (“冷凍；霜”)。參見巴什基爾語 туң (tuñ)。


dinləmək

繼承自原始突厥語 *dɨŋla-、*diŋle- (“聽”)，派生自原始突厥語 *diŋ (“理性；內心”)。對比古突厥語 𐱃𐰃𐰭𐰞𐰀 (tïŋla-, “聽”)。與土耳其語 dinlemek、土庫曼語 diňlemek、韃靼語 тыңлау (tıñlau)、哈薩克語 тыңдау (tyñdau)、烏茲別克語 tinglamoq、楚瓦什語 тӑнла (tănla)同源。

radionu dinləmək

Buyurun danışın, sizi diqqətlə dinləyirəm

Chamanzaminli, Nahaq Qan :
Zеynal indi diqqətlə оnu dinləyib, sözlərini bir-bir təhlil vadisindən kеçirirdi.
Zaur 現在細心地聽他說話，逐字逐句地分析他的話。

Həmçinin qadınların vasitəsilə bir az kişilərin problemlərini də dinləyirik.

我们也确实通过女性倾听了一些男性问题。

2015 February 11, Təranə Məhərrəmova, “Kişilərin sonsuzluq problemi qadınları üstələyib”, 出自 Kaspi.az, retrieved 2018-01-28:

Deyəsən danışıqlarımızı dinləyirlər

我覺得他們在監聽我們的談話。

Sonra telefonla danışmağa imkan yaratdılar, o danışıqlar da dinlənildi

後來，他們給我個機會打電話，雖然通話都是被監聽的。

2017 July 7, Murad Əhməd, “4-5 ay ailəmlə danışa bilmədim, məni dinləyirlər... [我已經四五個月無法跟家人說話了，他們在監聽我]”, 出自 QafqazInfo.az:


doğulmaq

Atam 1959-cu ildə doğulmuşdu

我父親出生於1959年。


doymaq

源自原始突厥語 *dod- (“滿足”)。


doğmaq

與古突厥語 [script needed] (tugur-, “生下”), 烏茲別克語 tugʻmoq (“生下”)同源。


duzlamaq

həddindən artıq duzlamaq

çox duzlamaq


duymaq

源自原始突厥語 *duj- (“感受到，注意到”)。與土耳其語 duymak同源。


doğramaq

源自原始突厥語 *dogra- (“切成片/塊”)。
同源詞
喀喇汗語 [script needed] (toɣrāmāk, “切成片”), 克里米亞韃靼語 doğramaq (“切成片”), 土耳其語 doğramak (“剁，斬”), 巴什基爾語 турау (turaw, “切，剁，殺”), 楚瓦什語 турама (turama, “切，剁”), 哈薩克語 турау (turau, “剁，斬”), 哈卡斯語 тоғырирға (toğırirğa, “切，剁”), 吉爾吉斯語 тууроо (tuuroo, “切成片”), 土庫曼語 dogramak (“切成塊”), 圖瓦語 доораар (dooraar, “切成塊”), 維吾爾語 توغرىماق (toghrimaq, “切，剁”), 烏茲別克語 toʻgʻramoq (“切，絞”)。

odun doğramaq

Soğanı xırda-xırda doğrayın!


durmaq

源自原始突厥語 *dur- (“站”)。與土耳其語 durmak, 土庫曼語 durmak, 克里米亞韃靼語 turmak, 烏茲別克語 turmoq, 維吾爾語 تۇرماق (turmaq), 哈薩克語 тұру (tūru), 韃靼語 turu, 楚瓦什語 тӑр (tăr)同源。

Yanı uşaqlı bir rus qadını durmuşdu.

一個帶著孩子的俄羅斯女人站在他旁邊。

1937, Yusif Vəzir Çəmənzəminli, Vasvası; reprinted as Tоfiq Hüsеynоğlu, Məryəm Aхundоva 編, Yusif Vəzir Çəmənzəminli. Əsərləri. Üç cilddə. Birinci cild, 卷 I, Baku: AVRASİYA PRЕSS, 2005，頁號 329:

Bütün günü ayaq üstə durmuşam, çox yorğunam

Növbədə durmaq

Səhər tezdən durmaq.

Avtobusa minəndə cavanlar durub mənə yer verirlər, deyəsən qocalmışam.

我上公交車的時候，年輕人站起來給我讓座，感覺我已經老了。

Ağacların budaqları darvazanın tağının üzərindən sallanaraq sakit durmuşdu.

1910, Yusif Vəzir Cəmənzəminli, Vasvası; reprinted as Tоfiq Hüsеynоğlu, Məryəm Aхundоva 編, Yusif Vəzir Çəmənzəminli. Əsərləri. Üç cilddə. Birinci cild, 卷 I, Baku: AVRASİYA PRЕSS, 2005，頁號 96:


tökmək

源自原始突厥語 *dök-。與土耳其語 dökmek同源。

bir stəkan çay tökmək

oda su tökmək

qan tökmək

göz yaşı tökmək

hesaba pul tökmək


düşünmək

源自düşmək (“降落”) + -ün。


dərmək

源自原始突厥語 *dēr-。與土耳其語 dermek同源。

almanı ağacdan dərmək

ağacdan alma dərmək

gül dərmək


düzəltmək

等同於düzəl + -t (“使役後綴”)。

Qəhvə istəyirsən? Düzəldə bilərəm

您要喝點兒咖啡嗎？我可以給您準備一杯。

Bu tərcümənin keyfiyyəti çox aşağıdır, düzəltmək lazımdır.

這翻譯的質量太差了，必須要修正。

şeir düzəltmək

(雙及物) 給……找……

Dayım söz verdi ki, məni ora (işə) düzəldəcək.

我叔叔承諾給我找一份工。


döymək

源自原始突厥語 *düg- (“擊打”)。與古突厥語 [script needed] (tög-, “擊打，衝撞”), 土耳其語 dövmek同源。

Yazığın evini yandırblar, özünü döyüblər

他們放火燒了那可憐傢伙的房子，還打了他/她一頓。

Düz saat altıda qapımı döydülər

正正六點鐘，有人敲了我家門。


dözmək

源自原始突厥語 *döŕ-, 參見匈牙利語 tűr (“忍受”)。

Daha nə qədər buna dözəcəyik?


dönmək

與喀喇汗語 [script needed] (tȫnmēk, “回”), 土耳其語 dönmek同源。

yol sola dönür

yoldan sağa dönmək

haqq yoluna dönmək

qapına tərəf dönmək

...dönüb dedi...

...他/她轉過身來，說...

su buxara döndü

buza dönmək

yanıb külə dönmək

uşağa dönmək

Vətənə dönmək

evinə dönmək

geriyə dönmək

öldü var, döndü yox

əqidələrindən dönmək

Allahdan dönmək

(+ 奪格) 撤銷，收回（話）

sözündən dönmək

gün döndü

gecə döndü, səhər oldu

islama/xristianlığa dönmək

Ona kişi deməyə dilim dönmür.

(字面意思是「My tongue isn't turning to call him a man.」)

başına dönüm.

(字面意思是「may I turn around/ to your head.」)

üzü dönmək

to break with someone, to turn one's back on someone

dönə-dönə üzr istəmək


dəyişdirmək

等同於dəyişmək (“改變”) + -dir。於土耳其語 değiştirmek同源。

Bu gün istifadə etdiyimiz pul, mərkəzi banklar tərəfindən çap olunur və köhnələrini yeniləri ilə dəyişdirmək adəti davam edir.

我們如今使用的錢是國家中央銀行印發的，一般舊貨幣會被取代，而新貨幣繼續流通。

William Goetzmann-ın "Pul Hər Şeyi Dəyişdirir" adlı kitabında, Siçuan tacirlərinin bu problemin öhdəsindən gəlmək üçün alternativ yaratdıqlarını yazır.

在他的著作《金錢改變一切》中，威廉·戈茲曼寫道（宋朝時期）四川的商人找到了另一種方法來對付這個問題。


etmək

源自原始突厥語 *ēt-。與古突厥語 𐰃𐱅 (et-, “製作”), 土耳其語 etmek同源。


dəyişmək

派生自原始突厥語 *dẹg-。與阿塞拜疆語 dəyər (“價值”)有關。與土耳其語 değişmek (“改變”), 楚瓦什語 тивӗҫ (tivĕś, “債務”)同源。

Zaman dəyişir.

On il ərzində çox şey dəyişdi.

這十年裡很多事情都變了。

Sən heç dəyişməmisən.

Səni heç nəyə dəyişmərəm.

Rolları dəyişdilər.

kanalı dəyişmək


enmək

源自原始突厥語 *ēn-。與古突厥語 [script needed] (en-, “向下”), 土耳其語 inmek, 土庫曼語 inmek, 楚瓦什語 ан (an)同源。


düşmək

源自原始突厥語 *düĺ- (“下降”)。

Yarpaq yerə düşdü

Düş maşından!

minmək

Düş aşağı, qonaqları qarşıla!

qalxmaq

Atdan düşmək istədim

minmək

(抽象數量) 失去，下降 (+奪格)

qiymətdən düşmək

dəyərdən düşmək

nüfuzdan düşmək

結果到（一個不好的情況）(+賓格)

Çox pis vəziyyətə düşmüşük.

我們最後到了一個十分不好的境地。

Belə bir yerə düşməyi Allah göstərməsin.

God forbid to ever end up in such a place.

Bizə dedilər, sizə kompensasyia düşmür

他們對我們說，我們沒權拿補償。

itkin düşmək

qaçaq düşmək

qapı-qapı düşmək

yola düşmək

dalınca düşmək

ardına düşmək


eşitmək

源自原始突厥語 *ẹĺit-。與土耳其語 işitmek, 哈薩克語 есту (estu), 烏茲別克語 eshitmoq同源。


evlənmək

源自ev (“家，房屋”) + -lən。

evlənmək təklifi

Onlar evlənmək istəyirlər.

Yəhyə Məryam ilə evlənir.

Məryam Yəhya ilə evlənir.


eşmək

源自原始突厥語 *ēĺ-。與土耳其語 eşmek, 楚瓦什語 алт (alt)同源。


fikirləşmək

Bu barədə nə fikirləşirsən?

Sabahı artıq bugün fikirləşmək lazımdır.

Narahat olma, bir şey fikirləşərik

別擔心，我們會想出來辦法的。


fərqlənmək

源自fərq (“差異，不同”) + -lən。

[færɡlæˈmːˈæk]

[færɡlæˈmːˈæj]

顯著的 (+ üçün)


geyinmək

[d̟͡ʒiːnmɑχ]

Tez ol, geyin, bizi artıq gözləyirlər!

趕快穿好衣服，他們都一直在等著咱們呢！

soyunmaq


geydirmək

(+ 與格) 讓……穿上

uşağa palto geydirmək

(+ 賓格) 給……穿衣

uşağı geydirmək

(+ 賓格) 本詞語需要翻譯為漢語。請協助添加，並移除{{rfdef}}模板。


gizlənmək

(反身, 不及物) 躲藏

Harada gizlənirsən? Gəl çıx!


geriləmək

Azərbaycan milli komandası ötən ayla müqayisədə 20 pillə geriləyərək 117-ci yerdə qərarlaşıb.

對比上個月，阿塞拜疆國家隊少了20分，到第117位。

cəbhə geriləyir

Halbuki, bu ölkələrdə demokratiya geriləyirdi.

同時，這些國家的民主也在倒退。


gizlətmək

gizləmək (“藏”)的標準形。


geymək

源自共同突厥語 *ged- (“穿戴”)。
與土耳其語 giymek, 克里米亞韃靼語 kiymek, 烏茲別克語 kiymoq, 維吾爾語 كىيمەك (kiymek), 吉爾吉斯語 кийүү (kiyüü), 巴什基爾語 кейеү (keyew), 韃靼語 кию (kiyu)等同源。可能與古突厥語 𐰚𐰓𐰢𐰠𐰏 (kd²ml²g /kedimlig/)同源。

Məhkəmə isə, əksinə, şortik geyməyi özünə qarşı hörmətsizlik hesab edib və Almatı sakinini 106050 tenge (310 dollar) məbləğində cərimə etməklə hədələyib.

The court, on the contrary, found the wearing of the shorts offensive and threatened to fine a resident of Almaty 106050 tenge (USD 310).


girmək

源自原始突厥語 *gīr- (“進入”)。與古突厥語 𐰚𐰃𐰼 (kir- /kir²/), 土耳其語 girmek, 楚瓦什語 кӗр (kĕr)等同源。

Yuxarıya qalxıb bu hindən fərqlənməyən otağa girmək fikri belə ürəyimi bulandırırdı.
#*:: The mere thought of going upstairs and entering a room not differing from this hen-house made me feel distaste.

çıxmaq

universitetə girmək

İnstituta girə bilmədiyimə görə əsgərliyə getməli oldum

因為我考不上大學，我只能去當兵。

çıxarılmaq (“被停學”)

(+ 與格) 關心，理會

Yəni onun sözü mənə girmir, bilirsən?

因為我才不關心他說了什麼呢，你知道吧？


görüşmək

源自gör- + -üş。


getmək

源自原始突厥語 *gē(y)t- (“走（開）”)。與古突厥語 [script needed] (ket-, “走”), 土庫曼語, 土耳其語 gitmek, 克里米亞韃靼語 ketmek, 巴什基爾語 китеү (kitew)等同源。

Hara gedirsən?

Neçə kərə mən sənə dedim ki, rus həkiminin yanına gedib barı qızdırma davasını ondan öyrən.

How many times did I tell you to go to the Russian doctor and at least learn about the fever medicine from him.

1850, Mirza Fatali Akhundov, Hekayəti Molla İbrahimxəlil Kimyagər [Molla Ebrahim Khalil the Alchemist]; 再版為 Mirzə Fətəli Axundzadə Əsərləri. Üç cilddə, 卷 I, Baku: Şərq-Qərb, 2005:

O qatarla gedirdi

And olsun allaha, mən Mir Bağır ağaya getməyəcəyəm. Mən heç kəsə getməyəcəyəm.

我對天發誓，我不會嫁給Mir Bağır-agha。我誰都不嫁。

1909, Cəlil Məmmədquluzadə, Ölülər [The Dead Ones]; 再版為 Cəlil Məmmədquluzadə Əsərləri. Dörd Cilddə. I Cild, Baku: Öndər Nəşriyyat, 2004，頁號 398:

ərə getmək

Qız isə məktəbi bitirəndən sonra tez ərə getdi.

而這個女孩，讀完書之後很快就嫁出去了。

İndiki əyyamda dükanımızda dezinfeksiyaedici gel əla gedir.

最近我們店裡消毒搓手液賣得很好。


götürməmək

götürmək的否定形。


gözləmək

源自göz (“眼”) + -lə。與土耳其語 gözlemek (“觀測，觀察”)，土庫曼語 gözlemek (“搜尋”)同源。

Iki saat səni gözlədim, sonra evə getdim

我等了你兩個鐘頭，然後我回家了。

:Template:舊

Bunu səndən gözləməzdim.

təmizliyi gözləmək

qanun-qaydanı gözləmək


görünmək

源自gör (“看見”) + -ün (“[被動態後綴]”)。對比土耳其語 görünmek。

Görünürdü ki, iş yoldaşım daha gələsi deyildi.

似乎我的同事們都不會再來了。

O heç yanda görünmürdü.

"Gürcüstan hakimiyyətinin belə hərəkətləri kənardan çox pis görünür",-deyə M. Saakaşvili bildirib.

“格魯吉亞政府的此等做法看起來很糟糕”，薩卡什維利說。


gəmirmək

源自原始突厥語 *gemür- (“啃，嚙”)。與土耳其語 kemirmek同源。


gətirmək

源自古安納托利亞土耳其語 [script needed] (keltürmek), [script needed] (geltürmek)。等同於gəl- + -dir。與土耳其語 getirmek同源。


göndərmək

派生自共同突厥語 *könt。對比土耳其語 göndermek。

Məryəm Yəhyaya məktub göndərdi.

Göndərdiyim e-maili almadın?

evə pul göndərmək

cəmiyyətə mesaj göndərmək

kimisə əliboş geri göndərmək


güvənmək

派生自原始突厥語 *güb- (“自豪；希望”) + -an。對比土耳其語 güvenmek。

Men bilirəm ki, əgər bir gün çətinliyə düşsəm, səndən başqa güvənə biləcəyim adam yoxdur bu həyatda.

我明白如果有一天我遇到困難，沒有別人，只有你可以依靠。

Səsimə güvənirdim.


gəzdirmək

等同於gəzmək (“走”) + -dir。與土耳其語 gezdirmek (“遛”)同源。

Parkda it gəzdirmək

İt içəridə qalmaqdan artıq divara dırmaşır, gərək onu tez gəzdirim.

狗在屋裡就已經開始爬墻了，我要趕緊把它帶出去遛遛。


gülmək

源自原始突厥語 *gül-。
與
土耳其語 gülmek,
古突厥語 [script needed] (küli-),
哈薩克語 күлу (külu),
韃靼語 көлү (kölü)
烏茲別克語 kulmoq,
維吾爾語 كۈلمەك (külmek),
雅庫特語 күл (kül),
楚瓦什語 кул (kul), (< 楚瓦什語 кол (kol))等同源。


göstərmək

可能源自göz (“眼”) + -ter/tər，後綴源自 -dir。對比土耳其語 göstermek，克里米亞韃靼語 göstermek (南部方言), 克里米亞韃靼語 köstermek (北部方言)。也見görsətmək。

[ɡœstærˈmɑχ]

Keçin içəri, sizə evi göstərim.

進來吧，我給你看看這間房子。

ehtiyacları olan qonşulara yardım göstərmək

müqavimət göstərmək

fəaliyyət göstərmək

siyasi fəaliyyət göstərmək

to conduct political activity, to be politically active


gəlmək

源自原始突厥語 *gẹl-mek (“來”)。与古突厥語 𐰚𐰠 (kel-, “來”), 喀喇汗語 کَلْماكْ (kelmēk, “來”), 土耳其語 gelmek, 哈薩克語 келу (kelu), 烏茲別克語 kelmoq同源。

Dostun hanı, niyə gəlmədi? - Yəqin yoldadır.

你朋友在哪裡，為什麼他沒來？ - 他可能在路上。

(+ 與格) 看起來，聽起來

Mənə elə gəlir ki, dostun bizi bəyənmir.

看起來你朋友不喜歡我們。

Onun adı mənə tanış gəlmir.


görmək

源自原始突厥語 *köri-, *göŕ- (“看”)。和阿塞拜疆語 göz (“眼”)類似，派生自原始突厥語詞根*gör- (“看”)，但其 /ŕ/ → /z/ （通用突厥語）不見於本詞和其他相關的突厥語族語言中，如古突厥語 𐰚𐰇𐰼 (kör-, “看見”), 土耳其語 görmek (“看見”), 哈薩克語 көру (köru, “看見”), 烏茲別克語 koʻrmoq (“看見”)。

Gözü olan görsün.

Gördüyünüz kimi, bu mümkündür

如你所見，這是可以發生的。

承擔，努力做 (多與 iş，tədbir連用)

iş görmək

tədbir görmək


gəzmək

源自原始突厥語 *gEŕ- (“走，經過”)。
同源詞
土耳其語 gezmek (“走”), 克里米亞韃靼語 kezmek (“走”), 突厥語族,巴爾幹加告茲土耳其語 gezinmää (“走”), 巴什基爾語 гиҙеү (giðew, “旅行”), 卡拉恰伊-巴爾卡爾語 кезик (kezik, “排隊”), 哈薩克語 кезек (kezek, “排隊”), 吉爾吉斯語 кезек (kezek, “排隊”), 韃靼語 гизү (gizü, “經過”), 烏茲別克語 kezmoq (“走”)。

parkda gəzmək

Piyada gəzməyin sağlamlığa faydası çoxdur

Qısa məsəfələrə maşınla getməyin əvəzinə bir az gəzəydin.

短距離你就不要開車了，應該走一點。

Atam cavanlıqda bütün dünyanı gəzmişdi

我父親年輕的時候環遊'世界。

Orada gəzməli yerlər çoxdur

這裡有很多景點可以遊覽。

dostlarla gəzmək

Mənim oğlum kişidir. 1000 dənə qızla gəzib.

我兒子才是真男人，他和1000個女人上過床。


gələcək

源自gəlmək (“來”) + -əcək。

gəlmək的主格定將來分詞。


götürmək

源自原始突厥語 *göt- (“舉起，升起，抬起；高的”)，參見土耳其語 göt (“屁股”)，雅庫特語 көт (köt, “飛”)。
與古突厥語 𐰚𐰇𐱅𐰇𐰼 (kötür-, “抬起，升起”), 𐰚𐰇𐱅 (köt, “高的”)的使役態, 土耳其語 götürmek, 哈薩克語 көтеру (köteru, “抬起，升起”), 吉爾吉斯語 көтөрүү (kötörüü, “升起”), 土庫曼語 götermek (“撿起，升起”), 維吾爾語 كۆتەرمەك (kötermek, “撿起，升起”), 烏茲別克語 ko'tarmoq (“抬起，升起”)同源。

dözmək

容忍 (一般帶負面情緒)

həzm etmək

容忍 (一般帶負面情緒)

容忍 (一般帶負面情緒)

Bayaqdan zəng eləyirəm, götürmürsən.

我打你的電話好一陣子了，但是你不接。


gəlin

源自原始突厥語 *gẹlin (“媳婦，新娘”)。可能派生自原始突厥語 *gẹl- (“來”)，參見gəlmək。可能表示媳婦是婆家的“新來者”。與古突厥語 𐰚𐰠𐰤 (kelin /kl²n²/, “媳婦”), 土耳其語 gelin (“媳婦”), 加告茲語 gelin (“新娘”), 巴什基爾語 килен (kilen, “新娘，少婦”)等同源。

gəlmək 的第二人稱複數命令


hazırlamaq

[hɑzɯrɫɑˈmɑχ]

[hɑzɯrːɑˈmɑχ]


hazırlaşmaq

[hɑzɯrɫɑʃˈmɑχ]

[hɑzɯrːɑʃˈmɑχ]


hörmək

源自共同突厥語 *ȫr-。

kərpicdən divar hörmək


həll etmək

Gəl bu məsələni tezbazar həll edək, gedək yataq.

趕快把這個問題解決了，然後上床睡覺。


inandırmaq

kimisə öz sözünün doğruluğuna inandırmaq

to assure somebody of the truthfulness of one's words


inanmaq

與土耳其語 inanmak同源。

Mən sənə daha inanmıram

Sən tanrıya inanırsan?


incimək

源自原始突厥語 *ēn- (“遭受；痛”)。

küsmək

生氣，遭冒犯，憤恨 (+ 奪格)

生氣，遭冒犯，憤恨 (+ 奪格)


isə

*imək (“是”) 的第三人稱單數現在時條件


itələmək

派生自共同突厥語 *it- (“推，擊”)。與土耳其語 itmek同源。與itmək無關。


itirmək

源自itmək (“消失”) + -ir (使役態後綴)

Türkiyə hakimiyyətinin bu hərəkətinə baxmayaraq, Rəsulzadə jurnalın nəşr olunacağına ümidini itirmirdi.

儘管土耳其政府對其作出行動，Rasulzade仍然沒有失去出版雜誌的希望。

2017 May 15, Ziya Kamizadə, Sonuncu Əsr:

Dünən telefonumu hardasa itirmişəm.

昨天我把手機忘在哪裡了。


istəmək

源自古安納托利亞土耳其語 [script needed] (istämäk), 原始突厥語 *īŕ-te-，派生自原始突厥語 *īŕ (“蹤跡”)。參見土耳其語 istemek。

Sən isti yoxsa soyuq çay istəyirsən?

O bizim son beşiyimiz idi. Atam onu çox istəyirdi.

他是我們之中最小的。父親很愛他。

قیز ایستمک نه یامان پیس شئیدی

what a terrible thing it is to be in love with a girl

Ondan bir stəkan su istədim.

O adamdan heç vaxt heç nə istəmə.

不要問那個人要任何東西。


işə salmaq

Bilsəidim ki məni işə salacaqlar getməzdim ora

要是我知道他們要搞我，我就不去了。


işləmək

源自iş (“工作”) + -lə。

Artıq on ildir bu məktəbdə işləyirəm

我在學校已經工作多年了。

Soyuducumuz xarab olub, işləmir

咱們的冰箱壞掉了，不運作了


işlətmək

çalışdırmaq

işləmək的使役態。

işləmək的使役態。


içmək

源自原始突厥語 *ič-。與古突厥語 [script needed] (ič-, “喝”), 喀喇汗語 اِجْماكْ (ičmēk, “喝”), 土耳其語 içmek, 烏茲別克語 ichmoq, 楚瓦什語 ӗҫ (ĕś)等同源。

Su içmək istəyirəm.


izləmək

源自古安納托利亞土耳其語 izle- (“追蹤”)。與土耳其語 izlemek同源。派生自原始突厥語 *īŕ, *ï̄ŕ (“軌跡，車轍”)，參見古突厥語 [script needed] (iz, “腳印，蹤跡”), iz (“腳印”)等。等同於iz (“腳印”) + -lə。

türk serialları izləmək

Osmanlı imperiyası diqqətlə bu hadisələri izləyir.

奧斯曼帝國正在緊密跟隨這些事件。

2005, Elçin, 編者Dilsuz, Seçilmiş əsərləri, Aman ovçu, vurma məni.，頁號 312:

Bu səhifəni izlə


yumaq

源自原始突厥語 *yu(b)- (“洗”)。與土耳其語 yumak, 楚瓦什語 ҫу (śu)等同源。

qab yumaq

paltar yumaq

dişləri yumaq

pul yumaq

Güclü yağış trası, demək olar, yuyub aparmışdı.

günahları yumaq

öz qanı ilə təqsirləri yumaq

to wash away the wrongdoings with one's own blood


keçirmək

Boş vaxtınızı necə keçirirsiniz?

空閒的時候你是怎麼過的？

tədbir keçirmək

seçki keçirmək

işığı keçirmək


keçmiş

源自keçmək (“通過”) + -miş。

keçmək 的主語過去時分詞


kişnəmək

源自原始突厥語 *kiłčin(e)-。
對比土耳其語 kişnemek, 巴什基爾語, 韃靼語 кешнәү (keşnäü), 雅庫特語 кистээ (kistee), 楚瓦什語 кӗҫӗн (kĕś̬ĕn)。


keçmək

源自古安納托利亞土耳其語 كچمك (gäčmäk) ← 原始突厥語 *geč (“通過”)。與古突厥語 [script needed] (käč-, “穿過”), 土耳其語 geçmek等同源。

yoluxmaq

(+ 與格) 传播，传染（疾病）

çayı keçmək

Yaşıl işıq yananda, yolu keçmək olar.

Astaranı artıq keçmişdik, Ərdəbilə bir saat qalırdı.

我們已經過了阿斯塔拉，還有一個小時就要到阿爾達比勒了。

(+ 奪格) 通過，及格

sınaqdan keçmək

Buyurun, keçin içəri!

Qrip bir həftədən sonra keçdi

Bu da keçər

İmtahanın necə keçdi?

Heç də yaxşı keçmədi, kəsildim.

(+ 與格) 传播，传染（疾病）

QİÇS xəstəliyi mənə ərimdən keçdi.

我老公把艾滋病傳給了我。

Allah günahımdan keçsin.


yaşasın

yaşamaq 的第三人稱單數命令式

Yaşasın respublika!


kökəlmək

源自kök + -əl。

Yaman kökəlib.


köçmək

源自原始突厥語 *göč- (“移動”)。與土庫曼語, 土耳其語 göçmek, 克里米亞韃靼語 köçmek, 楚瓦什語 куҫ (kuś)同源。

Biz keçən il təzə evimizə köçdük

Quşlar baharda isti ölkələrə köçür.

秋天，鳥兒遷徙到溫暖的國家。


küsmək

源自原始突厥語 *küs- (“生氣”)。與土耳其語 küsmek同源。

Arvadım məndən küsüb, danışmır!

我老婆對我很生氣，她都不跟我說話了！

Xətrimə dəymə ki səndən küsməyim.

別傷害我，我也不對你生氣。


köçürmək

源自köç + -ür。

移動到另一地 定居到別地


kəsilmək

Meşədə ağac kəsilir.

Ona ölüm hökmü kəsildi.

Universitetdə imtahandan kəsildim


kəsmək

源自原始突厥語 *kes- (“切”)
。與喀喇汗語 کـَسْماكْ (kesmēk, “切”), 土耳其語 kesmek等同源。

hökm etmək

判決 (多+hökm (“裁定”))

hökm vermək

判決 (多+hökm (“裁定”))

iş vermək

判決 (多+hökm (“裁定”))

meşədə ağac kəsmək.

Bərbər saç kəsir.

qoyun kəsmək.

qurban kəsmək.

Oğlan müəllimin qabağını kəsdi və ona otaqdan çıxmaqa yol vermədi.

男孩擋住老師的路，不讓他出房間。

Onlar işıq pulunu verə bilməyiblər və işıqlarını kəsiblər

他們付不起電費，然後就被斷電了。

打斷 (一般+söz (“話語”))

Atanın sözünü kəsmə!

別在你爸講話的時候插嘴！

判決 (多+hökm (“裁定”))

Məhkəmə oğruya üç il hökm kəsib.


məsləhətləşmək

源自məsləhət + -ləş。

gənəşmək

咨詢，商討 (+伴隨格)

咨詢，商討 (+伴隨格)

Oğuz öz yaxınları və ağıllı adamlarla məsləhətləşsə də, bir nəticə vermədi.

Although Oguz consulted with his close ones and wise people, they did not arrive at a solution.

1987, Fəzlullah Rəşidəddin, Oğuznamə，頁號 14:


nail olmaq

(+ 與格) 達成，達到

məqsədinə nail olmaq


алма

（西里爾字母）almaq 的第二人稱單數否定命令式


olar

olmaq 的第三人稱單數將來時不定


olma

olmaq 的否定第二人稱單數命令式


olmaq

源自原始突厥語 *bōl- (“成為”)。

Olmaq ya da olmamaq, bütün məsələ budur.

生存還是死亡，這是一個問題。

Yaxşı da, zarafat edirik. Uşaq olma

嘿，我們只不過是開玩笑罷了，別跟個小孩似的那麼認真。

Həyat niyə bizə yük olub?

為什麼生活會變成我們的負擔？

2017 November 24, Esmira Ismayılova, Günün Səsi:

以olar的形式： 允許，可以

Olar mən də sizə qoşulum?

Olmaz!

以olar的形式： 表示不反對。

-Bəlkə sabah gedək gəzək?


ol

olmaq 的第二人稱單數命令式


oturmaq

源自原始突厥語 *ol-tur- (“坐”)，*ol-的使役態。


oturacaq

oturmaq 的主動定將來分詞


oyatmaq

xüsusi maraq oyatmaq


oyanmaq

源自原始突厥語 *od- (“醒”) + -an。與哈薩克語 ояну (oänu), 烏茲別克語 uygʻonmoq同源。


oğurlamaq

[oɣurːɑˈmɑχ]


oxumaq

源自原始突厥語 *okï-。

kitab oxumaq

Bakı Dövlət Universitetində psixologiya oxuyuram.

我在巴庫國立大學學習哲學。

Toyda mahnı oxumaq istəyirəm.

我想在婚禮現場唱一首歌。

Bu quşlar nə gözəl oxuyur!


oynamaq

源自原始突厥語 *oj- (“玩，跳”)，參見oyun (“玩，遊戲”)。與土耳其語 oynamak、土庫曼語 oýnamak、克里米亞韃靼語 oynamaq等同源。

futbol oynamaq

həyətdə oynamaq

İnşallah sənin toyunda oynayaq.

如果一切順利，我們會在你的婚禮上獻舞一曲。

Mən bu rəqsi oynamaq istəmirəm.


paylamaq

hədiyyə paylamaq

məktub paylamaq

和很多男人發生性關係，濫交

Səninkilərdir də, ərə gedir, boşanır ki sonra gedib rahat paylasınlar.

That's what people like you are like: you get married and then divorced, so that you can go and sleep around in peace.


qalib gəlmək

yarışda qalib gəlmək

xeyir şərə qalib gələcək

sülh müharibəyə qalib gələcək

ayıqlıq pyanskalığa qalib gələcək

ya da ola bilsin gerçəklik uydurmalara qalib gələcək

或者可能，真實會打敗幻想


qalxan

與土耳其語 kalkan, 卡拉卡爾帕克語 qalqan, 哈薩克語 қалқан (qalqan), 吉爾吉斯語 калкан (kalkan), 土庫曼語 galkan, 烏茲別克語 qalqon同源。對比蒙古語 халх (xalx, “盾”)。

qalxmaq 的主語非過去分詞


qaldırmaq

等同於qalxmaq (“升起”) + -dır，qalxmaq 中的 /x/ 省略。與土耳其語 kaldırmak同源。

[ɡɑldɯrˈmɑχ]

Bunu qəbul edənlər zəhmət olmasa əllərini qaldırsınlar!

İki aylıq mühasirədən sonra, şəhərin müdafiəçiləri ağ bayraq qaldırdılar və təslim oldular.

圍困兩月後，城內的守軍升起白旗，宣佈投降。

O hamilədir, ona ağır şeylər qaldırmaq olmaz

她懷孕了，不應該提重物。

叫……起床；讓……站起來

Səhər tezdən uşağı yataqdan qaldırardılar və yedizdirib məktəbə göndərərdilər.

他們早早把孩子叫起來，給他們早飯吃，送去上學。

Kitab əlimdən düşdü, dostum onu yerdən qaldırıb mənə verdi

書從我手裡掉了，我的朋友撿起來拿給我

Kimi isə göylərə qaldırmaq (比喻義)

(字面意思是「把某人升到空中」)

Onun mənə danışdıqları əhvalımı xeyli qaldırmışdı

(字面意思是「升高了我的內心」)

他/她跟我說的事情使我備受鼓舞

İclasda kim isə bu məsəsləni yenə qaldırdı.

會上，有人又提及這件事。

Benzini yenə qaldırıblar!

使意想不到的事情發生 （多用“ayağa qaldırmaq”的形式）
召集

Bu hadisədən sonra bütün şəhərini ayağa qaldırıblar ki, mütləq günahkar tez tapılsın

這件事發生之後，他們召來全城的人，以此來確保盡快找到有罪的人。

使意想不到的事情發生 （多用“ayağa qaldırmaq”的形式）
導致混亂 (多與“ayağa”連用)

Bu adamın birdən-birə qayıtması bütün şəhəri ayağa qaldırmışdı.

這人的突然回歸使鎮子亂作一團。


qalmaq

源自原始突厥語 *kiāl-mak (“落在後面，遺留”)。
與古突厥語 𐰴𐰞 (qal-, “落在後面”), 古回鶻語 [script needed] (qal-, “遺留”), 喀喇汗語 قَلْماقْ (qalmāq, “遺留”), 土耳其語 kalmak (“遺留，停留”), 巴什基爾語 ҡалыу (qalïw, “遺留”), 察合臺語 [script needed] (qalmaq, “遺留”), 楚瓦什語 юлма (julma, “遺留”), 哈薩克語 қалу (qalu, “遺留”), 哈卡斯語 халарға (xalarğa, “遺留”), 欽察語 [阿拉伯文 needed] (qal-, “遺留，停留”), 吉爾吉斯語 калуу (kaluu, “遺留”), 韃靼語 калу (qalu, “遺留”), 土庫曼語 gālmak (“遺留”), 圖瓦語 калыр (kalır, “遺留，停留”), 維吾爾語 قالماق (qalmaq, “遺留”), 烏茲別克語 qolmoq (“遺留，停留”), 雅庫特語 хаал (xaal, “遺留，停留”)同源。

Heç kim qalmadı, hamı çıxıb getdi.

沒有人留下，大家都走了。

Uça bilməyən quşlar isə bu sıçovullar üçün asan yemə çevrildilər və bir müddət sonra o quşlardan demək olar ki bir dənəsi də qalmadı

因為不能飛的鳥很容易就會被老鼠抓住，很快它們就都不繼續待在那裡了。

2015 October, “Quş nəslinin sonuna çıxan tək bir pişik.”, 出自 Bunabax5:

Hər yayı Şuşada dincəlirdik balaca vaxt. Orda qohumlarımız var idi. Düz iki ay orda qalırdıq

我們每年夏天都去舒沙過個短假。我們在那裡有親戚。我們曾經在那裡住過兩個月。

2014 May, İlqar Rəsul, “Şuşa xatirələri”, 出自 Lenta.az:

bir yerdə qalmaq

İşimizin həlli qaldı sonraya.

我們這個問題的解決被推遲了。


qapmaq

源自原始突厥語 *kap-。與土耳其語 kapmak, 楚瓦什語 хып (hyp)等同源。


qarışdırmaq

[ɡɑrɯʃtɯrˈmɑχ]


qalxmaq

源自原始突厥語 *kalï- (“升起”)。
同源詞
古回鶻語 [script needed] (kalı-, “升到空中”), 喀喇汗語 [script needed] (kalɨ̄māk, “跳躍”), 土耳其語 kalkmak (“上升”), 巴什基爾語 ҡалҡыу (qalqïw, “升起”), 哈薩克語 қалқу (qalqu, “升”), 吉爾吉斯語 калкуу (kalkuu, “飄浮”), 南阿爾泰語 калыыр (kalïïr, “跳躍”), 韃靼語 калку (qalku, “升起”), 土庫曼語 galkmak (“升起”), 圖瓦語 халыыр (halıır, “跳，跑”), 烏茲別克語 qalqmoq (“升起，跳，腫”), 雅庫特語 кылый (kılıy, “單腳跳”)

sağalmaq

（從生病的狀態）恢復，痊愈

xəstələmək

（從生病的狀態）恢復，痊愈

pisləşmək

（從生病的狀態）恢復，痊愈

Saleh birdən ayağa qalxdı və barmağını dağın bir nöqtəsinə tərəf uzatdı

Saleh 突然站起來，用手指著山頂。

2004, Vüsal Hüseynzadə, “Dərinliklərə səfər”, 出自 Peyğəmbərlərin həyatı, Faiz, translationKamal al-Haydari所著的原著, Dənizdə，頁號 104:

Müəllim gəldi, şagirdlər ayağa qalxdılar.

老師進門，學生們站起來。

Bizdə olan ənənəyə görə, özündən yaşlı bir insan otağa daxil olanda, adam ayağa qalxmalıdır.

根據我們的傳統，長輩進房間時，你應該站起來。

ayağa qalxmaq

birdən-birə qalxmaq

Lakin növbəti mərtəbəyə qalxmaq istəyi ona burda dayanmağa imkan vermədi və o, altıncı mərtəbəyə qalxdı

但是，想上到第六層的渴望沒有讓她停在這裡，她上到了第六層。

evin damına qalxmaq.

dağın başına qalxmaq

（從生病的狀態）恢復，痊愈

Qoca kişinin ürəyi zəif idi, daha qalxası deyildi.

老人心臟不好，可能沒法再恢復了。

Xəstənin bədən hərarəti qalxır.

Xəstə uşağın qızdırması qalxdı.

Buralarda havanın istiliyi 25 dərəcədən yuxarı qalxmır, yay vaxtı belə.

夏天，這裡的氣溫也不會超過25度。

Müharibənin ən qızğın çağında, şəhərin əhalisi onun müdafiəsinə qalxdılar.

戰爭最緊張的時候，城內人民都起來抵抗。

1916 ildə İrlandiya xalqı ölkəsinin Britaniya işğalına qarşı qalxmışdı.

1916年，愛爾蘭人民起義反抗英國統治。

Geniş xalq kütlələri xaricə ucuz gəlib getmək imkanı əldə etmək uğrunda mübarəzəyə qalxacaqdır.

許多人都爭取拿到低價出國的名額。

Qardaş qardaşa qarşı qalxacaq.

Təyyarə qalxanda, mən artıq yuxuya getmişdim.

飛機起飛的時候，我已經睡著了。

Benzin yenə qalxdı.

Dənizin ortasına çatdıqda isə güclü küləklər əsdi və dalğalar qalxdı.

到海中間的時候，狂風大作，波濤洶湧。

2004, Kamal al-Haydari, “Dərinliklərə səfər”, 出自 Peyğəmbərlərin həyatı, Faiz, translationVüsal Hüseynzadə所著的原著, Dənizdə，頁號 104:

Birdən-birə külək qalxdı.

Siyasətçi otağa girdikdən sonra elə səs-küy qalxdı ki, heç nə eşitmək olmurdu.

政治家進來的時候，房間裡起了一陣很大的噪聲，什麼都聽不見。


qarşılamaq

[ɡɑrʃɯɫɑˈmɑχ]

Qonaqları vağzalda qarşıladım

Evin yiyəsi qonaqları yaxşı qarşıladı.

Onlar bunu etirazla qarşıladılar.

Onlar bunu pis qarşıladılar.

çıxış alqışlarla qarşılandı.

O, "Türk axını”nın tələbləri qarşılamadığı səbəbi ilə bir müddətdir Türkiyə tərəfindən dayandırıldığını açıqlayıb.

他稱土耳其已經暫停“土耳其溪”計劃一段時間，因為其無法滿足要求

tələbləri qarşılamaq

Xərclərimizi qarşıladılar.


qatmaq

源自原始突厥語 *kat-。與土耳其語 katmak等同源。

Məni bu işə qatma.


qaynatmaq

[ɡɑjnɑtˈmɑχ]

su qaynatmaq

gitaranı qaynatmaq


qaynamaq

與哈薩克語 қайнау (qainau), 烏茲別克語 qaynamoq同源。

qaynatmaq** qaynatma
** qaynatdırmaq
*** qaynatdırma

su qaynayır


qeyd etmək

意思可能意譯自俄語 отметить (otmetitʹ)。


qaçırmaq

源自qaç- (“跑”) + -ır。對比土耳其語 kaçırmak。

[ɡɑt͡ʃɯrˈmɑχ]

[ɡɑt͡sɯrˈmɑχ]

Bu adam oğlumu qaçırdı!


qazmaq

源自原始突厥語 *kaŕ-。與土耳其語 kazmak, 楚瓦什語 хыр (hyr)同源。

özünə qəbir qazmaq (比喻)


qaçmaq

源自共同突厥語 *kač- (“逃跑”)。與土耳其語 kaçmak等同源。

qaçaq

“強盜；逃跑者；走私者”

məsuliyyətdən qaçmaq


qazanmaq

源自原始突厥語 *kaŕgan- (“掙”)。與古突厥語 𐰴𐰕𐰍𐰣 (qazɣan-, “佔領，獲得，贏得”), 土耳其語 kazanmak, 楚瓦什語 хӑрхӑн (hărh̬ăn, “守財奴”)同源。

kişi pul qazanar.

idmançılarımız qələbə qazandılar

uğur qazanmaq


qayıtmaq

可能源自原始突厥語 *kay- (“回來，回去；尊重；斜視；往……的那方移動，走過”)。與喀喇汗語 قَدِتْماقْ (qadïtmāq, “回來，回去”), 土耳其語 kayıtmak, 克里米亞韃靼語 qaytmaq, 巴什基爾語 ҡайтыу (qaytïw)同源。

sürgündən qayıtmaq

Tələbələr Amerikada iki il oxuyub vətənlərinə qayıtdılar

學生在美國學習兩年，然後回國。

Özümə söz verdim ki, onu tapmayınca, geri qayıdası deyiləm.

我對自己發誓，找不到他，決不回去。

1985, “Ağdamda Qədir Rüstəmovla “Atüstü” söhbət”, 出自 Qafqaz.info:

Tədbirə get, redaksiyaya qayıt, sonra informasiya yaz.

Go to an event, come back to the editorial board, then write the information [about it].

2014 January 25, Günel Türksoy, Qafqaz.info:


qaytarmaq

派生自原始突厥語 *kay- (“返回”)，參見qayıtmaq (“回來”)。與喀喇汗語 قَیْتَرْماق (qaytarmāq, “turn back”)（喀什噶里認為是烏古斯語支詞）、欽察語 qaytar- (“歸還”)同源。

[ɡɑjtɑrˈmɑχ]

Jurnalist olduğumu və səyahətə gəldiyimi biləndə isə "vel kom" - deyə, gülümsədi və pasportumu mənə qaytardı.

後來他明白我是記者，是因公出差，就帶笑對我說了句“歡迎”，把護照還給我。

收回，拿回 重新拿回，收復

gedən torpaqları qaytarmaq

Vətəndaşların diqqət yetirməli olduqları məqamlardan da biri alınan məhsullardır. Belə ki, əksər hallarda istisnasız olaraq aldığımız malı qaytara biləcəyimizi düşünürük. Amma bu heç də belə deyil.

民眾應該注意的一件事就是他們買的商品。很多時候我們覺得可以退貨（來解決），但是事情並非如此。

borcunu qaytarmaq

zərbəni qaytarmaq

反擊 (字面意思是「抵擋攻擊」)

işığı qaytarmaq

qaytarmağım gəlir


qoparmaq

toz qoparmaq


qovurmaq

源自原始突厥語 *kagur-。


qorumaq

源自共同突厥語 *kōrï-。與古突厥語 [script needed] (korï-, “保護”), 烏茲別克語 qoʻrimoq (“保護”)同源。


qonur

源自原始突厥語 *koŋur。

qonmaq 的第三人稱單數簡單現在時


qovmaq

源自原始突厥語 *Kob- (“跟隨，追逐”)。與土耳其語 kovmak等同源。


qoşulmaq

qoşmaq (“附，貼”) 的被动形


qovun

源自原始突厥語 *kagun。

qovmaq 的第三人稱複數命令式


qoymaq

源自原始突厥語 *ko-。與古突厥語 [script needed] (kōd-), [script needed] (kōt-, “放置”), 土耳其語 koymak等同源。

Məsələnin texniki tərəfini qoyaq bir tərəfə, keçək insan faktoruna.

技術問題咱們先放一邊，接著看看人為因素吧。

Kişi gətirdiyi pulu qoydu stolun üstünə.

男人把他帶來的錢放在桌子上。

穿戴上 (一般與 papaq 連用)

başına papaq qoymaq

Getmək istəyirdim, amma valideynlərim qoymadı

我是想去，但我父母不准（我去）。

Yaşadıqları yerdə hər şeyi qoyub, qaçmalı oldular.

他們只得把東西留在住所然後逃走。

Ala yeri siktir burdan ə, bir dənə qoyaram sənə ölüb qalarsan!

滾出去，不然我把你打得屁滾尿流！

ala bu çox qoydu e, peredoz olub gedir

哥們，他嗑那麼多，要過量了。


qoşun

源自共同突厥語 *košun。等同於qoş- (“加入，融入；附，貼”) + -un。與哈薩克語 қосын (qosyn), 烏茲別克語 qoʻshin同源。

qoşmaq 的第二人稱複數命令式


qoşmaq

源自原始突厥語 *koĺ- (“一對；加入”)。
與楚瓦什語 хуш (huš, “加，附”)等同源。

atları qoşmaq

arabanı qoşmaq

Dövlət sirləri, kommersiya sirrləri, bank sirrləri olan kompüteri ümumiyyətlə İnternetə qoşmayın.

含有國家、商業、銀行機密的電腦不得上網。

2013, Aydın Xan (Əbilov), İnternet. Sosial media. Blogerlik，頁號 138:

İşçi stansiyaları bir-birlərinə mane törətmədən şəbəkəyə qoşmaq və ya ayırmaq olar

人們可以啟用或斷開工作站與網絡的連接，而不會彼此產生問題。

2018 March 4, “Kompüter şəbəkələri [Computer networks]”, 出自 Yusif.az:

Xalq onların şərəfinə nəğmələr, dastanlar qoşdu.

People composed songs and epics to their honor.

2011, Əşir Bəşiroğlu, “Qaçaq Nəbi”, 出自 Qəm karavanı，頁號 33:

nəğmə qoşmaq

şeir qoşmaq


qoşmaq

與土耳其語 koşmak (“跑”)同源，可能源自詞源1。


qucaqlamaq

[ɡud͡ʒaɣɫɑmɑχ]

[ɡud͡zaɣɫɑmɑχ]

Yaqub Məryamı qucaqladı, qulağına eşq sözləri pıçıldadı.

雅各布擁抱瑪麗，在她耳邊說情話。


qurmaq

源自原始突厥語 *Kur- (“豎起，建立”)。與土耳其語 kurmak等同源。

körpü qurmaq

təyyarə qurmaq

組成 （詞、短語、句子）

cümlə qurmaq

plan qurmaq

擺好，搭好 (帳篷、桌子等)

süfrə qurmaq

ailə qurmaq

biznes qurmaq

dövlət qurmaq


qusmaq

源自原始突厥語 *Kus- (“嘔吐”)。與土耳其語 kusmak, 楚瓦什語 хӑсак (hăs̬ak, 名詞)等同源。

Qusmağım gəlir.

Mən gedib qusmalıyam.


qırxmaq

源自共同突厥語 *kïrk-，派生自原始突厥語 *kïr- (“打碎，拆除；刮”)。


qırmaq

源自原始突厥語 *kïr- (“打碎，拆除；刮”)。對比可能源自同一詞幹的qırxmaq (“刮”)。與土耳其語 kırmak等同源。

müqavimətini tam şəkildə qırmaq

Qələbə iradələrini heç nə qırmaz.

沒有什麼能抑制他們戰勝的意志。

əlaqəni qırmaq

rabitəni qırmaq

meşəni qırmaq


qurtarmaq

與qurtulmaq (“被救”)相同詞幹。與古回鶻語 [script needed] (qurtɣar-, “拯救”), 喀喇汗語 [script needed] (qutɣarmāq, “拯救”), 土耳其語 kurtarmak (“拯救”), 巴什基爾語 ҡотҡарыу (qotqarïw, “救”), 楚瓦什語 хӑтарма (hăt̬arma, “救”), 哈薩克語 құтқару (qūtqaru, “救”), 吉爾吉斯語 куткаруу (kutkaruu, “救”), 土庫曼語 gutarmak (“結束，完成”), 維吾爾語 قۇتقازماق (qutqazmaq, “拯救”), 烏茲別克語 qutqarmoq同源。
俚語義可能意譯自俄語 кончать (končatʹ)。

canını qurtarmaq

未受重傷而逃脫 (字面意思是「拯救自己的性命」)

Yanğınsöndürənlər körpəni ölümdən qurtarıblar

消防員把這個小嬰兒從死亡邊緣拯救回來

Bunu da bütün Qafqaz millətləri bilməlidir: mənim bu əsəri yazmaqda məqsədim millətimizi məsuliyyətdən qurtarmaq, insanpərvər kimi tanıtmaq, həmçinin erməni qonşuları məsul tutmaq, vəhşi və insaniyyətdən uzaq bir varlıq kimi nişan vermək də deyil.

Hence, all nations of Caucasus need to know this: my goal with writing this book is not to free our nation of responsibility or to present it as a humanitarian one, while holding Armenian neighbors responsible, pointing them out as savages, distant from any humanity.

1911, Məmməd Səid Ordubadi, “Məqsədin Ərzi”, 出自 Qanlı Sənələr, →ISBN; 再版為 Qanlı İllər, Baku: Qafqaz, 2007，頁號 7:

çətinliklərdən qurtarmaq

canımız qurtarsın

Sən Allah xahişini artıq yerinə yetir, canımız qurtarsın.

謝天謝地，因為滿足了她/他的要求，我們不用再煩惱了。

O hələ məktəbi qurtarmayıb.

Işini qurtarandan sonra mənə zəhmət olmasa zəng vur.

你什麼時候做完就給我打個電話。

Neft qurtaranda nə baş verə bilər?

2009 October 22, Azadlıq Radiosu, retrieved 2018-03-10:

Gec gəlib çıxmısan, kino artıq qurtardı.

你來得太晚了，電影都放完了。

Benzinim qurtarır, gərək gedim maşına benzin vurum.

我的車油要用完了，要去加油。

Qurtardı getdi!

完成 用於動副詞（結尾為-ib）後，表示動作的完成。

Elə vaxtlarım olub ki, 300-400 səhifəlik kitabı birnəfəsə - yemədən, içmədən, dincəlmədən oxuyub qurtarmışam.

我曾經試過不吃不喝不休息，一口氣讀完了三四百頁。

2017 December 21, Cəlli Komradlı, “Kitab mənim həyatıdmır”, 出自 Qəbələ qəzeti, Qəbələ，頁號 5:

Çörəyini tez yeyib qurtarmışdı


qışqırmaq

[ɡɯʃɡɯrˈmɑχ]

[kɯʃkɯrˈmɑχ]

尖叫 (+[賓格] üstünə) / (+ 與格（朝……尖叫）)


qısqanmaq

源自原始突厥語 *kïŕ (“吝嗇的”)。與土耳其語 kıskanmak同源。

çəkinmək

對……沒有信心 (+奪格)

şübhələnmək

對……沒有信心 (+奪格)

對……沒有信心 (+奪格)


qəbul etmək

第三義可能意譯自俄語 принимать (prinimatʹ)。

duş qəbul etmək

dərman qəbul etmək

qida qəbul etmək

Xristianlığı qəbul edən müsəlman qaçqınların sayı artır

皈依基督教的穆斯林難民數量正在增加。


rastlaşmaq

Onlar küçədə rastlaşdılar.

O çətinliklərlə rastlaşdı.

Mən ilk dəfə orada belə bir şeylə rastlaşdım.

我在那裡第一次遇到了這種事。


razılaşmaq

Nə qədər pul təklif etdilər, yenə də köçməyə razılaşmadı.

不管給他/她多少錢，他/她都還是不同意搬走。


rəngləmək

源自rəng (“顏色”) + -lə。


salmaq

源自原始突厥語 *sal- (“放，扔，掉，降低”)。

Ana əlini cibinə saldı. Cibində həmişə xırda pullar olurdu

母親把手放進口袋裡。她經常在裡面放零錢。

2012 December, Salatın Əhmədli, “Heyva çiçəkləri”, 出自 Azadinform.az:

flaş kartı kompyuterə salmaq

Vaxtın tamam olmağına iki gün qalmış işə başladı, amma əlləri elə əsdi ki, tacı yerə saldı

時間還剩兩天的時候，他開始工作，但他的手搖晃得太厲害，把王冠掉在了地上。

2014 June, “Yəhudi xalqından 4 pritça - TƏRCÜMƏ”, 出自 Ana.az:

1819-cu ildə Vürtemberq krallığından gələn almanlar Azərbaycanın qərbində, Gəncə yaxınlığında ilk koloniyanı - Helenendorf kəndini (indiki Göygöl şəhəri) saldılar

In 1819, Germans arriving from the Kingdom of Würtemberg founded their first colony, village of Helendendorf (present-day Göygöl city), in the west of Azerbaijan, near Ganja.

2012 July, Reyhan İsayeva, “Qisas almadan ölmə! Keçmişdən məktublar [Don't die before you've taken vengeance! Letters from the past]”, 出自 Mədəniyyət.az:

şəhər/kənd salmaq

nəyisə qiymətdən salmaq

kimisə gücdən salmaq

kimisə taqətdən salmaq

kimisə hörmətdən salmaq

kimisə nüfuzdan salmaq

dava salmaq

qalmaqal salmaq

qovğa salmaq


sancmaq

iynəni sancmaq

xəncər sancmaq

süngünü sancmaq

bayraq sancmaq


sataşmaq

與土耳其語 sataşmak同源。


sarımaq

源自原始突厥語 *sạr- (“纏繞”)。


sarımaq

源自原始突厥語 *sạr- (“纏繞”)。


satmaq

源自原始突厥語 *sat- (“售賣”)。與土耳其語 satmak、古突厥語 [script needed] (sat-, “售賣”)、哈薩克語 сату (satu, “售賣”)、烏茲別克語 sotmoq (“售賣”)、楚瓦什語 сот (sot)等同源。

Neçəyə satırsan?


saxlamaq

源自古安納托利亞土耳其語 [script needed] (sakla-, “守衛，保護”)，源自原始突厥語 *sạk (“察覺，警覺”)。與土耳其語 saklamak同源。

Bəs yaraqlı-esbablı bu gecə vaxtı burda ne qayırırsan? Düz adam burda gəzməz. Ay uşaqlar, bunu bərk saxlayın, görüm bu adamlar kimdir.
這麼晚了，你拿著武器在這裡幹啥呢？不幹虧心事的人才不會在這裡轉悠。嘿小夥子，快先抓著他，讓我看看那些人是誰。

1853, Mirzə Fətəli Axundov, Hacı Qara; 再版為 Mirzə Fətəli Axundov Seçilmiş Əsərləri. Üç Cilddə. I Cild., Baku: Şərq-Qərb, 2005，頁號 139:

保留，保存 (一般+動副詞 qoruyub)

Allah saxlasın!

願主保佑他/她（們）健康平安！

Uzun illər sevgini qoruyub saxlamaq.

Yox, evdə bu qədər pulu saxlamaq olmaz. Heç olmasa mücrünü bir başqa yerdə gizlədim.
不對，不應該在家裡放這麼多錢。我至少應該把這錢盒子藏到別處。

1899, Süleyman Sani Axundov, Tamahkar; 再版為 Süleyman Sani Axundov Seçilmiş Əsərləri., Baku: Şərq-Qərb, 2005，頁號 17:

站在……一邊（與 tərəf 連用）

Biz onların tərəfin saxlamasaq, kim saxlayacaq? Genə gərək bir zad özlərinə qoyaq qalsın; yoxsa bəd dua yiyəsi olluq.
我們不支持他們，誰來支持？我們要讓他們有東西可拿，不然他們會罵我們的。

Nə isə, qabaqda saxla, burdan o tərəfə özüm gedərəm, – deyib, əlini cibinə saldı, bir beşlik çıxardıb oturacağın üstünə qoyaraq maşından endi.
“總之，在那邊停下，我自己走過去。”他說著，伸手進口袋，掏出一張5馬納特放在座位上，下了車。

2017, Arif Ərşad, “Xeyir - dua”, 出自 Faktor.az:

ailəni saxlamaq

özünü saxlamaq


sağalmaq

源自sağ (“健康的”) + -al。


saymaq

源自原始突厥語 *sā(y)- (“數，考慮”)。與土耳其語 saymak、楚瓦什語 сума (suma, “數，讀，考慮，尊重”)等同源。

Sən iyirmiyə qədər saya bilirsən?

Neçəyə qədər saya bilirsən?

xərcləri saymaq

kimisə yaxşı adam saymaq

Adam olub, bizi daha saymır.

她/他成了名，不再尊重我們。

O səni saymır, heç adam yerinə də qoymur.

他不尊重你，甚至不把你當人。


sağaltmaq

[sɑɣɑɫtˈmɑχ]


sevmək

源自原始突厥語 *seb- (“喜歡，愛”)。對比土耳其語 sevmek。

Mən səni sevirəm.


silmək

源自原始突厥語 *sīl- (“抹，擦”)。與土耳其語 silmek等同源。

masanı/stolu silmək


seçmək

源自原始突厥語 *seč- (“選擇，挑選”)。
與古突厥語 [script needed] (seç-, “選擇，分辨”)、土耳其語 seçmek (“選擇，分辨”)、土庫曼語 seçmek (“選擇”)、雅庫特語 эс- (es-, “丟掉”)同源。

Matrix filmi tamaşaçıya suallarla meydan oxuyan bir filmdir. Hansı həbi seçərsiniz?

《黑客帝國》是一部用問題挑戰觀眾的電影。你會選擇哪片藥丸？

2012 November 6, “Matrix Fəlsəfəsi”, 出自 Azad Düşünce:

Hər ikisinə sahib ola bilməzsən, birini seçməlisən, ikincisindən isə əl çəkməlisən.

你不能都帶走，你必須選擇一個，留下另一個。

Amerikada yeni prezident seçildi


solmaq

源自共同突厥語 *sol-。


soruşmaq

Səndən bir şey soruşmaq istəyirəm

Soruşmaqdan utanma.


soyunmaq

源自soymaq (“給……脫衣”) + -in。對比土耳其語 soyunmak。

Qəzetin verdiyi məlumata görə, keçən həftə internetdə kredit əldə etmək üçün əllərində şəxsiyyət vəsiqələrini tutmuş və soyunmuş halda olan 167 gənc çinlinin video və şəkilləri yayıldı.

報紙報導稱，上週有167名中國年輕人為借貸而拍攝的裸體手持身份證的視頻和圖片流入網路。

2016 December 12, “Pul lazımdır? Soyun! — Çində kredit belə verilir [你想借錢嗎？先脫衣服！——這就是現在中國的借貸方式。]”, 出自 Banker.az:

Xoş gəlmisiniz! Buyurun, keçin içəri, soyunun.

歡迎光臨！進來吧，先把外套脫了。


soymaq

源自原始突厥語 *soj- (“剝皮”)。對比土耳其語 soymak。


soxmaq

源自原始突厥語 *sok- (“扎進，刺進”)，可能與原始突厥語 *sok- (“擊打，衝撞”)同源。對比喀喇汗語 سُقْماق (suqmāq)、土耳其語 sokmak (“插入”)等。

Lazım olmayan yerə burnunu soxma!

不要把鼻子貼在不對的地方！

bıçağı ürəyinə soxdu

Adama soxarlar!

One can get himself stabbed [for doing or saying something]

Adama tavan üstündə soxarlar.

One can get himself stabbed over a debt not paid duly.


susmaq

與土耳其語 susmak、克里米亞韃靼語 susmaq同源。

Mən daha susmayacağam!

Quşlar susdu.

1977, Elçin Əfəndiyev, Bir Görüşün Tarixçəsi; 再版為 Eçin Seçilmiş Əsərləri 2, Baku: Çinar-Çap, 2005，頁號 59:


söykənmək

Qapıya söykənməyin!

söykənə biləcək bir dost

Gəlin yalnız faktlara söykənək.


söndürmək

等同於sönmək (“熄滅”) + -dür。與土庫曼語、土耳其語 söndürmek、哈薩克語 сөндіру (söndıru)、烏茲別克語 so'ndirmoq同源。

yanğın söndürmək

işığı söndürmək

kompüteri söndürmək


süpürmək

源自原始突厥語。與土耳其語 süpürmek、楚瓦什語 шӑпӑр (šăp̬ăr, “掃把”)同源。


sönmək

源自原始突厥語 *sȫn- (“變暗，消失”)。與土耳其語 sönmek同源。


sınamaq

派生自共同突厥語 *sï̄n。

bəxtini sınamaq


sürüşmək

等同於sür- + -üş。

ayağı sürüşüb yıxılmaq

滑倒 (字面意思是「腳打滑的時候摔倒」)

Bir gün orada oynayanda, ayağım sürüşüb yıxıldım.

有一天我正在哪裡跳舞，結果滑倒了。

2013, Eşqanə Babayeva（譯者）, Bir adam yaratmaq [To Create A Man], translationNecip Fazıl Kısakürek所著的原著，頁號 21:

sürüş burdan!


sürünmək

dizin-dizin sürünmək

ilan sürünür


sürümək

源自原始突厥語 *südre- (“拖，拉”)。

sürünmək** süründürmək
** sürüntü
** sürüncək


sındırmaq

源自sın- (“碎裂，斷裂”) + -dır (使役態)。

Tilsimini sındırdığın otaq səmtində gedəcəksən.

You will go in the direction of the room whose curse you have broken.


sıxmaq

源自共同突厥語 *sïk-。

Əlimi sıxdı.

divara sıxmaq

limonu sıxmaq

Ayaqqabım sıxır.


söymək

源自共同突厥語 *sȫk- (“詛咒，咒罵”)。


söymək

源自sevmək，源自*seb- (“愛”)。/œj/ ← /ev/ 的發展對比方言ev (“房屋”) → öy、neft (“愛”) → nöyüt。

sevmək的另一種寫法


süzmək

源自原始突厥語 *süŕ-。與土耳其語 süzmek同源。

çay süzmək

çaxır süzmək

細緻檢查 (僅用於以下短語)

başdan-ayağadək süzmək

təpədən dırnağadək süzmək

gözlərini süzmək


süzmək

源自原始突厥語 *süŕ-。與土耳其語 süzmek同源。


sürmək

源自原始突厥語 *sǖr-，與土耳其語 sürmek同源。

maşın sürmək

Sibirə sürmək

müharibə beş il sürdü

uzun sürən xəstəlikdən vəfat etdi

她/他在經歷了漫長的疾病後去世


səpmək

源自原始突厥語 *sep- (“撒，灑”)。


talamaq

talan** talan etmək
** talançı
*** talançılıq


sıçramaq

[sɯt͡ʃrɑˈjɯʃ]


tapdalamaq

可能派生自原始突厥語 *tep-、*dēp- (“踩，踏”)，與təpik (“踢”)有關。源頭可能是擬聲詞。

[tɑptɑɫɑˈmɑχ]


tapşırmaq

源自古安納托利亞土耳其語 [script needed] (tapšurmaq)。與土耳其語 tapşırmak、烏茲別克語 topshirmoq (“寄送，轉交”)、維吾爾語 تاپشۇرماق (tapshurmaq)、吉爾吉斯語 тапшыр (tapşır, “轉交；分配”)同源。

[tɑpʃɯrˈmɑχ]


tanımaq

源自原始突厥語 *tạnu- (“認識，知道”)。與土耳其語 tanımak、哈薩克語 тану (tanu)、吉爾吉斯語 тануу (tanuu)、楚瓦什語 тынӑ (tynă, “目擊者”)同源。

Sən onu çoxdandan tanıyırsan?

你認識 他/她很久了嗎？

Hə, amma sözün düzü o qədər yaxından tanımıram.

是的，不過說句實話，我跟他/她不太熟。

Dost dar gündə tanınar. (諺語)

(字面意思是「有需要的時候，才能看清誰是朋友。」)

Mən buranı yaxşı tanımıram. Gəl naviqatoru yandıraq!

我不太熟悉這裡，還是打開GPS吧！

Dostum o qədər arıqlayıb ki, onu görəndə tanımadım.

我朋友瘦了好多，我見到他的時候都沒認出他來。

Təzə qurulan dövləti hələ heç kim tanımadı.

目前這個國家還沒有得到承認。


tapmaq

源自原始突厥語 *tăp- (“找到”)。與方言土耳其語 tapmak (“找到”)、克里米亞韃靼語 tapmaq、土庫曼語 tapmak、烏茲別克語 topmoq、維吾爾語 تاپماق (tapmaq)、楚瓦什語 туп (tup)同源。與土耳其語 tapmak (“崇拜，禮拜”)無關。

Axtaran tapar

Ev açarımı tapa bilmirdim, ancaq bir saat axtarandan sonra tapdım.

我之前找不到家門的鑰匙，找了一個小時才找到。

təsdiqini tapmaq

得到證實 (字面意思是「找到證實」)


taxmaq

源自原始突厥語 *dAk- (“繫，加”)。與土耳其語 takmak等同源。

geymək

穿，戴 （衣服、首飾等）

geymək

穿，戴 （衣服、首飾等）

çıxarmaq

穿，戴 （衣服、首飾等）

yaddaş kartı kompüterə taxmaq

穿，戴 （衣服、首飾等）

barmağına üzük taxmaq

papaq taxmaq

kəmər taxmaq

穿，戴 （衣服、首飾等）

Qabaqlar sırğa yalnız qızlar taxardı, ancaq indi oğlanlar da taxır.

以前，只有女孩兒會戴耳環，但現在也有男孩兒戴。


tikmək

源自原始突厥語 *dik- (“豎直的；豎直放置”)。
對比土耳其語 dikmek (“縫”)、庫梅克語 тикмек (tikmek, “縫；建築”)、哈薩克語 тігу (tıgu)。

Evdə oturub, paltar tikmək öyrənir, yemək bişirmək öyrənir

她/他待在家裡，學習縫衣服和做飯。

2011 February 9, Azadlıq Radiosu, “Çaylı kəndində görüb eşitdiklərimiz”, 出自 (請指定書籍名或刊物名):

paltar tikmək

ev tikmək

–Yadında, Zeynal, bir bina tikmək istəyirdin e, fırlanan, ha, ha, ha.
#*:: 你還記得嗎，Zeynal，你說過你想建一棟會旋轉的房子，哈哈哈。

1960, Anar, Sabah biz ayıq olacaylq , Nurlan, page 84:


toplamaq

派生自原始突厥語 *top (“全部，完全”) + -la。與土耳其語 toplamak同源。


toqquşmaq

與土耳其語 tokuşmak同源。

iki sərnişin avtobusu toqquşdu


toxumaq

源自共同突厥語 *doku- (“編織”)。


toxunmaq

源自共同突厥語 *tokï-。

– Əslində, vermək istədiyim suala toxundunuz.

實際上，你解決了一個我想要問的問題。


tullamaq

siqareti tullamaq


tökülmək

源自tök + -ül。


törəmək

源自共同突厥語 *töre- (“出生，起源”)。與古突厥語 [script needed] (törü-, “產生”)同源。


dırmaşmaq

對比克里米亞韃靼語 tırmaşmaq、土耳其語 tırmanmak。

divara dırmaşmaq


təmsil etmək

Siz kimi təmsil edirsiniz?


təmizləmək

qan ləkəsini təmizləmək


tərifləmək

Oğlan yaxşi oxuduğu üçün, müəllimə onu təriflədi.

老師表揚那個男孩子學習好。

Bəsdir təriflədin hakimiyyəti, bura Məclis deyil.

讚揚政府已經夠多了，這裡又不是國民議會。


tərləmək

源自tər (“汗”) + -lə。


təsəvvür etmək

Mən bunu heç vaxt təsəvvür etməzdim.

我根本就沒有想象過這個。

Təsəvvür et ki, bir gün bütün dünyada sülh hökm sürəcək.

想象有一天和平降臨全世界。


təəccübləndirmək

Sizi orada görməməyim məni təəcübləndirdi.

我很驚訝沒在那裡看見你。


təəccüblənmək

Bu sözləri eşidəndə çox təəccüblənmişdim.

沃聽到這些話的時候，十分震驚。

Əvvəlcə, məni görməyinə təəccübləndi.

一開始，他/她很驚訝看到我。


tutmaq

源自原始突厥語 *tut- (“抓住”)。
與古突厥語 𐱃𐰆𐱃 (tut-, “抓，保持，擁有”)、土耳其語 tutmak (“抓，持”)、巴什基爾語 тотоу (totou, “抓，持”)、楚瓦什語 тытма (tytma, “抓，持”)、哈卡斯語 & 紹爾語 тударға (tudarğa, “抓，持，控制，克制”)、吉爾吉斯語 тутуу (tutuu, “抓”)、土庫曼語 tutmak (“抓，持，租，填”)、圖瓦語 тудар (tudar, “抓，持”)、烏茲別克語 tutmoq (“抓，持，拿”)、雅庫特語 тут (tut, “抓，持”)同源。

güman etmək

假設，假定 （一般用第一人稱複數命令式 + ki 的形式）

zənn etmək

假設，假定 （一般用第一人稱複數命令式 + ki 的形式）

Çiçəkləri və kəlbətini əlində bərk tutmuşdu ki, salıb itirməsin.

他手上輕輕握著花和鉗子，這樣就不會把花掉在地上。

Əlində nə tutursan?

Onun zırıldamaları fasiləsiz aglamağa keçəndə əlindən tutub evə gətirdim.

她哭得越來越大聲，我一把抓住她，帶她回家。

2017, Vahid Çəmənli, Dəli Çəmənli, →ISBN:

Yol polisinin sərxoş tutduğu sürücü ayıq çıxdı.

被交警認定醉酒的司機清醒了。

balıq tutmaq

Hadisənin şahidləri işə qarışıblar, cinayətkarı tutublar.

目擊者介入並逮捕了嫌犯。

2016 August 8, “Olimpiadada daha bir biabırçılıq”, 出自 Day.az:

假設，假定 （一般用第一人稱複數命令式 + ki 的形式）

Tutaq ki, bu iş alındı. Sonra nə?

要是成功了，後面該怎麼做？

Tutalım ki, mən buna razıyam. Bəs başqaları necə?

假設我同意，那麼其他人呢？

Bakıya köçdük, ikiotaqlı mənzil tutduq, orada altı ay qaldıq.

我們搬到了巴庫，租下一間兩室公寓，在那裡住了六個月。

Xərcləri aşağı saxlamaq üçün, bir neçə nəfərimiz avtobus tutduq və oraya bir yerdə getdik.

為了降低開銷，我們中的幾個人租了一輛巴士一起過去。

Türkmənistan Prezidenti Qurbanqulu Berdiməhəmmədovun sərəncamında deyilir ki, əgər yol verilmiş nöqsanlar qısa müddət ərzində aradan qaldırılmazsa məmur tutduğu vəzifədən azad ediləcək.

土庫曼斯坦總統庫爾班古力·別爾德穆哈梅多夫的法令規定，如果官員無法在短時間內改正缺點，就會被免職。

İkinci Dünya Müharibəsindən sonra, Almaniyada çoxlu nasistlər müharibədən əvvəl tutduqları vəzifələrini tutmağa davam etmişdilər.

二戰以後，許多德國納粹前官員依然官復原職。

Tutduğunuz mövqe bizə aydındır, amma biz onunla razı deyilik.

我們明白你的立場，但我們並不同意。

Birdən onu güclü qorxu tutdu.

勾引（僅用於qız tutmaq）

Təbii ki, cəmiyyətdə artıq özünə yer eləmiş bu fikrin baş səbəbkarı “qız tutmaq” məqsədi ilə müxtəlif parkları, ticarət mərkəzlərini, ictimai obyektləri gəzən oğlancığazlarımızdır.

當然，這個已經扎根於社會的想法的主要來源，是一些男孩子到各個公園、商場和公共場所去“泡妞”的行為。

2014 June 23, Fərid Nietzsche, Yazar.in:

Başa düşmədim, sən kitabxanaya oxumağa yoxsa qız tutmağa gedirsən?

我不太明白，你到圖書館是去學習的還是去泡妞的？

temanı/mövzunu tutmaq

Orjinalı görənlər temanı tutar.

看過原著的人就會理解主旨。


tərpənmək

源自原始突厥語 *depre- (“移動，攪動，晃動”) + -n。與土耳其語 deprenmek同源。

Tərpənmə! Olduğun yerdə dur!


unutmaq

源自原始突厥語 *umnï-t-。與楚瓦什語 ман (man, “忘記”)同源。參見土耳其語 unutmak。


udmaq

源自原始突厥語 *yubut- (“吞”)。與土耳其語 yutmak、楚瓦什語 ҫӑт (śăt)等同源。


udmaq

源自原始突厥語 *ut- (“贏”)。與土耳其語 utmak同源。


bezmək

源自原始突厥語 *bẹŕ- (“顫抖；憎恨，厭倦”)。與土耳其語 bezmek等同源。


uzaqlaşmaq

mövzudan uzaqlaşmaq

Onlar bir-birindən tədricən uzaqlaşmağa başladılar.


utanmaq

源自共同突厥語 *ubun (“羞愧”) + -an。與土耳其語 utanmak同源。

Soruşmaqdan utanma.

Utanım sənin yerinə!

你真不要臉！ (字面意思是「我要是你，我會感到羞愧的！」)


uzanmaq

對比uzun (“長的”)。與土耳其語 uzanmak同源。

Məryam evə çatanda, Yəhya hələ divanda uzanmışdı.

Məryam 回家的時候，Yəhya 還躺在床上。

Məryam evə çatan kimi, divana uzandı.

Məryam 一回到家就躺倒在沙發上。

Roman üç əsr boyunca uzanır.

Gürcüstanın Müsəlmanlar Birliyinin sədri Tariel Nakaidze isə meriyanın məscidlə bağlı məsələdə mövqeyinin çox zəif olduğunu bildirib: “Şəhər rəhbərliyinin bu problemin həlli üçün siyasi iradəsi yoxdur. Buna görə də proses uzanır”.

格魯吉亞穆斯林聯盟主席 Tariel Nakaidze 稱，市長辦公室對清真寺的立場很薄弱：“市政府沒有解決這個問題的政治意願。所以過程被推遲了。”


uçmaq

源自原始突厥語 *uč- (“飛”)。。與土耳其語 uçmak、楚瓦什語 вӗҫ (vĕś)等同源。


uydurmaq

Allah olmasaydı onu uydurmaq lazım gələrdi.

如果上帝並不存在，也有必要把他創造出來。

Nəyi yenə uydurdun?

sakitlik uşağı uydurdu


varmaq

源自原始突厥語 *bar- (“走，去，來，到”)。與土耳其語 varmak、烏茲別克語 bormoq、楚瓦什語 пыр (pyr)等同源。

təfsilatına varmaq

təfsilatına varmadan

ifrata varmaq


vermək

源自原始突厥語 *bēr- (“給”)。與古突厥語 [script needed] (ber-, “給”)、土耳其語 vermek等同源。

Bu kitabı verirəm sənə, otur oxu.

我給你這本書，坐下來讀吧。

Neçiyə verərsən?

Sən o qədər yaraşıqlı oğlansan ki, qız olsaydım sənə verərdim.

你真的好帥啊，我要是女的，都想跟你上床。


vurmaq

源自原始突厥語 *hur-。與古突厥語 𐰆𐰺 (ur-)、土耳其語 vurmak、烏茲別克語 urmak等同源。

şillə vurmaq

Adətən belə hadisələrdə xəbərdarıq atəşi açırlar. Amma bunlar birbaşa bizə atdılar. Əkbərin sinəsindən vurdular

一般遇到這種情況，都會有警告射擊，但這次他們直接開始對我們開槍。他們射中了 Əkbər 的胸口。

2016 August, “Nardaran işi məhkəməsində: Polisi gözümün qabağında öz həmkarı vurdu [The Nardaran case in trial: The colleague of the police shot him in front of my eyes.]”, 出自 Dosye.az:

dördü ikiyə vurmaq

saça rəng vurmaq

döymə vurmaq

Maşına benzin vurmaq.

僅用於özünü vurmaq (“假裝”)

Özünü xəstəliyə vurma!


xatırlamaq

[χɑtɯrɫɑˈmɑχ]


xoşu gəlmək

Səndən xoşum gəlir!

Sənin futboldan xoşun gəlmir.

Onun böyük auditoriya qarşısında səhnəyə çıxmaqdan çox xoşu gəlirdi.

他很喜歡走上台面對許多觀眾。


xərcləmək

源自xərc (“花費”) + -lə。

[χærd͡ʒlæˈmæk]

Dünən çox pul xərclədim.

Çalışginən maaşının hamısını xərcləmə, biraz qırağa da at.

別把你的工資用光，留一點下來。


xəyanət etmək

əri ona xəyanət edib


yamsılamaq

派生自yan (“邊，側”)。與土耳其語 yansılamak同源。

ağzını yamsalamaq


yalamaq

源自原始突厥語 *yālga- (“舔”)。與土耳其語 yalamak同源。


yarmaq

源自原始突厥語 *yār-。與楚瓦什語 ҫур (śur)等同源。

odun yarmaq


yaraşmaq

Belə hərəkətlər bizə yaraşmaz.

這樣的行為不值得我們去做。

Bu kurtka sənə yaraşmır.


yanacaq

[jɑnɑˈd͡ʒɑχ]

[jɑnɑˈd͡zɑχ]

yanmaq 的主動將來定分詞


yandırmaq

Qələbə çalmaq istəyən arxasınca bütün körpüləri yandırmalı, geri çəkilmək üçün bütün yolları kəsməlidir

為了取勝，必須燒掉後面的所有橋，切斷所有的退路。

2015, Rövşən Abdullaoğlu, Arxadakı körpüləri yandırın, Qədim Qala:

Nə işıq varımızdır, nə qaz, odun yandırırıq

我們既沒有電也沒有天然氣，我們燒柴。

Yazığın evini yandırblar, özünü döyüblər

他們點燃了那個可憐人的房子，把他/她痛打了一頓。

Yanımda zəhmət olmasa siqaret yandırma.

Televizoru yandır, görək, nə göstərirlər

打開電視，看看現在發生了什麼事情


yapışmaq

源自原始突厥語 *yap-ïĺč- (“粘貼”)。與楚瓦什語 ҫыпӑҫ (śyp̬ăś)、土耳其語 yapışmak等同源。


yaratmaq

源自原始突厥語，參見匈牙利語 gyárt (“製造”)。詞根可能派生自原始突厥語 *yara (“足夠，成功”) + 使役態後綴 -t。
與土耳其語 yaratmak、烏茲別克語 yaratmoq、吉爾吉斯語 жаратыл (caratıl, “被創造”)、哈薩克語 жарату (jaratu)、巴什基爾語 яратыу (yaratïw)、韃靼語 яратучы (yaratuçı, “創造者”)、維吾爾語 ياراتماق (yaratmaq)等同於。
等同於yaramaq + -t。


yanılmaq

源自原始突厥語 *yaŋïl。與土耳其語 yanılmak同源。


yaxınlaşmaq

Ona yaxınlaşmağa cəsarət etmədim.


yerləşdirmək

topları yerləşdirmək


yetişmək

Yetişdi istirahət vaxtı.

İslandiyada qarpız yetişmir.


yola salmaq

字面意思為“放到路上”。

[joˈɫɑ sɑɫˈmɑχ]


yatmaq

源自原始突厥語 *yạt-。與土耳其語 yatmak、哈薩克語 жату (jatu, “躺”)、烏茲別克語 yotmoq (“躺”)同源。

bütün gecə yatmamışam

Sakit ol, atan yatır

Beş il həbsdə yatdım

Maşın xodlanmır! Akkumulyatoru yatıb diyəsən.

車沒有啟動！看來是電池沒電了。


yaşamaq

源自共同突厥語 *yāša-，派生自原始突厥語 *yāĺ。


yerləşmək

源自yer (“地方，地點”) + -ləş。

Kitabxana məktəbi ilə üzbəüz yerləşir.

Qonaqlar yay evində yerləşdilər.

Kompüter çantama yerləşmir.

這台電腦塞不進我的包裡。


yellənmək

yelləmək 的被动形

yelləncəkdə yellənən qız


yeritmək

yürütmək

yerimək (“走”) 的使役形；使走

yerimək (“走”) 的使役形；使走

sülhpərvər siyasət yeritmək

qoşun yeritmək


yapışdırmaq

等同於yapışmaq (“貼在”) + -dır。與楚瓦什語 ҫыпӑҫтар (śyp̬ăśtar)等同源。

[jɑpɯʃdɯrˈmɑχ]

Divara hər hansısa bir şəkil yapışdırmaq üçün diş məcunundan istifadə edə bilərsiniz.

你可以用牙膏把畫像貼在墻上。

2016 November 2, “Diş məcunu nələrə qadir imiş”, 出自 İki Sahil:


yolmaq

源自原始突厥語 *yol-。與楚瓦什語 ҫӑл (śăl)、土耳其語 yolmak、維吾爾語 يۇلماق (yulmaq)、雅庫特語 сулуй (suluy)同源。
與yol (“路”)無關，其派生自*yōl。


yoxlamaq

對比克里米亞韃靼語 yoqlamaq (“順道拜訪”)、庫梅克語 ёкъламакъ (yoqlamaq, “點名”)。


yonmaq

源自原始突厥語 *jōn-。


yoğurmaq

源自原始突厥語 *jugur-。與土耳其語 yoğurmak、楚瓦什語 ҫӑр (śăr)同源。

xəmir yoğurmaq

palçıq yoğurmaq


yazmaq

源自原始突厥語 *yạŕ- (“寫”)。與土耳其語 yazmak、土庫曼語 ýazmak、克里米亞韃靼語 yazmaq、楚瓦什語 ҫыр (śyr)等同源。

Yəhyə Yaquba məktub yazmayıb.

Yəhyə 沒有給 Yaqub 寫信。

Həkim ona doğru diaqnoz qoyub, dərman yazdı.

醫生準確地給他做了診斷，開了藥。


yummaq

源自原始突厥語 *yum-, *yüm- (“閉上（眼、嘴）”)。參見土耳其語 yummak。

gözlərini yummaq

geniş yumulmuş gözlər

ağzını yummaq


yorulmaq

可能源自古安納托利亞土耳其語 [script needed] (yorı-, “行走”)。或可能派生自yor- (“使疲倦”) + -ul，源自共同突厥語 *yor-。

Nə olar bir anlığ keçmişə dönsəm?/Bəxtimi oyada bilsəm/Ağrısız acısız yaşaya bilsəm/ Yamanca yorulmuşam mən

假如我能回到過去一會兒/（我要）喚醒我的運氣/無憂無慮地生活/我早已厭倦了（現在的生活）

İşdə çox yoruluram


yıxılmaq

等同於yıxmaq (“打倒，擊倒”) + -ıl。


yataq

源自yat- (“睡，躺下”) + -aq。與土耳其語 yatak同源。

yatmaq 的第一人稱複數命令式


yıxmaq

源自原始突厥語 *yïk- (“壓，碾；打倒”)。與土耳其語 yıkmak同源。

Qardaşın həddindən artıq çox içir. Araq onu yıxacaq.

你兄弟喝酒喝太多了。伏特加會把他擊倒的。

hakimiyyəti yıxmaq


yaymaq

源自原始突厥語 *yād- (“散佈”)。

yayılmaq

“得到傳播”, 不及物動詞

qorxu yaymaq

xəstəlik yaymaq

dini yaymaq


yükləmək

源自yük + -lə。

faylları kompüterə yükləmək

faylları serverə yükləmək


yırtmaq

源自原始突厥語 *yīr-、*yï̄r- (“撕裂，撕碎”)。可能是cırmaq (“撕開”)的同源對似詞。與土耳其語 yırtmak同源。


yığmaq

源自原始突厥語 *yïg- (“收集，聚集”)。參見土耳其語 yığmak。
“撥號”及“打字”之義可能意譯自俄語 набира́ть (nabirátʹ)。

bütün şeyləri bir yerə yığmaq

把所有東西聚集到一個地方

nömrəni yığmaq

Bir saatdan sonra özü məni yığdı

一個小時候，他/她親自打電話給我。

Mirzə Cəlilin köməyi ilə “Kommunist” mətbəəsində naborçu işlədim.Bir müddət keçdi, gördülər ki, təmiz yığıram, mənə ən ciddi materialları da etibar etdilər.

在 Mirza Jalil 的幫助下，我進入《共產主義者報》，在印刷廠當上了一名排字員。不久，他們見我排字很整齊，對我產生了信任，把最重要的材料交給我。

Onlar məni artıq yığdılar.


yanmaq

源自原始突厥語 *yan- (“燃燒”)。
與喀喇汗語 [script needed] (yan-, “燃燒”)、土耳其語 yanmak、克里米亞韃靼語 yanmaq (“燃燒”)、巴什基爾語 яныу (yanïw, “燃燒”)、楚瓦什語 ҫунма (śunma, “燃燒，閃光，擔心，遭受”)、哈薩克語 жану (janu, “燃燒”)、吉爾吉斯語 жануу (canuu, “燃燒”)、土庫曼語 ýanmak (“被燒”)、烏茲別克語 yonmoq (“to ignite, glow”)、雅庫特語 сандаар (sandaar, “閃光”) (< 使役態 *jan-tɨr-)同源。

işləmək

（電器、引擎等）處於啟動狀態

açılmaq

（電器、引擎等）開始工作

işə düşmək

（電器、引擎等）開始工作

hərəkətə gəlmək

（電器、引擎等）開始工作

sönmək

（電器、引擎等）開始工作

Sobada odun yanırdı.

Stolun üstündə şam yanır.

İkimərtəbəli ev təmamilə yanıb.

一棟兩層樓高的房屋被完全燒毀。

Kababı tez-tez çevirmək lazımdır ki, yanmasın.

需要不時將烤肉串翻面，以免烤焦。

- Sözün düzü, çox təkliflər gəldi, amma mən ehtiyat etdim. Bir dəfə yandım deyə, ikinci dəfə yanmaq istəmədim.

說句實話，我收到許多錄用通知，但我都是小心謹慎地跟進。因為我失敗過一次，我不想再失敗一遍。

2017 January 18, Əli Rəhimoğlu, News Milli.az:

Jurnalist xanım işdə "yandı" - Yorğunluqdan öldü

女記者在崗位上過勞 - 勞累過度而死。

günəşdə yanmaq

İşıq niyə yanmır? Qaranlıqda oturmuşuq.

燈怎麼沒開？我們坐在黑暗裡。

（電器、引擎等）處於啟動狀態

Bütün gecə televizor yanır

（電器、引擎等）開始工作

Düyməyə basanda, işıq yanır

Kompyuterim köhnə olduğuna görə gec yanır

我的電腦太舊了，所以開機很慢。

Hava limanına gec gəldim, biletim yandı.

我到機場太晚了，機票作廢。

有強烈的情感 強烈地愛慕，渴慕

Sənin üçün yanıram

我想要你 (字面意思是「我為你燃燒」)

有強烈的情感 關心，擔心

Sənə nə, evin yıxılsın, füqəra üçün yanırsan?

你這傢伙，又有幾何，關心過窮人？

1911年以前, Mirza Alakbar Sabir, “Ağlaşma”, 出自 (請指定書籍名或刊物名):


yetirmək

məktubumu ona yetirmədilər

傷害，使遭受（壞的結果）

özünə xəsarət yetirmək

kiməsə zərər yetirmək

僅用於özünü yetirmək：及時到達

Qardaşımın toyuna özümü yetirəmmədim

我沒能及時趕到我兄弟的婚禮。

僅用於özünü yetirmək：衝，急忙、匆忙前往

Özümü dəhlizə yetirdim.

2009 September 4, Sərvaz Hüseynoğlu, Ədəbiyyat:

跟上 (學業、科目) [+奪格]

meyvə-tərəvəz yetirmək

övlad yetirmək


yağmaq

源自原始突厥語 *yag- (“下雨”)。
與土耳其語 yağmak、哈薩克語 жауу (jauu)、楚瓦什語 ҫу (śu)等同源。

Yağış yağır

現在在下雨。 (字面意思是「雨在下。」)

Gözündən nur yağır.

他的雙眼中滿是善良。 (字面意思是「光線從他的眼睛中發射出來。」)

Üzündən sevinc yağır.

他的臉上充溢著喜悅。 (字面意思是「喜悅從他的臉上散發出來。」)

Sir-sifətindən zəhrimar yağır.

他怒視著。 (字面意思是「毒從他的臉上散發出來。」)

İcra Başçısı Məsi Qonaqlının dalınca qarğış, söyüş yağırdı.

一陣咒罵灌進 Məsi Qonaqlın 市長的耳中。

2005, İsa Muğanna, Qəbristan, →ISBN; 再版為 İsa Muğanna. Seçilmiş Əsərləri. Altı cilddə., 卷 5, Baku: Avrasiya Press, 2009，頁號 19:


çalmaq

源自原始突厥語 *čal-。


çalmaq

可能與詞源1相同，但顏色義可能源自共同突厥語 *čāl (“灰色的”)。

被塗成……的顏色 [+與格]

看起來像，相似 [+與格]


çevrilmək

çevirmək 的被动形


çimmək

與土耳其語 çimmek同源。可能與古突厥語 [script needed] (čom-, “沉”)、烏茲別克語 choʻmmoq (“沉”)同源。


çevirmək

源自原始突厥語 *čebir-。與楚瓦什語 ҫаврӑн (śavrăn)同源。

dövləti çevirmək

kanalı çevirmək


çatdırmaq

等同於çatmaq (“到，達”) + -dır。與土耳其語 çattırmak同源。
“引，帶”之義可能仿譯自俄語 доводить (dovoditʹ)。

[t͡ʃɑtːɯrˈmɑχ]

[t͡sɑtːɯrˈmɑχ]

Sifarişlər Rusiya, Türkiyə, Gürcüstandan 1-2 günə gəlirsə, Çindən 5 günə çatdırırıq.

如果訂單在1-2天內從俄羅斯、土耳其或格魯吉亞寄來，我們會在5天內送到中國

malları evə çatdırmaq

Ailəyə bədxəbər çatdırmalı mən oldum.

是我不得不把壞消息告訴了家人。

引，帶（某人或事物到達某一點）

intihar həddinə çatdırmaq

işi sona çatdırmaq

İşim həddindən artıq çoxdur, hər şeyi vaxtında çatdırmıram!

我要幹的事情太多了，沒法樣樣都按時完成！

”Qəbələ” fiziki cəhətdən çatdırmırdı

從身體狀況來看，卡巴拉隊並沒有取得多少進步。

2017 June 23, Səbuhi Tofikoğlu, Publika.az:


çaxmaq

源自共同突厥語 *čak- (“擊打”)。

bir güllə çaxmaq

ildırım çaxdı

حیدر بابا ایلدریملار شاخاندا

再一次記住我和我的名字。

.سئللر سولار شاقیلدایوب آخاندا کچدی گلممه دیم گج اولدی

1954, Mohammad-Hossein Shahriar, 譯者 Hasan Javadi, Heydar Babaya Salam:


çatmaq

源自原始突厥語 *čat- (“使在一起”)。與喀喇汗語 جَتْماقْ (čatmāq)、土耳其語 çatmak、克里米亞韃靼語 çatmaq同源。

Yuxarıdan qutunu endirə bilərsən? Oraya əlim çatmır.

你能幫忙把那邊的盒子拿下來嗎？我的手夠不著。

Axır ki, beş saatlıq yoldan sonra, evə çatdıq.

最後，在經歷五個小時的旅途後，我們到家了。

Həyatda nə arzun varsa hamısına çatasan.

(字面意思是「祝你實現生活中所有的願望。」)

Hamıya yemək çatmadı, gərək yenə bişirim.

這些不夠所有人吃的，所以我要煮多一點。

Getdim çörək almağa, 50 gəpiyim çatmadı.

我去買麵包，但是（帶的錢）差50戈比。

Bu texnologiya yenilikləri, dünyanın hər yerində rahatca işləyən avadanlıqlar bizə çatanda niyə lazımsız bir şeyə çevrilir, görəsən?

這些技術革新在全世界都運轉良好，為什麼到了我們這兒就沒用了呢？

Bizə çatanda, pul heç vaxt tapılmır

輪到我們領工資的時候，永遠都沒幾個子兒

Sənə demədim ora daha getmə? Deyəsən çatmadı.

我不是告訴過你不要再去那裡了嗎？你好像沒聽懂我的話。


çatmaq

tonqal çatmaq


çürümək

源自原始突厥語 *čẹr (“腐爛；疾病，生病；污垢；痛苦，悲傷”)，可能與çirk (“污垢”)有關。與土耳其語 çürümek同源。


çıxartmaq

çıxarmaq的另一種寫法


çökmək

源自原始突厥語 *čök- (“跪，坐”)。與土耳其語 çökmek同源。

Çimərliyə gözlənilmədən zəhərli duman çökdü.

一陣有毒的霧突然降到海灘上。

Bina çöküb, 4 nəfər dağıntılar altında qaldı.

建築物倒塌，四人被困廢墟下。

diz çökmək

oturacağa çökmək


çağırmaq

與土耳其語 çağırmak同源。與çağ (“時間”)無關。

[t͡ʃɑɣɯrˈmɑχ]

[t͡sɑɣɯrˈmɑχ]

Qulağımız belə öyrəşmişdi, atam qapıdan içəri girən kimi mütləq mənim adımı çağırırdı. Hətta evdə olmasam da.

我們都聽習慣了，我爸一進家門就會叫我的名字。哪怕我不在家的時候也是這樣。

2011 September 3, Nərmin Hüseynzadə, Azadlıq Radiosu:

Çağır onu bura!

taksi çağırmaq

Əhmədi dindirmə üçün polis idarəsinə çağırıblar.

艾哈邁德被叫到警察局問話。

Luiziana atışması: 3 polisin ölümündən sonra Obama təmkinliyə çağırır.

路易斯安那槍擊案：此案造成三名警察死亡後，奧巴馬呼籲控槍。

Aşıq gördüyünü çağırar.

(字面意思是「ashugh（傳統音樂家）唱出他所看見的東西。」)

我只是把我所看見的說出來；人應該只說出自己親眼所見的東西。


çəkilmək

等同於çəkmək (“拉，移動”) + -il。

kinolara çəkilmək

Mən Bakıya gəldim, ancaq nədənsə o, sözündən çəkildi.

我來到巴庫，但出於某種原因，他食言了。

2017 January 1, Pərviz Məmmədli, Ismayıllı xəbərləri:

Rusiya qoşunları Cənubi Osetiya ilə Gürcüstanın inzibati sərhədindən cənubda yerləşən Qori şəhərini ələ keçiriblər. Gürcü qoşunları cənuba doğru çəkilirlər.

俄軍佔領了南奧塞梯和格魯吉亞邊境以南的 Qori 城。格魯吉亞軍隊向南撤退。


çıxmaq

源自原始突厥語 *čïk- (“出”)。與古突厥語 [script needed] (čïk-, “走出”)、土耳其語 çıkmak等同源。

Səhər tezdən evdən çıxmaq

(字面意思是「走出房子」)

Yol polisinin sərxoş tutduğu sürücü ayıq çıxdı.

交警認為喝醉了的司機，結果是清醒的。

Hamı ona inanırdı, amma o yalançı çıxdı.

大家都相信他，沒想到他卻是在說謊。

Məni çıx, mən gələ bilməyəcəyəm

Bir-iki nəfəri çıxmaq şərti ilə burada hamının yaxşı işi var.

除去少數幾個人，這裡基本上人人都有好工作。


öyünmək

uğurlarla öyünmək


öldürmək

等同於ölmək (“死”) + -dür。與哈薩克語 өлтіру (öltıru, “殺”)、土耳其語 öldürmek (“殺”)、烏茲別克語 o'ldirmoq (“殺”)、吉爾吉斯語 өлтүрүү (öltürüü, “殺”)同源。

Kənd sakini qardaşını pul üstündə öldürdü.

那個村民為了錢把他兄弟殺了。


öymək

源自共同突厥語 *ög-。


ötürmək

源自ötmək + -ür。

dərsi ötürmək


öpmək

源自共同突厥語 *öp-。與土耳其語 öpmek同源。

kimisə yanağından öpmək

kimisə dodaqlarından öpmək


öskürmək

源自原始突厥語 *üskür-。與土耳其語 öksürmek、楚瓦什語 ӳсӗр (üs̬ĕr)等同源。


ölçmək

源自原始突厥語 *ül-, *öl-č- (“測量，度量”)，參見ülgü。與土耳其語 ölçmek (“測量”)、楚瓦什語 виҫ (viś, “測量”)同源。

qızdırmanı ölçmək

uzunluğu/qalınlığı ölçmək

xətkeşlə ölçmək

parçanı ölçmək

Rusların bir deyimi var, deyir "Yeddi dəfə ölç, bir dəfə kəs."

俄羅斯有句諺語，意思是“量七次，割一次”。


ötən

ötmək (“經過”) 的主語非過去式分詞


örtmək

源自原始突厥語 *ört- (“覆蓋”)， 參見örpək (“頭巾”)。
與土耳其語 örtmek (“覆蓋，關”)、楚瓦什語 витме (vitme, “覆蓋，保護，關”)等同源。

Qapını ört!

Buludlar göyü örtdü.


ölmək

源自原始突厥語 *öl- (“死”)。與土耳其語 ölmek、哈薩克語 өлу (ölu, “死”)、烏茲別克語 oʻlmoq (“死”)等同源。

O kəbab yeməkdən ötrü ölür.

Bu söhbət artıq çoxdandan ölübdür!

這個問題老早就沒意義了！


üşümək

源自原始突厥語 *üĺi- (“凝結，凍結；（冷風）吹”)。


üzmək

源自共同突厥語 *yüz-。與土耳其語 yüzmek、哈薩克語 жүзу (jüzu)同源。


üzmək

源自共同突厥語 *üz-。與土耳其語 üzmek同源。

özünü üzmək


ötmək

源自原始突厥語 *öt- (“經過，穿過”)。與楚瓦什語 вит (vit)同源。

keçmək

(時間) 流逝，經過，過去

ötürmək** ötürmə
** ötürhaötür
** ötür-ötür
** ötürücü
** ötürülmək
** ötürüm

Yolda onun maşını bizimkini ötdü.

他的車在路上超過了我們。

Amerikaya çatmaq və onu ötüb-keçmək (蘇聯時期標語)

(時間) 流逝，經過，過去

Bu gün Azərbaycanın Dağlıq Qarabağ bölgəsində yerləşən Şuşa şəhərinin Ermənistan tərəfindən işğal olunmasından 27 il ötür.

今天，自亞美尼亞佔領阿塞拜疆領土納戈爾諾-卡拉巴赫上的舒沙城以來，已經過了27年。

Mənim yaşım əllini ötüb.

我已經過了五十歲了。 (字面意思是「我的年齡已經過了五十了。」)

Başağrısı ötdü.

Yağış ötdü.


ötmək

源自原始突厥語 *öt- (“鳴叫，說，問，要求”)。與土耳其語 ötmek、楚瓦什語 авӑт (avăt, “鳴叫”)同源。


ölüm

源自古安納托利亞土耳其語 اولوم (ölüm)。等同於öl- (“死”) + -üm。

ölmək 的第一人稱單數命令式


əmmək

源自原始突厥語 *em- (“吸吮”)。與楚瓦什語 ӗм (ĕm)同源。


ərimək

源自原始突厥語 *ẹri-。與土耳其語 erimek同源。

Dünən qar yağdı, ancaq bugün artıq əridi.

昨天下了雪，但今天雪已經化了。


əsnəmək

可能源自原始突厥語。與土耳其語 esnemek、烏茲別克語 esnamoq、韃靼語 иснәү (isnäü)、楚瓦什語 анасла (anasla)等同源。


əsəbləşmək

源自əsəb + -ləş。


əsirgəmək

不情願做，勉強做 [+奪格]

Bunu məndən əsirgəmə.

gücünü əsirgəmədən nəsə etmək

"Bəyən" düyməsinə basmağı əsirgəməyin!

(字面意思是「不要不情願點讚哦！」)


əsmək

源自原始突厥語 *ebi-s-。與土耳其語 esmek等同源。


çəkmək

與土耳其語 çekmek、克里米亞韃靼語 çekmek、土庫曼語 çekmek、加告茲語 çekmää同源。
也對比楚瓦什語 шак (šak, “女式短裙後部的紅色蕾絲貼花”)。

tikmək

鋪設，安裝（管道，線纜等）；修建，建設（道路等）

düzəltmək

鋪設，安裝（管道，線纜等）；修建，建設（道路等）

şillələmək

擊，打，摑（直接賓語只接 şillə、qapaz 等）

qapazlamaq

擊，打，摑（直接賓語只接 şillə、qapaz 等）

şapalaqlamaq

擊，打，摑（直接賓語只接 şillə、qapaz 等）

oxşamaq

相像（一般與 tərəf (“邊”) 的與格連用）

bənzəmək

相像（一般與 tərəf (“邊”) 的與格連用）

(及物) 與拉有關：
拉動

Gəl bu masanı pəncərəyə doğru çəkək, mane olmasın!

把這張桌子朝窗戶那邊拉一點，就不會擋路了。

Əlbətdə onlar çalışacaqlar ki bizi öz tərəflərinə çəksinlər!

他們肯定在嘗試把我們拉向他們那一邊！

(及物) 與拉有關：
劃線；拖，拽

Şair Afaqla tərcüməçi Afaq arasında xətt çəkmək çətindir.

很難在詩人 Afaq 和翻譯家 Afaq 中劃出一條線。

2014, Rafael Qəribov, “Dost Sözü”, 出自 Afaq Şıxlı, 編者Elman Tovuz, Yeddidən biri. Bədii tərcümələr., Baku: Adiloğlu，頁號 18:

(及物) 與拉有關：
撤回 [+奪格]

鋪設，安裝（管道，線纜等）；修建，建設（道路等）

Kəndimizə işıq və yol çəkiblər, ancaq qaz hələ çəkməyiblər

他們已經給村子通了電、修了路，但是還沒裝天然氣管。

Neft kəməri çəkmək

Asfalt çəkmək

Bağın ətrafına hasar çəkmək.

Tələbə olanda hamı siqaret çəkirdi deyə, mən də çəkdim.

我還是學生的時候就學會了抽煙，因為身邊的人都在抽。

Kişi gündə bir qutu siqaret çəkirdi, yazıq tez öldü

這個男人每天抽一包煙；他很快就死掉了，真可憐。

Qəlyan/çubuq çəkmək

diqqət çəkmək

-Yaxın zamanlarda hekayələr, yaxud roman kitabı buraxmaq planın varmı? Səni daha çox hansı mövzu çəkir?

你在打算寫一本短故事或者小說集嗎？哪個主題是你最感興趣的？

2014 February 27, Namiq Hüseynli, Azadlıq Radiosu:

Zəif nəticə göstərənlərə məktəbin qapısı göstərilir - çıx, ardınca qapını çək.

對於那些表現不好的人，他們會指著學校大門——自己出去，然後關門。

çətinliklər çəkmək

zərər çəkmək

diş ağrisi çəkmək

Mən həyatımda çox ürək ağrısı çəkməli oldum

我不得不忍受著生活中的許多悲傷

(及物) 與圖畫有關：
畫，繪畫，描繪

şəkil çəkmək

Rəssam bu şəkili bir il ərzində çəkirdi

藝術家用了一年來畫這幅畫

(及物) 與圖畫有關：
拍攝，攝製（電影）

Bu yaxınlarda bu barədə çox maraqlı bir film çəkiblər.

最近一部關於此事的有趣電影正在攝製。

(及物) 與圖畫有關：
照相

Telefonum bir az köhnədir, yaxşı şəkil çəkmir.

我的手機有點舊了，拍不出好照片。

Otuzdurduğum pulun hesabıma keçməsi nə qədər çəkər?

我要等多久，存的錢才能到賬？

Bu xoşbəxtlik nə qədər çəkər?

與重量有關： 稱重；稱出某一重量的物品

Qardaş, yeddi kilo kartof çək.

老兄，給我稱七公斤馬鈴薯。

1987 February 14, Fazil Sənan, Bazarda，頁號 180; 再版為 Ölümə Ərizə, Baku, 2012:

Tüfəng təxminən iyirmi kilo çəkir.

擊，打，摑（直接賓語只接 şillə、qapaz 等）

şillə çəkmək

şapalaq çəkmək

qapaz çəkmək

Maskanı üzünüzə çəkin, və 15 dəqiqə saxlayın.

戴上面具，保持15分鐘。

Araq çəkmək

相像（一般與 tərəf (“邊”) 的與格連用）

Sərvərin də uşaq ikən musiqi ilə maraqlandığını görüb "ana tərəfə “çəkmisən” deyə zarafat edərmiş.

他/她看見小時候的 Sərvər 對音樂感興趣的時候，打趣道“你真像你媽媽”

Vətən onu çəkir


əzmək

源自原始突厥語 *ẹŕ-。


əymək

源自原始突厥語 *eg- (“彎曲”)。與土耳其語 eğmek同源。

əyləmək** əylənmək
*** əyləncə
*** əyləndirmək


əritmək

piy əritmək

kərə yağı əritmək

filiz əritmək

qızıl əritmək üçün alət

duzu suda əritmək

Maya ilıq su və qənd ilə qarışdırılaraq əridilir.

花費，浪費
揮霍 (錢)

Zamirə Hacıyeva 21 milyonu ticarət mərkəzində necə əritdi?

扎米拉·哈吉耶娃是怎樣在一間購物中心揮霍掉2100萬的？

花費，浪費
虛度 (時間)

使筋疲力盡
(疾病、不健康的生活習慣等) 使身體變差


əkmək

源自原始突厥語 *ek- (“播種”)。參見əkin (“作物，莊稼”)。與楚瓦什語 ак (ak)同源。


başa düşmək

字面意思為“倒在頭上”。對比土耳其語 başa düşmek。

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q9292 (aze)-Zardabi Bakuvi-başa düşmək.wav

Mən bunu başa düşmürəm.


dəlmək

源自原始突厥語 *teĺ-。deşmək的同源對似詞。


ağrımaq

源自ağrı (“疼痛”) + -maq。與土耳其語 ağrımak (“疼痛”)、克里米亞韃靼語 ağırmaq (“生病”)同源。

Bədənim ağrıyır, ancaq mən yatammıram.

我的身體疼痛，但我睡不了覺。


bəzəmək

源自共同突厥語 *bẹze-。


çırpmaq

ciblərini çırpmaq (比喻)

(字面意思是「抖開口袋」)

çıxanda qapını çırpma!

用棒子把羊毛清理，以使其不結塊


müstəmləkələşmək

源自 müstəmləkə + -ləş。

müstəmləkələşmək qorxusu


tələb etmək

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q9292 (aze)-Azerbaijani audiorecordings-tələb etmək.wav


rəhmətə getmək

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q9292 (aze)-Azerbaijani audiorecordings-rəhmətə getmək.wav


dünyasını dəyişmək

字面意思是「變換世界」。

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q9292 (aze)-Azerbaijani audiorecordings-dünyasını dəyişmək.wav


yeyin

yemək 的第二人稱單數祈使語氣