hình học

kỷ hà học

Ngành liên quan đến hình dạng, kích thước, vị trí tương đối của các hình khối và các tính chất của không gian.

hï̤ŋ˨˩ ha̰ʔwk˨˩

hïn˧˧ ha̰wk˨˨

hɨn˨˩ hawk˨˩˨

hïŋ˧˧ hawk˨˨

hïŋ˧˧ ha̰wk˨˨

Âm Hán-Việt của chữ Hán 形 (“hình, hình dạng, hình thù”) và 學 (“môn, ngành học”).
Được đặt ra bởi Hoàng Xuân Hãn trong cuốn Danh-từ Khoa-học (1942):
1942, Hoàng Xuân Hãn, Danh-từ Khoa-học:
Nếu chữ họ dùng đối với ta khó nhớ vì không có gốc dễ hiểu, tôi đổi lại cho hợp với cách hiểu của ta hơn. Ví-dụ tiếng kỷ-hà là géométrie, tôi đổi lại hình-học, tiếng tọa-tiêu là coordonnée tôi đổi lại là tọa-độ.

Hình học không gian.

Nhận biết hình học cơ bản.


trung vị

tʂuŋ˧˧ ji˨˩˨

tʂuŋ˧˥˧ vḭ˨˨

Số nằm ở giữa một nhóm các số, được tính bằng cách: nếu số phần tử trong dãy lẻ thì chính là số ở giữa dãy, còn nếu số phần tử trong dãy chẵn thì chính là trung bình cộng của 2 số ở giữa dãy, trong thống kê.

Số trung vị của 2, 3, 5, 7, 10 là 5.


hoán vị

hwaːn˧˥ vḭʔ˨˩

hwa̰ːŋ˩˧ jḭ˨˨

hwaːŋ˧˥ ji˨˩˨

hwa̰n˩˧ vḭ˨˨

Kết quả của phép đổi chỗ trên (dãy chứa các phần tử của tập hợp đã cho trong đó mỗi phần tử chỉ xuất hiện một lần).


phương trình

fɨəŋ˧˧ ʨï̤ŋ˨˩

fɨəŋ˧˥ tʂïn˧˧

fɨəŋ˧˧ tʂɨn˨˩

fɨəŋ˧˥ tʂïŋ˧˧

fɨəŋ˧˥˧ tʂïŋ˧˧

Từ phương (“hướng”) + trình (“cách thức”).

Từ toán học chỉ đẳng thức chứa một hay nhiều ẩn số.

Ax + by + c = 0 là một phương trình bậc nhất có hai ẩn số.


tần số

Số lần lặp đi lặp lại của một giá trị nào đó thu thập được, trong thống kê.

Trong 30 củ khoai tây, số củ có khối lượng từ 90 đến 100 gam có tần số là 12 củ.


phủ

Họ các tập có hội chứa như là một tập con.


tổng

Tổng số (nói tắt), biểu thức toán học là phép cộng của các biểu thức nhỏ.

Tính tổng của x và y


xác định

saːk˧˥ ɗḭ̈ʔŋ˨˩

sa̰ːk˩˧ ɗḭ̈n˨˨

saːk˧˥ ɗɨn˨˩˨

saːk˩˩ ɗïŋ˨˨

saːk˩˩ ɗḭ̈ŋ˨˨

sa̰ːk˩˧ ɗḭ̈ŋ˨˨

Từ xác (“chính xác”) + định (“phán quyết”).

Trị số xác định.


bán kính

ɓaːn˧˥ kïŋ˧˥

ɓa̰ːŋ˩˧ kḭ̈n˩˧

ɓaːŋ˧˥ kɨn˧˥

ɓaːn˩˩ kïŋ˩˩

ɓa̰ːn˩˧ kḭ̈ŋ˩˧

: Bán: nửa; kính: đường kính của hình tròn

Đoạn thẳng từ tâm đến một điểm trên đường tròn hoặc mặt cầu.

Đường bán kính của trái đất.


cho biết

ʨɔ˧˥ ɓiə̰k˩˧

ʨɔ˧˥˧ ɓiə̰t˩˧

Nói một số hay một lượng đã cho trong đầu bài.

Cho biết hình ABC là một tam giác vuông có hai cạnh bằng nhau.


giao hoán

jaːw˧˥ hwa̰ːŋ˩˧

jaːw˧˧ hwaːŋ˧˥

ɟaːw˧˥ hwan˩˩

ɟaːw˧˥˧ hwa̰n˩˧


góc

Phần mặt phẳng giới hạn bởi hai đường thẳng cùng xuất từ một điểm.

Một góc vuông.

Một góc nhọn của hình tam giác.


gấp khúc

ɣə̰p˩˧ kʰṵk˩˧

ɣəp˧˥ kʰuk˧˥

ɣə̰p˩˧ xṵk˩˧

. Nói một đường gồm nhiều đoạn thẳng kế tiếp nhau và không thẳng hàng.

Đường gấp khúc.


khối

Khối lập phương.

Khối trụ.


kéo dài

kɛw˧˥ za̤ːj˨˩

kɛ̰w˩˧ jaːj˧˧

kɛw˧˥ jaːj˨˩

kɛw˩˩ ɟaːj˧˧

kɛ̰w˩˧ ɟaːj˧˧

. Kẻ tiếp thêm vào một đoạn thẳng một đoạn khác cùng nằm trên một đường thẳng.


lồi

. Nói một đa giác nằm hoàn toàn về một phía của bất cứ cạnh nào kéo dài ra vô hạn.

Đa giác lồi.


mặt phẳng

ma̰ʔt˨˩ fa̰ŋ˧˩˧

ma̰k˨˨ faŋ˧˩˨

mak˨˩˨ faŋ˨˩˦

ma̰t˨˨ faŋ˧˩

ma̰t˨˨ fa̰ʔŋ˧˩

Mặt chứa hoàn toàn một đường thẳng khi chứa hai điểm khác nhau của nó.

Qua ba điểm không thẳng hàng có một mặt phẳng.


ngoặc đơn

ŋwak˨˩ ɗəːn˧˧

ŋwak˨˨ ɗəːŋ˧˥

ŋwak˨˩˨ ɗəːŋ˧˧

ŋwak˨˨ ɗəːn˧˥

ŋwak˨˨ ɗəːn˧˥˧

. Dấu nói trên, tách rời một biểu thức đại số, và cho thấy là phải làm cùng một phép tính với toàn bộ biểu thức.


phân phối

fəŋ˧˥ fo̰j˩˧

fən˧˥˧ fo̰j˩˧

. Nói một tính chất của phép nhân, nhờ đó người ta có thể thay thể tích của một số với một tổng bằng tổng các tích riêng của từng số hạng với số đó.


quĩ tích

kwiʔi˧˥ tïk˧˥

kwi˧˩˨ tḭ̈t˩˧

kwḭ˨˨ tḭ̈k˩˧

Hình tạo nên bởi tập hợp những điểm có một tính chất xác định.

Đường tròn là quĩ tích của những điểm cách đều một điểm gọi là tâm.


trung tuyến

ʨuŋ˧˧ twiən˧˥

tʂuŋ˧˥ twiə̰ŋ˩˧

tʂuŋ˧˧ twiəŋ˧˥

tʂuŋ˧˥ twiən˩˩

tʂuŋ˧˥˧ twiə̰n˩˧

. Đường thẳng nối một đỉnh của một tam giác với trung điểm của cạnh đối.


trục

. Đường thẳng quanh đó một hình phẳng quay và sinh ra một khối tròn xoay trong không gian.


tương giao

tɨəŋ˧˧ zaːw˧˧

tɨəŋ˧˥ jaːw˧˥

tɨəŋ˧˧ jaːw˧˧

tɨəŋ˧˥ ɟaːw˧˥

tɨəŋ˧˥˧ ɟaːw˧˥˧


tập hợp

tə̰ʔp˨˩ hə̰ːʔp˨˩

tə̰p˨˨ hə̰ːp˨˨

təp˨˩˨ həːp˨˩˨

təp˨˨ həːp˨˨

tə̰p˨˨ hə̰ːp˨˨

Bộ gồm nhiều thành phần mà số lượng có giới hạn hoặc không, có một số tính chất chung và có với nhau hoặc với những thành phần của nhiều bộ khác những mối quan hệ nào đó.

Lý thuyết tập hợp.


đa diện

ɗaː˧˧ ziə̰ʔn˨˩

ɗaː˧˥ jiə̰ŋ˨˨

ɗaː˧˧ jiəŋ˨˩˨

ɗaː˧˥ ɟiən˨˨

ɗaː˧˥ ɟiə̰n˨˨

ɗaː˧˥˧ ɟiə̰n˨˨

:Từ này có nguồn gốc Hán Việt, "đa" là từ Hán Việt nghĩa là "nhiều" và "diện" là từ Hán Việt nghĩa là "mặt".

Đa diện đều.


đẳng thức

ɗa̰ŋ˧˩˧ tʰɨk˧˥

ɗaŋ˧˩˨ tʰɨ̰k˩˧

ɗaŋ˨˩˦ tʰɨk˧˥

ɗaŋ˧˩ tʰɨk˩˩

ɗa̰ʔŋ˧˩ tʰɨ̰k˩˧

Hệ thống hai số hoặc hai biểu thức đại số liên kết với nhau bằng dấu bằng (=); biểu thức bằng nhau.

a + b = x + y là một đẳng thức.


biến thiên

ɓiən˧˥ tʰiən˧˧

ɓiə̰ŋ˩˧ tʰiəŋ˧˥

ɓiəŋ˧˥ tʰiəŋ˧˧

ɓiən˩˩ tʰiən˧˥

ɓiə̰n˩˧ tʰiən˧˥˧

Sự biến thiên của hàm số.


chiếu

Biểu diễn trên một mặt phẳng một hình bằng cách vạch những đường thẳng góc với mặt phẳng ấy.

Chiếu vuông góc một hình lên một mặt phẳng.


nghiệm

Trị số khi thay vào ẩn số của một phương trình thì làm cho phương trình được thỏa mãn.

Tập nghiệm của phương trình x+2=4 là 2.


bội

Tích của một đại lượng với một số nguyên.

Bội chung nhỏ nhất.


chiều

Số biểu diễn độ trải rộng của không gian.

Chiều rộng.


căn

4 là căn bậc hai của 16.

3 là căn bậc ba của 27.


tương ứng

tɨəŋ˧˥ ɨ̰ŋ˩˧

tɨəŋ˧˥˧ ɨ̰ŋ˩˧

. Nói hai cạnh nằm giữa hai góc bằng nhau từng đôi một trong hai hình đồng dạng.


hiệu

3 là hiệu của 5 – 2.


mũ

Hai mũ ba bằng tám.


nhọn

Góc 60° là góc nhọn.


tối giản

toj˧˥ za̰ːn˧˩˧

to̰j˩˧ jaːŋ˧˩˨

toj˧˥ jaːŋ˨˩˦

toj˩˩ ɟaːn˧˩

to̰j˩˧ ɟa̰ːʔn˧˩


giao điểm

zaːw˧˧ ɗiə̰m˧˩˧

jaːw˧˥ ɗiəm˧˩˨

jaːw˧˧ ɗiəm˨˩˦

ɟaːw˧˥ ɗiəm˧˩

ɟaːw˧˥˧ ɗiə̰ʔm˧˩


tung độ

tuŋ˧˧ ɗo̰ʔ˨˩

tuŋ˧˥˧ ɗo̰˨˨


trọng tâm

ʨa̰ʔwŋ˨˩ təm˧˧

tʂa̰wŋ˨˨ təm˧˥

tʂawŋ˨˩˨ təm˧˧

tʂawŋ˨˨ təm˧˥

tʂa̰wŋ˨˨ təm˧˥

tʂa̰wŋ˨˨ təm˧˥˧

Phiên âm Hán Việt của chữ Hán 重心 (重 là trọng, “sức nặng” và 心 là tâm, “phần ở giữa”).

Giao điểm của ba trung tuyến trong một tam giác.


trung đoạn

ʨuŋ˧˧ ɗwa̰ːʔn˨˩

tʂuŋ˧˥ ɗwa̰ːŋ˨˨

tʂuŋ˧˧ ɗwaːŋ˨˩˨

tʂuŋ˧˥ ɗwan˨˨

tʂuŋ˧˥ ɗwa̰n˨˨

tʂuŋ˧˥˧ ɗwa̰n˨˨

Đoạn thẳng góc vạch từ tâm của một đa giác đều tới một cạnh của nó.

Đoạn thẳng góc hạ từ đỉnh của một hình chóp đều xuống một cạnh của đa giác đấy.


trung điểm

ʨuŋ˧˧ ɗiə̰m˧˩˧

tʂuŋ˧˥ ɗiəm˧˩˨

tʂuŋ˧˧ ɗiəm˨˩˦

tʂuŋ˧˥ ɗiəm˧˩

tʂuŋ˧˥˧ ɗiə̰ʔm˧˩

Từ này có gốc Hán Việt 中點; 中 (trung) nghĩa là ở giữa và 點 (điểm) nghĩa là một chấm nhỏ.

Điểm ở chính giữa một đoạn thẳng, chia đoạn thẳng thành hai đoạn dài bằng nhau.


khai triển

xaːj˧˧ ʨiə̰n˧˩˧

kʰaːj˧˥ tʂiəŋ˧˩˨

kʰaːj˧˧ tʂiəŋ˨˩˦

xaːj˧˥ tʂiən˧˩

xaːj˧˥˧ tʂiə̰ʔn˧˩


khả ước

xa̰ː˧˩˧ ɨək˧˥

kʰaː˧˩˨ ɨə̰k˩˧

kʰaː˨˩˦ ɨək˧˥

xa̰ːʔ˧˩ ɨə̰k˩˧


số mũ

Trong phép luỹ thừa 2³, số mũ là 3.


số không

ʂo̰˩˧ kʰəwŋ˧˥

ʂo˧˥ kʰəwŋ˧˧

ʂo̰˩˧ xəwŋ˧˥˧


sin

Tỷ số của cạnh đối diện với một góc nhọn và cạnh huyền trong một tam giác vuông.


quỹ tích

kwiʔi˧˥ tïk˧˥

kwi˧˩˨ tḭ̈t˩˧

kwḭ˨˨ tḭ̈k˩˧

Hình gồm tất cả những điểm có một tính chất xác định.

Đường tròn là quỹ tích của những điểm cách đều một điểm gọi là tâm.


ngoại tiếp

ŋwa̰ːʔj˨˩ tiəp˧˥

ŋwa̰ːj˨˨ tiə̰p˩˧

ŋwaːj˨˩˨ tiəp˧˥

ŋwaːj˨˨ tiəp˩˩

ŋwa̰ːj˨˨ tiəp˩˩

ŋwa̰ːj˨˨ tiə̰p˩˧


số nguyên tố

so˧˥ ŋwiən˧˧ to˧˥

ʂo̰˩˧ ŋwiəŋ˧˥ to̰˩˧

ʂo˧˥ ŋwiəŋ˧˧ to˧˥

ʂo˩˩ ŋwiən˧˥ to˩˩

ʂo̰˩˧ ŋwiən˧˥˧ to̰˩˧

số nguyên chỉ chia hết cho chính nó và cho 1.

3 và 5 là các số nguyên tố


trực giao

ʨɨ̰ʔk˨˩ zaːw˧˧

tʂɨ̰k˨˨ jaːw˧˥

tʂɨk˨˩˨ jaːw˧˧

tʂɨk˨˨ ɟaːw˧˥

tʂɨ̰k˨˨ ɟaːw˧˥

tʂɨ̰k˨˨ ɟaːw˧˥˧

Hai đường thẳng trực giao.

Đa thức trực giao.


tỷ lệ

Nói nhiều đại lượng biến thiên sao cho khi đại lượng này tăng (hay giảm) bao nhiêu lần thì đại lượng kia cũng tăng hay giảm bấy nhiêu lần (tỷ lệ thuận), hoặc đại lượng này tăng (hay giảm) bao nhiêu lần thì đại lượng kia giảm (hay tăng) bấy nhiêu lần (tỷ lệ nghịch).


tứ giác

tɨ̰˩˧ ja̰ːk˩˧

tɨ̰˩˧ ɟa̰ːk˩˧


tứ giác

tɨ̰˩˧ ja̰ːk˩˧

tɨ̰˩˧ ɟa̰ːk˩˧


tổ hợp

combination

tập hợp chứa một số lượng các phần tử của một tập hợp đã cho

to̰˧˩˧ hə̰ːʔp˨˩

to˧˩˨ hə̰ːp˨˨

to˨˩˦ həːp˨˩˨

to˧˩ hə̰ːp˨˨

to̰ʔ˧˩ hə̰ːp˨˨

Tập hợp (không có thứ tự) chứa một số lượng (r) các phần tử của một tập hợp (S) đã cho (r nhỏ hơn hoặc bằng tổng số phần tử của tập hợp S) trong đó các phần tử chỉ xuất hiện một lần.


mặt đáy

ma̰ʔt˨˩ ɗaj˧˥

ma̰k˨˨ ɗa̰j˩˧

mak˨˩˨ ɗaj˧˥

ma̰t˨˨ ɗaj˩˩

ma̰t˨˨ ɗa̰j˩˧

Mặt thẳng góc với đường cao trong một khối hình học.


phép tính

fɛ̰p˩˧ tḭ̈n˩˧

fɛ̰p˩˧ tḭ̈ŋ˩˧

Phương pháp thực tiễn để suy ra một số mới từ các số khác, theo một quy tắc nhất định.


thông số

tʰəwŋ˧˧ so˧˥

tʰəwŋ˧˥ ʂo̰˩˧

tʰəwŋ˧˧ ʂo˧˥

tʰəwŋ˧˥ ʂo˩˩

tʰəwŋ˧˥˧ ʂo̰˩˧

Cg. Tham số. Chữ được coi như một số đã biết và có thể có nhiều giá trị.


số chia

ʂo̰˩˧ ʨiə˧˥˧

Số mà người ta lấy một số khác (gọi là số bị chia) để chia cho.


số hạng

so˧˥ ha̰ːʔŋ˨˩

ʂo̰˩˧ ha̰ːŋ˨˨

ʂo˧˥ haːŋ˨˩˨

ʂo˩˩ ha̰ːŋ˨˨

ʂo̰˩˧ ha̰ːŋ˨˨

Một trong các lượng tạo thành một tổng số, một phân số, một tích số hay một tỉ số.

Trong phép cộng 5 + 3 + 2 = 10 thì 5, 3 và 2 là các số hạng.


số nguyên

so˧˥ ŋwiən˧˧

ʂo̰˩˧ ŋwiəŋ˧˥

ʂo˧˥ ŋwiəŋ˧˧

ʂo˩˩ ŋwiən˧˥

ʂo̰˩˧ ŋwiən˧˥˧

Số tạo thành bởi một hay nhiều đơn vị gộp lại.

3 là một số nguyên còn 3,6 là một số thực


không đổi

xəwŋ˧˧ ɗo̰j˧˩˧

kʰəwŋ˧˥ ɗoj˧˩˨

kʰəwŋ˧˧ ɗoj˨˩˦

xəwŋ˧˥ ɗoj˧˩

xəwŋ˧˥˧ ɗo̰ʔj˧˩


giao tuyến

jaːw˧˥ twiə̰ŋ˩˧

jaːw˧˧ twiəŋ˧˥

ɟaːw˧˥ twiən˩˩

ɟaːw˧˥˧ twiə̰n˩˧


tỷ lệ thức

tḭ˧˩˧ lḛʔ˨˩ tʰɨk˧˥

ti˧˩˨ lḛ˨˨ tʰɨ̰k˩˧

ti˨˩˦ le˨˩˨ tʰɨk˧˥

ti˧˩ le˨˨ tʰɨk˩˩

ti˧˩ lḛ˨˨ tʰɨk˩˩

tḭʔ˧˩ lḛ˨˨ tʰɨ̰k˩˧


tứ diện

tɨ˧˥ ziə̰ʔn˨˩

tɨ̰˩˧ jiə̰ŋ˨˨

tɨ˧˥ jiəŋ˨˩˨

tɨ˩˩ ɟiə̰n˨˨

tɨ̰˩˧ ɟiə̰n˨˨

Tứ diện đều

Hình tứ diện có sáu cạnh


grát

ɣə̤ː˨˩ zaːt˧˥

ɣəː˧˧ ʐa̰ːk˩˧

ɣəː˨˩ ɹaːk˧˥

ɣəː˧˧ ɹaːt˩˩

ɣəː˧˧ ɹa̰ːt˩˧

Đơn vị cũ đo góc, bằng một phần trăm của góc vuông.


tạp số

ta̰ːʔp˨˩ so˧˥

ta̰ːp˨˨ ʂo̰˩˧

taːp˨˩˨ ʂo˧˥

ta̰ːp˨˨ ʂo˩˩

ta̰ːp˨˨ ʂo̰˩˧

Những số mà bội số và ước số không theo hệ thống thập phân.

Những số giờ, phút, giây là những tạp số.


hoành độ

hwa̤jŋ˨˩ ɗo̰ʔ˨˩

hwan˧˧ ɗo̰˨˨

hwan˨˩ ɗo˨˩˨

hwaŋ˧˧ ɗo̰˨˨

Số xác định vị trí của một điểm trên một trục.


khử ẩn số

xɨ̰˧˩˧ ə̰n˧˩˧ so˧˥

kʰɨ˧˩˨ əŋ˧˩˨ ʂo̰˩˧

kʰɨ˨˩˦ əŋ˨˩˦ ʂo˧˥

xɨ˧˩ ən˧˩ ʂo˩˩

xɨ̰ʔ˧˩ ə̰ʔn˧˩ ʂo̰˩˧

Loại một ẩn số khỏi một hệ thống phương trình.


trực tâm

ʨɨ̰ʔk˨˩ təm˧˧

tʂɨ̰k˨˨ təm˧˥

tʂɨk˨˩˨ təm˧˧

tʂɨk˨˨ təm˧˥

tʂɨ̰k˨˨ təm˧˥

tʂɨ̰k˨˨ təm˧˥˧

Giao điểm của ba đường cao trong một tam giác.


trùng phương

ʨṳŋ˨˩ fɨəŋ˧˧

tʂuŋ˧˧ fɨəŋ˧˥

tʂuŋ˨˩ fɨəŋ˧˧

tʂuŋ˧˧ fɨəŋ˧˥

tʂuŋ˧˧ fɨəŋ˧˥˧

. Nói một phương trình trong đó ẩn số chỉ có ở bậc hai và bậc bốn.


lũy thừa

lwiʔi˧˥ tʰɨ̤ə˨˩

lwi˧˩˨ tʰɨə˧˧

lwi˨˩˦ tʰɨə˨˩

lwḭ˩˧ tʰɨə˧˧

lwi˧˩ tʰɨə˧˧

lwḭ˨˨ tʰɨə˧˧

Tích số của một số với chính nó nhiều lần. Lũy thừa bậc n của x là tích số của x với chính nó n lần, ký hiệu là xⁿ.

Hai luỹ thừa ba bằng tám.


trung bình nhân

ʨuŋ˧˧ ɓï̤ŋ˨˩ ɲən˧˧

tʂuŋ˧˥ ɓïn˧˧ ɲəŋ˧˥

tʂuŋ˧˧ ɓɨn˨˩ ɲəŋ˧˧

tʂuŋ˧˥ ɓïŋ˧˧ ɲən˧˥

tʂuŋ˧˥˧ ɓïŋ˧˧ ɲən˧˥˧

Căn bậc hai của tích của hai số, hoặc căn bậc ba của tích ba số, trong thống kê.

4 là trung bình nhân của 2 và 8.


trung bình cộng

ʨuŋ˧˧ ɓï̤ŋ˨˩ kə̰ʔwŋ˨˩

tʂuŋ˧˥ ɓïn˧˧ kə̰wŋ˨˨

tʂuŋ˧˧ ɓɨn˨˩ kəwŋ˨˩˨

tʂuŋ˧˥ ɓïŋ˧˧ kəwŋ˨˨

tʂuŋ˧˥ ɓïŋ˧˧ kə̰wŋ˨˨

tʂuŋ˧˥˧ ɓïŋ˧˧ kə̰wŋ˨˨

Thương số giữa tổng giá trị của tập hợp số đó và số phần tử trong tập hợp đó, trong thống kê.

4 là trung bình cộng của 3 và 5.


tiệm cận

tiə̰ʔm˨˩ kə̰ʔn˨˩

tiə̰m˨˨ kə̰ŋ˨˨

tiəm˨˩˨ kəŋ˨˩˨

tiəm˨˨ kən˨˨

tiə̰m˨˨ kə̰n˨˨

. Nói hai đường không ngừng đi sát lại gần nhau nhưng không bao giờ gặp nhau.


tiếp điểm

tiəp˧˥ ɗiə̰m˧˩˧

tiə̰p˩˧ ɗiəm˧˩˨

tiəp˧˥ ɗiəm˨˩˦

tiəp˩˩ ɗiəm˧˩

tiə̰p˩˧ ɗiə̰ʔm˧˩

Điểm tiếp xúc giữa hai đường hoặc hai mặt.

Đường thẳng y = 2x - 1 và parabol y = x² tiếp xúc với nhau tại tiếp điểm A(1;1).


tiếp tuyến

tiə̰p˩˧ twiə̰ŋ˩˧

tiəp˧˥ twiəŋ˧˥

tiə̰p˩˧ twiə̰n˩˧

Đường thẳng tiếp xúc ở một điểm với một đường hay một mặt.


tiếp diện

tiəp˧˥ ziə̰ʔn˨˩

tiə̰p˩˧ jiə̰ŋ˨˨

tiəp˧˥ jiəŋ˨˩˨

tiəp˩˩ ɟiən˨˨

tiəp˩˩ ɟiə̰n˨˨

tiə̰p˩˧ ɟiə̰n˨˨


múi cầu

muj˧˥ kə̤w˨˩

Phần mặt cầu nằm giữa hai mặt phẳng phát xuất từ một đường kính chung.


phản chứng

fa̰ːn˧˩˧ ʨɨŋ˧˥

faːŋ˧˩˨ ʨɨ̰ŋ˩˧

faːŋ˨˩˦ ʨɨŋ˧˥

faːn˧˩ ʨɨŋ˩˩

fa̰ːʔn˧˩ ʨɨ̰ŋ˩˧

phương pháp chứng minh bằng cách đặt điều ngược với điều phải chứng minh làm giả thiết rồi suy luận từ giả thiết đó để đi đến một kết luận vô lý.


mặt bên

ma̰ʔt˨˩ ɓen˧˧

ma̰k˨˨ ɓen˧˥

mak˨˩˨ ɓəːŋ˧˧

ma̰t˨˨ ɓen˧˥

ma̰t˨˨ ɓen˧˥˧

Mặt giới hạn một khối hình học ngoài các mặt đáy.


mặt nón

ma̰ʔt˨˩ nɔn˧˥

ma̰k˨˨ nɔ̰ŋ˩˧

mak˨˩˨ nɔŋ˧˥

ma̰t˨˨ nɔn˩˩

ma̰t˨˨ nɔ̰n˩˧

Mặt sinh ra bởi một tam giác quay chung quanh một cạnh của nó.


mặt trụ

ma̰ʔt˨˩ ʨṵʔ˨˩

ma̰k˨˨ tʂṵ˨˨

mak˨˩˨ tʂu˨˩˨

ma̰t˨˨ tʂṵ˨˨

Mặt sinh ra bởi một hình chữ nhật quay chung quanh một cạnh của nó.


phép trừ

fɛ̰p˩˧ tʂɨ˧˧

fɛ̰p˩˧ tʂɨ˧˧

Một trong bốn phép tính của số học, nhờ đó khi người ta có hai số thì tìm được một số thứ ba, gọi là hiệu số (hay hiệu), sao cho khi cộng với số thứ hai thì lại được số thứ nhất.


phép nhân

fɛ̰p˩˧ ɲəŋ˧˥

fɛ̰p˩˧ ɲən˧˥˧

Một trong bốn phép tính của số học, nhờ đó khi người ta có hai số, một gọi là số bị nhân, một gọi là số nhân, thì tìm được một số thứ ba gọi là tích số (hay tích) bằng tổng số của một số số hạng, mỗi số hạng bằng số bị nhân, và số các số hạng bằng số nhân.


phép khử

fɛp˧˥ xɨ̰˧˩˧

fɛ̰p˩˧ kʰɨ˧˩˨

fɛp˧˥ kʰɨ˨˩˦

fɛ̰p˩˧ xɨ̰ʔ˧˩

Cách loại bớt một ẩn số ra khỏi một phương trình.


phép giải

fɛp˧˥ za̰ːj˧˩˧

fɛ̰p˩˧ jaːj˧˩˨

fɛp˧˥ jaːj˨˩˦

fɛp˩˩ ɟaːj˧˩

fɛ̰p˩˧ ɟa̰ːʔj˧˩

Phương pháp tìm đáp số của một bài tính.


phép cộng

fɛp˧˥ kə̰ʔwŋ˨˩

fɛ̰p˩˧ kə̰wŋ˨˨

fɛp˧˥ kəwŋ˨˩˨

fɛp˩˩ kəwŋ˨˨

fɛp˩˩ kə̰wŋ˨˨

fɛ̰p˩˧ kə̰wŋ˨˨

Một trong nhiều phép tính cơ bản của số học như phép cộng, phép trừ, phép nhân, phép chia, phép khai căn, phép lấy hàm hợp... gộp tất cả các đơn vị hay các phần đơn vị chứa đựng trong nhiều số khác (gọi là số hạng) thành một số độc nhất (gọi là tổng số hay tổng).


phép chia

fɛ̰p˩˧ ʨiə˧˥

fɛ̰p˩˧ ʨiə˧˥˧

Một trong bốn phép tính của số học nhờ đó khi người ta có hai số, một gọi là số phải chia, một gọi là số chia, thì ta tìm được một số thứ ba gọi là số thương, sao cho khi nhân với số chia thì lại được số phải chia.


phân suất

fən˧˧ swət˧˥

fəŋ˧˥ ʂwə̰k˩˧

fəŋ˧˧ ʂwək˧˥

fən˧˥ ʂwət˩˩

fən˧˥˧ ʂwə̰t˩˧


phân giác

fən˧˧ zaːk˧˥

fəŋ˧˥ ja̰ːk˩˧

fəŋ˧˧ jaːk˧˥

fən˧˥ ɟaːk˩˩

fən˧˥˧ ɟa̰ːk˩˧

Đường thẳng chia một góc thành hai phần bằng nhau.


pa-ra-bon

paː˧˧ zaː˧˧ ɓɔn˧˧

paː˧˥ ʐaː˧˥ ɓɔŋ˧˥

paː˧˧ ɹaː˧˧ ɓɔŋ˧˧

paː˧˥ ɹaː˧˥ ɓɔn˧˥

paː˧˥˧ ɹaː˧˥˧ ɓɔn˧˥˧

Đường cong mà mỗi điểm là cách đều đối với một điểm gọi là tiêu điểm và đối với một đường thẳng gọi là đường chuẩn.


nghịch biến

ŋḭ̈ʔk˨˩ ɓiən˧˥

ŋḭ̈t˨˨ ɓiə̰ŋ˩˧

ŋɨt˨˩˨ ɓiəŋ˧˥

ŋïk˨˨ ɓiən˩˩

ŋḭ̈k˨˨ ɓiən˩˩

ŋḭ̈k˨˨ ɓiə̰n˩˧

Nói một hàm số biến thiên trái chiều với biến số.


nghịch lý

ŋḭ̈ʔk˨˩ li˧˥

Lý luận hình như đúng để chứng minh một điều mà ai cũng biết là sai.


nghịch đảo

Hai số có tích bằng 1 là hai số nghịch đảo của nhau.

3 và 1/3 là hai số nghịch đảo.


nội tiếp

no̰ʔj˨˩ tiəp˧˥

no̰j˨˨ tiə̰p˩˧

noj˨˩˨ tiəp˧˥

no̰j˨˨ tiəp˩˩

no̰j˨˨ tiə̰p˩˧

Nói một hình nằm trong một hình khác và có nhiều điểm tiếp xúc với chu vi của hình ngoài.


nguyên tố

ŋwiən˧˧ to˧˥

ŋwiəŋ˧˥ to̰˩˧

ŋwiəŋ˧˧ to˧˥

ŋwiən˧˥ to˩˩

ŋwiən˧˥˧ to̰˩˧

Nói một số nguyên chỉ chia hết cho chính nó và cho 1.

3 và 5 là các số nguyên tố

Số nguyên tố cùng nhau - Nói nhiều số nguyên không có ước số chung nào ngoài số 1.

Số nguyên tố sánh đôi - Nói nhiều số nguyên tố cùng nhau từng đôi một.


tam diện

taːm˧˧ ziə̰ʔn˨˩

taːm˧˥ jiə̰ŋ˨˨

taːm˧˧ jiəŋ˨˩˨

taːm˧˥ ɟiən˨˨

taːm˧˥ ɟiə̰n˨˨

taːm˧˥˧ ɟiə̰n˨˨

Hình tạo thành bởi ba mặt phẳng cắt nhau và giới hạn ở những giao tuyến của chúng.


tam thức

taːm˧˧ tʰɨk˧˥

taːm˧˥ tʰɨ̰k˩˧

taːm˧˧ tʰɨk˧˥

taːm˧˥ tʰɨk˩˩

taːm˧˥˧ tʰɨ̰k˩˧


tam thừa

taːm˧˧ tʰɨ̤ə˨˩

taːm˧˥ tʰɨə˧˧

taːm˧˧ tʰɨə˨˩

taːm˧˥ tʰɨə˧˧

taːm˧˥˧ tʰɨə˧˧


nhị thức

ɲḭʔ˨˩ tʰɨk˧˥

ɲḭ˨˨ tʰɨ̰k˩˧

ɲi˨˩˨ tʰɨk˧˥

ɲḭ˨˨ tʰɨ̰k˩˧

Biểu thức đại số gồm hai đơn thức liên kết với nhau bởi dấu cộng hay dấu trừ.


nhị diện

ɲḭʔ˨˩ ziə̰ʔn˨˩

ɲḭ˨˨ jiə̰ŋ˨˨

ɲi˨˩˨ jiəŋ˨˩˨

ɲḭ˨˨ ɟiə̰n˨˨

Hình tạo thành bởi hai mặt phẳng cắt nhau.

Góc nhị diện.


thông ước

tʰəwŋ˧˧ ɨək˧˥

tʰəwŋ˧˥ ɨə̰k˩˧

tʰəwŋ˧˧ ɨək˧˥

tʰəwŋ˧˥ ɨək˩˩

tʰəwŋ˧˥˧ ɨə̰k˩˧

Nói hai đại lượng cùng chia hết cho một đại lượng thứ ba cùng loại.


số vô tỉ

so˧˥ vo˧˧ tḭ˧˩˧

ʂo̰˩˧ jo˧˥ ti˧˩˨

ʂo˧˥ jo˧˧ ti˨˩˦

ʂo˩˩ vo˧˥ ti˧˩

ʂo̰˩˧ vo˧˥˧ tḭʔ˧˩

Số không thể biểu diễn được dưới dạng một số nguyên hay một phân số.


số nhân

ʂo̰˩˧ ɲən˧˥˧

Số mà người ta phải gấp bội một số khác (gọi là số bị nhân) bao nhiêu lần để được tích số.


số liệt

so˧˥ liə̰ʔt˨˩

ʂo̰˩˧ liə̰k˨˨

ʂo˧˥ liək˨˩˨

ʂo˩˩ liə̰t˨˨

ʂo̰˩˧ liə̰t˨˨


số hữu tỉ

so˧˥ hiʔiw˧˥ tḭ˧˩˧

ʂo̰˩˧ hɨw˧˩˨ ti˧˩˨

ʂo˧˥ hɨw˨˩˦ ti˨˩˦

ʂo˩˩ hɨ̰w˩˧ ti˧˩

ʂo˩˩ hɨw˧˩ ti˧˩

ʂo̰˩˧ hɨ̰w˨˨ tḭʔ˧˩

Từ chung chỉ một số nguyên hay một phân số.


số hiệu

so˧˥ hiə̰ʔw˨˩

ʂo̰˩˧ hiə̰w˨˨

ʂo˧˥ hiəw˨˩˨

ʂo˩˩ hiə̰w˨˨

ʂo̰˩˧ hiə̰w˨˨

Số chỉ vị trí của một vật trong các vật khác đồng loại.


số dư

Số còn lại trong một phép chia sau khi lấy số bị chia trừ đi tích số của số chia với số thương. Số dư luôn luôn dương.

8 chia cho 3 còn số dư là 2


số bị nhân

so˧˥ ɓḭʔ˨˩ ɲən˧˧

ʂo̰˩˧ ɓḭ˨˨ ɲəŋ˧˥

ʂo˧˥ ɓi˨˩˨ ɲəŋ˧˧

ʂo˩˩ ɓi˨˨ ɲən˧˥

ʂo˩˩ ɓḭ˨˨ ɲən˧˥

ʂo̰˩˧ ɓḭ˨˨ ɲən˧˥˧

Số phải đem gấp bội lên một số lần bằng một số khác để được tích số.


hơi thiếu

həːj˧˧ tʰiəw˧˥

həːj˧˥ tʰiə̰w˩˧

həːj˧˧ tʰiəw˧˥

həːj˧˥ tʰiəw˩˩

həːj˧˥˧ tʰiə̰w˩˧

Nói kết quả một phép tính gần đúng, nhỏ hơn trị số đúng.


khai phương

xaːj˧˧ fɨəŋ˧˧

kʰaːj˧˥ fɨəŋ˧˥

kʰaːj˧˧ fɨəŋ˧˧

xaːj˧˥ fɨəŋ˧˥

xaːj˧˥˧ fɨəŋ˧˥˧


đỉnh

Điểm chung của hai hay nhiều cạnh trong một hình.

Đỉnh của một góc.

Đỉnh của một đa diện.

Điểm chung của các đường sinh trong hình nón.

Điểm chung của một đường parabol (hoặc hyperbol, elip) đối với một trục đối xứng của nó.

Đỉnh của parabol.


đáy

Cạnh hay mặt thẳng góc với đường cao trong một hình hay một khối.

Đáy của tam giác.

Đáy hình nón.


vô định

vo˧˧ ɗḭ̈ʔŋ˨˩

vo˧˥˧ ɗḭ̈ŋ˨˨

Nói một phương trình hoặc một bài toán có vô số lời giải.

Trong phương trình vô định có x là ẩn số, bất cứ giá trị nào của x cũng là nghiệm số của phương trình.


tích

Tích của hai nhân hai là bốn.


trung trực

ʨuŋ˧˧ ʨɨ̰ʔk˨˩

tʂuŋ˧˥ tʂɨ̰k˨˨

tʂuŋ˧˧ tʂɨk˨˩˨

tʂuŋ˧˥ tʂɨk˨˨

tʂuŋ˧˥ tʂɨ̰k˨˨

tʂuŋ˧˥˧ tʂɨ̰k˨˨

Một đường thẳng đi qua trung điểm của đường thẳng khác và đồng thời vuông góc với nó.


thương

Tính thương của x và y — Tính x÷y.


ánh xạ

ajŋ˧˥ sa̰ːʔ˨˩

a̰n˩˧ sa̰ː˨˨

ajŋ˩˩ sa̰ː˨˨

a̰jŋ˩˧ sa̰ː˨˨

Khái niệm khái quát hóa của khái niệm hàm số, chỉ mối liên hệ giữa từng phần tử trong hai tập hợp.

Hàm số là một ánh xạ.


căn bậc hai

kan˧˧ ɓə̰ʔk˨˩ haːj˧˧

kaŋ˧˥ ɓə̰k˨˨ haːj˧˥

kaŋ˧˧ ɓək˨˩˨ haːj˧˧

kan˧˥ ɓək˨˨ haːj˧˥

kan˧˥ ɓə̰k˨˨ haːj˧˥

kan˧˥˧ ɓə̰k˨˨ haːj˧˥˧

Phép tính xuất phát từ một số x đã cho, để tìm ra số y mà lũy thừa bậc 2 của y bằng số x đã cho. Thường ký hiệu y=√ (lúc đó y²=x).

4 là căn bậc hai của 16.


bình phương

ɓï̤ŋ˨˩ fɨəŋ˧˧

ɓïn˧˧ fɨəŋ˧˥

ɓɨn˨˩ fɨəŋ˧˧

ɓïŋ˧˧ fɨəŋ˧˥

ɓïŋ˧˧ fɨəŋ˧˥˧

Phép tính lấy lũy thừa bậc hai của một số. Bình phương của số x ký hiệu là x².

Bình phương của 2 là 4


bình phương

ɓï̤ŋ˨˩ fɨəŋ˧˧

ɓïn˧˧ fɨəŋ˧˥

ɓɨn˨˩ fɨəŋ˧˧

ɓïŋ˧˧ fɨəŋ˧˥

ɓïŋ˧˧ fɨəŋ˧˥˧

Bình phương số 2 ta thu được số 4.

Số 3 bình phương lên bằng 9.


bình phương

ɓï̤ŋ˨˩ fɨəŋ˧˧

ɓïn˧˧ fɨəŋ˧˥

ɓɨn˨˩ fɨəŋ˧˧

ɓïŋ˧˧ fɨəŋ˧˥

ɓïŋ˧˧ fɨəŋ˧˥˧

Tính chất một số đã bị biến đổi với phép tính bình phương.

2 bình phương là 4


sai phân

Sự chênh lệch giá trị hàm tại hai điểm gần nhau.

sai phân tiến của f(x) là f(x+1)-f(x)

sai phân lùi của f(x) là f(x)-f(x-1)


ma trận

maː˧˧ ʨə̰ʔn˨˩

maː˧˥ tʂə̰ŋ˨˨

maː˧˧ tʂəŋ˨˩˨

maː˧˥ tʂən˨˨

maː˧˥ tʂə̰n˨˨

maː˧˥˧ tʂə̰n˨˨

Bảng các số (hoặc các vật thể toán học) viết thành các hàng và các cột.

ma trận đơn vị

ma trận đồng dạng


song ánh

sawŋ˧˧ ajŋ˧˥

ʂawŋ˧˥ a̰n˩˧

ʂawŋ˧˥ ajŋ˩˩

ʂawŋ˧˥˧ a̰jŋ˩˧


đẳng cấu

ɗa̰ŋ˧˩˧ kəw˧˥

ɗaŋ˧˩˨ kə̰w˩˧

ɗaŋ˨˩˦ kəw˧˥

ɗa̰ʔŋ˧˩ kə̰w˩˧

Tính chất tồn tại song ánh giữa hai cấu trúc toán học.

Tính chất tồn tại song ánh tuyến tính giữa hai không gian véctơ.

ánh xạ tuyến tính đẳng cấu

Tính chất tồn tại song ánh giữa hai tập hợp đỉnh của hai đồ thị.


phép đẳng cấu

fɛp˧˥ ɗa̰ŋ˧˩˧ kəw˧˥

fɛ̰p˩˧ ɗaŋ˧˩˨ kə̰w˩˧

fɛp˧˥ ɗaŋ˨˩˦ kəw˧˥

fɛp˩˩ ɗaŋ˧˩ kəw˩˩

fɛ̰p˩˧ ɗa̰ʔŋ˧˩ kə̰w˩˧

Song ánh tuyến tính giữa hai không gian véctơ.


đồng cấu

ɗə̤wŋ˨˩ kəw˧˥

ɗəwŋ˧˧ kə̰w˩˧

ɗəwŋ˨˩ kəw˧˥

ɗəwŋ˧˧ kəw˩˩

ɗəwŋ˧˧ kə̰w˩˧

Tính chất tồn tại ánh xạ giữa hai cấu trúc toán học.

Tính chất tồn tại ánh xạ giữa hai đồ thị.


phép đồng cấu

fɛp˧˥ ɗə̤wŋ˨˩ kəw˧˥

fɛ̰p˩˧ ɗəwŋ˧˧ kə̰w˩˧

fɛp˧˥ ɗəwŋ˨˩ kəw˧˥

fɛp˩˩ ɗəwŋ˧˧ kəw˩˩

fɛ̰p˩˧ ɗəwŋ˧˧ kə̰w˩˧


trực chuẩn

ʨɨ̰ʔk˨˩ ʨwə̰n˧˩˧

tʂɨ̰k˨˨ ʨwəŋ˧˩˨

tʂɨk˨˩˨ ʨwəŋ˨˩˦

tʂɨk˨˨ ʨwən˧˩

tʂɨ̰k˨˨ ʨwən˧˩

tʂɨ̰k˨˨ ʨwə̰ʔn˧˩

Vừa trực giao vừa chuẩn hóa (có chuẩn, hay độ dài, bằng đơn vị, hay 1).


trực chuẩn hóa

ʨɨ̰ʔk˨˩ ʨwə̰n˧˩˧ hwaː˧˥

tʂɨ̰k˨˨ ʨwəŋ˧˩˨ hwa̰ː˩˧

tʂɨk˨˩˨ ʨwəŋ˨˩˦ hwaː˧˥

tʂɨk˨˨ ʨwən˧˩ hwa˩˩

tʂɨ̰k˨˨ ʨwən˧˩ hwa˩˩

tʂɨ̰k˨˨ ʨwə̰ʔn˧˩ hwa̰˩˧

Làm cho trở thành trực chuẩn (vừa trực giao vừa chuẩn hóa).

phép trực chuẩn hóa Gram–Schmidt


số chính phương

so˧˥ ʨïŋ˧˥ fɨəŋ˧˧

ʂo̰˩˧ ʨḭ̈n˩˧ fɨəŋ˧˥

ʂo˧˥ ʨɨn˧˥ fɨəŋ˧˧

ʂo˩˩ ʨïŋ˩˩ fɨəŋ˧˥

ʂo̰˩˧ ʨḭ̈ŋ˩˧ fɨəŋ˧˥˧

Số nguyên là bình phương của một số nguyên.

4, 9, 16... là những số chính phương.


chỉnh hợp

ʨḭ̈ŋ˧˩˧ hə̰ːʔp˨˩

ʨïn˧˩˨ hə̰ːp˨˨

ʨɨn˨˩˦ həːp˨˩˨

ʨïŋ˧˩ həːp˨˨

ʨïŋ˧˩ hə̰ːp˨˨

ʨḭ̈ʔŋ˧˩ hə̰ːp˨˨

(Từ nguyên cho mục này bị thiếu hoặc chưa đầy đủ. Vui lòng bổ sung vào mục từ, hoặc thảo luận tại bàn giúp đỡ. )

Dãy (có thứ tự) chứa một số lượng (r) các phần tử của một tập hợp (S) đã cho (r nhỏ hơn hoặc bằng tổng số phần tử của tập hợp S) trong đó các phần tử chỉ xuất hiện một lần.


đơn thức

ɗəːn˧˧ tʰɨk˧˥

ɗəːŋ˧˥ tʰɨ̰k˩˧

ɗəːŋ˧˧ tʰɨk˧˥

ɗəːn˧˥ tʰɨk˩˩

ɗəːn˧˥˧ tʰɨ̰k˩˧

Một số hạng đơn là tích của nhiều số hoặc nhiều biến số.


số chiều

Số biểu diễn độ trải rộng của không gian.

Tọa độ của một điểm nằm trên một đường thẳng được biểu diễn bằng một số, điểm nằm trên một mặt phẳng được biểu diễn bởi một cặp số, điểm trong không gian được biểu diễn bởi tổ hợp ba số nên ta nói một chiều, hai chiều, ba chiều. Thông thường số chiều là một số nguyên nhưng cũng có những không gian với số chiều vô hạn, hay số chiều là một số không nguyên.

Đường cong Koch có số chiều nằm giữa 1 và 2.


chuỗi hội tụ

ʨuəʔəj˧˥ ho̰ʔj˨˩ tṵʔ˨˩

ʨuəj˧˩˨ ho̰j˨˨ tṵ˨˨

ʨuəj˨˩˦ hoj˨˩˨ tu˨˩˨

ʨuə̰j˩˧ hoj˨˨ tu˨˨

ʨuəj˧˩ ho̰j˨˨ tṵ˨˨

ʨuə̰j˨˨ ho̰j˨˨ tṵ˨˨

Một dãy số dạng y=f(x) mà khi các giá trị x tiến dần đến vô cực thì f(x) sẽ hội tụ lại một giá trị α, nào đó.


đồng dư

Tính chất của các số nguyên khi chia cho một số nguyên nào đó (gọi là mô đun) thì đều cùng thu được số dư như nhau.

5 và 8 là đồng dư theo mô đun 3 vì khi chia cho 3 đều dư 2


hàm số sơ cấp

ha̤ːm˨˩ so˧˥ səː˧˧ kəp˧˥

haːm˧˧ ʂo̰˩˧ ʂəː˧˥ kə̰p˩˧

haːm˨˩ ʂo˧˥ ʂəː˧˧ kəp˧˥

haːm˧˧ ʂo˩˩ ʂəː˧˥ kəp˩˩

haːm˧˧ ʂo̰˩˧ ʂəː˧˥˧ kə̰p˩˧

Những hàm số được hợp bởi một số hữu hạn các hàm số sơ cấp cơ bản qua các phép cộng, phép trừ, phép nhân, phép chia và phép lấy hàm hợp.


hàm số sơ cấp cơ bản

ha̤ːm˨˩ so˧˥ səː˧˧ kəp˧˥ kəː˧˧ ɓa̰ːn˧˩˧

haːm˧˧ ʂo̰˩˧ ʂəː˧˥ kə̰p˩˧ kəː˧˥ ɓaːŋ˧˩˨

haːm˨˩ ʂo˧˥ ʂəː˧˧ kəp˧˥ kəː˧˧ ɓaːŋ˨˩˦

haːm˧˧ ʂo˩˩ ʂəː˧˥ kəp˩˩ kəː˧˥ ɓaːn˧˩

haːm˧˧ ʂo̰˩˧ ʂəː˧˥˧ kə̰p˩˧ kəː˧˥˧ ɓa̰ːʔn˧˩

Tên gọi chung của 5 loại hàm số: hàm lũy thừa, hàm mũ, hàm logarit, hàm lượng giác, hàm lượng giác ngược.


bậc của số đại số

ɓə̰ʔk˨˩ kwa̰ː˧˩˧ so˧˥ ɗa̰ːʔj˨˩ so˧˥

ɓə̰k˨˨ kuə˧˩˨ ʂo̰˩˧ ɗa̰ːj˨˨ ʂo̰˩˧

ɓək˨˩˨ kuə˨˩˦ ʂo˧˥ ɗaːj˨˩˨ ʂo˧˥

ɓək˨˨ kuə˧˩ ʂo˩˩ ɗaːj˨˨ ʂo˩˩

ɓə̰k˨˨ kuə˧˩ ʂo˩˩ ɗa̰ːj˨˨ ʂo˩˩

ɓə̰k˨˨ kṵʔə˧˩ ʂo̰˩˧ ɗa̰ːj˨˨ ʂo̰˩˧

Bậc bé nhất của một phương trình đại số nhận số bó làm nghiệm.


tuyến tính

twiən˧˥ tïŋ˧˥

twiə̰ŋ˩˧ tḭ̈n˩˧

twiəŋ˧˥ tɨn˧˥

twiən˩˩ tïŋ˩˩

twiə̰n˩˧ tḭ̈ŋ˩˧

Phương trình tuyến tính.

Hàm số tuyến tính.


chuỗi lồng

ʨuəʔəj˧˥ lə̤wŋ˨˩

ʨuəj˧˩˨ ləwŋ˧˧

ʨuəj˨˩˦ ləwŋ˨˩

ʨuə̰j˩˧ ləwŋ˧˧

ʨuəj˧˩ ləwŋ˧˧

ʨuə̰j˨˨ ləwŋ˧˧

Một chuỗi mà tổng của nó có thể tính được bằng cách khai triển nó sao cho mỗi số hạng triệt tiêu cho số hạng liền kề.


hiệp phương sai

hiə̰ʔp˨˩ fɨəŋ˧˧ saːj˧˧

hiə̰p˨˨ fɨəŋ˧˥ ʂaːj˧˥

hiəp˨˩˨ fɨəŋ˧˧ ʂaːj˧˧

hiəp˨˨ fɨəŋ˧˥ ʂaːj˧˥

hiə̰p˨˨ fɨəŋ˧˥ ʂaːj˧˥

hiə̰p˨˨ fɨəŋ˧˥˧ ʂaːj˧˥˧

Đại lượng thống kê tính bằng scriptstyle operatorname Cov(X,Y)= operatorname E((X-μ)(Y-ν)) với hai biến ngẫu nhiên thực X và Y có kì vọng toán học scriptstyle E(X),=,μ và scriptstyle E(Y),=,ν.


bất đẳng thức

ɓət˧˥ ɗa̰ŋ˧˩˧ tʰɨk˧˥

ɓə̰k˩˧ ɗaŋ˧˩˨ tʰɨ̰k˩˧

ɓək˧˥ ɗaŋ˨˩˦ tʰɨk˧˥

ɓət˩˩ ɗaŋ˧˩ tʰɨk˩˩

ɓə̰t˩˧ ɗa̰ʔŋ˧˩ tʰɨ̰k˩˧

Từ bất (“không”) + đẳng (“bằng nhau”) + thức (“phép”).

Hệ thống hai số hoặc hai biểu thức đại số liên kết với nhau bằng dấu lớn, nhỏ (>, <).

a + b < x + y là một bất đẳng thức.


tần suất

tə̤n˨˩ swət˧˥

təŋ˧˧ ʂwə̰k˩˧

təŋ˨˩ ʂwək˧˥

tən˧˧ ʂwət˩˩

tən˧˧ ʂwə̰t˩˧

Đây là từ Hán Việt, có nguồn gốc từ chữ Hán 頻率.

Số lần xảy ra một việc gì đó hoặc xuất hiện một cái gì đó tính bằng phần trăm, trong thống kê.

Trong 30 củ khoai tây thu thập được, củ có khối lượng từ 90 đến 100 gam với tần suất chiếm 40%.


trục đối

ʨṵʔk˨˩ ɗoj˧˥

tʂṵk˨˨ ɗo̰j˩˧

tʂuk˨˩˨ ɗoj˧˥

tʂuk˨˨ ɗoj˩˩

tʂṵk˨˨ ɗoj˩˩

tʂṵk˨˨ ɗo̰j˩˧


trục đối xứng

ʨṵʔk˨˩ ɗoj˧˥ sɨŋ˧˥

tʂṵk˨˨ ɗo̰j˩˧ sɨ̰ŋ˩˧

tʂuk˨˩˨ ɗoj˧˥ sɨŋ˧˥

tʂuk˨˨ ɗoj˩˩ sɨŋ˩˩

tʂṵk˨˨ ɗoj˩˩ sɨŋ˩˩

tʂṵk˨˨ ɗo̰j˩˧ sɨ̰ŋ˩˧

Trục cắt đôi hình để cho hai phần xứng với nhau.


P

P(A) là xác suất để A xảy ra


hàm hằng

constant function

ha̤ːm˨˩ ha̤ŋ˨˩

haːm˧˧ haŋ˧˧

haːm˨˩ haŋ˨˩

haːm˧˧ haŋ˧˧

Từ trộn giữa hàm số + hằng số hoặc là từ ghép giữa hàm + hằng.

Một hàm số mà giá trị (đầu ra) giống nhau cho mọi giá trị đầu vào.

y#61;2 là một hàm hằng.


phương tích

fɨəŋ˧˧ tïk˧˥

fɨəŋ˧˥ tḭ̈t˩˧

fɨəŋ˧˧ tɨt˧˥

fɨəŋ˧˥ tïk˩˩

fɨəŋ˧˥˧ tḭ̈k˩˧

Hiệu số giữa bình phương khoảng cách từ điểm đã cho đến tâm đường tròn (hoặc mặt cầu) và bình phương bán kính đường tròn (hoặc mặt cầu).


hình trụ

hï̤ŋ˨˩ ʨṵʔ˨˩

hɨn˨˩ tʂu˨˩˨

Khối tạo nên do cắt một mặt trụ bằng hai mặt phẳng song song.


toán tử

twaːn˧˥ tɨ̰˧˩˧

twa̰ːŋ˩˧ tɨ˧˩˨

twaːŋ˧˥ tɨ˨˩˦

twa̰n˩˧ tɨ̰ʔ˧˩

Khái niệm toán học, biểu thị sự tương ứng giữa các phần tử của hai tập hợp X và Y, mỗi phần tử x của X ứng với một phần tử y của Y.