bắt đầu

bắt (“抓住”) + đầu (“頭”)。

đứa trẻ bắt đầu tập nói

một trang sử mới bắt đầu


thành công

Thất bại là mẹ thành công.


học

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-học.wav

học, học nữa, học mãi

學習，更多學習，永遠學習


chính trị

ổn định chính trị


Bắc

Tôi có ra ngoài Bắc, ở gần mười năm.

我去了北越，並在那裡住了差不多十年。


Hoa

người Hoa

tiếng Hoa/Hán/Trung (Quốc)

tiếng Hoa thương mại


Hán

người Hán

sông Hán

Hán-Tạng


Đại

漢越詞，來自大 (“偉大”)。

Đại Việt

Đại Anh

Đại Minh

Đại Học


ga

bình ga

carbon dioxide used for a carbonated drink

nước ngọt có ga

Bật lửa này hết ga rồi.


hạ

漢越詞，來自夏。hè 的同源對似詞。對比 xe 和 xa，chè 和 trà。也對比同一個漢字的日語吳音 げ (ge) 和漢音 か (ka)。

xuân hạ thu đông


hạ

bắn hạ


há

繼承自原始越語 *haːʔ，繼承自原始孟-高棉語 *haʔ；與原始巴拿語 *haː (“張嘴”)（巴拿語 ha）、高棉語 ហា (haa)、孟語 ဟာ (“張大嘴”)等同源。亦對照意思相同的 hả，繼承自原始孟-高棉語 *hah。

Há mồm!


há

Ấy há phải là ác hay sao?


thế hệ

console thuộc thế hệ thứ 3


lịch sử

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-lịch sử.wav

不可與lịch sự (“有禮”)混淆。

khoảnh khắc lịch sử


hi

Hi răng ra coi nào.


kiến trúc

漢越詞，來自建築，借自日語 建築(けんちく) (kenchiku)。

công trình kiến trúc


ạ

句尾的助詞、语气词，表示正式、禮貌、尊重、亲切，尤其用於和長輩交談時

Chào cụ ạ.


ạ

與某人交談時使用助詞「ạ」

Con hư quá! Phải ạ chú đi chứ!

你真沒禮貌！不要忘記使用 ạ！


cà

繼承自原始越語 *gaː; 漢語 茄 (漢越詞：gia)的非漢越詞讀音。

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-cà.wav

cà dầm tương

一種醃製茄子（cà bát）


tiếng Việt

:tiếng（语言）+ Việt（越南）

Tôi thường giao tiếp bằng tiếng Việt.


anh hùng

Hai Bà Trưng là nữ anh hùng đầu tiên của dân tộc Việt Nam.

二徵夫人是越南人民最早的女英雄。

国家授予在劳动或战斗中取得特别突出成绩和贡献的个人或单位的最高荣誉称号

Anh hùng lao động

Đại đội không quân anh hùng


quốc gia

quốc gia có chủ quyền

quốc gia xuất xứ


ấn định

ấn định ngày phát hành


Ấn Độ

Thủ đô Ấn Độ là Niu Đêli, và thành phố lớn nhất Ấn Độ là Bombay.

印度首都是新德里，最大城市是孟买。

Bao nhiêu năm tháng sống ở Ấn Độ đã khiến anh ta không hề biết những gì đang diễn ra ở quê nhà.

他在印度生活多年，对在祖国发生的事情都感到陌生了。


ba lê

múa ba lê


bán nguyệt

bàn bán nguyệt

xương bán nguyệt

hồ bán nguyệt


bảo hiểm

bảo hiểm y tế


bao quát

包括的，總括的，涵蓋的，全面的

có cái nhìn bao quát về vấn đề


bằng cứ

漢越詞，來自憑據，包含憑與據。bằng cớ 的同源對似詞。

Bằng cứ vào tài liệu, có thể khẳng định được điều đó.

根据文件，可以证实这一点。


bất biến

漢越詞，來自不變，包含不與變。

Những từ như "deer" hay "sheep" trong tiếng Anh là danh từ bất biến.

像「deer」或「sheep」這樣的詞，是英語中不變化名詞的例子。


bí

Cái đó thì bí.

我不知道有關這個的事情。


bị động

dạng bị động của một động từ


biến cố

Biến cố Phật giáo


biên chế

biên chế Chính phủ

tăng/giảm biên chế

tinh giảm biên chế


biểu tình

xuống đường biểu tình

biểu tình ngồi


bộ trưởng

漢越詞，來自部長，源自漢語 部長／部长。

Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo

(Baonghean.vn) -Bộ trưởng Quốc phòng Đức Boris Pistorius tuyên bố khả năng nổ ra một cuộc chiến mới ở châu Âu không còn là điều không thể tưởng tượng được và xã hội Đức phải thích ứng với thực tế này, đồng thời kêu gọi chính phủ tăng chi tiêu quân sự.

Baonghean.vn：国防部长鲍里斯·皮斯托里乌斯声称欧洲爆发新战争的可能性不再是假设，德国必须适应这一新现实，同时呼吁政府增加军费开支。

2023年October31日，“Bộ trưởng Quốc phòng Đức cho rằng cần thích ứng với khả năng nổ ra chiến tranh [德国国防部长强调需要适应潜在的战争]”, in Nghệ An:

Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Mỹ Lloyd Austin, 70 tuổi, đã nhập viện tại Trung tâm Quân y Quốc gia Walter Reed ở bang Maryland vào ngày 22-12-2023 để điều trị ung thư tuyến tiền liệt.

70岁的国防部长劳埃德·奥斯汀于2023年12月22日因前列腺癌被送往马里兰州沃尔特·里德陆军医疗中心。

2024年January1日，“Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Mỹ Lloyd Austin xuất viện [国防部长劳埃德·奥斯汀被解雇]”, in Quân đội nhân dân [人民军队]:


bối cảnh

勿與 phối cảnh (“(藝術) 透視”) 混淆。

Câu chuyện diễn ra trong bối cảnh thời hiện đại.


cán bộ

漢越詞，借自日語 幹部 (kanbu)。

làm cán bộ


can thiệp

Chính phủ can thiệp để cứu công ty.

政府出手干预，挽救了这家公司。


cổ đại

thời cổ đại

Ai Cập/Hi Lạp/La Mã/Rô-ma cổ (đại)


cổ ngữ

cuốn sách viết bằng cổ ngữ Latinh


công dân

công dân Trung Quốc


công xã

công xã Paris


cơ quan

漢越詞，來自機關。除“機制”義項直接來自中古漢語 機關外，其餘現代義項均來自日語 機関 (kikan)。

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-cơ quan.wav

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-cơ quan.wav

Bữa nào bố cho con lên cơ quan chơi nhe.

我到時候會帶你去辦公室的。


cơ sở

cơ sở y tế

Công ti mới mở cơ sở mới.

该公司已开设了一个新办事处。

Trường tổ chức hội thảo tại cơ sở 1 Hai Bà Trưng.

学校在徵氏姐妹路1号的校区举办了一场研讨会。

Tại 11 huyện, thị xã, thành phố của tỉnh An Giang có đến 20 cơ sở kinh doanh của Công ty F88.

在安江省11个县、市，F88公司共有20家营业机构。

2023，Vĩnh Kỳ，Tiến Tầm，“Đồng loạt kiểm tra 20 cơ sở của Công ty F88”, in Người Lao động:


cụ thể

漢越詞，來自具體，借自日語 具体 (gutai)。

cụ thể là


cường điệu

Phim nó cường điệu quá, coi hơi khó nghiêm túc.

這部電影有太多誇張情節，讓我很難專注觀看


chân tướng

vạch trần chân tướng kẻ thủ ác


chất liệu

Cái nón này làm bằng chất liệu gì?

這帽子是用什麼材料做的？


chế độ

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-chế độ.wav

chế độ Khmer Đỏ

Một quốc gia, hai chế độ

chế độ tiền tệ quốc tế

chế độ bảo hộ lao động

chế độ văn bản

chế độ ăn uống


chỉ điểm

Chất chỉ điểm khối u


chiến dịch

Chiến dịch Điện Biên Phủ

chiến dịch phòng chống HIV/AIDS


chiến tranh

chiến tranh lạnh

chiến tranh cục bộ

chiến tranh đặc biệt


chính phủ

Chính phủ Mĩ


chủ nghĩa

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-chủ nghĩa.wav

chủ nghĩa sô-vanh

Yếu tố bất ngờ đằng sau chuỗi suy giảm kéo dài của đồng yên: Đến từ một chủ nghĩa bên kia địa cầu... Chủ nghĩa bảo hộ của Mỹ.

日元持续下跌背后的令人吃惊的因素：它来自世界的另一端……美国的保护主义。

Nó không phải là để bảo vệ cho một chủ nghĩa hay một chủ thuyết nào mà chỉ là để bảo vệ cho tự do...

这并不是为了捍卫任何意识形态或任何学说，而只是为了捍卫自由……

Lúc đầu, chính là chủ nghĩa yêu nước, chứ chưa phải chủ nghĩa cộng sản đã đưa tôi tin theo Lênin, tin theo Quốc tế thứ ba. Từng bước một, trong cuộc đấu tranh, vừa nghiên cứu lý luận Mác – Lênin, vừa làm công tác thực tế, dần dần tôi hiểu được rằng chỉ có chủ nghĩa xã hội, chủ nghĩa cộng sản mới giải phóng được các dân tộc bị áp bức và những người lao động trên thế giới khỏi ách nô lệ.

最初便是爱国主义，而不是共产主义使我相信列宁、相信第三国际。但后来一步一步地，在斗争的道路上，在研究马克思列宁主义理论和做实际工作的同时，我逐渐明白，只有社会主义和共产主义才能把被压迫民族和世界工人从奴役中解放出来


chủ quyền

tôn trọng chủ quyền của một nước


chủ tịch

漢越詞，來自主席，包含主 (“主要，首要”)與席 (“席位，座位”)，源自漢語 主席 (zhǔxí)。

主席 董事會、委員會等實體的負責人

chủ tịch hội đồng quản trị

Chủ tịch Quốc hội

主席 社會主義或共產主義國家的領導人

近義詞：tổng thống (“總統”)

chủ tịch nước

chủ tịch Việt Nam

Chủ tịch Mao Trạch Đông


chủng tộc

phân biệt chủng tộc

Căn cứ vào hình thái bề ngoài của cơ thể (màu da, tóc, mắt, mũi…), các nhà khoa học đã chia dân cư trên thế giới thành ba chủng tộc chính : Môn-gô-lô-it (thường gọi là người da vàng), Nê-grô-it (người da đen) và Ơ-rô-pê-ô-it (người da trắng).

科学家依据体貌特征（肤色、头发、眼睛、鼻子等）把世界人口分为三大人种：蒙古人种（俗称黄种人）、尼格罗人种（黑人）和欧洲人种（白种人）。

2011，“Phần một - Thành phần nhân văn của môi trường / Bài 2 : Sự phân bố dân cư. Các chủng tộc trên thế giới / 2. Các chủng tộc [第一部分 — 环境中的人类组成部分/第二课：人口分布、世界种族 / 2. 种族]”, in Địa lí 7 [地理 7]，Nhà Xuất bản Giáo dục Việt Nam，頁 8:


danh từ

漢越詞，來自名詞，包含名與詞。

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-danh từ.wav

danh từ chỉ đơn vị


Do Thái

người Do Thái


du khách

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-du khách.wav

du khách trong và ngoài nước


du lịch

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-du lịch.wav

công ty du lịch

Du lịch đóng góp một phần không nhỏ vào kinh tế thành phố.

旅游业对该市的经济贡献巨大。


dũng cảm

lòng dũng cảm


duy trì

duy trì trật tự trị an


duyên

nhân duyên

由神意預先決定的命運或天意；注定的命運；因緣

duyên phận

由神意預先決定的命運或天意；注定的命運；因緣

由神意預先決定的命運或天意；注定的命運；因緣

duyên âm

Có duyên thì sẽ có ngày gặp lại.

若有緣分，終有再相會之日。

duyên vợ chồng

㐌空縁畧庄麻 / 時之𡭧約噲󰑼縁𡢐

前世無緣孤獨過，但願來世結良緣。

Đã không duyên trước chăng mà, / Thì chi chút ước gọi là duyên sau.

1820，Nguyễn Du (阮攸)，Đoạn trường tân thanh (Truyện Kiều) [金雲翹傳]^(https://vi.wikisource.org/wiki/Truyện_Kiều_(bản_Liễu_Văn_Ðường_1866))，行s 75–76:

Hoặc có người rất sợ rắn, nhưng có người lại rất thích chơi với rắn, là do người này với những con rắn đó có duyên với nhau.

有些人非常怕蛇，而有些人卻喜歡與蛇玩耍，這是因為這些人與那些蛇之間有緣分。

2023，“Sự thật về duyên âm và 4 cách “cắt” duyên âm hiệu quả”, in Phạm Thị Yến:

Đến với “nghề tay trái” như một cái duyên, chị Lê Thị Thương […] đã gắn bó với công việc làm bánh thạch nghệ thuật được hơn 7 năm nay.

如同一段姻緣般與「副業」相遇，黎氏香女士 […] 已經從事藝術果凍蛋糕製作超過7年了。

2024，Kiều Minh，“Chuyện những người bén duyên với "nghề tay trái"”, in Báo Hà Tĩnh:

nói năng có duyên

Hoàn cảnh này mà vẫn không quên giữ duyên.

即使在這種處境下，她仍然不忘保持優雅。

1978，Chu Lai，章號 2, in Nắng đồng bằng，NXB Quân đội Nhân dân:


đại gia

漢越詞，來自大家，包含大與家，來自漢語 大家。不可與漢語 大爺／大爷 (đại da)混淆。

有錢人，大亨；偉人，巨擘

con nhà đại gia


đại thần

漢越詞，來自大臣，包含大與臣

ngoại vụ đại thần


đầu tư

漢越詞，來自投資，包含投 (“投入”)與資 (“資金”)。

nhà đầu tư

quỹ đầu tư


đây

Đây là cài gì?

Con mèo này đang ở đây.


đế quốc

chủ nghĩa đế quốc (“帝國主義”) 的截斷形式。

bọn đế quốc

đế quốc Mĩ


đĩ

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-đĩ.wav

đánh đĩ

đĩ thoã

đĩ mẹ mày


địa bàn

địa bàn tỉnh Quảng Trị


địa đạo

地下隧道或通道，或尤其構成的網絡

địa đạo Củ Chi


địa ngục

xuống địa ngục

địa ngục trần gian

bị đày xuống 18 tầng địa ngục

Khi người ta ở địa ngục, người ta ao ước lên thiên đường. Khi người ta lên được thiên đường rồi, người ta bỗng muốn về địa ngục. Bởi vì, thiên đường tồi tệ hơn địa ngục. Thiên đường nào cũng thế. Bất hạnh cho những dân tộc có những lãnh tụ đang âm mưu đưa dân tộc mình lên thiên đường. Rồi họ sẽ thấy hai người nước Thiên Đường không đủ tiền, dành ăn chung một tô hủ tíu ở nước Địa Ngục.

当人们身处地狱时，他们渴望升上天堂。可当他们到了天堂，突然就想下地狱。因为，天堂比地狱更糟糕。每个天堂都一样。那些领导人密谋将自己的人民带上天堂的国家有祸了。然后他们会看到两个来自天堂但没有足够的钱的人在地狱里分享一碗粿条。

1986，Duyên Anh，章號 9, in MỘT NGƯỜI NGA Ở SÀIGÒN [西貢的俄國人]，Nam Á:

Đến thời kỳ nhà Đường (Thế kỷ thứ VII), Phật giáo du nhập và có ảnh hưởng rộng lớn ở Trung Quốc thì thuyết về địa ngục và Diêm La của Ấn Độ kết hợp và người ta mới an bài ở con số 10 tầng địa ngục do 10 vị Diêm Vương cai quản, như ngày nay.

唐朝（7世纪）时期，佛教传入中国并产生广泛影响。印度的地狱论和阎罗王论逐渐混淆，形成了我们今天所说的十层地狱，分别由十个阎王统治。

2003，Phan Ngọc Khuê，LỄ CẤP SẮC CỦA NGƯỜI DAO LÔ GANG Ở LẠNG SƠN [谅山省倮昂瑶族人举行成人仪式]，Nhà xuất bản Văn hóa Thông tin:


điện tử

漢越詞，來自電子，借自日語電(でん)子(し) (denshi)。

đồ điện tử

trò chơi điện tử


điều khoản

điều khoản sử dụng

Việc đi lại lộn xộn, nghênh ngang giữa đường đã cản trở xe ngựa của quân đội Pháp nên ngày 6-6-1884, đốc lý (maire, thị trưởng) ra Quy chế trị an và lục lộ của Hà Nội trong đó có điều khoản cấm dắt súc vật trên phố từ 7 giờ sáng đến 11 giờ trưa, từ 5 giờ chiều đến 8 giờ tối.

街道中间混乱而嚣张的交通妨碍了法军的马车通行，于是1884年6月6日，市长颁布了《河内治安与道路条例》，其中就有一条“条款”，禁止在上午7点至11点、下午5点至8点之间牵着动物上街。

2015，Nguyễn Ngọc Tiến，“Chương 11: Đèn Tín Hiệu Giao Thông Có Từ Bao Giờ? [第11章：交通信号灯是什么时候出现的？]”, in Đi xuyên Hà Nội [旅经河内]:

Ngày 3-12-1955, Bộ Giao thông và Bưu điện đã ban hành Nghị định số 348-NĐ là Luật đi đường bộ, trong luật có điều khoản quy định về tốc độ trong thành phố nhưng không có điều nào về đèn tín hiệu giao thông.

1955年12月3日，交通和邮政部颁布了第348-ND号法令，即《道路交通法》。该法律包含了限制城市速度的条款，但没有关于交通信号灯的规定。


điều tra

Cục Điều tra Liên bang


đô thị

quy hoạch đô thị

khu đô thị


đối phó

Nó chỉ học đối phó thôi.

他學習只不過是應付性地。


đồng

đồng yên Nhật

đồng đô-la Mĩ


đồng chí

Đồng chí Kim bắn trúng hồng tâm khi chỉ mới ba tuổi.

金同志三岁时就一鸣惊人。

Đồng chí Bùi Văn A từ trần năm 2019, thọ 50 tuổi Đảng.

党龄50年的裴文亚同志于2019年逝世。

Sao rồi đồng chí?


đơn vị

漢越詞，來自單位，đan vị 的錯誤讀法。借自日語 単位 (tan'i)，源自中古漢語 單位 (tan hwijᴴ)。

單位 計算物體數量的標準

danh từ chỉ đơn vị


gia súc

漢越詞，來自家畜，包含家與畜。

gia súc gia cầm


giác quan

giác quan thứ sáu


giai cấp

漢越詞，來自階級，源自日語 階級 (kaikyū)。

giai cấp thống trị/bị trị


giai đoạn

trải qua những giai đoạn đau khổ


giai nhân

giai nhân tài tử


giải phóng

釋放、放出（物質或能量）

giải phóng năng lượng


giải quyết

giải quyết khó khăn

Không ai chịu giải quyết vấn đề này.

没有人愿意解决这个问题。

Gửi đơn lâu rồi nhưng chưa được giải quyết.

很久以前就发送了申请，但尚未解决。


giám khảo

（比賽等的）裁判員，評委

ban giám khảo


gián

同源詞包括芒語 chản chản、土語 [Cuối Chăm] caːn³（“蜈蚣”）。

bốn loài trung gian truyền bệnh: ruồi, muỗi, gián, chuột

四大类疾病携带者：苍蝇、蚊子、蟑螂、老鼠


giản dị

đời sống giản dị

giản dị hóa


gián đoạn

Công việc xây dựng nhà máy bị gián đoạn.


ngữ hệ

ngữ hệ Ấn-Âu


hành tinh

hành tinh thứ ba, tính từ Mặt Trời

從太陽數過來的第三顆行星

hành tinh đỏ


hành vi

xử phạt hành vi vi phạm giao thông


hệ thống

漢越詞，日語 系統 (keitō)。

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-hệ thống.wav

Hệ thống Cửa hàng PNJ


hoa hậu

漢越詞，來自花與后 (“王后”)。

Hoa hậu Thế giới

Hoa hậu Trái đất

Hoa hậu Hoàn vũ


hoàn cảnh

Có hoàn cảnh để tiếp tục học tập.

Hoàn cảnh nghèo khổ.


hoan nghênh

Hoan nghênh các bạn đến thăm Việt Nam!


hoàng hôn

Hoàng hôn, Mai ở ngoài bờ ruộng.

黃昏時分，麥在外面的田裡。


học thức

Thời nay, phụ nữ ai cũng có học thức.

如今，所有女性都受过教育。


hội trưởng

Hội trưởng Hội hữu nghị Việt-Xô


hôn nhân

tiến tới hôn nhân

Hôn nhân là nấm mồ của tình yêu.


hợp pháp

漢越詞，來自合法，包含合與法。

chủ sở hữu hợp pháp


ầm ĩ

ầm (雷鳴般的聲音) 的疊語（từ láy）。

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-ầm ĩ.wav

sự ầm ĩ


kết quả

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-kết quả.wav

Trận đấu kết thúc với kết quả 1-1.

比赛以1-1结束；比賽的結果是1-1。

cặp phạm trù nguyên nhân và kết quả


nghiên cứu

nhà nghiên cứu

sự nghiên cứu


nghiên cứu

Vì vậy, các nhà khoa học thần kinh thuộc Đại học Yale đã chủ trì một nghiên cứu hồi đầu năm về vấn đề này.

因此，耶鲁大学的神经科学家今年早些时候就此主题进行了一项研究。


kiểm tra

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-kiểm tra.wav

kiểm tra 15 phút

kiểm tra 1 tiết


kinh nghiệm

漢越詞，來自經驗，借自日語 経験 (keiken)。

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-kinh nghiệm.wav

Kinh nghiệm tối thiểu: 1 năm


kính trọng

một thiền sư được kính trọng


nguyên lão

viện nguyên lão


nguyên tố

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-nguyên tố.wav

nguyên tố hóa học


khẩn trương

漢越詞，日語 緊張 (kinchō)。

nhiệm vụ khẩn trương

行事迅速、乾淨俐落、不拖延的

tác phong khẩn trương

Khẩn trương lên !


nhã nhạc

漢越詞，源自中古漢語 雅樂 (中古 ngaeX ngaewk)。

源自中國的越南古代宮廷音樂

nhã nhạc cung đình Huế


khoái lạc

chủ nghĩa khoái lạc


khôi phục

khôi phục tranh

khôi phục dữ liệu


không khí

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-không khí.wav

Không khí chứa nhiều loại khí như ni-tơ, ô-xi và các-bon đi-ô-xít.

空气含有氮气、氧气和二氧化碳等多种气体。

Lớp này hơi trầm, thiếu không khí.

这个班级有些安静，没什么气氛。


không quân

Quân chủng Phòng không – Không quân

Tướng Đỗ Mậu gửi giấy qua bộ Tư Lệnh Không Quân cho tôi lên Đại Tá vì có công với cách mệnh.

杜茂将军通过空军司令部发来一封信，晋升我为上校，以表彰我对革命的贡献。

2012，Trần Đỗ Cung，章號 20, in Tâm thư một dân Việt nhập cư Mỹ Quốc:


không trung

hình chụp từ không trung

bay trong không trung


khủng hoảng

khủng hoảng kinh tế/tài chính/tiền tệ


nhiệm vụ

Nhiệm vụ bất khả thi


lạc đà

lạc đà một bướu

lạc đà hai bướu

lạc đà "không bướu"


lạm dụng

漢越詞，來自濫用，包含濫 (“過多地”)與用 (“使用”)。

Có nhiều người lạm dùng từ đồng nghĩa trong bài viết. Chúng ta la còn người, có trí khôn, phải viết câu cho mềm mại, chứ đừng lạm dùng từ đồng nghĩa như thể mình là từ điển nha!

你们中有很多人在写作中滥用同义词。我们都是有大脑的人，我们应该写出流畅的句子，而不是像词库一样滥用同义词！

lạm dụng tình dục


nhuận

tháng nhuận


liêm sỉ

Liêm sỉ gì tầm này.


pha

繼承自原始越語 *pʰaː (“混合，稀釋”)，借自上古漢語 敷 (上古 *pʰ(r)a) (B-S)；和芒語 pha、土語 [Cuối Chăm] pʰaː¹、阿楞語 pʰæː 、哲語 [Rục] pʰaː¹ 同源。

pha cà phê


pha

短而驚人／令人興奮的事件

Vừa rồi quả là một pha ghi bàn ấn tượng!

Quả là một pha nhào lộn ấn tượng!

那真是一個驚人的雜技動作！

Pha của dao động cơ là (ωt+φ), trong đó φ là pha ban đầu.

機械振蕩的相位是 (ωt+φ)，其中 φ 是相位常數。

Mỗi nhịp tim có năm pha.


lợi ích

和漢語不同，lợi ích 不用於金錢、經濟上的利益，這種情況應該使用 lợi nhuận (利潤)。

lợi ích sức khoẻ


phát âm

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-phát âm.wav

cách phát âm


phát huy

Phát huy truyền thống của dân tộc.


luân lưu

trực nhật luân lưu

cờ luân lưu


luân lưu

đá/sút luân lưu


phát ngôn

người phát ngôn

Anh này phát ngôn bừa bãi nhỉ ?


phân công

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-phân công.wav

Phân công mỗi người một việc.

Được phân công làm giáo viên chủ nhiệm.


lương thực

lương thực và thực phẩm

an ninh lương thực


phi pháp

hành động phi pháp


mắt

繼承自原始越語 *mat，繼承自原始孟-高棉語 *mat。同源詞包括芒語 Bi 方言 măt、上古孟語 mɔt（現代孟語 မတ်）、巴拿語 măt、帕戈語 mát、卡西語 'mat/khmat、克木語 mat、莽語 mat⁷、卡爾尼科巴語 mat、桑塔利語 ᱢᱮᱫ (met’)。mặt 的同源對似詞。
亦對照 原始南島語 *maCa（馬來語 mata）、原始台語 *p.taːᴬ（泰語 ตา (dtaa)）、原始漢藏語 *s-mjak ~ s-mik（漢語 目 (mù)，mù < OC *C.muk；藏語 མིག (mig)）。

nước mắt


mõm

Mõm lợn

Mõm bò


phủ định

漢越詞，來自否定，源自日語 否定 (hitei)。

thể phủ định


phủ định

漢越詞，來自否定，源自日語 否定 (hitei)。

phủ định biện chứng

phủ định của phủ định


mộng du

bị mộng du

Tây Ban Nha
hát nghêu ngao
bỗng kinh hoàng
áo choàng bê bết đỏ
Lor-ca bị điệu về bãi bắn
chàng đi như người mộng du

西班牙
高歌
驟驚
披風浸紅
羅卡被拖至靶場
他行走有如夢遊

1985，Thanh Thảo，Đàn ghi ta của Lor-ca [羅卡的吉他]:


mục đồng

Đô thị hóa rồi thì còn đâu hình ảnh lũ trẻ mục đồng nơi đồng quê nữa.

随着城市化进程，农村牧童的形象已经不复存在。


mục tiêu

Xạ thủ đã bắn trượt mục tiêu đầu tiên.

射手第一次射击时没有击中目标。

mục tiêu cuộc đời


mưa

繼承自原始越語 *k-maː，繼承自原始孟-高棉語 *gmaʔ；和芒語 mưa、哲語 [Rục] kumᵊaː²、克木語 kmaʔ、莽語 maː² 同源，[楠考里島]中尼科巴語 amiṅh 可能也是同源詞。

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-mưa.wav

(trời) mưa


phục vụ

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-phục vụ.wav

phục vụ người ốm


phun

phun thuốc trừ sâu

súng phun lửa

phun ra những lời thô bỉ

phun ra hết mọi điều bí mật


Na Uy

漢越詞，來自挪威，可能借自官話 挪威 (Nuówēi) 或泉漳話 挪威 (Nô͘-ui)。

Rừng Na Uy


nam mô

漢越詞，來自南無，源自漢語 南無／南无，源自梵語 नमो (namo)。

nam mô A Di Đà Phật

nam mô Quan/Quán Thế Âm Bồ Tát

miệng nam mô, bụng một bồ dao găm


nào

Tôi phải đi dường nào?


phương tiện

phương tiện giao thông

phương tiện thông tin đại chúng


này

繼承自原始越語 *-niː，來自原始孟-高棉語 *niʔ ~ *nih (“這個”)；與高棉語 នេះ (nih，“這個”)、帕戈語 nâh (“這個”)、卡西語 kane/une (“這個”)、卡爾尼科巴語 në (“這些東西”)同源。參見nay (“此刻”)和中部越南語ni (“這個”)。
n系列示意動詞的一部分，沿著nấy、nớ、nọ、nè發展。

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-này.wav

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-này.wav

Người đàn ông này là một nha sĩ.

Không lúc này, thì lúc nào?

如果不是這個時間，那是什麼時候？


này

nè

放在某人名字或親屬稱謂的後綴，通常兼具焦點標記和表示問題的功能

其用法類似於英語的o或hey，但似乎僅限於文學用語和翻譯。
在侮辱詞中的用法與日語 この (kono)類似。

放在某人名字或親屬稱謂的前綴，用來引起他們注意

Này ai ơi!

này Lan

放在某人名字或親屬稱謂的後綴，通常兼具焦點標記和表示問題的功能

Khoa này, nghe nói em sắp chuyển nhà hả?

你真的要搬出去嗎，Khoa？


quá cố

漢越詞，來自過 (“過世”)與故 (“死亡，故去”)。

Đừng "cố quá" kẻo mà "quá cố" bây giờ.

不要“太过努力”，否则你就会“过世”的。


quá độ

漢越詞，來自過渡，包含過 (“越過，跨過”)與渡 (“過河”)，現代義項借自日語 過渡 (kato)。qua đò (“渡江，渡河”) 的同源對似詞。參見 quá giang。

勿與 cá độ 混淆。

thời kì quá độ lên chủ nghĩa xã hội


quái đản

câu chuyện quái đản

công việc quái đản


niên hiệu

Nguyễn Ánh lấy niên hiệu là Gia Long.

Sau khi Nhật hoàng Akihito thoái vị, Thái tử Naruhito lên ngôi và lấy niên hiệu là Reiwa.

明仁天皇退位后，皇太子德仁即位，改元令和。


quan hệ

漢越詞，來自關係、日語 関係 (kankei)。

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-quan hệ.wav

liên hệ 和 quan hệ 之间没有明确的区别，不过在人际关系方面，quan hệ 似乎比 liên hệ。两者之间的选择取决于搭配。

quan hệ vợ chồng

quan hệ tình dục

quan hệ sản xuất

quan hệ ngoại giao

quan hệ công chúng


quan sát

theo quan sát của tôi


nuôi

源自原始越語 *ɗoːj (“養；養育”)；與土語 [Cuối Chăm] doːj¹同源。

同類詞：ruột (“親生的”)

con gái nuôi


quốc hiệu

Quốc-hiệu nước ta thay-đổi đã nhiều lần, tuy rằng ngày nay ta vẫn theo thói quen dùng hai chữ An-nam 安 南, nhưng vì hai chữ ấy có ngụ ý phải thần-phục nước Tàu, vậy thì ta nên nhất định lấy tên Việt-nam 越 南 mà gọi nước nhà.

我国的国号已经改变过很多次了。虽然我们今天还用“安南”两个字，但是因为这两个字有归顺中国的意思，所以绝对应该用“越南”这个名字来称呼我国。

1920，Trần Trọng Kim（陳仲金），Việt Nam sử lược [越南史略]，卷 I, Trung Bắc Tân Văn，頁 4:

Khi viết đơn thì phải bắt đầu bằng quốc hiệu và tiêu ngữ.

写申请书的时候，一定要从国号、国训说起。


quyết

漢越詞，來自決 (“決定，確定”)。

quyết chiến thắng

Tiến nói: “- Ý ta đã quyết, ngươi đừng nói lắm nữa.”
進曰：「吾意已決，汝勿多言。」（原文）
何進說：「我已經定下心了，你就別再多說了。」

《三國演義》第二回，1909年潘繼炳越南語版翻譯


ruộng

繼承自原始越語 *rɔːŋʔ。同源詞包括芒語 Bi rõng 和 哲語 [Sách] rɔːŋ⁴。

田（用於種植農作物的空地）

ruộng lúa

ruộng ngô


siêu hình

漢越詞，來自超與形，即siêu- + hình。


sinh dục

cơ quan/bộ phận sinh dục đực/cái


sinh động

Bức tranh đã gợi lên phong cảnh làng quê sinh động qua thủ pháp sơn mài độc đáo.

该画通过独特的漆艺技巧，呈现出生动的乡村景象。


sinh hoạt

sinh hoạt tình dục

chi phí sinh hoạt

sinh hoạt câu lạc bộ

sinh hoạt Đảng


sinh sản

sinh sản ở động vật có vú


sức nặng

Lời nói đó có sức nặng.


sử dụng

Đọc kĩ hướng dẫn sử dụng trước khi dùng.

使用前请仔细阅读使用说明。

Anh biết sử dụng máy tính chứ?

sử dụng kiến thức của mình vào mục đích chính trị

利用自己的知识达到政治目的

Nhiều năm qua due to đã được sử dụng rộng rãi như một giới từ kép.

“Due to”作为复合介词多年来被广泛使用。

các điều khoản sử dụng

độc quyền sử dụng cái gì


sự kiện

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-sự kiện.wav

sự kiện 11 tháng 9


sứ mệnh

sứ mệnh/mạng lịch sử

sứ mệnh giải phóng dân tộc

tuyên bố sứ mệnh

Sứ mệnh của Tập đoàn ABC là giúp khách hàng tận hưởng những trải nghiệm tối ưu của ngành lữ hành.

ABC集团的使命是确保我们的客户享受最佳的旅行体验。


sư phụ

師父（多用於中國相關虛構作品，尤指武術老師）

Aaaa! Sư phụ tha tội! Con biết lỗi rồi!

啊啊啊！師父饒命！我知錯了！


sự vật

Dùng who khi nói về người, dùng which khi nói về sự vật, sự việc.

對人用“who”，對事物用“which”。


sưu tầm

nhà sưu tầm


tác dụng

tác dụng phụ

"Lờn thuốc" có nghĩa là uống thuốc mà không thấy có tác dụng.

“耐药性”是指吃药却看不到任何效果。


tái tạo

năng lượng tái tạo


tạm biệt

這個詞幾乎不用於談話中。它主要出現在其他語言的翻譯作品中，或在語言教學中用作英語 goodbye 的等價翻譯。在日常對話中，只需使用 chào 即可。

nói lời tạm biệt


tận thế

漢越詞，來自盡世，tận cùng (“邊境；終點”) + thế giới (“世界”) 組成的混成詞。對照tận số。

ngày tận thế


tất yếu

Kết cục tất yếu của kẻ ngu dốt là sự thất bại thê thảm.

愚钝的人必然会走向彻底的失败。

Có gia đình là mưu cầu tất yếu của mọi người.

结婚是每个人不可或缺的愿望。


tể tướng

Tể tướng Lưu gù


tiễn biệt

Tiễn biệt nhà lãnh đạo tài năng.

告别一位才华横溢的领导者。


tiến hành

Các công trình khác vẫn đang tiến hành.


tiền thân

Đảng Cộng sản Đông Dương là tiền thân của Đảng Cộng sản Việt Nam.

印度支那共产党是越南共产党的前身。


tiến triển

Có tiến triển gì chưa?


tiểu thuyết

tiểu thuyết (trường thiên) / (trường thiên) tiểu thuyết

tiểu thuyết đoản thiên / đoản thiên tiểu thuyết


tình báo

漢越詞，來自情報，包含情與報，源自日語 情報 (jōhō，“情報，資訊”)，源於敵情報知 (tekijō hōchi，“偵察，勘察”，字面意思是“有關敵人動向的情報”)。

Cơ quan Tình báo Trung ương


tổ hợp

漢越詞，來自組合、形譯詞自日語 組合(くみあわ)せ (kumiawase)。

Số học sinh cần chọn là số tổ hợp chập 3 của 7.

Số học sinh cần chọn là tổ hợp chập 3 của 7.


tổ quốc

Xây dựng và bảo vệ tổ quốc.

Đừng hỏi tổ quốc đã làm gì cho ta mà hãy hỏi ta đã làm gì cho tổ quốc
不要问国家能为你做些什么，而要问你能为国家做些什么。

約翰·肯尼迪 (1961年)， “Inaugural Address”，John F. Kennedy – Presidential Library and Museum，佚名譯者，未註明日期


tồn tại

漢越詞，來自存在。「缺陷」的意義來源於 vấn đề còn tồn tại (“仍然存在的問題”) 的截斷形式。

Tồn tại hay không tồn tại – đó là vấn đề.

存在，還是不存在——這是個問題。

Tôi tư duy, nên tôi tồn tại.


tổng thống

漢越詞，來自總統，包含總 (“總體，全體”)與統 (“統治，管制”)，源自漢語 總統／总统 (zǒngtǒng)。對照日語 総統 (sōtō)。

近義詞：chủ tịch (“主席”)

Tổng thống của Việt Nam Cộng hoà

Tổng thống Hoa Kì George Bush

Tổng thống Pháp Jacques Chirac


tuyên ngôn

Tuyên ngôn Độc lập


tuyên truyền

Ti vi có phải là công cụ tuyên truyền hay không?

電視是不是一種宣傳工具？


tự kỉ

bệnh tự kỉ


tự kỉ

Nó đang ngồi tự kỉ đằng kia.

他一個人坐在那裡，表現得很內向。


tư sản

漢越詞，來自資產，源自漢語 資產階級／资产阶级 (tư sản giai cấp)。

giai cấp tư sản


tương lai

漢越詞，來自將來，包含將與來。

Trẻ em là tương lai của đất nước.

我們的孩子是國家的未來。


tường thuật

tường thuật trực tiếp


thám hiểm

nhà thám hiểm


tham lam

sự tham lam


thánh giá

đeo thánh giá trên ngục

vác thánh giá của mình


thanh xuân

tuổi thanh xuân


tháp

Thác Tháp Lí Thiên Vương

塔，臺，高大而細長的建築結構物

tháp Ép-phen

tháp nghiêng Pi-da

tháp Chăm/Chàm


thẩm tra

Tất nhiên là phải để các chuyên gia thẩm tra đã.

当然，专家们必须审查这一点。


Thần Nông

漢越詞，來自神農，包含神 (“神的”)與農 (“農業”)，來自漢語 神農／神农 (Shénnóng)。

họ Thần Nông


thế gian

Hỏi thế gian tình ái là chi.

Nơi đây đang xoay xoay, thế gian đang xoay vòng.
Anh đang ở nơi đâu, biết anh có thay lòng?
Đừng nói chi i i i ì mà,
Mình uống đi i i i ì.

這個地方在旋轉，世界天旋地轉。
你在哪裡，你是否知道自己已經變了？
一句話也別說。
一起來喝酒吧。


thế giới

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-thế giới.wav

trên thế giới

tin (tức)/lịch sử/kinh tế thế giới

Hoa hậu Thế giới

thế giới động vật

thế giới bên kia

thế giới ngầm

thế giới ảo

Nhiều người khi đọc đến đây sẽ đặt câu hỏi rằng, đây có phải là mô hình của một thế giới lý tưởng hay chỉ là một thế giới ảo?

很多读到这篇文章的人会问：“这是一个理想世界的模型，还是只是一个想象的世界？”

2018年November9日，Thích Nhật Từ，“Pháp hội và bản chất Tịnh độ [法会与净土的本质]”, in Thế giới Cực lạc [极乐世界]，頁 19:

Các nhà triết học chỉ giải thích thế giới bằng nhiều cách khác nhau, song vấn đề là cải tạo thế giới.
哲学家们只是用不同的方式解释世界，问题在于改变世界。

w:Karl Marx (1978年)， “1. ad Feuerbach”，Marx-Engels-Werke，第 3 卷，越南語翻譯來自 “1. về ‘Phoi-ơ-bắc’”，C. Mác và Ph. Ăng-ghen — Toàn tập，第 42 卷，2000年


thể lệ

Thể lệ cuộc thi bao gồm:

thể lệ bỏ phiếu


thị thực

越南自造的漢越詞，來自視實，包含視 (“看”)與實 (“真實”)。

thị thực nhập cảnh


thời gian

Thời gian là vô cùng tận.

thời gian làm việc

một thời gian

Thời gian lúc này là một giờ mười lăm phút.

現在的時間是一點十五分。


thủ đô

Hà Nội là thủ đô của Việt Nam.


thủ tục

漢越詞，來自手續、形譯詞，源自日語 手続き (tetsuzuki)。

thủ tục hành chính/chánh


thư pháp

nhà thư pháp


thực dân

漢越詞，來自殖民 (“殖民”)。

thực dân Pháp


trách nhiệm

chịu trách nhiệm (cho)

trách nhiệm hữu hạn


trái phiếu

漢越詞，來自債票，包含債與票。

trái phiếu chuyển đổi


trọng tội

Việc mày mới làm là trọng tội đó biết không.

你刚才做的事是严重犯罪，你知道吗？


trừng trị

Trừng trị kẻ chủ mưu.

Hành động kẻ cướp bị trừng trị đích đáng.

劫匪的行为受到了应有的惩罚。


trường chinh

Vạn lý Trường chinh


trường hợp

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-trường hợp.wav

Giả sử..., có hai trường hợp có thể xảy ra. Trường hợp 1:...

假设...，会有两种情况。情况 1：...


ủng hộ

Dân chúng không ủng hộ, việc gì làm cũng không nên.

如果人民不擁護，就什麼事也做不成。

quyên tiền ủng hộ nạn nhân chất độc màu da cam


uống

繼承自原始越語 *ʔɔːŋʔ。與芒語 ỏng同源。

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-uống.wav

uống thuốc


văn nghệ

（業餘）歌唱、舞蹈、音乐等表演艺术活动

tiết mục văn nghệ


vận mệnh

vận mệnh dân tộc


vâng

在同源词東占語 peng (“遵守，服從”)可發現（Shin'e & Sakaya，2014 ），从其单音节的音值词形来看，这可能来自越南语的晚近借词。

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-vâng.wav

vâng lệnh


vật thể

vật thể bay không xác định


viễn chí

Viễn chí hoa vàng


viện trợ

viện trợ không hoàn lại


Việt Nam

漢越詞，來自越南，包含越與南，源自 南越 (Nam Việt)，原為公元前2世紀（西漢中早期）趙佗在今華南及越南北部建立的一個國家。嘉隆帝曾考慮將「南越」用作新國名，但阮朝是清朝的藩屬國，因此應清朝的要求更改了該國名。

/viə̰t˨˨ naːm˧˥˧/

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-Việt Nam.wav

Cộng hoà Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam

越南（國家名，位於東南亞）

Nam Việt

越南（國家名，位於東南亞）

越南（國家名，位於東南亞）

lịch sử Việt Nam


vô thần

chủ nghĩa vô thần


xâm phạm

xâm phạm chủ quyền

Nam quốc san hà Nam đế cư,
Tiệt nhiên phân định tại thiên thư.
Như hà nghịch lỗ lai xâm phạm,
Nhữ đẳng hành khan thủ bại hư.
#*:: 南國山河南帝居，截然分定在天書。
如何逆虜來侵犯，汝等行看取敗虚。
#*::: 陳仲金現代越南語譯：
#*:::
Sông núi nước Nam vua Nam ở
Rành rành định phận ở sách trời
Cớ sao lũ giặc sang xâm phạm,
Chúng bay sẽ bị đánh tơi bời.
我們南方的土地，有南方的皇帝來統治；這是天書上已經分明規定好了的。
如果外敵來入侵，你們就等著吞下敗仗吧。


xuất hiện

Lời xuất hiện trong xác thịt


xuất xứ

Đừng có dùng hàng hoá không rõ nguồn gốc xuất xứ.

不要使用原產地不明的商品。


ý chí

Ý chí chiến đấu của người dân địa phương là vấn đề.

当地人民的战斗意志是个问题。


ý tứ

ý tứ thiển cận

vô ý tứ

Mày chẳng có ý tứ gì cả!


chữ Nôm

chữ (“字”) + Nôm，字面意義為「南方的字」（南方指越南，和北方的中國相對）。

喃字：利用汉字的造字方式，创制出用于表达越南语的方塊文字

Chữ Nôm của dân tộc Tày tỉnh Bắc Kạn vừa được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia.

北𣴓省齊族（岱依族）的喃字已被認定為國家級非物質文化遺產。


linh kiện

Đống linh kiện điện tử này ở Việt Nam từng là của quý đấy.

这堆电子元件曾经是越南的一笔珍宝。


bảo quản

bảo quản nơi khô ráo

将本产品存放在干燥的地方

chất bảo quản


bằng cớ

漢越詞，來自憑據，包含憑與據。bằng cứ 的同源對似詞。

đưa ra những bằng cớ không thể chối cãi


thể chất

giáo dục thể chất


cay đắng

源自 cay (“辣”) + đắng (“苦”)，仿譯自漢語 辛苦 (tân khổ)。

cuộc đời cay đắng


thiết bị

Tên thiết bị


chữ viết

Chữ viết tay

Hệ chữ viết


thập niên

thập niên 80 (của thế kỉ 20)


sự việc

源自 sự (“事情”) + việc (“事務”)。

phản ánh sự việc với chính quyền


đành rằng

đành (“放棄”) + rằng (“那”)。

Đành rằng số ca nhiễm ở Hà Nội đã xuống rất thấp, nhưng không có nghĩa là con virus SARS-CoV-2 đã biến mất.

誠然，河內的感染人數下降得非常低，但這並不意味著 SARS-CoV-2 病毒已經消失。


hồng ngoại

漢越詞，來自紅外。對照日語 赤外 (sekigai, xích ngoại)。

bức xạ hồng ngoại


nước mắt

源自 nước (“水”) + mắt (“眼睛”)。

chảy nước mắt

rơi nước mắt


thực thi

Thực thi mệnh lệnh của cấp trên.


muôn năm

源自 muôn (“萬”) + năm (“年，歲”)。對照vạn tuế。

該詞主要用於與共產主義、愛國主義和民族主義有關的語境中，也常用作與君主制無關「萬歲」的對譯用語。

Đảng Cộng sản Việt Nam muôn năm!


đấu tranh

đấu tranh cho đất nước được độc lập và tự do

為了國家的獨立和自由而鬥争

Hạnh phúc là đấu tranh

幸福就是鬥争（基於卡爾·馬克思開玩笑似的 自白）


người yêu

bồ

沒有婚姻關係的戀愛對象，男女友

bạn trai

沒有婚姻關係的戀愛對象，男女友

bạn gái

沒有婚姻關係的戀愛對象，男女友

沒有婚姻關係的戀愛對象，男女友

người yêu cũ


đối tác

漢越詞，來自對作，包含對與作，可視為 đối tượng (對象) + hợp tác (合作) 的簡稱。

合作對象，合作夥伴，對方

Chúng ta là đối tác bình đẳng với nhau trong công trình trang trại này.

我們是這個農業項目的平等合作夥伴。


nghệ sĩ

藝術家、畫家、音樂家、演員

nghệ sĩ hài


đẫm máu

đẫm (“完全覆蓋或浸泡在”) + máu (“血”)。

cuộc chiến đấu anh dũng và đẫm máu

［局戰鬥英勇吧沉𧖱］——浴血奋战

thống trị đẫm máu

［統治沉𧖱］——血腥統治

đàn áp đẫm máu

［彈壓沉𧖱］——血腥鎮壓


thương nhớ

thương nhớ bạn quá cố

［傷𢖵伴過故］——悼念亡友

ông ấy nhận ra con thất lạc nhiều năm rồi nên ngày đêm thương nhớ.

［翁𧘇認𠚢𡥵失絡𡗉𢆥耒𢧚𣈗𡖵傷𢖵。］——他認出了這正是失散多年，日夜魂牽夢縈的兒子。


quá mức

Canada thu hồi thực phẩm chức năng gây buồn ngủ quá mức.

加拿大召回导致过度嗜睡的膳食补充剂。


chúc mừng

源自 chúc (“希望；祝賀”) + mừng (“高興；祝賀”)。

chúc mừng năm mới

chúc mừng thắng lợi


mong muốn

mong (“希望，預計”) + muốn (“想”)。

có tác dụng (như) mong muốn


đồng hồ

đồng hồ quả quýt

đồng hồ báo thức


cacbon

Cacbon điôxít.


thứ Hai

Hôm nay là thứ Hai, hôm qua là Chủ nhật.

今天是星期一，昨天是星期日。


Chủ nhật

漢越詞，來自主日。對照源自拉丁語 dominicus (“主的”，形容詞) 的葡萄牙語 domingo (“星期日”，名詞)，以及源自拉丁語 diēs Dominicus (“星期日”，字面意思是“主之日”) 的法語 dimanche (“星期日”) 。對照 Chúa nhật。

Chủ nhật cả nhà đều vui vì bé ngoan suốt tuần.

整個星期天全家都很高興，因為孩子整個星期都很好。


như thế nào

Em nói tiếng Việt như thế nào?


Séc

源自法語 tchèque (“捷克的”), 波蘭語 Czech (“捷克的”)。對比官話 捷克 (Jiékè, Tiệp Khắc), 日語 チェコ (Cheko), 朝鮮語 체코 (Cheko)。

Cộng hoà Séc (“捷克共和國”)的縮略。

Cộng hoà Séc


Bạch Tuyết

漢越詞，來自白雪，包含白與雪

Nàng Bạch Tuyết và bảy chú lùn


Minh Trị

漢越詞，來自明治，借自日語 明治 (Meiji)。

Thiên hoàng Minh Trị

thời Minh Trị


bất đắc kì tử

漢越詞，來自不得其死 (“不得善終、不得好死”)，衍生自漢語《論語》。同不得好死 (bất đắc hảo tử)。

chết bất đắc kì tử

Em thề có ông mặt trời. Nếu em nói láo, ông mặt trời lặn, em chết bất đắc kì tử.

我向太陽發誓。 如果我以任何方式不誠實，我將在太陽落山後立即死亡。


cà chớn

借自高棉語 ខ្ជិល (khcɨl，“懶惰；閑散；不務正業”)。

Mr. Bean lái cà chớn.


Trung Ấn

bán đảo Trung Ấn


nhà giáo

nhà- + 漢語 教。

Ngày Nhà giáo Việt Nam


Rô-ma

借自意大利語 Roma。

羅馬，義大利／意大利的首都

Rô-ma, thủ đô của I-ta-li-a/(nước) Ý

羅馬，義大利／意大利的首都

Rô-ma cổ đại


bao lâu

Anh học tiếng Việt bao lâu rồi?


bước sóng

bước (“步”) + sóng (“波”)。

Bước sóng bằng vận tốc truyền sóng chia cho tần số.

波長等於波速除以其頻率。


bật hơi

âm tắc đôi môi bật hơi vô thanh

Tiếng Việt trung đại có ba âm bật hơi, trong đó chỉ có /tʰ/ được lưu giữ đầy đủ trong mọi phương ngữ.

中古越南語有三個送氣輔音，其中只有/tʰ/在所有方言中都被完整地保留。


mùa mưa

Mùa này mùa mưa.


thằn lằn

Trần (2013) 認為此詞和 trăn (“蟒蛇”)是同源詞。

thạch sùng

疣尾蜥虎／疣尾蝎虎，一種壁虎

thằn lằn cánh

thằn lằn cá


á thần

Hồ sơ á thần


ở đâu

Anh ấy ở đâu?


Ba Lê

Luân Đôn và Ba Lê


Pa-ri

Hiệp định Pa-ri


Quan Âm

漢越詞，來自觀音，派生自漢語 觀音／观音 (Guānyīn)，派生自梵語 अवलोकितस्वर (avalokitasvara)。

Quan Âm Bồ Tát

Phật Bà Quan Âm


Đức

漢語 德國／德国 (Đức quốc)的簡稱，源自官話 德意志 (Déyìzhì, Đức Ý Chí) + 國／国 (quốc)，源自德語 deutsch (“德國的，德意志的”)或Deutsch (“德語”)。

Đức Quốc Xã


thiên hoàng

漢越詞，來自天皇，包含天與皇，借自日語 天皇 (tennō)。

Thiên hoàng Minh Trị


tiếng Anh

Ở Việt Nam, tiếng Anh trong trường chỉ chú trọng ngữ pháp, thành thử học sinh Việt Nam không nói nổi một câu tiếng Anh nên hồn.

在越南，學校只重視英語語法，所以越南學生自然也就說不出一口好英語。

Người Nhật chúng tôi hễ người Anh tới, chúng tôi học tiếng Anh, người Nga, người Pháp, người Đức đến, chúng tôi học tiếng Nga, tiếng Pháp, tiếng Đức.
#*:: 人家日本人，當英國人來的時候，他們就學英語；當俄國、法國、德國人來的時候，他們就學俄語、法語、德語。

1906: Phan Châu Trinh, "Người Nam nên học chữ Pháp"

Con gái tôi biết tiếng Anh, có nhiều người muốn học, định đi thuê nhà để dạy học, nhưng không thuê được nhà.
#*:: 我女兒懂英語，很多人也想學。她之前打算租間房來教英語，但沒搞成。

1949: Trần Trọng Kim, "Lên Nam Vang"（去金邊）, Một cơn gió bụi


mô Phật

Mô Phật ! Kiểu này đảm bảo mày xuống địa ngục cho coi !

我的老天！你會下地獄的，我告訴你！


Nhật

tiếng Nhật


lái

lái xe


Bụt

漢語 佛 (“佛陀”，漢越詞：Phật)的非漢越詞讀音，源自巴利語 buddha (“覺悟的”)或梵語 बुद्ध (buddha)。或直接來自梵語 बुद्ध (buddha)。源頭仍有爭議。
Phật 的同源對似詞。

白鬍子白衣老者，為善良智者的形象

Ông Bụt bất ngờ hiện ra, hỏi: "Vì sao con khóc?"

白鬍子老頭不知從哪裡走過來問道，“小朋友，你為什麼在哭呢？”


nói lái

lái 可能與trại有關；參見đọc trại (“發音有偏差”)、nói trại。

將兩字詞或四字詞中的兩個音節進行首音、聲調等的互換

Nói "đấu tranh, thì tránh đâu" là dùng lối nói lái.


Tàu

Ba Tàu的簡稱。參見tàu。tàu (“船”)最初是指清軍入關時乘船逃往越南的明朝難民，這些難民的後代就是今天的明鄉人。

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-tàu.wav

現代用法中，本詞和 người Tàu 可能會被視作貶義詞，對應的禮貌用詞有 người Hoa、người Trung 等。不過歷史上本詞是不帶貶義的。

ăn cơm Tàu, ở nhà Tây, lấy vợ Nhật

[男人能擁有的最好東西] 中餐，洋樓，日本老婆

Tàu khựa

Lại có nhiều người Tàu và người Việt-nam nói rằng nguyên khi xưa đất nước Tàu có giống Tam-miêu 三 苗 ở, sau giống Hán-tộc (tức là người Tàu bây giờ) ở phía tây-bắc đến đánh đuổi người Tam-miêu đi, chiếm giữ lấy vùng sông Hoàng-hà lập ra nước Tàu, rồi dần dần xuống phía nam, người Tam-miêu phải lẩn núp vào rừng hay là xuống ở miền Việt-nam ta bây giờ.

還有的中國人和越南人說，古代中國有個民族叫做三苗。來自西北方的漢族（今天的中國人）代替了他們，攻佔了黃河流域，建立起漢族國家，然後逐漸向南擴張，導致三苗不得不躲藏在森林中，並遷徙到現在的越南這片地方。

1920，Trần Trọng Kim（陳仲金），Việt Nam sử lược [越南史略]，卷 I, Trung Bắc Tân Văn，頁 5:


Hoa ngữ

主要用於電影和音樂的語境，如「華語演員」或「華語歌手」等。

2018年February14日，“Lễ tình nhân Valentine - những phim Hoa ngữ không thể không xem”, in Tuổi Trẻ Online:


tiếng Mĩ

tiếng (“語言”) + Mĩ (“美國，美洲”)。

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-tiếng Mĩ.wav

作為一般「英語」的意義時，tiếng Mĩ 這個拼寫非常罕見。這個詞更常被拼為 tiếng Mỹ，但維基詞典的慣例中更偏好前者。

nói giỏi tiếng Mỹ

Thằng Min nói bằng tiếng Mỹ rành rọt dứt khoát như ra lệnh...
Min 用英語說話，清晰而準確，彷彿在下達命令…

1971: Nguyễn Trung Thành, Đất Quảng, vol. 1, p. 66 //books.google.com/books?id=hHMZAAAAIAAJ

有關使用本詞的更多用例，請參閱Citations:tiếng Mĩ。


Pháp ngữ

Cộng đồng Pháp ngữ


A-la

借自阿拉伯語 اللّٰه (allāh)。

thánh A-la

đức A-la


vô tích sự

源自 vô- (“沒有”) + tích sự (“價值，用處”)。

Đồ vô tích sự!


phai mờ

Mọi kỷ niệm về thời thơ ấu đều đã phai mờ trong trí óc anh ta.

他童年的所有記憶都從他的腦海中消失了。


Hợi

ngu như Hợi


Mạnh Tử

漢越詞，來自孟子，源自漢語 孟子 (Mèngzǐ)。另見孟母 (Mạnh mẫu)。

Mẹ Mạnh Tử nuôi dạy con bằng cách dời nhà ba lần.

孟母在孟子的成長過程中曾三次搬家。（孟母三遷）


trung đại

tiếng Việt trung đại


liên đoàn

漢越詞，來自聯 (“聯合”)與團 (“團體”)。

liên đoàn lao động

Liên đoàn Bóng đá Việt Nam

Liên đoàn A-rập / Liên đoàn Ả Rập


chữ thập

源自 chữ (“字”) + thập (“十”)。比較漢越詞 thập tự。

Đá Chữ Thập là đối tượng tranh chấp giữa Việt Nam, Đài Loan, Philippines và Trung Quốc.

十字礁（中國：永暑礁）是越南、台灣、菲律賓和中國之間爭端的對象。


Thánh Giá

聖十字架，真十字架（釘死耶穌的十字架）

yêu mến Thánh Giá


tượng đài

漢越詞，來自像 (“雕像”)與臺 (“高臺，塔”)。

Một khách sạn gần Tượng đài Độc lập.


dương tính

漢越詞，來自陽性，包含陽與性。

xét nghiệm HIV dương tính


âm tính

漢越詞，來自陰性，包含陰與性。

xét nghiệm HIV âm tính


xương cụt

源自 xương (“骨”) + cụt (“隔斷”)。

u quái xương cụt


Tết

漢語 節／节 (jié，“節日”，漢越詞：tiết)的非漢越詞讀音。tiết 的同源對似詞。

Tết dương lịch / Tết Tây

Tết Nguyên Đán / Tết âm lịch / Tết ta

Tết Đoan Ngọ

Tết Trung thu

Chúc anh chị một cái Tết vui vẻ.

"tết" con trai

"tết" con gái


Chúa

漢語 主 (zhǔ，漢越詞：chủ)的非漢越詞讀音，亦可能是 Thiên Chúa 的截斷形式。chủ (“主人”) 的同源對似詞。

與其他漢字詞語言不同，亞伯拉罕諸教的唯一神在越南語中一般都稱作 Chúa (“主”)，而非 *Thần (“神”)。

lạy Chúa

ơn Chúa


Phú Sĩ

漢越詞，來自富士，源自日語 富士 (Fuji)。

這是唯一一個現在仍在使用漢越音的日本地名。

núi Phú Sĩ


chặt đầu

源自 chặt (“切斷，砍”) + đầu (“頭”)。

Chặt đầu nó cho ta! Nó đáng chết lắm!


nước lã

可能源自 nước + lã，lã 派生自漢語 冷 (lãnh)。對照 nước lạnh (“冷水；生水”)。

Đừng uống nước lã kẻo đau bụng.

不要喝生水，否則會傷胃。


một sớm một chiều

源自 một (“一”) + sớm (“早晨”) + một + chiều (“下午”)；仿譯自漢語 一朝一夕 (nhất triều nhất tịch)。

Chuyện phức tạp như vậy không thể giải quyết trong một sớm một chiều được.

如此複雜的問題，不是一朝一夕就能解決得了的。


Lê-vi

Sách Lê-vi / Lê-vi Ký


Giê-hô-va

借自法語 Jéhovah。

Đức Giê-hô-va

Ta là Giê-hô-va Đức Chúa Trời ngươi, đã rút ngươi ra khỏi xứ Ê-díp-tô, là nhà nô-lệ.
我是耶和華─你的神，曾將你從埃及地為奴之家領出來。


cảnh tỉnh

lời cảnh tỉnh trước cám dỗ của cờ bạc


Nôm

漢越詞，來自南，可能基於中南部方言的發音（尤其是 Quảng Nam (“廣南省”)，當地方言自稱 Quảng Nôm）。類似 nam/Nam，Nôm 也常用來表示越南，與 Bắc (“北；中國”) 相對。
參見 nôm、形容詞 nôm na (“通俗地說，粗略地說”)。

bà chúa thơ Nôm


gia quyền

số binh quần gia quyền


cực chẳng đã

源自 cực (“悲慘”) + chẳng (“不”) + đã (“愉快”)。

危急時刻需要採取危急措施

Cực chẳng đã tao mới phải đi làm Co.opmart. Ai mà thích làm công lương thấp đâu!

我在 Co.opmart 工作是因為我急需錢。沒有人喜歡為了微薄的薪水而工作！


à thế à

源自 à + thế à。

À thế à? Thế thì thưa chị thường thường một cái áo dài thì họ tính bao nhiêu?

真的嗎？那麼奧黛通常要多少錢？


thập phân

漢越詞，來自十分，包含十與分。

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-thập phân.wav

hệ (đếm) thập phân

số thập phân

phần thập phân


cơ số

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-cơ số.wav

cơ số 10


Ê-đen

vườn Ê-đen


hầm bà lằng xán cấu

比較英語 chapalang (新加坡、馬來西亞)，也許借自粵語 雜崩冷／杂崩冷 (zaap⁶ bang¹ lang¹)或者粵語 冚唪唥，從 ham-ba-lang 的形式吸收。並且加上借自粵語 生夠／生够 的 xắng cấu/xán cấu。

Có khi xẹt qua làm mỗi đứa một đĩa hầm bà lằng xán cấu trong ngõ hẻm cơm bình dân bên kia đường Nguyễn Trung Trực (khoản này đa số do Tấn Mốc cầm . . . bút ký sổ đoạn trường!).

... cứ thế, tôi co rút người lại để tương thích với cái thế giới hiện tại... vấn đề chỉ là "to be or not to be" mà thôi... có chỗ trốn đây rồi... tôi chui vào thế giới phẳng... nơi đó có group, có blog, có forum, có tùm lum hầm bà lằng xán cấu... muốn liên lạc nhau, cười đùa nhau, gấu ó nhau, chí choé nhau, mơn man nhau... ta chỉ cần mail, ta chỉ cần chat...

Có nhiều sách, nhưng không có nhiều thời gian đọc sách, bởi ngày chỉ 24g mà đời thì còn quá lắm thứ phải làm. Công việc, mà trong công việc đã tùm lum hầm bà lằng xá cấu.


coi chừng

COI CHỪNG CHÓ DỮ

Coi chừng!


nhạt nhẽo

câu chuyện nhạt nhẽo


quần thể

quần thể danh thắng Tràng An


công thức hoá học

源自 công thức (“公式”) + hoá học (“化學”)。

Công thức hoá học của nước là H₂O.


tĩnh vật

tranh tĩnh vật

Trung tâm có lớp tĩnh vật và lớp chân dung.

本中心提供静物画和肖像画课程。


phương pháp luận

漢越詞，來自方法論，包含方法與論 (“理論”)。

ý nghĩa phương pháp luận


cú vọ

đôi mắt cú vọ

四處張望、伺機害人的眼睛


sao Thuỷ

源自 sao (“星星”) + thuỷ (漢越詞：水)。仿譯自漢語 水星 (Thuỷ tinh)。

thuỷ thủ sao Thuỷ


Ki-tô

Ki-ri-xi-tô 的截斷形式。對照官話 基督 (Jīdū, Cơ Đốc)。

Đức (Giê-su) Ki-tô


Giê-su

部分形譯詞，源自意大利語 Gesù 或法語 Jésus。新教則使用完全音譯的 Giê-xu。

(Đức) Giê-su Ki-tô

Đây là gia phả Đức Giê-su Ki-tô, con cháu vua Đa-vít, con cháu tổ phụ Áp-ra-ham:

亞伯拉罕的後裔，大衛的子孫，耶穌基督的家譜：

(Can we date this quote?)，“Tin Mừng theo Thánh Mát-thêu 1 [马太福音 1]”, in Kinh Thánh [聖經]:

Tôi đau lòng tột cùng và điên tiết khi chứng kiến cảnh vợ con mỗi lần ăn cơm phải làm dấu thánh giá cám ơn Chúa, trong khi có được những bữa ăn ngon là do vợ chồng tôi vất vã lao động mới có được; chứng kiến Chủ nhật hàng tuần vợ con phải ngoan ngoãn đi nhà thờ ca ngợi, mang ơn Chúa Giêsu, một tên tội phạm bị xử tử đóng đinh trên cây thập giá gần 2000 năm nay; chứng kiến cảnh ông bà già vợ suốt ngày lẫm bẩm đọc kinh những câu phi nghĩa: “Kính mừng Maria đầy ơn phước, đức Chúa Trời ở cùng bà, bà có phước lạ hơn mọi người nữ và Giêsu con lòng…”, “Lạy Cha chúng con ở trên trời, chúng con nguyện danh Cha cả sáng, xin Cha cho chúng con lương thực, hàng ngày…”.

看到妻子和孩子每次吃饭都要画十字感谢上帝，而这些美味的饭菜都是我们努力挣来的，我感到非常痛心和愤怒；看着每个星期天妻子和孩子必须乖乖地去教堂赞美和感恩近2000年前被处死钉在十字架上的罪犯耶稣；目睹老夫老妻整天念叨着无意义的祷告：“万福玛利亚，妳充满圣宠，主与妳同在，妳在妇女中受赞颂，妳的亲子耶稣同受赞颂…”“我们在天上的父，愿人都尊你的名为圣。我们日用的饮食，今日赐给我们…”

2015年January9日，Trần Khai Sáng，“Tại Sao Tôi Khinh Tởm Đạo Chúa [我为何鄙视基督教]”, in Sách hiếm [珍本]:


Latinh

tiếng Latinh

Latinh hóa


lẳng lơ

Con gái con đứa gì mà lẳng lơ.


sản sinh

Xã hội hiện đại đã và đang sản sinh ra những con người bàng quan.

现代社会已经产生了冷漠的人。


goá

繼承自原始越語 *-kwaːʔ，源自上古漢語 寡 (上古 *[C.k]ʷˤraʔ)（白-沙構擬）（漢越音：quả）。
Dictionarium Annamiticum Lusitanum et Latinum (1651) 中作 gŏá。

goá vợ

goá chồng


cứu chuộc

源自 cứu (“拯救”) + chuộc (“贖回；贖罪”)。對照漢語 救贖／救赎 (jiùshú)。

cứu chuộc nhân loại