aveugle

Không đục lỗ, không để ánh sáng xuyên qua.

point aveugle


balloon

Quả cầu (trên đầu cột) ô ghi lời (ở một bức tranh khôi hài).


lunette

Cửa nhỏ hình bán nguyệt (ở trần hoặc mái nhà).


astragal

Đường viền đỉnh, đường viền chân (cột nhà).


moulé

bien moulé

écriture moulée

lettre moulée


dado

Phần chân tường (lát gỗ hoặc quét màu khác...).


dado

Chắc từ tiếng Ba Tư, từ tiếng Ả Rập cổ điển a‘dād (“số”).


header

Gạch lát ngang, đá lát ngang (bề dọc của viên gạch, viên đá thẳng góc với tường) ((xem) stretcher).


jet

Then dốc nước (ở phía dưới cánh cửa sổ).


keystone

Đá đỉnh vòm.


ledger

Phiến đá phẳng (để xây bệ thờ, xây mộ... ).


meander

Đường uốn khúc (trên đầu cột, trên đầu tường).


oeuvre

dans œuvre

gros œuvre

hors œuvre; hors d’ œuvre

Un escalier hors œuvre

second œuvre

công việc hoàn thiện xây cất (như) lắp cửa, trát tường...


outrigger

/ˈɑʊt.ˌrɪ.ɡɜː/


springer

Chân vòm; hòn đá chân vòm; rui ở chái nhà.


pavillon

Pavillon central


appareil

Cách bố trí đá xây; kích thước (cỡ) đá xây.

Pierre de petit appareil

đá xây cỡ nhỏ

dans le plus simple appareil


ordre

Ordre dorique


bâtisse

Khối xây, phần xây (trong một ngôi nhà).


niche

niche in the temple of fame

Quyền được người ta tưởng nhớ đến công lao.


brisé

Volet brisé

Arc brisé


caisson

maladie des caissons

se faire sauter le caisson


centre

Khung tò vò, khung bán nguyệt (bằng gỗ, dùng khi xây dựng).


chapelet

chapelet hydraulique; pompe à chapelet


listel

Đường viền, đường chạy quanh cột, đường chạy quanh tường.


cimaise

obtenir les honneurs de la cimaise

được vinh dự trình bày tranh ở một cuộc triển lãm


lanterne

Thắp sáng (tháp lát kính ở nóc nhà, để lấy ánh sáng chiếu phiá trong).


congé

prendre congé


dégagement

Lối thoát ra (khi có tai nạn); đường thông, đường hành lang; khoảng trống (trước nhà... ).


diminution

Diminution des colonnes


engagé

Colonne engagée


entrelac

(trang trí) hình cuộn, (trang trí) hình triện tròn.


entrevous

Nhịp rầm (sàn nhà); khoảng gian cột (ở vách).


préfabriqué

Maison préfabriquée


pureau

Phần lộ (của ngói, không bị miếng ngói trên che lấp).


rail

third rail

(Mỹ, thân mật) một đề tài mà các chính trị gia cho là quá dễ gây tranh cãi để bàn.

Until very recently, the conventional wisdom said that Social Security was the third rail of politics - cho đến gần đây, các chính trị gia nói chung cho rằng An sinh Xã hội là vấn đề rất dễ gây tranh cãi trong chính trị, (vì vậy không nên bàn).


repos

Au repos

De tout repos

Affaire de tout repos

laisser en repos

n'avoir pas de repos

Terre au repos


retombée

retombées radioactives


retour

Retour en équerre


voussure

Voussure de porte


volute

Hình cuộn (ở đầu cột ở chân rầm cầu thang).


ruban

ruban d’eau


verge

on the verge of

Sắp, gần, suýt.
*#: on the verge of doing something — sắp làm một việc gì
*#: to be on the verge of forty — gần bốn mươi tuổi


vent

the vent of a chimney


vaisseau

Vaisseau d’une cathédrale


tringle

se mettre la tringle

(thân mật) thắt lưng buộc bụng, chịu đựng thiếu thốn


triforium

Hành lang gác (có) chấn song (ở phía trong nhà thờ).


transition

transition tumour

(Y học) U có thể tái phát và trở thành ác tính sau khi cắt.


torsade

Colonne à torsades


tas

Tailler les pierres sur le tas

crier famine sur un tas de blé

grève sur le tas

prendre sur le tas

se mettre en tas

taper dans le tas


empiéter

Empiéter une statue


plate

roof plate

window plate


stretcher

Gạch lát dọc, đá lát dọc (bể dọc của viên gạch, viên đá song song với mặt tường).


bond

Kiểu xây ghép (gạch, đá, để làm cho tường vững).


cincture

/ˈsɪŋk.tʃɜː/


deafen

Làm cho (tường, sàn nhà... ) ngăn được tiếng động.


riprap

Đổ đá vào, đổ đá lên.


rafter

from cellar to rafter


бастион

Được vay mượn từ tiếng Nga бастион (bastion), từ tiếng Pháp bastion.


бастион

Được vay mượn từ tiếng Pháp bastion gc. Từ sinh đôi của ба́шня (bášnja).


cavetto

Đường lòng máng (mặt cắt là một phần tư đường tròn).


draft

Sự vạch cỡ; cỡ vạch (dọc theo bờ đá để xây gờ... ).


engage

Gắn vào tường; ghép (vật nọ với vật kia).


attic

Tường mặt thượng, tầng mặt thượng (tường hoặc tầng nhỏ làm trên hết để che mái nhà phía đằng trước).


beam

to kick the beam

Nhẹ hơn, nhẹ bỗng lên (cán cân).
Bị thua.


bow

to draw the long bow

(Nghĩa bóng) Nói ngoa; cường điệu, nói phóng đại.


bracket

income bracket

(từ Mỹ, nghĩa Mỹ) Nhóm người đóng thuế xếp theo thu hoạch.


cap

to put on one's thinhking (considering) cap

to set one's cap at (for) somebody

Quyến rũ ai, chài ai (để lấy làm chồng).

to throw (fling) one's cap over the mill (windmil)

Làm bừa không kể gì dư luận; hành động tếu.


return

many happy returns of the day

Chúc mạnh khoẻ sống lâu (lời chúc mừng ngày sinh).


coping

Mái tường, đầu tường (phần trên cùng của tường).


cradling

Khung (bằng gỗ hay bằng sắt dùng trong xây dựng).


spandrel

Mắt cửa (ô tam giác giữa vòm và khung cửa).


oriel

Cửa sổ lồi (ở tầng trên) ((cũng) oriel window).


moulding

((thường) số nhiều) đường gờ; đường chỉ (ở tường, cột... ).


guttae

Chấm giọt (chấm hình giọt nước trong trí trên tường).


surbaisser

Surbaisser une voûte

hạ thấp vòm (cho bề cao không quá nửa ngang)


ébraser

ébraser une fenêtre


entrevoûter

Trát thạch cao vào (nhịp rầm, khoảng gian cột).


lancéolé

Có trang trí vòm đỉnh nhọn, theo kiểu vòm đỉnh nhọn.


anse

Toán học hình quai (cũng anse de panier).


trilobé

Arc trilobé


cavet

Đường lòng máng (mặt cắt là một phần tư vòng tròn).


terme

à terme

Vente à terme

être planté comme un terme

moyen terme

terme de comparaison

terme de rigueur


chaînage

Cốt sắt (trong công trình xây gạch); sự đặt cốt sắt.


distyle

Proche distyle


enchevêtrure

Sự ghép rầm chừa khoảng trống (để lấy lối cho cầu thang lên... ).


rudenture

Trang trí hình cuộn dây (ở các rãnh về phía chân cột).


redenté

Redan redenté


métope

Bức chen song (chen giữa hai dây chấn song).


périptère

édifice périptère


blind-story

Gác không cửa sổ; tầng vòm không cửa sổ (ở nhà thờ).


coping-stone

Đá mái tường, đá đầu tường ((cũng) cope-stone).


herring-bone

Cách xếp (gạch, ngói, đá) theo hình chữ chi (giống hình xương cá trích).


dog-tooth

/ˈdɔɡ.ˈtuːθ/


hipped

hipped roof


wing

to clip someone's wings

Hạn chế sự cử động (tham vọng, sự tiêu pha) của ai; chặt đôi cánh của ai (nghĩa bóng).

in the wings

sẵn sàng làm cái gì hay được dùng vào một lúc thích hợp.

Older councillors were replaced by technocrats waiting in the wings - các viên hội đồng đã được thay thế bởi các nhà kỹ trị đang chờ đợi.

phát âm giọng Anh chuẩn, Anh Mỹ thông dụng

the east wing of a building


wing

to wing a hospital


surmounted

surmounted arch


surbased

Rất thấp (bề cao không quá nửa bề ngang).


stool

to fall betweeen two stools

Lưỡng lự giữa hai con đường đâm thành xôi hỏng bỏng không.


valley

the valley of the shadow of death

Thời kỳ vô cùng bi đát, thời kỳ gần kề cõi chết.


torus

Đường gờ tròn quanh chân cột ((cũng) tore).


toothing

Gạch câu (xây lối ra để câu một bức tường khác).


trowel

to lay it on with a trowel

(Nghĩa bóng) Nịnh nọt một cách lố bịch, nịnh ra mặt.


transeptal

(thuộc) gian ngang, (thuộc) cung thờ ngang, (thuộc) cung thờ bên (của nhà thờ).


trench

to trench upon

Lấn, xâm lấn.
*#: to trench upon someone's land — lấn đất của ai
*#: to trench upon someone's time — lấn mất thì giờ của ai, làm mất thì giờ của ai

gần như là, gần đến, xấp xỉ.
*#: his answer trenched upon insolence — câu trả lời của hắn ta gần như là hỗn xược

to trench a board


out-thrust

Sự đè ra phía trước; áp lực ra phía ngoài.


manuélin

Theo phong cách Ma-nu-en (Vua Ma-nu-en I ở Bồ Đào Nha).


lanternon

Tháp sáng nhỏ; lồng kính (ở phía trên cầu thang).


giếng trời

zəŋ˧˥ ʨə̤ːj˨˩

jə̰ŋ˩˧ tʂəːj˧˧

jəŋ˧˥ tʂəːj˨˩

ɟəŋ˩˩ tʂəːj˧˧

ɟə̰ŋ˩˧ tʂəːj˧˧

Một khu vực nằm trong công trình kiến trúc, mở hoặc làm bằng vật liệu trong suốt, để cho ánh sáng tự nhiên lọt qua mái nhà và xuyên qua các tầng xuống bên dưới.


agua

Từ tiếng Latinh aqua, từ tiếng Ấn-Âu nguyên thủy *akʷā-. Cùng nguồn gốc với tiếng Catalan aigua, tiếng Pháp eau, tiếng Ý acqua, và tiếng Rumani apă.

Các danh từ giống cái bắt đầu với trọng âm a, chẳng hạn agua, có mạo từ hạn chế số ít là el (thường dùng với danh từ giống đực) trừ khi có tính từ kẹp vào giữa:
: el agua
Tuy nhiên, khi nào có tính từ vào giữa mạo từ và danh từ, mạo từ lại thành la:
: la gran agua


chữ khẩu

Có bố cục của kiểu công trình có sân trong.

Nhà chữ khẩu.

Nhà có lối kiến trúc đặc biệt theo kiểu chữ Khẩu thường thấy ở kiến trúc đình, chùa.

2020, Hồng Thuận, “Ngôi nhà cổ 130 năm tuổi trên đất Thủ”, trong báo Bình Dương:

Chữ Khẩu thường xuất hiện ở chùa tổ (10 chùa tổ khảo sát đều là chữ Khẩu).

2021, Nguyễn Thị Minh Xuân, Nghiên cứu phân loại các loại hình bố cục mặt bằng tổng thể chùa Huế thời Nguyễn, 3.8.5:


con tiện

kɔn˧˧ tiə̰ʔn˨˩

kɔŋ˧˥ tiə̰ŋ˨˨

kɔŋ˧˧ tiəŋ˨˩˨

kɔn˧˥ tiən˨˨

kɔn˧˥ tiə̰n˨˨

kɔn˧˥˧ tiə̰n˨˨

Thanh trụ đứng dùng làm chấn song, lan can, cầu thang, v.v.