tiếng A-rập

tiəŋ˧˥ aː˧˧ zə̰ʔp˨˩

tiə̰ŋ˩˧ aː˧˥ ʐə̰p˨˨

tiəŋ˧˥ aː˧˧ ɹəp˨˩˨

tiəŋ˩˩ aː˧˥ ɹəp˨˨

tiəŋ˩˩ aː˧˥ ɹə̰p˨˨

tiə̰ŋ˩˧ aː˧˥˧ ɹə̰p˨˨


công nghiệp

kəwŋ˧˧ ŋiə̰ʔp˨˩

kəwŋ˧˥ ŋiə̰p˨˨

kəwŋ˧˧ ŋiəp˨˩˨

kəwŋ˧˥ ŋiəp˨˨

kəwŋ˧˥ ŋiə̰p˨˨

kəwŋ˧˥˧ ŋiə̰p˨˨

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-công nghiệp.wav

Ngành chủ đạo của nền kinh tế quốc dân hiện đại, bao gồm các xí nghiệp khai thác và chế biến nguyên vật liệu, nhiên liệu (rừng, biển, mỏ, v.v.), chế tạo công cụ lao động và hàng tiêu dùng (máy móc, động cơ, v.v.), chế biến sản phẩm của các ngành nông nghiệp, lâm nghiệp, ngư nghiệp, v.v.

Nền công nghiệp tiên tiến.

Phát triển công nghiệp.

Lĩnh vực sản xuất hàng hóa vật chất mà sản phẩm được "chế tạo, chế biến, chế tác, chế phẩm" cho nhu cầu tiêu dùng hoặc phục vụ hoạt động kinh doanh tiếp theo cho cuộc sống loài người trong sinh hoạt.

Nền công nghiệp tiên tiến.

Ứng dụng công nghiệp công nghệ cao.


thi hương

tʰi˧˧ hɨəŋ˧˧

tʰi˧˥ hɨəŋ˧˥

tʰi˧˧ hɨəŋ˧˧

tʰi˧˥ hɨəŋ˧˥

tʰi˧˥˧ hɨəŋ˧˥˧

Khoa thi thời phong kiến mở ở một số tỉnh, người đỗ được cấp học vị cử nhân hay tú tài.


CN

Từ viết tắt từ chữ đầu với cách đọc từng chữ cái của Công Nguyên.

Từ viết tắt từ chữ đầu với cách đọc từng chữ cái của Chủ nhật.


chương trình

ʨɨəŋ˧˧ ʨï̤ŋ˨˩

ʨɨəŋ˧˥ tʂïn˧˧

ʨɨəŋ˧˧ tʂɨn˨˩

ʨɨəŋ˧˥ tʂïŋ˧˧

ʨɨəŋ˧˥˧ tʂïŋ˧˧

Bản kê dự kiến công tác sẽ phải làm trong một thời gian, theo một trình tự nhất định.

Chương trình hoạt động của ban thanh tra.

Bản kê nội dung giảng dạy của từng môn học, trong từng lớp, từng cấp.

Dạy học bám sát chương trình.

Dãy lệnh đã được mã hoá đưa vào cho máy tính điện tử.

Lập chương trình đưa vào máy tính.


đàn ông

đàn bà

Người thuộc nam giới, thường đã nhiều tuổi.

man

Cánh đàn ông.


dầu mỏ

zə̤w˨˩ mɔ̰˧˩˧

ɟəw˧˧ mɔ̰ʔ˧˩

Dầu lấy từ mỏ lên, mùi hắc khó chịu, dùng để chế chất đốt, làm nguyên liệu cho công nghiệp hóa học.

Ngành công nghiệp khai thác dầu mỏ.

Hỗn hợp hóa chất hữu cơ ở thể lỏng đậm đặc, phần lớn là những hợp chất của hyđrocacbon.


động đất

địa chấn

Sự rung chuyển hay chuyển động lung lay của mặt đất.

የመሬት መንቀጥቀጥ

yämäret mänḳäṭḳäṭ

ɗə̰ʔwŋ˨˩ ɗət˧˥

ɗə̰wŋ˨˨ ɗə̰k˩˧

ɗəwŋ˨˩˨ ɗək˧˥

ɗəwŋ˨˨ ɗət˩˩

ɗə̰wŋ˨˨ ɗət˩˩

ɗə̰wŋ˨˨ ɗə̰t˩˧


hình học

kỷ hà học

Ngành liên quan đến hình dạng, kích thước, vị trí tương đối của các hình khối và các tính chất của không gian.

hï̤ŋ˨˩ ha̰ʔwk˨˩

hïn˧˧ ha̰wk˨˨

hɨn˨˩ hawk˨˩˨

hïŋ˧˧ hawk˨˨

hïŋ˧˧ ha̰wk˨˨

Âm Hán-Việt của chữ Hán 形 (“hình, hình dạng, hình thù”) và 學 (“môn, ngành học”).
Được đặt ra bởi Hoàng Xuân Hãn trong cuốn Danh-từ Khoa-học (1942):
1942, Hoàng Xuân Hãn, Danh-từ Khoa-học:
Nếu chữ họ dùng đối với ta khó nhớ vì không có gốc dễ hiểu, tôi đổi lại cho hợp với cách hiểu của ta hơn. Ví-dụ tiếng kỷ-hà là géométrie, tôi đổi lại hình-học, tiếng tọa-tiêu là coordonnée tôi đổi lại là tọa-độ.

Hình học không gian.

Nhận biết hình học cơ bản.


động từ

ɗə̰ʔwŋ˨˩ tɨ̤˨˩

ɗə̰wŋ˨˨ tɨ˧˧

ɗəwŋ˨˩˨ tɨ˨˩

ɗə̰wŋ˨˨ tɨ˧˧

Từ chuyên biểu thị hành động, trạng thái hay quá trình, thường dùng làm vị ngữ trong câu.

"Đi", "ăn", "học tập", "phát triển" đều là động từ.


linh hồn

lïŋ˧˧ ho̤n˨˩

lïŋ˧˥˧ hon˧˧

Cầu chúc cho linh hồn ông được thanh thản nơi chín suối.

Trấn tĩnh linh hồn.

Hình ảnh cô gái đã chiếm cả linh hồn chàng.

Người hoặc cái giữ vai trò chủ đạo, mang lại sức sống, sức mạnh cho một tập thể.

Anh ấy là linh hồn của đội bóng.


mây

Đám hạt nước hoặc hạt băng nhỏ li ti do hơi nước trong khí quyển ngưng lại, lơ lửng trên bầu trời.

Mây đen kéo mù trời.

Đám mây.


mây

song

Cây leo, lá xẻ thuỳ sâu, cuống lá có gai, thân dài và mềm, thường dùng để buộc hoặc đan các đồ dùng trong nhà.

Ghế mây.

Roi mây.


tôn giáo

toŋ˧˥ ja̰ːw˩˧

toŋ˧˧ jaːw˧˥

ton˧˥ ɟaːw˩˩

ton˧˥˧ ɟa̰ːw˩˧

Niềm tin vào những gì siêu nhiên, thiêng liêng hay thần thánh, cũng như những đạo lý, tục lệ và tổ chức liên quan đến niềm tin đó.


xe đạp

Xe hai bánh, tay lái gắn với bánh trước, dùng sức người đạp cho chuyển động.

Hằng ngày em đến trường bằng xe đạp.

Săm lốp xe đạp.

Đua xe đạp.


xe lửa

sɛ˧˧ lɨ̰ə˧˩˧

sɛ˧˥˧ lɨ̰ʔə˧˩

Từ xe + lửa, dịch sao phỏng từ tiếng Trung Quốc 火車 /火车 (hoả xa).


trà

tea

đồ uống với lá chè hãm được trong nước nóng

Đồ uống sửa soạn với lá chè hãm được trong nước nóng.

Ấm trà ngon.

Đi pha trà.

Cây cảnh cùng loại với chè, hoa đẹp màu trắng, hồng hay đỏ.

Trồng và chăm sóc hoa trà.

Hạt giống hoa trà.

Tập hợp những cây cùng loại cùng gieo trồng và thu hoạch trong một thời gian, một đợt.

Trà lúa cấy cuối vụ.

Trà khoai muộn.

Hai đứa cùng trà với nhau.

Xấu như ma cũng thể trà con gái.


vật lý

vật lý học

Ngành khoa học nghiên cứu về tự nhiên, lý giải về các vật thể ngoài tự nhiên bằng công cụ toán học.

və̰ʔt˨˩ li˧˥


búa bài cây

ɓwaː˧˥ ɓa̤ːj˨˩ kəj˧˧

ɓṵə˩˧ ɓaːj˧˧ kəj˧˥

ɓuə˧˥ ɓaːj˨˩ kəj˧˧

ɓuə˩˩ ɓaːj˧˧ kəj˧˥

ɓṵə˩˧ ɓaːj˧˧ kəj˧˥˧

Loại búa làm theo mẫu thống nhất, do Sở Nông nghiệp và phát triển nông thôn quản lý, theo quy định của Bộ Nông nghiệp và phát triển nông thôn. Búa bài cây được giám đốc sở Nông nghiệp và phát triển nông thôn giao cho đơn vị thiết kế để đóng vào các cây đã thiết kế khai thác chính, khai thác tận dụng, tận thu, tỉa chọn theo thiết kế được duyệt và là cơ sở để xem xét các cây khai thác có đúng là các cây được phép chặt cũng như các lóng gỗ đúng là đã được phép tận thu. Búa bài cây cũng được dùng để đóng các cây đổ gẫy, gỗ cành, gỗ ngọn tận dụng có đường kính lớn hơn 25 cm, những khúc gỗ thân được cắt ra làm nhiều đọan.


khay liên hợp

xaj˧˧ liən˧˧ hə̰ːʔp˨˩

kʰaj˧˥ liəŋ˧˥ hə̰ːp˨˨

kʰaj˧˧ liəŋ˧˧ həːp˨˩˨

xaj˧˥ liən˧˥ həːp˨˨

xaj˧˥ liən˧˥ hə̰ːp˨˨

xaj˧˥˧ liən˧˥˧ hə̰ːp˨˨

Loại khay đựng trái cây khô, mứt, hạt bí, hạt dưa, bánh, kẹo,... Nó có hình tròn hay hình bát giác, một hay hai tầng. Dùng trong lúc tiếp khách đến chúc Tết.


nhà chùa

ɲa̤ː˨˩ ʨṳə˨˩

Từ dùng để bao quát những người tu hành trong chùa.


nhà vua

ɲa̤ː˨˩ vwaː˧˧

ɲaː˧˧ vuə˧˥˧

Từ dùng xưng gọi (vua) một cách trang trọng.


nhà hàng

ɲa̤ː˨˩ ha̤ːŋ˨˩

ɲaː˧˧ haːŋ˧˧

ɲaː˨˩ haːŋ˨˩

ɲaː˧˧ haːŋ˧˧

Khách nhớ nhà hàng. (tục ngữ)

Nhà hàng chiều khách.

Nhà hàng nói thách, làm khách trả rẻ. (tục ngữ)


nhà chứa

nhà thổ

Nhà (nơi) tổ chức cho gái mãi dâm hành nghề.


nhà thổ

ɲa̤ː˨˩ tʰo̰˧˩˧

ɲaː˧˧ tʰo˧˩˨

ɲaː˨˩ tʰo˨˩˦

ɲaː˧˧ tʰo̰ʔ˧˩


nhà trò

ɲa̤ː˨˩ ʨɔ̤˨˩


tiêu bảng

tiəw˧˧ ɓa̰ːŋ˧˩˧

tiəw˧˥ ɓaːŋ˧˩˨

tiəw˧˧ ɓaːŋ˨˩˦

tiəw˧˥ ɓaːŋ˧˩

tiəw˧˥˧ ɓa̰ːʔŋ˧˩

Từ tiêu (“nêu ra cho mọi người thấy”) + bảng (“bày ra cho mọi người xem”).


nấm

Thực vật bậc thấp không có diệp lục, sống kí sinh trên các sinh vật hoặc trên các chất hữu cơ mục nát.

Vào rừng hái nấm.

Nhà cửa mọc lên như nấm.

Bệnh ngoài da, thường làm cho các khe chân, bàn chân có những bọng nước nhỏ, ăn dần loét da.

Mô đất đắp thành hình tròn, nhỏ tựa như mũ nấm.

Nấm mồ.

Vùi nông một nấm mặc dầu cỏ hoa. (Truyện Kiều)

Đắp nấm trồng can.


gai

Loài cây cùng họ với dâu, mít, có nhiều lông trắng ở mặt dưới lá, cao độ 1m - 1m50, vỏ có sợi mềm, bền và ánh, dùng để dệt vải mịn, làm võng, làm lưới đánh cá.

Cây thuộc họ Tầm ma/Gai (Urticaceae), tên khoa học là Boehmeria nivea, lá dùng làm bánh gai.


khả năng

xa̰ː˧˩˧ naŋ˧˧

kʰaː˧˩˨ naŋ˧˥

kʰaː˨˩˦ naŋ˧˧

xa̰ːʔ˧˩ naŋ˧˥˧

Cái có thể xuất hiện trong những điều kiện nhất định.

Phải tính đến khả năng xấu nhất.

Một cán bộ có khả năng.


hệ thống

hḛʔ˨˩ tʰəwŋ˧˥

hḛ˨˨ tʰə̰wŋ˩˧

he˨˩˨ tʰəwŋ˧˥

he˨˨ tʰəwŋ˩˩

hḛ˨˨ tʰəwŋ˩˩

hḛ˨˨ tʰə̰wŋ˩˧

Tập hợp những bộ phận có liên hệ chặt chẽ với nhau.

Hệ thống đo lường.

Hệ thống giao thông.

Hệ thống tổ chức.

Bản báo cáo có hệ thống minh bạch.

Một sự tham nhũng có hệ thống.


ánh sáng

ajŋ˧˥ saːŋ˧˥

a̰n˩˧ ʂa̰ːŋ˩˧

ajŋ˩˩ ʂaːŋ˩˩

a̰jŋ˩˧ ʂa̰ːŋ˩˧

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-ánh sáng.wav

Nguyên nhân làm cho một vật có thể trông thấy được khi phát xuất hay phản chiếu từ vật ấy vào mắt.

Ánh sáng mặt trời.

Đưa vụ tham ô ra ánh sáng.

Ánh sáng của chủ nghĩa Mác.


hiện tượng

hiə̰ʔn˨˩ tɨə̰ʔŋ˨˩

hiə̰ŋ˨˨ tɨə̰ŋ˨˨

hiəŋ˨˩˨ tɨəŋ˨˩˨

hiən˨˨ tɨəŋ˨˨

hiə̰n˨˨ tɨə̰ŋ˨˨

Trạng thái sự vật, sự việc xảy ra trong tự nhiên, xã hội.

Hiện tượng tự nhiên.

Hiện tượng lao động vô tổ chức kỉ luật.

Hình thức biểu hiện ra bên ngoài, có thể thu nhận được một cách đơn lẻ.

Phân biệt hiện tượng và bản chất.


miếng

Lượng thức ăn vừa đủ một lần cho vào miệng.

Ăn một miếng.

Cắn từng miếng.

Đồ ăn, cái để ăn.

Miếng cơm manh áo.

Miếng ngon vật lạ.

Có làm mới có miếng ăn.

Cắt cho miếng thịt chừng một cân.

Miếng vải.

Có được miếng đất để trồng rau.

Giữ miếng.

Học vài miếng để phòng thân.


tổ chức

to̰˧˩˧ ʨɨk˧˥

to˧˩˨ ʨɨ̰k˩˧

to̰ʔ˧˩ ʨɨ̰k˩˧

Tập hợp nhóm người theo chức năng nhất định để hoạt động vì lợi ích chung nào đó.

Tổ chức thanh niên.

Tổ chức công đoàn.

Tổ chức chính trị xã hội với cơ cấu và kỉ luật chặt chẽ.

Có ý thức tổ chức.

Theo sự phân công của tổ chức.

Được tổ chức tín nhiệm.


quan hệ

kwaːn˧˧ hḛʔ˨˩

kwaːŋ˧˥ hḛ˨˨

waːŋ˧˧ he˨˩˨

kwaːn˧˥ hḛ˨˨

kwaːn˧˥˧ hḛ˨˨

Sự gắn bó chặt chẽ, có tác động qua lại lẫn nhau.

Quan hệ anh em ruột thịt.

Quan hệ vợ chồng.

Không có quan hệ gì với nhau.

Quan hệ giữa sản xuất và lưu thông phân phối.


đạo đức

ɗa̰ːʔw˨˩ ɗɨk˧˥

ɗa̰ːw˨˨ ɗɨ̰k˩˧

ɗaːw˨˩˨ ɗɨk˧˥

ɗaːw˨˨ ɗɨk˩˩

ɗa̰ːw˨˨ ɗɨk˩˩

ɗa̰ːw˨˨ ɗɨ̰k˩˧

Nguyên lý phải theo trong quan hệ giữa người với người, giữa cá nhân với xã hội, tùy theo yêu cầu của chế độ chính trị và kinh tế nhất định.

Mỗi đảng viên và cán bộ phải thật sự thấm nhuần đạo đức cách mạng. (Hồ Chí Minh)


nguy hiểm

ŋwi˧˧ hiə̰m˧˩˧

ŋwi˧˥ hiəm˧˩˨

ŋwi˧˧ hiəm˨˩˦

ŋwi˧˥ hiəm˧˩

ŋwi˧˥˧ hiə̰ʔm˧˩


cảm giác

ka̰ːm˧˩˧ zaːk˧˥

kaːm˧˩˨ ja̰ːk˩˧

kaːm˨˩˦ jaːk˧˥

kaːm˧˩ ɟaːk˩˩

ka̰ːʔm˧˩ ɟa̰ːk˩˧

Hình thức nhận thức bằng cảm tính cho biết những thuộc tính riêng lẻ của sự vật, hiện tượng tác động vào con người.

Cảm giác mệt mỏi.


trách nhiệm

ʨajk˧˥ ɲiə̰ʔm˨˩

tʂa̰t˩˧ ɲiə̰m˨˨

tʂat˧˥ ɲiəm˨˩˨

tʂajk˩˩ ɲiəm˨˨

tʂajk˩˩ ɲiə̰m˨˨

tʂa̰jk˩˧ ɲiə̰m˨˨

Điều phải làm, phải gánh vác hoặc phải nhận lấy về mình.

Trách nhiệm nặng nề.

Có trách nhiệm đào tạo các cán bộ khoa học trẻ.

Phải chịu hoàn toàn trách nhiệm.


chủ trương

ʨṵ˧˩˧ ʨɨəŋ˧˧

ʨu˧˩˨ tʂɨəŋ˧˥

ʨu˨˩˦ tʂɨəŋ˧˧

ʨu˧˩ tʂɨəŋ˧˥

ʨṵʔ˧˩ tʂɨəŋ˧˥˧

Những điều quyết định về phương hướng hoạt động.

Đưa ra những chủ trương kịp thời.

Nắm vững chủ trương.


bùn

sình

Đất trộn với nước thành một chất sền sệt.

mud

đất trộn với nước thành một chất sền sệt

Kế thừa từ tiếng Việt-Mường nguyên thủy *buːl.

Gần bùn mà chẳng hôi tanh mùi bùn. (ca dao)


bụng

Phần cơ thể người, động vật có chứa các bộ phận như gan ruột, dạ dày.

Bụng no tròn .

Bụng mang dạ chửa. (tục ngữ)

Mổ bụng moi gan.

Bụng con người với biểu trưng về tình cảm, tâm tư, suy nghĩ sâu kín.

Suy bụng ta, ra bụng người. (tục ngữ)

Đi guốc trong bụng. (tục ngữ)

Sống để bụng chết mang đi. (tục ngữ)

Bụng lò.


phương pháp

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-phương pháp.wav

Lề lối và cách thức phải theo để tiến hành công tác với kết quả tốt nhất.

Học không có phương pháp thì dầu giùi mài hết năm, hết đời cũng chỉ mất công không (Bùi Kỷ)

Phương pháp nghiên cứu khoa học.


nghi thức

ŋi˧˥ tʰɨ̰k˩˧

ŋi˧˥˧ tʰɨ̰k˩˧

Hình thức để giao tiếp hoặc tổ chức buổi lễ đã có quy ước sẵn.

Nghi thức Đội.

Nghi thức của lời nói.


sản phẩm

sa̰ːn˧˩˧ fə̰m˧˩˧

ʂaːŋ˧˩˨ fəm˧˩˨

ʂaːŋ˨˩˦ fəm˨˩˦

ʂaːn˧˩ fəm˧˩

ʂa̰ːʔn˧˩ fə̰ʔm˧˩

Vật làm ra do sức lao động của con người hoặc bằng máy móc.

Cần phát triển sản xuất các loại sản phẩm xuất khẩu (Tố Hữu)


thẩm quyền

tʰə̰m˧˩˧ kwn˨˩

tʰəm˧˩˨ kwŋ˧˧

tʰəm˨˩˦ wŋ˨˩

tʰəm˧˩ kwn˧˧

tʰə̰ʔm˧˩ kwn˧˧

Thẩm quyền xét xử của toà án nhân dân tỉnh.

Cơ quan có thẩm quyền.

Tư cách về chuyên môn để xem xét, quyết định.

Người có thẩm quyền khoa học.


ba đào

ɓaː˧˧ ɗa̤ːw˨˩

ɓaː˧˥ ɗaːw˧˧

ɓaː˧˧ ɗaːw˨˩

ɓaː˧˥ ɗaːw˧˧

ɓaː˧˥˧ ɗaːw˧˧

Âm Hán-Việt của chữ Hán 波 (“sóng nhỏ”) và 濤 (“sóng lớn”).

Tướng sĩ trên thuyền thấy Yết-Kiêu nhảy xuống sông, đang lúc ba đào hùng dũng, chắc là Yết-Kiêu phải chết dưới sông.

1914, Lê Văn Phúc, Phan Kế Bính, “Hồi 10”, trong Hưng Đạo vương, Hà Nội: Đông Kinh ấn quán, tr. 72:

Chả lẽ đành để cha ba đào muôn dặm, lam-chướng nghìn trùng, hiểm-nghèo giữa đám kình-nghê, cách-trở trong vùng Lèo Mán, sớm hôm săn-sóc, không kẻ đỡ thay?

1952, “Chuyện người nghĩa-phụ ở Khoái-châu”, trong Ngô Văn Triện (dịch), Truyền kỳ mạn lục, Sài Gòn: NXB Tân Việt, bản dịch 傳奇漫錄 của Nguyễn Dữ, tr. 26:


ban ngày

ban đêm

Khoảng thời gian trong ngày, trước lúc trời tối.

ɓaːn˧˧ ŋa̤j˨˩

ɓaːŋ˧˥ ŋaj˧˧

ɓaːŋ˧˧ ŋaj˨˩

ɓaːn˧˥ ŋaj˧˧

ɓaːn˧˥˧ ŋaj˧˧

Ở đây ban ngày thì nóng, ban đêm thì lại lạnh.


biến cố

ɓiə̰ŋ˩˧ ko̰˩˧

ɓiə̰n˩˧ ko̰˩˧

Sự kiện xảy ra gây ảnh hưởng lớn và có tác động mạnh đến đời sống xã hội, cá nhân.

Biến cố lịch sử.

Gây những biến cố lớn.

Đề phòng các biến cố trong quá trình vận hành.


biến động

ɓiən˧˥ ɗə̰ʔwŋ˨˩

ɓiə̰ŋ˩˧ ɗə̰wŋ˨˨

ɓiəŋ˧˥ ɗəwŋ˨˩˨

ɓiən˩˩ ɗəwŋ˨˨

ɓiən˩˩ ɗə̰wŋ˨˨

ɓiə̰n˩˧ ɗə̰wŋ˨˨

Nền kinh tế biến động rõ rệt.


biệt tài

ɓiə̰ʔt˨˩ ta̤ːj˨˩

ɓiə̰k˨˨ taːj˧˧

ɓiək˨˩˨ taːj˨˩

ɓiət˨˨ taːj˧˧

ɓiə̰t˨˨ taːj˧˧

Có biệt tài.

Biệt tài về âm nhạc.


bí quyết

Cái có được nhờ kinh nghiệm, có tác dụng đặc biệt, ít người biết được.

Bí quyết nghề nghiệp.

Cái quan trọng hàng đầu, có tác dụng quyết định.

Bí mật, bất ngờ là bí quyết của thắng lợi.


bạn học

ɓa̰ːʔn˨˩ ha̰ʔwk˨˩

ɓa̰ːŋ˨˨ ha̰wk˨˨

ɓaːŋ˨˩˨ hawk˨˩˨

ɓaːn˨˨ hawk˨˨

ɓa̰ːn˨˨ ha̰wk˨˨

Người cùng học một thầy, một lớp hoặc một trường với mình.

Hằng năm, những bạn học cùng lớp trước kia họp mặt nhau vui vẻ.


bạo bệnh

ɓa̰ːʔw˨˩ ɓə̰ʔjŋ˨˩

ɓa̰ːw˨˨ ɓḛn˨˨

ɓaːw˨˩˨ ɓəːn˨˩˨

ɓaːw˨˨ ɓeŋ˨˨

ɓa̰ːw˨˨ ɓḛŋ˨˨

Bệnh mới phát dữ dội hoặc đột phát nguy cấp.


bả vai

ɓa̰ː˧˩˧ vaːj˧˧

ɓaː˧˩˨ jaːj˧˥

ɓaː˨˩˦ jaːj˧˧

ɓaː˧˩ vaːj˧˥

ɓa̰ːʔ˧˩ vaːj˧˥˧

Vác nặng, đau hết cả hai bả vai.


bản chất

ɓa̰ːn˧˩˧ ʨət˧˥

ɓaːŋ˧˩˨ ʨə̰k˩˧

ɓaːŋ˨˩˦ ʨək˧˥

ɓaːn˧˩ ʨət˩˩

ɓa̰ːʔn˧˩ ʨə̰t˩˧

Thuộc tính căn bản, ổn định, vốn có bên trong của sự vật, hiện tượng.

Phân biệt bản chất với hiện tượng.

Bản chất của anh ta là nông dân.


bản sắc

ɓa̰ːn˧˩˧ sak˧˥

ɓaːŋ˧˩˨ ʂa̰k˩˧

ɓaːŋ˨˩˦ ʂak˧˥

ɓaːn˧˩ ʂak˩˩

ɓa̰ːʔn˧˩ ʂa̰k˩˧

Tính chất đặc biệt vốn có, tạo thành phẩm cách riêng.

Giúp sức chu toàn bản sắc dân tộc (Trần Văn Giàu)


bể bơi

ɓḛ˧˩˧ ɓəːj˧˧

ɓe˧˩˨ ɓəːj˧˥

ɓe˨˩˦ ɓəːj˧˧

ɓḛʔ˧˩ ɓəːj˧˥˧

Xây bể bơi ngay trong khách sạn.


bọ chét

ɓɔ̰ʔ˨˩ ʨɛt˧˥

ɓɔ̰˨˨ ʨɛ̰k˩˧

ɓɔ̰˨˨ ʨɛ̰t˩˧

Bọ thân dẹp, sống kí sinh trên mình một số loài thú như chó, mèo, chuột.


bồ câu

Chim nuôi làm cảnh và ăn thịt, cánh dài, bay giỏi, mỏ yếu, mắt tròn đẹp và sáng.

Mắt bồ câu.


bộ máy

ɓo̰ʔ˨˩ maj˧˥

ɓo̰˨˨ ma̰j˩˧

ɓo̰˨˨ ma̰j˩˧

Toàn bộ các cơ quan thực hiện nhiệm vụ chung của một tổ chức.

Bộ máy hành chính.

Toàn bộ các cơ quan thực hiện chức năng chung trong cơ thể.

Bộ máy tiêu hoá.

Bộ máy hô hấp.


cam thảo

kaːm˧˧ tʰa̰ːw˧˩˧

kaːm˧˥ tʰaːw˧˩˨

kaːm˧˧ tʰaːw˨˩˦

kaːm˧˥ tʰaːw˧˩

kaːm˧˥˧ tʰa̰ːʔw˧˩

Loài cây thuộc họ đậu, rễ có vị ngọt, dùng làm thuốc.

Ngọt bùi, thiếp nhớ mùi cam thảo (Hồ Xuân Hương).


cao nguyên

kaːw˧˧ ŋwiən˧˧

kaːw˧˥ ŋwiəŋ˧˥

kaːw˧˧ ŋwiəŋ˧˧

kaːw˧˥ ŋwiən˧˥

kaːw˧˥˧ ŋwiən˧˥˧

Vùng đất bằng phẳng, rộng lớn, nổi lên hẳn, có sườn dốc rõ rệt.

Cao nguyên Mộc Châu.

Phát triển chăn nuôi trồng trọt ở các cao nguyên.


cao vọng

kaːw˧˧ va̰ʔwŋ˨˩

kaːw˧˥ ja̰wŋ˨˨

kaːw˧˧ jawŋ˨˩˨

kaːw˧˥ vawŋ˨˨

kaːw˧˥ va̰wŋ˨˨

kaːw˧˥˧ va̰wŋ˨˨

Những cao vọng mà thời thế gây nên (Đặng Thai Mai)


chuồn chuồn

ʨuən˨˩ ʨuən˨˩

ʨuəŋ˧˧ ʨuəŋ˧˧

ʨuəŋ˨˩ ʨuəŋ˨˩

ʨuən˧˧ ʨuən˧˧

Loài sâu bọ cánh rất mỏng, thân chia làm ba phần, có đuôi dài.

Tháng bảy heo may, chuồn chuồn bay thì bão. (tục ngữ)


chân tình

ʨən˧˧ tï̤ŋ˨˩

ʨən˧˥˧ tïŋ˧˧

Lấy chân tình mà đối xử.


châu chấu

ʨəw˧˥ ʨə̰w˩˧

ʨəw˧˥˧ ʨə̰w˩˧

Bọ cánh thẳng, đầu tròn, thân mập, nhảy giỏi, ăn hại cây xanh.

Nạn châu chấu hại lúa.

Châu chấu đá xe. (tục ngữ)


chêm

Vật cứng, nhỏ dùng để xen vào kẽ hở cho chặt.

Bỏ cái chêm vào.


chí khí

Chí lớn và sự khảng khái, không chịu khuất phục trước sức mạnh hoặc trở ngại.

Người có chí khí.

Chí khí hơn người.

Chí khí quật cường.


chấy

Loài bọ kí sinh, hút máu, sống trên đầu người ta.

Đầu chấy mấy rận.

Bắt chấy cho mẹ.

Thóc chấy, gạo chẳng ngon.


chủ quyền

Quyền làm chủ một nước về tất cả các mặt.

Tôn trọng chủ quyền.

Giữ vững chủ quyền.

Chủ quyền bị vi phạm.


chức nghiệp

ʨɨk˧˥ ŋiə̰ʔp˨˩

ʨɨ̰k˩˧ ŋiə̰p˨˨

ʨɨk˧˥ ŋiəp˨˩˨

ʨɨk˩˩ ŋiəp˨˨

ʨɨk˩˩ ŋiə̰p˨˨

ʨɨ̰k˩˧ ŋiə̰p˨˨


chức quyền

ʨɨ̰k˩˧ kwŋ˧˧

ʨɨ̰k˩˧ kwn˧˧

Có chức quyền phải có trách nhiệm về chức quyền đó.


con tin

kɔn˧˥˧ tin˧˥˧

Người bị đối phương bắt giữ dùng làm bảo đảm để đòi thực hiện những yêu cầu nào đó.

Trao trả con tin.

Bị bắt làm con tin.


cuống họng

kuəŋ˧˥ ha̰ʔwŋ˨˩

kuəŋ˩˧ ha̰wŋ˨˨

kuəŋ˧˥ hawŋ˨˩˨

kuəŋ˩˩ hawŋ˨˨

kuəŋ˩˩ ha̰wŋ˨˨

kuəŋ˩˧ ha̰wŋ˨˨

Viêm cuống họng.


cành

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-cành.wav

Chiết một cành cam.

Quả trĩu cành.

Vật có độ dài nhất định, có hình dáng tựa cành cây.

Cành thoa.


cá hộp

kaː˧˥ ho̰ʔp˨˩

ka̰ː˩˧ ho̰p˨˨

kaː˧˥ hop˨˩˨

kaː˩˩ ho̰p˨˨

ka̰ː˩˧ ho̰p˨˨

Đi cắm trại, đem theo bánh mì và cá hộp.


cá nhân

ka̰ː˩˧ ɲəŋ˧˥

ka̰ː˩˧ ɲən˧˥˧

Ý kiến cá nhân.


cô nhi

Chú ý đến sự nuôi và dạy các cô nhi.


công danh

kəwŋ˧˧ zajŋ˧˧

kəwŋ˧˥ jan˧˥

kəwŋ˧˧ jan˧˧

kəwŋ˧˥ ɟajŋ˧˥

kəwŋ˧˥˧ ɟajŋ˧˥˧

Làm trai quyết chí tu thân, công danh chớ vội, nợ nần chớ lo. (ca dao)


công văn

kəwŋ˧˧ van˧˧

kəwŋ˧˥ jaŋ˧˥

kəwŋ˧˧ jaŋ˧˧

kəwŋ˧˥ van˧˥

kəwŋ˧˥˧ van˧˥˧

Giấy tờ trao đổi, liên hệ công việc của cơ quan nhà nước.

Gửi công văn xuống các cơ sở của Bộ.


cú pháp

kṵ˩˧ fa̰ːp˩˧

kṵ˩˧ fa̰ːp˩˧

Bài văn không coi trọng cú pháp.


cơ hội

kəː˧˧ ho̰ʔj˨˩

kəː˧˥ ho̰j˨˨

kəː˧˧ hoj˨˩˨

kəː˧˥ ho̰j˨˨

kəː˧˥˧ ho̰j˨˨

Chúng ta có cơ hội để xây dựng lại nước nhà. (Hồ Chí Minh)


cường độ

kɨə̤ŋ˨˩ ɗo̰ʔ˨˩

kɨəŋ˧˧ ɗo̰˨˨

kɨəŋ˨˩ ɗo˨˩˨

kɨəŋ˧˧ ɗo̰˨˨

Cường độ dòng điện.

Cường độ âm thanh.


cạm bẫy

ka̰ːʔm˨˩ ɓəʔəj˧˥

ka̰ːm˨˨ ɓəj˧˩˨

kaːm˨˩˨ ɓəj˨˩˦

kaːm˨˨ ɓə̰j˩˧

ka̰ːm˨˨ ɓəj˧˩

ka̰ːm˨˨ ɓə̰j˨˨

Bẫy để lừa bắt loài vật (nói khái quát).

Đặt cạm bẫy để đánh bắt thú rừng.

Cái bố trí sẵn để lừa cho người ta sa vào vòng nguy hiểm (nói khái quát).

Sa vào cạm bẫy của kẻ thù.

Cạm bẫy tình.


cảnh ngộ

ka̰jŋ˧˩˧ ŋo̰ʔ˨˩

kan˧˩˨ ŋo̰˨˨

kan˨˩˦ ŋo˨˩˨

kajŋ˧˩ ŋo̰˨˨

ka̰ʔjŋ˧˩ ŋo̰˨˨

Có người vì cảnh ngộ không được may mắn (Hoàng Đạo Thúy)


cắc kè

Từ tượng thanh. So sánh với cắc ké và xem thêm tiếng Anh gecko.


cứt ráy

kɨ̰k˩˧ ʐa̰j˩˧

kɨ̰t˩˧ ɹa̰j˩˧

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-cứt ráy.wav

Chất bẩn đóng thành vảy trong tai (thông tục).

Lấy cứt ráy.


cứu cánh

kɨ̰w˩˧ ka̰n˩˧

kɨw˩˩ kajŋ˩˩

kɨ̰w˩˧ ka̰jŋ˩˧

Nghệ thuật là phương tiện không phải là cứu cánh.


cừu địch

ki̤w˨˩ ɗḭ̈ʔk˨˩

kɨw˧˧ ɗḭ̈t˨˨

kɨw˨˩ ɗɨt˨˩˨

kɨw˧˧ ɗḭ̈k˨˨

Nặng lòng cừu địch.

Phá bỏ sự cừu địch.


danh hiệu

zajŋ˧˧ hiə̰ʔw˨˩

jan˧˥ hiə̰w˨˨

jan˧˧ hiəw˨˩˨

ɟajŋ˧˥ hiəw˨˨

ɟajŋ˧˥ hiə̰w˨˨

ɟajŋ˧˥˧ hiə̰w˨˨

Giới thiệu danh hiệu với nhau.

Tên gọi nêu lên phẩm chất cao quý, dành riêng cho cá nhân, tập thể có thành tích xuất sắc.

Được tặng danh hiệu nhà giáo ưu tú.


danh phận

zajŋ˧˧ fə̰ʔn˨˩

jan˧˥ fə̰ŋ˨˨

jan˧˧ fəŋ˨˩˨

ɟajŋ˧˥ fən˨˨

ɟajŋ˧˥ fə̰n˨˨

ɟajŋ˧˥˧ fə̰n˨˨

Làm nên danh phận.


dao xếp

jaːw˧˥ sḛp˩˧

ɟaːw˧˥ sep˩˩

ɟaːw˧˥˧ sḛp˩˧

Dao có lưỡi có thể gập gọn vào chuôi được.


diều hâu

ziə̤w˨˩ həw˧˧

jiəw˧˧ həw˧˥

jiəw˨˩ həw˧˧

ɟiəw˧˧ həw˧˥

ɟiəw˧˧ həw˧˥˧

Chim lớn, ăn thịt, mỏ quặp, móng chân dài, cong và nhọn, thường lượn lâu trên cao để tìm mồi dưới đất.


diễn

Cây thuộc họ tre nứa, mọc thành bụi, thành khóm, thân thẳng, mình dày, thường dùng làm vật liệu xây dựng.


diện tích

ziə̰ʔn˨˩ tïk˧˥

jiə̰ŋ˨˨ tḭ̈t˩˧

jiəŋ˨˩˨ tɨt˧˥

ɟiən˨˨ tïk˩˩

ɟiə̰n˨˨ tïk˩˩

ɟiə̰n˨˨ tḭ̈k˩˧

Cấy xong toàn bộ diện tích.

Mở rộng diện tích trồng hoa màu.

Diện tích hình thang.


dung dịch

zuŋ˧˧ zḭ̈ʔk˨˩

juŋ˧˥ jḭ̈t˨˨

juŋ˧˧ jɨt˨˩˨

ɟuŋ˧˥ ɟḭ̈k˨˨

ɟuŋ˧˥˧ ɟḭ̈k˨˨

Cho kẽm tan vào một dung dịch a-xít.


duyên cớ

zwiən˧˧ kəː˧˥

jwiəŋ˧˥ kə̰ː˩˧

jwiəŋ˧˧ kəː˧˥

ɟwiən˧˥ kəː˩˩

ɟwiən˧˥˧ kə̰ː˩˧

Nguyên nhân trực tiếp, thường là đối với sự việc không hay.

Không hiểu duyên cớ gì.

Tìm cho ra duyên cớ.


dân quê

ɟən˧˥˧ kwe˧˥˧

Ngày nay những người dân quê cũ đã trở thành những cán bộ nòng cốt.


dân sinh

ɟən˧˥˧ ʂïŋ˧˥˧

Đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân nói chung.

Cải thiện dân sinh.


dâu gia

ɟəw˧˥˧ ɟaː˧˥˧

Nói hai gia đình có con lấy nhau làm vợ chồng.

Hai bên dâu gia rất quí mến nhau.


dòng họ

za̤wŋ˨˩ hɔ̰ʔ˨˩

jawŋ˧˧ hɔ̰˨˨

jawŋ˨˩ hɔ˨˩˨

ɟawŋ˧˧ hɔ̰˨˨

Công việc công chứ không phải việc của riêng gì dòng họ của ai (Hồ Chí Minh)


dược liệu

zɨə̰ʔk˨˩ liə̰ʔw˨˩

jɨə̰k˨˨ liə̰w˨˨

jɨək˨˩˨ liəw˨˩˨

ɟɨək˨˨ liəw˨˨

ɟɨə̰k˨˨ liə̰w˨˨

Nguyên liệu tự nhiên có nguồn gốc thực vật, động vật, khoáng vật và vi sinh vật dùng để điều chế thành thuốc chín và các dạng bào chế.


dị nhân

Tương truyền ông ta là một dị nhân.


dục vọng

zṵʔk˨˩ va̰ʔwŋ˨˩

jṵk˨˨ ja̰wŋ˨˨

juk˨˩˨ jawŋ˨˩˨

ɟuk˨˨ vawŋ˨˨

ɟṵk˨˨ va̰wŋ˨˨

Dục vọng tầm thường.

Thỏa mãn dục vọng cá nhân.


gia tài

zaː˧˧ ta̤ːj˨˩

jaː˧˥ taːj˧˧

jaː˧˧ taːj˨˩

ɟaː˧˥ taːj˧˧

ɟaː˧˥˧ taːj˧˧

Anh ta được hưởng một gia tài lớn.


gia vị

Thứ cho thêm vào thức ăn để tăng vị thơm ngon.

Món ăn ngon hay không một phần nhờ ở gia vị.


giai đoạn

zaːj˧˧ ɗwa̰ːʔn˨˩

jaːj˧˥ ɗwa̰ːŋ˨˨

jaːj˧˧ ɗwaːŋ˨˩˨

ɟaːj˧˥ ɗwan˨˨

ɟaːj˧˥ ɗwa̰n˨˨

ɟaːj˧˥˧ ɗwa̰n˨˨

Phần thời gian có những sự việc riêng biệt trong một thời kì dài.

Một cuộc tranh đấu thường có ba giai đoạn. (Hồ Chí Minh)

Trong giai đoạn cách mạng dẫn tới dân chủ nhân dân. (Trường Chinh)


giấy thông hành

Tên gian đã dùng một tờ giấy thông hành giả.


gà tây

ɣa̤ː˨˩ təj˧˧

ɣaː˧˧ təj˧˥˧

Do loài này được du nhập vào Việt Nam từ các nước phương tây, nên chúng có tên gọi là gà tây.

Thứ gà cao và lớn có lông hoặc đen hoặc lốm đốm.

Con gà tây đực có bìu đỏ và có thể xoè đuôi rộng.


gái giang hồ

ɣaːj˧˥ zaːŋ˧˧ ho̤˨˩

ɣa̰ːj˩˧ jaːŋ˧˥ ho˧˧

ɣaːj˧˥ jaːŋ˧˧ ho˨˩

ɣaːj˩˩ ɟaːŋ˧˥ ho˧˧

ɣa̰ːj˩˧ ɟaːŋ˧˥˧ ho˧˧

Người phụ nữ không chồng con, không nhà cửa, thả lỏng cuộc đời.

Gái giang hồ gặp trai tứ chiếng. (tục ngữ)


gái tơ

ɣaːj˧˥ təː˧˧

ɣa̰ːj˩˧ təː˧˥

ɣaːj˧˥ təː˧˧

ɣaːj˩˩ təː˧˥

ɣa̰ːj˩˧ təː˧˥˧

Người con gái mới lớn lên, chưa có quan hệ với đàn ông.


gạch nối

ngang nối

Dấu gạch ngang ngắn '-' thường dùng để nối những thành tố đã được viết rời của một từ đa tiết phiên âm tiếng nước ngoài.

ɣa̰ʔjk˨˩ noj˧˥

ɣa̰t˨˨ no̰j˩˧

ɣat˨˩˨ noj˧˥

ɣa̰jk˨˨ noj˩˩

ɣa̰jk˨˨ no̰j˩˧

Những từ ngoại quốc đa tiết phiên âm nên đặt gạch nối giữa các từ tố, như.

#:: Pa-ri có một gạch nối,.
#:: Tây-ban-nha có hai gạch nối.


hiến pháp

hiən˧˥ faːp˧˥

hiə̰ŋ˩˧ fa̰ːp˩˧

hiəŋ˧˥ faːp˧˥

hiən˩˩ faːp˩˩

hiə̰n˩˧ fa̰ːp˩˧

Luật pháp cơ bản của nhà nước quy định nhiều vấn đề quan trọng như chế độ chính trị, quyền và nghĩa vụ công dân, hệ thống tổ chức nhà nước.

Ban bố hiến pháp.

Làm theo hiến pháp.


hiệp định

hiə̰ʔp˨˩ ɗḭ̈ʔŋ˨˩

hiə̰p˨˨ ɗḭ̈n˨˨

hiəp˨˩˨ ɗɨn˨˩˨

hiəp˨˨ ɗïŋ˨˨

hiə̰p˨˨ ɗḭ̈ŋ˨˨

Điều ước thông dụng do hai hay nhiều nước đã ký kết nhằm giải quyết những vấn đề chính trị, văn hoá, quân sự có liên quan.

Hiệp định hợp tác văn hoá giữa hai nước.

Ký hiệp định.


hiệu lệnh

hiə̰ʔw˨˩ lə̰ʔjŋ˨˩

hiə̰w˨˨ lḛn˨˨

hiəw˨˩˨ ləːn˨˩˨

hiəw˨˨ leŋ˨˨

hiə̰w˨˨ lḛŋ˨˨

Lệnh được phát ra bằng hình thức nào đó.

Bắn ba phát súng làm hiệu lệnh.

Hiệu lệnh của trọng tài.


hiệu trưởng

hiə̰ʔw˨˩ ʨɨə̰ŋ˧˩˧

hiə̰w˨˨ tʂɨəŋ˧˩˨

hiəw˨˩˨ tʂɨəŋ˨˩˦

hiəw˨˨ tʂɨəŋ˧˩

hiə̰w˨˨ tʂɨəŋ˧˩

hiə̰w˨˨ tʂɨə̰ʔŋ˧˩

Âm Hán-Việt của chữ Hán 校 (“trường học”) và 長 (“trưởng, người đứng đầu”).

Người đứng đầu ban lãnh đạo của một trường học.

Hiệu trưởng trường tiểu học.

Được hiệu trưởng tuyên dương trước toàn trường.

Đó là con đường chính dẫn đến trường Đămri – đường Brabun, tên vị hiệu trưởng đầu tiên của trường.

2006, Nguyễn Nhật Ánh, chương 10, trong Pho tượng của Baltalon (Chuyện xứ Lang Biang; 1), Kim Đồng:


hàng không

ha̤ːŋ˨˩ xəwŋ˧˧

haːŋ˧˧ kʰəwŋ˧˥

haːŋ˨˩ kʰəwŋ˧˧

haːŋ˧˧ xəwŋ˧˥

haːŋ˧˧ xəwŋ˧˥˧

Xây dựng ngành hàng không dân dụng.


hàng ngũ

ha̤ːŋ˨˩ ŋuʔu˧˥

haːŋ˧˧ ŋu˧˩˨

haːŋ˨˩ ŋu˨˩˦

Tập hợp người được sắp xếp thành hàng lối quy củ.

Hàng ngũ chỉnh tề.

Kiểm tra hàng ngũ.

Tập hợp người được sắp xếp chặt chẽ về mặt tổ chức, cùng theo đuổi một mục đích, lý tưởng.

Hàng ngũ cách mạng.

Không bỏ hàng ngũ.


hàng rào

ha̤ːŋ˨˩ za̤ːw˨˩

haːŋ˧˧ ʐaːw˧˧

haːŋ˨˩ ɹaːw˨˩

haːŋ˧˧ ɹaːw˧˧

Tre, nứa hoặc cây xanh vây chung quanh nhà và vườn.

Cái hàng rào bằng nứa vây lấy mảnh sân (Nguyên Hồng)


hư vô

Học thuyết hư vô.

Cõi hư vô.


hạn

Tình trạng thiếu nước do nắng lâu, không có mưa.

Trông con như hạn mong rào. (tục ngữ)

Nhân dân chống hạn.

Tiêu tiền có hạn

Làm cầu xong trước hạn.

Chẳng may gặp hạn.


hạn hán

ha̰ːʔn˨˩ haːn˧˥

ha̰ːŋ˨˨ ha̰ːŋ˩˧

haːŋ˨˩˨ haːŋ˧˥

haːn˨˨ haːn˩˩

ha̰ːn˨˨ haːn˩˩

ha̰ːn˨˨ ha̰ːn˩˧

Hạn hán kéo dài.

Vùng đất luôn bị thiên tai như hạn hán, lụt lội.


hạnh phúc

ha̰ʔjŋ˨˩ fuk˧˥

ha̰n˨˨ fṵk˩˧

ha̰jŋ˨˨ fuk˩˩

ha̰jŋ˨˨ fṵk˩˧

Đường lên hạnh phúc rộng thênh thang (Hồ Chí Minh)


học bổng

ha̰ʔwk˨˩ ɓə̰wŋ˧˩˧

ha̰wk˨˨ ɓəwŋ˧˩˨

hawk˨˩˨ ɓəwŋ˨˩˦

hawk˨˨ ɓəwŋ˧˩

ha̰wk˨˨ ɓəwŋ˧˩

ha̰wk˨˨ ɓə̰ʔwŋ˧˩

Tiền học sinh, sinh viên nhận được của Nhà nước hay của đoàn thể để tiếp tục ăn học.

Vì học giỏi, năm nào cháu ấy cũng có học bổng.


khoái cảm

xwaːj˧˥ ka̰ːm˧˩˧

kʰwa̰ːj˩˧ kaːm˧˩˨

kʰwaːj˧˥ kaːm˨˩˦

xwa̰ːj˩˧ ka̰ːʔm˧˩

Có khoái cảm khi đọc một bài thơ hay.


khoáng sản

xwaːŋ˧˥ sa̰ːn˧˩˧

kʰwa̰ːŋ˩˧ ʂaːŋ˧˩˨

kʰwaːŋ˧˥ ʂaːŋ˨˩˦

xwaŋ˩˩ ʂaːn˧˩

xwa̰ŋ˩˧ ʂa̰ːʔn˧˩

Sản vật ở dưới lòng đất, có giá trị kinh tế cao.

Khai thác khoáng sản.

Trữ lượng khoáng sản.


khoảnh khắc

xwa̰jŋ˧˩˧ xak˧˥

kʰwan˧˩˨ kʰa̰k˩˧

kʰwan˨˩˦ kʰak˧˥

xwa̰ʔŋ˧˩ xa̰k˩˧

Tai nạn xảy ra trong một khoảnh khắc.


khuôn mặt

xuən˧˧ ma̰ʔt˨˩

kʰuəŋ˧˥ ma̰k˨˨

kʰuəŋ˧˧ mak˨˩˨

xuən˧˥ ma̰t˨˨

xuən˧˥˧ ma̰t˨˨

Khuôn mặt tròn trĩnh.


khí chất

kʰḭ˩˧ ʨə̰k˩˧

Đặc điểm của cá nhân về mặt cường độ, nhịp độ hoạt động tâm lí, tạo nên tính cách của từng người.

Khí chất nóng nảy.


khí cốt

kʰḭ˩˧ ko̰k˩˧

Khí cốt bậc anh hùng.


khí phách

kʰḭ˩˧ fa̰t˩˧

xḭ˩˧ fa̰jk˩˧

Sức mạnh tinh thần được biểu hiện bằng hành động.

Phát huy khí phách anh hùng của dân tộc.

Khí phách quật cường.


khẩu vị

xə̰w˧˩˧ vḭʔ˨˩

kʰəw˧˩˨ jḭ˨˨

kʰəw˨˩˦ ji˨˩˨

xə̰ʔw˧˩ vḭ˨˨

Sở thích của mỗi người trong việc ăn uống.

Món ăn này hợp khẩu vị của cả gia đình.


Kinh Thánh

Thánh Kinh

Bản văn tôn giáo chính yếu của Kitô giáo.

kinh + thánh, dịch sao phỏng từ tiếng Trung Quốc 聖經 /圣经 (Thánh Kinh), theo cấu trúc yếu tố chính đứng đầu của tiếng Việt, thay vì theo cấu trúc yếu tố chính đứng chót của ngôn ngữ gốc.
Đối chiếu với Kinh Dịch, Kinh Thi – những thuật ngữ phổ biến hơn nhiều so với phiên bản theo cấu trúc yếu tố chính đứng chót của ngôn gữ gốc.


kiến thức

kiən˧˥ tʰɨk˧˥

kiə̰ŋ˩˧ tʰɨ̰k˩˧

kiəŋ˧˥ tʰɨk˧˥

kiən˩˩ tʰɨk˩˩

kiə̰n˩˧ tʰɨ̰k˩˧

Điều hiểu biết do tìm hiểu, học tập mà nên.

Kiến thức khoa học.

Kiến thức văn hóa.

Có kiến thức nuôi con.

Kiến thức dân dụng.


kiều dân

kiə̤w˨˩ zən˧˧

kiəw˧˧ jəŋ˧˥

kiəw˨˩ jəŋ˧˧

kiəw˧˧ ɟən˧˥

kiəw˧˧ ɟən˧˥˧

Nước sở tại đối xử với kiều dân các nước như nhân dân nước mình.


kẻ trộm

kɛ̰˧˩˧ ʨo̰ʔm˨˩

kɛ˧˩˨ tʂo̰m˨˨

kɛ˨˩˦ tʂom˨˩˨

kɛ˧˩ tʂo̰m˨˨

kɛ̰ʔ˧˩ tʂo̰m˨˨

Bắt được tên kẻ trộm.

Hô để bắt kẻ trộm.


kẽ hở

kɛʔɛ˧˥ hə̰ː˧˩˧

kɛ˧˩˨ həː˧˩˨

kɛ˨˩˦ həː˨˩˦

kɛ̰˨˨ hə̰ːʔ˧˩

Trong cơ chế quản lí còn có kẽ hở.


kết luận

ket˧˥ lwə̰ʔn˨˩

kḛt˩˧ lwə̰ŋ˨˨

kəːt˧˥ lwəŋ˨˩˨

ket˩˩ lwə̰n˨˨

kḛt˩˧ lwə̰n˨˨

Ý kiến tổng quát nhất được rút ra sau khi trình bày, lập luận về một vấn đề.

Có thể đưa ra kết luận được rồi.

Một kết luận hoàn toàn xác đáng.


lang ben

laːŋ˧˧ ɓɛn˧˧

laːŋ˧˥ ɓɛŋ˧˥

laːŋ˧˧ ɓɛŋ˧˧

laːŋ˧˥ ɓɛn˧˥

laːŋ˧˥˧ ɓɛn˧˥˧

Bệnh ngoài da, biểu hiện bằng những dát, chấm tròn hoặc bầu dục to nhỏ khác nhau, nhiều khi tập hợp mảnh trên có vảy trắng mỏng nhỏ, thường khu trú ở vùng ngực, cổ, mặt lưng, ít khi ở chân tay.


liên đoàn

liən˧˧ ɗwa̤ːn˨˩

liəŋ˧˥ ɗwaːŋ˧˧

liəŋ˧˧ ɗwaːŋ˨˩

liən˧˥ ɗwan˧˧

liən˧˥˧ ɗwan˧˧

Tổ chức hợp thành từ nhiều đoàn thể, tổ chức khác.

Liên đoàn địa chất.

Liên đoàn lao động.


liều lượng

liə̤w˨˩ lɨə̰ʔŋ˨˩

liəw˧˧ lɨə̰ŋ˨˨

liəw˨˩ lɨəŋ˨˩˨

liəw˧˧ lɨəŋ˨˨

liəw˧˧ lɨə̰ŋ˨˨

Uống đúng liều lượng quy định.

Sử dụng thuốc không đúng liều lượng là nguy hiểm.


luận án

lwə̰ʔn˨˩ aːn˧˥

lwə̰ŋ˨˨ a̰ːŋ˩˧

lwəŋ˨˩˨ aːŋ˧˥

lwən˨˨ aːn˩˩

lwə̰n˨˨ aːn˩˩

lwə̰n˨˨ a̰ːn˩˧

Công trình khoa học được trình bày trước hội đồng chấm thi để được nhận học vị phó tiến sĩ, tiến sĩ.

Bảo vệ luận án tiến sĩ toán học.


luật học

lwə̰ʔt˨˩ ha̰ʔwk˨˩

lwə̰k˨˨ ha̰wk˨˨

lwək˨˩˨ hawk˨˩˨

lwə̰t˨˨ ha̰wk˨˨

Nghiên cứu luật học.


lá lách

la̰ː˩˧ la̰t˩˧

la̰ː˩˧ la̰jk˩˧

Bộ phận nội tiết nằm phía dưới dạ dày, có nhiệm vụ sản xuất hồng cầu.

Sốt rét nhiều sưng lá lách.

Bị đánh dập lá lách.


lông mày

ləwŋ˧˧ ma̤j˨˩

ləwŋ˧˥ maj˧˧

ləwŋ˧˧ maj˨˩

ləwŋ˧˥ maj˧˧

ləwŋ˧˥˧ maj˧˧

Đám lông mọc dày, thành hình dài trên mắt người.

Lông mày lá liễu.


lăng tẩm

laŋ˧˧ tə̰m˧˩˧

laŋ˧˥ təm˧˩˨

laŋ˧˧ təm˨˩˦

laŋ˧˥˧ tə̰ʔm˧˩

Lăng của vua chúa và những công trình xây dựng ở khu lăng nói chung.

Lăng tẩm vua Hùng.

Thăm lăng tẩm ở Huế.


lưỡng quyền

lɨəʔəŋ˧˥ kwn˨˩

lɨəŋ˧˩˨ kwŋ˧˧

lɨəŋ˨˩˦ wŋ˨˩

lɨə̰ŋ˩˧ kwn˧˧

lɨəŋ˧˩ kwn˧˧

lɨə̰ŋ˨˨ kwn˧˧

Lưỡng quyền hơi cao.


lề thói

le̤˨˩ tʰɔj˧˥

le˧˧ tʰɔ̰j˩˧

le˧˧ tʰɔ̰j˩˧

Lề thói lạc hậu.

Bỏ dần lề thói làm ăn cũ kĩ.


lệ phí

Khoản tiền quy định phải nộp khi làm thủ tục giấy tờ hay khi hoạt động vì lợi ích của mình.

Nộp lệ phí thi.

Nộp lệ phí chợ.

Thu lệ phí.

Được miễn lệ phí.


lực sĩ

lɨ̰ʔk˨˩ siʔi˧˥

lɨ̰k˨˨ ʂi˧˩˨

lɨk˨˩˨ ʂi˨˩˦

Khoẻ như lực sĩ.


mía

Từ tiếng Việt-Mường nguyên thủy *k-mɛːʔ, từ tiếng Môn-Khmer nguyên thủy *klmiəʔ. Cùng gốc với tiếng Mường mỉa, tiếng Khơ Mú klmeʔ và tiếng Lawa Đông อเมะ, อมา-อิ, อแมะ.

Cây trồng phổ biến ở nhiều nơi, sống hằng năm, thân cao 2-8m, thẳng đứng, ruột đặc, phân đốt đều đặn, lá cứng thẳng, hình dải nhọn, đầu kéo dài buông thõng, mép và mặt dưới ráp, dùng ép để chế đường (thân) và lợp nhà (lá).


mùi vị

Món này chẳng có mùi vị gì cả.

Đặc sản mang mùi vị đồng quê.


mỏ neo

mɔ̰˧˩˧ nɛw˧˧

mɔ̰ʔ˧˩ nɛw˧˥˧

Dụng cụ bằng sắt nặng có mỏ quặp để thả xuống đáy nước cho tàu thuyền ở yên tại chỗ, khỏi trôi đi.

Tàu đến bến, người ta vội bỏ mỏ neo xuống nước.


nghị lực

ŋḭʔ˨˩ lɨ̰ʔk˨˩

ŋi˨˩˨ lɨk˨˩˨

Tư tưởng cách mạng khi đã triệt để thì tạo nên nghị lực phi thường (Võ Nguyên Giáp)


nghịch cảnh

ŋḭ̈ʔk˨˩ ka̰jŋ˧˩˧

ŋḭ̈t˨˨ kan˧˩˨

ŋɨt˨˩˨ kan˨˩˦

ŋïk˨˨ kajŋ˧˩

ŋḭ̈k˨˨ kajŋ˧˩

ŋḭ̈k˨˨ ka̰ʔjŋ˧˩

Giữa bao nhiêu nghịch cảnh của cuộc đời (Nguyên Hồng)


ngoại giao

ŋwa̰ːʔj˨˩ zaːw˧˧

ŋwa̰ːj˨˨ jaːw˧˥

ŋwaːj˨˩˨ jaːw˧˧

ŋwaːj˨˨ ɟaːw˧˥

ŋwa̰ːj˨˨ ɟaːw˧˥

ŋwa̰ːj˨˨ ɟaːw˧˥˧

Sự giao thiệp với nước ngoài về mọi mặt.

Theo một chính sách ngoại giao hoà bình và hữu nghị giữa các dân tộc (Hồ Chí Minh)

Người làm công tác giao thiệp với nước ngoài.

Nhà ngoại giao.


nguyên nhân

ŋwiən˧˧ ɲən˧˧

ŋwiəŋ˧˥ ɲəŋ˧˥

ŋwiəŋ˧˧ ɲəŋ˧˧

ŋwiən˧˥ ɲən˧˥

ŋwiən˧˥˧ ɲən˧˥˧

Điều gây ra một kết quả hoặc làm xảy ra một sự việc, một hiện tượng.

Tìm hiểu nguyên nhân.

Quan hệ giữa nguyên nhân và kết quả.


nguyện vọng

ŋwiə̰ʔn˨˩ va̰ʔwŋ˨˩

ŋwiə̰ŋ˨˨ ja̰wŋ˨˨

ŋwiəŋ˨˩˨ jawŋ˨˩˨

ŋwiən˨˨ vawŋ˨˨

ŋwiə̰n˨˨ va̰wŋ˨˨

Giải quyết theo nguyện vọng quần chúng.

Nguyện vọng chính đáng.


nguội

Phương pháp chế tạo, lắng xuống theo lối thủ công.


ngói

Loài chim cùng họ với bồ câu, nhưng bé hơn, thường sống thành từng đàn.

Chim ngói mùa thu, chim cu mùa hè. (tục ngữ)

Tấm đất nung chín hoặc tấm xi măng được ép định hình, dùng để lợp nhà.

Nhà ngói cây mít. (tục ngữ)

Đình bao nhiêu ngói, thương mình bấy nhiêu. (ca dao)


nhi đồng

ɲi˧˧ ɗə̤wŋ˨˩

ɲi˧˥˧ ɗəwŋ˧˧

Giáo dục nhi đồng là một khoa học (Hồ Chí Minh)


nhiệm vụ

ɲiə̰ʔm˨˩ vṵʔ˨˩

ɲiə̰m˨˨ jṵ˨˨

ɲiəm˨˩˨ ju˨˩˨

ɲiə̰m˨˨ vṵ˨˨

Đồng chí ấy là người đầu tiên xung phong nhận nhiệm vụ này.

Các học sinh được giao nhiệm vụ hoàn thành bài tập về nhà.


nhân loại

ɲən˧˧ lwa̰ːʔj˨˩

ɲəŋ˧˥ lwa̰ːj˨˨

ɲəŋ˧˧ lwaːj˨˩˨

ɲən˧˥ lwaːj˨˨

ɲən˧˥ lwa̰ːj˨˨

ɲən˧˥˧ lwa̰ːj˨˨

Nền văn minh của nhân loại.

Hạnh phúc của nhân loại.


niêm luật

niəm˧˧ lwə̰ʔt˨˩

niəm˧˥ lwə̰k˨˨

niəm˧˧ lwək˨˩˨

niəm˧˥ lwət˨˨

niəm˧˥ lwə̰t˨˨

niəm˧˥˧ lwə̰t˨˨

Quy tắc về sự tương hợp vần bằng trắc, cũng như những quy tắc khác trong thơ phú cổ theo Đường luật (nói chung).

Bài thơ khá chỉnh về niêm luật.


phe phái

fɛ˧˥ fa̰ːj˩˧

fɛ˧˥˧ fa̰ːj˩˧

Có nhiều phe phái.

Các phe phái đối lập.


phong trào

fawŋ˧˧ ʨa̤ːw˨˩

fawŋ˧˥ tʂaːw˧˧

fawŋ˧˧ tʂaːw˨˩

fawŋ˧˥ tʂaːw˧˧

fawŋ˧˥˧ tʂaːw˧˧

Hoạt động lôi cuốn được đông đảo người tham gia.

Phong trào thi đua.

Phong trào làm thuỷ lợi.


pháp lý

fa̰ːp˩˧ lḭ˩˧

fa̰ːp˩˧ lḭ˩˧

Căn cứ, cơ sở lý luận của pháp luật; nguyên lý của pháp luật.

Tìm đầy đủ cơ sở pháp lý.


phúc trình

fuk˧˥ ʨï̤ŋ˨˩

fṵk˩˧ tʂïn˧˧

fuk˧˥ tʂɨn˨˩

fuk˩˩ tʂïŋ˧˧

fṵk˩˧ tʂïŋ˧˧

Báo cáo về một vấn đề đã được giao phó theo dõi.

Ông bộ trưởng đã phúc trình lên thủ tướng về kết quả cuộc thẩm vấn.


phúc đức

fṵk˩˧ ɗɨ̰k˩˧

fṵk˩˧ ɗɨ̰k˩˧

Điều may mắn, do đời trước ăn ở tốt lành để lại cho đời sau.

Để lại phúc đức cho con cháu.

Nhờ có phúc đức tổ tiên để lại.

Nếu tất cả mọi người đều được như cậu thì phúc đức cho ngành cao su khốn khổ này quá!

2001, Chu Lai, Cuộc đời dài lắm, NXB Văn học, tr. 228:


phương diện

fɨəŋ˧˧ ziə̰ʔn˨˩

fɨəŋ˧˥ jiə̰ŋ˨˨

fɨəŋ˧˧ jiəŋ˨˩˨

fɨəŋ˧˥ ɟiən˨˨

fɨəŋ˧˥ ɟiə̰n˨˨

fɨəŋ˧˥˧ ɟiə̰n˨˨

Nghiên cứu tìm hiểu mọi phương diện.

Đứng về phương diện cá nhân mà nói.


quai hàm

kwaːj˧˧ ha̤ːm˨˩

waːj˧˧ haːm˨˩

kwaːj˧˥˧ haːm˧˧


quyền hạn

kwn˨˩ ha̰ːʔn˨˩

kwŋ˧˧ ha̰ːŋ˨˨

wŋ˨˩ haːŋ˨˩˨

kwn˧˧ ha̰ːn˨˨

Giải quyết công việc đúng với quyền hạn của mình.

Việc ấy vượt quá quyền hạn của tôi.


quà cáp

kwa̤ː˨˩ kaːp˧˥

kwaː˧˧ ka̰ːp˩˧

waː˨˩ kaːp˧˥

kwaː˧˧ kaːp˩˩

kwaː˧˧ ka̰ːp˩˧

Gửi nhiều quà cáp mừng sinh nhật em gái.

Ông ấy không nhận quà cáp của ai bao giờ.


ruộng đất

zuəŋ˨˩ ɗət˧˥

ʐuəŋ˨˨ ɗə̰k˩˧

ɹuəŋ˨˩˨ ɗək˧˥

ɹuəŋ˨˨ ɗət˩˩

ɹuəŋ˨˨ ɗə̰t˩˧

Vấn đề ruộng đất.

Chia ruộng đất cho nông dân.


ruột già

zuət˨˩ za̤ː˨˩

ʐuək˨˨ jaː˧˧

ɹuək˨˩˨ jaː˨˩

ɹuət˨˨ ɟaː˧˧

Khúc ruột từ ruột non bên phải, bắt ngang qua bụng rồi xuống hậu môn.

Đoạn cuối của ruột già được gọi là trực tràng.


rái cá

zaːj˧˥ kaː˧˥

ʐa̰ːj˩˧ ka̰ː˩˧

ɹaːj˧˥ kaː˧˥

ɹaːj˩˩ kaː˩˩

ɹa̰ːj˩˧ ka̰ː˩˧

Loài động vật ăn thịt, sống ở bờ nước, bơi rất giỏi, thường bắt cá ăn.

Người ta bắt rái cá để lấy bộ lông.


rắn lục

zan˧˥ lṵʔk˨˩

ʐa̰ŋ˩˧ lṵk˨˨

ɹaŋ˧˥ luk˨˩˨

ɹa̰n˩˧ lṵk˨˨

Da rắn lục màu lá cây, nên khó nhận thấy.


sòng bạc

sa̤wŋ˨˩ ɓa̰ːʔk˨˩

ʂawŋ˧˧ ɓa̰ːk˨˨

ʂawŋ˨˩ ɓaːk˨˩˨

ʂawŋ˧˧ ɓaːk˨˨

ʂawŋ˧˧ ɓa̰ːk˨˨

Sòng bạc ấy mở vòng nửa tháng còn gây nhiều cảnh tượng xấu xa (Tú Mỡ)


sư tử

ʂɨ˧˥˧ tɨ̰ʔ˧˩

Thú dữ lớn, lông màu vàng hung, con đực có bờm.

Xiếc sư tử.

Bầy sư tử .

Sư tử vồ mồi.

Sư tử xổng chuồng.


sổ sách

so̰˧˩˧ sajk˧˥

ʂo˧˩˨ ʂa̰t˩˧

ʂo̰ʔ˧˩ ʂa̰jk˩˧

Bán hàng gì cũng vào sổ sách ngay.


sứ giả

sứ thần

Chức quan được nhà vua phái đi giao thiệp với nước ngoài.

sɨ˧˥ za̰ː˧˩˧

ʂɨ̰˩˧ jaː˧˩˨

ʂɨ̰˩˧ ɟa̰ːʔ˧˩

Âm Hán-Việt của chữ Hán 使 (“đi sứ”) và 者 (“người”).

Người được coi là đại diện tiêu biểu cho nhân dân một nước đến các nước khác nói lên tiếng nói và tình cảm của nhân dân mình với nhân dân các nước.

Đoàn sứ giả hoà bình.


sự việc

sự kiện

Cái xảy ra trong đời sống được nhận thức rõ ràng.

sɨ̰ʔ˨˩ viə̰ʔk˨˩

ʂɨ̰˨˨ jiə̰k˨˨

ʂɨ˨˩˨ jiək˨˩˨

ʂɨ̰˨˨ viə̰k˨˨

Chứng kiến những sự việc liên quan đến vận mệnh dân tộc (Xuân Thủy)


sự vật

sɨ̰ʔ˨˩ və̰ʔt˨˩

ʂɨ̰˨˨ jə̰k˨˨

ʂɨ˨˩˨ jək˨˩˨

ʂɨ̰˨˨ və̰t˨˨

Các vật tồn tại xung quanh con người nói chung.

Tìm hiểu sự vật chung quanh.

Những sự vật mới.

Sự vật biến đổi không ngừng.


tai ách

taːj˧˥ a̰t˩˧

taːj˧˥˧ a̰jk˩˧

Tai họa nặng nề ở đâu đó bất ngờ xảy ra.

Thoát khỏi tai ách.

Khó qua nổi tai ách.


tang chế

taːŋ˧˥˧ ʨḛ˩˧

Tang chế còn nhiều điều phiền phức.


tay vịn

taj˧˧ vḭʔn˨˩

taj˧˧ jɨn˨˩˨

taj˧˥˧ vḭn˨˨

Tay vịn cầu thang.

Tay vịn bao lơn.


thi pháp

tʰi˧˧ faːp˧˥

tʰi˧˥ fa̰ːp˩˧

tʰi˧˧ faːp˧˥

tʰi˧˥ faːp˩˩

tʰi˧˥˧ fa̰ːp˩˧

Thi pháp ca dao.


thiên nhiên

tʰiən˧˧ ɲiən˧˧

tʰiəŋ˧˥ ɲiəŋ˧˥

tʰiəŋ˧˧ ɲiəŋ˧˧

tʰiən˧˥ ɲiən˧˥

tʰiən˧˥˧ ɲiən˧˥˧

Toàn bộ những gì đang có chung quanh con người mà không phải do con người tạo nên.

Cảnh thiên nhiên tươi đẹp.

Cải tạo thiên nhiên.


thiểu số

tʰiə̰w˧˩˧ so˧˥

tʰiəw˧˩˨ ʂo̰˩˧

tʰiəw˨˩˦ ʂo˧˥

tʰiəw˧˩ ʂo˩˩

tʰiə̰ʔw˧˩ ʂo̰˩˧

Thiểu số phục tùng đa số.


thành phẩm

tʰa̤jŋ˨˩ fə̰m˧˩˧

tʰan˧˧ fəm˧˩˨

tʰan˨˩ fəm˨˩˦

tʰajŋ˧˧ fəm˧˩

tʰajŋ˧˧ fə̰ʔm˧˩

Nâng cao chất lượng thành phẩm.


thành quả

tʰa̤jŋ˨˩ kwa̰ː˧˩˧

tʰan˧˧ kwaː˧˩˨

tʰan˨˩ waː˨˩˦

tʰajŋ˧˧ kwaː˧˩

tʰajŋ˧˧ kwa̰ːʔ˧˩

Kết quả quý giá thu được từ quá trình hoạt động, đấu tranh.

Thành quả lao động.

Bảo vệ thành quả của cuộc cách mạng.


thái tử

tʰaːj˧˥ tɨ̰˧˩˧

tʰa̰ːj˩˧ tɨ˧˩˨

tʰaːj˧˥ tɨ˨˩˦

tʰaːj˩˩ tɨ˧˩

tʰa̰ːj˩˧ tɨ̰ʔ˧˩

Hoàng tử đã được chọn sẵn để sau này kế vị vua cha.

Lập thái tử cho một trong các hoàng tử.


thói quen

Lối, cách sống hay hành động do lặp lại lâu ngày trở thành nếp rất khó thay đổi.

Thói quen ngủ sớm dậy muộn.

Tập cho thành thói quen.

Thói quen nghề nghiệp.


thôn dã

tʰon˧˧ zaʔa˧˥

tʰoŋ˧˥ jaː˧˩˨

tʰoŋ˧˧ jaː˨˩˦

tʰon˧˥ ɟa̰ː˩˧

tʰon˧˥ ɟaː˧˩

tʰon˧˥˧ ɟa̰ː˨˨

Thích xuống ở thôn dã.

Sống ẩn dật ở thôn dã.


thông cáo

tʰəwŋ˧˧ kaːw˧˥

tʰəwŋ˧˥ ka̰ːw˩˧

tʰəwŋ˧˧ kaːw˧˥

tʰəwŋ˧˥ kaːw˩˩

tʰəwŋ˧˥˧ ka̰ːw˩˧

Văn bản do các tổ chức, cơ quan nhà nước ban bố để cho mọi người biết tình hình, sự việc có tầm quan trọng nào.


thú vui

tʰṵ˩˧ vuj˧˥˧

Điều lôi cuốn, tạo nên hứng thú, vui thích.

Tìm thú vui trong công việc.

Ở đây chẳng có thú vui gì.


thương tích

tʰɨəŋ˧˧ tïk˧˥

tʰɨəŋ˧˥ tḭ̈t˩˧

tʰɨəŋ˧˧ tɨt˧˥

tʰɨəŋ˧˥ tïk˩˩

tʰɨəŋ˧˥˧ tḭ̈k˩˧

Dấu vết để lại trên cơ thể, do bị tổn thương vì đánh đập, tai nạn, bom đạn,...

Mang trên mình nhiều thương tích.

Bị đánh gây thương tích trầm trọng.


thước kẻ

tʰɨək˧˥ kɛ̰˧˩˧

tʰɨə̰k˩˧ kɛ˧˩˨

tʰɨək˧˥ kɛ˨˩˦

tʰɨək˩˩ kɛ˧˩

tʰɨə̰k˩˧ kɛ̰ʔ˧˩

Thước dài, thẳng, dùng để kẻ đường thẳng trên giấy.

Mượn chiếc thước kẻ.


thần thoại

tʰə̤n˨˩ tʰwa̰ːʔj˨˩

tʰəŋ˧˧ tʰwa̰ːj˨˨

tʰəŋ˨˩ tʰwaːj˨˩˨

tʰən˧˧ tʰwaːj˨˨

tʰən˧˧ tʰwa̰ːj˨˨

Truyện tưởng tượng về các vị thần, biểu hiện ước mơ chinh phục tự nhiên của con người xưa kia.

Truyện thần thoại.

Nhân vật thần thoại.


thể chất

tʰḛ˧˩˧ ʨət˧˥

tʰe˧˩˨ ʨə̰k˩˧

tʰe˨˩˦ ʨək˧˥

tʰḛʔ˧˩ ʨə̰t˩˧

Mặt thể xác của con người; phân biệt với tâm hồn.

Thể chất cường tráng.

Đẹp cả thể chất lẫn tâm hồn.


thể thống

tʰḛ˧˩˧ tʰəwŋ˧˥

tʰe˧˩˨ tʰə̰wŋ˩˧

tʰe˨˩˦ tʰəwŋ˧˥

tʰe˧˩ tʰəwŋ˩˩

tʰḛʔ˧˩ tʰə̰wŋ˩˧

Khuôn phép, nền nếp phải tôn trọng tuân thủ.

Giữ thể thống gia phong.

Chẳng còn thể thống gì nữa.


thị trấn

tʰḭʔ˨˩ ʨən˧˥

tʰḭ˨˨ tʂə̰ŋ˩˧

tʰi˨˩˨ tʂəŋ˧˥

tʰi˨˨ tʂən˩˩

tʰḭ˨˨ tʂən˩˩

tʰḭ˨˨ tʂə̰n˩˧

Nơi tập trung đông dân, sinh sống chủ yếu bằng nghề buôn bán, thủ công, thường là trung tâm của huyện.

Thành lập các thị trấn.

Bán hàng ở thị trấn của huyện.


thợ bạc

tʰə̰ːʔ˨˩ ɓa̰ːʔk˨˩

tʰə̰ː˨˨ ɓa̰ːk˨˨

tʰəː˨˩˨ ɓaːk˨˩˨

tʰəː˨˨ ɓaːk˨˨

tʰə̰ː˨˨ ɓa̰ːk˨˨

Thợ làm đồ trang sức, những đồ quý giá bằng vàng bạc.


thực trạng

tʰɨ̰ʔk˨˩ ʨa̰ːʔŋ˨˩

tʰɨ̰k˨˨ tʂa̰ːŋ˨˨

tʰɨk˨˩˨ tʂaːŋ˨˩˨

tʰɨk˨˨ tʂaːŋ˨˨

tʰɨ̰k˨˨ tʂa̰ːŋ˨˨

Báo cáo chưa phản ánh đúng thực trạng của cơ quan.


tiếng lóng

tiəŋ˧˥ lawŋ˧˥

tiə̰ŋ˩˧ la̰wŋ˩˧

tiəŋ˧˥ lawŋ˧˥

tiəŋ˩˩ lawŋ˩˩

tiə̰ŋ˩˧ la̰wŋ˩˧

Cách nói một ngôn ngữ riêng trong một tầng lớp hoặc một nhóm người nào đó, cốt chỉ để cho trong nội bộ hiểu với nhau mà thôi.

Bọn phe phẩy dùng tiếng lóng giao dịch với nhau.

Tiếng lóng của bọn kẻ cắp.


tiền tệ

tiə̤n˨˩ tḛʔ˨˩

tiəŋ˨˩ te˨˩˨

Tiền bằng kim loại hoặc bằng giấy, dùng để trao đổi, mua bán nói chung.

Giá trị tiền tệ.


trào lưu

ʨa̤ːw˨˩ liw˧˧

tʂaːw˧˧ lɨw˧˥

tʂaːw˨˩ lɨw˧˧

tʂaːw˧˧ lɨw˧˥

tʂaːw˧˧ lɨw˧˥˧

Xu hướng, luồng tư tưởng lôi cuốn đông đảo người tham gia, ủng hộ.

Trào lưu tư tưởng mới.

Trào lưu văn học lãng mạn.


trí lực

ʨi˧˥ lɨ̰ʔk˨˩

tʂḭ˩˧ lɨ̰k˨˨

tʂi˧˥ lɨk˨˩˨

tʂi˩˩ lɨ̰k˨˨

tʂḭ˩˧ lɨ̰k˨˨

Tập trung trí lực vào công việc.

Phát triển trí lực cho công việc.


trò đùa

Chuyện thi cử đâu phải là trò đùa.

Bom đạn không phải là trò đùa đâu.


trường phái

ʨɨə̤ŋ˨˩ faːj˧˥

tʂɨəŋ˧˧ fa̰ːj˩˧

tʂɨəŋ˨˩ faːj˧˥

tʂɨəŋ˧˧ faːj˩˩

tʂɨəŋ˧˧ fa̰ːj˩˧

Phái, dòng khoa học, nghệ thuật có khuynh hướng, tư tưởng riêng.

Trường phái hội hoạ lập thể.


tà thuật

ta̤ː˨˩ tʰwə̰ʔt˨˩

taː˧˧ tʰwə̰k˨˨

taː˨˩ tʰwək˨˩˨

taː˧˧ tʰwət˨˨

taː˧˧ tʰwə̰t˨˨

Thủ đoạn lừa bịp bằng những mánh khoé tinh xảo, nhờ dựa vào sự mê tín của người khác.


tài nghệ

ta̤ːj˨˩ ŋḛʔ˨˩

taːj˨˩ ŋe˨˩˨

Tài năng đạt đến độ điêu luyện, tinh xảo trong nghề nghiệp.

Tài nghệ của diễn viên.

Trổ hết mọi tài nghệ.


tài trí

ta̤ːj˨˩ ʨi˧˥

taːj˧˧ tʂḭ˩˧

taːj˨˩ tʂi˧˥

taːj˧˧ tʂi˩˩

taːj˧˧ tʂḭ˩˧

Đem hết tài trí phục vụ Tổ quốc.

Dầu cho tài trí bậc nào. Gặp cơn nguy hiểm biết sao mà nhờ. (Lục Vân Tiên)


tâm linh

təm˧˥˧ lïŋ˧˥˧

Khả năng cảm nhận, đoán định trước các biến cố xảy ra với mình, theo duy tâm.

Tâm linh nhạy cảm.

Tâm linh trong sáng.


tâm trí

təm˧˥˧ tʂḭ˩˧

Lòng dạ và đầu óc, tình cảm và suy nghĩ của con người.

Dồn hết tâm trí vào công việc.

Tâm trí rối bời.


tình tiết

tï̤ŋ˨˩ tiət˧˥

tïn˧˧ tiə̰k˩˧

tɨn˨˩ tiək˧˥

tïŋ˧˧ tiət˩˩

tïŋ˧˧ tiə̰t˩˧

Sự việc nhỏ có quan hệ chặt chẽ trong diễn biến của sự việc, câu chuyện.

Câu chuyện có nhiều tình tiết hấp dẫn.

Những tình tiết của vụ án.


tòng phạm

ta̤wŋ˨˩ fa̰ːʔm˨˩

tawŋ˧˧ fa̰ːm˨˨

tawŋ˨˩ faːm˨˩˨

tawŋ˧˧ faːm˨˨

tawŋ˧˧ fa̰ːm˨˨

Kẻ chủ mưu phải trừng trị nặng hơn kẻ tòng phạm.

Nó chỉ là tòng phạm mà thôi.


tầm vóc

tə̤m˨˩ vawk˧˥

təm˧˧ ja̰wk˩˧

təm˧˧ va̰wk˩˧

Tầm vóc bình thường.

Tầm vóc cao lớn.

Một công trình có tầm vóc quốc gia.


tập tục

tə̰ʔp˨˩ tṵʔk˨˩

tə̰p˨˨ tṵk˨˨

təp˨˩˨ tuk˨˩˨

tə̰p˨˨ tṵk˨˨

Tôn trọng tập tục của các địa phương.

Mỗi dân tộc có những tập tục riêng.


tổ tiên

to̰˧˩˧ tiən˧˧

to˧˩˨ tiəŋ˧˥

to˨˩˦ tiəŋ˧˧

to̰ʔ˧˩ tiən˧˥˧

Nhớ ơn tổ tiên.

Thờ cúng tổ tiên.


tội phạm

to̰ʔj˨˩ fa̰ːʔm˨˩

to̰j˨˨ fa̰ːm˨˨

toj˨˩˨ faːm˨˩˨

to̰j˨˨ fa̰ːm˨˨

Một tội phạm nghiêm trọng.

Giam giữ các tội phạm.


uy quyền

Quyền lực lớn khiến người ta phải nể sợ, tôn kính.

Uy quyền của nhà vua.

Không khuất phục trước mọi uy quyền.


vinh dự

vïŋ˧˧ zɨ̰ʔ˨˩

vïŋ˧˥˧ ɟɨ̰˨˨

Cậu ta vinh dự nhận học bổng.


vàng mười

va̤ːŋ˨˩ mɨə̤j˨˩

jaːŋ˧˧ mɨəj˧˧

jaːŋ˨˩ mɨəj˨˩

vaːŋ˧˧ mɨəj˧˧

Hai chỉ vàng mười.


vòng kiềng

va̤wŋ˨˩ kiə̤ŋ˨˩

jawŋ˧˧ kiəŋ˧˧

jawŋ˨˩ kiəŋ˨˩

vawŋ˧˧ kiəŋ˧˧

Dáng đi hai chân cong, bàn chân vòng vào trong.

Chân đi vòng kiềng.


vóc dáng

vawk˧˥ zaːŋ˧˥

ja̰wk˩˧ ja̰ːŋ˩˧

jawk˧˥ jaːŋ˧˥

vawk˩˩ ɟaːŋ˩˩

va̰wk˩˧ ɟa̰ːŋ˩˧

Ông ấy có vóc dáng một lực sĩ.


văn bằng

van˧˧ ɓa̤ŋ˨˩

van˧˥˧ ɓaŋ˧˧

Nộp một bản sao văn bằng.


văn kiện

van˧˧ kiə̰ʔn˨˩

jaŋ˧˥ kiə̰ŋ˨˨

jaŋ˧˧ kiəŋ˨˩˨

van˧˥ kiə̰n˨˨

van˧˥˧ kiə̰n˨˨

Việc nghiên cứu các văn kiện của Đảng và của Nhà nước về tổng tuyển cử bầu Quốc hội đã được tổ chức trong Đảng và trong quần chúng (Trường Chinh)


vấn đề

Điều cần phải được nghiên cứu giải quyết.

Giải quyết mấy vấn đề.

Đặt vấn đề.

Vấn đề việc làm cho thanh niên.

Không thành vấn đề.

Như vậy là có vấn đề.


vọng tưởng

va̰ʔwŋ˨˩ tɨə̰ŋ˧˩˧

ja̰wŋ˨˨ tɨəŋ˧˩˨

jawŋ˨˩˨ tɨəŋ˨˩˦

vawŋ˨˨ tɨəŋ˧˩

va̰wŋ˨˨ tɨəŋ˧˩

va̰wŋ˨˨ tɨə̰ʔŋ˧˩

Anh không tin rằng những ý nghĩ của anh lại là vọng tưởng.


xu hướng

su˧˥ hɨə̰ŋ˩˧

su˧˥˧ hɨə̰ŋ˩˧

Nông nghiệp có xu hướng phát triển thật mạnh.


xuất xứ

swə̰k˩˧ sɨ̰˩˧

swə̰t˩˧ sɨ̰˩˧

Nguồn gốc của một văn bản hoặc một tác phẩm.

Giới thiệu xuất xứ của bài thơ.


xí nghiệp

si˧˥ ŋiə̰ʔp˨˩

sḭ˩˧ ŋiə̰p˨˨

si˧˥ ŋiəp˨˩˨

si˩˩ ŋiə̰p˨˨

sḭ˩˧ ŋiə̰p˨˨

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-xí nghiệp.wav

Cơ sở sản xuất kinh doanh tương đối lớn.

Xí nghiệp chế biến thực phẩm.

Xí nghiệp đóng giày da.

Xí nghiệp dược phẩm.


xương cốt

sɨəŋ˧˧ kot˧˥

sɨəŋ˧˥ ko̰k˩˧

sɨəŋ˧˧ kok˧˥

sɨəŋ˧˥ kot˩˩

sɨəŋ˧˥˧ ko̰t˩˧

Tập tành cho dãn xương cốt.


xương sườn

sɨəŋ˧˧ sɨə̤n˨˩

sɨəŋ˧˥ ʂɨəŋ˧˧

sɨəŋ˧˧ ʂɨəŋ˨˩

sɨəŋ˧˥ ʂɨən˧˧

sɨəŋ˧˥˧ ʂɨən˧˧

Các xương bao quanh lồng ngực từ xương sống đến xương mỏ ác.

Con lên ba, mẹ sa xương sườn. (tục ngữ)

Nhà giàu giẫm phải cái gai cũng bằng nhà khó gãy hai xương sườn. (ca dao)


xứ sở

sɨ˧˥ sə̰ː˧˩˧

sɨ̰˩˧ ʂəː˧˩˨

sɨ̰˩˧ ʂə̰ːʔ˧˩

Yêu quê hương xứ sở.

Lào là xứ sở Chăm Pa.


yêu cầu

iəw˧˧ kə̤w˨˩

iəw˧˥˧ kəw˧˧

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-yêu cầu.wav

Đối với tác phẩm phải là yêu cầu cao về tư tưởng, yêu cầu về nghệ thuật (Phạm Văn Đồng)

Đáp ứng yêu cầu của tình hình mới (Phan Văn Khải)


yến tiệc

iən˧˥ tiə̰ʔk˨˩

iə̰ŋ˩˧ tiə̰k˨˨

iəŋ˧˥ tiək˨˩˨

iən˩˩ tiək˨˨

iən˩˩ tiə̰k˨˨

iə̰n˩˧ tiə̰k˨˨

Tổ chức yến tiệc.

Được mời dự yến tiệc.


yếu nhân

iə̰w˩˧ ɲəŋ˧˥

iə̰w˩˧ ɲən˧˥˧

Những yếu nhân trong chính giới các nước.


ác tâm

a̰ːk˩˧ təm˧˥

a̰ːk˩˧ təm˧˥˧

Kẻ có ác tâm đã vu oan cho chị ấy.


ái hữu

aːj˧˥ hiʔiw˧˥

a̰ːj˩˧ hɨw˧˩˨

aːj˧˥ hɨw˨˩˦

aːj˩˩ hɨ̰w˩˧

a̰ːj˩˧ hɨ̰w˨˨

Nói tổ chức của những người cùng nghề nghiệp tập họp nhau để bênh vực quyền lợi của nhau.

Hội ái hữu của công chức bưu điện.


ái lực

aːj˧˥ lɨ̰ʔk˨˩

a̰ːj˩˧ lɨ̰k˨˨

aːj˧˥ lɨk˨˩˨

aːj˩˩ lɨ̰k˨˨

a̰ːj˩˧ lɨ̰k˨˨

Ái lực của ô-xi với sắt.


án mạng

aːn˧˥ ma̰ːʔŋ˨˩

a̰ːŋ˩˧ ma̰ːŋ˨˨

aːŋ˧˥ maːŋ˨˩˨

aːn˩˩ maːŋ˨˨

aːn˩˩ ma̰ːŋ˨˨

a̰ːn˩˧ ma̰ːŋ˨˨

Tên hung thủ đã gây án mạng.


áp lực

aːp˧˥ lɨ̰ʔk˨˩

a̰ːp˩˧ lɨ̰k˨˨

aːp˧˥ lɨk˨˩˨

aːp˩˩ lɨ̰k˨˨

a̰ːp˩˧ lɨ̰k˨˨

Áp lực không khí.

Áp lực của cuộc đấu tranh.


âm mưu

əm˧˥˧ mɨw˧˥˧

Kiên quyết chống lại âm mưu của bọn thực dân Pháp (Hồ Chí Minh)


âm điệu

əm˧˧ ɗiə̰ʔw˨˩

əm˧˥ ɗiə̰w˨˨

əm˧˧ ɗiəw˨˩˨

əm˧˥ ɗiə̰w˨˨

əm˧˥˧ ɗiə̰w˨˨

Nhịp điệu cao thấp của âm thanh trong thơ ca, trong âm nhạc.

Tiếng nói hằng ngày tự nhiên, có âm điệu (Hoàng Đạo Thúy)


ân huệ

Ban ân huệ.

Được hưởng ân huệ.


ân oán

əŋ˧˥ wa̰ːŋ˩˧

ən˧˥˧ wa̰n˩˧

Chút còn ân oán đôi đường chửa xong (Truyện Kiều)


ý nghĩ

Tôi có ý nghĩ là ta không nên làm việc đó.


ý niệm

i˧˥ niə̰ʔm˨˩

Sự hiểu biết, nhận thức bước đầu về sự vật, sự việc, quan hệ, quá trình nào đó.

Những ý niệm ban đầu về sự vật.


đoàn thể

ɗwa̤ːn˨˩ tʰḛ˧˩˧

ɗwaːŋ˧˧ tʰe˧˩˨

ɗwaːŋ˨˩ tʰe˨˩˦

ɗwan˧˧ tʰe˧˩

ɗwan˧˧ tʰḛʔ˧˩

Tổ chức quần chúng như đoàn thanh niên, công đoàn, mặt trận.

Cuộc họp có đầy đủ các tổ chức đoàn thể.

Chính quyền và các đoàn thể.


đám cháy

ɗaːm˧˥ ʨaj˧˥

ɗa̰ːm˩˧ ʨa̰j˩˧

ɗaːm˧˥ ʨaj˧˥

ɗaːm˩˩ ʨaj˩˩

ɗa̰ːm˩˧ ʨa̰j˩˧

Đám cháy nhà.

Đám cháy rừng.


đường đời

ɗɨə̤ŋ˨˩ ɗə̤ːj˨˩

ɗɨəŋ˧˧ ɗəːj˧˧

ɗɨəŋ˨˩ ɗəːj˨˩

ɗɨəŋ˧˧ ɗəːj˧˧

Từng trải đường đời.


đậu mùa

ɗə̰ʔw˨˩ mṳə˨˩

ɗə̰w˨˨ muə˧˧

ɗəw˨˩˨ muə˨˩

ɗə̰w˨˨ muə˧˧

Bệnh truyền nhiễm lây lan nhanh biểu hiện qua các mụn phỏng nước trên mặt da khi khỏi để lại sẹo nhỏ, sâu và dày (rỗ hoa).


địa chỉ

Anh ghi cho tôi địa chỉ của anh ở Hà Nội.


địa điểm

ɗḭʔə˨˩ ɗiə̰m˧˩˧

ɗḭə˨˨ ɗiəm˧˩˨

ɗiə˨˩˨ ɗiəm˨˩˦

ɗiə˨˨ ɗiəm˧˩

ɗḭə˨˨ ɗiəm˧˩

ɗḭə˨˨ ɗiə̰ʔm˧˩

Nơi chốn cụ thể xảy ra một sự việc nào đó.

Có mặt tại địa điểm quy định.

Tìm một địa điểm thích hợp.

Một địa điểm chiến lược quan trọng.


ả đào

a̰ː˧˩˧ ɗa̤ːw˨˩

aː˧˩˨ ɗaːw˧˧

aː˨˩˦ ɗaːw˨˩

a̰ːʔ˧˩ ɗaːw˧˧

Người phụ nữ làm nghề ca xướng trong chế độ cũ.

Ả đào đã phất lên theo hướng đào rượu (Hoàng Đạo Thúy)


ống tiêm

əwŋ˧˥ tiəm˧˧

ə̰wŋ˩˧ tiəm˧˥

əwŋ˧˥ tiəm˧˧

əwŋ˩˩ tiəm˧˥

ə̰wŋ˩˧ tiəm˧˥˧

Ống đầu có kim rỗng, dùng để tiêm thuốc.


biện pháp

ɓiə̰ʔn˨˩ faːp˧˥

ɓiə̰ŋ˨˨ fa̰ːp˩˧

ɓiəŋ˨˩˨ faːp˧˥

ɓiən˨˨ faːp˩˩

ɓiə̰n˨˨ faːp˩˩

ɓiə̰n˨˨ fa̰ːp˩˧

Cách làm, cách giải quyết một vấn đề cụ thể.

Biện pháp hành chính.

Biện pháp kĩ thuật.

Có biện pháp đúng.


bán kết

ɓaːn˧˥ ket˧˥

ɓa̰ːŋ˩˧ kḛt˩˧

ɓaːŋ˧˥ kəːt˧˥

ɓaːn˩˩ ket˩˩

ɓa̰ːn˩˧ kḛt˩˧

Vòng đấu để chọn đội hoặc vận động viên vào chung kết nếu thắng cuộc, vào tranh giải ba nếu thua cuộc.

Đội bóng được vào bán kết.


báu vật

ɓaw˧˥ və̰ʔt˨˩

ɓa̰w˩˧ jə̰k˨˨

ɓaw˧˥ jək˨˩˨

ɓaw˩˩ və̰t˨˨

ɓa̰w˩˧ və̰t˨˨


bản quyền

ɓa̰ːn˧˩˧ kwn˨˩

ɓaːŋ˧˩˨ kwŋ˧˧

ɓaːŋ˨˩˦ wŋ˨˩

ɓaːn˧˩ kwn˧˧

ɓa̰ːʔn˧˩ kwn˧˧

Quyền tác giả hay nhà xuất bản về một tác phẩm, được luật pháp quy định.

Tôn trọng bản quyền của tác giả.

Hồ Ngọc Đức giữ bản quyền của phần mềm này.


bộ dạng

ɓo̰ʔ˨˩ za̰ːʔŋ˨˩

ɓo̰˨˨ ja̰ːŋ˨˨

ɓo˨˩˨ jaːŋ˨˩˨

ɓo̰˨˨ ɟa̰ːŋ˨˨

Trông bộ dạng rất quen.

Bộ dạng hớt hơ hớt hải.


bộ lạc

ɓo̰ʔ˨˩ la̰ːʔk˨˩

ɓo̰˨˨ la̰ːk˨˨

ɓo˨˩˨ laːk˨˩˨

ɓo̰˨˨ la̰ːk˨˨

Hình thái tộc người ở thời đại nguyên thuỷ, bao gồm một số thị tộc hay bào tộc thân thuộc có chung một tên gọi, có vùng cư trú riêng.

Đời sống bộ lạc.


chiến hào

ʨiən˧˥ ha̤ːw˨˩

ʨiə̰ŋ˩˧ haːw˧˧

ʨiəŋ˧˥ haːw˨˩

ʨiən˩˩ haːw˧˧

ʨiə̰n˩˧ haːw˧˧

Đào chiến hào.

Cùng chung một chiến hào.


chắn bùn

ʨa̰ŋ˩˧ ɓuŋ˧˧

ʨa̰n˩˧ ɓun˧˧

Tấm mỏng che trên bánh xe để bùn khỏi bắn lên.

Chắn bùn xe đạp.


chức vụ

Thừa hành chức vụ.

Giữ chức vụ quan trọng.


cách thức

kajk˧˥ tʰɨk˧˥

ka̰t˩˧ tʰɨ̰k˩˧

kat˧˥ tʰɨk˧˥

kajk˩˩ tʰɨk˩˩

ka̰jk˩˧ tʰɨ̰k˩˧

Hình thức diễn ra của một hành động; cách (nói khái quát).

Cách thức ăn mặc.

Cách thức học tập.


cán cân

kaːn˧˥ kən˧˧

ka̰ːŋ˩˧ kəŋ˧˥

kaːŋ˧˥ kəŋ˧˧

kaːn˩˩ kən˧˥

ka̰ːn˩˧ kən˧˥˧

Đòn cân, thường dùng để ví mối tương quan giữa hai lực lượng, hai đại lượng đối lập.

Cán cân lực lượng.

Cán cân thương mại.

Cán cân công lí (tượng trưng sự công bằng về luật pháp).


câu chuyện

kəw˧˧ ʨwiə̰ʔn˨˩

kəw˧˥ ʨwiə̰ŋ˨˨

kəw˧˧ ʨwiəŋ˨˩˨

kəw˧˥ ʨwiən˨˨

kəw˧˥ ʨwiə̰n˨˨

kəw˧˥˧ ʨwiə̰n˨˨

Câu chuyện thương tâm.

Cắt ngang câu chuyện.


côn trùng

sâu bọ

Động vật không xương sống ở lớp Insecta có sáu chân, đến bốn cánh và bộ xương ngoài bằng kitin.

koŋ˧˥ tʂuŋ˧˧

koŋ˧˧ tʂuŋ˨˩

kon˧˥ tʂuŋ˧˧

kon˧˥˧ tʂuŋ˧˧

Diệt côn trùng có hại.


cước phí

kɨə̰k˩˧ fḭ˩˧

kɨə̰k˩˧ fḭ˩˧

Chi phí phải trả cho công chuyên chở hàng hoá, hành lí.

Cước phí hàng hoá.

Được miễn cước phí.


cầu vồng

kə̤w˨˩ və̤wŋ˨˩

kəw˧˧ jəwŋ˧˧

kəw˨˩ jəwŋ˨˩

kəw˧˧ vəwŋ˧˧

Hiện tượng quang học khí quyển, là hình vòng cung gồm nhiều dải sáng, phân biệt đủ bảy màu chính, xuất hiện trên bầu trời phía đối diện với mặt trời (hay mặt trăng), do hiện tượng các tia sáng mặt trời bị khúc xạ và phản xạ qua những giọt nước trong màn mưa hoặc mây mù tạo thành.

Bắn cầu vồng – bắn theo hình cầu vồng.


danh ngôn

zajŋ˧˧ ŋon˧˧

ɟajŋ˧˥ ŋon˧˥

ɟajŋ˧˥˧ ŋon˧˥˧


danh thiếp

zajŋ˧˧ tʰiəp˧˥

jan˧˥ tʰiə̰p˩˧

jan˧˧ tʰiəp˧˥

ɟajŋ˧˥ tʰiəp˩˩

ɟajŋ˧˥˧ tʰiə̰p˩˧

Thiếp nhỏ ghi họ tên, thường có kèm theo nghề nghiệp, chức vụ, địa chỉ, dùng để giao dịch.


dân ca

ɟən˧˥˧ kaː˧˥˧

Phiên âm từ chữ Hán 民歌. Trong đó: 民 (“dân”: người dân, dân gian); 歌 (“ca”: bài hát, bài ca).

Bài hát lưu truyền trong dân gian, thường không rõ tác giả.

Dân ca quan họ.

Dân ca Nam Bộ.

Sưu tầm dân ca.


dùi cui

ɟuj˧˧ kuj˧˥˧

Thanh tròn, ngắn, hơi phình to ở một đầu, thường bằng gỗ hoặc cao su, cảnh sát dùng cầm tay để chỉ đường, v.v.


dược học

zɨə̰ʔk˨˩ ha̰ʔwk˨˩

jɨə̰k˨˨ ha̰wk˨˨

jɨək˨˩˨ hawk˨˩˨

ɟɨək˨˨ hawk˨˨

ɟɨə̰k˨˨ ha̰wk˨˨

Khoa học nghiên cứu về thuốc phòng chữa bệnh.


dự án

zɨ̰ʔ˨˩ aːn˧˥

jɨ̰˨˨ a̰ːŋ˩˧

ɟɨ̰˨˨ a̰ːn˩˧

Dự thảo văn kiện luật pháp hoặc kế hoạch.

Trình dự án luật trước quốc hội.

Thông qua dự án kế hoạch.


eo biển

ɛw˧˧ ɓiə̰n˧˩˧

ɛw˧˥ ɓiəŋ˧˩˨

ɛw˧˧ ɓiəŋ˨˩˦

ɛw˧˥˧ ɓiə̰ʔn˧˩

Phần biển dài và hẹp nằm ở giữa hai khoảng đất, nối liền hai biển với nhau.

Eo biển Quỳnh Châu ngăn cách đảo Hải Nam và bán đảo Lôi Châu.


gian tình

zaːn˧˧ tï̤ŋ˨˩

jaːŋ˧˥ tïn˧˧

jaːŋ˧˧ tɨn˨˩

ɟaːn˧˥ tïŋ˧˧

ɟaːn˧˥˧ tïŋ˧˧


giao ước

zaːw˧˧ ɨək˧˥

jaːw˧˥ ɨə̰k˩˧

jaːw˧˧ ɨək˧˥

ɟaːw˧˥ ɨək˩˩

ɟaːw˧˥˧ ɨə̰k˩˧

Bản giao ước thi đua.


giặc giã

za̰ʔk˨˩ zaʔa˧˥

ja̰k˨˨ jaː˧˩˨

jak˨˩˨ jaː˨˩˦

ɟak˨˨ ɟa̰ː˩˧

ɟa̰k˨˨ ɟaː˧˩

ɟa̰k˨˨ ɟa̰ː˨˨

Giặc, về mặt gây ra tình hình rối ren (nói khái quát).

Giặc giã liên miên.

Thời buổi giặc giã.


gà cồ

ɣa̤ː˨˩ ko̤˨˩


gân cốt

ɣəŋ˧˥ ko̰k˩˧

ɣən˧˥˧ ko̰t˩˧

Gân cốt mạnh mẽ.


gã

Từ dùng để chỉ một người đàn ông một cách khinh bỉ.

Chẳng ngờ gã.
Mã Giám Sinh,
Vẫn là một đứa phong tình đã quen (Truyện Kiều)


gạo cẩm

ɣa̰ːʔw˨˩ kə̰m˧˩˧

ɣa̰ːw˨˨ kəm˧˩˨

ɣaːw˨˩˨ kəm˨˩˦

ɣaːw˨˨ kəm˧˩

ɣa̰ːw˨˨ kəm˧˩

ɣa̰ːw˨˨ kə̰ʔm˧˩

Thứ gạo nếp đen thường dùng để cất rượu.


hiệp hội

hiə̰ʔp˨˩ ho̰ʔj˨˩

hiə̰p˨˨ ho̰j˨˨

hiəp˨˩˨ hoj˨˩˨

hiə̰p˨˨ ho̰j˨˨

Tổ chức quần chúng gồm nhiều tổ chức nhỏ hơn, có tính chất như một hội.


hiệp ước

hiə̰ʔp˨˩ ɨək˧˥

hiə̰p˨˨ ɨə̰k˩˧

hiəp˨˩˨ ɨək˧˥

hiəp˨˨ ɨək˩˩

hiə̰p˨˨ ɨək˩˩

hiə̰p˨˨ ɨə̰k˩˧

Điều ước loại quan trọng nhất do hai hay nhiều nước kí kết, trong đó ghi rõ những điều cam kết của các bên về những vấn đề chính trị, quân sự, kinh tế, văn hoá.

Hiệp ước hữu nghị và hợp tác giữa hai nước.

Hiệp ước quân sự.

Hiệp ước quốc tế.


hàng xóm

ha̤ːŋ˨˩ sɔm˧˥

haːŋ˧˧ sɔ̰m˩˧

haːŋ˨˩ sɔm˧˥

haːŋ˧˧ sɔm˩˩

haːŋ˧˧ sɔ̰m˩˧

Người ở cùng một xóm hoặc nói chung người láng giềng, trong quan hệ với nhau.

Người hàng xóm.

Hàng xóm tối lửa tắt đèn có nhau.


hạnh kiểm

ha̰ʔjŋ˨˩ kiə̰m˧˩˧

ha̰n˨˨ kiəm˧˩˨

han˨˩˨ kiəm˨˩˦

hajŋ˨˨ kiəm˧˩

ha̰jŋ˨˨ kiəm˧˩

ha̰jŋ˨˨ kiə̰ʔm˧˩

Phẩm chất, đạo đức biểu hiện trong việc làm, trong cách đối xử với mọi người.

Nhận xét về hạnh kiểm của học sinh.

Hạnh kiểm tốt.


hậu quả

hə̰ʔw˨˩ kwa̰ː˧˩˧

hə̰w˨˨ kwaː˧˩˨

həw˨˩˨ waː˨˩˦

həw˨˨ kwaː˧˩

hə̰w˨˨ kwaː˧˩

hə̰w˨˨ kwa̰ːʔ˧˩

Khắc phục hậu quả chiến tranh.

Hậu quả của một việc làm thiếu suy nghĩ.


học giả

ha̰ʔwk˨˩ za̰ː˧˩˧

ha̰wk˨˨ jaː˧˩˨

hawk˨˩˨ jaː˨˩˦

hawk˨˨ ɟaː˧˩

ha̰wk˨˨ ɟaː˧˩

ha̰wk˨˨ ɟa̰ːʔ˧˩

Người chuyên nghiên cứu, có tri thức khoa học sâu rộng.

Một học giả uyên bác.


học thức

ha̰ʔwk˨˩ tʰɨk˧˥

ha̰wk˨˨ tʰɨ̰k˩˧

hawk˨˩˨ tʰɨk˧˥

hawk˨˨ tʰɨk˩˩

ha̰wk˨˨ tʰɨk˩˩

ha̰wk˨˨ tʰɨ̰k˩˧

Tri thức do học tập mà có (nói khái quát).

Một người có học thức.


học viện

ha̰ʔwk˨˩ viə̰ʔn˨˩

ha̰wk˨˨ jiə̰ŋ˨˨

hawk˨˩˨ jiəŋ˨˩˨

ha̰wk˨˨ viə̰n˨˨

Âm Hán-Việt của chữ Hán 學 (“học”) và 院 (“viện”).

Học viện thủy lợi và điện lực.


hội chứng

ho̰ʔj˨˩ ʨɨŋ˧˥

ho̰j˨˨ ʨɨ̰ŋ˩˧

hoj˨˩˨ ʨɨŋ˧˥

ho̰j˨˨ ʨɨŋ˩˩

ho̰j˨˨ ʨɨ̰ŋ˩˧

Tập hợp nhiều triệu chứng cùng xuất hiện của bệnh.

Hội chứng viêm màng não.


khoai tây

xwaːj˧˧ təj˧˧

kʰwaːj˧˥ təj˧˥

kʰwaːj˧˧ təj˧˧

xwaːj˧˥ təj˧˥

xwaːj˧˥˧ təj˧˥˧

Cây cùng họ với cà, củ tròn, có vỏ màu vàng nhạt hay nâu nhạt, chứa nhiều bột, dùng để ăn.

Nấu canh khoai tây.

Khoai tây chiên giòn.


khán giả

xaːn˧˥ za̰ː˧˩˧

kʰa̰ːŋ˩˧ jaː˧˩˨

kʰaːŋ˧˥ jaː˨˩˦

xaːn˩˩ ɟaː˧˩

xa̰ːn˩˧ ɟa̰ːʔ˧˩

Khán giả vỗ tay ca ngợi.


khí huyết

kʰḭ˩˧ hwiə̰k˩˧

kʰi˧˥ hwiək˧˥

xḭ˩˧ hwiə̰t˩˧

Khí huyết dồi dào.

Anh em cùng khí huyết với nhau.


khăn

Đồ bằng vải bay bằng tơ chít trên đầu, quàng vào cổ, trải trên bàn, hoặc dùng để lau chùi...

Khăn lượt.

Khăn bàn.

Khăn lau.

Khăn chầu áo ngự.

Khăn và áo đội và mặc lúc lên đồng hầu bóng.


kẻ chợ

kɛ̰˧˩˧ ʨə̰ːʔ˨˩

kɛ˧˩˨ ʨə̰ː˨˨

kɛ˨˩˦ ʨəː˨˩˨

kɛ̰ʔ˧˩ ʨə̰ː˨˨

Người kẻ chợ.


kẻ cướp

kɛ̰˧˩˧ kɨəp˧˥

kɛ˧˩˨ kɨə̰p˩˧

kɛ˨˩˦ kɨəp˧˥

kɛ̰ʔ˧˩ kɨə̰p˩˧

Hành động kẻ cướp.


kẻ khó

kɛ˧˩˨ kʰɔ̰˩˧

kɛ̰ʔ˧˩ xɔ̰˩˧


kỳ tích

Những kỳ tích của công cuộc thám hiểm không gian vũ trụ.


liên bộ

liən˧˧ ɓo̰ʔ˨˩

liəŋ˧˥ ɓo̰˨˨

liəŋ˧˧ ɓo˨˩˨

liən˧˥ ɓo̰˨˨

liən˧˥˧ ɓo̰˨˨

Hai hay nhiều bộ phối hợp với nhau (cùng làm việc gì).

Thông tư liên bộ.

Hội nghị liên bộ.


luyện tinh

lwiə̰ʔn˨˩ tïŋ˧˧

lwiə̰ŋ˨˨ tïn˧˥

lwiəŋ˨˩˨ tɨn˧˧

lwiən˨˨ tïŋ˧˥

lwiə̰n˨˨ tïŋ˧˥

lwiə̰n˨˨ tïŋ˧˥˧

Phép lấy ra một chất ở trạng thái nguyên chất bằng cách chưng lại.


luận cứ

lwə̰ʔn˨˩ kɨ˧˥

lwə̰ŋ˨˨ kɨ̰˩˧

lwəŋ˨˩˨ kɨ˧˥

lwə̰n˨˨ kɨ˩˩

lwə̰n˨˨ kɨ̰˩˧

Lý lẽ vận dụng để chứng minh, khẳng định hay bác bỏ.


luật gia

lwə̰ʔt˨˩ zaː˧˧

lwə̰k˨˨ jaː˧˥

lwək˨˩˨ jaː˧˧

lwət˨˨ ɟaː˧˥

lwə̰t˨˨ ɟaː˧˥

lwə̰t˨˨ ɟaː˧˥˧


lái buôn

laːj˧˥ ɓuən˧˧

la̰ːj˩˧ ɓuəŋ˧˥

laːj˧˥ ɓuəŋ˧˧

laːj˩˩ ɓuən˧˥

la̰ːj˩˧ ɓuən˧˥˧

Người chuyên nghề buôn bán lớn và buôn bán đường dài.


lãnh thổ

laʔajŋ˧˥ tʰo̰˧˩˧

lan˧˩˨ tʰo˧˩˨

lan˨˩˦ tʰo˨˩˦

la̰jŋ˩˧ tʰo˧˩

lajŋ˧˩ tʰo˧˩

la̰jŋ˨˨ tʰo̰ʔ˧˩


lý do

Điều nêu lên làm căn cứ để giải thích, dẫn chứng.

Tuyên bố lý do của cuộc họp.

Em cho biết lý do em nghỉ học hôm qua.


lý lịch

li˧˥ lḭ̈ʔk˨˩

Lý lịch cán bộ.

Nộp lý lịch cho vụ Tổ chức.


lăng trụ

laŋ˧˧ tʂu˨˩˨

laŋ˧˥˧ tʂṵ˨˨

Đa diện có hai mặt (đáy) song song với nhau, còn các mặt khác (các mặt bên) đều là những hình bình hành.


lương tri

lɨəŋ˧˥ tʂi˧˥

lɨəŋ˧˧ tʂi˧˧

lɨəŋ˧˥ tʂi˧˥

lɨəŋ˧˥˧ tʂi˧˥˧

Khả năng phê phán đúng và biết nhận định tinh vi, không thiên lệch, trước những vấn đề không giải quyết được bằng lý luận khoa học, kiến thức chuyên môn.


lẽ phải

lɛʔɛ˧˥ fa̰ːj˧˩˧

lɛ˧˩˨ faːj˧˩˨

lɛ˨˩˦ faːj˨˩˦

lɛ̰˩˧ faːj˧˩

lɛ̰˨˨ fa̰ːʔj˧˩

Làm theo lẽ phải.

Nhìn ra lẽ phải.

Lẽ phải bao giờ cũng thắng.


lễ nghi

Toàn thể những cách làm thông thường theo phong tục, áp dụng khi tiến hành một cuộc lễ.

Đám tang cử hành theo lễ nghi đơn giản.


lễ vật

leʔe˧˥ və̰ʔt˨˩

le˧˩˨ jə̰k˨˨

le˨˩˦ jək˨˩˨

Lễ vật của nhà trai.

Mang lễ vật lên chùa.


mái tóc

ma̰ːj˩˧ ta̰wk˩˧

ma̰ːj˩˧ ta̰wk˩˧

Sửa lại mái tóc.

Mái tóc điểm sương.


mè xửng

mɛ̤˨˩ sɨ̰ŋ˧˩˧

mɛ˧˧ sɨ̰ʔŋ˧˩


mứt

Âm phi Hán-Việt của tiếng Trung Quốc 蜜 (HV: mật). Từ sinh đôi của mật.

Thứ kẹo làm bằng hoa quả hoặc mấy thứ củ (khoai, cà rốt...) nấu với đường.

Mứt bí.

Mứt sen.


ngõ cụt

ŋɔʔɔ˧˥ kṵʔt˨˩

ŋɔ˨˩˦ kuk˨˩˨


người yêu

ŋɨə̤j˨˩ iəw˧˧

ŋɨəj˧˧ iəw˧˥

ŋɨəj˨˩ iəw˧˧

ŋɨəj˧˧ iəw˧˥

ŋɨəj˧˧ iəw˧˥˧

Người có quan hệ tình yêu với một người khác nào đó, trong quan hệ giữa hai người với nhau.


ngưỡng

Đại lượng xác định của một dạng năng lượng (ánh sáng, âm thanh, mùi vị, v.v.) mà phải vượt qua nó mới gây ra được cảm giác tương ứng.

ngưỡng nhìn

vượt quá ngưỡng của tình bạn

giá cà phê đã chạm ngưỡng thấp nhất

Đoạn gỗ, tre... ở mé dưới khung cửa, giữ cho khung cửa vững.


nhân loại học

ɲən˧˧ lwa̰ːʔj˨˩ ha̰ʔwk˨˩

ɲəŋ˧˥ lwa̰ːj˨˨ ha̰wk˨˨

ɲəŋ˧˧ lwaːj˨˩˨ hawk˨˩˨

ɲən˧˥ lwaːj˨˨ hawk˨˨

ɲən˧˥ lwa̰ːj˨˨ ha̰wk˨˨

ɲən˧˥˧ lwa̰ːj˨˨ ha̰wk˨˨

Khoa học về con người, gồm có trường phái nghiên cứu những đặc trưng trong hình thái của các giống, chủ yếu bằng cách xác định các kích thước (nhân loại học hình thái) và trường phái nghiên cứu các sự kiện văn hóa xuất phát từ nguyên lý cho rằng điều kiện hiểu biết con người là đặt con người vào môi trường xã hội (nhân loại học văn hóa, phân thành hai ngành là dân tộc học và tâm lý xã hội).


nạn nhân

na̰ːʔn˨˩ ɲən˧˧

na̰ːŋ˨˨ ɲəŋ˧˥

naːŋ˨˩˨ ɲəŋ˧˧

naːn˨˨ ɲən˧˥

na̰ːn˨˨ ɲən˧˥

na̰ːn˨˨ ɲən˧˥˧

Người bị nạn hoặc người phải chịu hậu quả của một tai họa xã hội hay một chế độ bất công.

Đưa nạn nhân đi cấp cứu.

Nạn nhân của chiến tranh.

Nạn nhân của chính sách apartheid.


nền tảng

ne̤n˨˩ ta̰ːŋ˧˩˧

nen˧˧ taːŋ˧˩˨

nəːŋ˨˩ taːŋ˨˩˦

nen˧˧ taːŋ˧˩

nen˧˧ ta̰ːʔŋ˧˩

Bộ phận vững chắc dựa trên đó các bộ phận khác tồn tại và phát triển.

Công nghiệp nặng là nền tảng của nền kinh tế quốc dân.


nố

Một nố nợ.

Lũ, bọn, ngữ; ý nói về một nhóm người cách khinh dể.

Nố cướp này thật táo tợn.


phân số

fən˧˥˧ ʂo̰˩˧

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-phân số.wav

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-phân số.wav

Số biểu thị một hay nhiều phần của một đơn vị được chia thành những phần bằng nhau và thường được viết dưới dạng xy.


phúc lợi

fuk˧˥ lə̰ːʔj˨˩

fṵk˩˧ lə̰ːj˨˨

fuk˧˥ ləːj˨˩˨

fuk˩˩ ləːj˨˨

fuk˩˩ lə̰ːj˨˨

fṵk˩˧ lə̰ːj˨˨

Lợi ích mà mọi người có thể được hưởng không phải trả tiền hoặc chỉ phải trả một phần.

Xây dựng quỹ phúc lợi.

Các công trình phúc lợi.


phương châm

fɨəŋ˧˧ ʨəm˧˧

fɨəŋ˧˥ ʨəm˧˥

fɨəŋ˧˧ ʨəm˧˧

fɨəŋ˧˥ ʨəm˧˥

fɨəŋ˧˥˧ ʨəm˧˥˧

Tư tưởng chỉ đạo hành động, thường được diễn đạt bằng câu ngắn gọn.

Phương châm học kết hợp với hành.

Nắm vững đường lối, phương châm, phương hướng.


phương thức

fɨəŋ˧˧ tʰɨk˧˥

fɨəŋ˧˥ tʰɨ̰k˩˧

fɨəŋ˧˧ tʰɨk˧˥

fɨəŋ˧˥ tʰɨk˩˩

fɨəŋ˧˥˧ tʰɨ̰k˩˧

Cách thức và phương pháp (nói tổng quát).

Phương thức đấu tranh.

Phương thức trả lương theo sản phẩm.


phế phẩm

fe˧˥ fə̰m˧˩˧

fḛ˩˧ fə̰ʔm˧˩

Sản phẩm không đúng quy cách, phẩm chất đã quy định.

Giảm tỉ lệ phế phẩm.

Hàng phế phẩm.


quan chức

kwaːn˧˧ ʨɨk˧˥

kwaːŋ˧˥ ʨɨ̰k˩˧

waːŋ˧˧ ʨɨk˧˥

kwaːn˧˥ ʨɨk˩˩

kwaːn˧˥˧ ʨɨ̰k˩˧

Người có chức vụ cao trong bộ máy nhà nước.

Quan chức địa phương.


quả cân

kwa̰ː˧˩˧ kən˧˧

kwaː˧˩˨ kəŋ˧˥

waː˨˩˦ kəŋ˧˧

kwaː˧˩ kən˧˥

kwa̰ːʔ˧˩ kən˧˥˧

Vật có khối lượng nhất định, dùng để xác định khối lượng của những vật khác bằng cái cân.


ruột thừa

zuət˨˩ tʰɨ̤ə˨˩

ʐuək˨˨ tʰɨə˧˧

ɹuək˨˩˨ tʰɨə˨˩

ɹuət˨˨ tʰɨə˧˧

Mẩu ruột nhỏ hình giun chìa ra ở đầu trên ruột già, không có tác dụng gì trong việc tiêu hoá.

Viêm ruột thừa.

Mổ cắt ruột thừa.


sơn lâm

səːn˧˧ ləm˧˧

ʂəːŋ˧˥ ləm˧˥

ʂəːŋ˧˧ ləm˧˧

ʂəːn˧˥ ləm˧˥

ʂəːn˧˥˧ ləm˧˥˧

Chốn sơn lâm.


sương giá

sɨəŋ˧˧ zaː˧˥

ʂɨəŋ˧˥ ja̰ː˩˧

ʂɨəŋ˧˧ jaː˧˥

ʂɨəŋ˧˥ ɟaː˩˩

ʂɨəŋ˧˥˧ ɟa̰ː˩˧

Sương rất giá lạnh nhưng chưa đông thành những hạt băng.


sắc đẹp

sak˧˥ ɗɛ̰ʔp˨˩

ʂa̰k˩˧ ɗɛ̰p˨˨

ʂak˧˥ ɗɛp˨˩˨

ʂak˩˩ ɗɛ̰p˨˨

ʂa̰k˩˧ ɗɛ̰p˨˨


sứ quán

sɨ˧˥ kwaːn˧˥

ʂɨ̰˩˧ kwa̰ːŋ˩˧

ʂɨ˩˩ kwaːn˩˩

ʂɨ̰˩˧ kwa̰ːn˩˧

Tên gọi chung các cơ quan ngoại giao ở nước ngoài, như đại sứ quán, công sứ quán.


tay chơi

taj˧˧ ʨəːj˧˧

taj˧˥ ʨəːj˧˥

taj˧˧ ʨəːj˧˧

taj˧˥ ʨəːj˧˥

taj˧˥˧ ʨəːj˧˥˧

Người hay tìm và hưởng những thú vui hư hỏng.


tay sai

taj˧˥ ʂaːj˧˥

taj˧˧ ʂaːj˧˧

taj˧˥ ʂaːj˧˥

taj˧˥˧ ʂaːj˧˥˧

Kẻ chịu cho kẻ khác sai khiến làm những việc phi nghĩa.

Làm tay sai cho giặc.


tay trắng

taj˧˥ tʂa̰ŋ˩˧

taj˧˧ tʂaŋ˧˥

taj˧˥ tʂaŋ˩˩

taj˧˥˧ tʂa̰ŋ˩˧

Tình trạng không có chút vốn liếng, của cải gì.

Từ tay trắng mà làm nên.

Tay trắng vẫn hoàn tay trắng.


thiên nga

tʰiən˧˧ ŋaː˧˧

tʰiəŋ˧˥ ŋaː˧˥

tʰiəŋ˧˧ ŋaː˧˧

tʰiən˧˥ ŋaː˧˥

tʰiən˧˥˧ ŋaː˧˥˧

Chim ở nước, cỡ lớn, cùng họ với ngỗng, lông trắng hoặc đen, sống ở phương Bắc, thường nuôi làm cảnh.


thiếu sót

tʰiəw˧˥ sɔt˧˥

tʰiə̰w˩˧ ʂɔ̰k˩˧

tʰiəw˧˥ ʂɔk˧˥

tʰiəw˩˩ ʂɔt˩˩

tʰiə̰w˩˧ ʂɔ̰t˩˧

Những thiếu sót trong bản báo cáo.

Thấy được thiếu sót của bản thân.

Bổ khuyết kịp thời những thiếu sót.


thành

Thành cao hào sâu.

Mặt trong của một vật chứa, từ miệng xuống, không kể đáy.

Thành giếng.

Thành bể.

Thành vại.

Mít tinh toàn thành.

Tự vệ thành.

Vàng mười thành.


thái giám

tʰaːj˧˥ zaːm˧˥

tʰa̰ːj˩˧ ja̰ːm˩˧

tʰaːj˧˥ jaːm˧˥

tʰaːj˩˩ ɟaːm˩˩

tʰa̰ːj˩˧ ɟa̰ːm˩˧


thâm tâm

tʰəm˧˧ təm˧˧

tʰəm˧˥ təm˧˥

tʰəm˧˧ təm˧˧

tʰəm˧˥ təm˧˥

tʰəm˧˥˧ təm˧˥˧

Nơi tâm tư sâu kín trong lòng (không bộc lộ ra ngoài).

Trong thâm tâm không muốn.


thôn trang

tʰon˧˧ ʨaːŋ˧˧

tʰoŋ˧˥ tʂaːŋ˧˥

tʰoŋ˧˧ tʂaːŋ˧˧

tʰon˧˥ tʂaːŋ˧˥

tʰon˧˥˧ tʂaːŋ˧˥˧


thông tri

tʰəwŋ˧˧ ʨi˧˧

tʰəwŋ˧˥ tʂi˧˥

tʰəwŋ˧˧ tʂi˧˧

tʰəwŋ˧˥ tʂi˧˥

tʰəwŋ˧˥˧ tʂi˧˥˧

Giấy của chính quyền hay đoàn thể báo cho mọi người biết một việc gì.

Gửi thông tri cho đoàn viên.


thượng lưu

tʰɨə̰ʔŋ˨˩ liw˧˧

tʰɨə̰ŋ˨˨ lɨw˧˥

tʰɨəŋ˨˩˨ lɨw˧˧

tʰɨəŋ˨˨ lɨw˧˥

tʰɨə̰ŋ˨˨ lɨw˧˥

tʰɨə̰ŋ˨˨ lɨw˧˥˧

Thượng lưu sông.


thượng nghị viện

tʰɨə̰ʔŋ˨˩ ŋḭʔ˨˩ viə̰ʔn˨˩

tʰɨə̰ŋ˨˨ ŋḭ˨˨ jiə̰ŋ˨˨

tʰɨəŋ˨˩˨ ŋi˨˩˨ jiəŋ˨˩˨

tʰɨəŋ˨˨ ŋi˨˨ viən˨˨

tʰɨə̰ŋ˨˨ ŋḭ˨˨ viə̰n˨˨

Một trong hai viện của quốc hội hay nghị viện ở một số nước, được bầu ra theo nguyên tắc hạn chế hoặc được chỉ định; phân biệt với hạ nghị viện.


thể xác

tʰḛ˧˩˧ saːk˧˥

tʰe˧˩˨ sa̰ːk˩˧

tʰe˨˩˦ saːk˧˥

tʰe˧˩ saːk˩˩

tʰḛʔ˧˩ sa̰ːk˩˧


thủ đoạn

tʰṵ˧˩˧ ɗwa̰ːʔn˨˩

tʰu˧˩˨ ɗwa̰ːŋ˨˨

tʰu˨˩˦ ɗwaːŋ˨˩˨

tʰu˧˩ ɗwan˨˨

tʰu˧˩ ɗwa̰n˨˨

tʰṵʔ˧˩ ɗwa̰n˨˨

Cách hành động theo chiều hướng chuyển thiệt hại của người khác thành lợi ích của mình.

Dùng thủ đoạn để lừa gạt.

Thủ đoạn sản xuất.


thực thể

tʰɨ̰ʔk˨˩ tʰḛ˧˩˧

tʰɨ̰k˨˨ tʰe˧˩˨

tʰɨk˨˩˨ tʰe˨˩˦

tʰɨk˨˨ tʰe˧˩

tʰɨ̰k˨˨ tʰe˧˩

tʰɨ̰k˨˨ tʰḛʔ˧˩

Con người là một thực thể xã hội.


tiền bạc

tiə̤n˨˩ ɓa̰ːʔk˨˩

tiəŋ˧˧ ɓa̰ːk˨˨

tiəŋ˨˩ ɓaːk˨˩˨

tiən˧˧ ɓaːk˨˨

tiən˧˧ ɓa̰ːk˨˨

Tiền để sử dụng, chi tiêu (nói khái quát).

Tiền bạc eo hẹp.


tiểu tiết

tiə̰w˧˩˧ tiət˧˥

tiəw˧˩˨ tiə̰k˩˧

tiəw˨˩˦ tiək˧˥

tiəw˧˩ tiət˩˩

tiə̰ʔw˧˩ tiə̰t˩˧


tri thức

tʂi˧˥ tʰɨ̰k˩˧

tʂi˧˧ tʰɨk˧˥

tʂi˧˥ tʰɨk˩˩

tʂi˧˥˧ tʰɨ̰k˩˧

Những điều hiểu biết có hệ thống về sự vật, hiện tượng tự nhiên hoặc xã hội (nói khái quát).

Tri thức khoa học.

Nắm vững tri thức nghề nghiệp.


trát

Lính lệ cầm trát về làng bắt phu.

Một công đoạn trong việc xây dựng, với việc dùng nguyên liệu để làm phẳng các tường, nền hay trém vật liệu vào những chỗ hở, lồi lõm rồi chà đi chà lại nhiều lần.

Trát tường.

Thoa son trát phấn.


trí óc

tʂḭ˩˧ a̰wk˩˧

tʂḭ˩˧ a̰wk˩˧

Óc của con người, coi là biểu trưng của khả năng nhận thức, tư duy.

Mở mang trí óc.

Trí óc minh mẫn.

Lao động trí óc.


trận địa

ʨə̰ʔn˨˩ ɗḭʔə˨˩

tʂə̰ŋ˨˨ ɗḭə˨˨

tʂəŋ˨˩˨ ɗiə˨˩˨

tʂən˨˨ ɗiə˨˨

tʂə̰n˨˨ ɗḭə˨˨

Khu vực địa hình dùng để bố trí lực lượng chiến đấu.

Trận địa pháo.

Lọt vào trận địa.


trở ngại

ʨə̰ː˧˩˧ ŋa̰ːʔj˨˩

tʂəː˧˩˨ ŋa̰ːj˨˨

tʂəː˨˩˦ ŋaːj˨˩˨

tʂəː˧˩ ŋaːj˨˨

tʂəː˧˩ ŋa̰ːj˨˨

tʂə̰ːʔ˧˩ ŋa̰ːj˨˨

Công việc gặp nhiều trở ngại.

Gây trở ngại cho việc thực hiện kế hoạch.


tà vẹt

ta̤ː˨˩ vɛ̰ʔt˨˩

taː˧˧ jɛ̰k˨˨

taː˨˩ jɛk˨˩˨

taː˧˧ vɛ̰t˨˨

Thanh gỗ, sắt hoặc bê tông dùng để kê ngang dưới đường ray.

Bắt đường ray vào tà vẹt.


tài khoản

ta̤ːj˨˩ xwa̰ːn˧˩˧

taːj˧˧ kʰwaːŋ˧˩˨

taːj˨˩ kʰwaːŋ˨˩˦

taːj˧˧ xwa̰ʔn˧˩

Số kế toán dùng để phản ánh tình hình biến động của các loại vốn và nguồn vốn.

Tài khoản tiền gửi ngân hàng.


tài nguyên

ta̤ːj˨˩ ŋwiən˧˧

taːj˧˧ ŋwiəŋ˧˥

taːj˨˩ ŋwiəŋ˧˧

taːj˧˧ ŋwiən˧˥

taːj˧˧ ŋwiən˧˥˧

Những phương tiện thiên nhiên biến thành hoặc tạo nên của cải khi được sử dụng.

Quặng, rừng, các nguồn năng lượng... là những tài nguyên.


tài đức

ta̤ːj˨˩ ɗɨk˧˥

taːj˧˧ ɗɨ̰k˩˧

taːj˨˩ ɗɨk˧˥

taːj˧˧ ɗɨk˩˩

taːj˧˧ ɗɨ̰k˩˧

Những bậc tài đức.


tâm trạng

təm˧˧ ʨa̰ːʔŋ˨˩

təm˧˥ tʂa̰ːŋ˨˨

təm˧˧ tʂaːŋ˨˩˨

təm˧˥ tʂaːŋ˨˨

təm˧˥ tʂa̰ːŋ˨˨

təm˧˥˧ tʂa̰ːŋ˨˨

Tâm trạng vui vẻ, phấn chấn.

Tâm trạng sảng khoái lúc ban mai.

Có tâm trạng hoài nghi, chán nản của kẻ liên tiếp bị thất bại.


tính năng

tḭ̈n˩˧ naŋ˧˥

tḭ̈ŋ˩˧ naŋ˧˥˧

Đặc điểm của một phương tiện chiến tranh về mặt tác dụng trong chiến đấu.

Tính năng của pháo tự hành.


tính nết

tḭ̈n˩˧ nḛt˩˧

tɨn˧˥ nəːt˧˥

tḭ̈ŋ˩˧ nḛt˩˧

Tính nết hiền lành.

Tính nết dễ thương.


tầng lớp

tə̤ŋ˨˩ ləːp˧˥

təŋ˧˧ lə̰ːp˩˧

təŋ˨˩ ləːp˧˥

təŋ˧˧ ləːp˩˩

təŋ˧˧ lə̰ːp˩˧

Tập hợp người thuộc một hoặc nhiều giai cấp trong xã hội, có địa vị kinh tế, xã hội và những lợi ích như nhau.

Tầng lớp lao động.

Tầng lớp trí thức.


tặng phẩm

ta̰ʔŋ˨˩ fə̰m˧˩˧

ta̰ŋ˨˨ fəm˧˩˨

taŋ˨˩˨ fəm˨˩˦

ta̰ŋ˨˨ fəm˧˩

ta̰ŋ˨˨ fə̰ʔm˧˩

Mua tặng phẩm mừng đám cưới.

Một tặng phẩm quý giá.


tội ác

to̰ʔj˨˩ aːk˧˥

to̰j˨˨ a̰ːk˩˧

toj˨˩˨ aːk˧˥

to̰j˨˨ aːk˩˩

to̰j˨˨ a̰ːk˩˧

Tội rất nghiêm trọng, cả về mặt pháp luật và đạo đức.

Tội ác giết người cướp của.

Diệt chủng là tội ác tày trời.


uy tín

Một nhà khoa học có uy tín.

Gây uy tín.

Làm mất uy tín.


uất hận

wət˧˥ hə̰ʔn˨˩

wə̰k˩˧ hə̰ŋ˨˨

wək˧˥ həŋ˨˩˨

wət˩˩ hə̰n˨˨

wə̰t˩˧ hə̰n˨˨

Nỗi căm giận sâu sắc chất chứa âm ỉ trong lòng.

Lòng đầy uất hận.

Ôm niềm uất hận.


vàng tây

va̤ːŋ˨˩ təj˧˧

jaːŋ˧˧ təj˧˥

jaːŋ˨˩ təj˧˧

vaːŋ˧˧ təj˧˥

vaːŋ˧˧ təj˧˥˧


vòng hoa

va̤wŋ˨˩ hwaː˧˧

jawŋ˧˧ hwaː˧˥

jawŋ˨˩ hwaː˧˧

vawŋ˧˧ hwa˧˥˧

Viếng một vòng hoa.


xe bò

Xe thô sơ có hai bánh, thường do trâu bò kéo, dùng để chuyên chở vật nặng.

Đánh xe bò.


xe cộ

Xe cộ qua lại.

Tai nạn xe cộ.


xóm giềng

sɔm˧˥ zə̤ŋ˨˩

sɔ̰m˩˧ jəŋ˧˧

sɔ̰m˩˧ ɟəŋ˧˧

Bà con xóm giềng.

Có xóm giềng giúp đỡ.

Tình xóm giềng.


áo choàng

aːw˧˥ ʨwa̤ːŋ˨˩

a̰ːw˩˧ ʨwaːŋ˧˧

aːw˧˥ ʨwaːŋ˨˩

aːw˩˩ ʨwaŋ˧˧

a̰ːw˩˧ ʨwaŋ˧˧

Áo rộng, dài đến đầu gối, dùng khoác ngoài để giữ vệ sinh trong khi làm việc hoặc để chống rét.


áo giáp

aːw˧˥ zaːp˧˥

a̰ːw˩˧ ja̰ːp˩˧

aːw˧˥ jaːp˧˥

aːw˩˩ ɟaːp˩˩

a̰ːw˩˧ ɟa̰ːp˩˧

Bộ đồ mặc làm bằng chất liệu có sức chống đỡ với binh khí hoặc nói chung với những vật gây tổn hại, nguy hiểm cho cơ thể.

Mặc áo giáp ra trận.


áp suất

aːp˧˥ swət˧˥

a̰ːp˩˧ ʂwə̰k˩˧

aːp˧˥ ʂwək˧˥

aːp˩˩ ʂwət˩˩

a̰ːp˩˧ ʂwə̰t˩˧

Đại lượng vật lí có trị số bằng áp lực trên một đơn vị diện tích.

Áp suất khí quyển.


ý tưởng

i˧˥ tɨə̰ŋ˧˩˧

ḭ˩˧ tɨə̰ʔŋ˧˩

Ý tưởng cao xa.


đạo luật

ɗa̰ːʔw˨˩ lwə̰ʔt˨˩

ɗa̰ːw˨˨ lwə̰k˨˨

ɗaːw˨˩˨ lwək˨˩˨

ɗaːw˨˨ lwət˨˨

ɗa̰ːw˨˨ lwə̰t˨˨

Hiến pháp là một đạo luật cơ bản của nhà nước (HNĐ).

Các đạo luật về bảo vệ quyền công dân.


đất liền

ɗət˧˥ liə̤n˨˩

ɗə̰k˩˧ liəŋ˧˧

ɗək˧˥ liəŋ˨˩

ɗət˩˩ liən˧˧

ɗə̰t˩˧ liən˧˧

Phần mặt đất nối liền với nhau thành một vùng tương đối rộng.

Rời đảo trở về đất liền.


đậu phụ

ɗə̰ʔw˨˩ fṵʔ˨˩

ɗəw˨˩˨ fu˨˩˨

Món ăn làm bằng bột đậu nành nấu và ép thành bánh.

Làm đậu phụ tại nhà.


đặc tính

ɗa̰ʔk˨˩ tïŋ˧˥

ɗa̰k˨˨ tḭ̈n˩˧

ɗak˨˩˨ tɨn˧˥

ɗa̰k˨˨ tïŋ˩˩

ɗa̰k˨˨ tḭ̈ŋ˩˧

Tính chất riêng, không giống với tính chất các sự vật khác.

Thích cái mới, cái lạ là đặc tính của tuổi trẻ.


ấu trùng

ə̰w˩˧ tʂuŋ˧˧

ə̰w˩˧ tʂuŋ˧˧

Dạng của loài động vật mới nở từ trứng ra và đã có đời sống tự do.


sóc vọng

sawk˧˥ va̰ʔwŋ˨˩

ʂa̰wk˩˧ ja̰wŋ˨˨

ʂawk˧˥ jawŋ˨˩˨

ʂawk˩˩ vawŋ˨˨

ʂawk˩˩ va̰wŋ˨˨

ʂa̰wk˩˧ va̰wŋ˨˨

Vị trí của Mặt Trăng (và nói chung của một hành tinh) giao hội hoặc xung đối với Mặt trời.


hào khí

ha̤ːw˨˩ xi˧˥

haːw˧˧ kʰḭ˩˧

haːw˨˩ kʰi˧˥

Hào khí của người chiến thắng.


lữ điếm

lɨʔɨ˧˥ ɗiəm˧˥

lɨ˧˩˨ ɗiə̰m˩˧

lɨ˨˩˦ ɗiəm˧˥

lɨ̰˩˧ ɗiəm˩˩

lɨ̰˨˨ ɗiə̰m˩˧


môn phái

moŋ˧˥ fa̰ːj˩˧

moŋ˧˧ faːj˧˥

mon˧˥˧ fa̰ːj˩˧


nền nếp

nəːŋ˨˩ nep˧˥

Toàn bộ những quy định và thói quen để duy trì sự ổn định, trật tự, có tổ chức trong công việc hoặc sinh hoạt.

giữ gìn nền nếp gia phong

công việc đã đi vào nền nếp

Thói quen giữ gìn những cách làm việc hợp lí và sự sinh hoạt có kỉ luật, có trật tự, có tổ chức.

Gian nhà thanh bạch nhưng rõ vẻ nền nếp lâu đời (Nguyễn Đình Thi)


ranh con

zajŋ˧˧ kɔn˧˧

ɹajŋ˧˥ kɔn˧˥

ɹajŋ˧˥˧ kɔn˧˥˧

Trẻ con tinh quái (thường dùng làm tiếng chửi mắng).

Đồ ranh con!


tang lễ

taːŋ˧˧ leʔe˧˥

taːŋ˧˥ le˧˩˨

taːŋ˧˧ le˨˩˦

taːŋ˧˥˧ lḛ˨˨

Các nghi lễ chôn cất người chết (nói tổng quát); lễ tang.

Tang lễ được cử hành trọng thể.


tang tích

taːŋ˧˧ tïk˧˥

taːŋ˧˥ tḭ̈t˩˧

taːŋ˧˧ tɨt˧˥

taːŋ˧˥ tïk˩˩

taːŋ˧˥˧ tḭ̈k˩˧

Dấu vết còn để lại của hành động phạm pháp.

Lau sạch những vết máu để mất tang tích.


tay trong

taj˧˧ ʨawŋ˧˧

taj˧˥ tʂawŋ˧˥

taj˧˧ tʂawŋ˧˧

taj˧˥ tʂawŋ˧˥

taj˧˥˧ tʂawŋ˧˥˧

Người ở bên trong một tổ chức nào đó mà giúp đỡ cho người bên ngoài, trong quan hệ với người bên ngoài ấy.

Nhờ có tay trong cho biết tình hình.


thôn quê

tʰoŋ˧˥ kwe˧˥

tʰon˧˥˧ kwe˧˥˧

Từ thành thị đến thôn quê.


tà tâm

ta̤ː˨˩ təm˧˧

taː˧˧ təm˧˥˧


tôm

Động vật thân giáp, không có mai cứng, bụng dài, có nhiều chân bơi, sống dưới nước.

Đắt như tôm tươi.


tù và

Dụng cụ để báo hiệu ở nông thôn thời trước, làm bằng sừng trâu, bò hoặc vỏ ốc, dùng hơi để thổi, tiếng vang xa.

Thổi tù và.

Hồi tù và rúc lên.


bá quyền

ɓa̰ː˩˧ kwŋ˧˧

ɓa̰ː˩˧ kwn˧˧


bá vương

ɓaː˧˥ vɨəŋ˧˧

ɓa̰ː˩˧ jɨəŋ˧˥

ɓaː˧˥ jɨəŋ˧˧

ɓaː˩˩ vɨəŋ˧˥

ɓa̰ː˩˧ vɨəŋ˧˥˧

Người làm nên nghiệp vương, nghiệp bá, chiếm cứ một phương trong thời phong kiến (nói khái quát).

Nghiệp bá vương.

Mộng bá vương (mộng làm bá vương).


bánh lái

Bộ phận hình tròn xoay được, dùng để lái xe hơi, máy cày.


da mồi

zaː˧˧ mo̤j˨˩

ɟaː˧˥˧ moj˧˧

Da người già lốm đốm những chấm màu nâu nhạt như mai con đồi mồi.

Tóc bạc da mồi (tả người già nua).


giá trị

ja̰ː˩˧ tʂḭ˨˨

jaː˧˥ tʂi˨˩˨

ɟa̰ː˩˧ tʂḭ˨˨

Cái mà người ta dùng làm cơ sở để xét xem một vật có lợi ích tới mức nào đối với con người.

Thịt, trứng... là những thức ăn có giá trị.

Giá trị của một phát minh khoa học là thúc đẩy kỹ thuật tiến lên.

Giá trị của một tác phẩm văn học.

Cái mà người ta dựa vào để xét xem một người đáng quý đến mức nào về mặt đạo đức, trí tuệ, nghề nghiệp, tài năng.

Giá trị của người lao động là năng suất lao động.

Những quan niệm và thực tại về cái đẹp, sự thật, điều thiện của một xã hội.

Ta vẫn duy trì những giá trị đạo đức của con người qua các thời đại.

Tính chất quy ra được thành tiền của một vật trong quan hệ mua bán, đổi chác.

Cái xe đã dùng hai năm, chỉ còn bảy chục phần trăm giá trị ban đầu.

Độ lớn của một đại lượng, một lượng biến thiên.

Giá trị dương.

Giá trị âm.


hành trình

ha̤jŋ˨˩ ʨï̤ŋ˨˩

han˧˧ tʂïn˧˧

han˨˩ tʂɨn˨˩

hajŋ˧˧ tʂïŋ˧˧

Ông ấy đi theo Bác Hồ trong cả cuộc hành trình sang Pháp.


hào kiệt

ha̤ːw˨˩ kiə̰ʔt˨˩

haːw˧˧ kiə̰k˨˨

haːw˨˩ kiək˨˩˨

haːw˧˧ kiət˨˨

haːw˧˧ kiə̰t˨˨

Người có tài năng và chí khí hơn hẳn người bình thường.

Bậc anh hùng hào kiệt.

Vận nước lúc thịnh lúc suy, song hào kiệt thời nào cũng có.

Chàng tuổi trẻ vốn dòng hào kiệt (Chinh phụ ngâm)


khách sạn

xajk˧˥ sa̰ːʔn˨˩

kʰa̰t˩˧ ʂa̰ːŋ˨˨

kʰat˧˥ ʂaːŋ˨˩˨

xajk˩˩ ʂaːn˨˨

xajk˩˩ ʂa̰ːn˨˨

xa̰jk˩˧ ʂa̰ːn˨˨

Nhà có phòng cho thuê, có đủ tiện nghi phục vụ việc ở, ăn của khách trọ.


nhân vật

ɲən˧˧ və̰ʔt˨˩

ɲəŋ˧˥ jə̰k˨˨

ɲəŋ˧˧ jək˨˩˨

ɲən˧˥ və̰t˨˨

ɲən˧˥˧ və̰t˨˨

Người có tiếng tăm, có một địa vị hoặc vai trò quan trọng.

Vai trong truyện, người trong vở kịch thể hiện trên sân khấu bằng một diễn viên.

Thúy Kiều là nhân vật chính của "Đoạn trường tân thanh".


năng suất

naŋ˧˧ swət˧˥

naŋ˧˥ ʂwə̰k˩˧

naŋ˧˧ ʂwək˧˥

naŋ˧˥ ʂwət˩˩

naŋ˧˥˧ ʂwə̰t˩˧

Hiệu quả lao động được xác định theo thời gian quy định với sản phẩm hoàn thành.

Năng suất ngày hôm nay không đạt.

Sản lượng đạt được cho một thời vụ trên một diện tích gieo trồng.

Ruộng năng suất cao.


nội dung

no̰ʔj˨˩ zuŋ˧˧

no̰j˨˨ juŋ˧˥

noj˨˩˨ juŋ˧˧

no̰j˨˨ ɟuŋ˧˥

no̰j˨˨ ɟuŋ˧˥˧

Mặt bên trong của sự vật, cái được hình thức chứa đựng hoặc biểu hiện.

Nội dung của tác phẩm.

Thi đấu ở nội dung điền kinh.


ong mật

awŋ˧˧ mə̰ʔt˨˩

awŋ˧˥ mə̰k˨˨

awŋ˧˧ mək˨˩˨

awŋ˧˥ mə̰t˨˨

awŋ˧˥˧ mə̰t˨˨

Ong nuôi hoặc sống hoang, sản sinh ra mật và sáp.


phí tổn

fi˧˥ to̰n˧˩˧

fḭ˩˧ to̰ʔn˧˩

Các khoản chi tiêu vào công việc gì (nói tổng quát).

Tính toán mọi phí tổn sửa chữa căn nhà.

Giảm bớt phí tổn vận chuyển.


quy tắc

kwi˧˥˧ ta̰k˩˧

Những điều quy định đòi hỏi phải tuân theo trong một hoạt động chung nào đó (nói tổng quát)

Tôn trọng quy tắc thi đấu

Quy tắc bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm

Công thức, hình thức ngắn gọn nêu lên những điều cần phải làm theo trong những trường hợp nhất định.

Quy tắc viết hoa

Quy tắc quy đồng mẫu số


sa mạc

saː˧˧ ma̰ːʔk˨˩

ʂaː˧˥ ma̰ːk˨˨

ʂaː˧˧ maːk˨˩˨

ʂaː˧˥ maːk˨˨

ʂaː˧˥ ma̰ːk˨˨

ʂaː˧˥˧ ma̰ːk˨˨

Vùng đất cát rộng lớn, không có nước, hầu như không có cây cỏ và động vật.


thành thị

tʰa̤jŋ˨˩ tʰḭʔ˨˩

tʰan˧˧ tʰḭ˨˨

tʰan˨˩ tʰi˨˩˨

tʰajŋ˧˧ tʰi˨˨

tʰajŋ˧˧ tʰḭ˨˨

Thành phố, thị xã, nơi tập trung đông dân cư, công nghiệp và thương nghiệp phát triển (nói khái quát); phân biệt với nông thôn.

Cuộc sống ở thành thị.

Người thành thị.


thẩm phán

tʰə̰m˧˩˧ faːn˧˥

tʰəm˧˩˨ fa̰ːŋ˩˧

tʰəm˨˩˦ faːŋ˧˥

tʰəm˧˩ faːn˩˩

tʰə̰ʔm˧˩ fa̰ːn˩˧

Người chuyên làm công tác xét xử các vụ án.

Thẩm phán toà án nhân dân huyện.

Ngồi ghế thẩm phán.


tác động

taːk˧˥ ɗə̰ʔwŋ˨˩

ta̰ːk˩˧ ɗə̰wŋ˨˨

taːk˧˥ ɗəwŋ˨˩˨

taːk˩˩ ɗəwŋ˨˨

taːk˩˩ ɗə̰wŋ˨˨

ta̰ːk˩˧ ɗə̰wŋ˨˨

Tác động của khí hậu đối với con người.


tương lai

tɨəŋ˧˧ laːj˧˧

tɨəŋ˧˥ laːj˧˥

tɨəŋ˧˧ laːj˧˧

tɨəŋ˧˥ laːj˧˥

tɨəŋ˧˥˧ laːj˧˥˧

Trong tương lai.

Các em sẽ là chủ nhân tương lai đất nước.

Lo cho tương lai của các con.

Xây dựng tương lai.


Quân Tử cầm

kwən˧˧ tɨ̰˧˩˧ kə̤m˨˩

kwəŋ˧˥ tɨ˧˩˨ kəm˧˧

wəŋ˧˧ tɨ˨˩˦ kəm˨˩

kwən˧˥ tɨ˧˩ kəm˧˧

kwən˧˥˧ tɨ̰ʔ˧˩ kəm˧˧


vai lệch

vaːj˧˧ lə̰ʔjk˨˩

jaːj˧˥ lḛt˨˨

jaːj˧˧ ləːt˨˩˨

vaːj˧˥ lḛk˨˨

vaːj˧˥˧ lḛk˨˨

Một vai diễn trong nghệ thuật hát chèo, là các nhân vật phản diện, họ phải hát lệch và diễn lệch.


vai ngang

vaːj˧˧ ŋaːŋ˧˧

jaːj˧˥ ŋaːŋ˧˥

jaːj˧˧ ŋaːŋ˧˧

vaːj˧˥ ŋaːŋ˧˥

vaːj˧˥˧ ŋaːŋ˧˥˧


ɓe˧˧ ɓon˧˥ mɨəj˧˧

ɓe˧˥ ɓo̰ŋ˩˧ mɨəj˧˥

ɓe˧˧ ɓoŋ˧˥ mɨəj˧˧

ɓe˧˥ ɓon˩˩ mɨəj˧˥

ɓe˧˥˧ ɓo̰n˩˧ mɨəj˧˥˧

Viết tắt của từ tiếng Anh bazooka + 40, đề cập đến cỡ nòng tính bằng milimét.

Tên một loại súng phóng lựu chống tăng của Liên Xô (trước đây), có tầm bắn lớn nhất 150m.


bút pháp

ɓut˧˥ faːp˧˥

ɓṵk˩˧ fa̰ːp˩˧

ɓuk˧˥ faːp˧˥

ɓut˩˩ faːp˩˩

ɓṵt˩˧ fa̰ːp˩˧

Cách dùng ngôn ngữ hoặc đường nét, màu sắc, hình khối, ánh sáng để biểu hiện hiện thực, thể hiện tư tưởng trong tác phẩm nghệ thuật.

Bút pháp già dặn.


bột

Thứ có hình dáng khá giống với cát, nhưng có thể hòa tan được với nước.

Cá bột (nói tắt).

Bơi thuyền vớt bột trên sông.

Cá mè bột.

Chất chứa nhiều trong hạt ngũ cốc hoặc các loại củ, dễ xay giã thành những hạt nhỏ mịn.

Khoai lắm bột.

Xay bột.

Bột mì.

Có bột mới gột nên hồ.

Nghiền thành bột.

Vôi bột.

Bột màu (dùng để pha chế các loại sơn hoặc màu vẽ).

Calci sulfat ngậm nước, có dạng bột, dùng để bó chỗ xương gãy.

Bó bột.


chuyên gia

ʨwiən˧˧ zaː˧˧

ʨwiəŋ˧˥ jaː˧˥

ʨwiəŋ˧˧ jaː˧˧

ʨwiən˧˥ ɟaː˧˥

ʨwiən˧˥˧ ɟaː˧˥˧

Người tinh thông một ngành chuyên môn khoa học, kĩ thuật.

Chuyên gia y tế.

Đào tạo chuyên gia.

Khách sạn chuyên gia.


chư hầu

Chúa phong kiến bị phụ thuộc, phải phục tùng một chúa phong kiến lớn, mạnh hơn, trong quan hệ với chúa phong kiến ấy.

Nước phụ thuộc chịu sự chi phối của một nước lớn, trong quan hệ với nước lớn ấy.

Đế quốc Mĩ và chư hầu.

Nước chư hầu.


chế độ

Hệ thống tổ chức chính trị, kinh tế,… của xã hội.

Chế độ phong kiến.

Chế độ người bóc lột người.

Toàn bộ nói chung những điều quy định cần tuân theo trong một việc nào đó.

Chế độ ăn uống của người bệnh.

Chế độ khen thưởng.

Chế độ quản lí xí nghiệp.


con số

kɔn˧˥˧ ʂo̰˩˧

Có ba con số lẻ.

Con số chỉ tiêu.


đá mài

ɗaː˧˥ ma̤ːj˨˩

ɗa̰ː˩˧ maːj˧˧

ɗaː˧˥ maːj˨˩

ɗaː˩˩ maːj˧˧

ɗa̰ː˩˧ maːj˧˧

Dụng cụ để mài các chi tiết bằng kim loại, bằng kính, v. V.


cá ngựa

kaː˧˥ ŋɨ̰ʔə˨˩

ka̰ː˩˧ ŋɨ̰ə˨˨

kaː˧˥ ŋɨə˨˩˨

kaː˩˩ ŋɨ̰ə˨˨

ka̰ː˩˧ ŋɨ̰ə˨˨

Loài cá biển đầu giống đầu ngựa, thân dài có nhiều đốt, đuôi thon nhỏ và cong, có thể dùng làm thuốc.


ý nghĩa

Nội dung chứa đựng trong một hình thức biểu hiện bằng ngôn ngữ, văn tự hoặc bằng một ký hiệu nào đó.

Bài thơ có ý nghĩa châm biếm.

Chiến thắng có ý nghĩa quyết định.


ý kiến

Cách nhìn, cách nghĩ, cách đánh giá riêng của mỗi người về sự vật, sự việc, về một vấn đề nào đó.

Mỗi người một ý kiến.

Trao đổi ý kiến.

Xin ý kiến của cấp trên.

Có ý kiến nhưng không phát biểu.

Lời phát biểu có tính chất nhận xét, phê bình.

Phải có ý kiến với anh ta.


tàu sân bay

ta̤w˨˩ sən˧˧ ɓaj˧˧

taw˧˧ ʂəŋ˧˥ ɓaj˧˥

taw˨˩ ʂəŋ˧˧ ɓaj˧˧

taw˧˧ ʂən˧˥ ɓaj˧˥

taw˧˧ ʂən˧˥˧ ɓaj˧˥˧

Tàu chiến nổi dùng làm căn cứ không quân, được trang bị phương tiện cho máy bay cất cánh, hạ cánh, nhà chứa máy bay.... Tốc độ của loại tàu này thường là vài hải lí/giờ. Chúng có thể chở được hàng chục đến hàng trăm máy bay.


hội chợ

ho̰ʔj˨˩ ʨə̰ːʔ˨˩

ho̰j˨˨ ʨə̰ː˨˨

hoj˨˩˨ ʨəː˨˩˨

ho̰j˨˨ ʨə̰ː˨˨

Tổ chức trưng bày các sản phẩm của một địa phương hay của cả nước trong một thời gian nhất định.

Hội chợ các hàng tiêu dùng được tổ chức trong 15 ngày.


khuôn khổ

xuən˧˧ xo̰˧˩˧

kʰuəŋ˧˥ kʰo˧˩˨

kʰuəŋ˧˧ kʰo˨˩˦

xuən˧˥˧ xo̰ʔ˧˩

Hình dạng và kích thước (nói khái quát).

Tấm kính vừa vặn với khuôn khổ của bức tranh.

Khuôn khổ của một bài báo.

Khuôn khổ chật hẹp của tờ báo.

Tự khép mình vào khuôn khổ của kỉ luật.


kế hoạch

kḛ˩˧ hwa̰t˨˨

kḛ˩˧ hwa̰k˨˨

Toàn thể những việc dự định làm, gồm nhiều công tác sắp xếp có hệ thống, qui vào một mục đích nhất định và thực hiện trong một thời gian đã tính trước.

Kế hoạch kinh tế.

Thực hiện kế hoạch.


làn sóng

la̤ːn˨˩ sawŋ˧˥

laːŋ˧˧ ʂa̰wŋ˩˧

laːŋ˨˩ ʂawŋ˧˥

laːn˧˧ ʂawŋ˩˩

laːn˧˧ ʂa̰wŋ˩˧

Sóng xô nối tiếp nhau tạo thành từng lớp có bề mặt hình uốn lượn.

Tóc uốn kiểu làn sóng.

Làn sóng đấu tranh.

Phát trên làn sóng ngắn.


lông

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q9199 (vie)-Jessica Nguyen (Pamputt)-lông.wav

Bộ phận thường hình sợi, mọc ở ngoài da cầm thú hay da người, có tác dụng bảo vệ cơ thể.

Lông chân.

Lông nhím.

Đủ lông đủ cánh.


lông

con nhà tông không giống lông cũng giống cánh

Bộ phận hình lông trên bề mặt một số vật.

Lá mơ có lông.

Vải sổ lông.


mục lục

mṵʔk˨˩ lṵʔk˨˩

muk˨˩˨ luk˨˩˨

Bản ghi các đề mục với số trang, theo trình tự trình bày trong sách, tạp chí (để ở đầu hoặc cuối sách, tạp chí).

Danh mục sách báo, tư liệu,... lập theo những quy tắc nhất định.

Mục lục sách của thư viện.

Tra mục lục.


giao cảm

zaːw˧˧ ka̰ːm˧˩˧

jaːw˧˥ kaːm˧˩˨

jaːw˧˧ kaːm˨˩˦

ɟaːw˧˥ kaːm˧˩

ɟaːw˧˥˧ ka̰ːʔm˧˩

Hệ thần kinh phát sinh từ thần kinh tủy, chuyên chi phối các bộ phận trong phủ tạng về phương diện cử động và về phương diện cảm giác.


hiện thực

hiə̰ʔn˨˩ tʰɨ̰ʔk˨˩

hiə̰ŋ˨˨ tʰɨ̰k˨˨

hiəŋ˨˩˨ tʰɨk˨˩˨

hiən˨˨ tʰɨk˨˨

hiə̰n˨˨ tʰɨ̰k˨˨

Ước mơ trở thành hiện thực.

Hiện thực cuộc sống hết sức đa dạng phong phú.

Hiện thực khách quan. (thế giới vật chất tồn tại bên ngoài, độc lập với ý thức con người)


siêu tân tinh

siəw˧˧ tən˧˧ tïŋ˧˧

ʂiəw˧˥ təŋ˧˥ tïn˧˥

ʂiəw˧˧ təŋ˧˧ tɨn˧˧

ʂiəw˧˥ tən˧˥ tïŋ˧˥

ʂiəw˧˥˧ tən˧˥˧ tïŋ˧˥˧

Ngôi sao tăng độ sáng đột nhiên, nhanh và mạnh do toàn bộ năng lượng hạt nhân của nó được giải phóng cùng một lúc.


a phiến

aː˧˥ fiə̰ŋ˩˧

aː˧˥˧ fiə̰n˩˧

Phiên âm Hán Việt từ chữ Hán 阿片, bản thân chữ 阿片 được phiên âm sang tiếng Hán từ chữ tiếng Anh opium.


ống phóng

əwŋ˧˥ fawŋ˧˥

ə̰wŋ˩˧ fa̰wŋ˩˧

əwŋ˧˥ fawŋ˧˥

əwŋ˩˩ fawŋ˩˩

ə̰wŋ˩˧ fa̰wŋ˩˧


ca kỹ

kaː˧˧ kiʔi˧˥

(Từ nguyên cho mục này bị thiếu hoặc chưa đầy đủ. Vui lòng bổ sung vào mục từ, hoặc thảo luận tại bàn giúp đỡ. )


ống dòm

əwŋ˧˥ zɔ̤m˨˩

ə̰wŋ˩˧ jɔm˧˧

ə̰wŋ˩˧ ɟɔm˧˧


định lý

ɗḭ̈ʔŋ˨˩ li˧˥


đăng ten

ɗaŋ˧˥˧ tɛn˧˥˧

Tấm đan bằng chỉ mỏng, có hình trang trí, thường có hình răng cưa ở mép


cửu chương

kḭw˧˩˧ ʨɨəŋ˧˧

kɨw˧˩˨ ʨɨəŋ˧˥

kɨw˨˩˦ ʨɨəŋ˧˧

kɨw˧˩ ʨɨəŋ˧˥

kɨ̰ʔw˧˩ ʨɨəŋ˧˥˧


dấu chấm than

zəw˧˥ ʨəm˧˥ tʰaːn˧˧

jə̰w˩˧ ʨə̰m˩˧ tʰaːŋ˧˥

jəw˧˥ ʨəm˧˥ tʰaːŋ˧˧

ɟəw˩˩ ʨəm˩˩ tʰaːn˧˥

ɟə̰w˩˧ ʨə̰m˩˧ tʰaːn˧˥˧

Dấu ! được dùng để kết thúc câu cảm thán, câu cầu khiến (mạnh). Trong trường hợp kết thúc câu gọi hay câu đáp cũng dùng dấu chấm than. Đôi khi, nó được dùng để tỏ thái độ mỉa mai, ngạc nhiên.

Nhà báo nhí này có cách viết tin khá chuyên nghiệp, với thói quen là viết dấu chấm than vào tít báo.

07/04/2016, Thiên Ân, “9 tuổi làm nhà báo thì đã sao?”, trong Pháp Luật Thành phố Hồ Chí Minh, bản gốc lưu trữ ngày 2022-10-02:


giày ống

za̤j˨˩ əwŋ˧˥

jaj˧˧ ə̰wŋ˩˧

ɟaj˧˧ ə̰wŋ˩˧


tự vựng

tɨ̰ʔ˨˩ vɨ̰ʔŋ˨˩

tɨ̰˨˨ jɨ̰ŋ˨˨

tɨ˨˩˨ jɨŋ˨˩˨

tɨ̰˨˨ vɨ̰ŋ˨˨


giò nạc

zɔ̤˨˩ na̰ːʔk˨˩

jɔ˧˧ na̰ːk˨˨

jɔ˨˩ naːk˨˩˨

ɟɔ˧˧ na̰ːk˨˨


tốc lực

təwk˧˥ lɨ̰ʔk˨˩

tə̰wk˩˧ lɨ̰k˨˨

təwk˧˥ lɨk˨˩˨

təwk˩˩ lɨk˨˨

təwk˩˩ lɨ̰k˨˨

tə̰wk˩˧ lɨ̰k˨˨

Xe lửa mở hết tốc lực.


giếng thơi

zəŋ˧˥ tʰəːj˧˧

jə̰ŋ˩˧ tʰəːj˧˥

jəŋ˧˥ tʰəːj˧˧

ɟəŋ˩˩ tʰəːj˧˥

ɟə̰ŋ˩˧ tʰəːj˧˥˧


gà đá

ɣa̤ː˨˩ ɗaː˧˥

ɣaː˧˧ ɗa̰ː˩˧

ɣaː˧˧ ɗa̰ː˩˧


gót chân

ɣɔ̰k˩˧ ʨəŋ˧˥

ɣɔ̰t˩˧ ʨən˧˥˧

Đau nhức gót chân.

Ngã dập gót chân.


tóc ngứa

tawk˧˥ ŋɨə˧˥

ta̰wk˩˧ ŋɨ̰ə˩˧

tawk˧˥ ŋɨə˧˥

tawk˩˩ ŋɨə˩˩

ta̰wk˩˧ ŋɨ̰ə˩˧


tàu lá

ta̤w˨˩ laː˧˥

taw˧˧ la̰ː˩˧

taw˧˧ la̰ː˩˧

Tàu lá gồi.


hoạt tượng

hwa̰ːʔt˨˩ tɨə̰ʔŋ˨˩

hwa̰ːk˨˨ tɨə̰ŋ˨˨

hwaːk˨˩˨ tɨəŋ˨˩˨

hwat˨˨ tɨəŋ˨˨

hwa̰t˨˨ tɨə̰ŋ˨˨


tàu bay

ta̤w˨˩ ɓaj˧˧

taw˧˧ ɓaj˧˥˧

Loài cây nhỏ thuộc họ cúc, mọc dại, lá có vị thơm, ăn được.


hồng hoàng

hə̤wŋ˨˩ hwa̤ːŋ˨˩

həwŋ˧˧ hwaːŋ˧˧

həwŋ˨˩ hwaːŋ˨˩

həwŋ˧˧ hwaŋ˧˧


trưởng tộc

ʨɨə̰ŋ˧˩˧ tə̰ʔwk˨˩

tʂɨəŋ˧˩˨ tə̰wk˨˨

tʂɨəŋ˨˩˦ təwk˨˩˨

tʂɨəŋ˧˩ təwk˨˨

tʂɨəŋ˧˩ tə̰wk˨˨

tʂɨə̰ʔŋ˧˩ tə̰wk˨˨

Trên giường là 3 người đàn ông, trong đó có một người mai mối và hai người trưởng tộc của hai họ đang bàn chuyện đại sự.

1/5/2012, Đinh Xuân Vương, “Tục cưới của người Khùa”, trong Báo Lao Động, bản gốc lưu trữ ngày 2024-10-01:


kem cây

kɛm˧˥˧ kəj˧˥˧


khí trời

xi˧˥ ʨə̤ːj˨˩

kʰḭ˩˧ tʂəːj˧˧

kʰi˧˥ tʂəːj˨˩

xi˩˩ tʂəːj˧˧

xḭ˩˧ tʂəːj˧˧


khăn gỗ

xan˧˧ ɣoʔo˧˥

kʰaŋ˧˥ ɣo˧˩˨

kʰaŋ˧˧ ɣo˨˩˦

xan˧˥˧ ɣo̰˨˨


kính lúp

kḭ̈n˩˧ lṵp˩˧

kḭ̈ŋ˩˧ lṵp˩˧


thói thường

tʰɔj˧˥ tʰɨə̤ŋ˨˩

tʰɔ̰j˩˧ tʰɨəŋ˧˧

tʰɔj˧˥ tʰɨəŋ˨˩

tʰɔj˩˩ tʰɨəŋ˧˧

tʰɔ̰j˩˧ tʰɨəŋ˧˧

Điều thường thấy, thường có ở nhiều người, coi như đó là chuyện thường, không có gì phải ngạc nhiên.

trâu buộc ghét trâu ăn, âu cũng là thói thường

Thói quen thường ngày (của một người nào đó)

thói thường, hễ buồn bực là hắn lại hút thuốc


luật khoa

lwə̰ʔt˨˩ xwaː˧˧

lwə̰k˨˨ kʰwaː˧˥

lwək˨˩˨ kʰwaː˧˧

lwə̰t˨˨ xwa˧˥

lwə̰t˨˨ xwa˧˥˧

sinh viên luật khoa


thuốc phiện

tʰuək˧˥ fiə̰ʔn˨˩

tʰuək˩˧ fiə̰ŋ˨˨

tʰuək˧˥ fiəŋ˨˩˨

tʰuək˩˩ fiən˨˨

tʰuək˩˩ fiə̰n˨˨

tʰuək˩˧ fiə̰n˨˨

Loại thuốc chống đau, gây ngủ, chế tạo từ các hạt trong vỏ mầm cây thuốc phiện.

Sử dụng trái phép thuốc phiện.


luật pháp

lwə̰ʔt˨˩ faːp˧˥

lwə̰k˨˨ fa̰ːp˩˧

lwək˨˩˨ faːp˧˥

lwət˨˨ faːp˩˩

lwə̰t˨˨ faːp˩˩

lwə̰t˨˨ fa̰ːp˩˧

Tổng thể các quy tắc xử sự có tính bắt buộc chung, do chính phủ đặt ra hoặc thừa nhận, thể hiện ý chí chung của một quốc gia, khu vực, được chính phủ đảm bảo thực hiện bằng các biện pháp giáo dục, thuyết phục, hoặc cưỡng chế.

Hệ thống luật pháp.

Luật pháp quốc tế.


thuần phong

tʰwə̤n˨˩ fawŋ˧˧

tʰwəŋ˧˧ fawŋ˧˥

tʰwəŋ˨˩ fawŋ˧˧

tʰwən˧˧ fawŋ˧˥

tʰwən˧˧ fawŋ˧˥˧


thuyền thúng

tʰwiə̤n˨˩ tʰuŋ˧˥

tʰwiəŋ˧˧ tʰṵŋ˩˧

tʰwiəŋ˨˩ tʰuŋ˧˥

tʰwiən˧˧ tʰuŋ˩˩

tʰwiən˧˧ tʰṵŋ˩˧

Thuyền nan nhỏ, hình giống như cái thúng to, thường chỉ chở được một người.


sinh súc

ʂïŋ˧˥˧ ʂṵk˩˧


sinh mệnh

sïŋ˧˧ mə̰ʔjŋ˨˩

ʂɨn˧˧ məːn˨˩˨

ʂïŋ˧˥˧ mḛŋ˨˨


lặc là lặc lè

la̰ʔk˨˩ la̤ː˨˩ la̰ʔk˨˩ lɛ̤˨˩

la̰k˨˨ laː˧˧ la̰k˨˨ lɛ˧˧

lak˨˩˨ laː˨˩ lak˨˩˨ lɛ˨˩

lak˨˨ laː˧˧ lak˨˨ lɛ˧˧

la̰k˨˨ laː˧˧ la̰k˨˨ lɛ˧˧


rắn đòn cân

zan˧˥ ɗɔ̤n˨˩ kən˧˧

ʐa̰ŋ˩˧ ɗɔŋ˧˧ kəŋ˧˥

ɹaŋ˧˥ ɗɔŋ˨˩ kəŋ˧˧

ɹan˩˩ ɗɔn˧˧ kən˧˥

ɹa̰n˩˧ ɗɔn˧˧ kən˧˥˧


rượu cần

ziə̰ʔw˨˩ kə̤n˨˩

ʐɨə̰w˨˨ kəŋ˧˧

ɹɨəw˨˩˨ kəŋ˨˩

ɹɨəw˨˨ kən˧˧

ɹɨə̰w˨˨ kən˧˧


rượu chát

ziə̰ʔw˨˩ ʨaːt˧˥

ʐɨə̰w˨˨ ʨa̰ːk˩˧

ɹɨəw˨˩˨ ʨaːk˧˥

ɹɨəw˨˨ ʨaːt˩˩

ɹɨə̰w˨˨ ʨaːt˩˩

ɹɨə̰w˨˨ ʨa̰ːt˩˧


răng cưa

ɹaŋ˧˥˧ kɨə˧˥˧

Những phần nhọn nhô ra một cách đều đặn ở rìa một vật nào đó, trông tựa như răng của lưỡi cưa.

lá răng cưa

cắt răng cưa

Có hình lồi ra lõm vào như răng ở lưỡi cưa.

Bánh xe răng cưa.


lữ đoàn

lɨʔɨ˧˥ ɗwa̤ːn˨˩

lɨ˧˩˨ ɗwaːŋ˧˧

lɨ˨˩˦ ɗwaːŋ˨˩

lɨ̰˩˧ ɗwan˧˧

lɨ̰˨˨ ɗwan˧˧

Đơn vị tổ chức của lực lượng vũ trang, lớn hơn trung đoàn, nhỏ hơn sư đoàn.

lữ đoàn tăng

Lữ đoàn bộ binh.


râu quai nón

zəw˧˧ kwaːj˧˧ nɔn˧˥

ʐəw˧˥ kwaːj˧˥ nɔ̰ŋ˩˧

ɹəw˧˧ waːj˧˧ nɔŋ˧˥

ɹəw˧˥ kwaːj˧˥ nɔn˩˩

ɹəw˧˥˧ kwaːj˧˥˧ nɔ̰n˩˧

Râu mọc suốt từ cằm lên tận hai bên mang tai.

Râu mọc suốt từ hai bên thái dương đến cằm.


mùa rét

muə˧˧ ʐɛ̰k˩˧

muə˧˧ ɹɛ̰t˩˧


quân trang

kwən˧˧ ʨaːŋ˧˧

kwəŋ˧˥ tʂaːŋ˧˥

wəŋ˧˧ tʂaːŋ˧˧

kwən˧˥ tʂaːŋ˧˥

kwən˧˥˧ tʂaːŋ˧˥˧

Quân phục và một số đồ dùng cá nhân cần thiết được trang bị cho quân nhân.

Lĩnh quân trang.

Chỉnh đốn quân trang.


mương phai

mɨəŋ˧˧ faːj˧˧

mɨəŋ˧˥ faːj˧˥

mɨəŋ˧˧ faːj˧˧

mɨəŋ˧˥ faːj˧˥

mɨəŋ˧˥˧ faːj˧˥˧

Vét mương phai lấy nước tưới ruộng.


phẩm giá

fə̰m˧˩˧ zaː˧˥

fəm˧˩˨ ja̰ː˩˧

fəm˨˩˦ jaː˧˥

fə̰ʔm˧˩ ɟa̰ː˩˧


mỡ sa

məʔə˧˥ saː˧˧

məː˧˩˨ ʂaː˧˥

məː˨˩˦ ʂaː˧˧

mə̰ː˩˧ ʂaː˧˥

mə̰ː˨˨ ʂaː˧˥˧

Nhưn dồi gồm sụn cổ họng, mỡ sa, rau răm băm nhuyễn, cùng với huyết trộn ều, rồi cho vào ruột già.

2017, Ngữ Yên, Sài Gòn chở cơm đi ăn phở, NXB Văn hóa – Văn nghệ, tr. 261:


ngoại cảnh

ŋwa̰ːʔj˨˩ ka̰jŋ˧˩˧

ŋwa̰ːj˨˨ kan˧˩˨

ŋwaːj˨˩˨ kan˨˩˦

ŋwaːj˨˨ kajŋ˧˩

ŋwa̰ːj˨˨ kajŋ˧˩

ŋwa̰ːj˨˨ ka̰ʔjŋ˧˩

Những điều kiện bên ngoài tác động đến đời sống của sinh vật (nói tổng quát)

nhiều sinh vật phải biến đổi để thích nghi với ngoại cảnh

Hoàn cảnh, điều kiện khách quan có ảnh hưởng đến đời sống của con người (nói tổng quát); phân biệt với nội tâm.

bị ngoại cảnh chi phối

Ở mỗi giai đoạn phát triển sinh vật đòi hỏi những điều kiện ngoại cảnh khác nhau.


ngoại giới

ŋwa̰ːʔj˨˩ zəːj˧˥

ŋwa̰ːj˨˨ jə̰ːj˩˧

ŋwaːj˨˩˨ jəːj˧˥

ŋwaːj˨˨ ɟəːj˩˩

ŋwa̰ːj˨˨ ɟəːj˩˩

ŋwa̰ːj˨˨ ɟə̰ːj˩˧


nguyên do

ŋwiən˧˧ zɔ˧˧

ŋwiəŋ˧˥ jɔ˧˥

ŋwiəŋ˧˧ jɔ˧˧

ŋwiən˧˥ ɟɔ˧˥

ŋwiən˧˥˧ ɟɔ˧˥˧

Tìm hiểu nguyên do sự việc.


nguyệt hoa

ŋwiə̰ʔt˨˩ hwaː˧˧

ŋwiə̰k˨˨ hwaː˧˥

ŋwiək˨˩˨ hwaː˧˧

ŋwiət˨˨ hwa˧˥

ŋwiə̰t˨˨ hwa˧˥

ŋwiə̰t˨˨ hwa˧˥˧

vui thú nguyệt hoa

Nguyệt hoa hoa nguyệt não nùng,.


ngày xưa

ŋa̤j˨˩ sɨə˧˧

ŋaj˧˧ sɨə˧˥˧

Thời gian đã qua, cách thời nay rất lâu.

chuyện ngày xưa

Ngày xưa, nhân dân bị thực dân và phong kiến bóc lột.


ngón giữa

ŋɔn˧˥ zɨʔɨə˧˥

ŋɔ̰ŋ˩˧ jɨə˧˩˨

ŋɔŋ˧˥ jɨə˨˩˦

ŋɔn˩˩ ɟɨ̰ə˩˧

ŋɔ̰n˩˧ ɟɨ̰ə˨˨


ngôi báu

ŋoj˧˥ ɓa̰w˩˧

ŋoj˧˥˧ ɓa̰w˩˧

tranh giành ngôi báu


năm dương lịch

nam˧˧ zɨəŋ˧˧ lḭ̈ʔk˨˩

nam˧˥ jɨəŋ˧˥ lḭ̈t˨˨

nam˧˧ jɨəŋ˧˧ lɨt˨˩˨

nam˧˥ ɟɨəŋ˧˥ lïk˨˨

nam˧˥ ɟɨəŋ˧˥ lḭ̈k˨˨

nam˧˥˧ ɟɨəŋ˧˥˧ lḭ̈k˨˨

Khoảng thời gian bằng 365 ngày hoặc 366 ngày (nếu là năm nhuận), chia ra làm mười hai tháng, mỗi tháng có 30 hoặc 31 ngày (riêng tháng hai có 28 hoặc 29 ngày).


núi non

nṵj˩˧ nɔn˧˥˧

núi non hùng vĩ

núi non hiểm trở


ngưỡng cửa

ŋɨəʔəŋ˧˥ kɨ̰ə˧˩˧

ŋɨəŋ˧˩˨ kɨə˧˩˨

ŋɨəŋ˨˩˦ kɨə˨˩˦

ŋɨə̰ŋ˩˧ kɨə˧˩

ŋɨəŋ˧˩ kɨə˧˩

ŋɨə̰ŋ˨˨ kɨ̰ʔə˧˩

bước qua ngưỡng cửa

Lúc mới đầu của cả một quá trình, lúc bước vào một giai đoạn.

bước vào ngưỡng cửa đại học


nòi giống

nɔ̤j˨˩ zəwŋ˧˥

nɔj˧˧ jə̰wŋ˩˧

nɔj˨˩ jəwŋ˧˥

nɔj˧˧ ɟəwŋ˩˩

nɔj˧˧ ɟə̰wŋ˩˧


nhà băng

ngân hàng

Cơ quan phụ trách việc trao đổi tiền tệ, cho nhân dân vay tiền, gửi tiền tiết kiệm, phát hành giấy bạc, làm môi giới trong công, thương nghiệp, nhằm đẩy mạnh việc phát triển kinh tế.

ɲa̤ː˨˩ ɓaŋ˧˧

ɲaː˧˧ ɓaŋ˧˥˧

Từ nhà + băng, từ tiếng Pháp banque (“ngân hàng”).

Cướp nhà băng.


ái ân

a̰ːj˩˧ ən˧˥˧

Tình thương yêu đằm thắm giữa trai và gái.


chiến thuật

ʨiən˧˥ tʰwə̰ʔt˨˩

ʨiə̰ŋ˩˧ tʰwə̰k˨˨

ʨiəŋ˧˥ tʰwək˨˩˨

ʨiən˩˩ tʰwət˨˨

ʨiən˩˩ tʰwə̰t˨˨

ʨiə̰n˩˧ tʰwə̰t˨˨

Chiến thuật phục kích.

Chiến thuật lấy ít đánh nhiều.

Bộ phận của nghệ thuật quân sự, nghiên cứu quy luật, phương pháp chuẩn bị và tiến hành chiến đấu.

Nắm vững chiến thuật.

Cách xử lí các tình huống trong thi đấu thể thao, để đạt thành tích cao nhất.

Nâng cao trình độ chiến thuật.

Chiến lược và chiến thuật cách mạng.


xác

Âm Hán-Việt của chữ Hán 殼. So sánh với tiếng Thái ซาก (sâak).
Chứng thực dưới dạng tiếng Việt trung cổ xác trong Từ điển Việt-Bồ-La (1651).

Phần thân thể của con người, đối lập với phần hồn; thân hình.

Hồn lìa khỏi xác (chết đi).

Từ ngày mất con, chị ấy chỉ còn như cái xác không hồn.

Một người to xác.


tồn tại

to̤n˨˩ ta̰ːʔj˨˩

toŋ˧˧ ta̰ːj˨˨

toŋ˨˩ taːj˨˩˨

ton˧˧ ta̰ːj˨˨

Thế giới bên ngoài có được một cách khách quan, độc lập với ý thức của con người.

Khắc phục các tồn tại.


tình cảm

tï̤ŋ˨˩ ka̰ːm˧˩˧

tïn˧˧ kaːm˧˩˨

tɨn˨˩ kaːm˨˩˦

tïŋ˧˧ kaːm˧˩

tïŋ˧˧ ka̰ːʔm˧˩

Sự rung động trong lòng trước một đối tượng nào đó.

Tình cảm đi đôi với lí trí.

Hiểu thấu tâm tư tình cảm.

Một người giàu tình cảm.

Tình cảm mẹ con.


tâm sự

təm˧˧ sɨ̰ʔ˨˩

təm˧˥˧ ʂɨ̰˨˨

Nỗi niềm riêng tư, sâu kín (nói khái quát).

Thổ lộ tâm sự.

Niềm tâm sự.

Bài thơ phản ánh tâm sự của tác giả.


gương mẫu

ɣɨəŋ˧˧ məʔəw˧˥

ɣɨəŋ˧˥ məw˧˩˨

ɣɨəŋ˧˧ məw˨˩˦

ɣɨəŋ˧˥ mə̰w˩˧

ɣɨəŋ˧˥ məw˧˩

ɣɨəŋ˧˥˧ mə̰w˨˨

Người được coi là tấm gương, là mẫu mực để những người khác noi theo.

Làm gương mẫu cho em.


thông tin

tʰəwŋ˧˧ tin˧˧

tʰəwŋ˧˥ tin˧˥

tʰəwŋ˧˧ tɨn˧˧

tʰəwŋ˧˥ tin˧˥

tʰəwŋ˧˥˧ tin˧˥˧

Điều được truyền đi cho biết, tin truyền đi (nói khái quát). Bài viết có lượng cao.

Tin (khái niệm cơ bản của điều khiển học).


lao động

laːw˧˧ ɗə̰ʔwŋ˨˩

laːw˧˥ ɗə̰wŋ˨˨

laːw˧˧ ɗəwŋ˨˩˨

laːw˧˥ ɗəwŋ˨˨

laːw˧˥ ɗə̰wŋ˨˨

laːw˧˥˧ ɗə̰wŋ˨˨

Hoạt động có mục đích của con người nhằm tạo ra các loại sản phẩm vật chất và tinh thần cho xã hội.

Lao động chân tay.

Lao động nghệ thuật.

Sức lao động.

Việc làm lao động cụ thể, nói về mặt tạo ra sản phẩm.

Trả lương theo lao động.

Năng suất lao động.

Sức người bỏ ra trong việc làm lao động cụ thể.

Tiết kiệm lao động.

Hao phí lao động.

Người làm lao động (nói về lao động chân tay, thường là trong sản xuất nông nghiệp).

Nhà có hai lao động chính.


phong kiến

fawŋ˧˧ kiən˧˥

fawŋ˧˥ kiə̰ŋ˩˧

fawŋ˧˧ kiəŋ˧˥

fawŋ˧˥ kiən˩˩

fawŋ˧˥˧ kiə̰n˩˧

Tư tưởng chống phong kiến.

Những người thuộc giai cấp thống trị trong chế độ phong kiến (nói tổng quát).

Phong kiến câu kết với đế quốc.

Thế lực phong kiến.


bán nguyệt

ɓaːn˧˥ ŋwiə̰ʔt˨˩

ɓa̰ːŋ˩˧ ŋwiə̰k˨˨

ɓaːŋ˧˥ ŋwiək˨˩˨

ɓaːn˩˩ ŋwiət˨˨

ɓaːn˩˩ ŋwiə̰t˨˨

ɓa̰ːn˩˧ ŋwiə̰t˨˨

Hình bán nguyệt.

Anh về gánh gạch Bát Tràng. Xây hồ bán nguyệt cho nàng rửa chân. (ca dao)


băm

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-băm.wav

Băm mấy rồi mà vẫn chưa chịu lập gia đình.

Ở tuổi băm rồi.

Hà Nội băm sáu phố phường. (ca dao)


dưa leo

ɟɨə˧˥˧ lɛw˧˥˧


thủ thư

tʰṵ˧˩˧ tʰɨ˧˧

tʰu˧˩˨ tʰɨ˧˥

tʰu˨˩˦ tʰɨ˧˧

tʰṵʔ˧˩ tʰɨ˧˥˧

Người coi giữ, quản lí sách báo ở thư viện.

Viết phiếu yêu cầu thủ thư cho mượn sách

Bức thư do chính tay người nào đó viết ra.


soạn giả

swa̰ːʔn˨˩ za̰ː˧˩˧

ʂwa̰ːŋ˨˨ jaː˧˩˨

ʂwaːŋ˨˩˨ jaː˨˩˦

ʂwan˨˨ ɟaː˧˩

ʂwa̰n˨˨ ɟaː˧˩

ʂwa̰n˨˨ ɟa̰ːʔ˧˩

Các soạn giả của cuốn sách "Lịch sử văn học Việt Nam".


tai họa

thảm họa

Điều không may, gây ra sự đau khổ, mất mát lớn.

taːj˧˧ hwa̰ːʔ˨˩

taːj˧˥ hwa̰ː˨˨

taːj˧˧ hwaː˨˩˨

taːj˧˥ hwa̰˨˨

taːj˧˥˧ hwa̰˨˨

Khắc phục những tai họa của bão lụt gây nên.

Gặp nhiều tai họa.

Tai họa bất kì.


món ăn

mɔ̰n˩˧ an˧˥˧

Thức ăn đã được nấu nướng theo một quy cách nhất định.

Món ăn đặc biệt.


nấu nướng

nəw˧˥ nɨəŋ˧˥

nə̰w˩˧ nɨə̰ŋ˩˧

nəw˧˥ nɨəŋ˧˥

nəw˩˩ nɨəŋ˩˩

nə̰w˩˧ nɨə̰ŋ˩˧

Nấu nướng là sở thích của anh ta.


tiền tài

tiə̤n˨˩ ta̤ːj˨˩

tiəŋ˧˧ taːj˧˧

tiəŋ˨˩ taːj˨˩

tiən˧˧ taːj˧˧


âm khí

Cái khí cõi âm, cõi chết, ở đây chỉ không khí bãi tha ma.


gia cảnh

zaː˧˧ ka̰jŋ˧˩˧

jaː˧˥ kan˧˩˨

jaː˧˧ kan˨˩˦

ɟaː˧˥ kajŋ˧˩

ɟaː˧˥˧ ka̰ʔjŋ˧˩

Gia cảnh bần bách.


gia phả

zaː˧˧ fa̰ː˧˩˧

jaː˧˥ faː˧˩˨

jaː˧˧ faː˨˩˦

ɟaː˧˥˧ fa̰ːʔ˧˩

Âm phi Hán-Việt của tiếng Trung Quốc 家譜 (HV: gia phổ).

Sách ghi thế hệ, truyện ký, sự nghiệp của người trong một nhà, một họ.

Gia phả là tài liệu cần thiết cho sử học.


gián điệp

zaːn˧˥ ɗiə̰ʔp˨˩

ja̰ːŋ˩˧ ɗiə̰p˨˨

jaːŋ˧˥ ɗiəp˨˩˨

ɟaːn˩˩ ɗiəp˨˨

ɟaːn˩˩ ɗiə̰p˨˨

ɟa̰ːn˩˧ ɗiə̰p˨˨

Kẻ do địch thả vào để do thám tình hình quân sự chính trị, kinh tế, và để phá hoại.


gà chọi

ɣa̤ː˨˩ ʨɔ̰ʔj˨˩

ɣaː˧˧ ʨɔ̰j˨˨

ɣaː˨˩ ʨɔj˨˩˨

ɣaː˧˧ ʨɔ̰j˨˨


tội vạ

to̰ʔj˨˩ va̰ːʔ˨˩

to̰j˨˨ ja̰ː˨˨

toj˨˩˨ jaː˨˩˨

to̰j˨˨ va̰ː˨˨


gạo nếp

ɣa̰ːʔw˨˩ nep˧˥

ɣa̰ːw˨˨ nḛp˩˧

ɣaːw˨˩˨ nep˧˥

ɣaːw˨˨ nep˩˩

ɣa̰ːw˨˨ nep˩˩

ɣa̰ːw˨˨ nḛp˩˧

Thứ gạo to hạt có nhiều nhựa dùng để thổi xôi, làm bánh chưng.


tổ hợp

combination

tập hợp chứa một số lượng các phần tử của một tập hợp đã cho

to̰˧˩˧ hə̰ːʔp˨˩

to˧˩˨ hə̰ːp˨˨

to˨˩˦ həːp˨˩˨

to˧˩ hə̰ːp˨˨

to̰ʔ˧˩ hə̰ːp˨˨

Tập hợp (không có thứ tự) chứa một số lượng (r) các phần tử của một tập hợp (S) đã cho (r nhỏ hơn hoặc bằng tổng số phần tử của tập hợp S) trong đó các phần tử chỉ xuất hiện một lần.


tảng sáng

ta̰ːŋ˧˩˧ saːŋ˧˥

taːŋ˧˩˨ ʂa̰ːŋ˩˧

taːŋ˨˩˦ ʂaːŋ˧˥

taːŋ˧˩ ʂaːŋ˩˩

ta̰ːʔŋ˧˩ ʂa̰ːŋ˩˧


tín hiệu

tin˧˥ hiə̰ʔw˨˩

tḭn˩˧ hiə̰w˨˨

tɨn˧˥ hiəw˨˩˨

tin˩˩ hiə̰w˨˨

tḭn˩˧ hiə̰w˨˨

Dấu hiệu dùng thay cho lời nói để truyền tin cho nhau.

Tín hiệu bằng pháo.


tình hình

tï̤ŋ˨˩ hï̤ŋ˨˩

Toàn thể những sự việc có liên quan với nhau qua đó thể hiện một sự tồn tại, một quá trình diễn biến, trong một thời gian hoặc một thời điểm.

Tình hình chính trị.

Tình hình nông thôn sáng sủa ra từ khi gười cày có ruộng.

Tình hình thương lượng xấu đi từ phiên họp hôm qua.


tê tê

trút

Loài động vật có vú, không có răng, thân dài, đuôi rộng, có nhiều vẩy xếp như ngói ở toàn phía trên của thân.


kẻ cắp

kɛ̰˧˩˧ kap˧˥

kɛ˧˩˨ ka̰p˩˧

kɛ̰ʔ˧˩ ka̰p˩˧


kịch câm

kḭ̈ʔk˨˩ kəm˧˧

kḭ̈t˨˨ kəm˧˥

kɨt˨˩˨ kəm˧˧

kḭ̈k˨˨ kəm˧˥

kḭ̈k˨˨ kəm˧˥˧

Thứ kịch chỉ dùng nét mặt và điệu bộ mà thể hiện hành động, tình cảm và ý nghĩ.


kỳ quan

ki̤˨˩ kwaːn˧˧

ki˧˧ kwaːŋ˧˥

ki˧˧ kwaːn˧˥˧

Vịnh Hạ Long là một kỳ quan của Việt Nam.


tâm lý học

təm˧˧ li˧˥ ha̰ʔwk˨˩

təm˧˥ lḭ˩˧ ha̰wk˨˨

təm˧˧ li˧˥ hawk˨˩˨

təm˧˥ li˩˩ ha̰wk˨˨

təm˧˥˧ lḭ˩˧ ha̰wk˨˨


lai lịch

laːj˧˧ lḭ̈ʔk˨˩

laːj˧˥ lḭ̈t˨˨

laːj˧˧ lɨt˨˩˨

laːj˧˥ lïk˨˨

laːj˧˥ lḭ̈k˨˨

laːj˧˥˧ lḭ̈k˨˨

Nguyên do và con đường trải qua của một người, một sự việc.

Biết rõ lai lịch câu chuyện.


liên khu

liəŋ˧˥ kʰu˧˥

liəŋ˧˧ kʰu˧˧

liən˧˥˧ xu˧˥˧

Liên khu IV.


liệu pháp

liə̰ʔw˨˩ faːp˧˥

liə̰w˨˨ fa̰ːp˩˧

liəw˨˩˨ faːp˧˥

liəw˨˨ faːp˩˩

liə̰w˨˨ faːp˩˩

liə̰w˨˨ fa̰ːp˩˧

Liệu pháp châm cứu.


tài sắc

ta̤ːj˨˩ sak˧˥

taːj˧˧ ʂa̰k˩˧

taːj˨˩ ʂak˧˥

taːj˧˧ ʂak˩˩

taːj˧˧ ʂa̰k˩˧

Nổi danh tài sắc một thì (Truyện Kiều)


tài lực

ta̤ːj˨˩ lɨ̰ʔk˨˩

taːj˧˧ lɨ̰k˨˨

taːj˨˩ lɨk˨˩˨

taːj˧˧ lɨk˨˨

taːj˧˧ lɨ̰k˨˨

Không đủ tài lực để đảm đang việc ấy.


tuần dương hạm

twə̤n˨˩ zɨəŋ˧˧ ha̰ːʔm˨˩

twəŋ˧˧ jɨəŋ˧˥ ha̰ːm˨˨

twəŋ˨˩ jɨəŋ˧˧ haːm˨˩˨

twən˧˧ ɟɨəŋ˧˥ haːm˨˨

twən˧˧ ɟɨəŋ˧˥ ha̰ːm˨˨

twən˧˧ ɟɨəŋ˧˥˧ ha̰ːm˨˨


lãnh địa

laʔajŋ˧˥ ɗḭʔə˨˩

lan˧˩˨ ɗḭə˨˨

lan˨˩˦ ɗiə˨˩˨

la̰jŋ˩˧ ɗiə˨˨

lajŋ˧˩ ɗḭə˨˨

la̰jŋ˨˨ ɗḭə˨˨


lòng sông

la̤wŋ˨˩ səwŋ˧˧

lawŋ˧˧ ʂəwŋ˧˥

lawŋ˨˩ ʂəwŋ˧˧

lawŋ˧˧ ʂəwŋ˧˥

lawŋ˧˧ ʂəwŋ˧˥˧


lương khô

lɨəŋ˧˥ kʰo˧˥

lɨəŋ˧˧ kʰo˧˧

lɨəŋ˧˥˧ xo˧˥˧


lương thực

lɨəŋ˧˧ tʰɨ̰ʔk˨˩

lɨəŋ˧˥ tʰɨ̰k˨˨

lɨəŋ˧˧ tʰɨk˨˩˨

lɨəŋ˧˥ tʰɨk˨˨

lɨəŋ˧˥ tʰɨ̰k˨˨

lɨəŋ˧˥˧ tʰɨ̰k˨˨


lạc đà

la̰ːʔk˨˩ ɗa̤ː˨˩

la̰ːk˨˨ ɗaː˧˧

laːk˨˩˨ ɗaː˨˩

laːk˨˨ ɗaː˧˧

la̰ːk˨˨ ɗaː˧˧

Loài thú lớn; cổ dài, lưng có một hoặc hai bướu; dùng để cưỡi hay để tải đồ ở các sa mạc.


trình độ

ʨï̤ŋ˨˩ ɗo̰ʔ˨˩

tʂïn˧˧ ɗo̰˨˨

tʂɨn˨˩ ɗo˨˩˨

tʂïŋ˧˧ ɗo̰˨˨

Mức, khả năng... hiểu biết cao hay thấp, sâu hay nông về người, sự việc...

Trình độ văn hóa.


lễ phục

leʔe˧˥ fṵʔk˨˩

le˨˩˦ fuk˨˩˨


manh mối

majŋ˧˥˧ mo̰j˩˧

Chưa tìm ra manh mối vụ trộm.


mái hiên

maːj˧˥ hiən˧˧

ma̰ːj˩˧ hiəŋ˧˥

maːj˧˥ hiəŋ˧˧

maːj˩˩ hiən˧˥

ma̰ːj˩˧ hiən˧˥˧


tiệc rượu

tiə̰ʔk˨˩ ziə̰ʔw˨˩

tiə̰k˨˨ ʐɨə̰w˨˨

tiək˨˩˨ ɹɨəw˨˩˨

tiək˨˨ ɹɨəw˨˨

tiə̰k˨˨ ɹɨə̰w˨˨

Bữa tiệc chủ yếu là uống rượu với món nhắm.


tiểu thuyết

tiə̰w˧˩˧ tʰwiət˧˥

tiəw˧˩˨ tʰwiə̰k˩˧

tiəw˨˩˦ tʰwiək˧˥

tiəw˧˩ tʰwiət˩˩

tiə̰ʔw˧˩ tʰwiə̰t˩˧

Tác phẩm văn xuôi kể chuyện một cách mạch lạc và có nghệ thuật qua hư cấu của tác giả.


mạch máu

ma̰t˨˨ ma̰w˩˧


tiềm lực

tiə̤m˨˩ lɨ̰ʔk˨˩

tiəm˧˧ lɨ̰k˨˨

tiəm˨˩ lɨk˨˩˨

tiəm˧˧ lɨk˨˨

tiəm˧˧ lɨ̰k˨˨

Khả năng chưa được động viên, sẵn sàng trở thành sức mạnh chiến đấu, sản xuất nếu được khai thác.

Tiềm lực quân sự.

Tiềm lực kinh tế.


mỹ thuật

miʔi˧˥ tʰwə̰ʔt˨˩

mi˧˩˨ tʰwə̰k˨˨

mi˨˩˦ tʰwək˨˩˨

mḭ˩˧ tʰwət˨˨

mi˧˩ tʰwə̰t˨˨

mḭ˨˨ tʰwə̰t˨˨

Nghệ thuật dùng màu sắc, hình thể để biểu hiện tình cảm, ý nghĩ của người ta như hội họa, điêu khắc, v. V.


tinh bột

tïŋ˧˧ ɓo̰ʔt˨˩

tïn˧˥ ɓo̰k˨˨

tɨn˧˧ ɓok˨˩˨

tïŋ˧˥ ɓo̰t˨˨

tïŋ˧˥˧ ɓo̰t˨˨


ngoại ngữ

ŋwa̰ːʔj˨˩ ŋɨʔɨ˧˥

ŋwa̰ːj˨˨ ŋɨ˧˩˨

ŋwaːj˨˩˨ ŋɨ˨˩˦

ŋwaːj˨˨ ŋɨ̰˩˧

ŋwa̰ːj˨˨ ŋɨ˧˩

ŋwa̰ːj˨˨ ŋɨ̰˨˨


nhuệ khí

ɲwe˨˩˨ kʰi˧˥

Thanh niên đầy nhuệ khí.


thời trang

tʰə̤ːj˨˩ ʨaːŋ˧˧

tʰəːj˧˧ tʂaːŋ˧˥

tʰəːj˨˩ tʂaːŋ˧˧

tʰəːj˧˧ tʂaːŋ˧˥

tʰəːj˧˧ tʂaːŋ˧˥˧

Cách ăn mặc phổ biến trong từng thời kỳ.

Ăn mặc hợp thời trang.


nông sản

nəwŋ˧˧ sa̰ːn˧˩˧

nəwŋ˧˥ ʂaːŋ˧˩˨

nəwŋ˧˧ ʂaːŋ˨˩˦

nəwŋ˧˥ ʂaːn˧˩

nəwŋ˧˥˧ ʂa̰ːʔn˧˩

Sản phẩm của nông nghiệp như thóc, gạo, bông, gai.


quan trong

kwaːn˧˧ ʨawŋ˧˧

kwaːŋ˧˥ tʂawŋ˧˥

waːŋ˧˧ tʂawŋ˧˧

kwaːn˧˥ tʂawŋ˧˥

kwaːn˧˥˧ tʂawŋ˧˥˧

Chức quan hầu trong cung, như thị vệ, nội giám v.v.


quyền lợi

kwn˨˩ lə̰ːʔj˨˩

kwŋ˧˧ lə̰ːj˨˨

wŋ˨˩ ləːj˨˩˨

kwn˧˧ ləːj˨˨

kwn˧˧ lə̰ːj˨˨

Lợi ích được hưởng, mà người khác không được xâm phạm đến.

Bảo vệ quyền lợi của đoàn viên.


quá trình

kwaː˧˥ ʨï̤ŋ˨˩

kwa̰ː˩˧ tʂïn˧˧

waː˧˥ tʂɨn˨˩

kwaː˩˩ tʂïŋ˧˧

kwa̰ː˩˧ tʂïŋ˧˧

Con đường biến hóa, tiến triển, phát triển.

Quá trình xây dựng xã hội xã hội chủ nghĩa.

Quá trình sinh trưởng của thực vật.

Nhận thức là cả một quá trình.


thông lệ

tʰəwŋ˧˧ lḛʔ˨˩

tʰəwŋ˧˥ lḛ˨˨

tʰəwŋ˧˧ le˨˩˨

tʰəwŋ˧˥ le˨˨

tʰəwŋ˧˥ lḛ˨˨

tʰəwŋ˧˥˧ lḛ˨˨

Xưa kia ma chay cỗ bàn là thông lệ ở nông thôn.


ruộng nương

zuəŋ˨˩ nɨəŋ˧˧

ʐuəŋ˨˨ nɨəŋ˧˥

ɹuəŋ˨˩˨ nɨəŋ˧˧

ɹuəŋ˨˨ nɨəŋ˧˥

ɹuəŋ˨˨ nɨəŋ˧˥˧

Chăm sóc ruộng nương.


ruột non

zuət˨˩ nɔn˧˧

ʐuək˨˨ nɔŋ˧˥

ɹuək˨˩˨ nɔŋ˧˧

ɹuət˨˨ nɔn˧˥

ɹuət˨˨ nɔn˧˥˧

Khúc ruột bé và dài từ dạ dày đến đầu ruột già.


thì giờ

tʰi̤˨˩ zə̤ː˨˩

Thời gian nói về mặt giá trị đối với con người.

Dùng thì giờ cho hợp lý.

Bỏ phí thì giờ.

Giết thì giờ.


rường cột

trụ cột

Chỗ dựa vững chắc nhất của một cơ cấu tổ chức.

zɨə̤ŋ˨˩ ko̰ʔt˨˩

ʐɨəŋ˧˧ ko̰k˨˨

ɹɨəŋ˨˩ kok˨˩˨

ɹɨəŋ˧˧ kot˨˨

ɹɨəŋ˧˧ ko̰t˨˨

Rường cột của triều đình.


sân bay

ʂən˧˥˧ ɓaj˧˥˧

Khoảng đất phẳng có đường băng và các thiết bị cần cho máy bay cất cánh và hạ cánh.


thao tác

tʰaːw˧˧ taːk˧˥

tʰaːw˧˥ ta̰ːk˩˧

tʰaːw˧˧ taːk˧˥

tʰaːw˧˥ taːk˩˩

tʰaːw˧˥˧ ta̰ːk˩˧

Sự cử động của chân tay để làm một công việc nào đó.


sứ mệnh

sɨ˧˥ mə̰ʔjŋ˨˩

ʂɨ˧˥ məːn˨˩˨

Nhiệm vụ quan trọng và thiêng liêng phải thực hiện.

Sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân.


sức lực

sɨk˧˥ lɨ̰ʔk˨˩

ʂɨ̰k˩˧ lɨ̰k˨˨

ʂɨk˧˥ lɨk˨˩˨

ʂɨk˩˩ lɨ̰k˨˨

ʂɨ̰k˩˧ lɨ̰k˨˨

Người có sức lực.


tay thợ

taj˧˧ tʰə̰ːʔ˨˩

taj˧˥ tʰə̰ː˨˨

taj˧˧ tʰəː˨˩˨

taj˧˥ tʰəː˨˨

taj˧˥ tʰə̰ː˨˨

taj˧˥˧ tʰə̰ː˨˨

Người giỏi về một nghề lao động chân tay.


tang vật

taːŋ˧˧ və̰ʔt˨˩

taːŋ˧˥ jə̰k˨˨

taːŋ˧˧ jək˨˩˨

taːŋ˧˥ vət˨˨

taːŋ˧˥ və̰t˨˨

taːŋ˧˥˧ və̰t˨˨


tang chứng

taːŋ˧˧ ʨɨŋ˧˥

taːŋ˧˥ ʨɨ̰ŋ˩˧

taːŋ˧˧ ʨɨŋ˧˥

taːŋ˧˥ ʨɨŋ˩˩

taːŋ˧˥˧ ʨɨ̰ŋ˩˧


sự kiện

sɨ̰ʔ˨˩ kiə̰ʔn˨˩

ʂɨ̰˨˨ kiə̰ŋ˨˨

ʂɨ˨˩˨ kiəŋ˨˩˨

ʂɨ̰˨˨ kiə̰n˨˨

Cách mạng tháng Tám là một sự kiện lịch sử lớn.


tưởng tượng

tɨə̰ŋ˧˩˧ tɨə̰ʔŋ˨˩

tɨəŋ˧˩˨ tɨə̰ŋ˨˨

tɨəŋ˨˩˦ tɨəŋ˨˩˨

tɨəŋ˧˩ tɨəŋ˨˨

tɨəŋ˧˩ tɨə̰ŋ˨˨

tɨə̰ʔŋ˧˩ tɨə̰ŋ˨˨

Khả năng sáng tạo trong văn học, nghệ thuật bằng những hình ảnh nói trên.

Nhà thơ, nhà tiểu thuyết giàu tưởng tượng

Những chiến thắng tưởng tượng của quân đội Mỹ


súc vật

suk˧˥ və̰ʔt˨˩

ʂṵk˩˧ jə̰k˨˨

ʂuk˧˥ jək˨˩˨

ʂuk˩˩ və̰t˨˨

ʂṵk˩˧ və̰t˨˨

Tiêm phòng cho súc vật.

(từ lóng, xúc phạm) Từ dùng để chửi rủa, chỉ những kẻ đáng khinh miệt.

Bọn mày là đồ súc vật!


lủng củng

lṵŋ˧˩˧ kṵŋ˧˩˧

luŋ˧˩˨ kuŋ˧˩˨

luŋ˨˩˦ kuŋ˨˩˦

lṵʔŋ˧˩ kṵʔŋ˧˩

Lỉnh kỉnh, lộn xộn, thiếu trật tự ngăn nắp.

Đồ đạc lủng củng.

Túc tắc , thiếu mạch lạc trong viết văn, diễn đạt ý.

Văn viết lủng củng.

Gia đình lủng củng .

Nội bộ cơ quan lủng củng.


quyển

Quyển từ điển.

Quyển sổ.

Nộp quyển.


trận đồ

ʨə̰ʔn˨˩ ɗo̤˨˩

tʂə̰ŋ˨˨ ɗo˧˧

tʂəŋ˨˩˨ ɗo˨˩

tʂə̰n˨˨ ɗo˧˧


học vấn

ha̰ʔwk˨˩ vən˧˥

ha̰wk˨˨ jə̰ŋ˩˧

hawk˨˩˨ jəŋ˧˥

ha̰wk˨˨ vən˩˩

ha̰wk˨˨ və̰n˩˧

Người có học vấn rộng.


khéo khỉ

kʰɛ̰w˩˧ kʰi˧˩˨

kʰɛw˧˥ kʰi˨˩˦

xɛ̰w˩˧ xḭʔ˧˩


tang ma

taːŋ˧˧ maː˧˧

taːŋ˧˥ maː˧˥

taːŋ˧˧ maː˧˧

taːŋ˧˥ maː˧˥

taːŋ˧˥˧ maː˧˥˧


liên minh

liən˧˧ mïŋ˧˧

liəŋ˧˥ mïn˧˥

liəŋ˧˧ mɨn˧˧

liən˧˥ mïŋ˧˥

liən˧˥˧ mïŋ˧˥˧

Sự kết hợp giữa hai hay nhiều lực lượng để cùng chiến đấu cho một mục đích chung.

Khối liên minh công nông.