ayırmaq

源自原始突厥語 *adï-r- (“分離”), 參見ayrı (“不同的”)，ayrılmaq (“分離”)。與土耳其語 ayırmak同源。

ölüm bizi ayırana qədər

birləşdirmək

pulunu iki hesaba ayırmaq

Bizi ayıran nədir?

birləşdirmək

yaxşını pisdən ayırmaq

Yaşılı qırmızıdan ayıra bilmirdim.

qarışdırmaq

Mənzarədən gözlərini ayıra bilmirdi.

cihazı şəbəkədən ayırmaq

qoşmaq

nəyəsə vəsait ayırmaq

kiməsə vaxt ayırmaq


buraxmaq

源自原始突厥語 *bïrak- (“讓；送；扔；遺棄”)。與土耳其語 bırakmak (“遺棄，釋放，放棄”), 楚瓦什語 пӑрах (părah, “扔，遺棄，停止，讓”)同源。

Əlimi buraxma!

azadlığa buraxmaq

Getmək istəyirdim ora, amma buraxmadılar.

我想去那裡，但是他們不讓我去。

Əgər insanlar düşünürsə ki, hökumət onları oğurluqdan qoruya bilməz və azad ticarət etməyə buraxmaz, onların çalışqan və qənaətcil olmağa meyli az olacaq.

If people believe that the government cannot protect them against theft and leave them free to trade, they have little motive to be industrious and to save.

2007, Eamonn Butler, “Incompetent Government”, 出自 Adam Smith, A Primer:

xatirəsində iz buraxmaq

在伊朗有很多阿塞拜疆語的出版物，超過11000部書籍都是以這種語言出版的。

2012, “İranda çoxlu sayda azərbaycan dilində nəşrlər dərc edilir, bu dildə 11 mindən artıq kitab buraxılıb”, 出自 Interfax.az:

Səs keçirməyən pencərələr səs-küy buraxmır


dəyişdirmək

等同於dəyişmək (“改變”) + -dir。於土耳其語 değiştirmek同源。

Bu gün istifadə etdiyimiz pul, mərkəzi banklar tərəfindən çap olunur və köhnələrini yeniləri ilə dəyişdirmək adəti davam edir.

我們如今使用的錢是國家中央銀行印發的，一般舊貨幣會被取代，而新貨幣繼續流通。

William Goetzmann-ın "Pul Hər Şeyi Dəyişdirir" adlı kitabında, Siçuan tacirlərinin bu problemin öhdəsindən gəlmək üçün alternativ yaratdıqlarını yazır.

在他的著作《金錢改變一切》中，威廉·戈茲曼寫道（宋朝時期）四川的商人找到了另一種方法來對付這個問題。


oynamaq

源自原始突厥語 *oj- (“玩，跳”)，參見oyun (“玩，遊戲”)。與土耳其語 oynamak、土庫曼語 oýnamak、克里米亞韃靼語 oynamaq等同源。

futbol oynamaq

həyətdə oynamaq

İnşallah sənin toyunda oynayaq.

如果一切順利，我們會在你的婚禮上獻舞一曲。

Mən bu rəqsi oynamaq istəmirəm.


oğurlamaq

[oɣurːɑˈmɑχ]


paylamaq

hədiyyə paylamaq

məktub paylamaq


qapmaq

源自原始突厥語 *kap-。與土耳其語 kapmak, 楚瓦什語 хып (hyp)等同源。


qatmaq

源自原始突厥語 *kat-。與土耳其語 katmak等同源。

Məni bu işə qatma.


qazmaq

源自原始突厥語 *kaŕ-。與土耳其語 kazmak, 楚瓦什語 хыр (hyr)同源。

özünə qəbir qazmaq


qaytarmaq

派生自原始突厥語 *kay- (“返回”)，參見qayıtmaq (“回來”)。與喀喇汗語 قَیْتَرْماق (qaytarmāq, “turn back”)（喀什噶里認為是烏古斯語支詞）、欽察語 qaytar- (“歸還”)同源。

[ɡɑjtɑrˈmɑχ]

收回，拿回 重新拿回，收復

gedən torpaqları qaytarmaq

Vətəndaşların diqqət yetirməli olduqları məqamlardan da biri alınan məhsullardır. Belə ki, əksər hallarda istisnasız olaraq aldığımız malı qaytara biləcəyimizi düşünürük. Amma bu heç də belə deyil.

民眾應該注意的一件事就是他們買的商品。很多時候我們覺得可以退貨（來解決），但是事情並非如此。

borcunu qaytarmaq

zərbəni qaytarmaq

işığı qaytarmaq


qaçırmaq

源自qaç- (“跑”) + -ır。對比土耳其語 kaçırmak。

[ɡɑt͡ʃɯrˈmɑχ]

[ɡɑt͡sɯrˈmɑχ]

Bu adam oğlumu qaçırdı!


qazanmaq

源自原始突厥語 *kaŕgan- (“掙”)。與古突厥語 𐰴𐰕𐰍𐰣 (qazɣan-, “佔領，獲得，贏得”), 土耳其語 kazanmak, 楚瓦什語 хӑрхӑн (hărh̬ăn, “守財奴”)同源。

kişi pul qazanar.

idmançılarımız qələbə qazandılar

uğur qazanmaq


qoparmaq

toz qoparmaq


qovmaq

源自原始突厥語 *Kob- (“跟隨，追逐”)。與土耳其語 kovmak等同源。


qovurmaq

源自原始突厥語 *kagur-。


qorumaq

源自共同突厥語 *kōrï-。與古突厥語 [需要文字] (korï-, “保護”), 烏茲別克語 qoʻrimoq (“保護”)同源。


qoymaq

源自原始突厥語 *ko-。與古突厥語 [需要文字] (kōd-), [需要文字] (kōt-, “放置”), 土耳其語 koymak等同源。

Məsələnin texniki tərəfini qoyaq bir tərəfə, keçək insan faktoruna.

技術問題咱們先放一邊，接著看看人為因素吧。

Kişi gətirdiyi pulu qoydu stolun üstünə.

男人把他帶來的錢放在桌子上。

穿戴上 (一般與 papaq 連用)

başına papaq qoymaq

Getmək istəyirdim, amma valideynlərim qoymadı

我是想去，但我父母不准（我去）。

Yaşadıqları yerdə hər şeyi qoyub, qaçmalı oldular.

他們只得把東西留在住所然後逃走。

ala bu çox qoydu e, peredoz olub gedir

哥們，他嗑那麼多，要過量了。


qoşmaq

源自原始突厥語 *koĺ- (“一對；加入”)。
與楚瓦什語 хуш (huš, “加，附”)等同源。

atları qoşmaq

arabanı qoşmaq

Dövlət sirləri, kommersiya sirrləri, bank sirrləri olan kompüteri ümumiyyətlə İnternetə qoşmayın.

含有國家、商業、銀行機密的電腦不得上網。

2013, Aydın Xan (Əbilov), İnternet. Sosial media. Blogerlik，頁號 138:

İşçi stansiyaları bir-birlərinə mane törətmədən şəbəkəyə qoşmaq və ya ayırmaq olar

人們可以啟用或斷開工作站與網絡的連接，而不會彼此產生問題。

2018年March4日, “Kompüter şəbəkələri [Computer networks]”, 出自 Yusif.az:

Xalq onların şərəfinə nəğmələr, dastanlar qoşdu.

People composed songs and epics to their honor.

2011, Əşir Bəşiroğlu, “Qaçaq Nəbi”, 出自 Qəm karavanı，頁號 33:

nəğmə qoşmaq

şeir qoşmaq


qoşmaq

與土耳其語 koşmak (“跑”)同源，可能源自詞源1。


qucaqlamaq

[ɡud͡ʒaɣɫɑmɑχ]

[ɡud͡zaɣɫɑmɑχ]

Yaqub Məryamı qucaqladı, qulağına eşq sözləri pıçıldadı.

雅各布擁抱瑪麗，在她耳邊說情話。


qurmaq

源自原始突厥語 *Kur- (“豎起，建立”)。與土耳其語 kurmak等同源。

körpü qurmaq

təyyarə qurmaq

組成 （詞、短語、句子）

cümlə qurmaq

plan qurmaq

擺好，搭好 (帳篷、桌子等)

süfrə qurmaq

ailə qurmaq

biznes qurmaq

dövlət qurmaq


qurtarmaq

與qurtulmaq (“被救”)相同詞幹。與古回鶻語 [需要文字] (qurtɣar-, “拯救”), 喀喇汗語 [需要文字] (qutɣarmāq, “拯救”), 土耳其語 kurtarmak (“拯救”), 巴什基爾語 ҡотҡарыу (qotqarïw, “救”), 楚瓦什語 хӑтарма (hăt̬arma, “救”), 哈薩克語 құтқару (qūtqaru, “救”), 吉爾吉斯語 куткаруу (kutkaruu, “救”), 土庫曼語 gutarmak (“結束，完成”), 維吾爾語 قۇتقازماق (qutqazmaq, “拯救”), 烏茲別克語 qutqarmoq同源。
俚語義可能意譯自俄語 кончать (končatʹ)。

canını qurtarmaq

Yanğınsöndürənlər körpəni ölümdən qurtarıblar

消防員把這個小嬰兒從死亡邊緣拯救回來

Bunu da bütün Qafqaz millətləri bilməlidir: mənim bu əsəri yazmaqda məqsədim millətimizi məsuliyyətdən qurtarmaq, insanpərvər kimi tanıtmaq, həmçinin erməni qonşuları məsul tutmaq, vəhşi və insaniyyətdən uzaq bir varlıq kimi nişan vermək də deyil.

Hence, all nations of Caucasus need to know this: my goal with writing this book is not to free our nation of responsibility or to present it as a humanitarian one, while holding Armenian neighbors responsible, pointing them out as savages, distant from any humanity.

1911, Məmməd Səid Ordubadi, “Məqsədin Ərzi”, 出自 Qanlı Sənələr, →ISBN; 再版為 Qanlı İllər, Baku: Qafqaz, 2007，頁號 7:

çətinliklərdən qurtarmaq


qırxmaq

源自共同突厥語 *kïrk-，派生自原始突厥語 *kïr- (“打碎，拆除；刮”)。


qısqanmaq

源自原始突厥語 *kïŕ (“吝嗇的”)。與土耳其語 kıskanmak同源。

çəkinmək

對……沒有信心 (+奪格)

şübhələnmək

對……沒有信心 (+奪格)


qəbul etmək

第三義可能意譯自俄語 принимать (prinimatʹ)。

duş qəbul etmək

dərman qəbul etmək

qida qəbul etmək

Xristianlığı qəbul edən müsəlman qaçqınların sayı artır

皈依基督教的穆斯林難民數量正在增加。


sancmaq

iynəni sancmaq

xəncər sancmaq

süngünü sancmaq

bayraq sancmaq


satmaq

源自原始突厥語 *sat- (“售賣”)。與土耳其語 satmak、古突厥語 [需要文字] (sat-, “售賣”)、哈薩克語 сату (satu, “售賣”)、烏茲別克語 sotmoq (“售賣”)、楚瓦什語 сот (sot)等同源。

Neçəyə satırsan?


saxlamaq

源自古安納托利亞土耳其語 [需要文字] (sakla-, “守衛，保護”)，源自原始突厥語 *sạk (“察覺，警覺”)。與土耳其語 saklamak同源。

Bəs yaraqlı-esbablı bu gecə vaxtı burda ne qayırırsan? Düz adam burda gəzməz. Ay uşaqlar, bunu bərk saxlayın, görüm bu adamlar kimdir.

這麼晚了，你拿著武器在這裡幹啥呢？不幹虧心事的人才不會在這裡轉悠。嘿小夥子，快先抓著他，讓我看看那些人是誰。

1853, Mirzə Fətəli Axundov, Hacı Qara; 再版為 Mirzə Fətəli Axundov Seçilmiş Əsərləri. Üç Cilddə. I Cild., Baku: Şərq-Qərb, 2005，頁號 139:

保留，保存 (一般+動副詞 qoruyub)

Allah saxlasın!

願主保佑他/她（們）健康平安！

Uzun illər sevgini qoruyub saxlamaq.

Yox, evdə bu qədər pulu saxlamaq olmaz. Heç olmasa mücrünü bir başqa yerdə gizlədim.

不對，不應該在家裡放這麼多錢。我至少應該把這錢盒子藏到別處。

1899, Süleyman Sani Axundov, Tamahkar; 再版為 Süleyman Sani Axundov Seçilmiş Əsərləri., Baku: Şərq-Qərb, 2005，頁號 17:

站在……一邊（與 tərəf 連用）

Biz onların tərəfin saxlamasaq, kim saxlayacaq? Genə gərək bir zad özlərinə qoyaq qalsın; yoxsa bəd dua yiyəsi olluq.

我們不支持他們，誰來支持？我們要讓他們有東西可拿，不然他們會罵我們的。

Nə isə, qabaqda saxla, burdan o tərəfə özüm gedərəm, – deyib, əlini cibinə saldı, bir beşlik çıxardıb oturacağın üstünə qoyaraq maşından endi.

“總之，在那邊停下，我自己走過去。”他說著，伸手進口袋，掏出一張5馬納特放在座位上，下了車。

2017, Arif Ərşad, “Xeyir - dua”, 出自 Faktor.az:

ailəni saxlamaq

özünü saxlamaq


saymaq

源自原始突厥語 *sā(y)- (“數，考慮”)。與土耳其語 saymak、楚瓦什語 сума (suma, “數，讀，考慮，尊重”)等同源。

xərcləri saymaq

kimisə yaxşı adam saymaq

Adam olub, bizi daha saymır.

她/他成了名，不再尊重我們。

O səni saymır, heç adam yerinə də qoymur.

他不尊重你，甚至不把你當人。


sağaltmaq

[sɑɣɑɫtˈmɑχ]


seçmək

源自原始突厥語 *seč- (“選擇，挑選”)。
與古突厥語 [需要文字] (seç-, “選擇，分辨”)、土耳其語 seçmek (“選擇，分辨”)、土庫曼語 seçmek (“選擇”)、雅庫特語 эс- (es-, “丟掉”)同源。

Matrix filmi tamaşaçıya suallarla meydan oxuyan bir filmdir. Hansı həbi seçərsiniz?

《黑客帝國》是一部用問題挑戰觀眾的電影。你會選擇哪片藥丸？

2012年November6日, “Matrix Fəlsəfəsi”, 出自 Azad Düşünce:

Hər ikisinə sahib ola bilməzsən, birini seçməlisən, ikincisindən isə əl çəkməlisən.

你不能都帶走，你必須選擇一個，留下另一個。

Amerikada yeni prezident seçildi


silmək

源自原始突厥語 *sīl- (“抹，擦”)。與土耳其語 silmek等同源。

masanı/stolu silmək


soruşmaq

Səndən bir şey soruşmaq istəyirəm

Soruşmaqdan utanma.


soymaq

源自原始突厥語 *soj- (“剝皮”)。對比土耳其語 soymak。


soxmaq

源自原始突厥語 *sok- (“扎進，刺進”)，可能與原始突厥語 *sok- (“擊打，衝撞”)同源。對比喀喇汗語 سُقْماق (suqmāq)、土耳其語 sokmak (“插入”)等。

Lazım olmayan yerə burnunu soxma!

不要把鼻子貼在不對的地方！


sürümək

源自原始突厥語 *südre- (“拖，拉”)。


söndürmək

等同於sönmək (“熄滅”) + -dür。與土庫曼語、土耳其語 söndürmek、哈薩克語 сөндіру (söndıru)、烏茲別克語 so'ndirmoq同源。

yanğın söndürmək

işığı söndürmək

kompüteri söndürmək


söymək

源自共同突厥語 *sȫk- (“詛咒，咒罵”)。


süzmək

源自原始突厥語 *süŕ-。與土耳其語 süzmek同源。

çay süzmək

çaxır süzmək

細緻檢查 (僅用於以下短語)

başdan-ayağadək süzmək

təpədən dırnağadək süzmək

gözlərini süzmək


sındırmaq

源自sın- (“碎裂，斷裂”) + -dır (使役態)。

Tilsimini sındırdığın otaq səmtində gedəcəksən.

You will go in the direction of the room whose curse you have broken.


sıxmaq

源自共同突厥語 *sïk-。

Əlimi sıxdı.

divara sıxmaq

limonu sıxmaq


süpürmək

源自原始突厥語。與土耳其語 süpürmek、楚瓦什語 шӑпӑр (šăp̬ăr, “掃把”)同源。


səpmək

源自原始突厥語 *sep- (“撒，灑”)。


tanımaq

源自原始突厥語 *tạnu- (“認識，知道”)。與土耳其語 tanımak、哈薩克語 тану (tanu)、吉爾吉斯語 тануу (tanuu)、楚瓦什語 тынӑ (tynă, “目擊者”)同源。

Sən onu çoxdandan tanıyırsan?

你認識 他/她很久了嗎？

Hə, amma sözün düzü o qədər yaxından tanımıram.

是的，不過說句實話，我跟他/她不太熟。

Dost dar gündə tanınar.

有需要的時候，才能看清誰是朋友。

Dostum o qədər arıqlayıb ki, onu görəndə tanımadım.

我朋友瘦了好多，我見到他的時候都沒認出他來。

Təzə qurulan dövləti hələ heç kim tanımadı.

目前這個國家還沒有得到承認。


tapmaq

源自原始突厥語 *tăp- (“找到”)。與方言土耳其語 tapmak (“找到”)、克里米亞韃靼語 tapmaq、土庫曼語 tapmak、烏茲別克語 topmoq、維吾爾語 تاپماق (tapmaq)、楚瓦什語 туп (tup)同源。與土耳其語 tapmak (“崇拜，禮拜”)無關。

Axtaran tapar

Ev açarımı tapa bilmirdim, ancaq bir saat axtarandan sonra tapdım.

我之前找不到家門的鑰匙，找了一個小時才找到。

təsdiqini tapmaq


tapdalamaq

可能派生自原始突厥語 *tep-、*dēp- (“踩，踏”)，與təpik (“踢”)有關。源頭可能是擬聲詞。

[tɑptɑɫɑˈmɑχ]


taxmaq

源自原始突厥語 *dAk- (“繫，加”)。與土耳其語 takmak等同源。

geymək

穿，戴 （衣服、首飾等）

geymək

穿，戴 （衣服、首飾等）

çıxarmaq

穿，戴 （衣服、首飾等）

yaddaş kartı kompüterə taxmaq

穿，戴 （衣服、首飾等）

barmağına üzük taxmaq

papaq taxmaq

kəmər taxmaq

穿，戴 （衣服、首飾等）

Qabaqlar sırğa yalnız qızlar taxardı, ancaq indi oğlanlar da taxır.

以前，只有女孩兒會戴耳環，但現在也有男孩兒戴。


toplamaq

派生自原始突厥語 *top (“全部，完全”) + -la。與土耳其語 toplamak同源。


toxumaq

源自共同突厥語 *doku- (“編織”)。


tərifləmək

Oğlan yaxşi oxuduğu üçün, müəllimə onu təriflədi.

老師表揚那個男孩子學習好。

Bəsdir təriflədin hakimiyyəti, bura Məclis deyil.

讚揚政府已經夠多了，這裡又不是國民議會。


təsəvvür etmək

Mən bunu heç vaxt təsəvvür etməzdim.

我根本就沒有想象過這個。

Təsəvvür et ki, bir gün bütün dünyada sülh hökm sürəcək.

想象有一天和平降臨全世界。


təəccübləndirmək

Sizi orada görməməyim məni təəcübləndirdi.

我很驚訝沒在那裡看見你。


təmsil etmək

Siz kimi təmsil edirsiniz?


udmaq

源自原始突厥語 *yubut- (“吞”)。與土耳其語 yutmak、楚瓦什語 ҫӑт (śăt)等同源。


udmaq

源自原始突厥語 *ut- (“贏”)。與土耳其語 utmak同源。


unutmaq

源自原始突厥語 *umnï-t-。與楚瓦什語 ман (man, “忘記”)同源。參見土耳其語 unutmak。


vermək

源自原始突厥語 *bēr- (“給”)。與古突厥語 [需要文字] (ber-, “給”)、土耳其語 vermek等同源。

Neçiyə verərsən?


vurmaq

源自原始突厥語 *hur-。與古突厥語 𐰆𐰺 (ur-)、土耳其語 vurmak、烏茲別克語 urmak等同源。

şillə vurmaq

Adətən belə hadisələrdə xəbərdarıq atəşi açırlar. Amma bunlar birbaşa bizə atdılar. Əkbərin sinəsindən vurdular

一般遇到這種情況，都會有警告射擊，但這次他們直接開始對我們開槍。他們射中了 Əkbər 的胸口。

2016 August, “Nardaran işi məhkəməsində: Polisi gözümün qabağında öz həmkarı vurdu [The Nardaran case in trial: The colleague of the police shot him in front of my eyes.]”, 出自 Dosye.az:

dördü ikiyə vurmaq

saça rəng vurmaq

döymə vurmaq

Maşına benzin vurmaq.


xərcləmək

源自xərc (“花費”) + -lə。

[χærd͡ʒlæˈmæk]

Dünən çox pul xərclədim.

Çalışginən maaşının hamısını xərcləmə, biraz qırağa da at.

別把你的工資用光，留一點下來。


yazmaq

源自原始突厥語 *yạŕ- (“寫”)。與土耳其語 yazmak、土庫曼語 ýazmak、克里米亞韃靼語 yazmaq、楚瓦什語 ҫыр (śyr)等同源。

Yəhyə Yaquba məktub yazmayıb.

Yəhyə 沒有給 Yaqub 寫信。

Həkim ona doğru diaqnoz qoyub, dərman yazdı.

醫生準確地給他做了診斷，開了藥。


yandırmaq

Qələbə çalmaq istəyən arxasınca bütün körpüləri yandırmalı, geri çəkilmək üçün bütün yolları kəsməlidir

為了取勝，必須燒掉後面的所有橋，切斷所有的退路。

2015, Rövşən Abdullaoğlu, Arxadakı körpüləri yandırın, Qədim Qala:

Nə işıq varımızdır, nə qaz, odun yandırırıq

我們既沒有電也沒有天然氣，我們燒柴。

Yazığın evini yandırblar, özünü döyüblər

他們點燃了那個可憐人的房子，把他/她痛打了一頓。

Yanımda zəhmət olmasa siqaret yandırma.

Televizoru yandır, görək, nə göstərirlər

打開電視，看看現在發生了什麼事情


yapışdırmaq

等同於yapışmaq (“貼在”) + -dır。與楚瓦什語 ҫыпӑҫтар (śyp̬ăśtar)等同源。

[jɑpɯʃdɯrˈmɑχ]

Divara hər hansısa bir şəkil yapışdırmaq üçün diş məcunundan istifadə edə bilərsiniz.

你可以用牙膏把畫像貼在墻上。

2016年November2日, “Diş məcunu nələrə qadir imiş”, 出自 İki Sahil:


yaratmaq

源自原始突厥語，參見匈牙利語 gyárt (“製造”)。詞根可能派生自原始突厥語 *yara (“足夠，成功”) + 使役態後綴 -t。
與土耳其語 yaratmak、烏茲別克語 yaratmoq、吉爾吉斯語 жаратыл (caratıl, “被創造”)、哈薩克語 жарату (jaratu)、巴什基爾語 яратыу (yaratïw)、韃靼語 яратучы (yaratuçı, “創造者”)、維吾爾語 ياراتماق (yaratmaq)等同於。
等同於yaramaq + -t。


yetirmək

meyvə-tərəvəz yetirmək

övlad yetirmək


yalamaq

源自原始突厥語 *yālga- (“舔”)。與土耳其語 yalamak同源。


yaşamaq

源自共同突厥語 *yāša-，派生自原始突厥語 *yāĺ。


yaymaq

源自原始突厥語 *yād- (“散佈”)。

qorxu yaymaq

xəstəlik yaymaq

dini yaymaq


yonmaq

源自原始突厥語 *jōn-。


yoğurmaq

源自原始突厥語 *jugur-。與土耳其語 yoğurmak、楚瓦什語 ҫӑр (śăr)同源。

xəmir yoğurmaq

palçıq yoğurmaq


yıxmaq

源自原始突厥語 *yïk- (“壓，碾；打倒”)。與土耳其語 yıkmak同源。

Qardaşın həddindən artıq çox içir. Araq onu yıxacaq.

你兄弟喝酒喝太多了。伏特加會把他擊倒的。

hakimiyyəti yıxmaq


yırtmaq

源自原始突厥語 *yīr-、*yï̄r- (“撕裂，撕碎”)。可能是cırmaq (“撕開”)的同源對似詞。與土耳其語 yırtmak同源。


yükləmək

源自yük + -lə。


çaxmaq

源自共同突厥語 *čak- (“擊打”)。

bir güllə çaxmaq


çağırmaq

與土耳其語 çağırmak同源。與çağ (“時間”)無關。

[t͡ʃɑɣɯrˈmɑχ]

[t͡sɑɣɯrˈmɑχ]

Çağır onu bura!

taksi çağırmaq

Əhmədi dindirmə üçün polis idarəsinə çağırıblar.

艾哈邁德被叫到警察局問話。

Luiziana atışması: 3 polisin ölümündən sonra Obama təmkinliyə çağırır.

路易斯安那槍擊案：此案造成三名警察死亡後，奧巴馬呼籲控槍。

Aşıq gördüyünü çağırar.

我只是把我所看見的說出來；人應該只說出自己親眼所見的東西。

ashugh（傳統音樂家）唱出他所看見的東西。


çatdırmaq

等同於çatmaq (“到，達”) + -dır。與土耳其語 çattırmak同源。
“引，帶”之義可能仿譯自俄語 доводить (dovoditʹ)。

[t͡ʃɑtːɯrˈmɑχ]

[t͡sɑtːɯrˈmɑχ]

Sifarişlər Rusiya, Türkiyə, Gürcüstandan 1-2 günə gəlirsə, Çindən 5 günə çatdırırıq.

如果訂單在1-2天內從俄羅斯、土耳其或格魯吉亞寄來，我們會在5天內送到中國

malları evə çatdırmaq

Ailəyə bədxəbər çatdırmalı mən oldum.

是我不得不把壞消息告訴了家人。

引，帶（某人或事物到達某一點）

intihar həddinə çatdırmaq

işi sona çatdırmaq

İşim həddindən artıq çoxdur, hər şeyi vaxtında çatdırmıram!

我要幹的事情太多了，沒法樣樣都按時完成！


çıxmaq

源自原始突厥語 *čïk- (“出”)。與古突厥語 [需要文字] (čïk-, “走出”)、土耳其語 çıkmak等同源。

Məni çıx, mən gələ bilməyəcəyəm

Bir-iki nəfəri çıxmaq şərti ilə burada hamının yaxşı işi var.

除去少數幾個人，這裡基本上人人都有好工作。


ötürmək

源自ötmək + -ür。

dərsi ötürmək


çəkmək

與土耳其語 çekmek、克里米亞韃靼語 çekmek、土庫曼語 çekmek、加告茲語 çekmää同源。
也對比楚瓦什語 шак (šak, “女式短裙後部的紅色蕾絲貼花”)。

tikmək

鋪設，安裝（管道，線纜等）；修建，建設（道路等）

düzəltmək

鋪設，安裝（管道，線纜等）；修建，建設（道路等）

şillələmək

擊，打，摑（直接賓語只接 şillə、qapaz 等）

qapazlamaq

擊，打，摑（直接賓語只接 şillə、qapaz 等）

şapalaqlamaq

擊，打，摑（直接賓語只接 şillə、qapaz 等）

oxşamaq

相像（一般與 tərəf (“邊”) 的與格連用）

bənzəmək

相像（一般與 tərəf (“邊”) 的與格連用）

(及物) 與拉有關：
拉動

Gəl bu masanı pəncərəyə doğru çəkək, mane olmasın!

把這張桌子朝窗戶那邊拉一點，就不會擋路了。

Əlbətdə onlar çalışacaqlar ki bizi öz tərəflərinə çəksinlər!

他們肯定在嘗試把我們拉向他們那一邊！

(及物) 與拉有關：
劃線；拖，拽

Şair Afaqla tərcüməçi Afaq arasında xətt çəkmək çətindir.

很難在詩人 Afaq 和翻譯家 Afaq 中劃出一條線。

2014, Rafael Qəribov, “Dost Sözü”, 出自 Afaq Şıxlı, 編者Elman Tovuz, Yeddidən biri. Bədii tərcümələr., Baku: Adiloğlu，頁號 18:

(及物) 與拉有關：
撤回 [接 奪格]

鋪設，安裝（管道，線纜等）；修建，建設（道路等）

Kəndimizə işıq və yol çəkiblər, ancaq qaz hələ çəkməyiblər

他們已經給村子通了電、修了路，但是還沒裝天然氣管。

Neft kəməri çəkmək

Asfalt çəkmək

Bağın ətrafına hasar çəkmək.

Tələbə olanda hamı siqaret çəkirdi deyə, mən də çəkdim.

我還是學生的時候就學會了抽煙，因為身邊的人都在抽。

Kişi gündə bir qutu siqaret çəkirdi, yazıq tez öldü

這個男人每天抽一包煙；他很快就死掉了，真可憐。

Qəlyan/çubuq çəkmək

diqqət çəkmək

-Yaxın zamanlarda hekayələr, yaxud roman kitabı buraxmaq planın varmı? Səni daha çox hansı mövzu çəkir?

你在打算寫一本短故事或者小說集嗎？哪個主題是你最感興趣的？

2014年February27日, Namiq Hüseynli, Azadlıq Radiosu:

Zəif nəticə göstərənlərə məktəbin qapısı göstərilir - çıx, ardınca qapını çək.

對於那些表現不好的人，他們會指著學校大門——自己出去，然後關門。

çətinliklər çəkmək

zərər çəkmək

diş ağrisi çəkmək

Mən həyatımda çox ürək ağrısı çəkməli oldum

我不得不忍受著生活中的許多悲傷

(及物) 與圖畫有關：
畫，繪畫，描繪

şəkil çəkmək

Rəssam bu şəkili bir il ərzində çəkirdi

藝術家用了一年來畫這幅畫

(及物) 與圖畫有關：
拍攝，攝製（電影）

Bu yaxınlarda bu barədə çox maraqlı bir film çəkiblər.

最近一部關於此事的有趣電影正在攝製。

(及物) 與圖畫有關：
照相

Telefonum bir az köhnədir, yaxşı şəkil çəkmir.

我的手機有點舊了，拍不出好照片。

與重量有關： 稱重；稱出某一重量的物品

Qardaş, yeddi kilo kartof çək.

老兄，給我稱七公斤馬鈴薯。

1987年February14日, Fazil Sənan, Bazarda，頁號 180; 再版為 Ölümə Ərizə, Baku, 2012:

擊，打，摑（直接賓語只接 şillə、qapaz 等）

şillə çəkmək

şapalaq çəkmək

qapaz çəkmək

Maskanı üzünüzə çəkin, və 15 dəqiqə saxlayın.

戴上面具，保持15分鐘。

Araq çəkmək

Vətən onu çəkir


öldürmək

等同於ölmək (“死”) + -dür。與哈薩克語 өлтіру (öltıru, “殺”)、土耳其語 öldürmek (“殺”)、烏茲別克語 o'ldirmoq (“殺”)、吉爾吉斯語 өлтүрүү (öltürüü, “殺”)同源。

Kənd sakini qardaşını pul üstündə öldürdü.

那個村民為了錢把他兄弟殺了。


örtmək

源自原始突厥語 *ört- (“覆蓋”)， 參見örpək (“頭巾”)。
與土耳其語 örtmek (“覆蓋，關”)、楚瓦什語 витме (vitme, “覆蓋，保護，關”)等同源。

Qapını ört!

Buludlar göyü örtdü.


ötmək

源自原始突厥語 *öt- (“經過，穿過”)。與楚瓦什語 вит (vit)同源。

keçmək

(時間) 流逝，經過，過去

Yolda onun maşını bizimkini ötdü.

他的車在路上超過了我們。

Amerikaya çatmaq və onu ötüb-keçmək

(時間) 流逝，經過，過去

Bu gün Azərbaycanın Dağlıq Qarabağ bölgəsində yerləşən Şuşa şəhərinin Ermənistan tərəfindən işğal olunmasından 27 il ötür.

今天，自亞美尼亞佔領阿塞拜疆領土納戈爾諾-卡拉巴赫上的舒沙城以來，已經過了27年。

Mənim yaşım əllini ötüb.

我的年齡已經過了五十了。


öpmək

源自共同突厥語 *öp-。與土耳其語 öpmek同源。

kimisə yanağından öpmək

kimisə dodaqlarından öpmək


ölçmək

源自原始突厥語 *ül-, *öl-č- (“測量，度量”)，參見ülgü。與土耳其語 ölçmek (“測量”)、楚瓦什語 виҫ (viś, “測量”)同源。

qızdırmanı ölçmək

uzunluğu/qalınlığı ölçmək

xətkeşlə ölçmək

parçanı ölçmək

Rusların bir deyimi var, deyir "Yeddi dəfə ölç, bir dəfə kəs."

俄羅斯有句諺語，意思是“量七次，割一次”。


öyrənmək

源自原始突厥語 *ȫ- (“想，明白，意識到”)及其派生詞，如原始突厥語 *ȫg (“內心，想法，智慧”)及其反身形*ȫgre- + -n。參見古安納托利亞土耳其語 [需要文字] (ögren-, “學習”)。與土耳其語 öğrenmek同源。

Mən alman dilini öyrənirəm

Tələbə Azərbaycan dilini öyrənmək istəyir.

Siz bizim rəqsləri oynamağı hardan öyrəndiniz?

你在哪裡學會跳我們這支舞的？


şişirtmək

源自şişirmək (“腫脹”) + -t。

Bu məsələni bu qədər şişirtmək olar?

怎麼能把這個問題誇大到如此大的程度呢？


əmmək

源自原始突厥語 *em- (“吸吮”)。與楚瓦什語 ӗм (ĕm)同源。


əkmək

源自原始突厥語 *ek- (“播種”)。參見əkin (“作物，莊稼”)。與楚瓦什語 ак (ak)同源。


əzmək

源自原始突厥語 *ẹŕ-。


başa düşmək

字面意思為“倒在頭上”。對比土耳其語 başa düşmek。

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q9292 (aze)-Zardabi Bakuvi-başa düşmək.wav

Mən bunu başa düşmürəm.


-lə

置於名詞後，組成動詞。 表示動作所使用的工具或方式

balta (“斧頭”) + -lə → baltalamaq (“用斧頭砍”)

barmaq (“手指”) + -lə → barmaqlamaq (“用手指戳”)

güllə (“子彈”) + -lə → güllələmək (“槍決”)

置於名詞後，組成動詞。 表示結果。

dəm (“熱”) + -lə → dəmləmək (“釀造”)

iki (“二”) + -lə → ikiləmək (“雙倍”)

置於名詞後，組成動詞。 表示動作的目標（多用於抓取）。

birçək (“頭髮，鬈髮”) + -lə → birçəkləmək (“抓住頭髮”)

quyruq (“尾巴”) + -lə → quyruqlamaq (“抓住尾巴”)

orta (“中間”) + -lə → ortalamaq (“抓住腰”)

vərəq (“頁面”) + -lə → vərəqləmək (“翻閱，瀏覽”)

置於名詞後，組成動詞。 表示動作的行為類型。

sıra (“列”) + -lə → sıralamaq (“排列”)

orta (“中間”) + -lə → ortalamaq (“一分為二”)

置於名詞後，組成動詞。 表示動作的方向或地點。

qabaq (“前面”) + -lə → qabaqlamaq (“領先，提前”)

qarşı (“對面”) + -lə → qarşılamaq (“見面，迎接”)

irəli (“向前”) + -lə → irəliləmək (“前進”)

geri (“向後”) + -lə → geriləmək (“後退，撤退”)

置於名詞後，組成動詞。 表示動作的時間。

gecə (“夜晚”) + -lə → gecələmək (“過夜”)

qış (“冬季”) + -lə → qışlamaq (“過冬”)