Παλαιστίνη

可能源自希伯來語 פְּלֶשֶׁת (p'léshet, pəléšeṯ)、埃及語 pwrꜣsꜣtj
Q3 Z7 D21 Z1 Z1 Aa18 U33 M17 U28
，或阿卡德語 𒉺𒆷𒀸𒌓，參見παλαιστής (palaistḗs，“摔角者”)；對比希伯來語 יִשְׂרָאֵל (yisra'él，“他與上帝摔角”)、Ἱερουσᾱλήμ (Hierousālḗm，“耶路撒冷”)、ἱερός (hierós，“神聖”)三者的關係。參見英語維基百科上關於巴勒斯坦名稱變遷的條目。

Palaistī́nē (romanization)
Παλαιστῑ́νης (genitive)

εἰ δ’ ἔστιν ὥσπερ μυθολογοῦσί τινες ἐν Παλαιστίνῃ τοιαύτη λίμνη, εἰς ἣν ἐάν τις ἐμβάλῃ συνδήσας ἄνθρωπον ἢ ὑποζύγιον ἐπιπλεῖν καὶ οὐ καταδύεσθαι κατὰ τοῦ ὕδατος, μαρτύριον ἂν εἴη τι τοῖς εἰρημένοις· λέγουσι γὰρ πικρὰν οὕτως εἶναι τὴν λίμνην καὶ ἁλμυρὰν ὥστε μηδένα ἰχθὺν ἐγγίγνεσθαι, τὰ δὲ ἱμάτια ῥύπτειν, ἐάν τις διασείσῃ βρέξας.

再者，傳說巴勒斯坦有一汪湖泊，如果你把人或者野獸綁起來扔進去，也會浮起來，不會沉下去，這就能證明我們所說的。他們說這個湖泊又苦又鹹，裡面沒有魚；如果你把衣服泡在裡面再甩一甩，就能洗乾淨。

ei d’ éstin hṓsper muthologoûsí tines en Palaistínēi toiaútē límnē, eis hḕn eán tis embálēi sundḗsas ánthrōpon ḕ hupozúgion epipleîn kaì ou katadúesthai katà toû húdatos, martúrion àn eíē ti toîs eirēménois; légousi gàr pikràn hoútōs eînai tḕn límnēn kaì halmuràn hṓste mēdéna ikhthùn engígnesthai, tà dè himátia rhúptein, eán tis diaseísēi bréxas.

公元前340年，亞里士多德，章號 2, in 天象学:


γράφω

源自原始希臘語 *grəpʰō，源自原始印歐語 *gerbʰ-。與古英語 ċeorfan（英語 carve）、古教會斯拉夫語 жрѣбъ (žrěbŭ)等同源。

γράψεν δέ οἱ ὀστέον ἄχρις / αἰχμὴ Πουλυδάμαντος […]

波呂達瑪斯的矛尖幾乎要劃到他的骨頭 […]

grápsen dé hoi ostéon ákhris / aikhmḕ Pouludámantos […]

ταῦτ’ εἰπὼν Εὐρυπτόλεμος ἔγραψε γνώμην κατὰ τὸ Καννωνοῦ ψήφισμα κρίνεσθαι τοὺς ἄνδρας δίχα ἕκαστον.

說完這些話，歐里普托勒摩斯提出一項決議，即所有人按照卡諾努斯的法令逐個分開審判。

taût’ eipṑn Euruptólemos égrapse gnṓmēn katà tò Kannōnoû psḗphisma krínesthai toùs ándras díkha hékaston.

430 BCE – 354 BCE, Xenophon, Hellenica 1.7.34:

Τερψίων ἀτὰρ τίνες ἦσαν οἱ λόγοι; ἔχοις ἂν διηγήσασθαι;
Εὐκλείδης οὐ μὰ τὸν Δία, […] ἀλλ’ ἐγραψάμην μὲν τότ’ εὐθὺς οἴκαδ’ ἐλθὼν ὑπομνήματα […] .

特爾普西翁：但對話的內容呢？你能重複一下嗎？
歐幾里得：向天保證，我做不到。但我一回到家就記了下來。

Terpsíōn atàr tínes êsan hoi lógoi? ékhois àn diēgḗsasthai?
Eukleídēs ou mà tòn Día, […] all’ egrapsámēn mèn tót’ euthùs oíkad’ elthṑn hupomnḗmata […] .

366 BCE – 348 BCE, Plato, Theaetetus 143a:

δεῖ […] ταῖς ἐκ τῶν νόμων τιμωρίαις παρ’ αὐτὰ τἀδικήματα χρῆσθαι, […] εἰ δὲ γράφοντα παράνομα, παρανόμων γραφόμενον

他必須要利用法律對這些罪行給出懲罰： […] 如果[我]做出了違法的事情，以犯法的原因起訴[我]

deî […] taîs ek tôn nómōn timōríais par’ autà tadikḗmata khrêsthai, […] ei dè gráphonta paránoma, paranómōn graphómenon

οἱ γραψάμενοι

Εὐκλείδης […] ὥστε μοι σχεδόν τι πᾶς ὁ λόγος γέγραπται.

歐幾里得： […] 所以我幾乎將整個談話都記錄下來了。

Eukleídēs […] hṓste moi skhedón ti pâs ho lógos gégraptai.


δικαστής

δῐκᾰ́ζω (dĭkắzō，“決定，判斷，審判”) + -της (-tēs，陽性施事名詞後綴)

dĭkăstḗs (romanization)
δῐκᾰστοῦ (genitive)

οἱ δ’ ἐκ τῆς αὐτῆς κώμης Μῆδοι ὁρῶντες αὐτοῦ τοὺς τρόπους δικαστήν μιν ἑωυτῶν αἱρέοντο.

之後，來自同一城鎮的米底人看見了他的行為，就選定他來做他們的法官。

hoi d’ ek tês autês kṓmēs Mêdoi horôntes autoû toùs trópous dikastḗn min heōutôn hairéonto.

460 BCE – 420 BCE, Herodotus, Histories 1.96.2:

ἐν τοῖς δικασταῖς, κοὐκ ἐμοί, τόδ’ ἐσφάλη.

落在陪審員，而非我的手中，他只得承擔這樣的損失。

en toîs dikastaîs, kouk emoí, tód’ esphálē.

497 BCE – 405 BCE, Sophocles, Ajax 1136:


λύκος

源自原始印歐語 *wĺ̥kʷos (“狼”)。與梵語 वृक (vṛ́ka)、拉丁語 lupus、古英語 wulf（英語 wolf）、俄語 волк (volk)等同源。

Προσέχετε ἀπὸ τῶν ψευδοπροφητῶν, οἵτινες ἔρχονται πρὸς ὑμᾶς ἐν ἐνδύμασιν προβάτων, ἔσωθεν δὲ εἰσὶν λύκοι ἅρπαγες.

你们要提防假先知，他们到你们这里来，外面披着羊皮，里面却是残暴的狼。

Prosékhete apò tôn pseudoprophētôn, hoítines érkhontai pròs humâs en endúmasin probátōn, ésōthen dè eisìn lúkoi hárpages.


νόστιμος

源自νόστος (nóstos，“回家，歸鄉”) + -ιμος (-imos，形容詞後綴)。

nóstĭmos (romanization)
νόστῐμον (neuter)

常用於短語νόστιμον ἦμαρ (nóstimon êmar，“回家之日”)

οὐ γὰρ Ὀδυσσεὺς οἶος ἀπώλεσε νόστιμον ἦμαρ
ἐν Τροίῃ, πολλοὶ δὲ καὶ ἄλλοι φῶτες ὄλοντο.

[忒勒玛科斯对佩涅罗珀说：]
因为奥德赛并不是唯一一个失去回家之日的人
在特洛伊；还有许多人也被夺走了生命。

ou gàr Odusseùs oîos apṓlese nóstimon êmar
en Troíēi, polloì dè kaì álloi phôtes ólonto.

800 BCE – 600 BCE, Homer, Odyssey 1.354–355:

回家的，歸鄉的 可能/能夠/註定要回家的

εἰ δ’ ὁ μὲν ὣς ἀπόλωλε καὶ οὐκέτι νόστιμός ἐστιν,

[伪装中的奥德赛对佩涅罗珀说：] 如果，和表面上一样，[奥德赛]已经死去，不再能回家，

ei d’ ho mèn hṑs apólōle kaì oukéti nóstimós estin,

800 BCE – 600 BCE, Homer, Odyssey 19.85:


πατήρ

源自原始希臘語 *patḗr（對比邁錫尼希臘語 𐀞𐀳 (pa-te)），源自原始印歐語 *ph₂tḗr。與古英語 fæder（英語 father）、弗里吉亞語 πατερης (paterēs)、拉丁語 pater、梵語 पितृ (pitṛ)、古典亞美尼亞語 հայր (hayr)等同源。

pătḗr (romanization)
πᾰτρός (genitive)
πᾰτέρος (genitive)

Τὴν δ’ ἠμείβετ’ ἔπειτα πατὴρ ἀνδρῶν τε θεῶν τε·

Tḕn d’ ēmeíbet’ épeita patḕr andrôn te theôn te;


προφήτης

源自προ- (pro-，“之前”) + φημί (phēmí，“說”) + -της (-tēs，陽性施動者名詞後綴)。

prophḗtēs (romanization)
προφήτου (genitive)

Διὸς προφήτης δ’ ἐστὶ Λοξίας πατρός

但萊克西俄斯是他父親，宙斯話語的代表者。

解讀神諭（μάντις (mántis)）者，預言家，卜卦者

ὅθεν δὴ καὶ τὸ τῶν προφητῶν γένος ἐπὶ ταῖς ἐνθέοις μαντείαις κριτὰς ἐπικαθιστάναι νόμος

因此，人們也習慣讓預言家們對這些受啟發的預測作出判斷。

hóthen dḕ kaì tò tôn prophētôn génos epì taîs enthéois manteíais kritàs epikathistánai nómos

ἐπεὶ σὺ φέγγος, Τειρεσία, τόδ’ οὐχ ὁρᾷς, ἐγὼ προφήτης σοι λόγων γενήσομαι

既然你看不見光，忒雷西阿斯，我來為你解讀。

epeì sù phéngos, Teiresía, tód’ oukh horâis, egṑ prophḗtēs soi lógōn genḗsomai

καὶ πνεύματα προφητῶν προφήταις ὑποτάσσεται

kaì pneúmata prophētôn prophḗtais hupotássetai

New Testament, First Epistle to the Corinthians 14:32:


πόνος

Beekes 認為源自原始印歐語 *(s)penh₁- (“編織，扭曲”)。與古希臘語 πένομαι (pénomai，“勞累”)、原始日耳曼語 *spinnaną (“旋轉”)、立陶宛語 pi̇̀nti (“扭曲”)同源。

πόνος πόνῳ πόνον φέρει


σταυρός

源自原始印歐語 *steh₂- (“站立”)。參見ῐ̔́στημῐ (hĭ́stēmĭ)。與冰島語 staur (“樁，桿”)、英語 stour (“樁，桿”)、瑞典語 stör同源。也對比staff。

staurós (romanization)
σταυροῦ (genitive)

σταυροὺς δ’ ἐκτὸς ἔλασσε διαμπερὲς ἔνθα καὶ ἔνθα

在院子外，他到處用樹樁築成（堅固的圍欄）

stauroùs d’ ektòs élasse diamperès éntha kaì éntha

800 BCE – 600 BCE, Homer, Odyssey 14.11:

εἰ υἱὸς εἶ τοῦ θεοῦ, κατάβηθι απὸ τοῦ σταυροῦ.

你若是神的兒子，就從十字架上下來吧。

ei huiòs eî toû theoû, katábēthi apò toû stauroû.

70 CE – 110 CE, The Gospel of Matthew 27:40:


φιλοσοφία

源自φῐλόσοφος (phĭlósophos，“熱愛知識的”) + -ῐ́ᾱ (-ĭ́ā)，源自φῐ́λος (phĭ́los，“愛”) + σοφός (sophós，“技巧，技藝，知識，智慧”)。

phĭlosophĭ́ā (romanization)
φῐλοσοφῐ́ᾱς (genitive)

τῶν δὲ τῆς ψυχῆς ἀρρωστημάτων καὶ παθῶν ἡ φιλοσοφία μόνη φάρμακόν ἐστι.

但至於靈魂的疾病與苦難，哲學是唯一的良藥。

tôn dè tês psukhês arrhōstēmátōn kaì pathôn hē philosophía mónē phármakón esti.

Βλέπετε μή τις ὑμᾶς ἔσται ὁ συλαγωγῶν διὰ τῆς φιλοσοφίας καὶ κενῆς ἀπάτης...

你們要謹慎，勿被他人的理學和虛空的妄言所擄去……

Blépete mḗ tis humâs éstai ho sulagōgôn dià tês philosophías kaì kenês apátēs...

New Testament, Epistle to the Colossians 2:8:


φωτεινός

phōteinós (romanization)
φωτεινή (feminine)
φωτεινόν (neuter)

ὅταν ὁ ὀφθαλμός σου ἁπλοῦς ᾖ, καὶ ὅλον τὸ σῶμά σου φωτεινόν ἐστιν.

你的眼睛若是亮的，全身就光明。

hótan ho ophthalmós sou haploûs êi, kaì hólon tò sômá sou phōteinón estin.

50 CE – 100 CE, The Gospel of Luke 11:34:


ψυχή

源自ψῡ́χω (psū́khō，“吹”) + -η (-ē，零階形)。

人類或動物的身體、元氣、靈魂、生命 “魂息”，命脈（有形的“生命源泉”）

[…] φαίνετο δ’ ᾗ κληῖδες ἀπ’ ὤμων αὐχέν’ ἔχουσι
λαυκανίην, ἵνα τε ψυχῆς ὤκιστος ὄλεθρος·

[…] 盡管如此，他還是找到一個露點，鎖骨分接脖子和肩膀的部位
裸露的咽喉，人體中死之最捷達的通徑。

[…] 人體中生命的毀滅 […]

[…] phaíneto d’ hêi klēîdes ap’ ṓmōn aukhén’ ékhousi
laukaníēn, hína te psukhês ṓkistos ólethros;

800 BCE – 600 BCE, Homer, Iliad 22.324 f.:

[…] καὶ ἀπέθανεν τὸ τρίτον τῶν κτισμάτων τῶν ἐν τῇ θαλάσσῃ τὰ ἔχοντα ψυχὰς καὶ τὸ τρίτον τῶν πλοίων διεφθαρη.

[…] 海中的活物死了三分之一，船隻也壞了三分之一。

[…] 海中有生命的生物 […]

[…] kaì apéthanen tò tríton tôn ktismátōn tôn en têi thalássēi tà ékhonta psukhàs kaì tò tríton tôn ploíōn diephtharē.

Ἀτρεΐδης δ’ ἄρ’ ἔπειθ’ Ὑπερήνορα ποιμένα λαῶν
οὖτα κατὰ λαπάρην, διὰ δ’ ἔντερα χαλκὸς ἄφυσσε
δῃώσας: ψυχὴ δὲ κατ’ οὐταμένην ὠτειλὴν
ἔσσυτ’ ἐπειγομένη, τὸν δὲ σκότος ὄσσε κάλυψε.

墨奈勞斯捅殺了呼裴瑞諾耳，兵士的牧者
槍尖撕開腹脅，搗出內臟
魂息匆匆飄離軀體，從那道銅槍開出的口子
濃黑的迷霧蒙住了他的雙眼。

Atreḯdēs d’ ár’ épeith’ Huperḗnora poiména laôn
oûta katà lapárēn, dià d’ éntera khalkòs áphusse
dēiṓsas: psukhḕ dè kat’ outaménēn ōteilḕn
éssut’ epeigoménē, tòn dè skótos ósse kálupse.

800 BCE – 600 BCE, Homer, Iliad 14.516–519:

[…] τοῖο δ’ ἅμα ψυχήν τε καὶ ἔγχεος ἐξέρυσ’ αἰχμήν.

[…] 就這樣，他拔出槍矛，也帶出了薩耳裴冬的魂脈。

[…] toîo d’ háma psukhḗn te kaì énkheos exérus’ aikhmḗn.

人類或動物的身體、元氣、靈魂、生命 第一實體的生命力，生命和意識的來源

[…] 人體中生命的毀滅 […]

[…] 海中的活物死了三分之一，船隻也壞了三分之一。

[…] 海中有生命的生物 […]

ψυχῇσιν θάνατος ὕδωρ γενέσθαι, ὕδατι δὲ θάνατος γῆν γενέσθαι, ἐκ γῆς δὲ ὕδωρ γίνεται, ἐξ ὕδατος δὲ ψυχή.

因為變成水是靈魂的死亡，變成土是水的死亡。但水是來自於土；而靈魂又來自於水。

psukhêisin thánatos húdōr genésthai, húdati dè thánatos gên genésthai, ek gês dè húdōr gínetai, ex húdatos dè psukhḗ.

Heraclitus, frag. 36 , (下方中文翻譯，是按照英文譯本再翻譯):

ἔοικε δὲ καὶ Θαλῆς ἐξ ὧν ἀπομνημονεύουσι κινητικόν τι τὴν ψυχὴν ὑπολαβεῖν, εἴπερ τὴν λίθον ἔφη ψυχὴν ἔχειν, ὅτι τὸν σίδηρον κινεῖ·

從泰利斯思想的記述來看，他似乎也認為，生命力是具有推動性的事物。他說磁石肯定擁有其生命力，因為它使鐵運動。

éoike dè kaì Thalês ex hôn apomnēmoneúousi kinētikón ti tḕn psukhḕn hupolabeîn, eíper tḕn líthon éphē psukhḕn ékhein, hóti tòn sídēron kineî;

384 BCE – 322 BCE, Aristotle, De anima 405a20, (下方中文翻譯，是按照英文譯本再翻譯):

人類或動物的身體、元氣、靈魂、生命 （舊約聖經七十士譯本）人

[…] 人體中生命的毀滅 […]

[…] 海中的活物死了三分之一，船隻也壞了三分之一。

[…] 海中有生命的生物 […]

生命，有生命力的存在（視作所有物）

[…] αἰεὶ ἐμὴν ψυχὴν παραβαλλόμενος πολεμίζειν.

[…] 在（永無休止的）惡戰中耗磨我的生命。

[…] aieì emḕn psukhḕn paraballómenos polemízein.

πάντας δὲ δόλους καὶ μῆτιν ὕφαινον,
ὥς τε περὶ ψυχῆς· μέγα γὰρ κακὸν ἐγγύθεν ἦεν.

我和每個面臨生死存亡關頭的人一樣，想盡各種辦法和計謀，因為巨大的災難就在我們的面前。

pántas dè dólous kaì mêtin húphainon,
hṓs te perì psukhês; méga gàr kakòn engúthen êen.

800 BCE – 600 BCE, Homer, Odyssey 9.422 f., (下方中文翻譯，是按照英文譯本再翻譯):

靈魂：與身體不同，並會在死亡時離開身體（人不死的部分） 脫離肉體的靈魂，陰魂，幽靈

μῆνιν ἄειδε θεὰ Πηληϊάδεω Ἀχιλῆος
οὐλομένην, ἣ μυρί’ Ἀχαιοῖς ἄλγε’ ἔθηκε,
πολλὰς δ’ ἰφθίμους ψυχὰς Ἄϊδι προΐαψεν
ἡρώων, αὐτοὺς δὲ ἑλώρια τεῦχε κύνεσσιν
οἰωνοῖσί τε πᾶσι, Διὸς δ’ ἐτελείετο βουλή.

歌唱吧，女神！歌唱裴琉斯之子阿基琉斯的憤怒——
他的暴怒招致了這場凶險的災禍，給阿開亞人帶來了受之不盡的苦難
將許多豪傑強健的魂魄打入了哀地斯
而把他們的軀體，作為美食，扔給了狗和兀鳥
從而實踐了宙斯的意志。

mênin áeide theà Pēlēïádeō Akhilêos
ouloménēn, hḕ murí’ Akhaioîs álge’ éthēke,
pollàs d’ iphthímous psukhàs Áïdi proḯapsen
hērṓōn, autoùs dè helṓria teûkhe kúnessin
oiōnoîsí te pâsi, Diòs d’ eteleíeto boulḗ.

[…] τὸν δ’ ἔλιπε ψυχή, κατὰ δ’ ὀφθαλμῶν κέχυτ’ ἀχλύς·

[…] 命息離他而去，迷霧封住了他的眼睛

[…] tòn d’ élipe psukhḗ, katà d’ ophthalmôn kékhut’ akhlús;

αὐτίκα γὰρ φάτις εἶσιν ἅμ’ ἠελίῳ ἀνιόντι
ἀνδρῶν μνηστήρων, οὓς ἔκτανον ἐν μεγάροισιν.
⁂
Ἑρμῆς δὲ ψυχὰς Κυλλήνιος ἐξεκαλεῖτο
ἀνδρῶν μνηστήρων: […]

用不了多久，伴随太阳的升起，此事将在邻里传扬
关于那些追你的人们，被我杀死在宫房。
⁂
其时，库勒奈的赫耳墨斯召聚起求婚者的魂灵， […]

autíka gàr phátis eîsin hám’ ēelíōi aniónti
andrôn mnēstḗrōn, hoùs éktanon en megároisin.
⁂
Hermês dè psukhàs Kullḗnios exekaleîto
andrôn mnēstḗrōn: […]

800 BCE – 600 BCE, Homer, Odyssey 23.362–24.2:

精神，有意識的自我，情緒、慾望和情感的中心，內心 宇宙的精神，運動及生命進行的非物質法則

Θηβᾶν ἀπὸ Καδμεϊᾶν μορφὰν βραχύς, ψυχὰν δ’ ἄκαμπτος, προσπαλαίσων ἦλθ’ ἀνὴρ
τὰν πυροφόρον Λιβύαν, κρανίοις ὄφρα ξένων ναὸν Ποσειδάωνος ἐρέφοντα σχέθοι,
υἱὸς Ἀλκμήνας

曾經有一位英雄，來自卡德摩斯的忒拜城。他身材矮小，卻精神堅毅。這位英雄前往安泰俄斯居住的土地，盛產糧食的利比亞，要阻止他用阿爾克墨涅兒子的頭骨來做波塞冬神廟的廟頂。

Thēbân apò Kadmeïân morphàn brakhús, psukhàn d’ ákamptos, prospalaísōn êlth’ anḕr
tàn purophóron Libúan, kraníois óphra xénōn naòn Poseidáōnos eréphonta skhéthoi,
huiòs Alkmḗnas

522 BCE – 443 BCE, Pindar, Isthmian Ode 53–55, (下方中文翻譯，是按照英文譯本再翻譯):

ἢν δέ τις ἄρα βουληθῇ καὶ πομπικῷ καὶ μετεώρῳ καὶ λαμπρῷ ἵππῳ χρήσασθαι, οὐ μάλα μὲν τὰ τοιαῦτα ἐκ παντὸς ἵππου γίγνεται, ἀλλὰ δεῖ ὑπάρξαι αὐτῷ καὶ τὴν ψυχὴν μεγαλόφρονα καὶ τὸ σῶμα εὔρωστον.

不過，如果想得到一匹適合遊行和儀仗隊列的馬，一匹高大而艷麗的馬，這些特質不是每匹馬都具備的，但首先，其應當擁有高昂的精神和結實的身體。

ḕn dé tis ára boulēthêi kaì pompikôi kaì meteṓrōi kaì lamprôi híppōi khrḗsasthai, ou mála mèn tà toiaûta ek pantòs híppou gígnetai, allà deî hupárxai autôi kaì tḕn psukhḕn megalóphrona kaì tò sôma eúrōston.

430 BCE – 354 BCE, Xenophon, On Horsemanship 11.1, (下方中文翻譯，是按照英文譯本再翻譯):

ψυχὴν δὲ εἰς τὸ μέσον αὐτοῦ θεὶς διὰ παντός τε ἔτεινεν καὶ ἔτι ἔξωθεν τὸ σῶμα αὐτῇ περιεκάλυψεν, […]

祂在其中置入了精神，使之伸展至其內部各處，也用它包住了其身體的外部； […]

psukhḕn dè eis tò méson autoû theìs dià pantós te éteinen kaì éti éxōthen tò sôma autêi periekálupsen, […]

360 BCE, Plato, Timaeus 34b, (下方中文翻譯，是按照英文譯本再翻譯):

心靈（思想的器官），理性

ἀλλ’ οὐκ ἄρα εἶχεν οὕτως, ἀλλ’ ἐνίους ἐδόκουν καταμανθάνειν τῶν καλῶν τὰς μορφὰς πάνυ μοχθηροὺς ὄντας τὰς ψυχάς.

不過情況畢竟並非如此：我想我發現，有些外表亮麗的人，心靈卻是完全墮落的。

all’ ouk ára eîkhen hoútōs, all’ eníous edókoun katamanthánein tôn kalôn tàs morphàs pánu mokhthēroùs óntas tàs psukhás.

430 BCE – 354 BCE, Xenophon, Economics 6.16, (下方中文翻譯，是按照英文譯本再翻譯):

Γίνονται δ’ αἱ μὲν καλούμεναι ψυχαὶ ἐκ τῶν καμπῶν, αἳ γίνονται ἐπὶ τῶν φύλλων τῶν χλωρῶν, καὶ μάλιστα ἐπὶ τῆς ῥαφάνου, ἣν καλοῦσί τινες κράμβην.

那些人們稱之為蝴蝶的生物，是從毛蟲產生的，而毛蟲又出自綠葉，尤其是在蘿蔔和兩節芥[的葉子]上。

Gínontai d’ hai mèn kaloúmenai psukhaì ek tôn kampôn, haì gínontai epì tôn phúllōn tôn khlōrôn, kaì málista epì tês rhaphánou, hḕn kaloûsí tines krámbēn.

384 BCE – 322 BCE, Aristotle, History of Animals 5.19:


γυνή

來自原始希臘語 *gʷonā，來自原始印歐語 *gʷḗn (“女人”)。同源詞有邁錫尼希臘語 𐀓𐀙𐀊 (ku-na-ja)、梵語 ग्ना (gnā́)、जनि (jáni)、古典亞美尼亞語 կին (kin)和古英語 cwēn（英語 queen (“女王”)）。

Γυναῖκα γὰρ δὴ συμπονεῖν γυναικὶ χρή.

因为女人应当共同担受女人的辛苦。


τεσσερεσκαίδεκα

τεσσᾰρεσκαίδεκᾰ (tessăreskaídekă)的愛奧尼亞寫法

οἱ δὲ Πέρσαι τάς τε δὴ Σάρδις ἔσχον καὶ αὐτὸν Κροῖσον ἐζώγρησαν, ἄρξαντα ἔτεα τεσσερεσκαίδεκα καὶ τεσσερεσκαίδεκα ἡμέρας πολιορκηθέντα, κατὰ τὸ χρηστήριόν τε καταπαύσαντα τὴν ἑωυτοῦ μεγάλην ἀρχήν.

hoi dè Pérsai tás te dḕ Sárdis éskhon kaì autòn Kroîson ezṓgrēsan, árxanta étea tessereskaídeka kaì tessereskaídeka hēméras poliorkēthénta, katà tò khrēstḗrión te katapaúsanta tḕn heōutoû megálēn arkhḗn.

460 BCE – 420 BCE, Herodotus, Histories 1.86:


πομφολυγοπάφλασμα

阿里斯托芬創造的複合詞，由 πομφόλῠξ (pomphólŭx，“氣泡”) + πάφλασμα (páphlasma，“沸騰的海水，洶湧澎湃”)。

pompholŭgopắphlăsmă (romanization)
πομφολῠγοπᾰφλᾰ́σμᾰτος (genitive)

ἢ Διὸς φεύγοντες ὄμβρον
ἔνυδρον ἐν βυθῷ χορείαν
αἰόλαν ἐφθεγξάμεσθα
πομφολυγοπαφλάσμασιν

或逃離宙斯的雨
在底部我們的水舞——
我們唱的歌
隨著泡沫和飛濺。

ḕ Diòs pheúgontes ómbron
énudron en buthôi khoreían
aiólan ephthenxámestha
pompholugopaphlásmasin


κανονίζω

源自 κᾰνον- (kănon-)，κᾰνών (kănṓn，“規則，標準”) 斜格的詞根 + -ῐ́ζω (-ĭ́zō，名詞性動詞後綴)。

κανονίζομεν δὲ καὶ τὰς πράξεις, οἳ μὲν μᾶλλον οἳ δ’ ἧττον, ἡδονῇ καὶ λύπῃ

同樣，快樂和痛苦也是我們所有人或多或少用來規範我們行為的標準。

kanonízomen dè kaì tàs práxeis, hoì mèn mâllon hoì d’ hêtton, hēdonêi kaì lúpēi

384 BCE – 322 BCE, Aristotle, Nicomachean Ethics 1105a.3:


γέεννα

源自聖經希伯來語 גֵּיהִנּוֹם (gēhinnṓm，“欣嫩子谷”)，源自 גַּיְא (gáyʾ，“谷地”) + הִנֹּם (hinnṓm)。欣嫩子谷是耶路撒冷南緣的一個谷地，人們在這裡焚燒垃圾和“被拒绝适当埋葬的人”的屍體。按照傳統，這裡也進行兒童獻祭活動。在大部分用法中，該詞是用來比喻地獄、煉獄。

géennă (romanization)
γεέννης (genitive)

ὄφεις! γεννήματα ἐχιδνῶν! πῶς φύγητε ἀπὸ τῆς κρίσεως τῆς γεέννης?

你們這些蛇類、毒蛇之種啊，怎能逃脫地獄的刑罰呢。

ópheis! gennḗmata ekhidnôn! pôs phúgēte apò tês kríseōs tês geénnēs?

70 CE – 110 CE, The Gospel of Matthew 23:33:


Χριστιανός

Khrīstĭānós (romanization)
Χρῑστῐᾱνοῦ (genitive)

ἐγένετο δὲ αὐτοὺς καὶ ἐνιαυτὸν ὅλον συναχθῆναι ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ καὶ διδάξαι ὄχλον ἱκανόν, χρηματίσαι τε πρῶτον ἐν Ἀντιοχείᾳ τοὺς μαθητὰς Χριστιανούς.

他們和教會一同聚集、教訓了許多人；門徒稱為基督徒，是從安提阿起首。

egéneto dè autoùs kaì eniautòn hólon sunakhthênai en têi ekklēsíāi kaì didáxai ókhlon hikanón, khrēmatísai te prôton en Antiokheíāi toùs mathētàs Khristianoús.

New Testament, Acts of the Apostles 11:26:


πέος

繼承自原始希臘語 *péhos，繼承自原始印歐語 *pésos，源自 *pes-。同源詞包括拉丁語 pēnis and 梵語 पसस् (pásas)。

ἀφεκτέα τοίνυν ἐστὶν ἡμῖν τοῦ πέους.
τί μοι μεταστρέφεσθε; ποῖ βαδίζετε;
αὗται τί μοιμυᾶτε κἀνανεύετε;

那麼，我們必須避開雞巴。
—你為什麼轉身離開？你要去哪裡？
你為什麼那樣做鬼臉並搖頭？

aphektéa toínun estìn hēmîn toû péous.
tí moi metastréphesthe? poî badízete?
haûtai tí moimuâte kananeúete?


θεοσεβής

源自 θεός (theós) + σέβομαι (sébomai) + -ής (-ḗs)。

theosebḗs (romanization)
θεοσεβές (neuter)

Ἀκούετε, οἱ θεοσεβεῖς·

听着，诸神的崇拜者们……

(Can we date this quote?)，卜列東，“λϛʹ. Προσρήσεών τε καὶ ὕμνων χρήσεως διάταξις. [第36章 称呼和赞美诗的使用说明]”, in ΝΟΜΩΝ ΣΥΓΓΡΑΦΗ. [法律篇]，根據John Opsopaus, PhD原著改編的翻譯作品:


κρίνον

未知；可能是外來詞彙，或來自底層語言。

krĭ́non (romanization)
κρῐ́νου (genitive)

καταμάθετε τὰ κρίνα τοῦ ἀγροῦ πῶς αὐξάνουσιν· οὐ κοπιῶσιν οὐδὲ νήθουσιν·

你想野地裡的百合花，怎麼長起來，他也不勞苦，也不紡線。

katamáthete tà krína toû agroû pôs auxánousin; ou kopiôsin oudè nḗthousin;

70 CE – 110 CE, The Gospel of Matthew 6:28


μῆνις

詞源不明。因為有長元音，所以本詞可能不是和 μανία 之類的詞來自同一個原始印歐語詞根 *men-。參見梵語 मेनि (mení，“憤怒，復仇”)、梵語 मन्यु (manyú，“憤怒；悲傷；精神”)、阿爾巴尼亞語 mëni、mëri (“憤怒；悲傷”)。Beekes 則認為是一帶有宗教色彩的前希臘時期的底層語言詞彙。

mênĭs (romanization)
μήνῐος (genitive)
μήνῐδος (genitive)

Μῆνιν ἄειδε, θεὰ, Πηληϊάδεω Ἀχιλῆος

女神啊，请歌唱佩琉斯之子阿基琉斯的致命的忿怒


ἀείδω

繼承自原始希臘語 *awéidō。

史詩，悲劇，愛奧尼亞，多利亞

Μῆνιν ἄειδε, θεᾱ́, Πηληϊάδε͜ω Ἀχιλῆος / οὐλομένην, ἣ μῡρί’ Ἀχαιοῖς ἄλγε’ ἔθηκε ...

女神啊，请歌唱佩琉斯之子阿基琉斯的致命的忿怒，那一怒给阿开奥斯人带来无数的苦难。

Mênin áeide, theā́, Pēlēïáde͜ō Akhilêos / ouloménēn, hḕ mūrí’ Akhaioîs álge’ éthēke ...

ἐξεγρέσθαι δὲ πρὸς ἡμέραν ἤδη ἀλεκτρυόνων ᾀδόντων

天快亮的時候，[阿里斯托德穆斯]被雞鳴叫醒了

exegrésthai dè pròs hēméran ḗdē alektruónōn āidóntōn

385 BCE – 380 BCE, Plato, Symposium 223c:


Πηληϊάδης

Pēlēïắdēs (romanization)
Πηληϊᾰ́δεω (genitive)

Πηλείδης (Pēleídēs，“佩琉斯之子”)的史詩寫法

Μῆνιν ἄειδε, θεᾱ́, Πηληϊάδε͜ω Ἀχιλῆος

女神啊，请歌唱佩琉斯之子阿基琉斯的致命的忿怒


ἄλγος

有爭議。可能源自原始印歐語 *h₂leg- (“照顧，照料”)。

álgos (romanization)
ἄλγεος (genitive)
ἄλγους (genitive)

Μῆνιν ἄειδε, θεά, Πηληιάδεω Ἀχιλῆος οὐλομένην, ἣ μυρί’ Ἀχαιοῖς ἄλγε’ ἔθηκε.

Mênin áeide, theá, Pēlēiádeō Akhilêos ouloménēn, hḕ murí’ Akhaioîs álge’ éthēke.


τελέω

源自 τέλος (télos，“結束”) + -έω (-éō，動詞後綴)。

ἦν δέ τις ἐν αὐτοῖς Ὀδόακρος ὄνομα, ἐς τοὺς βασιλέως δορυφόρους τελῶν

Now there was a certain man among the Romans named Odoacer, one of the bodyguards of the emperor ...
罗马人中有一个名叫奥多亚塞的人，是皇帝的贴身侍卫之一……

ên dé tis en autoîs Odóakros ónoma, es toùs basiléōs doruphórous telôn

550s AD, Procopius, History of the Wars 5.1.6:


ἀνήρ

繼承自原始希臘語 *anḗr，繼承自原始印歐語 *h₂nḗr。同源詞包括梵語 नृ (nṛ́)、नर (nára)、古愛爾蘭語 nert。

ἀνήρ可能會和定冠詞發生元音縮合，導致ὁ (ho)和ἀνήρ合併。阿提卡方言是ᾱ̔νήρ (hānḗr)，愛奧尼亞方言是ὡνήρ (hōnḗr)。

τὴν δ’ ἠμείβετ’ ἔπειτα πατὴρ ἀνδρῶν τε θεῶν τε

凡人和神明之父开始对他们说话

tḕn d’ ēmeíbet’ épeita patḕr andrôn te theôn te

ἀκίνδυνοι δ’ ἀρεταὶ
οὔτε παρ’ ἀνδράσιν οὔτ’ ἐν ναυσὶ κοίλαις
τίμιαι: πολλοὶ δὲ μέμνανται, καλὸν εἴ τι ποναθῇ.

akíndunoi d’ aretaì
oúte par’ andrásin oút’ en nausì koílais
tímiai: polloì dè mémnantai, kalòn eí ti ponathêi.

522 BCE – 443 BCE, Pindar, Olympian Ode 6.10:


τύμβος

源自原始印歐語 *tum- (“膨脹”)，Beekes 認為這是地中海地區底層語言的詞根。

ὦ τύμβος, ὦ νυμφεῖον, ὦ κατασκαφὴς οἴκησις ἀείφρουρος

喔，墳墓，喔，洞房，喔，永受守護之深掘家園

ô túmbos, ô numpheîon, ô kataskaphḕs oíkēsis aeíphrouros

441 公元前，Sophocles，Antigone, section 891:


Ἄνωχος

Ánōkhos (romanization)
Ἀνώχου (genitive)

Ἑνώχ (Henṓkh)的另一種寫法

Ἦν δ᾽ αὐτὸς μὲν ἀπὸ Ἀδάμου δέκατος: Λαμέχου γάρ ἐστιν υἱός, οὗ πατὴρ ἦν Μαθουσάλας, οὗτος δὲ ἦν τοῦ Ἀνώχου τοῦ Ἰαρέδου, Μαλαήλου δὲ Ἰάρεδος ἐγεγόνει, ὃς ἐκ Καϊνᾶ τεκνοῦται τοῦ Ἀνώσου σὺν ἀδελφαῖς πλείοσιν, Ἄνωσος δὲ Σήθου υἱὸς ἦν τοῦ Ἀδάμου.

他是亚当的第十代子孙，是拉麦的儿子，拉麦的父亲是玛土撒拉；拉麦是以诺的儿子，以诺是雅列的儿子；雅列是玛勒列的儿子；玛勒列和他的许多姐妹都是该南的子孙；该南是以挪士的儿子。以挪士是塞特的儿子，塞特是亚当的儿子。

Ên d’ autòs mèn apò Adámou dékatos: Lamékhou gár estin huiós, hoû patḕr ên Mathousálas, hoûtos dè ên toû Anṓkhou toû Iarédou, Malaḗlou dè Iáredos egegónei, hòs ek Kaïnâ teknoûtai toû Anṓsou sùn adelphaîs pleíosin, Ánōsos dè Sḗthou huiòs ên toû Adámou.

93 CE – 94 CE, Josephus, Antiquities of the Jews 1.79:


Νῶχος

Νῶε (Nôe)的另一種寫法

καὶ οἱ μὲν οὕτως ἀφανίζονται πάντες, Νῶχος δὲ σώζεται μόνος ὑποθεμένου μηχανὴν αὐτῷ καὶ πόρον πρὸς σωτηρίαν τοῦ θεοῦ τοιαύτην

于是，这些人都被毁灭了，只有诺亚一人得救了，因为上帝教给他以下的逃生方法

kaì hoi mèn hoútōs aphanízontai pántes, Nôkhos dè sṓzetai mónos hupotheménou mēkhanḕn autôi kaì póron pròs sōtērían toû theoû toiaútēn

93 CE – 94 CE, Josephus, Antiquities of the Jews 1.76:


ἀνθρακιά

源自 ᾰ̓́νθρᾰξ (ắnthrăx，“木炭”) + -ῐ́ᾱ (-ĭ́ā，抽象名詞後綴)。

ănthrăkĭā́ (romanization)
ᾰ̓νθρᾰκῐᾶς (genitive)

ὡς ἕτοιμά σοι / ἑφθὰ καὶ ὀπτὰ καὶ ἀνθρακιᾶς ἄπο ⋯ /
 χναύειν, βρύκειν, / κρεοκοπεῖν μέλη ξένων

這樣它們就為您準備好了 / - 用炭火煮熟、烤熟…… /
啃、撕、 / 切片切丁：客人的四肢

hōs hétoimá soi / hephthà kaì optà kaì anthrakiâs ápo ⋯ /
 khnaúein, brúkein, / kreokopeîn mélē xénōn

480 BCE – 406 BCE, Euripides, Cyclops 357–359:

Ναὶ δὴ καὶ τὸν (...) ἐπὶ τῆς ἀνθρακιᾶς ὀπτόμενον ἰχθῦν

是的，甚至是 […] 在炭火上烤魚

Naì dḕ kaì tòn (...) epì tês anthrakiâs optómenon ikhthûn


μέρος

繼承自原始希臘語 *(h)méros；等同於μείρομαι (meíromai，“收下自己的一部分”，詞根 μερ-) + -ος (-os)。對照μέλος (mélos，“肢體；成員”)，意思和發音類似，但來源不同。

méros (romanization)
μέρεος (genitive)
μέρους (genitive)

集合中的成員；種類，類型

τοῦ δὲ λόγου μέρη ἐστὶν ὀκτώ· ὄνομα, ῥῆμα, μετοχή, ἄρθρον, ἀντωνυμία, πρόθεσις, ἐπίρρημα, σύνδεσμος.

词类有八种：名词、动词、分词、冠词、代词、介词、副词、连词。

toû dè lógou mérē estìn oktṓ; ónoma, rhêma, metokhḗ, árthron, antōnumía, próthesis, epírrhēma, súndesmos.

170 BCE – 90 BCE, Dionysius Thrax, Art of Grammar 11: