loạn ngôn

lwa̰ːʔn˨˩ ŋon˧˧

lwa̰ːŋ˨˨ ŋoŋ˧˥

lwaːŋ˨˩˨ ŋoŋ˧˧

lwa̰n˨˨ ŋon˧˥

lwa̰n˨˨ ŋon˧˥˧


lòng tham

la̤wŋ˨˩ tʰaːm˧˧

lawŋ˧˧ tʰaːm˧˥

lawŋ˨˩ tʰaːm˧˧

lawŋ˧˧ tʰaːm˧˥

lawŋ˧˧ tʰaːm˧˥˧

Sự ham muốn quá độ những lợi ích cho bản thân mình.


lưới trời

lɨəj˧˥ ʨə̤ːj˨˩

lɨə̰j˩˧ tʂəːj˧˧

lɨəj˧˥ tʂəːj˨˩

lɨəj˩˩ tʂəːj˧˧

lɨə̰j˩˧ tʂəːj˧˧


lệ ngôn

Bài trình bày phương pháp và cách thức viết một quyển sách, thường đặt ở đầu sách.


quốc thể

kwəwk˧˥ tʰḛ˧˩˧

kwə̰wk˩˧ tʰe˧˩˨

wəwk˧˥ tʰe˨˩˦

kwəwk˩˩ tʰe˧˩

kwə̰wk˩˧ tʰḛʔ˧˩

Coi trọng và giữ gìn quốc thể.


quốc thiều

kwəwk˧˥ tʰiə̤w˨˩

kwə̰wk˩˧ tʰiəw˧˧

wəwk˧˥ tʰiəw˨˩

kwəwk˩˩ tʰiəw˧˧

kwə̰wk˩˧ tʰiəw˧˧


lửa tình

lɨ̰ə˧˩˧ tï̤ŋ˨˩

lɨə˧˩˨ tïn˧˧

lɨə˨˩˦ tɨn˨˩

lɨ̰ʔə˧˩ tïŋ˧˧


lực dịch

lɨ̰ʔk˨˩ zḭ̈ʔk˨˩

lɨ̰k˨˨ jḭ̈t˨˨

lɨk˨˩˨ jɨt˨˩˨

lɨ̰k˨˨ ɟḭ̈k˨˨

Việc nặng nhọc mà nhân dân trong thời phong kiến phải làm không công cho bọn bóc lột.


phác thảo

faːk˧˥ tʰa̰ːw˧˩˧

fa̰ːk˩˧ tʰaːw˧˩˨

faːk˧˥ tʰaːw˨˩˦

faːk˩˩ tʰaːw˧˩

fa̰ːk˩˧ tʰa̰ːʔw˧˩

Bản viết hay bản vẽ sơ lược những nét chính sửa soạn cho một quyển sách, một bức họa.


mộc bản

mə̰ʔwk˨˩ ɓa̰ːn˧˩˧

mə̰wk˨˨ ɓaːŋ˧˩˨

məwk˨˩˨ ɓaːŋ˨˩˦

məwk˨˨ ɓaːn˧˩

mə̰wk˨˨ ɓaːn˧˩

mə̰wk˨˨ ɓa̰ːʔn˧˩


năng động tính

naŋ˧˧ ɗə̰ʔwŋ˨˩ tïŋ˧˥

naŋ˧˥ ɗə̰wŋ˨˨ tḭ̈n˩˧

naŋ˧˧ ɗəwŋ˨˩˨ tɨn˧˥

naŋ˧˥ ɗəwŋ˨˨ tïŋ˩˩

naŋ˧˥ ɗə̰wŋ˨˨ tïŋ˩˩

naŋ˧˥˧ ɗə̰wŋ˨˨ tḭ̈ŋ˩˧


niềm tin

niə̤m˨˩ tin˧˧

niəm˨˩ tɨn˧˧

niəm˧˧ tin˧˥˧

Giữ vững niềm tin.


nguyên bản

ŋwiən˧˧ ɓa̰ːn˧˩˧

ŋwiəŋ˧˥ ɓaːŋ˧˩˨

ŋwiəŋ˧˧ ɓaːŋ˨˩˦

ŋwiən˧˥ ɓaːn˧˩

ŋwiən˧˥˧ ɓa̰ːʔn˧˩

Bản gốc của một quyển sách, một văn bản.


nguyên văn

ŋwiən˧˧ van˧˧

ŋwiəŋ˧˥ jaŋ˧˥

ŋwiəŋ˧˧ jaŋ˧˧

ŋwiən˧˥ van˧˥

ŋwiən˧˥˧ van˧˥˧

Bản văn chính không sửa chữa, thêm bớt gì.


nhiệt tình

ɲiə̰ʔt˨˩ tï̤ŋ˨˩

ɲiə̰k˨˨ tïn˧˧

ɲiək˨˩˨ tɨn˨˩

ɲiət˨˨ tïŋ˧˧

ɲiə̰t˨˨ tïŋ˧˧

Nhiệt tình yêu nước.


tiểu dẫn

tiə̰w˧˩˧ zəʔən˧˥

tiəw˧˩˨ jəŋ˧˩˨

tiəw˨˩˦ jəŋ˨˩˦

tiəw˧˩ ɟə̰n˩˧

tiəw˧˩ ɟən˧˩

tiə̰ʔw˧˩ ɟə̰n˨˨


công dân

kəwŋ˧˧ zən˧˧

kəwŋ˧˥ jəŋ˧˥

kəwŋ˧˧ jəŋ˧˧

kəwŋ˧˥ ɟən˧˥

kəwŋ˧˥˧ ɟən˧˥˧

Người dân, trong quan hệ về mặt quyền lợi và nghĩa vụ với nhà nước.

Công dân có quyền bầu cử.

Nghĩa vụ của công dân.

Mất quyền công dân.


thế lực

tʰe˧˥ lɨ̰ʔk˨˩

tʰḛ˩˧ lɨ̰k˨˨

tʰe˧˥ lɨk˨˩˨

tʰe˩˩ lɨ̰k˨˨

tʰḛ˩˧ lɨ̰k˨˨

Sức mạnh, ảnh hưởng dựa vào địa vị xã hội, cương vị mà có.

Tuy không có quyền hành, nhưng rất có thế lực.

Gây thế lực.

Thế lực phong kiến đã sụp đổ.

Các thế lực phản cách mạng.


ông cha

əwŋ˧˥˧ ʨaː˧˥˧

Ông cha ta đã từng anh dũng chống ngoại xâm.


tử địa

tɨ̰˧˩˧ ɗḭʔə˨˩

tɨ˨˩˦ ɗiə˨˩˨

tɨ̰ʔ˧˩ ɗḭə˨˨

Âm Hán-Việt của chữ Hán 死 (“chết”) và 地 (“đất”).

Nhử địch vào tử địa.

— Nay nghiêm-đường vì tính nói thẳng mà bị người ta ghen-ghét, không để ở lại nơi khu yếu, bề ngoài vờ tiến-cử đến chốn hùng-phiên, bề trong thực dồn đuổi vào chỗ tử-địa.

1952, “Chuyện người nghĩa-phụ ở Khoái-châu”, trong Ngô Văn Triện (dịch), Truyền kỳ mạn lục, Sài Gòn: NXB Tân Việt, bản dịch 傳奇漫錄 của Nguyễn Dữ, tr. 26:


tử khí

Một điều nữa là những nhà hoặc vì cớ tìm đất, hoặc vì cớ lo liệu công kia việc nọ mà quàn ma trong nhà đến hàng tháng, thì chẳng những là phiền phí hại của, mà có khi tử khí truyền nhiễm, lại hại đến cách vệ sinh nữa.

1915, Phan Kế Bính, “Tang ma”, trong Việt Nam phong tục, Sài Gòn: Khai Trí, xuất bản 1973, tr. 36:


giám hộ

zaːm˧˥ ho̰ʔ˨˩

ja̰ːm˩˧ ho̰˨˨

jaːm˧˥ ho˨˩˨

ɟaːm˩˩ ho̰˨˨

ɟa̰ːm˩˧ ho̰˨˨

Người quản lý một hộ hay đứng đầu một hộ.


gạo mùa

ɣa̰ːʔw˨˩ mṳə˨˩

ɣa̰ːw˨˨ muə˧˧

ɣaːw˨˩˨ muə˨˩

ɣaːw˨˨ muə˧˧

ɣa̰ːw˨˨ muə˧˧

Gạo của thứ lúa gặt vào tháng Mười âm lịch.


gạo nước

ɣa̰ːʔw˨˩ nɨək˧˥

ɣa̰ːw˨˨ nɨə̰k˩˧

ɣaːw˨˩˨ nɨək˧˥

ɣaːw˨˨ nɨək˩˩

ɣa̰ːw˨˨ nɨək˩˩

ɣa̰ːw˨˨ nɨə̰k˩˧

Sắm sửa gạo nước đầy đủ để ăn tết.


thổ mộ

Xe hai bánh có mui một dùng một ngựa kéo, dùng để chở hàng ở Nam Bộ.


khí tiết

kʰḭ˩˧ tiə̰k˩˧

kʰi˧˥ tiək˧˥

xḭ˩˧ tiə̰t˩˧

Hoàng Diệu là người có khí tiết lớn.


kịch sĩ

kḭ̈ʔk˨˩ siʔi˧˥

kḭ̈t˨˨ ʂi˧˩˨

kɨt˨˩˨ ʂi˨˩˦


lai nguyên

laːj˧˧ ŋwiən˧˧

laːj˧˥ ŋwiəŋ˧˥

laːj˧˧ ŋwiəŋ˧˧

laːj˧˥ ŋwiən˧˥

laːj˧˥˧ ŋwiən˧˥˧

Lai nguyên truyện Tấm Cám.


loạn quân

lwa̰ːʔn˨˩ kwən˧˧

lwa̰ːŋ˨˨ kwəŋ˧˥

lwaːŋ˨˩˨ wəŋ˧˧

lwa̰n˨˨ kwən˧˥˧


lòng tin

la̤wŋ˨˩ tin˧˧

lawŋ˨˩ tɨn˧˧

lawŋ˧˧ tin˧˥˧

Ý nghĩ lâu dài về sự bảo đảm chắc chắn cho mình mọi kết quả, quyền lợi, hy vọng mong đợi ở một người, một tổ chức.

Lòng tin ở Đảng.


lễ sính

leʔe˧˥ sïŋ˧˥

le˧˩˨ ʂḭ̈n˩˧


quy chế

Điều định ra để nhiều người, nhiều nơi cùng theo đó mà làm.

Quy chế xuất bản.


phúc lộc

fuk˧˥ lə̰ʔwk˨˩

fṵk˩˧ lə̰wk˨˨

fuk˧˥ ləwk˨˩˨

fuk˩˩ lə̰wk˨˨

fṵk˩˧ lə̰wk˨˨

Phúc lộc vẹn toàn.


mỡ lá

məʔə˧˥ laː˧˥

məː˧˩˨ la̰ː˩˧

məː˨˩˦ laː˧˥

mə̰ː˩˧ laː˩˩

mə̰ː˨˨ la̰ː˩˧


phong tục

fawŋ˧˧ tṵʔk˨˩

fawŋ˧˥ tṵk˨˨

fawŋ˧˧ tuk˨˩˨

fawŋ˧˥ tṵk˨˨

fawŋ˧˥˧ tṵk˨˨

Thói quen xã hội của một địa phương, một nước.

Phong tục nhuộm răng.


ngoại hối

ŋwa̰ːʔj˨˩ hoj˧˥

ŋwa̰ːj˨˨ ho̰j˩˧

ŋwaːj˨˩˨ hoj˧˥

ŋwaːj˨˨ hoj˩˩

ŋwa̰ːj˨˨ hoj˩˩

ŋwa̰ːj˨˨ ho̰j˩˧

Tiền và các giấy tờ có giá trị như tiền của nước ngoài.


nẻo đường

nɛ̰w˧˩˧ ɗɨə̤ŋ˨˩

nɛw˧˩˨ ɗɨəŋ˧˧

nɛw˨˩˦ ɗɨəŋ˨˩

nɛw˧˩ ɗɨəŋ˧˧

nɛ̰ʔw˧˩ ɗɨəŋ˧˧


nương rẫy

nɨəŋ˧˧ zəʔəj˧˥

nɨəŋ˧˥ ʐəj˧˩˨

nɨəŋ˧˧ ɹəj˨˩˦

nɨəŋ˧˥ ɹə̰j˩˧

nɨəŋ˧˥ ɹəj˧˩

nɨəŋ˧˥˧ ɹə̰j˨˨


nái sề

naːj˧˥ se̤˨˩

na̰ːj˩˧ ʂe˧˧

na̰ːj˩˧ ʂe˧˧

Ví người đàn bà đã sinh đẻ nhiều lần (hàm ý đùa vui).


non sông

nɔn˧˧ səwŋ˧˧

nɔŋ˧˥ ʂəwŋ˧˥

nɔŋ˧˧ ʂəwŋ˧˧

nɔn˧˥ ʂəwŋ˧˥

nɔn˧˥˧ ʂəwŋ˧˥˧

Non sông tươi đẹp.


nhân tài

ɲən˧˧ ta̤ːj˨˩

ɲəŋ˧˥ taːj˧˧

ɲəŋ˧˧ taːj˨˩

ɲən˧˥ taːj˧˧

ɲən˧˥˧ taːj˧˧

Trọng dụng nhân tài.


nhã ý

Có nhã ý tặng quyển sách.


lời lãi

lə̤ːj˨˩ laʔaj˧˥

ləːj˧˧ laːj˧˩˨

ləːj˨˩ laːj˨˩˦

ləːj˧˧ la̰ːj˩˧

ləːj˧˧ laːj˧˩

ləːj˧˧ la̰ːj˨˨


lồng ngực

lə̤wŋ˨˩ ŋɨ̰ʔk˨˩

ləwŋ˧˧ ŋɨ̰k˨˨

ləwŋ˨˩ ŋɨk˨˩˨

ləwŋ˧˧ ŋɨk˨˨

ləwŋ˧˧ ŋɨ̰k˨˨

Khoảng trong vòng xương sống, xương sườn và xương ức.


ống tay

ə̰wŋ˩˧ taj˧˥

ə̰wŋ˩˧ taj˧˥˧


đại gia

ɗa̰ːʔj˨˩ zaː˧˧

ɗa̰ːj˨˨ jaː˧˥

ɗaːj˨˩˨ jaː˧˧

ɗaːj˨˨ ɟaː˧˥

ɗa̰ːj˨˨ ɟaː˧˥

ɗa̰ːj˨˨ ɟaː˧˥˧

Là người có tiền của, rất giàu trong xã hội.

(phát âm chệch của "đại da") chính nghĩa là người cha, về sau thành tiếng xưng hô tôn trọng người làm quan, cũng như "đại nhân", "tướng công".


gia giáo

zaː˧˧ zaːw˧˥

jaː˧˥ ja̰ːw˩˧

jaː˧˧ jaːw˧˥

ɟaː˧˥ ɟaːw˩˩

ɟaː˧˥˧ ɟa̰ːw˩˧


gia quyến

ɟaː˧˥˧ kwn˩˧

Đi nghỉ mát đem cả gia quyến đi.


gia thế

ɟaː˧˥˧ tʰḛ˩˧


gia tiên

zaː˧˧ tiən˧˧

jaː˧˥ tiəŋ˧˥

jaː˧˧ tiəŋ˧˧

ɟaː˧˥ tiən˧˥

ɟaː˧˥˧ tiən˧˥˧


gia đạo

zaː˧˧ ɗa̰ːʔw˨˩

jaː˧˥ ɗa̰ːw˨˨

jaː˧˧ ɗaːw˨˩˨

ɟaː˧˥ ɗaːw˨˨

ɟaː˧˥ ɗa̰ːw˨˨

ɟaː˧˥˧ ɗa̰ːw˨˨

Phép tắc của mỗi nhà; đường lối ăn ở của mỗi nhà.


ô long

o˧˥˧ lawŋ˧˥˧


óc đậu

awk˧˥ ɗə̰ʔw˨˩

a̰wk˩˧ ɗə̰w˨˨

awk˧˥ ɗəw˨˩˨

awk˩˩ ɗə̰w˨˨

a̰wk˩˧ ɗə̰w˨˨

Thức ăn làm bằng đậu nành không đóng thành khuôn như đậu phụ.


óc trâu

a̰wk˩˧ tʂəw˧˥

awk˧˥ tʂəw˧˧

awk˩˩ tʂəw˧˥

a̰wk˩˧ tʂəw˧˥˧

Nói một chất sệt, không đồng chất, có lổn nhổn những hột rắn.

Hồ quấy không khéo đã thành óc trâu.


giáo dục học

zaːw˧˥ zṵʔk˨˩ ha̰ʔwk˨˩

ja̰ːw˩˧ jṵk˨˨ ha̰wk˨˨

ɟaːw˩˩ ɟuk˨˨ hawk˨˨

ɟaːw˩˩ ɟṵk˨˨ ha̰wk˨˨

ɟa̰ːw˩˧ ɟṵk˨˨ ha̰wk˨˨

Khoa học nghiên cứu mục đích, nhiệm vụ đối tượng, nội dung, phương pháp và tổ chức việc giáo dục, giáo dưỡng và giảng dạy.


giò mỡ

zɔ̤˨˩ məʔə˧˥

Giò làm bằng thịt nạc và mỡ lợn giã nhỏ.


gió vàng

zɔ˧˥ va̤ːŋ˨˩

jɔ̰˩˧ jaːŋ˧˧

ɟɔ̰˩˧ vaːŋ˧˧

Dịch sao phỏng từ tiếng Trung Quốc 金風 /金风 (kim phong).

Trải vách quế gió vàng hiu hắt (Cung oán ngâm khúc)


tửu lượng

tḭw˧˩˧ lɨə̰ʔŋ˨˩

tɨw˧˩˨ lɨə̰ŋ˨˨

tɨw˨˩˦ lɨəŋ˨˩˨

tɨw˧˩ lɨəŋ˨˨

tɨw˧˩ lɨə̰ŋ˨˨

tɨ̰ʔw˧˩ lɨə̰ŋ˨˨

Tửu lượng của anh ta kém lắm.

Cá nhân Warren không thấy phiền vì có tửu lượng tốt và thích không khí sôi nổi, dù các cuộc nhậu kéo dài.

18/05/2025, Ngọc Ngân, “Người nước ngoài sốc với văn hóa nhậu ở Việt Nam”, trong VnExpress:


giấc nồng

zək˧˥ nə̤wŋ˨˩

jə̰k˩˧ nəwŋ˧˧

jək˧˥ nəwŋ˨˩

ɟək˩˩ nəwŋ˧˧

ɟə̰k˩˧ nəwŋ˧˧


giấy quyến

jə̰j˩˧ kwŋ˩˧

ɟə̰j˩˧ kwn˩˧


giấy tờ

zəj˧˥ tə̤ː˨˩

jə̰j˩˧ təː˧˧

ɟə̰j˩˧ təː˧˧

làm giấy tờ


ớt chỉ thiên

əːt˧˥ ʨḭ˧˩˧ tʰiən˧˧

ə̰ːk˩˧ ʨi˧˩˨ tʰiəŋ˧˥

əːk˧˥ ʨi˨˩˦ tʰiəŋ˧˧

əːt˩˩ ʨi˧˩ tʰiən˧˥

ə̰ːt˩˧ ʨḭʔ˧˩ tʰiən˧˥˧

Ớt quả nhỏ, đỏ và nhọn, hướng lên trên, vị rất cay.


bác đồng

ɓaːk˧˥ ɗə̤wŋ˨˩

ɓa̰ːk˩˧ ɗəwŋ˧˧

ɓaːk˧˥ ɗəwŋ˨˩

ɓaːk˩˩ ɗəwŋ˧˧

ɓa̰ːk˩˧ ɗəwŋ˧˧


bán tử

ɓaːn˧˥ tɨ̰˧˩˧

ɓa̰ːŋ˩˧ tɨ˧˩˨

ɓaːŋ˧˥ tɨ˨˩˦

ɓa̰ːn˩˧ tɨ̰ʔ˧˩


ống hút

ə̰wŋ˩˧ hṵk˩˧

ə̰wŋ˩˧ hṵt˩˧

Một vật dụng hình ống, dùng để hút thức uống hoặc thức ăn. Thường được làm bằng giấy, nhựa,...

Ống thủy tinh phình to ở phía giữa, có hai đầu nhỏ và dài, gần đầu trên có khắc vạch, dùng để lấy ra một thể tích chính xác một chất lỏng trong việc phân tích định lượng.


ốc nhồi

əwk˧˥ ɲo̤j˨˩

ə̰wk˩˧ ɲoj˧˧

ə̰wk˩˧ ɲoj˧˧

Ốc nước ngọt tròn và to, vỏ bóng, sống ở ao, ruộng.

mắt ốc nhồi (mắt to và lồi)


bạn tác

ɓa̰ːʔn˨˩ taːk˧˥

ɓa̰ːŋ˨˨ ta̰ːk˩˧

ɓaːŋ˨˩˨ taːk˧˥

ɓaːn˨˨ taːk˩˩

ɓa̰ːn˨˨ taːk˩˩

ɓa̰ːn˨˨ ta̰ːk˩˧


ông ba mươi

əwŋ˧˧ ɓaː˧˧ mɨəj˧˧

əwŋ˧˥ ɓaː˧˥ mɨəj˧˥

əwŋ˧˧ ɓaː˧˧ mɨəj˧˧

əwŋ˧˥ ɓaː˧˥ mɨəj˧˥

əwŋ˧˥˧ ɓaː˧˥˧ mɨəj˧˥˧

Con hùm kiêng gọi là ông ba mươi, con rắn kiêng gọi là ông lốt, con voi kiêng gọi là ông vâm.

1915, Phan Kế Bính, “Các việc kiêng kỵ”, trong Việt Nam phong tục, Sài Gòn: Khai Trí, xuất bản 1973, tr. 365:


cơ duyên

kəː˧˧ zwiən˧˧

kəː˧˥ jwiəŋ˧˥

kəː˧˧ jwiəŋ˧˧

kəː˧˥ ɟwiən˧˥

kəː˧˥˧ ɟwiən˧˥˧

Cơ trời và duyên may; ý nói: “cơ trời xui khiến, duyên số lạ lùng”.

Cơ duyên nào đã biết đâu vội gì?


danh tôi

ɟajŋ˧˥ toj˧˥

ɟajŋ˧˥˧ toj˧˥˧


án thông phỉ

aːn˧˥ tʰəwŋ˧˧ fḭ˧˩˧

a̰ːŋ˩˧ tʰəwŋ˧˥ fi˧˩˨

aːŋ˧˥ tʰəwŋ˧˧ fi˨˩˦

aːn˩˩ tʰəwŋ˧˥ fi˧˩

a̰ːn˩˧ tʰəwŋ˧˥˧ fḭʔ˧˩


ác vàng

aːk˧˥ va̤ːŋ˨˩

a̰ːk˩˧ jaːŋ˧˧

aːk˧˥ jaːŋ˨˩

aːk˩˩ vaːŋ˧˧

a̰ːk˩˧ vaːŋ˧˧

Dịch sao phỏng từ tiếng Trung Quốc 金烏 /金乌 (kim ô, nghĩa đen “quạ vàng”).

吝吝兎鉑鵶鐄

1820, Nguyễn Du (阮攸), Đoạn trường tân thanh (Truyện Kiều)^(https://vi.wikisource.org/wiki/Truyện_Kiều_(bản_Liễu_Văn_Ðường_1866)), xuất bản 1866, dòng 1269:


gia chủ

ɟaː˧˥˧ ʨṵʔ˧˩


giày bốt

za̤j˨˩ ɓot˧˥

jaj˧˧ ɓo̰k˩˧

ɟaj˧˧ ɓo̰t˩˧


tử hình

tɨ̰˧˩˧ hï̤ŋ˨˩

tɨ̰ʔ˧˩ hïŋ˧˧

Tên cướp giết người bị tử hình


tứ đổ tường

tɨ˧˥ ɗo̰˧˩˧ tɨə̤ŋ˨˩

tɨ̰˩˧ ɗo˧˩˨ tɨəŋ˧˧

tɨ˧˥ ɗo˨˩˦ tɨəŋ˨˩

tɨ˩˩ ɗo˧˩ tɨəŋ˧˧

tɨ̰˩˧ ɗo̰ʔ˧˩ tɨəŋ˧˧

Bốn điều tệ hại trong xã hội cũ là: cờ bạc, rượu chè, thuốc xái, bợm đĩ.

Bởi vì anh lập lờ trì hoãn việc hỏi cưới em và anh đã sa vào vòng "tứ đổ tường" theo như bà nghĩ. Bà không còn tin anh nữa!

2004, Mai Sơn, Hư cấu, NXB Hội nhà văn, tr. 146:


giáo đồ

zaːw˧˥ ɗo̤˨˩

ja̰ːw˩˧ ɗo˧˧

ɟa̰ːw˩˧ ɗo˧˧


tủy sống

twḭ˧˩˧ səwŋ˧˥

twi˧˩˨ ʂə̰wŋ˩˧

twi˨˩˦ ʂəwŋ˧˥

twi˧˩ ʂəwŋ˩˩

twḭʔ˧˩ ʂə̰wŋ˩˧


giò thủ

zɔ̤˨˩ tʰṵ˧˩˧


giò xào

zɔ̤˨˩ sa̤ːw˨˩


tội nhân

to̰ʔj˨˩ ɲən˧˧

to̰j˨˨ ɲəŋ˧˥

toj˨˩˨ ɲəŋ˧˧

to̰j˨˨ ɲən˧˥

to̰j˨˨ ɲən˧˥˧


giấm bỗng

zəm˧˥ ɓəʔəwŋ˧˥

jə̰m˩˧ ɓəwŋ˧˩˨

jəm˧˥ ɓəwŋ˨˩˦

ɟəm˩˩ ɓə̰wŋ˩˧

ɟəm˩˩ ɓəwŋ˧˩

ɟə̰m˩˧ ɓə̰wŋ˨˨


tội lỗi

to̰ʔj˨˩ loʔoj˧˥

to̰j˨˨ loj˧˩˨

toj˨˩˨ loj˨˩˦

to̰j˨˨ lo̰j˨˨


tội lệ

to̰ʔj˨˩ lḛʔ˨˩

toj˨˩˨ le˨˩˨


giặc cỏ

za̰ʔk˨˩ kɔ̰˧˩˧

ja̰k˨˨ kɔ˧˩˨

jak˨˩˨ kɔ˨˩˦

ɟa̰k˨˨ kɔ̰ʔ˧˩


tối trời

toj˧˥ ʨə̤ːj˨˩

to̰j˩˧ tʂəːj˧˧

toj˧˥ tʂəːj˨˩

toj˩˩ tʂəːj˧˧

to̰j˩˧ tʂəːj˧˧

Tối vì trời có nhiều mây hoặc không có trăng sao.


gà qué

ɣa̤ː˨˩ kwɛ˧˥

ɣaː˧˧ kwɛ̰˩˧

ɣaː˧˧ kwɛ̰˩˧

Mấy con gà qué này bị bệnh, chết cả rồi.


găng trâu

ɣaŋ˧˥ tʂəw˧˥

ɣaŋ˧˧ tʂəw˧˧

ɣaŋ˧˥ tʂəw˧˥

ɣaŋ˧˥˧ tʂəw˧˥˧


gạch chỉ

ɣa̰ʔjk˨˩ ʨḭ˧˩˧

ɣa̰t˨˨ ʨi˧˩˨

ɣat˨˩˨ ʨi˨˩˦

ɣa̰jk˨˨ ʨi˧˩

ɣa̰jk˨˨ ʨḭʔ˧˩


gạch khẩu

ɣa̰ʔjk˨˩ xə̰w˧˩˧

ɣa̰t˨˨ kʰəw˧˩˨

ɣat˨˩˨ kʰəw˨˩˦

ɣajk˨˨ xəw˧˩

ɣa̰jk˨˨ xəw˧˩

ɣa̰jk˨˨ xə̰ʔw˧˩

Gạch dày, hình chữ nhật, dùng để xây tường.


gạch mộc

ɣa̰ʔjk˨˩ mə̰ʔwk˨˩

ɣa̰t˨˨ mə̰wk˨˨

ɣat˨˩˨ məwk˨˩˨

ɣajk˨˨ məwk˨˨

ɣa̰jk˨˨ mə̰wk˨˨


gạch vồ

ɣa̰ʔjk˨˩ vo̤˨˩

ɣa̰jk˨˨ vo˧˧


gạo dự

ɣa̰ːʔw˨˩ zɨ̰ʔ˨˩

ɣa̰ːw˨˨ jɨ̰˨˨

ɣaːw˨˩˨ jɨ˨˩˨

ɣa̰ːw˨˨ ɟɨ̰˨˨


gạo ré

ɣa̰ːʔw˨˩ zɛ˧˥

ɣa̰ːw˨˨ ʐɛ̰˩˧

ɣaːw˨˩˨ ɹɛ˧˥

ɣa̰ːw˨˨ ɹɛ˩˩

ɣa̰ːw˨˨ ɹɛ̰˩˧


gạo tẻ

ɣa̰ːʔw˨˩ tɛ̰˧˩˧

ɣa̰ːw˨˨ tɛ˧˩˨

ɣaːw˨˩˨ tɛ˨˩˦

ɣa̰ːw˨˨ tɛ˧˩

ɣa̰ːw˨˨ tɛ̰ʔ˧˩

Gạo ăn hằng ngày, hạt nhỏ và ít nhựa hơn gạo nếp.


gấm vóc

ɣəm˧˥ vawk˧˥

ɣə̰m˩˧ ja̰wk˩˧

ɣəm˧˥ jawk˧˥

ɣəm˩˩ vawk˩˩

ɣə̰m˩˧ va̰wk˩˧


gậy tày

ɣə̰ʔj˨˩ ta̤j˨˩

ɣə̰j˨˨ taj˧˧

ɣəj˨˩˨ taj˨˩

ɣə̰j˨˨ taj˧˧

Gậy hai đầu bằng nhau, xưa dùng khi đi tuần ở nông thôn.


tấm lòng

təm˧˥ la̤wŋ˨˩

tə̰m˩˧ lawŋ˧˧

təm˧˥ lawŋ˨˩

təm˩˩ lawŋ˧˧

tə̰m˩˧ lawŋ˧˧

Toàn thể những tình cảm thân ái, tha thiết hay sâu sắc nhất đối với người mình yêu quý hay cảm phục.

Tấm lòng của miền Bắc đối với miền Nam ruột thịt.


gọng xe

ɣa̰ʔwŋ˨˩ sɛ˧˧

ɣa̰wŋ˨˨ sɛ˧˥

ɣawŋ˨˩˨ sɛ˧˧

ɣa̰wŋ˨˨ sɛ˧˥

ɣa̰wŋ˨˨ sɛ˧˥˧


gốc phần

ɣəwk˧˥ fə̤n˨˩

ɣə̰wk˩˧ fəŋ˧˧

ɣəwk˧˥ fəŋ˨˩

ɣəwk˩˩ fən˧˧

ɣə̰wk˩˧ fən˧˧


tước vị

tɨək˧˥ vḭʔ˨˩

tɨə̰k˩˧ jḭ˨˨

tɨək˧˥ ji˨˩˨

tɨə̰k˩˧ vḭ˨˨

Tước vị cao.


hoàng liên

hwa̤ːŋ˨˩ liən˧˧

hwaːŋ˧˧ liəŋ˧˥

hwaːŋ˨˩ liəŋ˧˧

hwaŋ˧˧ liən˧˥

hwaŋ˧˧ liən˧˥˧

Loài cây cùng họ với phụ tử, rễ và vỏ đắng dùng làm thuốc chữa đau mắt.


khí thế

Sức phát triển đang ở chiều hướng mạnh mẽ của sự vật.

Khí thế cách mạng.


không trung

xəwŋ˧˧ ʨuŋ˧˧

kʰəwŋ˧˥ tʂuŋ˧˥

kʰəwŋ˧˧ tʂuŋ˧˧

xəwŋ˧˥ tʂuŋ˧˥

xəwŋ˧˥˧ tʂuŋ˧˥˧

Máy bay nhào lộn trên không trung.


tóc sâu

ta̰wk˩˧ ʂəw˧˥

tawk˧˥ ʂəw˧˧

tawk˩˩ ʂəw˧˥

ta̰wk˩˧ ʂəw˧˥˧

Tóc trắng mọc lẻ tẻ trên đầu người còn trẻ.


tín đồ

Tín đồ Phật giáo.

Tín đồ Thiên chúa giáo.


tình thâm

tï̤ŋ˨˩ tʰəm˧˧

tïn˧˧ tʰəm˧˥

tɨn˨˩ tʰəm˧˧

tïŋ˧˧ tʰəm˧˥

tïŋ˧˧ tʰəm˧˥˧


tình nghĩa

tï̤ŋ˨˩ ŋiʔiə˧˥

tïn˧˧ ŋiə˧˩˨

tɨn˨˩ ŋiə˨˩˦

Tình nghĩa vợ chồng.


tình huống

tï̤ŋ˨˩ huəŋ˧˥

tïn˧˧ huəŋ˩˧

tɨn˨˩ huəŋ˧˥

tïŋ˧˧ huəŋ˩˩

tïŋ˧˧ huəŋ˩˧

Toàn thể những sự việc xảy ra tại một nơi, trong một thời gian, buộc người ta phải suy nghĩ, hành động, đối phó, chịu đựng...

Trong bất kỳ tình huống nào loài người cũng vẫn phải tiến hành sản xuất.


khế ước

kʰḛ˩˧ ɨə̰k˩˧


tình duyên

tï̤ŋ˨˩ zwiən˧˧

tïn˧˧ jwiəŋ˧˥

tɨn˨˩ jwiəŋ˧˧

tïŋ˧˧ ɟwiən˧˥

tïŋ˧˧ ɟwiən˧˥˧

Quan hệ yêu đương giữa trai và gái gặp gỡ nhau.

Tình duyên trắc trở.


tâm khảm

təm˧˧ xa̰ːm˧˩˧

təm˧˥ kʰaːm˧˩˨

təm˧˧ kʰaːm˨˩˦

təm˧˥ xaːm˧˩

təm˧˥˧ xa̰ːʔm˧˩

Ghi những kỷ niệm vào tâm khảm.


kinh lạc

kïŋ˧˧ la̰ːʔk˨˩

kïn˧˥ la̰ːk˨˨

kɨn˧˧ laːk˨˩˨

kïŋ˧˥ laːk˨˨

kïŋ˧˥ la̰ːk˨˨

kïŋ˧˥˧ la̰ːk˨˨

Các đường truyền dẫn khí huyết trong thân người.


tàu điện

xe điện

Xe có động cơ điện chạy trên đường ray, chở khách trong thành phố.

Tàu điện ngầm.


tàu bò

ta̤w˨˩ ɓɔ̤˨˩


tài lợi

ta̤ːj˨˩ lə̰ːʔj˨˩

taːj˧˧ lə̰ːj˨˨

taːj˨˩ ləːj˨˩˨

taːj˧˧ ləːj˨˨

taːj˧˧ lə̰ːj˨˨

Hám tài lợi.


tài lược

ta̤ːj˨˩ lɨə̰ʔk˨˩

taːj˧˧ lɨə̰k˨˨

taːj˨˩ lɨək˨˩˨

taːj˧˧ lɨək˨˨

taːj˧˧ lɨə̰k˨˨

Tài lược của nhà quân sự.


kiến lửa

kiən˧˥ lɨ̰ə˧˩˧

kiə̰ŋ˩˧ lɨə˧˩˨

kiəŋ˧˥ lɨə˨˩˦

kiən˩˩ lɨə˧˩

kiə̰n˩˧ lɨ̰ʔə˧˩


kiến trúc sư

argitek

kiən˧˥ ʨuk˧˥ sɨ˧˧

kiə̰ŋ˩˧ tʂṵk˩˧ ʂɨ˧˥

kiəŋ˧˥ tʂuk˧˥ ʂɨ˧˧

kiən˩˩ tʂuk˩˩ ʂɨ˧˥

kiə̰n˩˧ tʂṵk˩˧ ʂɨ˧˥˧

Người chuyên môn nghiên cứu vạch ra kiểu kiến trúc và tính toán vật liệu thi công.


tuyến giáp trạng

twiən˧˥ zaːp˧˥ ʨa̰ːʔŋ˨˩

twiə̰ŋ˩˧ ja̰ːp˩˧ tʂa̰ːŋ˨˨

twiəŋ˧˥ jaːp˧˥ tʂaːŋ˨˩˨

twiən˩˩ ɟaːp˩˩ tʂaːŋ˨˨

twiən˩˩ ɟaːp˩˩ tʂa̰ːŋ˨˨

twiə̰n˩˧ ɟa̰ːp˩˧ tʂa̰ːŋ˨˨

Tuyến nội tiết nằm ở phía trước hầu tiết ra chất có tác dụng đến sự trao đổi chất của cơ thể.


kẻ gian

kɛ̰˧˩˧ zaːn˧˧

kɛ˧˩˨ jaːŋ˧˥

kɛ˨˩˦ jaːŋ˧˧

kɛ̰ʔ˧˩ ɟaːn˧˥˧

Kẻ làm những việc bất chính như ăn cắp, ăn trộm, do thám cho địch...

Đề phòng kẻ gian.


trộm cướp

ʨo̰ʔm˨˩ kɨəp˧˥

tʂo̰m˨˨ kɨə̰p˩˧

tʂom˨˩˨ kɨəp˧˥

tʂom˨˨ kɨəp˩˩

tʂo̰m˨˨ kɨəp˩˩

tʂo̰m˨˨ kɨə̰p˩˧

Bắt lấy nó, quân trộm cướp!


lao dịch

laːw˧˧ zḭ̈ʔk˨˩

laːw˧˥ jḭ̈t˨˨

laːw˧˧ jɨt˨˩˨

laːw˧˥ ɟïk˨˨

laːw˧˥ ɟḭ̈k˨˨

laːw˧˥˧ ɟḭ̈k˨˨


liệt nữ

liə̰ʔt˨˩ nɨʔɨ˧˥

liə̰k˨˨ nɨ˧˩˨

liək˨˩˨ nɨ˨˩˦

liət˨˨ nɨ̰˩˧

liə̰t˨˨ nɨ˧˩

liə̰t˨˨ nɨ̰˨˨

Người phụ nữ kiên trinh, không chịu khuất.


luyện kim

lwiə̰ʔn˨˩ kim˧˧

lwiə̰ŋ˨˨ kim˧˥

lwiəŋ˨˩˨ kim˧˧

lwiə̰n˨˨ kim˧˥˧

Phương pháp chế biến quặng để lấy ra các kim loại.


luân thường

lwən˧˧ tʰɨə̤ŋ˨˩

lwəŋ˧˥ tʰɨəŋ˧˧

lwəŋ˧˧ tʰɨəŋ˨˩

lwən˧˥ tʰɨəŋ˧˧

lwən˧˥˧ tʰɨəŋ˧˧

Phép tắc đạo đức phong kiến qui định hành động hằng ngày của người ta.


luận chứng

lwə̰ʔn˨˩ ʨɨŋ˧˥

lwə̰ŋ˨˨ ʨɨ̰ŋ˩˧

lwəŋ˨˩˨ ʨɨŋ˧˥

lwən˨˨ ʨɨŋ˩˩

lwə̰n˨˨ ʨɨŋ˩˩

lwə̰n˨˨ ʨɨ̰ŋ˩˧

Chứng cớ thực tế dùng làm cơ sở cho lý luận.


luận thuyết

lwə̰ʔn˨˩ tʰwiət˧˥

lwə̰ŋ˨˨ tʰwiə̰k˩˧

lwəŋ˨˩˨ tʰwiək˧˥

lwən˨˨ tʰwiət˩˩

lwə̰n˨˨ tʰwiət˩˩

lwə̰n˨˨ tʰwiə̰t˩˧


luật thơ

lwə̰ʔt˨˩ tʰəː˧˧

lwə̰k˨˨ tʰəː˧˥

lwək˨˩˨ tʰəː˧˧

lwət˨˨ tʰəː˧˥

lwə̰t˨˨ tʰəː˧˥

lwə̰t˨˨ tʰəː˧˥˧


trạng nguyên

ʨa̰ːʔŋ˨˩ ŋwiən˧˧

tʂa̰ːŋ˨˨ ŋwiəŋ˧˥

tʂaːŋ˨˩˨ ŋwiəŋ˧˧

tʂaːŋ˨˨ ŋwiən˧˥

tʂa̰ːŋ˨˨ ŋwiən˧˥

tʂa̰ːŋ˨˨ ŋwiən˧˥˧

Người đỗ đầu khoa thi đình trong thời phong kiến.


trưởng họ

ʨɨə̰ŋ˧˩˧ hɔ̰ʔ˨˩

tʂɨəŋ˧˩˨ hɔ̰˨˨

tʂɨəŋ˨˩˦ hɔ˨˩˨

tʂɨəŋ˧˩ hɔ˨˨

tʂɨəŋ˧˩ hɔ̰˨˨

tʂɨə̰ʔŋ˧˩ hɔ̰˨˨

Hễ trong họ, ai có tứ thân phụ mẫu mất thì người chủ tang đưa giấy hoặc trầu cau nói với người trưởng họ, trưởng họ phải báo cáo cho hết người trong hội, mỗi người phải đóng một vài đồng bạc hoặc góp bằng thóc gạo, để giúp cho nhà tang chủ, có nơi chơi họ bánh chưng, bánh dầy thì hàng hội phải làm bánh sẵn mà đem đến nhà tang chủ.

1915, Phan Kế Bính, “Hội tư cấp”, trong Việt Nam phong tục, Sài Gòn: Khai Trí, xuất bản 1973, tr. 206:


làng mạc

la̤ːŋ˨˩ ma̰ːʔk˨˩

laːŋ˧˧ ma̰ːk˨˨

laːŋ˨˩ maːk˨˩˨

laːŋ˧˧ maːk˨˨

laːŋ˧˧ ma̰ːk˨˨

Làng mạc vui vẻ.


lá bánh

laː˧˥ ɓajŋ˧˥

la̰ː˩˧ ɓa̰n˩˧

laː˩˩ ɓajŋ˩˩

la̰ː˩˧ ɓa̰jŋ˩˧

Lá bánh chưng.


lá lảu

laː˧˥ la̰w˧˩˧

la̰ː˩˧ law˧˩˨

laː˧˥ law˨˩˦

la̰ː˩˧ la̰ʔw˧˩

Không kiếm đâu được lá lảu mà làm bánh.


lâm tuyền

ləm˧˧ twiə̤n˨˩

ləm˧˥ twiəŋ˧˧

ləm˧˧ twiəŋ˨˩

ləm˧˥ twiən˧˧

ləm˧˥˧ twiən˧˧

Vui thú lâm tuyền.


lính đánh thuê

lïŋ˧˥ ɗajŋ˧˥ tʰwe˧˧

lḭ̈n˩˧ ɗa̰n˩˧ tʰwe˧˥

lɨn˧˥ ɗan˧˥ tʰwe˧˧

lïŋ˩˩ ɗajŋ˩˩ tʰwe˧˥

lḭ̈ŋ˩˧ ɗa̰jŋ˩˧ tʰwe˧˥˧

Lính chuyên làm nghề chiến đấu và ăn lương của một chính quyền nước ngoài.


trí dục

tʂi˧˥ juk˨˩˨

Bộ phận của giáo dục nhằm bồi dưỡng tri thức và tư tưởng.


lòng bàn tay

la̤wŋ˨˩ ɓa̤ːn˨˩ taj˧˧

lawŋ˧˧ ɓaːŋ˧˧ taj˧˥

lawŋ˨˩ ɓaːŋ˨˩ taj˧˧

lawŋ˧˧ ɓaːn˧˧ taj˧˥

lawŋ˧˧ ɓaːn˧˧ taj˧˥˧


lòng quê

la̤wŋ˨˩ kwe˧˧

lawŋ˧˧ kwe˧˥˧


lòng son

la̤wŋ˨˩ sɔn˧˧

lawŋ˧˧ ʂɔŋ˧˥

lawŋ˨˩ ʂɔŋ˧˧

lawŋ˧˧ ʂɔn˧˥

lawŋ˧˧ ʂɔn˧˥˧

Giữ tấm lòng son.


lòng thành

la̤wŋ˨˩ tʰa̤jŋ˨˩

lawŋ˧˧ tʰan˧˧

lawŋ˨˩ tʰan˨˩

lawŋ˧˧ tʰajŋ˧˧


lòng đường

la̤wŋ˨˩ ɗɨə̤ŋ˨˩

lawŋ˧˧ ɗɨəŋ˧˧

lawŋ˨˩ ɗɨəŋ˨˩

lawŋ˧˧ ɗɨəŋ˧˧

Mặt đất dọc theo phố, giữa hai vỉa hè, dành cho xe chạy.


trám đường

ʨaːm˧˥ ɗɨə̤ŋ˨˩

tʂa̰ːm˩˧ ɗɨəŋ˧˧

tʂaːm˧˥ ɗɨəŋ˨˩

tʂaːm˩˩ ɗɨəŋ˧˧

tʂa̰ːm˩˧ ɗɨəŋ˧˧

Thi hài người chết, sau khi được khâm liệm sẽ đặt vào lòng gỗ cùng những đồ tùy táng nếu có. Xong đậy nắm và dùng nhựa cây trám đường gắn lại, thành tấm áo quan hình tròn.

2005, Nguyễn Hải, Mường Động: tiểu thuyết, NXB Văn học, tr. 196:


tràng hạt

ʨa̤ːŋ˨˩ ha̰ːʔt˨˩

tʂaːŋ˧˧ ha̰ːk˨˨

tʂaːŋ˨˩ haːk˨˩˨

tʂaːŋ˧˧ haːt˨˨

tʂaːŋ˧˧ ha̰ːt˨˨

Chuỗi hạt dài dùng để lần từng hạt trong khi tụng kinh.

Cổ đeo tràng hạt.

Tay lần tràng hạt.


lúa má

lwaː˧˥ maː˧˥

lṵə˩˧ ma̰ː˩˧

lṵə˩˧ ma̰ː˩˧

Lúa má năm nay thế nào?


lúa mùa

lwaː˧˥ mṳə˨˩


lúa ruộng

lwaː˧˥ zuəŋ˨˩

lṵə˩˧ ʐuəŋ˨˨

luə˧˥ ɹuəŋ˨˩˨

luə˩˩ ɹuəŋ˨˨

lṵə˩˧ ɹuəŋ˨˨

Địa chủ thu lúa ruộng.


lúa sớm

lwaː˧˥ səːm˧˥

lṵə˩˧ ʂə̰ːm˩˧

luə˧˥ ʂəːm˧˥

luə˩˩ ʂəːm˩˩

lṵə˩˧ ʂə̰ːm˩˧


lưỡi liềm

lɨəʔəj˧˥ liə̤m˨˩

lɨəj˧˩˨ liəm˧˧

lɨəj˨˩˦ liəm˨˩

lɨə̰j˩˧ liəm˧˧

lɨəj˧˩ liəm˧˧

lɨə̰j˨˨ liəm˧˧

Bộ phận bằng sắt của cái liềm, hình cong, nhọn, có răng.

Trăng lưỡi liềm.

Trăng thượng tuần hay hạ tuần hình cong như cái lưỡi liềm.


triệu trẫm

ʨiə̰ʔw˨˩ ʨəʔəm˧˥

tʂiə̰w˨˨ tʂəm˧˩˨

tʂiəw˨˩˨ tʂəm˨˩˦

tʂiəw˨˨ tʂə̰m˩˧

tʂiə̰w˨˨ tʂəm˧˩

tʂiə̰w˨˨ tʂə̰m˨˨

Mây đen là triệu trẫm của mưa.


tranh ảnh

ʨajŋ˧˧ a̰jŋ˧˩˧

tʂan˧˥ an˧˩˨

tʂan˧˧ an˨˩˦

tʂajŋ˧˥ ajŋ˧˩

tʂajŋ˧˥˧ a̰ʔjŋ˧˩

Tờ báo có nhiều tranh ảnh.


trai gái

ʨaːj˧˧ ɣaːj˧˥

tʂaːj˧˥ ɣa̰ːj˩˧

tʂaːj˧˧ ɣaːj˧˥

tʂaːj˧˥ ɣaːj˩˩

tʂaːj˧˥˧ ɣa̰ːj˩˧

Nói nam nữ quan hệ với nhau một cách không chính đáng.

Tránh những chuyện trai gái.


lập hạ

lə̰ʔp˨˩ ha̰ːʔ˨˩

lə̰p˨˨ ha̰ː˨˨

ləp˨˩˨ haː˨˩˨

lə̰p˨˨ ha̰ː˨˨

Tiết bắt đầu mùa hạ vào khoảng tháng Tư âm lịch.


lễ đài

leʔe˧˥ ɗa̤ːj˨˩

le˧˩˨ ɗaːj˧˧

le˨˩˦ ɗaːj˨˩

Nơi cử hành một buổi lễ công cộng, thường sắp đặt ở chỗ cao.

Nói chuyện trên lễ đài.


lệ nông

lḛʔ˨˩ nəwŋ˧˧

le˨˩˨ nəwŋ˧˧

lḛ˨˨ nəwŋ˧˥˧

Nông dân bị lệ thuộc vào chủ nô, thuê ruộng đất của chủ nô, phải gánh vác các thứ thuế vào sưu dịch do chủ nô đặt ra, và do đó trở thành nô lệ của ruộng đất.

Địa vị của lệ nông nằm giữa dân tự do và nô lệ, họ là tiền thân của nông nô.


tiệc mặn

tiə̰ʔk˨˩ ma̰ʔn˨˩

tiə̰k˨˨ ma̰ŋ˨˨

tiək˨˩˨ maŋ˨˩˨

tiə̰k˨˨ ma̰n˨˨


tiểu liên

tiə̰w˧˩˧ liən˧˧

tiəw˧˩˨ liəŋ˧˥

tiəw˨˩˦ liəŋ˧˧

tiəw˧˩ liən˧˥

tiə̰ʔw˧˩ liən˧˥˧


tiểu hình

tiə̰w˧˩˧ hï̤ŋ˨˩

tiəw˧˩˨ hïn˧˧

tiəw˨˩˦ hɨn˨˩

tiəw˧˩ hïŋ˧˧

tiə̰ʔw˧˩ hïŋ˧˧


lỗ châu mai

loʔo˧˥ ʨəw˧˧ maːj˧˧

lo˧˩˨ ʨəw˧˥ maːj˧˥

lo˨˩˦ ʨəw˧˧ maːj˧˧

lo̰˩˧ ʨəw˧˥ maːj˧˥

lo˧˩ ʨəw˧˥ maːj˧˥

lo̰˨˨ ʨəw˧˥˧ maːj˧˥˧

Lỗ ở tường lô-cốt để ghé súng vào mà bắn ra ngoài.


tiền lương

tiə̤n˨˩ lɨəŋ˧˧

tiəŋ˧˧ lɨəŋ˧˥

tiəŋ˨˩ lɨəŋ˧˧

tiən˧˧ lɨəŋ˧˥

tiən˧˧ lɨəŋ˧˥˧

Tiền trả cho công nhân viên chức để bù lại sức lao động của họ.


tiềm thủy đĩnh

tiə̤m˨˩ tʰwḭ˧˩˧ ɗïʔïŋ˧˥

tiəm˧˧ tʰwi˧˩˨ ɗïn˧˩˨

tiəm˨˩ tʰwi˨˩˦ ɗɨn˨˩˦

tiəm˧˧ tʰwi˧˩ ɗḭ̈ŋ˩˧

tiəm˧˧ tʰwi˧˩ ɗïŋ˧˩

tiəm˧˧ tʰwḭʔ˧˩ ɗḭ̈ŋ˨˨


tiết túc

tiə̰k˩˧ tṵk˩˧

tiə̰t˩˧ tṵk˩˧

Tên chung chỉ ngành động vật không xương sống, thân chia thành từng đốt, chân cũng gồm nhiều đốt, như tôm, nhện, rết, sâu bọ.


tiết tháo

tiət˧˥ tʰaːw˧˥

tiə̰k˩˧ tʰa̰ːw˩˧

tiək˧˥ tʰaːw˧˥

tiət˩˩ tʰaːw˩˩

tiə̰t˩˧ tʰa̰ːw˩˧

Tiết tháo nhà nho.


tiết hạnh

tiət˧˥ ha̰ʔjŋ˨˩

tiə̰k˩˧ ha̰n˨˨

tiək˧˥ han˨˩˨

tiət˩˩ hajŋ˨˨

tiət˩˩ ha̰jŋ˨˨

tiə̰t˩˧ ha̰jŋ˨˨

Lòng chung thủy của một người phụ nữ đối với chồng.


lợi nhuận

lə̰ːʔj˨˩ ɲwə̰ʔn˨˩

lə̰ːj˨˨ ɲwə̰ŋ˨˨

ləːj˨˩˨ ɲwəŋ˨˩˨

ləːj˨˨ ɲwən˨˨

lə̰ːj˨˨ ɲwə̰n˨˨

Tiền lãi do kinh doanh công nghiệp hay thương nghiệp mà có.

Giai cấp tư sản chỉ mong có lợi nhuận tối đa.


lợn cỏ

lə̰ːʔn˨˩ kɔ̰˧˩˧

lə̰ːŋ˨˨ kɔ˧˩˨

ləːŋ˨˩˨ kɔ˨˩˦

lə̰ːn˨˨ kɔ˧˩

lə̰ːn˨˨ kɔ̰ʔ˧˩


lục bát

lṵʔk˨˩ ɓaːt˧˥

lṵk˨˨ ɓa̰ːk˩˧

luk˨˩˨ ɓaːk˧˥

luk˨˨ ɓaːt˩˩

lṵk˨˨ ɓaːt˩˩

lṵk˨˨ ɓa̰ːt˩˧

Thể văn vần của Việt Nam cứ sau một câu sáu chữ lại đến một câu tám chữ.

Truyện Kiều viết theo thể lục bát.


lục quân

lṵʔk˨˩ kwən˧˧

lṵk˨˨ kwəŋ˧˥

luk˨˩˨ wəŋ˧˧

lṵk˨˨ kwən˧˥

lṵk˨˨ kwən˧˥˧

Quân chủng gồm những binh chủng chiến đấu hoặc phục vụ chiến đấu trên bộ.


lửa trại

lɨ̰ə˧˩˧ ʨa̰ːʔj˨˩

lɨə˧˩˨ tʂa̰ːj˨˨

lɨə˨˩˦ tʂaːj˨˩˨

lɨə˧˩ tʂaːj˨˨

lɨə˧˩ tʂa̰ːj˨˨

lɨ̰ʔə˧˩ tʂa̰ːj˨˨

Lửa đốt ban đêm tại nơi cắm trại, để quây quần xung quanh đó mà vui chơi, diễn kịch.


lực hướng tâm

lɨ̰ʔk˨˩ hɨəŋ˧˥ təm˧˧

lɨ̰k˨˨ hɨə̰ŋ˩˧ təm˧˥

lɨk˨˩˨ hɨəŋ˧˥ təm˧˧

lɨk˨˨ hɨəŋ˩˩ təm˧˥

lɨ̰k˨˨ hɨəŋ˩˩ təm˧˥

lɨ̰k˨˨ hɨə̰ŋ˩˧ təm˧˥˧

Lực (hay hợp lực của các lực) tác dụng vào một vật chuyển động tròn đều và gây ra cho vật gia tốc hướng tâm gọi là lực hướng tâm.

Một vệ tinh chuyển động tròn đều quanh Trái Đất, thì lực hấp dẫn đóng vai trò là lực hướng tâm.


lực kế

lɨ̰ʔk˨˩ ke˧˥

Lực kế lò xo.


lực ly tâm

lɨ̰ʔk˨˩ li˧˧ təm˧˧

lɨ̰k˨˨ li˧˥ təm˧˥

lɨk˨˩˨ li˧˧ təm˧˧

lɨk˨˨ li˧˥ təm˧˥

lɨ̰k˨˨ li˧˥ təm˧˥

lɨ̰k˨˨ li˧˥˧ təm˧˥˧

Lực có tác dụng kéo từ tâm ra ngoài vòng tròn, khi vật chuyển động tròn đều trong một hệ quy chiếu quay.

Nhờ lực ly tâm, quần áo sẽ khô khi máy vắt quay nhanh.


thực quản

tʰɨ̰ʔk˨˩ kwa̰ːn˧˩˧

tʰɨ̰k˨˨ kwaːŋ˧˩˨

tʰɨk˨˩˨ waːŋ˨˩˦

tʰɨk˨˨ kwaːn˧˩

tʰɨ̰k˨˨ kwaːn˧˩

tʰɨ̰k˨˨ kwa̰ːʔn˧˩


mao dẫn

maːw˧˧ zəʔən˧˥

maːw˧˥ jəŋ˧˩˨

maːw˧˧ jəŋ˨˩˦

maːw˧˥ ɟə̰n˩˧

maːw˧˥ ɟən˧˩

maːw˧˥˧ ɟə̰n˨˨

Hiện tượng các chất lỏng dâng từ dưới lên trên trong các ống rất nhỏ (các mao quản).


thức giả

tʰɨk˧˥ za̰ː˧˩˧

tʰɨ̰k˩˧ jaː˧˩˨

tʰɨk˧˥ jaː˨˩˦

tʰɨk˩˩ ɟaː˧˩

tʰɨ̰k˩˧ ɟa̰ːʔ˧˩

Người có học vấn, hiểu biết nhiều, người trí thức.


thủ kho

tʰu˧˩˨ kʰɔ˧˥

tʰu˨˩˦ kʰɔ˧˧

tʰṵʔ˧˩ xɔ˧˥˧


màu nước

ma̤w˨˩ nɨək˧˥

maw˧˧ nɨə̰k˩˧

maw˨˩ nɨək˧˥

maw˧˧ nɨək˩˩

maw˧˧ nɨə̰k˩˧

Tranh vẽ bằng những chất có màu hòa trong nước.


máu cam

ma̰w˩˧ kaːm˧˥

ma̰w˩˧ kaːm˧˥˧


máu ghen

ma̰w˩˧ ɣɛŋ˧˥

ma̰w˩˧ ɣɛn˧˥˧


máy hát

ma̰j˩˧ ha̰ːk˩˧

ma̰j˩˧ ha̰ːt˩˧

Máy phát lại những bài nhạc, những bài hát đã ghi vào đĩa.


quan lang

kwaːn˧˧ laːŋ˧˧

kwaːŋ˧˥ laːŋ˧˥

waːŋ˧˧ laːŋ˧˧

kwaːn˧˥ laːŋ˧˥

kwaːn˧˥˧ laːŋ˧˥˧

Người thống trị một xã của dân tộc Mường thời trước.


phụ giáo

fṵʔ˨˩ zaːw˧˥

fṵ˨˨ ja̰ːw˩˧

fu˨˩˨ jaːw˧˥

fṵ˨˨ ɟa̰ːw˩˧

Người giúp đỡ giáo sư đại học trong việc giảng dạy.


phố xá

fo̰˩˧ sa̰ː˩˧

fo̰˩˧ sa̰ː˩˧

Phố xá đầy người.


phố phường

fo˧˥ fɨə̤ŋ˨˩

fo̰˩˧ fɨəŋ˧˧

fo̰˩˧ fɨəŋ˧˧

Phố và phường (nói khái quát); thường dùng để chỉ nơi thành thị.

Hà Nội xưa ba mươi sáu phố phường.

Phố phường vắng ngắt.


mưu lược

miw˧˧ lɨə̰ʔk˨˩

mɨw˧˥ lɨə̰k˨˨

mɨw˧˧ lɨək˨˩˨

mɨw˧˥ lɨək˨˨

mɨw˧˥ lɨə̰k˨˨

mɨw˧˥˧ lɨə̰k˨˨


phất trần

fət˧˥ ʨə̤n˨˩

fə̰k˩˧ tʂəŋ˧˧

fək˧˥ tʂəŋ˨˩

fət˩˩ tʂən˧˧

fə̰t˩˧ tʂən˧˧

Chổi để quét bụi, thường làm bằng lông gà.


mưu mẹo

miw˧˧ mɛ̰ʔw˨˩

mɨw˧˥ mɛ̰w˨˨

mɨw˧˧ mɛw˨˩˨

mɨw˧˥ mɛ̰w˨˨

mɨw˧˥˧ mɛ̰w˨˨


mướp đắng

mɨəp˧˥ ɗaŋ˧˥

mɨə̰p˩˧ ɗa̰ŋ˩˧

mɨəp˧˥ ɗaŋ˧˥

mɨəp˩˩ ɗaŋ˩˩

mɨə̰p˩˧ ɗa̰ŋ˩˧

Loài cây gần với gấc, quả trông tựa quả mướp, vỏ có nhiều nốt sần sùi, vị đắng, ăn được.


mạch môn

ma̰t˨˨ moŋ˧˥

mat˨˩˨ moŋ˧˧

Cây thân cỏ, lá hẹp, dài, mép lá hơi có răng cưa, hoa nhỏ màu xanh lam, rễ củ hình thoi, màu vàng nhạt, dùng làm thuốc.


phản chiến

fa̰ːn˧˩˧ ʨiən˧˥

faːŋ˧˩˨ ʨiə̰ŋ˩˧

faːŋ˨˩˦ ʨiəŋ˧˥

faːn˧˩ ʨiən˩˩

fa̰ːʔn˧˩ ʨiə̰n˩˧

Chống lại một cuộc chiến tranh đang được tiến hành.


phương hướng

fɨəŋ˧˧ hɨəŋ˧˥

fɨəŋ˧˥ hɨə̰ŋ˩˧

fɨəŋ˧˧ hɨəŋ˧˥

fɨəŋ˧˥ hɨəŋ˩˩

fɨəŋ˧˥˧ hɨə̰ŋ˩˧

Phương hướng hành động.


phòng ốc

fa̤wŋ˨˩ əwk˧˥

fawŋ˧˧ ə̰wk˩˧

fawŋ˨˩ əwk˧˥

fawŋ˧˧ əwk˩˩

fawŋ˧˧ ə̰wk˩˧

Sửa sang phòng ốc.


mỡ chài

məʔə˧˥ ʨa̤ːj˨˩

məː˧˩˨ ʨaːj˧˧

məː˨˩˦ ʨaːj˨˩

mə̰ː˩˧ ʨaːj˧˧

məː˧˩ ʨaːj˧˧

mə̰ː˨˨ ʨaːj˧˧


mỡ gàu

məʔə˧˥ ɣa̤w˨˩

məː˧˩˨ ɣaw˧˧

məː˨˩˦ ɣaw˨˩

mə̰ː˩˧ ɣaw˧˧

mə̰ː˨˨ ɣaw˧˧


phân chuồng

fən˧˧ ʨuəŋ˨˩

fəŋ˧˥ ʨuəŋ˧˧

fəŋ˧˧ ʨuəŋ˨˩

fən˧˥ ʨuəŋ˧˧

fən˧˥˧ ʨuəŋ˧˧

Phân lợn hoặc phân trâu bò, dùng để bón cây.


mực thước

khuôn phép

Những phép tắc, mẫu mực cần phải tuân theo.

mɨ̰ʔk˨˩ tʰɨək˧˥

mɨ̰k˨˨ tʰɨə̰k˩˧

mɨk˨˩˨ tʰɨək˧˥

mɨk˨˨ tʰɨək˩˩

mɨ̰k˨˨ tʰɨək˩˩

mɨ̰k˨˨ tʰɨə̰k˩˧

Cái dây mực và cái thước thợ mộc để lấy đường thẳng.

Cha mẹ làm mực thước cho con cái.


mỹ nghệ

miʔi˧˥ ŋḛʔ˨˩

Nghề dùng sự khéo léo của tay để làm những việc như thêu, chạm trổ.


pháp trị

faːp˧˥ ʨḭʔ˨˩

fa̰ːp˩˧ tʂḭ˨˨

faːp˧˥ tʂi˨˩˨

faːp˩˩ tʂi˨˨

faːp˩˩ tʂḭ˨˨

fa̰ːp˩˧ tʂḭ˨˨

Chế độ chính trị của một nước lấy pháp luật làm nền tảng cho mọi quan hệ xã hội.

Pháp trị dân chủ.


pháo đập

faːw˧˥ ɗə̰ʔp˨˩

fa̰ːw˩˧ ɗə̰p˨˨

faːw˧˥ ɗəp˨˩˨

faːw˩˩ ɗəp˨˨

faːw˩˩ ɗə̰p˨˨

fa̰ːw˩˧ ɗə̰p˨˨


pháo thuyền

faːw˧˥ tʰwiə̤n˨˩

fa̰ːw˩˧ tʰwiəŋ˧˧

faːw˧˥ tʰwiəŋ˨˩

faːw˩˩ tʰwiən˧˧

fa̰ːw˩˧ tʰwiən˧˧


pháo lệnh

faːw˧˥ lə̰ʔjŋ˨˩

fa̰ːw˩˧ lḛn˨˨

faːw˧˥ ləːn˨˩˨

faːw˩˩ leŋ˨˨

faːw˩˩ lḛŋ˨˨

fa̰ːw˩˧ lḛŋ˨˨

Nghe pháo lệnh, bộ đội nhất tề xung phong.


nghi tiết

ŋi˧˥ tiə̰k˩˧

ŋi˧˥˧ tiə̰t˩˧

Nghi tiết tế thần.


nghĩa cử

ŋiʔiə˧˥ kɨ̰˧˩˧

ŋiə˧˩˨ kɨ˧˩˨

ŋiə˨˩˦ kɨ˨˩˦

ŋḭə˨˨ kɨ̰ʔ˧˩

Cử chỉ, hành động đem lại lợi ích cho quần chúng.

Hiến máu cứu người là nghĩa cử cao đẹp.


nghĩa khí

ŋiʔiə˧˥ xi˧˥

ŋiə˧˩˨ kʰḭ˩˧

ŋiə˨˩˦ kʰi˧˥

Một con người rất nghĩa khí.


nguy cơ

ŋwi˧˥˧ kəː˧˥˧

Tình thế có thể gây ra những biến cố lớn rất tai hại.

Nguy cơ chiến tranh.


nguyên bị

ŋwiən˧˧ ɓḭʔ˨˩

ŋwiəŋ˧˥ ɓḭ˨˨

ŋwiəŋ˧˧ ɓi˨˩˨

ŋwiən˧˥ ɓi˨˨

ŋwiən˧˥ ɓḭ˨˨

ŋwiən˧˥˧ ɓḭ˨˨

Bên nguyên và bên bị trong một việc kiện cáo.


nội tâm

no̰ʔj˨˩ təm˧˧

no̰j˨˨ təm˧˥

noj˨˩˨ təm˧˧

no̰j˨˨ təm˧˥

no̰j˨˨ təm˧˥˧


nguyên khí

Khí đầu tiên sinh ra các khí khác, vật khác.


nguyên lão viện

ŋwiən˧˧ laʔaw˧˥ viə̰ʔn˨˩

ŋwiəŋ˧˥ laːw˧˩˨ jiə̰ŋ˨˨

ŋwiəŋ˧˧ laːw˨˩˦ jiəŋ˨˩˨

ŋwiən˧˥ la̰ːw˩˧ viən˨˨

ŋwiən˧˥ laːw˧˩ viə̰n˨˨

ŋwiən˧˥˧ la̰ːw˨˨ viə̰n˨˨

Thượng nghị viện của một số nước tư bản.


nguyên quán

ŋwiən˧˧ kwaːn˧˥

ŋwiəŋ˧˥ kwa̰ːŋ˩˧

ŋwiəŋ˧˧ waːŋ˧˥

ŋwiən˧˥ kwaːn˩˩

ŋwiən˧˥˧ kwa̰ːn˩˧

Nguyên quán của Nguyễn Trãi là làng Nhị Khê.


nội bộ

no̰ʔj˨˩ ɓo̰ʔ˨˩

no̰j˨˨ ɓo̰˨˨

noj˨˩˨ ɓo˨˩˨

no̰j˨˨ ɓo̰˨˨

Tình trạng bên trong một đoàn thể, một cơ quan.

Nội bộ phe đế quốc.


nguyên án

ŋwiən˧˧ aːn˧˥

ŋwiəŋ˧˥ a̰ːŋ˩˧

ŋwiəŋ˧˧ aːŋ˧˥

ŋwiən˧˥ aːn˩˩

ŋwiən˧˥˧ a̰ːn˩˧

Đề án đầu tiên.


nồi hấp

no̤j˨˩ həp˧˥

noj˧˧ hə̰p˩˧

noj˧˧ hə̰p˩˧

Nồi bằng kim loại, miệng rất kín, dùng để sát trùng bằng hơi nước dưới áp suất cao.


sổ chi

ʂo̰ʔ˧˩ ʨi˧˥˧


sổ tang

so̰˧˩˧ taːŋ˧˧

ʂo˧˩˨ taːŋ˧˥

ʂo˨˩˦ taːŋ˧˧

ʂo̰ʔ˧˩ taːŋ˧˥˧

Sổ mang chữ ký của những người có cương vị đến viếng một nhân vật cao cấp trong chính quyền nước khác mới từ trần.


nếp sống

nep˧˥ səwŋ˧˥

nḛp˩˧ ʂə̰wŋ˩˧

nep˧˥ ʂəwŋ˧˥

nep˩˩ ʂəwŋ˩˩

nḛp˩˧ ʂə̰wŋ˩˧

Nếp sống mới.

Phong trào vận động sinh hoạt theo lối sống xã hội chủ nghĩa.


sổ điền

so̰˧˩˧ ɗiə̤n˨˩

ʂo˧˩˨ ɗiəŋ˧˧

ʂo˨˩˦ ɗiəŋ˨˩

ʂo̰ʔ˧˩ ɗiən˧˧

Sổ ghi chép số ruộng trong một đơn vị hành chính.


sử liệu

sɨ̰˧˩˧ liə̰ʔw˨˩

ʂɨ˧˩˨ liə̰w˨˨

ʂɨ˨˩˦ liəw˨˩˨

ʂɨ˧˩ liə̰w˨˨

ʂɨ̰ʔ˧˩ liə̰w˨˨

Âm Hán-Việt của chữ Hán 史 (“lịch sử”) và 料 (“vật liệu; nguyên liệu”).


sửa sai

sɨ̰ə˧˩˧ saːj˧˧

ʂɨə˧˩˨ ʂaːj˧˥

ʂɨə˨˩˦ ʂaːj˧˧

ʂɨə˧˩ ʂaːj˧˥

ʂɨ̰ʔə˧˩ ʂaːj˧˥˧

Làm lại theo đúng đường lối chính sách những việc đã được thực hiện theo phương hướng sai lầm.

Cho họ một cơ hội sửa sai.


nấm rơm

nəm˧˥ zəːm˧˧

nə̰m˩˧ ʐəːm˧˥

nəm˧˥ ɹəːm˧˧

nəm˩˩ ɹəːm˧˥

nə̰m˩˧ ɹəːm˧˥˧

Loài nấm có mũ, mọc ở các đống rơm rạ mục nát.

Kỹ thuật trồng nấm rơm.


nấm hương

nấm đông cô

Nấm có mũ, mùi thơm, mọc trên các cây gỗ mục trong rừng, ăn được. Tên khoa học: Lentinus edodes.

nəm˧˥ hɨəŋ˧˧

nə̰m˩˧ hɨəŋ˧˥

nəm˧˥ hɨəŋ˧˧

nəm˩˩ hɨəŋ˧˥

nə̰m˩˧ hɨəŋ˧˥˧

Từ ghép giữa nấm + hương. So sánh với tiếng Nhật 香茸 (kōtake).


nạn dân

na̰ːʔn˨˩ zən˧˧

na̰ːŋ˨˨ jəŋ˧˥

naːŋ˨˩˨ jəŋ˧˧

naːn˨˨ ɟən˧˥

na̰ːn˨˨ ɟən˧˥

na̰ːn˨˨ ɟən˧˥˧

Cứu giúp nạn dân.


tang trai

taːŋ˧˧ ʨaːj˧˧

taːŋ˧˥ tʂaːj˧˥

taːŋ˧˧ tʂaːj˧˧

taːŋ˧˥ tʂaːj˧˥

taːŋ˧˥˧ tʂaːj˧˥˧


nước mũi

nɨək˧˥ muʔuj˧˥

nɨə̰k˩˧ muj˧˩˨

nɨək˧˥ muj˨˩˦

nɨək˩˩ mṵj˩˧

nɨək˩˩ muj˧˩

nɨə̰k˩˧ mṵj˨˨

Chảy nước mũi.


nông thôn

nəwŋ˧˧ tʰon˧˧

nəwŋ˧˥ tʰoŋ˧˥

nəwŋ˧˧ tʰoŋ˧˧

nəwŋ˧˥ tʰon˧˥

nəwŋ˧˥˧ tʰon˧˥˧

Làng mạc sống bằng sản xuất nông nghiệp, khác với thành thị.


nông nô

nəwŋ˧˥˧ no˧˥˧

Người bị áp bức bóc lột nhất trong chế độ phong kiến, bị phụ thuộc vào ruộng đất của phong kiến, địa chủ, bị phong kiến, địa chủ chiếm đoạt sản vật, ngoài ra còn phải làm nhiều công việc tạp dịch phục vụ phong kiến, địa chủ.

Chế độ nông nô.

Chế độ bóc lột nông nô dưới chế độ phong kiến.

Giai cấp nông nô.


nông học

nəwŋ˧˧ ha̰ʔwk˨˩

nəwŋ˧˥ ha̰wk˨˨

nəwŋ˧˧ hawk˨˩˨

nəwŋ˧˥ hawk˨˨

nəwŋ˧˥ ha̰wk˨˨

nəwŋ˧˥˧ ha̰wk˨˨

Môn học nghiên cứu phương pháp cải tiến và phát triển nông nghiệp.


nét mặt

nɛt˧˥ ma̰ʔt˨˩

nɛ̰k˩˧ ma̰k˨˨

nɛk˧˥ mak˨˩˨

nɛt˩˩ ma̰t˨˨

nɛ̰t˩˧ ma̰t˨˨

Toàn thể những đặc điểm của mặt biểu lộ tâm tư, tình cảm.

Nét mặt cương quyết.


ném đĩa

nɛm˧˥ ɗiʔiə˧˥

nɛ̰m˩˧ ɗiə˧˩˨

nɛm˧˥ ɗiə˨˩˦

nɛ̰m˩˧ ɗḭə˨˨

Môn thể thao thi ném ra xa một cái đĩa nặng bằng kim loại.


ném tạ

nɛm˧˥ ta̰ːʔ˨˩

nɛ̰m˩˧ ta̰ː˨˨

nɛm˧˥ taː˨˩˨

nɛm˩˩ ta̰ː˨˨

nɛ̰m˩˧ ta̰ː˨˨


thuyền am

tʰwiə̤n˨˩ aːm˧˧

tʰwiəŋ˧˧ aːm˧˥

tʰwiəŋ˨˩ aːm˧˧

tʰwiən˧˧ aːm˧˥

tʰwiən˧˧ aːm˧˥˧


thuyền đinh

tʰwiə̤n˨˩ ɗïŋ˧˧

tʰwiəŋ˧˧ ɗïn˧˥

tʰwiəŋ˨˩ ɗɨn˧˧

tʰwiən˧˧ ɗïŋ˧˥

tʰwiən˧˧ ɗïŋ˧˥˧

Thuyền lớn bằng gỗ có mũi nhọn, thân và đuôi hình lăng trụ.

Bốn chiếc thuyền nan của bốn thôn hộ tống thuyền đinh ra khoảng sông giăng thừng kín[…]

26/3/2017, Trần Chiến, “Truyện ngắn: Tiên Dung”, trong Báo Tiền Phong, bản gốc lưu trữ ngày 2024-01-18:


thuốc tím

tʰuək˧˥ tim˧˥

tʰuək˩˧ tḭm˩˧

tʰuək˧˥ tim˧˥

tʰuək˩˩ tim˩˩

tʰuək˩˧ tḭm˩˧

Thứ muối kim loại, màu tím, kết tinh thành những hạt nhỏ, pha vào nước để sát trùng.


niên hiệu

Hiệu của vua đặt ra để tính năm trong một triều đại.


nhựa mủ

ɲɨ̰ʔə˨˩ mṵ˧˩˧

ɲɨ̰ə˨˨ mu˧˩˨

ɲɨə˨˩˨ mu˨˩˦

ɲɨ̰ə˨˨ mṵʔ˧˩

Chất nhựa trắng như mủ ở một số cây như cây sung, cây cao su.


thái y

tʰa̰ːj˩˧ i˧˥

tʰa̰ːj˩˧ i˧˥˧


nhận thức luận

ɲə̰ʔn˨˩ tʰɨk˧˥ lwə̰ʔn˨˩

ɲə̰ŋ˨˨ tʰɨ̰k˩˧ lwə̰ŋ˨˨

ɲəŋ˨˩˨ tʰɨk˧˥ lwəŋ˨˩˨

ɲən˨˨ tʰɨk˩˩ lwən˨˨

ɲə̰n˨˨ tʰɨk˩˩ lwə̰n˨˨

ɲə̰n˨˨ tʰɨ̰k˩˧ lwə̰n˨˨

Bộ phận trọng yếu của triết học chuyên nghiên cứu về nguồn gốc và giá trị về nhận thức của con người đối với ngoại giới.


thùng xe

tʰuŋ˧˧ sɛ˧˥˧

Bộ phận hình cái hòm, ở dưới đệm xe hay ở sau xe, để chứa đồ.


nhất sinh

ɲə̰k˩˧ ʂïn˧˥

ɲə̰t˩˧ ʂïŋ˧˥˧

(Từ nguyên cho mục này bị thiếu hoặc chưa đầy đủ. Vui lòng bổ sung vào mục từ, hoặc thảo luận tại bàn giúp đỡ. )

Nhất sinh không đánh bạc.

Ta nhất sinh không vì vàng ngọc hay quyền thế mà ép mình viết câu đối bao giờ. (Nguyễn Tuân, Chữ người tử tù)


thước cuốn

tʰɨək˧˥ kuən˧˥

tʰɨə̰k˩˧ kuəŋ˩˧

tʰɨək˧˥ kuəŋ˧˥

tʰɨək˩˩ kuən˩˩

tʰɨə̰k˩˧ kuən˩˧

Thứ thước đo bằng kim loại mỏng, có thể cuộn tròn lại.


thạch học

thạch luận

Khoa học nghiên cứu cấu tạo và thành phần các đất đá.

tʰa̰ʔjk˨˩ ha̰ʔwk˨˩

tʰa̰t˨˨ ha̰wk˨˨

tʰat˨˩˨ hawk˨˩˨


thảm kịch

tʰa̰ːm˧˩˧ kḭ̈ʔk˨˩

tʰaːm˧˩˨ kḭ̈t˨˨

tʰaːm˨˩˦ kɨt˨˩˨

tʰaːm˧˩ kïk˨˨

tʰaːm˧˩ kḭ̈k˨˨

tʰa̰ːʔm˧˩ kḭ̈k˨˨


thần công

tʰə̤n˨˩ kəwŋ˧˧

tʰəŋ˧˧ kəwŋ˧˥

tʰəŋ˨˩ kəwŋ˧˧

tʰən˧˧ kəwŋ˧˥

tʰən˧˧ kəwŋ˧˥˧


thịt thà

tʰḭʔt˨˩ tʰa̤ː˨˩

tʰḭt˨˨ tʰaː˧˧

tʰɨt˨˩˨ tʰaː˨˩

tʰit˨˨ tʰaː˧˧

tʰḭt˨˨ tʰaː˧˧

Chợ đầy thịt thà cá mú.


thổ sản

tʰo̰˧˩˧ sa̰ːn˧˩˧

tʰo˧˩˨ ʂaːŋ˧˩˨

tʰo˨˩˦ ʂaːŋ˨˩˦

tʰo˧˩ ʂaːn˧˩

tʰo̰ʔ˧˩ ʂa̰ːʔn˧˩

Sản phẩm nông nghiệp của một địa phương.

Cam là thổ sản của Thanh Hóa, Nghệ An.


thổ âm

tʰo̰˧˩˧ əm˧˧

tʰo̰ʔ˧˩ əm˧˥˧

Thổ âm Móng Cái.


thợ xẻ

tʰə̰ːʔ˨˩ sɛ̰˧˩˧

tʰə̰ː˨˨ sɛ˧˩˨

tʰəː˨˩˨ sɛ˨˩˦

tʰə̰ː˨˨ sɛ˧˩

tʰə̰ː˨˨ sɛ̰ʔ˧˩


sống lưng

səwŋ˧˥ lɨŋ˧˧

ʂə̰wŋ˩˧ lɨŋ˧˥

ʂəwŋ˧˥ lɨŋ˧˧

ʂəwŋ˩˩ lɨŋ˧˥

ʂə̰wŋ˩˧ lɨŋ˧˥˧


số vô tỉ

so˧˥ vo˧˧ tḭ˧˩˧

ʂo̰˩˧ jo˧˥ ti˧˩˨

ʂo˧˥ jo˧˧ ti˨˩˦

ʂo˩˩ vo˧˥ ti˧˩

ʂo̰˩˧ vo˧˥˧ tḭʔ˧˩

Số không thể biểu diễn được dưới dạng một số nguyên hay một phân số.


số phức

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-số phức.wav

Dịch sao phỏng từ tiếng Trung Quốc 複數 /复数 (phức số).


số hữu tỉ

so˧˥ hiʔiw˧˥ tḭ˧˩˧

ʂo̰˩˧ hɨw˧˩˨ ti˧˩˨

ʂo˧˥ hɨw˨˩˦ ti˨˩˦

ʂo˩˩ hɨ̰w˩˧ ti˧˩

ʂo˩˩ hɨw˧˩ ti˧˩

ʂo̰˩˧ hɨ̰w˨˨ tḭʔ˧˩

Từ chung chỉ một số nguyên hay một phân số.


sắc luật

sak˧˥ lwə̰ʔt˨˩

ʂa̰k˩˧ lwə̰k˨˨

ʂak˧˥ lwək˨˩˨

ʂak˩˩ lwət˨˨

ʂak˩˩ lwə̰t˨˨

ʂa̰k˩˧ lwə̰t˨˨

Mệnh lệnh của chủ tịch hay tổng thống một nước, có hiệu lực như một đạo luật do quốc hội thông qua.


sắc dục

sak˧˥ zṵʔk˨˩

ʂa̰k˩˧ jṵk˨˨

ʂak˧˥ juk˨˩˨

ʂa̰k˩˧ ɟṵk˨˨

Lòng ham muốn sắc đẹp và khoái lạc về thể xác.


hòm phiếu

hɔ̤m˨˩ fiəw˧˥

hɔm˧˧ fiə̰w˩˧

hɔm˨˩ fiəw˧˥

hɔm˧˧ fiəw˩˩

hɔm˧˧ fiə̰w˩˧


hùng hoàng

hṳŋ˨˩ hwa̤ːŋ˨˩

huŋ˧˧ hwaːŋ˧˧

huŋ˨˩ hwaːŋ˨˩

huŋ˧˧ hwaŋ˧˧

Khoáng vật có màu đỏ, chứa arsenic và lưu huỳnh, phơi lâu ngoài nắng có màu da cam, thường dùng làm chất màu trong kĩ thuật và làm thuốc chữa bệnh.


súp lơ

ʂṵp˩˧ ləː˧˥˧

Loài cải hoa non hợp thành một khối trắng và sốp ăn được.


súng ống

ʂṵŋ˩˧ ə̰wŋ˩˧

ʂṵŋ˩˧ ə̰wŋ˩˧


súng máy

ʂṵŋ˩˧ ma̰j˩˧

ʂṵŋ˩˧ ma̰j˩˧


sông con

səwŋ˧˧ kɔn˧˧

ʂəwŋ˧˥ kɔŋ˧˥

ʂəwŋ˧˧ kɔŋ˧˧

ʂəwŋ˧˥ kɔn˧˥

ʂəwŋ˧˥˧ kɔn˧˥˧


hương quản

hɨəŋ˧˧ kwa̰ːn˧˩˧

hɨəŋ˧˥ kwaːŋ˧˩˨

hɨəŋ˧˧ waːŋ˨˩˦

hɨəŋ˧˥ kwaːn˧˩

hɨəŋ˧˥˧ kwa̰ːʔn˧˩

Hương chức coi việc tuần phòng trong một làng Nam Bộ thời Pháp thuộc.

Bọn hương quản chuyên hạch sách dân làng.


sính lễ

sïŋ˧˥ leʔe˧˥

ʂḭ̈n˩˧ le˧˩˨

Lễ vật của nhà trai đem đến nhà gái để xin cưới.


hương ước

hɨəŋ˧˧ ɨək˧˥

hɨəŋ˧˥ ɨə̰k˩˧

hɨəŋ˧˧ ɨək˧˥

hɨəŋ˧˥ ɨək˩˩

hɨəŋ˧˥˧ ɨə̰k˩˧

Lề luật trong làng do mọi người trong làng đặt ra.


hươu cao cổ

giraffe

hiəw˧˧ kaːw˧˧ ko̰˧˩˧

hɨəw˧˥ kaːw˧˥ ko˧˩˨

hɨəw˧˧ kaːw˧˧ ko˨˩˦

hɨəw˧˥ kaːw˧˥ ko˧˩

hɨəw˧˥˧ kaːw˧˥˧ ko̰ʔ˧˩

Loài nhai lại ở châu Phi, rất cao, cổ dài và cứng.


học bạ

ha̰ʔwk˨˩ ɓa̰ːʔ˨˩

ha̰wk˨˨ ɓa̰ː˨˨

hawk˨˩˨ ɓaː˨˩˨

hawk˨˨ ɓaː˨˨

ha̰wk˨˨ ɓa̰ː˨˨

Sổ ghi nhận kết quả học tập, rèn luyện của học sinh trong quá trình đào tạo tại trường học.


song thất lục bát

sawŋ˧˧ tʰət˧˥ lṵʔk˨˩ ɓaːt˧˥

ʂawŋ˧˥ tʰə̰k˩˧ lṵk˨˨ ɓa̰ːk˩˧

ʂawŋ˧˧ tʰək˧˥ luk˨˩˨ ɓaːk˧˥

ʂawŋ˧˥ tʰət˩˩ luk˨˨ ɓaːt˩˩

ʂawŋ˧˥ tʰət˩˩ lṵk˨˨ ɓaːt˩˩

ʂawŋ˧˥˧ tʰə̰t˩˧ lṵk˨˨ ɓa̰ːt˩˧

Âm Hán-Việt của chữ Hán 雙 (“đôi, cặp”), 七 (“bảy”), 六 (“sáu”) và 八 (“tám”).

Thể văn vần gồm hai câu bảy chữ rồi đến một câu sáu chữ và một câu tám chữ.

"Cung oán ngâm khúc" viết theo thể song thất lục bát.


hồng thủy

hə̤wŋ˨˩ tʰwḭ˧˩˧

həwŋ˧˧ tʰwi˧˩˨

həwŋ˨˩ tʰwi˨˩˦

həwŋ˧˧ tʰwi˧˩

həwŋ˧˧ tʰwḭʔ˧˩

Nạn lụt to thời thái cổ, theo truyền thuyết.


rừng già

zɨ̤ŋ˨˩ za̤ː˨˩


hữu bang

hiʔiw˧˥ ɓaːŋ˧˧

hɨw˧˩˨ ɓaːŋ˧˥

hɨw˨˩˦ ɓaːŋ˧˧

hɨ̰w˩˧ ɓaːŋ˧˥

hɨw˧˩ ɓaːŋ˧˥

hɨ̰w˨˨ ɓaːŋ˧˥˧


im trời

im˧˧ ʨə̤ːj˨˩

im˧˥ tʂəːj˧˧

im˧˧ tʂəːj˨˩

im˧˥ tʂəːj˧˧

im˧˥˧ tʂəːj˧˧


rắn nước

zan˧˥ nɨək˧˥

ʐa̰ŋ˩˧ nɨə̰k˩˧

ɹaŋ˧˥ nɨək˧˥

ɹan˩˩ nɨək˩˩

ɹa̰n˩˧ nɨə̰k˩˧


rắn gió

ʐa̰ŋ˩˧ jɔ̰˩˧

ɹa̰n˩˧ ɟɔ̰˩˧


rượu mùi

ziə̰ʔw˨˩ mṳj˨˩

ʐɨə̰w˨˨ muj˧˧

ɹɨəw˨˩˨ muj˨˩

ɹɨəw˨˨ muj˧˧

ɹɨə̰w˨˨ muj˧˧

Rượu có màu, nấu với đường và các chất thơm thường lấy ở các thứ quả.


rượu cẩm

ziə̰ʔw˨˩ kə̰m˧˩˧

ʐɨə̰w˨˨ kəm˧˩˨

ɹɨəw˨˩˨ kəm˨˩˦

ɹɨəw˨˨ kəm˧˩

ɹɨə̰w˨˨ kəm˧˩

ɹɨə̰w˨˨ kə̰ʔm˧˩


khinh kỵ

kʰɨn˧˧ ki˨˩˨

Đội quân cưỡi ngựa di chuyển nhanh chóng nhẹ nhàng.


khoa học viễn tưởng

xwaː˧˧ ha̰ʔwk˨˩ viəʔən˧˥ tɨə̰ŋ˧˩˧

kʰwaː˧˥ ha̰wk˨˨ jiəŋ˧˩˨ tɨəŋ˧˩˨

kʰwaː˧˧ hawk˨˩˨ jiəŋ˨˩˦ tɨəŋ˨˩˦

xwa˧˥ hawk˨˨ viə̰n˩˧ tɨəŋ˧˩

xwa˧˥ ha̰wk˨˨ viən˧˩ tɨəŋ˧˩

xwa˧˥˧ ha̰wk˨˨ viə̰n˨˨ tɨə̰ʔŋ˧˩

Tác phẩm viết thành sách, chiếu trên màn ảnh và nói riêng, thể loại rất gần tiểu thuyết, sáng tạo bằng trí tưởng tượng lồng các hiện tượng khoa học vào truyện du hành trong thời gian và trong không gian xa Trái Đất để tiên đoán những tác dụng của tiến bộ khoa học và những trạng thái của thế giới trong tương lai.

Phim khoa học viễn tưởng.

Sách khoa học viễn tưởng.


khoai lang

xwaːj˧˧ laːŋ˧˧

kʰwaːj˧˥ laːŋ˧˥

kʰwaːj˧˧ laːŋ˧˧

xwaːj˧˥ laːŋ˧˥

xwaːj˧˥˧ laːŋ˧˥˧

Loài cây song tử diệp, thân bò, hoa cánh hợp, hình loa kèn, màu tím nhạt hay trắng, rễ củ chứa nhiều tinh bột.

Cơm độn khoai lang.

Trồng luống khoai lang.


khung cảnh

xuŋ˧˧ ka̰jŋ˧˩˧

kʰuŋ˧˥ kan˧˩˨

kʰuŋ˧˧ kan˨˩˦

xuŋ˧˥ kajŋ˧˩

xuŋ˧˥˧ ka̰ʔjŋ˧˩

Cảnh vật giới hạn trong một phạm vi nhất định.

Khung cảnh hùng vĩ.


ruộng bậc thang

zuəŋ˨˩ ɓə̰ʔk˨˩ tʰaːŋ˧˧

ʐuəŋ˨˨ ɓə̰k˨˨ tʰaːŋ˧˥

ɹuəŋ˨˩˨ ɓək˨˩˨ tʰaːŋ˧˧

ɹuəŋ˨˨ ɓək˨˨ tʰaːŋ˧˥

ɹuəŋ˨˨ ɓə̰k˨˨ tʰaːŋ˧˥

ɹuəŋ˨˨ ɓə̰k˨˨ tʰaːŋ˧˥˧

Ruộng ở sườn đồi, san phẳng thành từng tầng.


ruốc bông

zuək˧˥ ɓəwŋ˧˧

ʐuək˩˧ ɓəwŋ˧˥

ɹuək˧˥ ɓəwŋ˧˧

ɹuək˩˩ ɓəwŋ˧˥

ɹuək˩˧ ɓəwŋ˧˥˧


khuôn phép

xuən˧˧ fɛp˧˥

kʰuəŋ˧˥ fɛ̰p˩˧

kʰuəŋ˧˧ fɛp˧˥

xuən˧˥ fɛp˩˩

xuən˧˥˧ fɛ̰p˩˧

Toàn thể những điều quy định cần phải theo để giữ gìn được trật tự, đạo đức trong gia đình, xã hội.

Đưa trẻ em vào khuôn phép.


rau diếp

ʐaw˧˥ jiə̰p˩˧

ɹaw˧˧ jiəp˧˥

ɹaw˧˥ ɟiəp˩˩

ɹaw˧˥˧ ɟiə̰p˩˧

Loài rau cùng họ với cúc, hoa màu vàng, lá dùng để ăn ghém.


ngón tay giữa

ŋɔn˧˥ taj˧˧ zɨʔɨə˧˥

ŋɔ̰ŋ˩˧ taj˧˥ jɨə˧˩˨

ŋɔŋ˧˥ taj˧˧ jɨə˨˩˦

ŋɔn˩˩ taj˧˥ ɟɨ̰ə˩˧

ŋɔn˩˩ taj˧˥ ɟɨə˧˩

ŋɔ̰n˩˧ taj˧˥˧ ɟɨ̰ə˨˨

Ngón ở giữa ngón tay trỏ và ngón tay đeo nhẫn.


quỹ đen

kwiʔi˧˥ ɗɛn˧˧

kwi˧˩˨ ɗɛŋ˧˥

kwḭ˨˨ ɗɛn˧˥˧

Quỹ chi tiêu cho những món không cần công bố.


quốc trạng

kwəwk˧˥ ʨa̰ːʔŋ˨˩

kwə̰wk˩˧ tʂa̰ːŋ˨˨

wəwk˧˥ tʂaːŋ˨˩˨

kwəwk˩˩ tʂaːŋ˨˨

kwəwk˩˩ tʂa̰ːŋ˨˨

kwə̰wk˩˧ tʂa̰ːŋ˨˨


ngôn ngữ học

ŋon˧˧ ŋɨʔɨ˧˥ ha̰ʔwk˨˩

ŋoŋ˧˥ ŋɨ˧˩˨ ha̰wk˨˨

ŋoŋ˧˧ ŋɨ˨˩˦ hawk˨˩˨

ŋon˧˥ ŋɨ̰˩˧ hawk˨˨

ŋon˧˥ ŋɨ˧˩ ha̰wk˨˨

ŋon˧˥˧ ŋɨ̰˨˨ ha̰wk˨˨

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-ngôn ngữ học.wav

Khoa học nghiên cứu bản thân ngôn ngữ một cách độc lập đối với các quy tắc sử dụng ngôn ngữ về một trong những mặt phát triển qua thời gian (ngôn ngữ học lịch sử), quan hệ với những ngôn ngữ cùng họ (ngôn ngữ học so sánh), khái quát trong chừng mức có thể khảo sát những hiện tượng chung của những ngôn ngữ khác nhau (ngôn ngữ học đại cương).

Ngôn ngữ học đối chiếu.


quốc trái

kwəwk˧˥ ʨaːj˧˥

kwə̰wk˩˧ tʂa̰ːj˩˧

wəwk˧˥ tʂaːj˧˥

kwəwk˩˩ tʂaːj˩˩

kwə̰wk˩˧ tʂa̰ːj˩˧


quốc thổ

kwəwk˧˥ tʰo̰˧˩˧

kwə̰wk˩˧ tʰo˧˩˨

wəwk˧˥ tʰo˨˩˦

kwəwk˩˩ tʰo˧˩

kwə̰wk˩˧ tʰo̰ʔ˧˩


ngõ ngách

ŋɔʔɔ˧˥ ŋajk˧˥

ŋɔ˧˩˨ ŋa̰t˩˧

ŋɔ̰˩˧ ŋajk˩˩

ŋɔ̰˨˨ ŋa̰jk˩˧

Ngõ ngách của vấn đề.


quốc hồn

kwə̰wk˩˧ hoŋ˧˧

wəwk˧˥ hoŋ˨˩

Tinh thần đặc biệt của một nước do quá trình đấu tranh của nhân dân tạo nên.


ngũ sắc

ŋuʔu˧˥ sak˧˥

ŋu˧˩˨ ʂa̰k˩˧


ngư nghiệp

ŋɨ˧˧ ŋiə̰ʔp˨˩

ŋɨ˧˥ ŋiə̰p˨˨

ŋɨ˧˧ ŋiəp˨˩˨

ŋɨ˧˥ ŋiə̰p˨˨

ŋɨ˧˥˧ ŋiə̰p˨˨


người nhái

ŋɨə̤j˨˩ ɲaːj˧˥

ŋɨəj˧˧ ɲa̰ːj˩˧

ŋɨəj˨˩ ɲaːj˧˥

ŋɨəj˧˧ ɲaːj˩˩

ŋɨəj˧˧ ɲa̰ːj˩˧

Lực lượng biệt kích dưới nước của quân đội.


người thợ

ŋɨə̤j˨˩ tʰə̰ːʔ˨˩

ŋɨəj˧˧ tʰə̰ː˨˨

ŋɨəj˨˩ tʰəː˨˩˨

ŋɨəj˧˧ tʰəː˨˨

ŋɨəj˧˧ tʰə̰ː˨˨

Người lao động chân tay, sống bằng tiền lương.


quân giới

kwən˧˧ zəːj˧˥

kwəŋ˧˥ jə̰ːj˩˧

wəŋ˧˧ jəːj˧˥

kwən˧˥ ɟəːj˩˩

kwən˧˥˧ ɟə̰ːj˩˧

Xưởng quân giới.

Ngành quân giới.


quyền thế

Xu phụ kẻ quyền thế.

Cậy có quyền thế.

Ta nhất sinh không vì vàng ngọc hay quyền thế mà ép mình viết câu đối bao giờ. (Nguyễn Tuân, Chữ người tử tù).


quy đầu

kwi˧˧ ɗə̤w˨˩

kwi˧˥˧ ɗəw˧˧

Phiên âm chữ Hán 龜頭 (龜 phiên âm là quy, nghĩa là rùa + 頭, phiên âm là đầu, nghĩa là cái đầu); ý nói bộ phận này có thể thò ra thụt vào như đầu con rùa.


nhảy rào

ɲa̰j˧˩˧ za̤ːw˨˩

ɲaj˧˩˨ ʐaːw˧˧

ɲaj˨˩˦ ɹaːw˨˩

ɲaj˧˩ ɹaːw˧˧

ɲa̰ʔj˧˩ ɹaːw˧˧

Môn điền kinh, các vận động viên thi chạy nhanh về đích, vừa chạy vừa nhảy vượt qua nhiều khung bằng gỗ gọi là rào.


nhảy cao

ɲa̰j˧˩˧ kaːw˧˧

ɲaj˧˩˨ kaːw˧˥

ɲaj˨˩˦ kaːw˧˧

ɲaj˧˩ kaːw˧˥

ɲa̰ʔj˧˩ kaːw˧˥˧

Môn điền kinh, vận động viên nhảy bật lên qua một sào ngang.


nhạc tính

ɲa̰ːʔk˨˩ tïŋ˧˥

ɲa̰ːk˨˨ tḭ̈n˩˧

ɲaːk˨˩˨ tɨn˧˥

ɲaːk˨˨ tïŋ˩˩

ɲa̰ːk˨˨ tïŋ˩˩

ɲa̰ːk˨˨ tḭ̈ŋ˩˧

Ngôn ngữ Việt Nam có nhiều nhạc tính.


nhã tập

ɲaʔa˧˥ tə̰ʔp˨˩

ɲaː˧˩˨ tə̰p˨˨

ɲaː˨˩˦ təp˨˩˨

ɲa̰ː˩˧ təp˨˨

ɲaː˧˩ tə̰p˨˨

ɲa̰ː˨˨ tə̰p˨˨


nhã thú

ɲaʔa˧˥ tʰu˧˥

ɲaː˧˩˨ tʰṵ˩˧

ɲaː˨˩˦ tʰu˧˥

ɲa̰ː˩˧ tʰu˩˩

ɲa̰ː˨˨ tʰṵ˩˧


nhân tâm

ɲən˧˥˧ təm˧˥˧

Hành động mất nhân tâm.


nhân sâm

ɲən˧˥˧ ʂəm˧˥˧

Loài sâm, củ hao hao hình người, dùng làm thuốc bổ.


nhân quyền

ɲən˧˥˧ kwn˧˧

Những quyền lợi căn bản của con người như quyền tự do ngôn luận, tự do tín ngưỡng, tự do đi lại, v.v...

Bảo vệ nhân quyền.


nhà xe

Nơi để chứa xe ô tô, hoặc chứa xe đạp của cán bộ cơ quan.


nhà trẻ

ɲa̤ː˨˩ ʨɛ̰˧˩˧

ɲaː˧˧ tʂɛ˧˩˨

ɲaː˨˩ tʂɛ˨˩˦

ɲaː˧˧ tʂɛ̰ʔ˧˩

Nơi gửi trẻ trong khi bố mẹ đi làm việc.


nhà cửa

ɲa̤ː˨˩ kɨ̰ə˧˩˧

ɲaː˧˧ kɨə˧˩˨

ɲaː˨˩ kɨə˨˩˦

ɲaː˧˧ kɨ̰ʔə˧˩

Nhà cửa sạch sẽ.


nhà bạt

ɲa̤ː˨˩ ɓa̰ːʔt˨˩

ɲaː˧˧ ɓa̰ːk˨˨

ɲaː˨˩ ɓaːk˨˩˨

ɲaː˧˧ ɓaːt˨˨

ɲaː˧˧ ɓa̰ːt˨˨

Nhà làm bằng vải bạt, dựng để dùng tạm trong thời gian ngắn, có thể tháo dỡ dễ dàng.


nhà buôn

ɲa̤ː˨˩ ɓuən˧˧

ɲaː˧˧ ɓuəŋ˧˥

ɲaː˨˩ ɓuəŋ˧˧

ɲaː˧˧ ɓuən˧˥

ɲaː˧˧ ɓuən˧˥˧


nhiệt động học

ɲiə̰ʔt˨˩ ɗə̰ʔwŋ˨˩ ha̰ʔwk˨˩

ɲiə̰k˨˨ ɗə̰wŋ˨˨ ha̰wk˨˨

ɲiək˨˩˨ ɗəwŋ˨˩˨ hawk˨˩˨

ɲiət˨˨ ɗəwŋ˨˨ hawk˨˨

ɲiə̰t˨˨ ɗə̰wŋ˨˨ ha̰wk˨˨

Ngành vật lý nghiên cứu những mối quan hệ giữa các hiện tượng cơ học và nhiệt học.


nhiễm sắc thể

ɲiəʔəm˧˥ sak˧˥ tʰḛ˧˩˧

ɲiəm˧˩˨ ʂa̰k˩˧ tʰe˧˩˨

ɲiəm˨˩˦ ʂak˧˥ tʰe˨˩˦

ɲiə̰m˩˧ ʂak˩˩ tʰe˧˩

ɲiəm˧˩ ʂak˩˩ tʰe˧˩

ɲiə̰m˨˨ ʂa̰k˩˧ tʰḛʔ˧˩

Bộ phận của hạch tế bào, thường hình que, ăn màu rất rõ khi tế bào bị nhuộm.


ngựa vằn

ŋɨ̰ʔə˨˩ va̤n˨˩

ŋɨ̰ə˨˨ jaŋ˧˧

ŋɨə˨˩˨ jaŋ˨˩

ŋɨ̰ə˨˨ van˧˧

Loài có vú họ ngựa, lông màu vàng có sọc nâu, sống ở châu Phi.


ngựa gỗ

ŋɨ̰ʔə˨˩ ɣoʔo˧˥

ŋɨ̰ə˨˨ ɣo˧˩˨

ŋɨə˨˩˨ ɣo˨˩˦

ŋɨ̰ə˨˨ ɣo̰˨˨


chà là

ʨa̤ː˨˩ la̤ː˨˩

Phoenix dactylifera, cây ăn quả, thuộc loại cau, quả như quả nhót, có vị ngọt.

Quả chà là và các sản phẩm làm từ loại quả này.

Mứt chà là.


gia hương

zaː˧˧ hɨəŋ˧˧

jaː˧˥ hɨəŋ˧˥

jaː˧˧ hɨəŋ˧˧

ɟaː˧˥ hɨəŋ˧˥

ɟaː˧˥˧ hɨəŋ˧˥˧


giấc hoè

zək˧˥ hwɛ̤˨˩

jə̰k˩˧ hwɛ˧˧

ɟə̰k˩˧ hwɛ˧˧

Giấc ngủ nằm mơ thấy mình được hưởng phú quý.

Tiếng sen sẽ động giấc hòe (Truyện Kiều)


gốc tử

ɣəwk˧˥ tɨ̰˧˩˧

ɣə̰wk˩˧ tɨ˧˩˨

ɣəwk˧˥ tɨ˨˩˦

ɣə̰wk˩˧ tɨ̰ʔ˧˩


trăng hoa

ʨaŋ˧˧ hwaː˧˧

tʂaŋ˧˥ hwaː˧˥

tʂaŋ˧˧ hwaː˧˧

tʂaŋ˧˥ hwa˧˥

tʂaŋ˧˥˧ hwa˧˥˧

Chỉ quan hệ trai gái lăng nhăng, không đứng đắn (nói khái quát; thường nói về đàn ông)

quen thói trăng hoa

chuyện trăng hoa

Trăng hoa song cũng thị phi biết điều (Truyện Kiều)


trích tiên

ʨïk˧˥ tiən˧˧

tʂḭ̈t˩˧ tiəŋ˧˥

tʂɨt˧˥ tiəŋ˧˧

tʂïk˩˩ tiən˧˥

tʂḭ̈k˩˧ tiən˧˥˧

Tiên bị đầy xuống trần, theo thần thoại.


trâu ngựa

ʨəw˧˧ ŋɨ̰ʔə˨˩

tʂəw˧˥ ŋɨ̰ə˨˨

tʂəw˧˧ ŋɨə˨˩˨

tʂəw˧˥ ŋɨə˨˨

tʂəw˧˥ ŋɨ̰ə˨˨

tʂəw˧˥˧ ŋɨ̰ə˨˨

Trâu và ngựa (nói khái quát); dùng để ví kiếp tôi đòi phải đem thân làm việc nặng nhọc để phục vụ người khác và phải chịu cảnh sống vất vả, đoạ đày.

Kiếp trâu ngựa.

Tái sinh chưa dứt hương thề, Làm thân trâu ngựa đền nghì trúc mai (TKiều).


ka li

kaː˧˥˧ li˧˥˧


tri kỷ

tʂi˧˥˧ kḭʔ˧˩

Đôi bạn tri kỷ


lai sinh

laːj˧˧ sïŋ˧˧

laːj˧˥ ʂïn˧˥

laːj˧˧ ʂɨn˧˧

laːj˧˥ ʂïŋ˧˥

laːj˧˥˧ ʂïŋ˧˥˧


lược thao

lɨə̰ʔk˨˩ tʰaːw˧˧

lɨə̰k˨˨ tʰaːw˧˥

lɨək˨˩˨ tʰaːw˧˧

lɨək˨˨ tʰaːw˧˥

lɨə̰k˨˨ tʰaːw˧˥

lɨə̰k˨˨ tʰaːw˧˥˧

"Đường đường một đấng anh hào, Côn quyền hơn sức, lược thao gồm tài." (TKiều)


ma cà bông

Kẻ không nhà cửa, không nghề nghiệp, lang thang đây đó để kiếm ăn một cách bất chính.

Người ta thường gọi lũ trẻ lưu lạc này là bọn ma cà bông.

Ðó là một bài học cho những kẻ nào dám bảo một người như Xuân là con nhà hạ lưu, ma cà bông, vô học, vô lại, nhặt banh quần, vân vân...

1936, Vũ Trọng Phụng, chương 15, trong Số đỏ, Hà Nội báo:


mọi

Người dân tộc thiểu số, văn hoá và đời sống còn lạc hậu (hàm ý khinh miệt, theo quan điểm kì thị dân tộc thời phong kiến, thực dân).

Đầy tớ (hàm ý phải phục vụ một cách vô nghĩa).

Làm mọi không công.


nông trường

nəwŋ˧˧ ʨɨə̤ŋ˨˩

nəwŋ˧˥ tʂɨəŋ˧˧

nəwŋ˧˧ tʂɨəŋ˨˩

nəwŋ˧˥ tʂɨəŋ˧˧

nəwŋ˧˥˧ tʂɨəŋ˧˧

nông trường cà phê

công nhân nông trường

Tổ chức lớn kinh doanh nông nghiệp của Nhà nước xã hội chủ nghĩa.


oan gia

waːn˧˧ zaː˧˧

waːŋ˧˥ jaː˧˥

waːŋ˧˧ jaː˧˧

wan˧˥˧ ɟaː˧˥˧

Thông gia thành oan gia.

Tai vạ xảy ra trong gia đình vì đã làm hại người từ đời trước (cũ).


sính nghi

ʂḭ̈ŋ˩˧ ŋi˧˥˧


quản gia

kwa̰ːn˧˩˧ zaː˧˧

kwaːŋ˧˩˨ jaː˧˥

waːŋ˨˩˦ jaː˧˧

kwaːn˧˩ ɟaː˧˥

kwa̰ːʔn˧˩ ɟaː˧˥˧

Người làm thuê trông coi việc nhà cho một gia đình giàu sang.

Lão quản gia.


phương thức lâm sinh

fɨəŋ˧˧ tʰɨk˧˥ ləm˧˧ sïŋ˧˧

fɨəŋ˧˥ tʰɨ̰k˩˧ ləm˧˥ ʂïn˧˥

fɨəŋ˧˧ tʰɨk˧˥ ləm˧˧ ʂɨn˧˧

fɨəŋ˧˥ tʰɨk˩˩ ləm˧˥ ʂïŋ˧˥

fɨəŋ˧˥˧ tʰɨ̰k˩˧ ləm˧˥˧ ʂïŋ˧˥˧

Một hệ thống các biện pháp kỹ thuật lâm sinh tác động vào rừng trong cả một luân kỳ kinh doanh để đạt được các mục tiêu về chất lượng và sản lượng của kinh doanh lâm nghiệp.


hành chính

ha̤jŋ˨˩ ʨïŋ˧˥

han˧˧ ʨḭ̈n˩˧

hajŋ˧˧ ʨïŋ˩˩

hajŋ˧˧ ʨḭ̈ŋ˩˧

Các hoạt động của cơ quan công quyền của nhà nước trong khuôn khổ hiến pháp và pháp luật.


xích vĩ

sïk˧˥ viʔi˧˥

sḭ̈t˩˧ ji˧˩˨

Một trong hai tọa độ của một điểm trên thiên cầu khi sử dụng hệ tọa độ xích đạo (tọa độ còn lại gọi là xích kinh hoặc góc giờ), bằng góc giữa phương nối thiên thể và tâm Trái Đất với mặt phẳng xích đạo, được quy ước là dương khi thiên thể nằm ở phía bắc mặt phẳng xích đạo và âm khi nằm ở phía nam.


馬

Dạng thay thế của 馭 (“Dạng Nôm của ngựa.”)


chủ nghĩa tự do

ʨṵ˧˩˧ ŋiʔiə˧˥ tɨ̰ʔ˨˩ zɔ˧˧

ʨu˧˩˨ ŋiə˧˩˨ tɨ̰˨˨ jɔ˧˥

ʨu˨˩˦ ŋiə˨˩˦ tɨ˨˩˨ jɔ˧˧

ʨu˧˩ ŋḭə˩˧ tɨ˨˨ ɟɔ˧˥

ʨu˧˩ ŋiə˧˩ tɨ̰˨˨ ɟɔ˧˥

ʨṵʔ˧˩ ŋḭə˨˨ tɨ̰˨˨ ɟɔ˧˥˧

Một lý tưởng, quan điểm triết học, và truyền thống chính trị cho rằng tự do là giá trị chính trị chính.


sao lùn trắng

saːw˧˧ lṳn˨˩ ʨaŋ˧˥

ʂaːw˧˥ luŋ˧˧ tʂa̰ŋ˩˧

ʂaːw˧˧ luŋ˨˩ tʂaŋ˧˥

ʂaːw˧˥ lun˧˧ tʂaŋ˩˩

ʂaːw˧˥˧ lun˧˧ tʂa̰ŋ˩˧

Thiên thể được tạo ra khi các ngôi sao có khối lượng thấp và trung bình "chết" (tiêu thụ hết nhiên liệu phản ứng hạt nhân trong sao).


điện tử

ɗiə̰ʔn˨˩ tɨ̰˧˩˧

ɗiə̰ŋ˨˨ tɨ˧˩˨

ɗiəŋ˨˩˨ tɨ˨˩˦

ɗiə̰n˨˨ tɨ˧˩

ɗiə̰n˨˨ tɨ̰ʔ˧˩


chỉnh hợp

ʨḭ̈ŋ˧˩˧ hə̰ːʔp˨˩

ʨïn˧˩˨ hə̰ːp˨˨

ʨɨn˨˩˦ həːp˨˩˨

ʨïŋ˧˩ həːp˨˨

ʨïŋ˧˩ hə̰ːp˨˨

ʨḭ̈ʔŋ˧˩ hə̰ːp˨˨

Dãy (có thứ tự) chứa một số lượng (r) các phần tử của một tập hợp (S) đã cho (r nhỏ hơn hoặc bằng tổng số phần tử của tập hợp S) trong đó các phần tử chỉ xuất hiện một lần.


biểu đồ

ɓiə̰w˧˩˧ ɗo̤˨˩

ɓiəw˧˩˨ ɗo˧˧

ɓiəw˨˩˦ ɗo˨˩

ɓiə̰ʔw˧˩ ɗo˧˧

Hình vẽ thể hiện mối tương quan giữa các số liệu, hoặc các đại lượng.

Biểu đồ hình bánh này thể hiện thị phần của các hãng xe hơi trên thị trường.


ăn ảnh

an˧˧ a̰jŋ˧˩˧

an˧˥˧ a̰ʔjŋ˧˩


chuyên môn

field (of study), domain

lĩnh vực kiến thức riêng của một ngành khoa học, kỹ thuật

ʨwiən˧˧ mon˧˧

ʨwiəŋ˧˥ moŋ˧˥

ʨwiəŋ˧˧ moŋ˧˧

ʨwiən˧˥ mon˧˥

ʨwiən˧˥˧ mon˧˥˧

Lĩnh vực kiến thức riêng của một ngành khoa học, kỹ thuật.

Trình độ chuyên môn.


cương vị

kɨəŋ˧˧ vḭʔ˨˩

kɨəŋ˧˧ ji˨˩˨

kɨəŋ˧˥˧ vḭ˨˨

Vị trí trong một hệ thống tổ chức, quy định quyền hạn và trách nhiệm.

Ở cương vị giám đốc.

Làm tròn nhiệm vụ trên cương vị của mình.


vận động viên

athlete

və̰ʔn˨˩ ɗə̰ʔwŋ˨˩ viən˧˧

jə̰ŋ˨˨ ɗə̰wŋ˨˨ jiəŋ˧˥

jəŋ˨˩˨ ɗəwŋ˨˩˨ jiəŋ˧˧

vən˨˨ ɗəwŋ˨˨ viən˧˥

və̰n˨˨ ɗə̰wŋ˨˨ viən˧˥

və̰n˨˨ ɗə̰wŋ˨˨ viən˧˥˧

Người chuyên luyện tập, thi đấu và biểu diễn một môn thể thao nhất định.

Vận động viên bơi lội.


hoạt náo viên

hwa̰ːʔt˨˩ naːw˧˥ viən˧˧

hwa̰ːk˨˨ na̰ːw˩˧ jiəŋ˧˥

hwaːk˨˩˨ naːw˧˥ jiəŋ˧˧

hwa̰t˨˨ na̰ːw˩˧ viən˧˥˧

Người (thường là nữ giới) cổ vũ và kích thích khán giả cổ vũ cho các hoạt động cộng đồng, thường là hoạt động thể thao.


zeolit

ɟɛw˧˥˧ lḭt˩˧

Khoáng chất gồm NaY tẩm trên SiO₂/Al₂O₃, được sử dụng làm chất xúc tác dạng rắn cho tổng hợp hữu cơ.


bánh cáy

ɓajŋ˧˥ kaj˧˥

ɓa̰n˩˧ ka̰j˩˧

ɓajŋ˩˩ kaj˩˩

ɓa̰jŋ˩˧ ka̰j˩˧

Loại bánh đặc sản tỉnh Thái Bình. Bánh cáy thường được đóng thành bánh vuông vức, màu vàng trắng xen lẫn hồng cam như trứng con cáy, ăn giòn, có vị ngọt, nóng.


bánh gai

ɓajŋ˧˥ ɣaːj˧˧

ɓa̰n˩˧ ɣaːj˧˥

ɓan˧˥ ɣaːj˧˧

ɓajŋ˩˩ ɣaːj˧˥

ɓa̰jŋ˩˧ ɣaːj˧˥˧

Một loại bánh truyền thống của Việt Nam, vỏ làm từ bột gạo nếp và lá cây gai có màu đen đặc trưng, nhân gồm mỡ lợn, cơm dừa, đỗ xanh, hạt sen, hạt vừng, tinh dầu thực vật.


ATK

aː˧˧ te˧˧ kaː˧˧

aː˧˥ te˧˥ kaː˧˥

aː˧˧ te˧˧ kaː˧˧

aː˧˥ te˧˥ kaː˧˥

aː˧˥˧ te˧˥˧ kaː˧˥˧


bất động sản

ɓət˧˥ ɗə̰ʔwŋ˨˩ sa̰ːn˧˩˧

ɓə̰k˩˧ ɗə̰wŋ˨˨ ʂaːŋ˧˩˨

ɓək˧˥ ɗəwŋ˨˩˨ ʂaːŋ˨˩˦

ɓət˩˩ ɗəwŋ˨˨ ʂaːn˧˩

ɓət˩˩ ɗə̰wŋ˨˨ ʂaːn˧˩

ɓə̰t˩˧ ɗə̰wŋ˨˨ ʂa̰ːʔn˧˩

Tài sản bao gồm đất đai đi kèm với nhà cửa, công trình xây dựng và tài nguyên gắn liền với khu đất ấy.


bậc của số đại số

ɓə̰ʔk˨˩ kwa̰ː˧˩˧ so˧˥ ɗa̰ːʔj˨˩ so˧˥

ɓə̰k˨˨ kuə˧˩˨ ʂo̰˩˧ ɗa̰ːj˨˨ ʂo̰˩˧

ɓək˨˩˨ kuə˨˩˦ ʂo˧˥ ɗaːj˨˩˨ ʂo˧˥

ɓək˨˨ kuə˧˩ ʂo˩˩ ɗaːj˨˨ ʂo˩˩

ɓə̰k˨˨ kuə˧˩ ʂo˩˩ ɗa̰ːj˨˨ ʂo˩˩

ɓə̰k˨˨ kṵʔə˧˩ ʂo̰˩˧ ɗa̰ːj˨˨ ʂo̰˩˧

Bậc bé nhất của một phương trình đại số nhận số bó làm nghiệm.


khí dầu mỏ hóa lỏng

xi˧˥ zə̤w˨˩ mɔ̰˧˩˧ hwaː˧˥ la̰wŋ˧˩˧

kʰḭ˩˧ jəw˧˧ mɔ˧˩˨ hwa̰ː˩˧ lawŋ˧˩˨

kʰi˧˥ jəw˨˩ mɔ˨˩˦ hwaː˧˥ lawŋ˨˩˦

xi˩˩ ɟəw˧˧ mɔ˧˩ hwa˩˩ lawŋ˧˩

xḭ˩˧ ɟəw˧˧ mɔ̰ʔ˧˩ hwa̰˩˧ la̰ʔwŋ˧˩

Hỗn hợp hydrocarbon từ dầu mỏ, gồm chủ yếu propan và butan, hóa lỏng dưới áp suất để làm nhiên liệu.


nấm men

Nhóm vi nấm thường có cấu tạo đơn bào và thường sinh sôi nảy nở bằng phương pháp nẩy chồi. Một số loài thuộc nhóm này được sử dụng trong công nghệ thực phẩm, một số khác có thể gây bệnh cho người.

Nấm nhỏ hình trứng hoặc hình tròn, sinh sản bằng chồi, thường dùng làm men rượu.


tiếng Việt Nam

Về pronom personnel, chữ Hán cũng lôi thôi như tiếng Việt Nam ta, nghĩa là những tiếng dùng mà xưng mình hay xưng người không có nhứt luật như tiếng Pháp.

15/09/1932, Phan Khôi, “Hán văn độc tu: Bài học thứ năm”, trong Phụ nữ tân văn, số 168, Sài Gòn:

Làm tại Genève ngày 20 tháng 7 năm 1954, lúc 24 giờ bằng tiếng Pháp và tiếng Việt-nam cả hai bản đều có giá trị như nhau.

20/07/1954, Hiệp định đình chỉ chiến sự ở Việt Nam:

Anh đã được giảng sử nước nhà bằng tiếng Việt Nam, một cách đường hoàng, không phải dè dặt, quanh co.

Làm tại Pa-ri ngày hai mươi bảy tháng giêng năm một nghìn chín trăm bảy mươi ba, bằng tiếng Anh và tiếng Việt Nam. Bản tiếng Anh và tiếng Việt Nam đều là những văn bản chính thức và có giá trị như nhau.

27/01/1973, Hiệp định chấm dứt chiến tranh, lập lại hòa bình ở Việt Nam:

Công cụ độc nhất cho phép thực hiện điều đó là ngôn ngữ, vì con người tư duy bằng ngôn ngữ, vì người Việt Nam tư duy, xúc động bằng tiếng Việt Nam. Tiếng Việt thời chiến là di sản của cha anh để lại cho thế hệ người Việt hôm nay.

1996, Phan Huy Đường, “Gió dại, chữ nghĩa và văn chương”, trong Vậy gọi nhau làm người, TheBookEdition, →ISBN, tr. 223:

Chúng tôi là những người nói tiếng Việt Nam và con em của chúng tôi đang học tiếng Anh.

08/11/2010, “Application for MATCH Community Day Charter Public School”, trong (Vui lòng cung cấp tên cuốn sách hoặc tên tạp chí), Boston: MATCH Community Day Charter Public School, bản gốc lưu trữ ngày 2021-02-14, tr. 172:

Muốn biết tin tức bằng tiếng Việt Nam về tờ thông tin này, xin quý vị liên lạc…

2016, “Community Meeting Invitation File No. H15-047”, trong City of San José, San Jose, California:


nhân thân

ɲən˧˧ tʰən˧˧

ɲəŋ˧˥ tʰəŋ˧˥

ɲəŋ˧˧ tʰəŋ˧˧

ɲən˧˥ tʰən˧˥

ɲən˧˥˧ tʰən˧˥˧

Tổng hợp các đặc điểm về thân thế, cuộc sống và tính cách của một con người, về mặt thi hành pháp luật.

Tìm hiểu nhân thân người bị hại.

Nhân thân không rõ ràng.


phồn thể

fo̤n˨˩ tʰḛ˧˩˧

foŋ˧˧ tʰe˧˩˨

foŋ˨˩ tʰe˨˩˦

fon˧˧ tʰḛʔ˧˩

Tiếng Hoa phồn thể thì khó viết hơn tiếng Hoa giản thể.


cô gái

ko˧˥ ɣa̰ːj˩˧

ko˧˥˧ ɣa̰ːj˩˧


tranh giải ba

ʨajŋ˧˧ za̰ːj˧˩˧ ɓaː˧˧

tʂan˧˥ jaːj˧˩˨ ɓaː˧˥

tʂan˧˧ jaːj˨˩˦ ɓaː˧˧

tʂajŋ˧˥ ɟaːj˧˩ ɓaː˧˥

tʂajŋ˧˥˧ ɟa̰ːʔj˧˩ ɓaː˧˥˧

Vòng đấu để chọn đội hoặc vận động viên bị thua ở bán kết giành được giải ba nếu thắng cuộc, giải tư nếu thua cuộc.

Việt Nam lọt vào trận tranh giải ba.


đất sét

ɗə̰k˩˧ ʂɛ̰k˩˧

ɗə̰t˩˧ ʂɛ̰t˩˧

Nhóm các khoáng vật phyllosilicat nhôm ngậm nước.


trượt băng nghệ thuật

ʨɨə̰ʔt˨˩ ɓaŋ˧˧ ŋḛʔ˨˩ tʰwə̰ʔt˨˩

tʂɨə̰k˨˨ ɓaŋ˧˥ ŋḛ˨˨ tʰwə̰k˨˨

tʂɨək˨˩˨ ɓaŋ˧˧ ŋe˨˩˨ tʰwək˨˩˨

tʂɨət˨˨ ɓaŋ˧˥ ŋe˨˨ tʰwət˨˨

tʂɨə̰t˨˨ ɓaŋ˧˥ ŋḛ˨˨ tʰwə̰t˨˨

tʂɨə̰t˨˨ ɓaŋ˧˥˧ ŋḛ˨˨ tʰwə̰t˨˨

Môn thể thao mà vận động viên quay, nhảy và làm các động tác khác trên băng.


năng động

naŋ˧˧ ɗə̰ʔwŋ˨˩

naŋ˧˥ ɗə̰wŋ˨˨

naŋ˧˧ ɗəwŋ˨˩˨

naŋ˧˥ ɗəwŋ˨˨

naŋ˧˥ ɗə̰wŋ˨˨

naŋ˧˥˧ ɗə̰wŋ˨˨

Sự hoạt động tích cực, sôi nổi ở mọi lĩnh vực.


rùa đầu to

zṳə˨˩ ɗə̤w˨˩ tɔ˧˧

ʐuə˧˧ ɗəw˧˧ tɔ˧˥

ɹuə˨˩ ɗəw˨˩ tɔ˧˧

ɹuə˧˧ ɗəw˧˧ tɔ˧˥

ɹuə˧˧ ɗəw˧˧ tɔ˧˥˧

Một loài động vật phân bố tại các vùng núi cao tại Đông Nam Á, loài duy nhất trong họ Platysternidae thuộc bộ Rùa (Testudines). Tên khoa học là Platysternon megacephalum.


lời hứa

lə̤ːj˨˩ hɨə˧˥

ləːj˧˧ hɨ̰ə˩˧

ləːj˨˩ hɨə˧˥

ləːj˧˧ hɨə˩˩

ləːj˧˧ hɨ̰ə˩˧

Nhớ giữ lời hứa đó.


cử chỉ

kɨ̰˧˩˧ ʨḭ˧˩˧

kɨ̰ʔ˧˩ ʨḭʔ˧˩

Điệu bộ hoặc hành động biểu lộ một thái độ, một trạng thái tinh thần nào đó.

Cử chỉ âu yếm.

Để ý từng bước đi, từng cử chỉ.

Cử chỉ hào hiệp.


bức tranh

bức họa

Tác phẩm nghệ thuật do một nhà họa sĩ nào đó vẽ.

ɓɨk˧˥ ʨajŋ˧˧

ɓɨ̰k˩˧ tʂan˧˥

ɓɨk˧˥ tʂan˧˧

ɓɨk˩˩ tʂajŋ˧˥

ɓɨ̰k˩˧ tʂajŋ˧˥˧


bức họa

ɓɨk˧˥ hwa̰ːʔ˨˩

ɓɨ̰k˩˧ hwa̰ː˨˨

ɓɨk˧˥ hwaː˨˩˨

ɓɨk˩˩ hwa̰˨˨

ɓɨ̰k˩˧ hwa̰˨˨


cuộc sống

kuək˨˩ səwŋ˧˥

kuək˨˨ ʂə̰wŋ˩˧

kuək˨˩˨ ʂəwŋ˧˥

kuək˨˨ ʂəwŋ˩˩

kuək˨˨ ʂə̰wŋ˩˧

Tổng thể nói chung những hoạt động trong đời sống của một con người hay một xã hội.

Cuộc sống lam lũ, vất vả.

Những thăng trầm của cuộc sống.


tiếng Na Uy

tiəŋ˧˥ naː˧˧ wi˧˧

tiə̰ŋ˩˧ naː˧˥ wi˧˥

tiəŋ˧˥ naː˧˧ wi˧˧

tiəŋ˩˩ naː˧˥ wi˧˥

tiə̰ŋ˩˧ naː˧˥˧ wi˧˥˧

Một ngôn ngữ thuộc nhóm ngôn ngữ German trong ngữ hệ Ấn-Âu, là ngôn ngữ của người Na Uy và ngôn ngữ chính thức tại Na Uy.


mùa xuân

mṳə˨˩ swən˧˧

muə˧˧ swəŋ˧˥

muə˨˩ swəŋ˧˧

muə˧˧ swən˧˥

muə˧˧ swən˧˥˧


mùa thu

muə˧˧ tʰu˧˥˧


mùa hạ

mṳə˨˩ ha̰ːʔ˨˩

muə˧˧ ha̰ː˨˨

muə˨˩ haː˨˩˨

muə˧˧ ha̰ː˨˨


mùa đông

mṳə˨˩ ɗəwŋ˧˧

muə˧˧ ɗəwŋ˧˥

muə˨˩ ɗəwŋ˧˧

muə˧˧ ɗəwŋ˧˥

muə˧˧ ɗəwŋ˧˥˧


trời đất

ʨə̤ːj˨˩ ɗət˧˥

tʂəːj˧˧ ɗə̰k˩˧

tʂəːj˨˩ ɗək˧˥

tʂəːj˧˧ ɗət˩˩

tʂəːj˧˧ ɗə̰t˩˧


cục đá

kṵʔk˨˩ ɗaː˧˥

kṵk˨˨ ɗa̰ː˩˧

kuk˨˩˨ ɗaː˧˥

kṵk˨˨ ɗa̰ː˩˧


á bí tích

aː˧˥ ɓi˧˥ tïk˧˥

a̰ː˩˧ ɓḭ˩˧ tḭ̈t˩˧

aː˧˥ ɓi˧˥ tɨt˧˥

aː˩˩ ɓi˩˩ tïk˩˩

a̰ː˩˧ ɓḭ˩˧ tḭ̈k˩˧

Một vật (chẳng hạn như nước thánh, tràng hạt Mân Côi, thánh giá) hoặc một hành động (chẳng hạn như làm dấu thánh giá) giúp củng cố lòng sùng kính của người sử dụng/thực hiện và hỗ trợ người ấy cách thiêng liêng.


tiêu sản

tiəw˧˧ sa̰ːn˧˩˧

tiəw˧˥ ʂaːŋ˧˩˨

tiəw˧˧ ʂaːŋ˨˩˦

tiəw˧˥ ʂaːn˧˩

tiəw˧˥˧ ʂa̰ːʔn˧˩

Khoản nợ hay ràng buộc chưa trang trải trong kinh tế học


con người

kɔn˧˧ ŋɨə̤j˨˩

kɔŋ˧˥ ŋɨəj˧˧

kɔŋ˧˧ ŋɨəj˨˩

kɔn˧˥ ŋɨəj˧˧

kɔn˧˥˧ ŋɨəj˧˧

Người, về mặt những đặc trưng bản chất nào đó.

Cuộc sống của con người.

Xây dựng con người mới.


phương sai

fɨəŋ˧˧ saːj˧˧

fɨəŋ˧˥ ʂaːj˧˥

fɨəŋ˧˧ ʂaːj˧˧

fɨəŋ˧˥ ʂaːj˧˥

fɨəŋ˧˥˧ ʂaːj˧˥˧

Từ chuyên môn thống kê, có nghĩa là xác suất khác biệt từ giá trị kỳ vọng


bị can

ɓḭʔ˨˩ kaːn˧˧

ɓi˨˩˨ kaːŋ˧˧

ɓḭ˨˨ kaːn˧˥˧

Bị can là người có hành vi vi phạm pháp luật hình sự và đã bị quyết định khởi tố hình sự về hành vi vi phạm đó bởi các cơ quan có thẩm quyền tiến hành theo quy định của pháp luật tố tụng hình sự.


cùi bắp

kuj˧˧ ɓa̰p˩˧

kuj˧˧ ɓa̰p˩˧

Phần cùi của trái bắp khi lấy hết tất cả các hạt trên trái bắp.

Nhật Bản và Hàn Quốc có nhu cầu thu mua cùi bắp làm thức ăn chăn nuôi và trồng nấm với số lượng rất lớn.

28/11/2015, Chí Nhân, “Xuất khẩu phế phẩm nông nghiệp: Cùi bắp xuất ngoại”, trong Báo Thanh Niên, bản gốc lưu trữ ngày 2023-05-26:


dừa nước

zɨ̤ə˨˩ nɨək˧˥

jɨə˧˧ nɨə̰k˩˧

jɨə˨˩ nɨək˧˥

ɟɨə˧˧ nɨək˩˩

ɟɨə˧˧ nɨə̰k˩˧

Dừa mọc dưới nước, lá lớn, hoa dùng cất rượu, quả nấu chè.

Quận 2, quận 7 nhiều dừa nước nhất Sài Gòn.


binh khí

Vũ khí của lực lượng vũ trang (nói khái quát).


hình thái

hï̤ŋ˨˩ tʰaːj˧˥

hïn˧˧ tʰa̰ːj˩˧

hɨn˨˩ tʰaːj˧˥

hïŋ˧˧ tʰaːj˩˩

hïŋ˧˧ tʰa̰ːj˩˧

Toàn thể nói chung những gì thuộc về cái bên ngoài, có thể quan sát được của sự vật.


xe lăn

sɛ˧˥˧ lan˧˥˧


trẻ trâu

sửu nhi

Thanh thiếu niên có tính bốc đồng, thích thể hiện cái tôi.

ʨɛ̰˧˩˧ ʨəw˧˧

tʂɛ˧˩˨ tʂəw˧˥

tʂɛ˨˩˦ tʂəw˧˧

tʂɛ˧˩ tʂəw˧˥

tʂɛ̰ʔ˧˩ tʂəw˧˥˧

Chúng tha thẩn quanh bãi chả chịu đi đâu, bọn trẻ trâu rỗi việc xoay ra đánh vật với nhau.

1999, Hà Ân, Quận He khởi nghĩa, Nhà xuất bản Lao động, tr. 27:

Dân mạng đào mộ lại ảnh thời "trẻ trâu" của người nổi tiếng.


ma trắc

maː˧˥ tʂa̰k˩˧

maː˧˧ tʂak˧˥

maː˧˥ tʂak˩˩

maː˧˥˧ tʂa̰k˩˧


công xóc xi ôm

kəwŋ˧˧ sawk˧˥ si˧˧ om˧˧

kəwŋ˧˥ sa̰wk˩˧ si˧˥ om˧˥

kəwŋ˧˧ sawk˧˥ si˧˧ om˧˧

kəwŋ˧˥ sawk˩˩ si˧˥ om˧˥

kəwŋ˧˥˧ sa̰wk˩˧ si˧˥˧ om˧˥˧

Tập hợp hàng hải của một số hãng tàu, thường là thành viên công hội hàng hải, đóng góp tàu và tài nguyên khác của mình để cùng nhau thực hiện một vụ kinh doanh cá biệt.


a giao

aː˧˥˧ ɟaːw˧˥˧

Cao thuốc đông y nấu từ da động vật (thường là trâu, bò, lừa)

Keo bằng da con lừa nấu với nước giếng A Tỉnh, được sản xuất tại huyện Đông A, tỉnh Sơn Đông. Người ta dùng A giao để làm thuốc.


Kim Ngưu

kim˧˥˧ ŋɨw˧˥˧

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-Kim Ngưu.wav


thúi địt

tʰuj˧˥ ɗḭʔt˨˩

tʰṵj˩˧ ɗḭt˨˨

tʰuj˧˥ ɗɨt˨˩˨

tʰuj˩˩ ɗit˨˨

tʰuj˩˩ ɗḭt˨˨

tʰṵj˩˧ ɗḭt˨˨


vọng cung

hành cung

Quán trọ dành riêng cho vua kinh lí miền xa, biên chế mỗi tỉnh một cái, nhiều hơn sẽ bị phạt nặng. Hàng năm làm nơi bái vọng vua của quan chức và sĩ tử.

va̰ʔwŋ˨˩ kuŋ˧˧

ja̰wŋ˨˨ kuŋ˧˥

jawŋ˨˩˨ kuŋ˧˧

vawŋ˨˨ kuŋ˧˥

va̰wŋ˨˨ kuŋ˧˥

va̰wŋ˨˨ kuŋ˧˥˧


chúc dữ

ʨuk˧˥ zɨʔɨ˧˥


chúc phước

ʨuk˧˥ fɨək˧˥

ʨṵk˩˧ fɨə̰k˩˧

ʨuk˧˥ fɨək˧˥

ʨuk˩˩ fɨək˩˩

ʨṵk˩˧ fɨə̰k˩˧


cầu phước

kə̤w˨˩ fɨək˧˥

kəw˧˧ fɨə̰k˩˧

kəw˨˩ fɨək˧˥

kəw˧˧ fɨək˩˩

kəw˧˧ fɨə̰k˩˧


chia phước

ʨiə˧˧ fɨək˧˥

ʨiə˧˥ fɨə̰k˩˧

ʨiə˧˧ fɨək˧˥

ʨiə˧˥ fɨək˩˩

ʨiə˧˥˧ fɨə̰k˩˧


bị cáo

ɓḭʔ˨˩ kaːw˧˥

ɓḭ˨˨ ka̰ːw˩˧

ɓi˨˩˨ kaːw˧˥

ɓḭ˨˨ ka̰ːw˩˧

Tòa chính thức tuyên án đối với các bị cáo này.


mốt xẩm xì

mot˧˥ sə̰m˧˩˧ si̤˨˩

mo̰k˩˧ səm˧˩˨ si˧˧

mok˧˥ səm˨˩˦ si˨˩

mot˩˩ səm˧˩ si˧˧

mo̰t˩˧ sə̰ʔm˧˩ si˧˧


bá đạo

ɓaː˧˥ ɗa̰ːʔw˨˩

ɓa̰ː˩˧ ɗa̰ːw˨˨

ɓaː˧˥ ɗaːw˨˩˨

ɓaː˩˩ ɗaːw˨˨

ɓaː˩˩ ɗa̰ːw˨˨

ɓa̰ː˩˧ ɗa̰ːw˨˨

Chính sách cai trị dùng vũ lực, hình phạt và quyền thế.

Cách đây hai ngàn ba trăm năm, Hàn Phi Tử đã soạn ra lý luận bá đạo, vạch rõ con đường mưu đồ bá vương, xây dựng nền tảng tư tưởng bá thuật, giúp cho Tần Thủy Hoàng đạt được tham vọng bá vương.

1998, Đào Phan, Suy tưởng trước Ba Đình: tùy bút, NXB Văn hóa thông tin, tr. 87:


văn vần

van˧˧ və̤n˨˩

van˧˥˧ vən˧˧

Loại văn viết bằng những câu có vần với nhau, như thơ, ca, phú; phân biệt với văn xuôi.


vú mướp

jṵ˩˧ mɨə̰p˩˧

vṵ˩˧ mɨə̰p˩˧

Từ vú + mướp. Cách gọi này phản ánh sự giống nhau về đặc điểm dài giữa hai sự vật.

Chị tốc áo, đôi vú mướp chảy lòng thòng xuống tận bụng.

1990, Nhã Ca, Saigon cười một mình: tập truyện, Sách thương yêu, tr. 131:


rác phẩm

zaːk˧˥ fə̰m˧˩˧

ʐa̰ːk˩˧ fəm˧˩˨

ɹaːk˧˥ fəm˨˩˦

ɹaːk˩˩ fəm˧˩

ɹa̰ːk˩˧ fə̰ʔm˧˩

Tác phẩm có chất lượng kém, ít giá trị hoặc mang tính tiêu cực, độc hại.

Những năm qua, sách, báo đã “nhập siêu” và trong nhập văn hóa phẩm cũng có nhập “rác phẩm” .

2015, Phạm Phương Thảo, Hãy cứ đi về phía Nhân dân, Nhà xuất bản Tổng hợp TP.HCM, tr. 96:


đại văn xào

ɗa̰ːʔj˨˩ van˧˧ sa̤ːw˨˩

ɗa̰ːj˨˨ jaŋ˧˥ saːw˧˧

ɗaːj˨˩˨ jaŋ˧˧ saːw˨˩

ɗaːj˨˨ van˧˥ saːw˧˧

ɗa̰ːj˨˨ van˧˥ saːw˧˧

ɗa̰ːj˨˨ van˧˥˧ saːw˧˧

Với cái giá khá “bèo bọt” là 8000đ/CD, các “đại văn xào” có thể sở hữu hàng trăm đề tài luận văn có nguồn gốc từ hàng chục trường ĐH khác nhau[…]

18/04/2006, Phạm Phúc Hưng, ““Cơm tù xe cướp học đường”… vẫn loạn”, trong Dân trí, bản gốc lưu trữ ngày 2025-07-26:


cứt sắt

kɨ̰k˩˧ ʂa̰k˩˧

kɨ̰t˩˧ ʂa̰t˩˧

Ở đầu làng có bà Sương, thuộc diện “cứt sắt”, nghĩa là không ai ăn nổi một miếng cơm nhà bà.

2/8/2015, “Gặp đúng sư phụ”, trong Báo Giao Thông, bản gốc lưu trữ ngày 2023-11-28:


óc chó

a̰wk˩˧ ʨɔ̰˩˧

a̰wk˩˧ ʨɔ̰˩˧

Một loại quả hạch, có phần nhân của hạt ăn được và có vỏ khá cứng, khi ăn dùng chày đập vỏ.

Thu hoạch óc chó.

Sữa hạt óc chó.


nhựt trình

ɲɨ̰ʔt˨˩ ʨï̤ŋ˨˩

ɲɨ̰k˨˨ tʂïn˧˧

ɲɨk˨˩˨ tʂɨn˨˩

ɲɨt˨˨ tʂïŋ˧˧

ɲɨ̰t˨˨ tʂïŋ˧˧


cá tràu

kaː˧˥ ʨa̤w˨˩

ka̰ː˩˧ tʂaw˧˧

kaː˧˥ tʂaw˨˩

kaː˩˩ tʂaw˧˧

ka̰ː˩˧ tʂaw˧˧


vùng kín

Chỗ nhạy cảm của cơ thể như âm hộ, dương vật, v.v.

Vệ sinh vùng kín.


đề tài

ɗe̤˨˩ ta̤ːj˨˩

Đối tượng để nghiên cứu hoặc miêu tả (trong tác phẩm khoa học hoặc văn học, nghệ thuật)

Đề tài nghiên cứu


vận khí

Chiều hướng phát triển tốt, xấu của sự vật, sự việc theo quy luật tự nhiên, tại một thời điểm cụ thể, theo thuật phong thuỷ.


dư chấn

ɟɨ˧˥˧ ʨə̰n˩˧

Chấn động nhẹ diễn ra tiếp theo sau trận động đất.

Bị ảnh hưởng của dư chấn.


pom chu

pɔm˧˥˧ ʨu˧˥˧

Một loại cây có nhiều bột, được sử dụng làm lương thực.


chính thể

ʨïŋ˧˥ tʰḛ˧˩˧

ʨḭ̈n˩˧ tʰe˧˩˨

ʨɨn˧˥ tʰe˨˩˦

ʨḭ̈ŋ˩˧ tʰḛʔ˧˩

Chính thể dân chủ.

Chính thể cộng hoà.


địa phận

ɗḭʔə˨˩ fə̰ʔn˨˩

ɗḭə˨˨ fə̰ŋ˨˨

ɗiə˨˩˨ fəŋ˨˩˨

ɗḭə˨˨ fə̰n˨˨

Phần đất thuộc về một địa phương, một nước, một đối tượng nào đó.

Đi hết địa phận tỉnh Hà Tây.

Đường xe lửa chạy qua địa phận nhiều tỉnh.


địa lí

Toàn bộ hoặc một phần bề mặt tự nhiên của Trái Đất và các hiện tượng tự nhiên, kinh tế, dân cư cùng tình hình phân bố của chúng trên bề mặt đó.

điều kiện địa lí

bản đồ địa lí

bộ môn địa lí

Thuật xem hình thế địa lí để chọn đất dựng nhà cửa hay đặt mồ mả, cho rằng việc này ảnh hưởng đến thịnh suy của gia tộc, con cháu, theo quan niệm mê tín.

thầy địa lí


đồng quà tấm bánh

ɗə̤wŋ˨˩ kwa̤ː˨˩ təm˧˥ ɓajŋ˧˥

ɗəwŋ˧˧ kwaː˧˧ tə̰m˩˧ ɓa̰n˩˧

ɗəwŋ˨˩ waː˨˩ təm˧˥ ɓan˧˥

ɗəwŋ˧˧ kwaː˧˧ təm˩˩ ɓajŋ˩˩

ɗəwŋ˧˧ kwaː˧˧ tə̰m˩˧ ɓa̰jŋ˩˧

Hoa quả, bánh trái làm quà (nói khái quát).

Nhà nào cha mẹ mạnh khỏe giầu có thì thường ở riêng một mình. Người nào già yếu hoặc không có thì mới ở với con. Con có thì của ngon vật lạ, cơm dâng nước tiến, nhà nghèo cũng biết lưng cơm lành bát canh ngon để phụng dưỡng cha mẹ. Cũng nhiều người ăn riêng ở riêng, cứ tháng đưa tiền cung dưỡng. Hoặc ở xa xôi cách biệt, đôi khi gửi đồng quà tấm bánh về dâng cha mẹ.

1915, Phan Kế Bính, “Đạo làm con”, trong Việt Nam phong tục, Sài Gòn: Khai Trí, xuất bản 1973, tr. 23-24:


tấm bánh đồng quà

təm˧˥ ɓajŋ˧˥ ɗə̤wŋ˨˩ kwa̤ː˨˩

tə̰m˩˧ ɓa̰n˩˧ ɗəwŋ˧˧ kwaː˧˧

təm˧˥ ɓan˧˥ ɗəwŋ˨˩ waː˨˩

təm˩˩ ɓajŋ˩˩ ɗəwŋ˧˧ kwaː˧˧

tə̰m˩˧ ɓa̰jŋ˩˧ ɗəwŋ˧˧ kwaː˧˧


cú có gai

ku˧˥ kɔ˧˥ ɣaːj˧˧

kṵ˩˧ kɔ̰˩˧ ɣaːj˧˥

ku˧˥ kɔ˧˥ ɣaːj˧˧

ku˩˩ kɔ˩˩ ɣaːj˧˥

kṵ˩˧ kɔ̰˩˧ ɣaːj˧˥˧

Chỉ những người chuyển giới, hoặc những anh chàng thích chưng diện, ăn mặc, trang điểm giả gái.

Những anh chàng "cú có gai".


đối phương

ɗoj˧˥ fɨəŋ˧˧

ɗo̰j˩˧ fɨəŋ˧˥

ɗoj˧˥ fɨəŋ˧˧

ɗoj˩˩ fɨəŋ˧˥

ɗo̰j˩˧ fɨəŋ˧˥˧

Lọt vào trận địa mai phục của đối phương.


gạch bông

Gạch bông được làm từ xi măng, cát, bột màu các chất phụ gia gồm hai lớp chính: lớp đầu tiên với độ dày khoảng 2mm là lớp màu và hoa văn; lớp thứ hai màu xám được tạo từ những hạt xi măng và cát mịn đảm bảo độ cứng của gạch. Gạch bông được sử dụng để lát nền, ốp tường và các ứng dụng trang trí khác.


gà móng đỏ

ɣa̤ː˨˩ mawŋ˧˥ ɗɔ̰˧˩˧

ɣaː˧˧ ma̰wŋ˩˧ ɗɔ˧˩˨

ɣaː˨˩ mawŋ˧˥ ɗɔ˨˩˦

ɣaː˧˧ mawŋ˩˩ ɗɔ˧˩

ɣaː˧˧ ma̰wŋ˩˧ ɗɔ̰ʔ˧˩


bồ các

ɓo̤˨˩ kaːk˧˥

ɓo˧˧ ka̰ːk˩˧

ɓo˧˧ ka̰ːk˩˧

Bồ các là bác chim ri. (Đồng dao).


gấu nước

ɣəw˧˥ nɨək˧˥

ɣə̰w˩˧ nɨə̰k˩˧

ɣəw˧˥ nɨək˧˥

ɣəw˩˩ nɨək˩˩

ɣə̰w˩˧ nɨə̰k˩˧

Sinh vật nhỏ bé, sống trong nước, kích thước hiển vi, có tám chân.


a còng

aː˧˧ ka̤wŋ˨˩

aː˧˥˧ kawŋ˧˧


chúa hề

ʨwaː˧˥ he̤˨˩

Từ ghép giữa chúa + hề. Chưa rõ nguồn gốc của từ này; được dùng phổ biến từ năm 2020.

Chỉ những người hài hước, có khả năng gây cười, luôn tạo ra các trò đùa; hoặc dùng mỉa mai những người tưởng mình hài hước.

Các ông các bà chúa hề ơi, sao lại buồn cười thế!


túp lều

Nơi trú ẩn thô sơ, đơn giản, thường có vị trí cố định và thường được làm bằng các vật liệu có sẵn trong tự nhiên như tre, gỗ, rơm, đá...


viêm ruột thừa

viəm˧˧ zuət˨˩ tʰɨ̤ə˨˩

jiəm˧˥ ʐuək˨˨ tʰɨə˧˧

jiəm˧˧ ɹuək˨˩˨ tʰɨə˨˩

viəm˧˥ ɹuət˨˨ tʰɨə˧˧

viəm˧˥˧ ɹuət˨˨ tʰɨə˧˧


giống cái

zəwŋ˧˥ kaːj˧˥

jə̰wŋ˩˧ ka̰ːj˩˧

jəwŋ˧˥ kaːj˧˥

ɟəwŋ˩˩ kaːj˩˩

ɟə̰wŋ˩˧ ka̰ːj˩˧

Một trong những dạng của danh từ, thường được dùng để chỉ các đối tượng, sinh vật hoặc khái niệm liên quan đến giới tính nữ hoặc các khái niệm phi giới tính được gắn nhãn là giống cái.


xe căng hải

sɛ˧˧ kaŋ˧˧ ha̰ːj˧˩˧

sɛ˧˥ kaŋ˧˥ haːj˧˩˨

sɛ˧˧ kaŋ˧˧ haːj˨˩˦

sɛ˧˥ kaŋ˧˥ haːj˧˩

sɛ˧˥˧ kaŋ˧˥˧ ha̰ːʔj˧˩


cụm động từ

kṵʔm˨˩ ɗə̰ʔwŋ˨˩ tɨ̤˨˩

kṵm˨˨ ɗə̰wŋ˨˨ tɨ˧˧

kum˨˩˨ ɗəwŋ˨˩˨ tɨ˨˩

kum˨˨ ɗəwŋ˨˨ tɨ˧˧

kṵm˨˨ ɗə̰wŋ˨˨ tɨ˧˧

Một động từ kết hợp với một hoặc nhiều từ khác (như trạng từ hoặc giới từ) để tạo thành một nghĩa mới, thường có nghĩa khác với động từ đơn lẻ.

Có ý nghĩa đầy đủ hơn và có cấu tạo phức tạp hơn một mình động từ nhưng hoạt động trong câu giống như một động từ.


bịt mắt bắt dê

ɓḭʔt˨˩ mat˧˥ ɓat˧˥ ze˧˧

ɓḭt˨˨ ma̰k˩˧ ɓa̰k˩˧ je˧˥

ɓɨt˨˩˨ mak˧˥ ɓak˧˥ je˧˧

ɓit˨˨ mat˩˩ ɓat˩˩ ɟe˧˥

ɓḭt˨˨ mat˩˩ ɓat˩˩ ɟe˧˥

ɓḭt˨˨ ma̰t˩˧ ɓa̰t˩˧ ɟe˧˥˧

Trò chơi trong đó một người chơi sẽ bị bịt mắt và sẽ phải bắt những người còn lại, người chơi còn lại mà bị bắt được sẽ thua cuộc và phải thế vào chỗ của người bắt.


nhà thiên văn học

ɲa̤ː˨˩ tʰiən˧˧ van˧˧ ha̰ʔwk˨˩

ɲaː˧˧ tʰiəŋ˧˥ jaŋ˧˥ ha̰wk˨˨

ɲaː˨˩ tʰiəŋ˧˧ jaŋ˧˧ hawk˨˩˨

ɲaː˧˧ tʰiən˧˥ van˧˥ hawk˨˨

ɲaː˧˧ tʰiən˧˥ van˧˥ ha̰wk˨˨

ɲaː˧˧ tʰiən˧˥˧ van˧˥˧ ha̰wk˨˨

Nhà khoa học nghiên cứu về lĩnh vực thiên văn học.

Johann Bayer là một nhà thiên văn học nổi tiếng.


chính sự

ʨïŋ˧˥ sɨ̰ʔ˨˩

ʨḭ̈n˩˧ ʂɨ̰˨˨

ʨḭ̈ŋ˩˧ ʂɨ̰˨˨


đồng dao

ɗə̤wŋ˨˩ zaːw˧˧

ɗəwŋ˧˧ jaːw˧˥

ɗəwŋ˨˩ jaːw˧˧

ɗəwŋ˧˧ ɟaːw˧˥

ɗəwŋ˧˧ ɟaːw˧˥˧

Lời hát dân gian truyền miệng của trẻ em, thường kèm một trò chơi nhất định.

Nghiệm lời đồng dao: Đồng dao là các câu ví von, trẻ con thường hát chơi, mà không rõ bởi đâu đặt ra. Sách Tàu nói rằng: lời đồng dao là bởi sao Huỳnh hoặc hiện xuống dạy trẻ hát, rồi trẻ quen mồm mà hát, cho nên nhiều câu kỳ thủy không có nghĩa lý gì mà về sau trúng vào thời sự.

1915, Phan Kế Bính, “Các cách chiêm đoán”, trong Việt Nam phong tục, Sài Gòn: Khai Trí, xuất bản 1973, tr. 352:


á thần

aː˧˥ tʰə̤n˨˩

a̰ː˩˧ tʰəŋ˧˧

a̰ː˩˧ tʰən˧˧

Âm Hán-Việt của chữ Hán 亞 (“thứ hai”) và 神 (“thần”).

Tên gọi chung cho những vị thần nhưng không bẩm sinh là thần, hoặc những vị được coi là thần nhưng bản chất không phải là thần, xuất hiện trong nhiều nền văn hóa trên thế giới.


kẹo đắng

kɛ̰ʔw˨˩ ɗaŋ˧˥

kɛ̰w˨˨ ɗa̰ŋ˩˧

kɛw˨˩˨ ɗaŋ˧˥

kɛ̰w˨˨ ɗaŋ˩˩

kɛ̰w˨˨ ɗa̰ŋ˩˧

Đường nấu cô lại cho cháy, màu nâu sẫm, dùng để cho vào đồ kho nấu cho thơm và có màu.

Kẹo đắng kho cá.


mụn nhọt

mṵʔn˨˩ ɲɔ̰ʔt˨˩

mṵŋ˨˨ ɲɔ̰k˨˨

muŋ˨˩˨ ɲɔk˨˩˨

mṵn˨˨ ɲɔ̰t˨˨

Người nổi đầy mụn nhọt.


cơm chiên

kəːm˧˧ ʨiən˧˧

kəːm˧˥ ʨiəŋ˧˥

kəːm˧˧ ʨiəŋ˧˧

kəːm˧˥ ʨiən˧˥

kəːm˧˥˧ ʨiən˧˥˧


phim chiến tranh

fim˧˧ ʨiən˧˥ ʨajŋ˧˧

fim˧˥ ʨiə̰ŋ˩˧ tʂan˧˥

fim˧˧ ʨiəŋ˧˥ tʂan˧˧

fim˧˥ ʨiən˩˩ tʂajŋ˧˥

fim˧˥˧ ʨiə̰n˩˧ tʂajŋ˧˥˧


a bảo

aː˧˧ ɓa̰ːw˧˩˧

aː˧˥ ɓaːw˧˩˨

aː˧˧ ɓaːw˨˩˦

aː˧˥˧ ɓa̰ːʔw˧˩


đường mòn

ɗɨə̤ŋ˨˩ mɔ̤n˨˩

ɗɨəŋ˧˧ mɔŋ˧˧

ɗɨəŋ˨˩ mɔŋ˨˩

ɗɨəŋ˧˧ mɔn˧˧

Đường do dấu chân người đi lại nhiều mà thành.


khu công nghiệp

xu˧˧ kəwŋ˧˧ ŋiə̰ʔp˨˩

kʰu˧˥ kəwŋ˧˥ ŋiə̰p˨˨

kʰu˧˧ kəwŋ˧˧ ŋiəp˨˩˨

xu˧˥ kəwŋ˧˥ ŋiəp˨˨

xu˧˥ kəwŋ˧˥ ŋiə̰p˨˨

xu˧˥˧ kəwŋ˧˥˧ ŋiə̰p˨˨

Khu vực dành riêng chuyên sản xuất các mặt hàng công nghiệp.

Xây dựng khu công nghiệp.


sen đá kim cương

sen đá dạ quang

Một loại sen đá có tên khoa học là Haworthia cooperi var. Truncata.

sɛn˧˧ ɗaː˧˥ kim˧˧ kɨəŋ˧˧

ʂɛŋ˧˥ ɗa̰ː˩˧ kim˧˥ kɨəŋ˧˥

ʂɛŋ˧˧ ɗaː˧˥ kim˧˧ kɨəŋ˧˧

ʂɛn˧˥ ɗaː˩˩ kim˧˥ kɨəŋ˧˥

ʂɛn˧˥˧ ɗa̰ː˩˧ kim˧˥˧ kɨəŋ˧˥˧


gà công nghiệp

ɣa̤ː˨˩ kəwŋ˧˧ ŋiə̰ʔp˨˩

ɣaː˧˧ kəwŋ˧˥ ŋiə̰p˨˨

ɣaː˨˩ kəwŋ˧˧ ŋiəp˨˩˨

ɣaː˧˧ kəwŋ˧˥ ŋiəp˨˨

ɣaː˧˧ kəwŋ˧˥ ŋiə̰p˨˨

ɣaː˧˧ kəwŋ˧˥˧ ŋiə̰p˨˨

Những con gà được chăn nuôi tập trung theo quy trình công nghiệp.

Chăn nuôi gà công nghiệp.

Những người được nuôi dưỡng, bảo bọc, nuông chiều quá mức và không đúng cách dẫn đến ngờ nghệch, thói quen sống thụ động, thiếu trải nghiệm, v.v...

Học trò như những "siêu nhân"... gà công nghiệp.


NSND

Trước khi trình lên Chính phủ phê duyệt, Hội đồng Chuyên ngành cấp Nhà nước xét tặng danh hiệu đã nhận được 114 hồ sơ đề nghị danh hiệu NSND và 416 hồ sơ đề nghị NSƯT.

2015, Lam Thu, “Hoài Linh nhận danh hiệu NSƯT, Tự Long được vinh danh NSND”, trong VnExpress:

Cuối tháng 12-2020, NSND Hoàng Dũng phải phẫu thuật vì bệnh cột sống trở nặng.

2021, Yến Anh, “NSND Hoàng Dũng qua đời ở tuổi 65 vì bạo bệnh”, trong Người Lao động:


ancol

Những hợp chất hữu cơ trong phân tử có một hay nhiều nhóm OH nối với nguyên tử cacbon no.


ám ảnh sợ

aːm˧˥ a̰jŋ˧˩˧ sə̰ːʔ˨˩

a̰ːm˩˧ an˧˩˨ ʂə̰ː˨˨

aːm˧˥ an˨˩˦ ʂəː˨˩˨

aːm˩˩ ajŋ˧˩ ʂəː˨˨

aːm˩˩ ajŋ˧˩ ʂə̰ː˨˨

a̰ːm˩˧ a̰ʔjŋ˧˩ ʂə̰ː˨˨

Trạng thái biểu hiện lo âu, sợ, hoảng sợ trong những hoàn cảnh nhất định hoặc trước một đối tượng nhất định, không thay đổi với từng bệnh.


doanh thu

zwajŋ˧˧ tʰu˧˧

ɟwaŋ˧˥ tʰu˧˥

ɟwaŋ˧˥˧ tʰu˧˥˧

Toàn bộ số tiền thu được từ việc kinh doanh.

Doanh thu ngành du lịch bị sụt giảm mạnh.


quầy lễ tân

kwə̤j˨˩ leʔe˧˥ tən˧˧

kwəj˧˧ le˧˩˨ təŋ˧˥

wəj˨˩ le˨˩˦ təŋ˧˧

kwəj˧˧ lḛ˩˧ tən˧˥

kwəj˧˧ le˧˩ tən˧˥

kwəj˧˧ lḛ˨˨ tən˧˥˧

Khu vực nằm trong không gian văn phòng làm việc của một công ty, doanh nghiệp, diễn ra các hoạt động đón tiếp khách.


acid béo

aː˧˧ sit˧˧ ɓɛw˧˥

aː˧˥ sit˧˥ ɓɛ̰w˩˧

aː˧˧ sɨt˧˧ ɓɛw˧˥

aː˧˥ sit˧˥ ɓɛw˩˩

aː˧˥˧ sit˧˥˧ ɓɛ̰w˩˧

Tên gọi chung các acid hữu cơ điều chế từ các hydrocarbon, khi tác dụng với glycerin tạo thành chất béo.


bù tọt

ɓṳ˨˩ tɔ̰ʔt˨˩

Một loài nhỏ hơn ếch, nhưng lớn hơn nhái, có hai sọc xanh ở lưng.

Họ hàng nhóc nhen, bù tọt, ếch nhái, dọc các chân ruộng lác đác khởi tấu bản hợp xướng quen thuộc muôn đời của chúng.

2000, Mường Mán, Muối trăm năm, Nhà xuất bản Trẻ, tr. 41:


bò húc

Từ ghép giữa bò + húc. Do logo của sản phẩm này có hình tượng 2 con bò đang "húc" nhau.


bếp Hoàng Cầm

ɓep˧˥ hwa̤ːŋ˨˩ kə̤m˨˩

ɓḛp˩˧ hwaːŋ˧˧ kəm˧˧

ɓep˧˥ hwaːŋ˨˩ kəm˨˩

ɓep˩˩ hwaŋ˧˧ kəm˧˧

ɓḛp˩˧ hwaŋ˧˧ kəm˧˧

Gọi theo tên người chế tạo ra loại bếp này, anh hùng nuôi quân Hoàng Cầm.

Một loại bếp dã chiến, có công dụng làm tan loãng khói bếp tỏa ra nhằm tránh máy bay phát hiện từ trên cao, cũng như ở gần.

Bếp Hoàng Cầm ta dựng giữa trời
Chung bát đũa nghĩa là gia đình đấy
Võng mắc chông chênh đường xe chạy
Lại đi, lại đi trời xanh thêm.

1969, Phạm Tiến Duật, “Bài thơ về tiểu đội xe không kính”, trong Vầng trăng quầng lửa, NXB Văn học, xuất bản 1970:


nghiên cứu sinh

ŋiən˧˧ kiw˧˥ sïŋ˧˧

ŋiəŋ˧˥ kɨ̰w˩˧ ʂïn˧˥

ŋiəŋ˧˧ kɨw˧˥ ʂɨn˧˧

ŋiən˧˥ kɨw˩˩ ʂïŋ˧˥

ŋiən˧˥˧ kɨ̰w˩˧ ʂïŋ˧˥˧

Người đang được đào tạo theo chương trình trên đại học để thi lấy học vị tiến sĩ.


bánh bò

ɓajŋ˧˥ ɓɔ̤˨˩

ɓa̰jŋ˩˧ ɓɔ˧˧

Theo Đại Nam quốc âm tự vị của Paulus Huỳnh Tịnh Của, bánh này có tên "bánh bò" là vì nó "giống cái vú con bò". Tuy nhiên, có người giải thích rằng, trong quá trình ủ bột với men, bột sẽ "bò" lên trên vành tô bột.

Một loại bánh phổ biến ở Việt Nam, được làm từ bột gạo, nước, đường và men.

- Bánh bò ngon quá. Dì ăn bánh cam đi, để dành hai miếng bánh bò đặng lát nữa gặp chị Thu Ba cho chỉ ăn.

1928, Hồ Biểu Chánh, “Chương V”, trong Chút phận linh đinh:


hội đồng quản trị

ho̰ʔj˨˩ ɗə̤wŋ˨˩ kwa̰ːn˧˩˧ ʨḭʔ˨˩

ho̰j˨˨ ɗəwŋ˧˧ kwaːŋ˧˩˨ tʂḭ˨˨

hoj˨˩˨ ɗəwŋ˨˩ waːŋ˨˩˦ tʂi˨˩˨

hoj˨˨ ɗəwŋ˧˧ kwaːn˧˩ tʂi˨˨

ho̰j˨˨ ɗəwŋ˧˧ kwaːn˧˩ tʂḭ˨˨

ho̰j˨˨ ɗəwŋ˧˧ kwa̰ːʔn˧˩ tʂḭ˨˨

Hội đồng được bầu ra để quản lí, điều hành công việc của một tổ chức kinh doanh.

Hội đồng quản trị kinh doanh.


nhạc Trịnh

ɲa̰ːʔk˨˩ ʨḭ̈ʔŋ˨˩

ɲa̰ːk˨˨ tʂḭ̈n˨˨

ɲaːk˨˩˨ tʂɨn˨˩˨

ɲaːk˨˨ tʂïŋ˨˨

ɲa̰ːk˨˨ tʂḭ̈ŋ˨˨

Từ nhạc + Trịnh (“họ của nhạc sĩ Trịnh Công Sơn”).


trâu bò

Trâu và bò, nuôi để lấy sức kéo (nói khái quát).

Chăn nuôi trâu bò.


tàu tuần dương

ta̤w˨˩ twə̤n˨˩ zɨəŋ˧˧

taw˧˧ twəŋ˧˧ jɨəŋ˧˥

taw˨˩ twəŋ˨˩ jɨəŋ˧˧

taw˧˧ twən˧˧ ɟɨəŋ˧˥

taw˧˧ twən˧˧ ɟɨəŋ˧˥˧

Tàu chiến loại lớn, trang bị vũ khí hạng nặng, chuyên làm nhiệm vụ tuần tra trên biển xa, tập kích tàu và các mục tiêu ven biển của đối phương hoặc bảo vệ các đoàn tàu, hỗ trợ đổ bộ.


đầu gối

ɗə̤w˨˩ ɣoj˧˥

ɗəw˧˧ ɣo̰j˩˧

ɗəw˧˧ ɣo̰j˩˧

Mặt trước của chỗ ống chân khớp với đùi.

Bị chấn thương đầu gối.

Bụng đói đầu gối phải bò.


bánh quế

ɓajŋ˧˥ kwe˧˥

ɓa̰n˩˧ kwḛ˩˧

ɓajŋ˩˩ kwe˩˩

ɓa̰jŋ˩˧ kwḛ˩˧

Bánh làm bằng bột gạo tẻ xay ướt tẩm đường và bột thơm mùi quế, đổ vào khuôn kẹp, nướng trên lò và cuộn thành ống hơi dẹt.

Bánh quế thơm ngon, giòn giòn.


ngôn ngữ tự nhiên

ŋon˧˧ ŋɨʔɨ˧˥ tɨ̰ʔ˨˩ ɲiən˧˧

ŋoŋ˧˥ ŋɨ˧˩˨ tɨ̰˨˨ ɲiəŋ˧˥

ŋoŋ˧˧ ŋɨ˨˩˦ tɨ˨˩˨ ɲiəŋ˧˧

ŋon˧˥ ŋɨ̰˩˧ tɨ˨˨ ɲiən˧˥

ŋon˧˥ ŋɨ˧˩ tɨ̰˨˨ ɲiən˧˥

ŋon˧˥˧ ŋɨ̰˨˨ tɨ̰˨˨ ɲiən˧˥˧

Tiếng nói con người dùng làm phương tiện giao tiếp; phân biệt với ngôn ngữ hình thức.

Xử lí ngôn ngữ tự nhiên giúp máy tính hiểu và nhận dạng.


ngôn ngữ hình thức

ŋon˧˧ ŋɨʔɨ˧˥ hï̤ŋ˨˩ tʰɨk˧˥

ŋoŋ˧˥ ŋɨ˧˩˨ hïn˧˧ tʰɨ̰k˩˧

ŋoŋ˧˧ ŋɨ˨˩˦ hɨn˨˩ tʰɨk˧˥

ŋon˧˥ ŋɨ̰˩˧ hïŋ˧˧ tʰɨk˩˩

ŋon˧˥ ŋɨ˧˩ hïŋ˧˧ tʰɨk˩˩

ŋon˧˥˧ ŋɨ̰˨˨ hïŋ˧˧ tʰɨ̰k˩˧

Ngôn ngữ trong đó các từ ngữ và quy tắc cú pháp được quy định sao cho không có hiện tượng mơ hồ về nghĩa; phân biệt với ngôn ngữ tự nhiên.

Chuyên đề nghiên cứu ngôn ngữ hình thức.


ngôn ngữ văn học

ŋon˧˧ ŋɨʔɨ˧˥ van˧˧ ha̰ʔwk˨˩

ŋoŋ˧˥ ŋɨ˧˩˨ jaŋ˧˥ ha̰wk˨˨

ŋoŋ˧˧ ŋɨ˨˩˦ jaŋ˧˧ hawk˨˩˨

ŋon˧˥ ŋɨ̰˩˧ van˧˥ hawk˨˨

ŋon˧˥ ŋɨ˧˩ van˧˥ ha̰wk˨˨

ŋon˧˥˧ ŋɨ̰˨˨ van˧˥˧ ha̰wk˨˨

Hình thức ngôn ngữ sử dụng trong sáng tác văn học.

Ngôn ngữ văn học tạo được tác dụng và hiệu quả thẩm mĩ cho văn bản văn chương.


cổ ngữ

ko̰˧˩˧ ŋɨʔɨ˧˥

ko̰ʔ˧˩ ŋɨ̰˨˨

Cuốn sách viết bằng cổ ngữ Latin.

Cổ ngữ có câu "nước xa không cứu được lửa gần".


cây trồng

kəj˧˧ ʨə̤wŋ˨˩

kəj˧˥ tʂəwŋ˧˧

kəj˧˧ tʂəwŋ˨˩

kəj˧˥ tʂəwŋ˧˧

kəj˧˥˧ tʂəwŋ˧˧

Cây được thuần hoá, chọn lọc để đưa vào trồng trọt trong sản xuất nông nghiệp (nói khái quát).

Lựa chọn giống cây trồng.

Chuyên canh một loại cây trồng.


nhà thầu

ɲa̤ː˨˩ tʰə̤w˨˩

ɲaː˧˧ tʰəw˧˧

ɲaː˨˩ tʰəw˨˩

ɲaː˧˧ tʰəw˧˧

Có năm nhà thầu tham gia đấu thầu công trình.


đài phát thanh

ɗa̤ːj˨˩ faːt˧˥ tʰajŋ˧˧

ɗaːj˧˧ fa̰ːk˩˧ tʰan˧˥

ɗaːj˨˩ faːk˧˥ tʰan˧˧

ɗaːj˧˧ faːt˩˩ tʰajŋ˧˥

ɗaːj˧˧ fa̰ːt˩˧ tʰajŋ˧˥˧

Cơ quan làm công tác truyền phát lời nói và âm nhạc đi bằng sóng điện.

Đài phát thanh địa phương.

Đài Phát thanh - Truyền hình Hà Nội.


tiếng hót

tiəŋ˧˥ hɔt˧˥

tiə̰ŋ˩˧ hɔ̰k˩˧

tiəŋ˧˥ hɔk˧˥

tiəŋ˩˩ hɔt˩˩

tiə̰ŋ˩˧ hɔ̰t˩˧

Tiếng hót véo von trên cành cây.


củ cải

Củ cải muối chua.


chức vị

Chức vị tổng thống.

Giữ một chức vị cao trong tổ chức.


chế phẩm

ʨe˧˥ fə̰m˧˩˧

ʨḛ˩˧ fə̰ʔm˧˩

Các chế phẩm được lấy từ dầu mỏ.


công pháp quốc tế

kəwŋ˧˧ faːp˧˥ kwəwk˧˥ te˧˥

kəwŋ˧˥ fa̰ːp˩˧ kwə̰wk˩˧ tḛ˩˧

kəwŋ˧˧ faːp˧˥ wəwk˧˥ te˧˥

kəwŋ˧˥ faːp˩˩ kwəwk˩˩ te˩˩

kəwŋ˧˥˧ fa̰ːp˩˧ kwə̰wk˩˧ tḛ˩˧

Tổng thể nói chung những nguyên tắc, quy phạm pháp luật nhằm điều chỉnh các quan hệ nhiều mặt giữa các quốc gia, các tổ chức quốc tế, v.v..


công sứ quán

kəwŋ˧˧ sɨ˧˥ kwaːn˧˥

kəwŋ˧˥ ʂɨ̰˩˧ kwa̰ːŋ˩˧

kəwŋ˧˧ ʂɨ˧˥ waːŋ˧˥

kəwŋ˧˥ ʂɨ˩˩ kwaːn˩˩

kəwŋ˧˥˧ ʂɨ̰˩˧ kwa̰ːn˩˧

Cơ quan đại diện chính thức và toàn diện của một nước ở nước ngoài, do một công sứ đặc mệnh toàn quyền đứng đầu, thấp hơn đại sứ quán.

Trước kia đối với nước nhỏ người ta lập công sứ quán thay vì đại sứ quán


công đức

kəwŋ˧˧ ɗɨk˧˥

kəwŋ˧˥ ɗɨ̰k˩˧

kəwŋ˧˧ ɗɨk˧˥

kəwŋ˧˥ ɗɨk˩˩

kəwŋ˧˥˧ ɗɨ̰k˩˧

Ca tụng công đức của tiền nhân.


át chủ bài

aːt˧˥ ʨṵ˧˩˧ ɓa̤ːj˨˩

a̰ːk˩˧ ʨu˧˩˨ ɓaːj˧˧

aːk˧˥ ʨu˨˩˦ ɓaːj˨˩

aːt˩˩ ʨu˧˩ ɓaːj˧˧

a̰ːt˩˧ ʨṵʔ˧˩ ɓaːj˧˧

Người, vật có vai trò quyết định trong một phạm vi, một hoàn cảnh cụ thể.

Anh ta là át chủ bài của đội tuyển.

Con át chủ bài vũ khí hạt nhân.


cải bẹ

ka̰ːj˧˩˧ ɓɛ̰ʔ˨˩

kaːj˧˩˨ ɓɛ̰˨˨

kaːj˨˩˦ ɓɛ˨˩˨

kaːj˧˩ ɓɛ̰˨˨

ka̰ːʔj˧˩ ɓɛ̰˨˨

Cải bẹ muối dưa.


cải thìa

ka̰ːj˧˩˧ tʰi̤ə˨˩

kaːj˧˩˨ tʰiə˧˧

kaːj˨˩˦ tʰiə˨˩

kaːj˧˩ tʰiə˧˧

ka̰ːʔj˧˩ tʰiə˧˧

Cải hoa màu vàng, cuống lá to, màu trắng, dùng làm thức ăn.

Cải thìa xào tỏi.


đường lối

ɗɨə̤ŋ˨˩ loj˧˥

ɗɨəŋ˧˧ lo̰j˩˧

ɗɨəŋ˨˩ loj˧˥

ɗɨəŋ˧˧ loj˩˩

ɗɨəŋ˧˧ lo̰j˩˧

Đường lối quanh co.

Thông thạo đường lối trong làng.

Phương hướng cơ bản có ý nghĩa chỉ đạo lâu dài các hoạt động của nhà nước hoặc của một tổ chức chính trị.

Đường lối đối nội và đối ngoại.

Đường lối ngoại giao.


bánh tổ

ɓajŋ˧˥ to̰˧˩˧

ɓa̰n˩˧ to˧˩˨

ɓa̰jŋ˩˧ to̰ʔ˧˩

Bánh làm bằng bột gạo nếp và nước đường hoặc mật, đổ vào rọ tre đan có lót lá chuối (giống hình tổ chim), rồi hấp chín, làm phổ biến ở một số địa phương (miền Trung và miền Nam ở Việt Nam) vào dịp Tết Nguyên Đán, có thể ăn ngay hoặc rán vàng.

Bánh tổ truyền thống thơm ngon xứ Quảng.


bánh đa nem

ɓajŋ˧˥ ɗaː˧˧ nɛm˧˧

ɓa̰n˩˧ ɗaː˧˥ nɛm˧˥

ɓan˧˥ ɗaː˧˧ nɛm˧˧

ɓajŋ˩˩ ɗaː˧˥ nɛm˧˥

ɓa̰jŋ˩˧ ɗaː˧˥˧ nɛm˧˥˧

Bánh đa dùng để gói nem hay cuốn gỏi ăn sống, hình tròn hoặc vuông, để thành xấp, làm bằng bột gạo tráng mỏng.

Bánh đa nem truyền thống.


bánh gio

ɓa̰jŋ˩˧ ɟɔ˧˥˧

Bánh gio đặc sản.


cần sa

kə̤n˨˩ saː˧˧

kən˧˧ ʂaː˧˥˧

Cây có chứa chất ma tuý, có thể dùng trộn với thuốc lá để hút.

Bọn buôn bán cần sa đều bị công an bắt.


cầy

Từ tiếng Nam Á nguyên thủy *cgəj. Cùng nguồn gốc với tiếng Khmer ឆ្កែ (chkae, “chó”), tiếng Ba Na sơke (“lợn rừng đực”) và tiếng Tà Ôi cakɛː (“chó”).
Từ skei trong tiếng Khasi (“con hoẵng”, "con mang") có thể là một từ mượn từ ngôn ngữ Hán–Tạng, hãy so sánh những từ ချေ trong tiếng Miến Điện (hkye, “con hoẵng”), từ တခံ trong tiếng Karen S'gaw (ta khee, “nai”), từ chäkhji trong tiếng Jingpho (“con hoẵng”), và không trực tiếp liên quan đến các thuật ngữ Nam Á khác.

một loại động vật có vú giống mèo, thuộc Họ Cầy


cư sĩ

Các cư sĩ đời Đường.

Trong khi sốt, chàng thấy một người khôi ngô dõng-dạc, đầu đội mũ trụ đi đến, nói năng, quần áo, rất giống như người Tàu, tự xưng là cư-sĩ, đến đòi làm trả lại tòa đền như cũ,[…]

1952, “Chuyện chức phán-sự ở đền Tản-viên”, trong Ngô Văn Triện (dịch), Truyền kỳ mạn lục, Sài Gòn: NXB Tân Việt, bản dịch 傳奇漫錄 của Nguyễn Dữ, tr. 109:

Tịnh độ cư sĩ.


chợ nổi

ʨə̰ːʔ˨˩ no̰j˧˩˧

ʨə̰ː˨˨ noj˧˩˨

ʨəː˨˩˨ noj˨˩˦

ʨə̰ː˨˨ noj˧˩

ʨə̰ː˨˨ no̰ʔj˧˩

Chợ họp một cách tự phát trên mặt sông, mặt nước, các hoạt động mua bán diễn ra trên thuyền, trên xuồng.

Chợ nổi vùng đồng bằng sông Cửu Long.


cải canh

ka̰ːj˧˩˧ kajŋ˧˧

kaːj˧˩˨ kan˧˥

kaːj˨˩˦ kan˧˧

kaːj˧˩ kajŋ˧˥

ka̰ːʔj˧˩ kajŋ˧˥˧

Cải lá to, mềm, màu xanh tươi, thường dùng để nấu canh.

Nấu món cải canh.


hang động

haːŋ˧˧ ɗə̰ʔwŋ˨˩

haːŋ˧˥ ɗə̰wŋ˨˨

haːŋ˧˧ ɗəwŋ˨˩˨

haːŋ˧˥ ɗəwŋ˨˨

haːŋ˧˥ ɗə̰wŋ˨˨

haːŋ˧˥˧ ɗə̰wŋ˨˨

Khám phá hệ thống hang động.


HSD

ha̰ːʔn˨˩ sɨ̰˧˩˧ zṵʔŋ˨˩

ha̰ːŋ˨˨ ʂɨ˧˩˨ jṵŋ˨˨

haːŋ˨˩˨ ʂɨ˨˩˦ juŋ˨˩˨

haːn˨˨ ʂɨ˧˩ ɟuŋ˨˨

ha̰ːn˨˨ ʂɨ˧˩ ɟṵŋ˨˨

ha̰ːn˨˨ ʂɨ̰ʔ˧˩ ɟṵŋ˨˨


nhóm người

ɲɔm˧˥ ŋɨə̤j˨˩

ɲɔ̰m˩˧ ŋɨəj˧˧

ɲɔm˧˥ ŋɨəj˨˩

ɲɔm˩˩ ŋɨəj˧˧

ɲɔ̰m˩˧ ŋɨəj˧˧

Nhóm người nông dân đang cấy lúa.


công đường

kəwŋ˧˧ ɗɨə̤ŋ˨˩

kəwŋ˧˥ ɗɨəŋ˧˧

kəwŋ˧˧ ɗɨəŋ˨˩

kəwŋ˧˥ ɗɨəŋ˧˧

kəwŋ˧˥˧ ɗɨəŋ˧˧

Nơi làm việc của quan lại thời phong kiến.

Bị đưa ra công đường xét xử.


dầu mỡ

zə̤w˨˩ məʔə˧˥

jəw˧˧ məː˧˩˨

jəw˨˩ məː˨˩˦

ɟəw˧˧ mə̰ː˩˧

ɟəw˧˧ mə̰ː˨˨

Dầu nhờn và mỡ dùng để bôi trơn máy (nói khái quát).

Tay dính đầy dầu mỡ.


lời khuyên

lə̤ːj˨˩ xwiən˧˧

ləːj˧˧ kʰwiəŋ˧˥

ləːj˨˩ kʰwiəŋ˧˧

ləːj˧˧ xwiən˧˥

ləːj˧˧ xwiən˧˥˧

Một đề nghị, ý kiến, khuyến nghị hoặc hướng dẫn, có thể xem xét để làm hoặc không làm theo, hoặc giải quyết vấn đề theo một phương pháp tương tự.

Nghe theo lời khuyên của bố.


bari

Cuối cùng là từ tiếng Latinh Tân thời barium, nhưng loại bỏ tiền tố -um giống nhiều nguyên tố hóa học khác.

Nguyên tố hoá học có ký hiệu là Ba và số hiệu nguyên tử là 56.


củi lụt

kṵj˧˩˧ lṵʔt˨˩

kuj˧˩˨ lṵk˨˨

kuj˨˩˦ luk˨˩˨

kṵʔj˧˩ lṵt˨˨

Bơi xuồng đi vớt củi lụt.


y bạ

Sổ theo dõi sức khoẻ và tình hình bệnh tật của cá nhân để bác sĩ ghi lại, theo dõi quá trình chẩn đoán, điều trị và tình trạng sức khoẻ của bệnh nhân

Sổ y bạ.


danh bạ

zajŋ˧˧ ɓa̰ːʔ˨˩

jan˧˥ ɓa̰ː˨˨

jan˧˧ ɓaː˨˩˨

ɟajŋ˧˥ ɓaː˨˨

ɟajŋ˧˥ ɓa̰ː˨˨

ɟajŋ˧˥˧ ɓa̰ː˨˨

Số ghi tên người, tên tổ chức theo một nội dung nhất định.

Danh bạ điện thoại.

Danh bạ địa chỉ công tác viên.


bả chuột

ɓa̰ː˧˩˧ ʨuət˨˩

ɓaː˧˩˨ ʨuək˨˨

ɓaː˨˩˦ ʨuək˨˩˨

ɓaː˧˩ ʨuət˨˨

ɓa̰ːʔ˧˩ ʨuət˨˨

Tên gọi của loài cây bắt nguồn từ việc rễ của cây có thể được dùng làm thuốc diệt chuột.


bả chuột

ɓa̰ː˧˩˧ ʨuət˨˩

ɓaː˧˩˨ ʨuək˨˨

ɓaː˨˩˦ ʨuək˨˩˨

ɓaː˧˩ ʨuət˨˨

ɓa̰ːʔ˧˩ ʨuət˨˨

Đánh bả chuột.


chim gáy

ʨim˧˥ ɣa̰j˩˧

ʨim˧˥˧ ɣa̰j˩˧


ảng

Đồ đựng nước bằng đất nung, miệng rộng, thân thấp thường có ba chân.


chè tàu

ʨɛ̤˨˩ ta̤w˨˩

Chè sản xuất từ búp chè không ủ lên men, cánh nhỏ, nước xanh, có hương thơm (nguyên sản xuất ở Trung Quốc).


Trí Uẩn

ʨi˧˥ wə̰n˧˩˧

tʂḭ˩˧ wəŋ˧˩˨

tʂi˧˥ wəŋ˨˩˦

tʂḭ˩˧ wə̰ʔn˧˩

Đặt theo tên của Nguyễn Trí Uẩn, người đã phát triển trò chơi này.

Một trò chơi ghép hình của Việt Nam, với bảy mảnh ghép thuộc một hình chữ nhật có kích thước 8 x 10 cm.


chuyên đề

ʨwiən˧˧ ɗe̤˨˩

ʨwiəŋ˧˥ ɗe˧˧

ʨwiəŋ˧˧ ɗe˨˩

ʨwiən˧˥ ɗe˧˧

ʨwiən˧˥˧ ɗe˧˧

Vấn đề chuyên môn được nghiên cứu riêng biệt, có giới hạn chính xác và tương đối hẹp.

Chuyên đề giáo dục giới tính.

Chuyên đề học tập.


bánh nướng

ɓajŋ˧˥ nɨəŋ˧˥

ɓa̰n˩˧ nɨə̰ŋ˩˧

ɓan˧˥ nɨəŋ˧˥

ɓajŋ˩˩ nɨəŋ˩˩

ɓa̰jŋ˩˧ nɨə̰ŋ˩˧

Bánh có nhân thập cẩm hoặc nhân đậu xanh, bên ngoài có bao lớp áo bột mỏng, nướng chín trong lò, làm phổ biến vào dịp Tết Trung Thu.


bánh ếch

ɓajŋ˧˥ əjk˧˥

ɓa̰jŋ˩˧ ḛk˩˧


báo biểu

ɓaːw˧˥ ɓiə̰w˧˩˧

ɓa̰ːw˩˧ ɓiəw˧˩˨

ɓaːw˧˥ ɓiəw˨˩˦

ɓaːw˩˩ ɓiəw˧˩

ɓa̰ːw˩˧ ɓiə̰ʔw˧˩

Bản báo cáo dưới dạng biểu thống kê được tạo ra trên máy tính.

Xem qua báo biểu trước khi in.


công phiếu

kəwŋ˧˧ fiəw˧˥

kəwŋ˧˥ fiə̰w˩˧

kəwŋ˧˧ fiəw˧˥

kəwŋ˧˥ fiəw˩˩

kəwŋ˧˥˧ fiə̰w˩˧

Phiếu ghi nhận nợ của nhà nước trong quá trình phát hành công trái.

Công phiếu nuôi quân.


bạn trăm năm

ɓa̰ːʔn˨˩ ʨam˧˧ nam˧˧

ɓa̰ːŋ˨˨ tʂam˧˥ nam˧˥

ɓaːŋ˨˩˨ tʂam˧˧ nam˧˧

ɓaːn˨˨ tʂam˧˥ nam˧˥

ɓa̰ːn˨˨ tʂam˧˥ nam˧˥

ɓa̰ːn˨˨ tʂam˧˥˧ nam˧˥˧

Vợ hoặc chồng, trong quan hệ gắn bó trọn đời.

Kết bạn trăm năm.


mèo mướp

mɛ̤w˨˩ mɨəp˧˥

mɛw˧˧ mɨə̰p˩˧

mɛw˨˩ mɨəp˧˥

mɛw˧˧ mɨəp˩˩

mɛw˧˧ mɨə̰p˩˧

Mèo có bộ lông vằn vện, xoáy, hoặc đốm; thường là màu đen, cam hoặc xám. Tuy nhiên, có loại mèo mướp không có sọc hoặc các đốm thống trên cơ thể nhưng chúng vẫn có các họa tiết đặc trưng của mèo mướp.

Con mèo mướp nhà tôi bắt chuột rất giỏi.


mèo mun

mɛ̤w˨˩ mun˧˧

mɛw˧˧ mun˧˥˧

Tôi chỉ có thể bầu bạn với Nghĩa và con mèo mun đực mà anh Khánh, con trai bác Hai, tôi đặt cho nó cái tên là Huyền Vũ.

1994, Hồ Trường An, Đêm xanh huyền-hoặc, Nhà xuất bản Làng Văn, tr. 9:


quốc hoa

kwə̰wk˩˧ hwaː˧˥

wəwk˧˥ hwaː˧˧

kwə̰wk˩˧ hwa˧˥˧

Âm Hán-Việt của chữ Hán 國花, trong đó: 國 (“quốc gia”) và 花 (“hoa”).


ẩn số

ẩn

Một biến số cần tìm giá trị, thường kí hiệu bằng x, y hoặc z.

ə̰ʔn˧˩ ʂo̰˩˧

Ẩn số của một phương trình.

Lai lịch của cô ta còn là một ẩn số.


anh nuôi

ajŋ˧˧ nuəj˧˧

ajŋ˧˥ nuəj˧˥

ajŋ˧˥˧ nuəj˧˥˧


dương gian

dương thế

Cõi dương, nơi con người sống; trái với âm phủ.

zɨəŋ˧˧ zaːn˧˧

jɨəŋ˧˥ jaːŋ˧˥

jɨəŋ˧˧ jaːŋ˧˧

ɟɨəŋ˧˥ ɟaːn˧˥

ɟɨəŋ˧˥˧ ɟaːn˧˥˧


bi đông

ɓi˧˥˧ ɗəwŋ˧˥˧

Đồ đựng bằng kim loại hoặc nhựa, miệng nhỏ, thân to và hơi dẹt, có nắp đậy bằng cách vặn, dùng đựng nước uống hoặc nói chung các chất lỏng để mang đi.

một bi đông rượu

bi đông đựng nước


bom bươm bướm

ɓɔm˧˧ ɓɨəm˧˧ ɓɨəm˧˥

ɓɔm˧˥ ɓɨəm˧˥ ɓɨə̰m˩˧

ɓɔm˧˧ ɓɨəm˧˧ ɓɨəm˧˥

ɓɔm˧˥ ɓɨəm˧˥ ɓɨəm˩˩

ɓɔm˧˥˧ ɓɨəm˧˥˧ ɓɨə̰m˩˧


luật bài trung

lwə̰ʔt˨˩ ɓa̤ːj˨˩ ʨuŋ˧˧

lwə̰k˨˨ ɓaːj˧˧ tʂuŋ˧˥

lwək˨˩˨ ɓaːj˨˩ tʂuŋ˧˧

lwət˨˨ ɓaːj˧˧ tʂuŋ˧˥

lwə̰t˨˨ ɓaːj˧˧ tʂuŋ˧˥

lwə̰t˨˨ ɓaːj˧˧ tʂuŋ˧˥˧


bán cầu não

ɓaːn˧˥ kə̤w˨˩ naʔaw˧˥

ɓa̰ːŋ˩˧ kəw˧˧ naːw˧˩˨

ɓaːŋ˧˥ kəw˨˩ naːw˨˩˦

ɓaːn˩˩ kəw˧˧ na̰ːw˩˧

ɓaːn˩˩ kəw˧˧ naːw˧˩

ɓa̰ːn˩˧ kəw˧˧ na̰ːw˨˨

Nửa phải hoặc nửa trái của bộ não, có dạng bán cầu.


bánh bàng

ɓajŋ˧˥ ɓa̤ːŋ˨˩

ɓa̰n˩˧ ɓaːŋ˧˧

ɓan˧˥ ɓaːŋ˨˩

ɓajŋ˩˩ ɓaːŋ˧˧

ɓa̰jŋ˩˧ ɓaːŋ˧˧

Bánh nhỏ hình quả bàng, làm bằng bột mì, đường và trứng, nướng chín trong lò.

Thưởng thức bánh bàng.


bánh chè

ɓajŋ˧˥ ʨɛ̤˨˩

ɓa̰jŋ˩˧ ʨɛ˧˧

Chỗ xương ở đầu gối thân người, có hình tròn, dẹt.

Đau nhức ở bánh chè.


bánh khoai

ɓajŋ˧˥ xwaːj˧˧

ɓa̰n˩˧ kʰwaːj˧˥

ɓan˧˥ kʰwaːj˧˧

ɓajŋ˩˩ xwaːj˧˥

ɓa̰jŋ˩˧ xwaːj˧˥˧

Bánh làm bằng khoai lang hoặc khoai sọ thái mỏng, trộn với bột gạo tẻ, nhân đậu xanh và thịt, gói lá, luộc chín.

Bánh làm bằng khoai lang thái mỏng, trộn với bột mì hoà nước, rán vàng.


bánh khảo

ɓajŋ˧˥ xa̰ːw˧˩˧

ɓa̰n˩˧ kʰaːw˧˩˨

ɓan˧˥ kʰaːw˨˩˦

ɓajŋ˩˩ xaːw˧˩

ɓa̰jŋ˩˧ xa̰ːʔw˧˩

Bánh làm bằng bột gạo nếp rang trộn với đường, cán kĩ, nén vào khuôn, có khi có nhân.


bánh mì gối

ɓajŋ˧˥ mi̤˨˩ ɣoj˧˥

ɓa̰n˩˧ mi˧˧ ɣo̰j˩˧

ɓan˧˥ mi˨˩ ɣoj˧˥

ɓajŋ˩˩ mi˧˧ ɣoj˩˩

ɓa̰jŋ˩˧ mi˧˧ ɣo̰j˩˧


bom bay

ɓɔm˧˥˧ ɓaj˧˥˧

Bom phóng có điều khiển để có thể bay đến mục tiêu.


chính vụ

Việc chính trị, việc quan hệ đến vận mạng quốc gia.


yếu lĩnh

iəw˧˥ lïʔïŋ˧˥

iə̰w˩˧ lïn˧˩˨

iəw˧˥ lɨn˨˩˦

iəw˩˩ lḭ̈ŋ˩˧

iə̰w˩˧ lḭ̈ŋ˨˨

Điểm mấu chốt của toàn bộ động tác kĩ thuật.

Nắm vững yếu lĩnh bắn súng.


yếu địa

iəw˧˥ ɗḭʔə˨˩

iə̰w˩˧ ɗḭə˨˨

iəw˧˥ ɗiə˨˩˨

iə̰w˩˧ ɗḭə˨˨

Chiếm được yếu địa của địch.


ụ tàu

Công trình có cửa thông với sông, biển, có thể điều chỉnh được lượng nước, dùng làm nơi đưa tàu thuyền vào để sửa chữa.


anh hùng mạt lộ

ajŋ˧˧ hṳŋ˨˩ ma̰ːʔt˨˩ lo̰ʔ˨˩

an˧˥ huŋ˧˧ ma̰ːk˨˨ lo̰˨˨

an˧˧ huŋ˨˩ maːk˨˩˨ lo˨˩˨

ajŋ˧˥ huŋ˧˧ maːt˨˨ lo˨˨

ajŋ˧˥ huŋ˧˧ ma̰ːt˨˨ lo̰˨˨

ajŋ˧˥˧ huŋ˧˧ ma̰ːt˨˨ lo̰˨˨

Người anh hùng đã hết thời, không còn có tác dụng gì nữa (hàm ý bất lực, cam chịu trước hoàn cảnh bất lợi).


anh hùng mạt vận

ajŋ˧˧ hṳŋ˨˩ ma̰ːʔt˨˩ və̰ʔn˨˩

an˧˥ huŋ˧˧ ma̰ːk˨˨ jə̰ŋ˨˨

an˧˧ huŋ˨˩ maːk˨˩˨ jəŋ˨˩˨

ajŋ˧˥ huŋ˧˧ maːt˨˨ vən˨˨

ajŋ˧˥ huŋ˧˧ ma̰ːt˨˨ və̰n˨˨

ajŋ˧˥˧ huŋ˧˧ ma̰ːt˨˨ və̰n˨˨


quyền năng

kwn˧˧ naŋ˧˥˧

Khả năng định đoạt, chi phối những cái khác.

Thiên Chúa đầy quyền năng.

Quyền năng của con người.


quái kiệt

kwaːj˧˥ kiə̰ʔt˨˩

kwa̰ːj˩˧ kiə̰k˨˨

waːj˧˥ kiək˨˩˨

kwaːj˩˩ kiə̰t˨˨

kwa̰ːj˩˧ kiə̰t˨˨

Người có tài nghệ đặc biệt khác thường, đến mức khó hiểu nổi.

Một quái kiệt trong làng điện ảnh.


mạch tích hợp

vi mạch

Toàn bộ các linh kiện điện tử có kích thước rất nhỏ được bố trí trên một diện tích nhỏ, tạo thành một mạch điện mang một chức năng nhất định.

ma̰ʔjk˨˩ tïk˧˥ hə̰ːʔp˨˩

ma̰t˨˨ tḭ̈t˩˧ hə̰ːp˨˨

mat˨˩˨ tɨt˧˥ həːp˨˩˨

majk˨˨ tïk˩˩ həːp˨˨

ma̰jk˨˨ tïk˩˩ hə̰ːp˨˨

ma̰jk˨˨ tḭ̈k˩˧ hə̰ːp˨˨


lâm trường

ləm˧˧ ʨɨə̤ŋ˨˩

ləm˧˥ tʂɨəŋ˧˧

ləm˧˧ tʂɨəŋ˨˩

ləm˧˥ tʂɨəŋ˧˧

ləm˧˥˧ tʂɨəŋ˧˧

Địa điểm sản xuất, khai thác và trồng rừng.

Lâm trường cà phê.

Công nhân lâm trường.


chè bà ba

ʨɛ̤˨˩ ɓa̤ː˨˩ ɓaː˧˧

ʨɛ˧˧ ɓaː˧˧ ɓaː˧˥

ʨɛ˨˩ ɓaː˨˩ ɓaː˧˧

ʨɛ˧˧ ɓaː˧˧ ɓaː˧˥

ʨɛ˧˧ ɓaː˧˧ ɓaː˧˥˧

Một món chè thập cẩm ở miền Nam, Việt Nam.


tường lửa

tɨə̤ŋ˨˩ lɨ̰ə˧˩˧

tɨəŋ˧˧ lɨə˧˩˨

tɨəŋ˨˩ lɨə˨˩˦

tɨəŋ˧˧ lɨə˧˩

tɨəŋ˧˧ lɨ̰ʔə˧˩

Phần mềm giám sát lưu lượng truy cập đến và đi khỏi mạng riêng hoặc máy tính cá nhân, cho phép hoặc chặn lưu lượng truy cập đó tùy thuộc vào mối đe dọa mà nó nhận diện được.

Bật tường lửa trên máy tính.


bạc giấy

ɓa̰ːʔk˨˩ zəj˧˥

ɓa̰ːk˨˨ jə̰j˩˧

ɓaːk˨˩˨ jəj˧˥

ɓaːk˨˨ ɟəj˩˩

ɓa̰ːk˨˨ ɟəj˩˩

ɓa̰ːk˨˨ ɟə̰j˩˧

Bạc làm bằng giấy do ngân hàng nhà nước phát hành để thay bạc đồng.

Lạm phát vì bạc giấy phát hành nhiều quá.


bạc đồng

ɓa̰ːʔk˨˩ ɗə̤wŋ˨˩

ɓa̰ːk˨˨ ɗəwŋ˧˧

ɓaːk˨˩˨ ɗəwŋ˨˩

ɓaːk˨˨ ɗəwŋ˧˧

ɓa̰ːk˨˨ ɗəwŋ˧˧

Bạc đúc ra thành từng đồng, khác với bạc giấy.

Đem bạc đồng đi hỏi vợ.


bạc cắc

ɓa̰ːʔk˨˩ kak˧˥

ɓa̰ːk˨˨ ka̰k˩˧

ɓaːk˨˩˨ kak˧˥

ɓaːk˨˨ kak˩˩

ɓa̰ːk˨˨ kak˩˩

ɓa̰ːk˨˨ ka̰k˩˧

Đổi tiền ra bạc cắc.

Bữa nay không có bạc cắc.


bạc đạn

ɓa̰ːʔk˨˩ ɗa̰ːʔn˨˩

ɓa̰ːk˨˨ ɗa̰ːŋ˨˨

ɓaːk˨˩˨ ɗaːŋ˨˩˨

ɓaːk˨˨ ɗaːn˨˨

ɓa̰ːk˨˨ ɗa̰ːn˨˨

Quạt bạc đạn.


địa đầu

ɗḭʔə˨˩ ɗə̤w˨˩

ɗiə˨˩˨ ɗəw˨˩

Chỗ bắt đầu hay chấm dứt phần đất của một vùng, một xứ.

Địa đầu Tổ quốc.


bệnh tình

ɓə̰ʔjŋ˨˩ tï̤ŋ˨˩

ɓəːn˨˩˨ tɨn˨˩


tương đối luận

tɨəŋ˧˧ ɗoj˧˥ lwə̰ʔn˨˩

tɨəŋ˧˥ ɗo̰j˩˧ lwə̰ŋ˨˨

tɨəŋ˧˧ ɗoj˧˥ lwəŋ˨˩˨

tɨəŋ˧˥ ɗoj˩˩ lwən˨˨

tɨəŋ˧˥ ɗoj˩˩ lwə̰n˨˨

tɨəŋ˧˥˧ ɗo̰j˩˧ lwə̰n˨˨


bóng mềm

Từ ghép giữa bóng + mềm, dịch sao phỏng từ tiếng Anh softball.

Trò chơi tương tự như bóng chày, chơi trên sân nhỏ hơn với quả bóng mềm và to hơn.


bị án

Người bị kết tội bằng một bản án đã có hiệu lực pháp luật của Tòa án.


rừng phòng hộ

zɨ̤ŋ˨˩ fa̤wŋ˨˩ ho̰ʔ˨˩

ʐɨŋ˧˧ fawŋ˧˧ ho̰˨˨

ɹɨŋ˨˩ fawŋ˨˩ ho˨˩˨

ɹɨŋ˧˧ fawŋ˧˧ ho˨˨

ɹɨŋ˧˧ fawŋ˧˧ ho̰˨˨

Rừng được dùng để phòng chống các diễn biến có hại của tự nhiên, bảo vệ nguồn nước, bảo vệ môi trường sinh thái, v.v.

Rừng phòng hộ đầu nguồn.


sa khoáng

saː˧˧ xwaːŋ˧˥

ʂaː˧˥ kʰwa̰ːŋ˩˧

ʂaː˧˧ kʰwaːŋ˧˥

ʂaː˧˥ xwaŋ˩˩

ʂaː˧˥˧ xwa̰ŋ˩˧

Quặng giàu khoáng vật quý, được hình thành trong quá trình trầm tích biển hoặc phong hoá, nóng chảy, chuyển dòng mà lắng đọng thành.

Mỏ sa khoáng.

Vàng sa khoáng.


mặt trăng

Dạng viết phân biệt chữ hoa – chữ thường của Mặt Trăng


vương tôn

vɨəŋ˧˧ ton˧˧

jɨəŋ˧˥ toŋ˧˥

jɨəŋ˧˧ toŋ˧˧

vɨəŋ˧˥ ton˧˥

vɨəŋ˧˥˧ ton˧˥˧

Cháu trong phạm vi 3 đời trong vương tộc.

Một tước hiệu cho các cháu trai của quân chủ trong vương quốc.


thế chiến

tʰe˧˥ ʨiən˧˥

tʰḛ˩˧ ʨiə̰ŋ˩˧

tʰe˧˥ ʨiəŋ˧˥

tʰe˩˩ ʨiən˩˩

tʰḛ˩˧ ʨiə̰n˩˧

Âm Hán-Việt của chữ Hán 世 (“thế giới”) và 戰 (“chiến tranh”).

Cuộc thế chiến lần thứ nhất.


tiêu lệnh

tiəw˧˧ lə̰ʔjŋ˨˩

tiəw˧˥ lḛn˨˨

tiəw˧˧ ləːn˨˩˨

tiəw˧˥ leŋ˨˨

tiəw˧˥ lḛŋ˨˨

tiəw˧˥˧ lḛŋ˨˨

Các bước cần thiết để thực hành một lệnh.

Tiêu lệnh chữa cháy.


cảnh sát chính tả

ka̰jŋ˧˩˧ saːt˧˥ ʨïŋ˧˥ ta̰ː˧˩˧

kan˧˩˨ ʂa̰ːk˩˧ ʨḭ̈n˩˧ taː˧˩˨

kan˨˩˦ ʂaːk˧˥ ʨɨn˧˥ taː˨˩˦

kajŋ˧˩ ʂaːt˩˩ ʨïŋ˩˩ taː˧˩

ka̰ʔjŋ˧˩ ʂa̰ːt˩˧ ʨḭ̈ŋ˩˧ ta̰ːʔ˧˩

Người hay bắt lỗi chính tả của người khác.


chứng cớ

ʨɨ̰ŋ˩˧ kə̰ː˩˧

ʨɨ̰ŋ˩˧ kə̰ː˩˧


chứng cứ

ʨɨ̰ŋ˩˧ kɨ̰˩˧

ʨɨ̰ŋ˩˧ kɨ̰˩˧

Cái được dẫn ra để làm căn cứ xác định điều gì đó là có thật.

Không đủ chứng cứ để kết tội


đò giang

ɗɔ̤˨˩ zaːŋ˧˧

ɗɔ˧˧ ɟaːŋ˧˥˧

Phương tiện đi lại trên sông nước nói chung.

Bảo rằng cách trở đò giang,
Không sang là chẳng đường sang đã đành.
Nhưng đây cách một đầu đình,
Có xa xôi mấy mà tình xa xôi...


tầng hầm

Một hoặc nhiều tầng của một tòa nhà hay ngôi nhà được thiết kế bố trí xây dựng nằm hoàn toàn hoặc một phần dưới tầng trệt (sàn) và nằm sâu trong lòng đất.

Thiết kế nhà phố có tầng hầm.


địa bạ

ɗḭʔə˨˩ ɓa̰ːʔ˨˩

ɗḭə˨˨ ɓa̰ː˨˨

ɗiə˨˩˨ ɓaː˨˩˨

ɗḭə˨˨ ɓa̰ː˨˨

Văn bản ghi chép và xác nhận các loại hình sở hữu ruộng đất của chế độ cũ.


nham thạch

(địa chất học) Chất cấu tạo nên vỏ cứng của Trái Đất.


hiển ngôn

hiə̰n˧˩˧ ŋon˧˧

hiəŋ˧˩˨ ŋoŋ˧˥

hiəŋ˨˩˦ ŋoŋ˧˧

hiən˧˩ ŋon˧˥

hiə̰ʔn˧˩ ŋon˧˥˧

Nội dung được người phát ngôn diễn đạt trực tiếp có ý nghĩa rõ ràng, phân biệt với hàm ngôn.

Lời nói hiển ngôn của ông đã cho mọi người một cái nhìn chi tiết.


đồng phạm

ɗə̤wŋ˨˩ fa̰ːʔm˨˩

ɗəwŋ˧˧ fa̰ːm˨˨

ɗəwŋ˨˩ faːm˨˩˨

ɗəwŋ˧˧ faːm˨˨

ɗəwŋ˧˧ fa̰ːm˨˨

Hai người trở lên cùng phạm tội trong một vụ án cụ thể.

Đồng phạm nhận hối lộ.


sân nhà

sən˧˧ ɲa̤ː˨˩

ʂən˧˥˧ ɲaː˧˧

Lợi thế sân nhà.

Để thua ngay trên sân nhà.


sân khách

ʂəŋ˧˥ kʰa̰t˩˧

ʂəŋ˧˧ kʰat˧˥

ʂən˧˥ xajk˩˩

ʂən˧˥˧ xa̰jk˩˧

Sân bóng của đội đối phương, khi đội mình đến đó để thi đấu.

Đá trên sân khách.


bầu nậm

Bầu có quả thắt eo ở giữa, hình cái nậm, khi già vỏ quả hoá gỗ, có thể dùng làm đồ đựng nước.


á nhân

demi-human

a̰ː˩˧ ɲən˧˥˧

Âm Hán-Việt của chữ Hán 亞 (“thứ hai”) và 人 (“người”).

Chỉ chung những chủng loài giống con người, nhưng không phải là con người.


bán thần

ɓaːn˧˥ tʰə̤n˨˩

ɓa̰ːŋ˩˧ tʰəŋ˧˧

ɓaːŋ˧˥ tʰəŋ˨˩

ɓaːn˩˩ tʰən˧˧

ɓa̰ːn˩˧ tʰən˧˧

Âm Hán-Việt của chữ Hán 半 (“một nửa”) và 神 (“thần”).


độc chất

ɗə̰ʔwk˨˩ ʨət˧˥

ɗə̰wk˨˨ ʨə̰k˩˧

ɗəwk˨˩˨ ʨək˧˥

ɗəwk˨˨ ʨət˩˩

ɗə̰wk˨˨ ʨət˩˩

ɗə̰wk˨˨ ʨə̰t˩˧

Làm giảm độc chất.

Ngừa độc chất.


chiến hạm

ʨiən˧˥ ha̰ːʔm˨˩

ʨiə̰ŋ˩˧ ha̰ːm˨˨

ʨiəŋ˧˥ haːm˨˩˨

ʨiən˩˩ haːm˨˨

ʨiən˩˩ ha̰ːm˨˨

ʨiə̰n˩˧ ha̰ːm˨˨

Tàu chiến, có lắp đặt nhiều súng để tiêu diệt địch.

Chiến hạm HMS Dreadnought.


gió mùa Đông Bắc

gió mùa đông bắc (alternative)
gió mùa đông-bắc (alternative)
gió mùa Đông-Bắc (alternative)

zɔ˧˥ mṳə˨˩ ɗəwŋ˧˧ ɓak˧˥

jɔ̰˩˧ muə˧˧ ɗəwŋ˧˥ ɓa̰k˩˧

jɔ˧˥ muə˨˩ ɗəwŋ˧˧ ɓak˧˥

ɟɔ˩˩ muə˧˧ ɗəwŋ˧˥ ɓak˩˩

ɟɔ̰˩˧ muə˧˧ ɗəwŋ˧˥˧ ɓa̰k˩˧

Gió mùa lạnh từ hướng đông bắc thổi tới ở phía bắc Việt Nam, thường vào mùa đông.

Con tàu cài tốc độ 20km/g lặng lẽ lao ngược chiều những chiếc thuyền câu đang nối nhau về trong lạch tránh gió mùa đông bắc và cơn áp thấp gần bờ.

24/12/2003, Vũ Toàn, “Đêm săn tàu buôn lậu”, trong Báo Tuổi Trẻ, bản gốc lưu trữ ngày 2023-11-19:


áo tấc

a̰ːw˩˧ tə̰k˩˧

a̰ːw˩˧ tə̰k˩˧

Từ áo + tấc. Xuất phát từ việc phần viền áo rộng đúng 1 tấc.

Loại trang phục ra đời dưới thời nhà Nguyễn.

Cô mặc một chiếc áo tấc vạt dài, không để lộ tay chân.

2022, Thảo Trang, Tết ở làng Địa Ngục, NXB Thanh Niên, tr. 135:


áo phông

aːw˧˥ fəwŋ˧˧

a̰ːw˩˧ fəwŋ˧˥

aːw˧˥ fəwŋ˧˧

aːw˩˩ fəwŋ˧˥

a̰ːw˩˧ fəwŋ˧˥˧

Loại áo nhẹ, thường được làm bằng sợi bông, thường có tay áo ngắn và không có cổ.

Ở trong bản làng, nhiều người đã mặc quần bò áo phông, sơmi quần âu nhưng khi đi ra thị trấn, khi đi chợ, lại mặc quần áo cổ truyền.

2003, Phạm Hoàng Hải, Sa Pa giữa trời mây trắng, Hà Nội: Nhà xuất bản Chính trị quốc gia, tr. 166:


ám khí

a̰ːm˩˧ kʰḭ˩˧

Vũ khí giấu trong người để tấn công lén lút.

Mai Siêu Phong hai mắt đã mù, đầu óc hôn mê, rõ ràng chất độc trên ám khí đã phát tác,[…]

2005, chương 4, trong Cao Tự Thanh (dịch), Anh hùng xạ điêu, Văn học, bản dịch 射雕英雄传 của Kim Dung:


bún đậu mắm tôm

ɓun˧˥ ɗə̰ʔw˨˩ mam˧˥ tom˧˧

ɓṵŋ˩˧ ɗə̰w˨˨ ma̰m˩˧ tom˧˥

ɓuŋ˧˥ ɗəw˨˩˨ mam˧˥ tom˧˧

ɓun˩˩ ɗəw˨˨ mam˩˩ tom˧˥

ɓun˩˩ ɗə̰w˨˨ mam˩˩ tom˧˥

ɓṵn˩˧ ɗə̰w˨˨ ma̰m˩˧ tom˧˥˧

Từ bún + đậu + mắm tôm. Đây là các thành phần chính của món ăn.

Một món ăn từ miền Bắc Việt Nam gồm có bún, đậu phụ rán và mắm tôm lên men với nhiều nguyên liệu khác nhau như nem rán, thịt lợn luộc, chả cốm, rau thơm, v.v.

[…]trưa đến, từ 10 giờ 30 phút đến gần 14 giờ, các gánh bún đậu mắm tôm, đều nườm nượp khách.

25/3/2011, Xuân Ngọc, “Lãi vài nghìn, thu nhập bạc triệu”, trong VnExpress, bản gốc lưu trữ ngày 2023-11-21:


danh gia vọng tộc

Danh gia và vọng tộc (nói khái quát); gia đình, dòng họ có danh tiếng, được trọng vọng trong xã hội.

Gia đình bà ở Phnom Penh thuộc hàng danh gia vọng tộc, sao để đứa con gái giật chồng tôi!

2016, Trầm Hương, Trong cơn lốc xoáy, tập I, NXB Phụ nữ, tr. 72:


áo phao

life jacket

aːw˧˥ faːw˧˧

a̰ːw˩˧ faːw˧˥

aːw˧˥ faːw˧˧

aːw˩˩ faːw˧˥

a̰ːw˩˧ faːw˧˥˧

Loại áo mặc giữ cho người nổi trên mặt nước.

Tám đồng chí “chuyên gia” cầu cống có hạng bị rơi tõm xuống dòng nước xiết, may nhờ có áo phao cứu sống.

2007, Đỗ Doãn Hoàng, Nhìn ngược từ nóc nhà Đông Dương, NXB Hội nhà văn, tr. 247:

Mưa phùn lâm râm, gió hun hút, mặc cả cái áo phao to sụ vào vẫn thấy rét, ra quán chè, ngửi mùi đường đen và mùi gừng thơm, khói tỏa nghi ngút, đã thấy ấm dạ.

8/12/2014, Cẩm Giang, “Rủ nhau đi ăn chè mùa đông Hà Nội”, trong Báo Thanh Niên, bản gốc lưu trữ ngày 2023-11-22:


phản tư

fa̰ːn˧˩˧ tɨ˧˧

faːŋ˧˩˨ tɨ˧˥

faːŋ˨˩˦ tɨ˧˧

fa̰ːʔn˧˩ tɨ˧˥˧

Sự tự suy ngẫm kỹ càng về bản thân của quá trình tư duy, sự phản ánh, sự khảo sát và nhận thức từ những hành vi trong quá khứ.

Anh ta đang phản tư về bản thân mình.


chiêm niệm

ʨiəm˧˧ niə̰ʔm˨˩

ʨiəm˧˥ niə̰m˨˨

ʨiəm˧˧ niəm˨˩˨

ʨiəm˧˥ niəm˨˨

ʨiəm˧˥ niə̰m˨˨

ʨiəm˧˥˧ niə̰m˨˨

Hoạt động suy nghĩ một cách nghiêm túc và tĩnh lặng trong một khoảng thời gian.

Cầu nguyện chiêm niệm.


viễn xứ

viəʔən˧˥ sɨ˧˥

jiəŋ˧˩˨ sɨ̰˩˧

jiəŋ˨˩˦ sɨ˧˥

viə̰n˩˧ sɨ˩˩

viə̰n˨˨ sɨ̰˩˧

Âm Hán-Việt của chữ Hán 遠 (“xa, xa xôi”) và 處 (“xứ, nơi, chỗ”).

Bỏ làng đi viễn xứ.

Người viễn xứ.

Rải rác biên cương mồ viễn xứ
Chiến trường đi chẳng tiếc đời xanh
Áo bào thay chiếu anh về đất
Sông Mã gầm lên khúc độc hành

1948, Quang Dũng, “Tây Tiến”, trong Mây đầu ô, Hà Nội: NXB Tác phẩm mới, xuất bản 1986:


công lộ

kəwŋ˧˧ lo̰ʔ˨˩

kəwŋ˧˥ lo̰˨˨

kəwŋ˧˧ lo˨˩˨

kəwŋ˧˥ lo̰˨˨

kəwŋ˧˥˧ lo̰˨˨

Như quốc lộ, chỉ đường sá chung trong quốc gia, mọi người đều được sử dụng để di chuyển.


an định

aːn˧˧ ɗḭ̈ʔŋ˨˩

aːŋ˧˥ ɗḭ̈n˨˨

aːŋ˧˧ ɗɨn˨˩˨

aːn˧˥ ɗḭ̈ŋ˨˨

aːn˧˥˧ ɗḭ̈ŋ˨˨

Trạng thái yên ổn, an toàn của tâm lý con người.


cá diêu hồng

Loài cá nước ngọt thuộc họ Cichlidae, có nguồn gốc hình thành từ lai tạo.

Tận dụng diện tích mặt nước rộng lớn tại lòng hồ thủy điện Đắc Pring, chàng trai người dân tộc Cơ tu ở tỉnh Quảng Nam đã đầu tư lồng bè nuôi cá diêu hồng để thoát nghèo…

11/9/2021, Mạnh Cường, “Thoát nghèo nhờ nuôi cá diêu hồng…”, trong Báo Thanh Niên, bản gốc lưu trữ ngày 2023-12-17:


sương phụ

Kho hưu trí phát tiền cấp dưỡng sương phụ cho má mỗi kỳ ba tháng có một trăm rưỡi, […]

1939, Hồ Biểu Chánh, “Chương I”, trong Hai khối tình:

Tội gì mà bơ-vơ trơ-trọi, sống cái đời sương-phụ buồn-tênh.

1952, “Chuyện người nghĩa-phụ ở Khoái-châu”, trong Ngô Văn Triện (dịch), Truyền kỳ mạn lục, Sài Gòn: NXB Tân Việt, bản dịch 傳奇漫錄 của Nguyễn Dữ, tr. 27:


lợn ỉ

lə̰ːʔn˨˩ ḭ˧˩˧

lə̰ːŋ˨˨ i˧˩˨

ləːŋ˨˩˨ i˨˩˦

lə̰ːn˨˨ ḭʔ˧˩

Giống lợn địa phương ở miền Bắc Việt Nam, có mặt ngắn và nhăn, tai vểnh, lưng võng và chân thấp.

Đến hôm 26, công việc đã ổn định, dân bàn nhau chọn mổ con lợn ỉ to nhất làng, kèm theo nấu chè kho, chuối tiêu, cam sành, mía ram để làm cỗ;[…]

2/2/2019, GS.TS. Bùi Quang Thanh, ““Ông lợn” trong tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương”, trong Báo Lao Động, bản gốc lưu trữ ngày 2023-04-02:


đinh thuyền

ɗïŋ˧˧ tʰwiə̤n˨˩

ɗïn˧˥ tʰwiəŋ˧˧

ɗɨn˧˧ tʰwiəŋ˨˩

ɗïŋ˧˥ tʰwiən˧˧

ɗïŋ˧˥˧ tʰwiən˧˧

Đinh dài và to, thường dùng để đóng thuyền.

Lắng nghe một lúc, nhìn bốn phía chả thấy gì ngoài màu tôi tối quen thuộc, ông chài tiến đến chiếc cọc chân thang treo đèn vào cái đinh thuyền rồi chậm rãi cởi chão hạ bè vó xuống sông, tiếng xích sắt xoảng xoảng va nhau.

21/5/2012, Phùng Văn Khai, “Bên kia sông”, trong VOV, bản gốc lưu trữ ngày 2017-08-01:


thôn bản

Thôn và bản, khu vực dân cư ở các vùng nông thôn hẻo lánh và vùng dân tộc thiểu số (nói khái quát).

Cháu bé trai vừa lọt lòng, mẹ đã bị băng huyết và chết. Bà con thôn bản quyết định chôn sống em cùng mẹ theo hủ tục của dân tộc ít người.

9/12/2010, Nhật Lệ, Nguyên Khoa, “Bé sơ sinh bị chôn sống theo mẹ”, trong VnExpress, bản gốc lưu trữ ngày 2021-01-17:


chuyện thường ngày ở huyện

Có khả năng là từ nhan đề tác phẩm Районные будни (1956) của nhà văn Liên Xô Valentin Ovechkin, được dịch sang tiếng Việt lần đầu vào năm 1978 với tên Chuyện thường ngày ở huyện.

Sự việc hoặc tình huống tiêu cực xảy ra trong một cộng đồng, nhưng vì đã xảy ra quá nhiều lần nên được coi như chuyện bình thường hằng ngày.

[…]một nhà báo người Milan (Italia), […]đã hài hước ví Hà Nội với thành phố Venice của Italia, nơi dân cư mỗi mùa nước nổi phải bắc cầu gỗ, đi thuyền cao su tránh nước. Chỉ có điều ở Venice, lũ lụt là “chuyện thường ngày ở huyện” vì thành phố này nằm lọt trong biển Adriatic, lại thấp hơn so với mặt biển. Còn Hà Nội bị ngập là do hệ thống thoát nước chất lượng kém, không kịp “làm nhiệm vụ” trong khi lượng nước mưa đổ xuống quá lớn.

6/8/2001, Đoan Trang - Bá Thùy, “Hà 'Lội' trong suy nghĩ của người nước ngoài”, trong VnExpress, bản gốc lưu trữ ngày 2024-01-17:


chuyên luận

ʨwiən˧˧ lwə̰ʔn˨˩

ʨwiəŋ˧˥ lwə̰ŋ˨˨

ʨwiəŋ˧˧ lwəŋ˨˩˨

ʨwiən˧˥ lwən˨˨

ʨwiən˧˥ lwə̰n˨˨

ʨwiən˧˥˧ lwə̰n˨˨

Tài liệu nghiên cứu riêng về một vấn đề chuyên môn.

Những chuyên luận có giá trị.


thuyền tán

tʰwiə̤n˨˩ taːn˧˥

tʰwiəŋ˧˧ ta̰ːŋ˩˧

tʰwiəŋ˨˩ taːŋ˧˥

tʰwiən˧˧ taːn˩˩

tʰwiən˧˧ ta̰ːn˩˧

Dụng cụ gồm một cối có hình như chiếc thuyền nhỏ và một chày tán có hình như chiếc đĩa lăn, dùng để tán thuốc đông y.


nấm mèo

nəm˧˥ mɛ̤w˨˩

nə̰m˩˧ mɛw˧˧

nə̰m˩˧ mɛw˧˧

Tên gọi thông dụng của nấm mộc nhĩ do có hình dạng giống tai con mèo.


tráng ca

Bài ca hùng tráng, thường ca ngợi những sự tích anh hùng.

Khúc tráng ca bất tử.


nấm đông cô

nəm˧˥ ɗəwŋ˧˧ ko˧˧

nə̰m˩˧ ɗəwŋ˧˥ ko˧˥

nəm˧˥ ɗəwŋ˧˧ ko˧˧

nəm˩˩ ɗəwŋ˧˥ ko˧˥

nə̰m˩˧ ɗəwŋ˧˥˧ ko˧˥˧


bánh dẻo

Loại bánh trung thu làm từ bột nếp rang xay mịn nhào quyện với nước đường, nước hoa bưởi, nhân đậu xanh, hạt sen hay thập cẩm rồi bỏ khuôn tạo thành hình.


thiết diện

tʰiət˧˥ ziə̰ʔn˨˩

tʰiə̰k˩˧ jiə̰ŋ˨˨

tʰiək˧˥ jiəŋ˨˩˨

tʰiət˩˩ ɟiən˨˨

tʰiət˩˩ ɟiə̰n˨˨

tʰiə̰t˩˧ ɟiə̰n˨˨

Phần chung nhau của mặt phẳng và một hình đa diện.


an ninh mạng

aːn˧˧ nïŋ˧˧ ma̰ːʔŋ˨˩

aːŋ˧˥ nïn˧˥ ma̰ːŋ˨˨

aːŋ˧˧ nɨn˧˧ maːŋ˨˩˨

aːn˧˥ nïŋ˧˥ maːŋ˨˨

aːn˧˥ nïŋ˧˥ ma̰ːŋ˨˨

aːn˧˥˧ nïŋ˧˥˧ ma̰ːŋ˨˨

Một nhánh của lĩnh vực an toàn thông tin áp dụng cho hệ thống mạng lưới và hệ thống máy tính, bảo vệ an toàn cho máy tính, mạng, ứng dụng phần mềm, hệ thống quan trọng và dữ liệu khỏi các mối đe dọa kỹ thuật số tiềm ẩn.


bột tẻ

ɓo̰ʔt˨˩ tɛ̰˧˩˧

ɓo̰k˨˨ tɛ˧˩˨

ɓok˨˩˨ tɛ˨˩˦

ɓo̰t˨˨ tɛ̰ʔ˧˩

Loại bột trắng đục và mịn làm từ gạo tẻ xay khô.


bánh khúc

ɓajŋ˧˥ xuk˧˥

ɓa̰n˩˧ kʰṵk˩˧

ɓan˧˥ kʰuk˧˥

ɓajŋ˩˩ xuk˩˩

ɓa̰jŋ˩˧ xṵk˩˧

Món xôi làm từ rau khúc, gạo nếp, đậu xanh và thịt lợn mỡ, được vo tròn đem hấp cho chín, ăn kèm muối vừng của vùng đồng bằng Bắc Bộ.

Xôi lạc, bánh khúc đây.