đêôxiribônuclêic

Được vay mượn từ tiếng Pháp désoxyribonucléique.


chông chênh

ʨəwŋ˧˧ ʨəjŋ˧˧

ʨəwŋ˧˥ ʨen˧˥

ʨəwŋ˧˧ ʨəːn˧˧

ʨəwŋ˧˥ ʨeŋ˧˥

ʨəwŋ˧˥˧ ʨeŋ˧˥˧

Không vững chãi, không chắc chắn, không ổn định vì không có chỗ dựa chắc chắn.


đầu tay

ɗə̤w˨˩ taj˧˧

ɗəw˧˧ taj˧˥˧

(Tác phẩm) sáng tác đầu tiên của một người nào đó.

Phim đầu tay.

Cuốn sách đầu tay.


định xứ

ɗḭ̈ʔŋ˨˩ sɨ˧˥

ɗḭ̈n˨˨ sɨ̰˩˧

ɗḭ̈ŋ˨˨ sɨ̰˩˧

Năng lượng định xứ.


bất minh

ɓə̰k˩˧ mïn˧˥

ɓə̰t˩˧ mïŋ˧˥˧


bạc phơ

ɓa̰ːʔk˨˩ fəː˧˧

ɓa̰ːk˨˨ fəː˧˥

ɓaːk˨˩˨ fəː˧˧

ɓaːk˨˨ fəː˧˥

ɓa̰ːk˨˨ fəː˧˥

ɓa̰ːk˨˨ fəː˧˥˧

Dùng để chỉ tóc hoặc râu hoàn toàn bạc trắng, không còn sợi đen nào.

Bà lão tóc bạc phơ


lơ xơ

ləː˧˥˧ səː˧˥˧

Đoàn người lơ xơ chạy dưới tiếng gầm rú của máy bay địch.


tênh nghếch

təjŋ˧˧ ŋəjk˧˥

təːn˧˧ ŋəːt˧˥

teŋ˧˥˧ ŋḛk˩˧

Cái kệ sách kê tênh nghếch giữa phòng trông mất thẩm mỹ.

(Người) Ngây ngô, không tinh ý, thiếu sự chín chắn.

Anh ta cứ đứng tênh nghếch, chẳng hiểu chuyện gì đang xảy ra.


bành ki

ɓa̤jŋ˨˩ ki˧˧

ɓajŋ˧˧ ki˧˥˧


bâng lâng

ɓəŋ˧˥˧ ləŋ˧˥˧

Ở trạng thái bâng khuâng, vấn vương và cảm thấy nhẹ nhàng, dễ chịu.

Cảm giác bâng lâng.


cọc cà cọc cạch

ka̰ʔwk˨˩ ka̤ː˨˩ ka̰ʔwk˨˩ ka̰ʔjk˨˩

Có các bộ phận đã quá xộc xệch, như sắp hỏng đến nơi.

Chiếc xe đạp cọc cà cọc cạch

Có nhiều tiếng cọc cạch phát ra liên tiếp, nghe không êm tai, rất khó chịu.

Cọc cà cọc cạch cả đêm, không ai ngủ được


chó đểu

ʨɔ̰˩˧ ɗew˧˩˨

ʨɔ̰˩˧ ɗḛʔw˧˩

Đểu giả hết sức (thường dùng làm tiếng chửi)

Quân chó đểu!


chóc ngóc

ʨawk˧˥ ŋawk˧˥

ʨa̰wk˩˧ ŋa̰wk˩˧

ʨawk˧˥ ŋawk˧˥

ʨawk˩˩ ŋawk˩˩

ʨa̰wk˩˧ ŋa̰wk˩˧

Không đi đâu, ngồi chóc ngóc ở nhà

Đứng chóc ngóc một xó


chùm nhum

ʨum˧˧ ɲum˧˥˧

Chủ khách ngồi chùm nhum trên sập

Bọn trẻ đứng chùm nhum ở góc sân


não cá vàng

naʔaw˧˥ kaː˧˥ va̤ːŋ˨˩

naːw˧˩˨ ka̰ː˩˧ jaːŋ˧˧

naːw˨˩˦ kaː˧˥ jaːŋ˨˩

na̰ːw˩˧ kaː˩˩ vaːŋ˧˧

naːw˧˩ kaː˩˩ vaːŋ˧˧

na̰ːw˨˨ ka̰ː˩˧ vaːŋ˧˧

Một thuật ngữ sử dụng để chỉ tình trạng đãng trí, trí nhớ kém, trước nhớ sau quên.

Bạn đúng là não cá vàng


khúng khắng

kʰṵŋ˩˧ kʰa̰ŋ˩˧

kʰuŋ˧˥ kʰaŋ˧˥

xṵŋ˩˧ xa̰ŋ˩˧


tiền chiến

tiə̤n˨˩ ʨiən˧˥

tiəŋ˧˧ ʨiə̰ŋ˩˧

tiəŋ˨˩ ʨiəŋ˧˥

tiən˧˧ ʨiən˩˩

tiən˧˧ ʨiə̰n˩˧

Thuộc về thời kì trước cách mạng tháng Tám ở Việt Nam.


độc địa

ɗə̰ʔwk˨˩ ɗḭʔə˨˩

ɗə̰wk˨˨ ɗḭə˨˨

ɗəwk˨˩˨ ɗiə˨˩˨

ɗəwk˨˨ ɗiə˨˨

ɗə̰wk˨˨ ɗḭə˨˨

Rất độc, chỉ muốn tai hoạ, đau khổ xảy đến cho người khác.

Lời nguyền rủa độc địa.

Có thể gây những tác hại lớn, đáng nguyền rủa.

Khí hậu độc địa.


vậm vạp

və̰ʔm˨˩ va̰ːʔp˨˩

jə̰m˨˨ ja̰ːp˨˨

jəm˨˩˨ jaːp˨˩˨

vəm˨˨ vaːp˨˨

və̰m˨˨ va̰ːp˨˨

Vóc người vậm vạp.


trực diện

ʨɨ̰ʔk˨˩ ziə̰ʔn˨˩

tʂɨ̰k˨˨ jiə̰ŋ˨˨

tʂɨk˨˩˨ jiəŋ˨˩˨

tʂɨk˨˨ ɟiən˨˨

tʂɨ̰k˨˨ ɟiə̰n˨˨

Tấn công trực diện.


cao công

kaːw˧˧ kəwŋ˧˧

kaːw˧˥ kəwŋ˧˥

kaːw˧˧ kəwŋ˧˧

kaːw˧˥ kəwŋ˧˥

kaːw˧˥˧ kəwŋ˧˥˧


mục ruỗng

mṵʔk˨˩ zuəŋ˧˥

mṵk˨˨ ʐuəŋ˧˩˨

muk˨˩˨ ɹuəŋ˨˩˦

muk˨˨ ɹuəŋ˩˧

mṵk˨˨ ɹuəŋ˧˩

mṵk˨˨ ɹuəŋ˨˨

Mục và ruỗng hết, hư hỏng hết từ bên trong, chỉ còn lại cái vỏ bên ngoài.

Cột nhà bị mục ruỗng.

Mục ruỗng về chính trị.


ghiền gập

ɣiə̤n˨˩ ɣə̰ʔp˨˩

ɣiəŋ˧˧ ɣə̰p˨˨

ɣiəŋ˨˩ ɣəp˨˩˨

ɣiən˧˧ ɣəp˨˨

ɣiən˧˧ ɣə̰p˨˨


vằng vặc

vặc vặc

Rất sáng, không một chút gợn, khiến có thể nhìn rõ các vật.

Trăng sáng vằng vặc.


lỏ

Từ chữ "lỏd", mà nó là lỗi đánh máy telex từ chữ lord trong tiếng Anh. Từ này không được hiểu là "vua chúa" mà theo nghĩa mới.


vơi đầy

vəːj˧˧ ɗə̤j˨˩

jəːj˧˥ ɗəj˧˧

jəːj˧˧ ɗəj˨˩

vəːj˧˥ ɗəj˧˧

vəːj˧˥˧ ɗəj˧˧


đầy vơi

ɗə̤j˨˩ vəːj˧˧

ɗəj˧˧ jəːj˧˥

ɗəj˨˩ jəːj˧˧

ɗəj˧˧ vəːj˧˥

ɗəj˧˧ vəːj˧˥˧

Đầy lại vơi, vơi rồi lại đầy, liên tiếp, dồn dập không lúc nào cạn.


chắc dạ

ʨak˧˥ za̰ːʔ˨˩

ʨa̰k˩˧ ja̰ː˨˨

ʨak˧˥ jaː˨˩˨

ʨak˩˩ ɟa̰ː˨˨

ʨa̰k˩˧ ɟa̰ː˨˨


chắc bụng

ʨak˧˥ ɓṵʔŋ˨˩

ʨa̰k˩˧ ɓṵŋ˨˨

ʨak˧˥ ɓuŋ˨˩˨

ʨa̰k˩˧ ɓṵŋ˨˨


nhấp nhem

ɲə̰p˩˧ ɲɛm˧˥

ɲə̰p˩˧ ɲɛm˧˥˧

Khi sáng khi tối, lúc tỏ lúc mờ, không sáng rõ

Ánh đuốc nhấp nhem


nhấp nháng

ɲəp˧˥ ɲaːŋ˧˥

ɲə̰p˩˧ ɲa̰ːŋ˩˧

ɲəp˧˥ ɲaːŋ˧˥

ɲəp˩˩ ɲaːŋ˩˩

ɲə̰p˩˧ ɲa̰ːŋ˩˧

Ánh đèn nhấp nháng


lúc lỉu

luk˧˥ lḭw˧˩˧

lṵk˩˧ liw˧˩˨

lṵk˩˧ lḭʔw˧˩

Cây lúc lỉu những quả là quả


sướng rơn

sɨəŋ˧˥ zəːn˧˧

ʂɨə̰ŋ˩˧ ʐəːŋ˧˥

ʂɨəŋ˧˥ ɹəːŋ˧˧

ʂɨəŋ˩˩ ɹəːn˧˥

ʂɨə̰ŋ˩˧ ɹəːn˧˥˧

(Khẩu ngữ) cảm thấy sung sướng đến mức như rộn lên trong lòng.

Thằng nhỏ sướng rơn vì thấy má về sớm


đăm chiêu

ɗam˧˧ ʨiəw˧˧

ɗam˧˥ ʨiəw˧˥

ɗam˧˧ ʨiəw˧˧

ɗam˧˥ ʨiəw˧˥

ɗam˧˥˧ ʨiəw˧˥˧

Có vẻ đang phải băn khoăn, bận tâm suy nghĩ.

Đăm chiêu suy nghĩ


Bắc thuộc

ɓak˧˥ tʰuək˨˩

ɓa̰k˩˧ tʰuək˨˨

ɓak˧˥ tʰuək˨˩˨

ɓak˩˩ tʰuək˨˨

ɓa̰k˩˧ tʰuək˨˨

Chỉ thời kỳ Việt Nam bị đặt dưới quyền cai trị của các triều đại Trung Quốc.


bí bét

Ở tình trạng sút kém, bê trễ, đến mức đình đốn dai dẳng, không tiến lên được.

Công việc làm ăn bí bét.


kì vĩ

ki̤˨˩ viʔi˧˥


chỉn chu

ʨḭʔn˧˩ ʨu˧˥˧

Chu đáo, cẩn thận, nghiêm chỉnh và không có gì để chê hoặc để bắt lỗi.

Cô ấy là người chỉn chu trong công việc


chỉnh chu

ʨḭ̈ŋ˧˩˧ ʨu˧˧

ʨḭ̈ʔŋ˧˩ ʨu˧˥˧


lạc quẻ

Nói một câu lạc quẻ.


đùng

Từ mô phỏng tiếng nổ to, gọn và đanh, như tiếng súng, tiếng pháo.

Sấm sét đùng đùng.

Nổ đánh đùng.


giả nhân giả nghĩa

za̰ː˧˩˧ ɲən˧˧ za̰ː˧˩˧ ŋiʔiə˧˥

jaː˧˩˨ ɲəŋ˧˥ jaː˧˩˨ ŋiə˧˩˨

jaː˨˩˦ ɲəŋ˧˧ jaː˨˩˦ ŋiə˨˩˦

ɟaː˧˩ ɲən˧˥ ɟaː˧˩ ŋḭə˩˧

ɟaː˧˩ ɲən˧˥ ɟaː˧˩ ŋiə˧˩

ɟa̰ːʔ˧˩ ɲən˧˥˧ ɟa̰ːʔ˧˩ ŋḭə˨˨

Làm ra vẻ có nhân, có nghĩa để đánh lừa.

Giả nhân giả nghĩa để lấy lòng mọi người.


phức

Có cấu tạo gồm nhiều thành phần; phân biệt với đơn.


xanh lét

sajŋ˧˧ lɛt˧˥

san˧˥ lɛ̰k˩˧

sajŋ˧˥ lɛt˩˩

sajŋ˧˥˧ lɛ̰t˩˧

Xanh có pha những tia sáng lạnh, gây cảm giác rờn rợn.


thiết cốt

tʰiət˧˥ kot˧˥

tʰiə̰k˩˧ ko̰k˩˧

tʰiək˧˥ kok˧˥

tʰiət˩˩ kot˩˩

tʰiə̰t˩˧ ko̰t˩˧


chí thiết

ʨi˧˥ tʰiət˧˥

ʨḭ˩˧ tʰiə̰k˩˧

ʨi˧˥ tʰiək˧˥

ʨi˩˩ tʰiət˩˩

ʨḭ˩˧ tʰiə̰t˩˧

Tình bạn chí thiết.


chí cốt

Bạn chí cốt.


ác đức

a̰ːk˩˧ ɗɨ̰k˩˧

a̰ːk˩˧ ɗɨ̰k˩˧

Âm Hán-Việt của chữ Hán 惡 (“ác”) và 德 (“đức”).

Thường làm những điều ác, không có cái đức để lại cho con cháu, theo tín ngưỡng.

làm việc ác đức

ăn ở ác đức


đuối

già

(Cân) thiếu, ít hơn khối lượng thật một chút.

Kém đến mức phải cố gắng lắm thì mới có thể đạt được yêu cầu.

Sức khoẻ đuối dần.

Sức học càng ngày càng đuối.

Đuối lí đành phải im.

Cân hơi đuối.

Chỉ được ba lạng đuối.


hay chữ

haj˧˧ ʨɨʔɨ˧˥

haj˧˥˧ ʨɨ̰˨˨

"Muốn sang thì bắc cầu kiều, Muốn con hay chữ thì yêu lấy thầy." (ca dao).


đa tài

ɗaː˧˧ ta̤ːj˨˩

ɗaː˧˥ taːj˧˧

ɗaː˧˧ taːj˨˩

ɗaː˧˥ taːj˧˧

ɗaː˧˥˧ taːj˧˧

Có nhiều tài năng, trong nhiều lĩnh vực.


hưng cảm

hɨŋ˧˧ ka̰ːm˧˩˧

hɨŋ˧˥ kaːm˧˩˨

hɨŋ˧˧ kaːm˨˩˦

hɨŋ˧˥ kaːm˧˩

hɨŋ˧˥˧ ka̰ːʔm˧˩

Hội chứng hiếu động, có cảm giác hưng phấn trong cơ thể.


chia trí

ʨiə˧˥˧ tʂḭ˩˧

Suy nghĩ, để ý về việc khác khi đang làm một việc quan trọng, sự mất tập trung trong thỉnh cầu, cầu nguyện.


hiếu động

hiəw˧˥ ɗə̰ʔwŋ˨˩

hiə̰w˩˧ ɗə̰wŋ˨˨

hiəw˧˥ ɗəwŋ˨˩˨

hiəw˩˩ ɗəwŋ˨˨

hiəw˩˩ ɗə̰wŋ˨˨

hiə̰w˩˧ ɗə̰wŋ˨˨

Có bản tính ưa hoạt động, không chịu ngồi yên (thường dùng với trẻ nhỏ, là con trai)


bẹo nhẹo

ɓɛ̰ʔw˨˩ ɲɛ̰ʔw˨˩

ɓɛ̰w˨˨ ɲɛ̰w˨˨

ɓɛw˨˩˨ ɲɛw˨˩˨

ɓɛ̰w˨˨ ɲɛ̰w˨˨


đệ nhị

Đệ nhị thế chiến


hăng tiết vịt

hăng máu vịt

Hăng hái, hào hứng nhưng chỉ được chốc lát là lại giãn ra, chán nản và không lâu bền, không thường xuyên.

haŋ˧˧ tiət˧˥ vḭʔt˨˩

haŋ˧˥ tiə̰k˩˧ jḭt˨˨

haŋ˧˧ tiək˧˥ jɨt˨˩˨

haŋ˧˥ tiət˩˩ vit˨˨

haŋ˧˥ tiət˩˩ vḭt˨˨

haŋ˧˥˧ tiə̰t˩˧ vḭt˨˨


hăng máu vịt

hăng tiết vịt

hăng hái một cách bồng bột trong chốc lát (hàm ý châm biếm).

haŋ˧˧ maw˧˥ vḭʔt˨˩

haŋ˧˥ ma̰w˩˧ jḭt˨˨

haŋ˧˧ maw˧˥ jɨt˨˩˨

haŋ˧˥ maw˩˩ vḭt˨˨

haŋ˧˥˧ ma̰w˩˧ vḭt˨˨


cóc cách

Từ mô phỏng tiếng gọn và cao của vật cứng va đập vào nhau liên tiếp và không đều.


chữ khẩu

Hình chữ khẩu.

Khẩu Đao xuất hiện khi vảy đường thới di chuyển lên, với một vảy chữ Khẩu ở cựa.

2023, Trần Hồng Thắm, “92 vảy gà chọi tốt mà các kê thủ nên biết”, trong Chăn nuôi thú y:

Lắp lại đoạn cần có tiết diện chữ khẩu vào mặt bích B, tháo 2 bù tâm lớn để thả mặt bích B xuống mâm quay.

2025, “Các loại máy khoan cọc nhồi”, trong LG Tech:

Có bố cục của kiểu công trình có sân trong.

Nhà chữ khẩu.

Nhà có lối kiến trúc đặc biệt theo kiểu chữ Khẩu thường thấy ở kiến trúc đình, chùa.

2020, Hồng Thuận, “Ngôi nhà cổ 130 năm tuổi trên đất Thủ”, trong báo Bình Dương:

Chữ Khẩu thường xuất hiện ở chùa tổ (10 chùa tổ khảo sát đều là chữ Khẩu).

2021, Nguyễn Thị Minh Xuân, Nghiên cứu phân loại các loại hình bố cục mặt bằng tổng thể chùa Huế thời Nguyễn, 3.8.5:


chấp mê

ʨə̰p˩˧ me˧˥˧

Chấp mê bất ngộ.


đố kị

Cảm thấy khó chịu và đâm ra ghét khi thấy người ta có thể hơn mình.

Anh càng làm tốt, họ càng đố kị, anh càng sống thẳng anh càng có thêm kẻ thù.

2001, Chu Lai, Cuộc đời dài lắm, NXB Văn học, tr. 202:


mãn khóa

maːŋ˧˩˨ kʰwa̰ː˩˧

maːŋ˨˩˦ kʰwaː˧˥

ma̰ːn˩˧ xwa˩˩

ma̰ːn˨˨ xwa̰˩˧


bần hàn

ɓə̤n˨˩ ha̤ːn˨˩

ɓəŋ˧˧ haːŋ˧˧

ɓəŋ˨˩ haːŋ˨˩

ɓən˧˧ haːn˧˧

Cuộc sống bần hàn.


bất bại

ɓət˧˥ ɓa̰ːʔj˨˩

ɓə̰k˩˧ ɓa̰ːj˨˨

ɓək˧˥ ɓaːj˨˩˨

ɓət˩˩ ɓaːj˨˨

ɓət˩˩ ɓa̰ːj˨˨

ɓə̰t˩˧ ɓa̰ːj˨˨

Âm Hán-Việt của chữ Hán 不 (“không”) và 敗 (“bại”).


phanh phách

fajŋ˧˥˧ fa̰jk˩˧

Từ mô phỏng tiếng phát ra nghe hơi đanh, như tiếng của vật mỏng rộng bản đập liên tiếp trong không khí hay vào một vật khác.

Đàn chim cánh vỗ phanh phách.


ẫm ờ

əʔəm˧˥ ə̤ː˨˩


ậm à ậm ạch

ə̰ʔm˨˩ a̤ː˨˩ ə̰ʔm˨˩ a̰ʔjk˨˩

ə̰m˨˨ aː˧˧ ə̰m˨˨ a̰t˨˨

əm˨˩˨ aː˨˩ əm˨˩˨ at˨˩˨

əm˨˨ aː˧˧ əm˨˨ ajk˨˨

ə̰m˨˨ aː˧˧ ə̰m˨˨ a̰jk˨˨


ậm ực

ə̰ʔm˨˩ ɨ̰ʔk˨˩

ậm ực muốn khóc


ằng ặc

a̤ŋ˨˩ a̰ʔk˨˩

Từ mô phỏng âm thanh phát ra trầm đục, yếu ớt, nghe không thành tiếng như bị tắc nghẹt trong cổ họng.

kêu ằng ặc

"Ninh khóc ằng ặc như người nuốt phải ngụm gì đắng quá, nó quánh vào cổ họng." (NCao; 33)


ẽo à ẽo ẹt

ɛʔɛw˧˥ a̤ː˨˩ ɛʔɛw˧˥ ɛ̰ʔt˨˩

ɛw˧˩˨ aː˧˧ ɛw˧˩˨ ɛ̰k˨˨

ɛw˨˩˦ aː˨˩ ɛw˨˩˦ ɛk˨˩˨

ɛ̰w˩˧ aː˧˧ ɛ̰w˩˧ ɛt˨˨

ɛw˧˩ aː˧˧ ɛw˧˩ ɛ̰t˨˨

ɛ̰w˨˨ aː˧˧ ɛ̰w˨˨ ɛ̰t˨˨


ẽo à ẽo ợt

ɛʔɛw˧˥ a̤ː˨˩ ɛʔɛw˧˥ ə̰ːʔt˨˩

ɛw˧˩˨ aː˧˧ ɛw˧˩˨ ə̰ːk˨˨

ɛw˨˩˦ aː˨˩ ɛw˨˩˦ əːk˨˩˨

ɛ̰w˩˧ aː˧˧ ɛ̰w˩˧ əːt˨˨

ɛw˧˩ aː˧˧ ɛw˧˩ ə̰ːt˨˨

ɛ̰w˨˨ aː˧˧ ɛ̰w˨˨ ə̰ːt˨˨

Ẽo ợt một cách quá đáng, trông rất khó chịu.

giọng ẽo à ẽo ợt


ềnh ệch

ə̤jŋ˨˩ ə̰ʔjk˨˩

əːn˨˩ əːt˨˩˨

nằm ềnh ệch ra giữa nhà mà ngủg


ệch

(khẩu ngữ) (nằm) ngay đườn người ra ở chỗ nào đó, trông chướng và khó coi.

nằm ệch ngay ở cửa ra vào


ỉ ê

Từ gợi tả tiếng khóc nhỏ, dai dẳng và ỉ eo một cách khó chịu (thường nói về trẻ con)

thằng bé đói sữa khóc ỉ ê suốt ngày


ọp à ọp ẹp

ɔ̰ʔp˨˩ a̤ː˨˩ ɔ̰ʔp˨˩ ɛ̰ʔp˨˩

ɔ̰p˨˨ aː˧˧ ɔ̰p˨˨ ɛ̰p˨˨

ɔp˨˩˨ aː˨˩ ɔp˨˩˨ ɛp˨˩˨

ɔp˨˨ aː˧˧ ɔp˨˨ ɛp˨˨

ɔ̰p˨˨ aː˧˧ ɔ̰p˨˨ ɛ̰p˨˨

cái chõng tre ọp à ọp ẹp


ỏn a ỏn ẻn

ɔ̰n˧˩˧ aː˧˧ ɔ̰n˧˩˧ ɛ̰n˧˩˧

ɔŋ˧˩˨ aː˧˥ ɔŋ˧˩˨ ɛŋ˧˩˨

ɔŋ˨˩˦ aː˧˧ ɔŋ˨˩˦ ɛŋ˨˩˦

ɔn˧˩ aː˧˥ ɔn˧˩ ɛn˧˩

ɔ̰ʔn˧˩ aː˧˥˧ ɔ̰ʔn˧˩ ɛ̰ʔn˧˩

giọng ỏn a ỏn ẻn như con gái


ỏn à ỏn ẻn

ɔ̰n˧˩˧ a̤ː˨˩ ɔ̰n˧˩˧ ɛ̰n˧˩˧

ɔŋ˧˩˨ aː˧˧ ɔŋ˧˩˨ ɛŋ˧˩˨

ɔŋ˨˩˦ aː˨˩ ɔŋ˨˩˦ ɛŋ˨˩˦

ɔn˧˩ aː˧˧ ɔn˧˩ ɛn˧˩

ɔ̰ʔn˧˩ aː˧˧ ɔ̰ʔn˧˩ ɛ̰ʔn˧˩


ốm nghén

o̰m˩˧ ŋɛ̰ŋ˩˧

o̰m˩˧ ŋɛ̰n˩˧

Ở trạng thái cơ thể mệt nhọc, khó chịu, trong thời kì có nghén.


ốm xác

o̰m˩˧ sa̰ːk˩˧

o̰m˩˧ sa̰ːk˩˧

Cực nhọc, làm khổ cái thân mà không được lợi ích gì.

chả được cái gì, chỉ ốm xác!

đi làm gì cho ốm xác!


ời ợi

ə̤ːj˨˩ ə̰ːʔj˨˩

əːj˧˧ ə̰ːj˨˨

əːj˨˩ əːj˨˩˨

əːj˧˧ ə̰ːj˨˨

Từ gợi tả tiếng ru hoặc tiếng rao kéo dài giọng và liên tiếp.

tiếng rao hàng ời ợi

ru con ời ợi


ộp oạp

o̰ʔp˨˩ wa̰ːʔp˨˩

o̰p˨˨ wa̰ːp˨˨

op˨˩˨ waːp˨˩˨

o̰p˨˨ wa̰p˨˨

ếch nhái kêu ộp oạp

Từ mô phỏng tiếng bước chân lội dưới bùn nước hoặc tiếng nước vỗ nhẹ vào bờ.

tiếng chân lội ộp oạp dưới ruộng

sóng vỗ ộp oạp vào bờ


ồn ã

Có nhiều âm thanh hỗn độn làm náo động lên.

tiếng cười nói ồn ã


đẹp mặt

ɗɛ̰ʔp˨˩ ma̰ʔt˨˩

ɗɛ̰p˨˨ ma̰k˨˨

ɗɛp˨˩˨ mak˨˩˨

ɗɛ̰p˨˨ ma̰t˨˨

Được vinh dự, có danh giá (thường dùng trong lời nói mỉa)

đẹp mặt cả hai bên

đẹp mặt chưa?


đẹp đôi

ɗɛ̰ʔp˨˩ ɗoj˧˧

ɗɛ̰p˨˨ ɗoj˧˥

ɗɛp˨˩˨ ɗoj˧˧

ɗɛ̰p˨˨ ɗoj˧˥

ɗɛ̰p˨˨ ɗoj˧˥˧

hai người trông rất đẹp đôi


đế quốc chủ nghĩa

ɗe˧˥ kwəwk˧˥ ʨṵ˧˩˧ ŋiʔiə˧˥

ɗḛ˩˧ kwə̰wk˩˧ ʨu˧˩˨ ŋiə˧˩˨

ɗe˧˥ wəwk˧˥ ʨu˨˩˦ ŋiə˨˩˦

ɗe˩˩ kwəwk˩˩ ʨu˧˩ ŋḭə˩˧

ɗe˩˩ kwəwk˩˩ ʨu˧˩ ŋiə˧˩

ɗḛ˩˧ kwə̰wk˩˧ ʨṵʔ˧˩ ŋḭə˨˨

Thuộc về chủ nghĩa đế quốc, có tính chất của chủ nghĩa đế quốc.


đến điều

ɗen˧˥ ɗiə̤w˨˩

ɗḛn˩˧ ɗiəw˧˧

ɗəːŋ˧˥ ɗiəw˨˩

ɗen˩˩ ɗiəw˧˧

ɗḛn˩˧ ɗiəw˧˧

căn vặn đến điều

con bé đoảng đến điều là đoảng


đẹt

đứa bé đẹt quá


ảo huyền

a̰ːw˧˩˧ hwiə̤n˨˩

aːw˧˩˨ hwiəŋ˧˧

aːw˨˩˦ hwiəŋ˨˩

aːw˧˩ hwiən˧˧

a̰ːʔw˧˩ hwiən˧˧

đôi mắt đen ảo huyền

màu sắc ảo huyền

(cũ, hiếm) Vu vơ, không thực tế, không xác thực.


ẩm ướt

ə̰m˧˩˧ ɨət˧˥

əm˧˩˨ ɨə̰k˩˧

ə̰ʔm˧˩ ɨə̰t˩˧

Ẩm, do thấm nhiều nước hoặc có chứa nhiều hơi nước (nói khái quát)

nền nhà ẩm ướt

cỏ cây ẩm ướt vì sương đêm


đầm đìa

ɗə̤m˨˩ ɗi̤ə˨˩

nước mắt đầm đìa

mồ hôi vã ra đầm đìa


ẩm mốc

ə̰m˧˩˧ məwk˧˥

əm˧˩˨ mə̰wk˩˧

əm˨˩˦ məwk˧˥

ə̰ʔm˧˩ mə̰wk˩˧

Ẩm và có mốc do thiếu ánh sáng hoặc do không được chăm sóc (nói khái quát)

căn phòng ẩm mốc

càng vào sâu trong hang càng ẩm mốc


ẩm sì

ə̰m˧˩˧ si̤˨˩

quần áo ẩm sì

nền đất ẩm sì


ẩm xìu

ə̰m˧˩˧ si̤w˨˩

ə̰ʔm˧˩ siw˧˧

miếng bánh đa ẩm xìu

miếng bánh đa ẩm xìu


ẩm ương

ə̰m˧˩˧ ɨəŋ˧˧

ə̰ʔm˧˩ ɨəŋ˧˥˧

(thông tục) Dở, chẳng ra làm sao, chẳng có tác dụng gì.

tính khí ẩm ương

chuyện ẩm ương


đẹp duyên

ɗɛ̰ʔp˨˩ zwiən˧˧

ɗɛ̰p˨˨ jwiəŋ˧˥

ɗɛp˨˩˨ jwiəŋ˧˧

ɗɛp˨˨ ɟwiən˧˥

ɗɛ̰p˨˨ ɟwiən˧˥

ɗɛ̰p˨˨ ɟwiən˧˥˧

Trai anh hùng, gái thuyền quyên, Phỉ nguyền sánh phượng, đẹp duyên cưỡi rồng


ầm ã

(hiếm) Có nhiều tiếng to và ồn, rền liên tiếp (nói khái quát)

tiếng trực thăng ầm ã

"(...) những làn sóng không bao giờ mệt mỏi ầm ã đập vào bờ." (NgTNTú; 1)