iraq

源自共同突厥語 *ïra-k (“遠”)。


asta

借自波斯語 آهسته。


bugün

Bugün bayram günüdür, məktəb yoxdur.


hələ

源自波斯語 حالا (hâlâ, “現在”) ← 阿拉伯語 حَالاً (ḥālan)。

Mən o işdən iki il bundan qabaq çıxdım, dostum isə hələ orda işləyir.

我五年前就辭了那份工，但我朋友還在那裡工作。

Mən hələ evdən çıxmamışam!


dünən

源自原始突厥語 *tün (“夜晚，昨天”)
與
古突厥語 𐱅𐰇𐰤 (tün, “夜晚”),
土耳其語 dün (“昨天”),
土庫曼語 düýn (“昨天”),
克里米亞韃靼語 tünevin (“昨天”) dün (“昨天”),
卡拉恰伊-巴爾卡爾語 тюнене (tünene, “昨天”),
烏茲別克語 tun (“night”),
維吾爾語 تۈن (tün, “黑暗的”), تۈنۈگۈن (tünügün, “昨天”),
韃靼語 төн (tön, “夜晚”),
巴什基爾語 төн (tön, “夜晚”),
哈薩克語 түн (tün, “夜晚”),
吉爾吉斯語 түн (tün, “夜晚”)同源。

Dünən işdən qayıdanda, dostuma rast gəldim.

昨天我下班回家的途中遇到了一個朋友。


sabah

源自阿拉伯語 صَبَاح (ṣabāḥ)。

Sabah işim çox olacaq.


lütfən

源自波斯語 لطفاً (lotfan)。

Bu nömrəyə müvəqqəti olaraq zəng çatmır. Lütfən bir az sonra zəng edin.

此號碼暫時無法接通。請稍後再撥。


adətən

源自阿拉伯語 عَادَةً (ʕādatan)。可視作adət (“風俗，習俗”) + -ən。


ancaq

與土耳其語 ancak, 克里米亞韃靼語 ancaq同源。

Mən yazılarımı ancaq elə bir adama oxuyaram ki, başında ağlı ola, qəlbində aramı.
I would only read my writings to a person who has sanity in his head, and serenity in his heart.

1868, Mirzə Fətəli Axundov, Həcvi-Əbdürrəsul xan; 再版為 Mirzə Fətəli Axundov Seçilmiş Əsərləri. Üç Cilddə. I Cild., Baku: Şərq-Qərb, 2005，頁號 290:


artıq

源自原始突厥語 *artuq ，派生自原始突厥語 *art- (“增加”)。與古突厥語 𐰺𐱃𐰸 (artuq, “多”)，土耳其語 artık, 哈薩克語 артық (artyq), 烏茲別克語 ortiq, 楚瓦什語 ытах (yt̬ah), ытла (ytla) 同源。

-Nə vaxt evlənəcəksən? -Nə evlənmək, mən artıq evliyəm

-你什麼時候結婚？ -你說的什麼話，我已經結了。

On ildən artıqdır ki, məktəbi bitirmişəm.


balaca

源自bala (“孩子”) + -ca。對比巴什基爾語 бәләкәй (bäläkäy, “小的”), 吉爾吉斯語 белекей (belekey, “矮的，短的”), 楚利姆語 пӓлӓ (“小的”)。

稍微，一點 （常與不定冠詞bir連用）

Bir balaca gözlə!


biraz

等同於bir (“一”) + az (“一點”)。


birlikdə

源自birlik + -də（方位格後綴）


bərabər

源自波斯語 برابر (barâbar)。


birgə

源自bir。與巴什基爾語 бергә (bergä)同源。


bəlkə

源自古安納托利亞土耳其語 [script needed] (belki) ← 波斯語 بلکه (balke)。


bura

bura mənim toçkamdır, heç kim bura gəlməsin

這是我的地盤，其他人不要過來


deyil

源自原始突厥語 *degül (“不是”)。

不，否，非 (動詞*imək (“是”)的否定)

Sən xoşbəxt ola bilərsən, amma mən deyiləm.

你可能很開心，但我不是。

Siz evli deyilsiniz bəyəm?


düz

源自原始突厥語 *düŕ (“平”)。


dərhal

源自波斯語 درحال (darhâl, “在這一刻”)。


əlbəttə

源自阿拉伯語 اَلْبَتَّةَ (al-battata)。

-Hara sürək, yoldaş kapitan? [...]

-去大不里士，當然，開去大不里士！


irəli

是早期形式的異化，對比土耳其語 ileri。與古突厥語 𐰃𐰠𐰏𐰼𐰇 (il²gr²ü /ilgerü/), 欽察語 ilgari, 巴什基爾語 элгәре (elgäre, “更早；第一，首先”)同源。派生自原始突厥語 *il(i)k (“前面的，之前；東方”), 參見阿塞拜疆語 ilk (“首先，第一”)。

Bir addım irəli, iki addım geri.

geri


yarın

源自原始突厥語 *yạrïn。


gec

源自古突厥語 keč ← 原始突厥語 *gēč。與阿塞拜疆語 gecə (“夜晚”)，keçmək (“通過”)有關。與土耳其語 geç (“晚”), 楚瓦什語 каҫ (kaś, “夜晚”)同源。

Dünən axşam gec evə qayıdırdım

O münasibətimizi bərpa etmək istədi, amma artıq gec idi.

他/她想恢復我們之間的關係，但為時已晚。

Hələ də gec deyil


gündüz

源自古安納托利亞土耳其語 کندوز (gündüz)。


haraya

Onlar haraya getdirlər?

Dünən açarımı haraya qoymuşam ki, tapa bilmirəm?

他們昨天把我的鑰匙放在哪裡了，我怎麼找不到？


heç

源自波斯語 هیچ (hêč)。

絲毫 (多與də (“也”)連用

“Qarabağ” çox güclü komandadır. Çempionlar Liqasında da yaxşı çıxış edir. Odur ki, çempionluq heç də asan olmayacaq.

卡拉巴克足球會是一隻很強的隊伍，他們在冠軍聯賽也表現出色。也就是說，要去的冠軍一點也不容易。

-Mürəkkəb məsələdir. -Heç də mürəkkəb deyil!

-這是個複雜的問題。 -It's not complex 根本就不複雜！


içəri

iç (“內部”)的派生詞 + -əri。與土耳其語 içeri同源。

Xoş gəlmisiniz! Buyurun, keçin içəri.


həmişə

源自波斯語 همیشه (hamiše)。

Silistçi Sədrəddin bey nəcib adamlardan birisi idi, həmişə millətdaşların halına yanıb, divanxanalarda onlara kömək edərdi

The investigator Sədrəddin-bey was one of the gentle people, he would always care greatly for his fellow countrymen, helping them in the courts

1906, Sultanməcid Qənizadə, Allah xofu; 再版為 “Allah xofu”, 出自 Sultanməcid Qənizadə. Seçilmiş əsərləri, Baku: Avrasiya Press, 2006，頁號 120:

Onların işi həmişə çox olur

他們老是有很多事情要做。

Müştəri həmişə haqlıdır

Biz bunu həmişə istəyirdik, amma qismət olmadı.

We've always wanted this, but it wasn't meant to be.

-Vəziyyət necədir? -Necə olacaq, həmişəki kimidir.

——情況咋樣？——一如既往，還能咋樣。


könüllü

源自könül + -lü。


mütləq

源自阿拉伯語 مطلق (muṭallaq)。


ən

與古突厥語 𐰭 (eŋ)、烏茲別克語 eng、吉爾吉斯語 эң (eñ)、土耳其語 en同源。

小的 → 最小的


məxsus

源自阿拉伯語 مَخْصُوص (maḵṣūṣ)。


necə

源自原始突厥語 *nē- (“疑問詞”)。與土耳其語 nice (“多少”)，方言土耳其語 nice (“怎樣”)同源。參見巴什基爾語 нисек (nisek)。

Cəbhədə vəziyyət necədir?

Üzünü görək, mama-papa necədir?

好久不見，您父母身體怎樣？

Necə istəyirsən elə də et.


nisbətən

源自阿拉伯語 نِسْبَةً (nisbatan)。

Film büdcəsinin nisbətən böyük olmasına baxmayaraq gəliri az olmuşdur.

這部電影雖然經費很高，但票房卻挺慘淡的。


nəhayət

源自阿拉伯語 نِهَايَة (nihāya)。


piyada

源自波斯語 پیاده (piyâde)。

Mən piyada gəldim.


qabaqcadan

[ɡɑˈbɑɣd͡ʒɑdɑn]

[ɡɑˈbɑɣd͡ʒɑdɑn]

Sən gərək bunu qabaqcadan edəydin.

Gərək onlar sizə bunu qabaqcadan bildirəydilər.


qabaq

源自原始突厥語 *k(i)amak, *k(i)apak (“額頭；前面；眼皮；眉毛”)。與土耳其語 kabak, 烏茲別克語 qovoq (“眼皮”), 哈卡斯語 хамах (xamax, “額頭”), 巴什基爾語 ҡабаҡ (qabaq, “眼皮”)等同源。

Mən qabaq bütöv günü işləyirdim, ancaq indi işləyə bilmirəm.

以前我常常工作一整天，現在我卻連活都幹不了了。


sadəcə

僅僅，只是 (一般後接olaraq)

...qəzetlərində məlumat yayıldı ki, guya mən suçumu etiraf edib, üzr istəmişəm, ancaq bu belə deyil. Mən sadəcə olaraq, susmaq haqqımdan istifadə edirdim.

……報紙報道稱我認罪並道歉，但那不是實情。我只是行使我保持沉默的權利。

只用，就 （減輕命令的語氣）

Sadəcə etiraf edin ki, burda başqa işlərlə məşğul olursunuz.

你只用承認你在這裡幹別的事情就行了。


sonra

派生自原始突厥語 *soŋ (“結束”)，參見son。與土耳其語 sonra等同源。

Nə vaxt gedək yanına? İndi yoxsa sonra?

我們什麼時候去見他/她？現在還是待會兒？

İlk öncə sizi sanki görməzlər, sonra sizə gülərlər, sonra sizə qarşı hücum edib sizi yandırmaq istəyərlər. Sonra isə sizə heykəl qoyarlar.
一開始他們不理睬你。後來他們嘲笑你。接著他們攻擊你，想要燒死你。最後他們會為你建紀念碑。

1918，Nicholas Klein，And Then They Build Monuments to You，現代翻譯：

Sonra nə istəyirsən?


sərbəst

源自波斯語 سر بسته (sar baste)。

O almanca sərbəst danışır.

她/他的德語說得很流利。


tədricən

源自阿拉伯語 تَدْرِيجِيّاً (tadrījiyyan)。


tamamilə

Mən sizinlə tamamilə razıyam!

Bu tamamilə yanlışdır.


səhər

源自阿拉伯語 سَحَر (saḥar, “黎明，拂曉”)。

sabah səhər

səhər tezdən evdən çıxmaq


təqribən

源自阿拉伯語 تَقْرِيبًا (taqrīban)。


tasma

與庫梅克語 тасма (tasma)、巴什基爾語 таҫма (taθma)同源。


təxminən

源自阿拉伯語 تَخْمِينًا (taḵmīnan)。


tez-tez

Uşaq xəstə olanda ən tez-tez edilən 3 səhv

小孩生病時（家長）的三大常見誤區

Oraya tez-tez gedirəm


tərs

源自伊朗語支，如波斯語 ترسا (tarsâ, “異教徒；基督教徒或拜火教徒”)，tərsa的同源對似詞。Doerfer 認為這有道理，因為本詞早期在突厥語中也用於宗教。
與古回鶻語 [script needed] (ters, “不利的；困難的”)、察合臺語 ترس、土耳其語 ters、土庫曼語 ters (“錯誤的，相反的”)、巴什基爾語 тиреҫ (tireθ, “北”)、吉爾吉斯語 тескей (teskey, “北坡”)、烏茲別克語 terskay (“北坡；對面”)同源。
參見源自突厥語族的蒙古語 тэрс (ters)、卡爾梅克衛拉特語 терс (ters)（←古回鶻語）、北黎凡特阿拉伯語 ترس、北庫爾德語 ters（←鄂圖曼土耳其語）、亞美尼亞語 թարս (tʿars)（←鄂圖曼土耳其語/阿塞拜疆語）。
Räsänen 認為 tärs 派生自原始突厥語 *teŕ-、共同突厥語 *tezek (“糞”)，這可能不正確。

Sviterini yenə tərs geymisən?

你是不是又把毛衣穿反了？

tərs baxmaq

不喜歡，不讚成 (字面意思是「斜視」)


ucuz

源自共同突厥語 [具體何詞?]，與古突厥語 [script needed] (učuz, “容易的”)、喀喇汗語 اُجُزْ (učuz, “沒有價值的”)、土耳其語 ucuz、土庫曼語 ujyz、韃靼語 очсыз (oçsız)、巴什基爾語 осһоҙ (oshoð, “便宜的”)等同源。

Qabaq ev almaq baha idi, indi qiymətlər düşdü, ucuz almaq olar.

以前買房很貴，現在價格下來了，買房便宜了。


uzaq

源自古安納托利亞土耳其語 اوزاق (uzaq)，源自原始突厥語 *uŕak (“長，遠，遲”)，參見uzun (“長的，高的”)。

Evə hələ uzaqdır.

Əgər mən başqalarından daha uzaqları görə bilmişəmsə, onda bu, yalnız nəhənglərin çiyinlərində durduğuma görə mümkün olmuşdur.

如果我能看得比別人更遠，那只是因為我站在巨人的肩膀上。


xüsusən

源自阿拉伯語 خُصُوصًا (ḵuṣūṣan)。等同於xüsus + -ən。


xoş

源自波斯語 خوش (xoš)。


yaxın

源自原始突厥語 *yAk-。

Məktəb evimizə yaxındır

Bu adam işə yaxın durmur.

這個人什麼工作都不幹。 (字面意思是「不站在工作旁邊」)


yalnız

源自原始突厥語 *yalŋuz, *yalïŋuz，派生自原始突厥語 *yalïŋ (“孤獨的”)。yalqız的同源對似詞。與阿塞拜疆語 yalın (“裸”)（ayaqyalın (“光腳”)）有關。

XIX əsrin 2-ci yarısına qədər posterlərə yalnız reklam xarakteri daşıyan plakatlar kimi yanaşırdılar.

直到19世紀後半，海報還僅僅被認為是一種廣告標牌。


yaxşı

源自共同突厥語 *yakšï。與土庫曼語 ýagşy、撒拉語 yaxşı、克里米亞韃靼語 yahşı、韃靼語 яхшы (yaxşı)、吉爾吉斯語 жакшы (cakşı)、哈薩克語 жақсы (jaqsy)、烏茲別克語 yaxshi、維吾爾語 ياخشى (yaxshi)、方言土耳其語 yakşı同源。

Gözəl səsi olan müğənni yaxşı oxuyur.

那個聲音甜美的歌手唱得很好。

Yaxşı fikirləşdin?


yuxarı

源自古安納托利亞土耳其語 یوقارو (yuqaru)，源自共同突厥語 *yok-karï (“上部；向上”)，源自原始突厥語 *yok。

yuxarı qalxmaq

yuxarıdan aşağı baxmaq

bir sətir yuxarı

bir aydan yuxarı

Yığıncaqda yüzdən yuxarı adam var idi.

出席會議的人超過一百人。


yaman

源自原始突厥語 *yaman (“壞的，邪惡的；生病”)。


çox

與土耳其語 çok、克里米亞韃靼語 çoq同源。參見鄂圖曼土耳其語 چوق (çok)。

Mən dünən çox şad idim.

O həddindən artıq çox işləyir.


əbədi

源自阿拉伯語 أَبَدِيّ (ʔabadiyy)。


ərəbcə

等同於ərəb + -cə。


ələlxüsus

源自阿拉伯語 عَلَى الْخُصُوصِ (ʕalā l-ḵuṣūṣi)。


əsla

源自阿拉伯語 أَصْلًا (ʔaṣlan)。


əvvəlcədən

əvvəlcə 的奪格單數。


əskik

與喀喇汗語 اَكْسُكْ (ägsük)、土耳其語 eksik等同源。


əvvəlcə

源自阿拉伯語 أَوَّل (ʔawwal, “第一”)。


əvvəl

源自阿拉伯語 أَوَّل (ʔawwal, “第一”)。


heç yerdə

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q9292 (aze)-Azerbaijani audiorecordings-heç yerdə.wav


heç vaxt

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q9292 (aze)-Azerbaijani audiorecordings-heç vaxt.wav


heç yerə

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q9292 (aze)-Azerbaijani audiorecordings-heç yerə.wav


мәсәлән

məsələn的西里爾字母拼寫法


məsələn

借自阿拉伯語 مَثَلًا (maṯalan, “比如”)，源自مَثَل (maṯal, “例子”)的副詞性賓格。字面分析等同於 məsəl + -ən。

İçki sadəcə ürəkləri yox, başqa orqanları da, məsələn bağırsaqları rahatladır, genişləndirir.

喝酒不仅可以舒缓心脏，还可以扩张其他器官，例如小肠


hələlik

- Sabah kitabını gətirib qaytararam.

- 哦不用，你想要的話就暫時拿著吧。

- Hə yox, istəyirsən hələlik səndə qalsın.


nəticədə

源自 nəticə 的方位格。
同源詞包括巴什基爾語 нәтижәлә (nätižälä)、土耳其語 neticede、土庫曼語 netijede、維吾爾語 نەتىجىدە (netijide)、烏茲別克語 natijada。