อัตคัด

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

/ʔat̚˨˩.ta˨˩.kʰat̚˦˥/^((สัมผัส))

ขัดสน, ฝืดเคือง, ยากจน

เขาเป็นคนอัตคัด


ถ่าย

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨳ᩵ᩣ᩠ᨿ (ถ่าย), เขิน ᨳ᩵ᩣ᩠ᨿ (ถ่าย), ลาว ຖ່າຍ (ถ่าย), ไทลื้อ ᦏᦻᧈ (ถ่าย)

/tʰaːj˨˩/^((สัมผัส))

ถ่ายเดียว


หลัง

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ʰlaŋᴬ; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩉᩖᩢᨦ (หลัง), ลาว ຫຼັງ (หลัง), ไทลื้อ ᦜᧂ (หลัง), ไทดำ ꪨꪰꪉ (หลัง), ไทใหญ่ လင် (ลัง), อ่ายตน လင် (ลง์), อาหม 𑜎𑜂𑜫 (ลง์), ปู้อี langl, จ้วง laeng

/laŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

เวลาที่ยังมาไม่ถึง

คราวหลัง

ในลำดับถัดไป

คนหลัง


ขนานใหญ่

มาก, อย่างมาก


ดุ

/duʔ˨˩/^((สัมผัส))

มีลักษณะทำให้น่ากลัว หรือน่าเกรงขาม

ร้าย, ร้ายกาจ, เหี้ยมโหด


ง่อย

การแบ่งพยางค์
{ไม่ตามอักขรวิธี; เสียงสระสั้น}

/ŋɔj˥˩/^((สัมผัส))

อาการที่แขนหรือขาพิการเคลื่อนไหวไม่ได้อย่างปกติ

มีลักษณะไม่สมบูรณ์


จ้อย

/t͡ɕɔj˥˩/^((สัมผัส))


เล็ก

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩃᩮᩢ᩠ᨠ (เลัก), ลาว ເລັກ (เลัก), ไทลื้อ ᦵᦟᧅ (เลก), ไทใหญ่ လဵၵ်ႉ (เล๎ก), อาหม 𑜎𑜢𑜀𑜫 (ลิก์)

มีขนาดย่อมกว่าเมื่อเทียบกัน

ละมุดเล็กกว่าส้มโอ

กล้วยไข่เล็กกว่ากล้วยหอม

บ้านหลังนี้เล็ก

โดยปริยายหมายความว่า ไม่สำคัญ, สำคัญน้อยกว่า

เรื่องเล็ก


เล็ก

รูปแบบอื่นของ ᩃᩮᩢ᩠ᨠ (เลัก)


klein

จากดัตช์กลาง cleine, จากดัตช์เก่า cleini, จากเจอร์แมนิกตะวันตกดั้งเดิม *klainī

kleen

เนเกอร์ฮอลันดส์

klen

เนเกอร์ฮอลันดส์

เล็ก, เล็กน้อย

Een klein uur.


klein

*จากภาษาเยอรมันสูงโบราณ kleini
* มีแหล่งที่มาที่เดียวกัน ของคำว่า klein ในภาษาดัชต์และ clean ในภาษาอังกฤษ

เล็ก, ขนาดเล็ก, เล็กๆ

ไม่สำคัญ, เป็นเรื่องเล็ก


klein

จากดัตช์ klein, จากดัตช์กลาง cleine, จากดัตช์เก่า cleini, จากเจอร์แมนิกตะวันตกดั้งเดิม *klainī

เล็ก, เล็กน้อย


เมื่อยขบ

/mɯa̯j˥˩.kʰop̚˨˩/^((สัมผัส))

อาการที่เมื่อยปวดเหมือนมีอะไรขบบีบ หรือกดอยู่ที่ตรงนั้น


ขบขัน

/kʰop̚˨˩.kʰan˩˩˦/^((สัมผัส))

น่าหัวเราะ, ชวนหัวเราะ


ชวนหัว

/t͡ɕʰua̯n˧.hua̯˩˩˦/^((สัมผัส))

ที่ทำให้ขบขัน

เรื่องชวนหัว

ละครชวนหัว


ขัน

ร่วมเชื้อสายกับลาว ຂັນ (ขัน), จ้วง haen

/kʰan˩˩˦/^((สัมผัส))

แข็งแรง, กล้าหาญ

กูนี้คนขัน จะขามคนใด


ขัน

/kʰan˩˩˦/^((สัมผัส))

น่าหัวเราะ, ชวนหัวเราะ, ขบขัน ก็ว่า


ตลก

ยืมมาจากเขมร ត្លុក (ตฺลุก)

ขบขัน, ที่ทำให้คนอื่นขบขันด้วยคำพูดหรือกิริยาท่าทางเป็นต้น

หนังตลก

เรียกผู้ที่ทำให้คนอื่นขบขัน ว่า ตัวตลก

เรียกเรื่องที่ทำให้ขบขันหรือเข้าใจผิด ว่า เรื่องตลก


เคี้ยว

คด, โดยมากใช้เข้าคู่กับคำ คด เป็น คดเคี้ยว

น้ำเคี้ยวยูงว่าเงี้ยว ยูงตาม


alt

* จากเยอรมันสูงเก่า alt
การออกเสียงคำอ่านไทย


ขบเผาะ

/kʰop̚˨˩.pʰɔʔ˨˩/^((สัมผัส))

เสียงเวลาเอาฟันขบดังเผาะ


รุ่นกระเตาะ

เด็กผู้หญิงเริ่มแตกเนื้อสาว


รุ่น

ไม่ทราบรากศัพท์

เพิ่งเป็นหนุ่มเป็นสาว, เพิ่งแตกเนื้อหนุ่มแตกเนื้อสาว

วัยรุ่น

ไก่รุ่น


groß

สืบทอดจากเยอรมันสูงเก่า grōz สัมพันธ์กับแซกซันเก่า grōt เทียบกับดัตช์ groot

eine große Stadt

เมืองใหญ่แห่งหนึ่ง

ein großes Auto, Fenster

รถใหญ่คันหนึ่ง, หน้าต่างใหญ่บานหนึ่ง

große Waldgebiete

พื้นที่ป่าขนาดใหญ่

Die Wohnung ist nicht groß genug.

ห้องชุดยังใหญ่ไม่พอ

มาก (จำนวน), สูงกว่าค่าเฉลี่ย

große Zahlen, Summen, Kosten

เลขจำนวนมาก, เงินจำนวนมาก, ค่าใช้จ่ายจำนวนมาก

eine große Auswahl an Schuhen

(มี) รองเท้าให้เลือกจำนวนมาก

Die Werte sind einfach zu groß.

ค่าเหล่านี้สูงเกินไป

ใหญ่, มาก, ใหญ่หลวง (ระดับ, ความแรง)

großer Lärm

auf großer Flamme kochen

ใช้ไฟแรงทำอาหาร

unter großem Hunger, großer Hitze leiden

ทุกข์ทรมานต่อความหิวอย่างหนัก, อากาศที่ร้อนมาก

große Schwierigkeiten

ความยากอันใหญ่หลวง

einen großen Fehler machen

ทำความผิดพลาดอันใหญ่หลวง

große Fortschritte machen

(สร้าง) ก้าวที่สำคัญ

มาก, ยิ่งใหญ่ (ความหมาย, ความสำคัญ)

ein großes Fest

การเฉลิมฉลองที่ยิ่งใหญ่

die großen Öl fördernden Länder

กลุ่มประเทศผู้ส่งออกน้ำมันรายใหญ่

Er hat eine große Rede gehalten.

เขาได้กล่าวปราศรัยสำคัญ

Er war ein großer Politiker.

เขาเคยเป็นนักการเมืองที่ยิ่งใหญ่มาก่อน

โต, ซึ่งมีอายุมากกว่า

Wenn ich einmal groß bin, möchte ich Pilot werden.

เมื่อฉันโตฉันอยากเป็นนักบิน

sein großer Bruder

พี่ชายของเขา

ซึ่งกินเวลามาก, นาน

ein großer Zeitraum

ช่วงเวลาที่ยาวนาน

die großen Ferien (Sommerferien)

วันหยุดใหญ่ (ปิดเทอมฤดูร้อน)

มีขนาด (มักใช้กับจำนวนและหน่วยวัด)

Die Samen waren nur 3 bis 5 Millimeter groß.

เมล็ดมีขนาดเพียง 3 ถึง 5 มิลลิเมตร

Österreich ist etwa 83.900 km² groß.

ประเทศออสเตรียมีขนาดประมาณ 83,900 ตารางกิโลเมตร

Es gibt 4050 m² große und 10800 m² große Fußballplätze.

มีสนามฟุตบอลขนาด 4,050 ตารางเมตรและ 10,800 ตารางเมตร


größer

ขั้นกว่าของ groß (ใหญ่)


größten

ขั้นสุดของ groß (ใหญ่)


ใหญ่

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *ʰɲaɰᴮ¹; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩉ᩠ᨿᩱ᩵ (ไหย่) หรือ ᩉ᩠ᨿᩲ᩵ (ใหย่), ลาว ໃຫຍ່ (ใหย่), ไทลื้อ ᦺᦊᧈ (ไหย่), ไทดำ ꪻꪐ꪿ (ใหญ่), ไทใหญ่ ယႂ်ႇ (ใย่), ไทใต้คง ᥕᥬᥱ (ใย่), พ่าเก ယၞ် (ใย), อาหม 𑜐𑜧 (ญว์), 𑜊𑜨𑜧 (ยอ̂ว์) หรือ 𑜊𑜧𑜤 (ยาว์)

ไหญ่
ไหย่
ความใหญ่ (noun-from-adj)

โต, มีขนาดไม่เล็ก

ขนาดโตกว่า หรือสำคัญกว่าเมื่อเปรียบเทียบกัน


ใหญ่

รูปแบบอื่นของ ᩉ᩠ᨿᩱ᩵ (ไหย่)


ใหญ่

ใหญ่, โต, กว้างขวาง

ลูกผู้ใหญ่


ก ข ไม่กระดิกหู

ก ข + ไม่ + กระดิก + หู

กอ-ขอ-ไม่-กฺระ-ดิก-หู

กอ-ค่อ-ไม่-กฺระ-ดิก-หู

/kɔː˧.kʰɔː˩˩˦.maj˥˩.kra˨˩.dik̚˨˩.huː˩˩˦/^((สัมผัส))

/kɔː˧.kʰɔː˥˩.maj˥˩.kra˨˩.dik̚˨˩.huː˩˩˦/^((สัมผัส))

ผู้ที่เรียนหนังสือแล้วไม่รู้ อ่านไม่ออก เขียนไม่ได้


กระชังหน้าใหญ่

จัดจ้าน, ออกรับหน้าเอง


กระเชอก้นรั่ว

กฺระ-เชอ-ก้น-รั่ว

สุรุ่ยสุร่าย, ไม่รู้จักเก็บหอมรอมริบ, ไม่รู้จักประหยัด


กระต่ายขาเดียว

สำนวน กระต่ายขาเดียว มาจากการละเล่นกระต่ายขาเดียว ที่ผู้ได้เล่นเป็นกระต่าย จะต้องยืนด้วยขาข้างเดียว ทำให้โอนเอน ไม่สมดุล ไม่มั่นคง และล้มได้เสมอ เปรียบกับการเถียง การโต้แย้ง หรือมุมมองจากตนเองฝ่ายเดียว

ยืนกรานไม่ยอมรับ


กระต่ายสามขา

กระต่าย + สาม + ขา

กฺระ-ต่าย-สาม-ขา

/kra˨˩.taːj˨˩.saːm˩˩˦.kʰaː˩˩˦/^((สัมผัส))

ยืนกรานไม่ยอมรับ


กระหม่อมบาง

เจ็บป่วยง่าย


ขม่อมบาง

เจ็บป่วยง่าย


กลมเป็นลูกมะนาว

ลักษณะของคนที่หลบหลีกไปได้คล่องจนจับไม่ติด (มักใช้ในทางไม่ดี)


กลิ้งเป็นลูกมะนาว

กลิ้ง + เป็น + ลูก + มะนาว

กฺลิ้ง-เป็น-ลูก-มะ-นาว

/kliŋ˥˩.pen˧.luːk̚˥˩.ma˦˥.naːw˧/^((สัมผัส))


กล้วย ๆ

คำซ้ำ ของ กล้วย

กฺล้วย-กฺล้วย

การบ้านวันนี้เป็นของกล้วย ๆ

ของกล้วย ๆ อย่างนี้ไม่ต้องมาถามผม


กล้านักมักบิ่น

กล้าเกินไปมักจะเป็นอันตราย


กาคาบพริก

กา + คาบ + พริก

กา-คาบ-พฺริก

ลักษณะที่คนผิวดำแต่งตัวด้วยเสื้อผ้าสีแดง


เที่ยง

ยืมมาจากจีนยุคกลาง定 (MC dengH); ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨴ᩠ᨿ᩵ᨦ (ทย่ง), เขิน ᨴ᩠ᨿ᩵ᨦ (ทย่ง), ลาว ທ່ຽງ (ท่ยง), ไทลื้อ ᦵᦑᧂᧈ (เท่ง), ไทใหญ่ တဵင်ႈ (เต้ง), อาหม 𑜄𑜢𑜂𑜫 (ติง์), จ้วงแบบหนง dingh หรือ dingq, จ้วงแบบจั่วเจียง tingq, แสก เถี้ยง

/tʰia̯ŋ˥˩/^((สัมผัส))

กิโลนี้ไม่เที่ยง

สังขารไม่เที่ยง

ที่สะท้อนตรงกับความเป็นจริง ในคำว่า กระจกเที่ยง

แน่, แม่นยำ, ในคำว่า มือเที่ยง


ขนหน้าแข้งไม่ร่วง

ไม่กระทบกระเทือนถึงเดือดร้อน (มักใช้กับคนมั่งมีที่ต้องจ่ายเงิน แม้จะมากแต่ก็ดูเหมือนเป็นจำนวนเล็กน้อย)


ขุนไม่ขึ้น

ขุน-ไม่-คึ่น

เลี้ยงไม่เชื่อง มีแต่เนรคุณ


เข้าด้ายเข้าเข็ม

เข้า + ด้าย + เข้า + เข็ม

ความเข้าด้ายเข้าเข็ม (noun-from-adj)

เข้า-ด้าย-เข้า-เข็ม

/kʰaw˥˩.daːj˥˩.kʰaw˥˩.kʰem˩˩˦/^((สัมผัส))

คับขัน, สำคัญ

เวลาสำคัญ ถ้าทำผิดพลาดหรือมีอะไรมาขัดจังหวะแม้เพียงเล็กน้อยก็เสียการ


คงเส้นคงวา

เสมอต้นเสมอปลาย


คดในข้องอในกระดูก

คด–ใน–ข้อ–งอ–ใน–กฺระ–ดูก

/kʰot̚˦˥.naj˧.kʰɔː˥˩.ŋɔː˧.naj˧.kra˨˩.duːk̚˨˩/^((สัมผัส))

มีสันดานคดโกง


คมในฝัก

คม + ใน + ฝัก

มีความรู้ความสามารถแต่เมื่อยังไม่ถึงเวลาก็ไม่แสดงออกมาให้ปรากฏ


ความรู้ท่วมหัวเอาตัวไม่รอด

ความรู้ + ท่วม + หัว + เอา + ตัว + ไม่ + รอด

ຄວາມຮູ້ຖ້ວມຫົວເອົາຕົວບໍ່ລອດ

มีความรู้มากแต่ใช้ความรู้ให้เป็นประโยชน์ไม่เป็น

คฺวาม-รู้-ท่วม-หัว-เอา-ตัว-ไม่-รอด

/kʰwaːm˧.ruː˦˥.tʰua̯m˥˩.hua̯˩˩˦.ʔaw˧.tua̯˧.maj˥˩.rɔːt̚˥˩/^((สัมผัส))

มีความรู้มาก แต่ไม่รู้จักใช้ความรู้ให้เป็นประโยชน์

th-ความรู้ท่วมหัวเอาตัวไม่รอด-th-adj-rRsUkY3-


หลิ่ว

เดี่ยว, หนึ่ง


คม

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ɣɤmᴬ; ร่วมเชื้อสายกับอีสาน คม, ลาว ຄົມ (ค็ม), เขิน ᨤᩫ᩠ᨾ (ฅ็ม), ไทลื้อ ᦆᦳᧄ (ฅุม), ไทใหญ่ ၶူမ်း (ขู๊ม), อาหม 𑜁𑜤𑜪 (ขุํ), แสก กฺั๊ม, จ้วง hoemz (ฮม)

มีดคม

ป่านคม

ปัญญาคม

ภาพคม

เส้นคม

โดยปริยายใช้สำหรับตาและปากซึ่งมีลักษณะอย่างของที่คมอาจบาดหรือแทงใจได้


pasado

อดีต, เมื่อก่อน


คอขาดบาดตาย

ความคอขาดบาดตาย (noun-from-adj)

คอ-ขาด-บาด-ตาย

/kʰɔː˧.kʰaːt̚˨˩.baːt̚˨˩.taːj˧/^((สัมผัส))

ร้ายแรงถึงอาจต้องสูญเสียชีวิตได้


คอเป็นเอ็น

ขึ้นเสียงเถียงโต้อย่างไม่ยอมลดละ, เถียงเก่ง


คางเหลือง

ป่วยหรือบาดเจ็บมากจนแทบเสียชีวิต, มักใช้ว่า ไม่ตายก็คางเหลือง


คาบลูกคาบดอก

ไม่แน่ว่าจะเป็นอย่างไหน


คาหนังคาเขา

จับได้ในขณะที่กำลังกระทำผิด หรือพร้อมกับของกลาง


เคียงบ่าเคียงไหล่

เคียง-บ่า-เคียง-ไหฺล่

/kʰia̯ŋ˧.baː˨˩.kʰia̯ŋ˧.laj˨˩/^((สัมผัส))

มีฐานะเสมอกัน ทัดเทียมกัน หรืออยู่ในระดับเดียวกัน


จิ๊ด

ร่วมเชื้อสายกับ จ้วงแบบจั่วเจียง zit (จิด-นิดเดียว)

เล็ก, เล็กมาก, จัด


น้อย

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *noːjꟲ (“เล็ก”); ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨶᩬ᩠᩶ᨿ (นอ้ย), ลาว ນ້ອຍ (น้อย), ไทลื้อ ᦓᦾᧉ (น้อ̂ย), ไทดำ ꪙ꫁ꪮꪥ (น้อย), ไทขาว ꪙꪮꪥꫂ, ไทใหญ่ ၼွႆႉ (น๎อ̂ย), ไทใต้คง ᥘᥩᥭᥳ (ล๎อ̂ย) หรือ ᥢᥩᥭᥳ (น๎อ̂ย), พ่าเก ꩫွႝ (นอ̂ย์), อาหม 𑜃𑜨𑜩 (นอ̂ย์) หรือ 𑜃𑜨𑜐𑜫 (นอ̂ญ์), จ้วง noix

/nɔːj˦˥/^((สัมผัส))

ฝนน้อย

น้ำน้อย

ไม่ใหญ่, เล็ก

ข้าราชการชั้นผู้น้อย

โดยปริยายหมายถึงลักษณะที่ด้อยความสำคัญหรือเป็นรอง

ครูน้อย

ผู้น้อย

แสดงความรู้สึกว่าน่ารักน่าเอ็นดู

เณรน้อย

เด็กน้อย

น้องน้อย

สาวน้อย

หนูน้อย


งอ

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨦᩬᩴ (งอํ), ลาว ງໍ (งํ), ไทลื้อ ᦇᦸ (งอ̂), ไทใหญ่ ငေႃး (ง๊อ̂), อาหม 𑜂𑜦𑜡 (งอ̂), แสก ง๊อ

/ŋɔː˧/^((สัมผัส))

ลักษณะที่มีส่วนปลายหักโค้งเข้าหาตัวมันเองเช่นรูปอย่างขอ

เรียกหน้าซึ่งมีสีหน้าแสดงอาการโกรธ ไม่พอใจ หรือไม่ได้อย่างใจ เป็นต้นว่า หน้างอ


ขม

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *C̬.qɤmᴬ; ร่วมเชื้อสายกับลาว ຂົມ (ข็ม), ไทลื้อ ᦃᦳᧄ (ฃุม), ไทดำ ꪶꪄꪣ (โฃม), ไทใหญ่ ၶူမ် (ขูม), ไทใต้คง ᥑᥨᥛᥴ (โฃ๋ม), อาหม 𑜁𑜤𑜪 (ขุํ), จ้วง haemz, จ้วงแบบจั่วเจียง koem, แสก กฺั๊ม; เทียบเบดั้งเดิม *kamᴬ², ไหลดั้งเดิม *C-ɦəːm

/kʰom˩˩˦/^((สัมผัส))

รสอย่างหนึ่งอย่างรสสะเดาหรือบอระเพ็ด


มวล

ทั้งหมด, ทั้งสิ้น, ทั้งปวง

มวลมนุษย์


มูก

ยืมมาจากสันสกฤต मूक (มูก); เทียบบาลี มูค

/muːk̚˥˩/^((สัมผัส))

ใบ้, เงียบ, ไม่มีเสียง


น้ำหนึ่งใจเดียวกัน

น้าม-หฺนึ่ง-ไจ-เดียว-กัน

/naːm˦˥.nɯŋ˨˩.t͡ɕaj˧.dia̯w˧.kan˧/^((สัมผัส))

มีความคิดเห็นเป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน


กลมเกลียว

กลม + เกลียว

กฺลม-เกฺลียว

ที่เข้ากันได้เป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน


เกลียวกลม

เกลียว + กลม

เกฺลียว-กฺลม

ที่เข้ากันได้เป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน


เขม็ง

/kʰa˨˩.meŋ˩˩˦/^((สัมผัส))


ยักเยื้อง

เลี่ยง, ไม่ตรงไปตรงมา


เยื้องยัก

ไม่ตรงไปตรงมา


ทั้งหมด

/tʰaŋ˦˥.mot̚˨˩/^((สัมผัส))

งานทั้งหมดที่ทำจะต้องส่งภายในวันพรุ่งนี้


ฮา

เลียนเสียงธรรมชาติ

อาการหัวเราะของคนหมู่มาก เพราะขบขันหรือชอบใจ

ที่ชวนตลกขบขัน

เรื่องฮา


ฮาม

ตัดมาจากเขมร ព្រហាម (พฺรหาม)

รุ่ง, สว่าง, หาม ก็ว่า


ฮึก

/hɯk̚˦˥/^((สัมผัส))

คะนอง, ลำพอง, ร่าเริง


ฮึกหาญ

/hɯk̚˦˥.haːn˩˩˦/^((สัมผัส))

กล้าด้วยความคะนอง


ฮึกห้าว

ฮึก (“คะนอง”) + ห้าว (“กล้าแบบมุทะลุ”)

/hɯk̚˦˥.haːw˥˩/^((สัมผัส))

มุทะลุด้วยความคะนอง


ฮึกเหิม

ฮึก (“คะนอง”) + เหิม (“ลำพองใจ”)

/hɯk̚˦˥.hɤːm˩˩˦/^((สัมผัส))

ลำพองใจด้วยความคึกคะนอง


ฮึกฮัก

/hɯk̚˦˥.hak̚˦˥/^((สัมผัส))

อาการไม่พอใจ หรือขัดใจ


ลำพอง

/lam˧.pʰɔːŋ˧/^((สัมผัส))

ฮึกห้าว, แสดงอาการหยิ่งยโส


ร่าเริง

แผลงมาจาก ระเริง

/raː˥˩.rɤːŋ˧/^((สัมผัส))

สนุกสนาน, เบิกบาน, ยิ้มแย้มแจ่มใส


คึก

/kʰɯk̚˦˥/^((สัมผัส))

คะนอง, ลำพอง, ร่าเริง


เหิมฮึก

/hɤːm˩˩˦.hɯk̚˦˥/^((สัมผัส))

ลำพองใจด้วยความคึกคะนอง


ฮือ

/hɯː˧/^((สัมผัส))

ไฟที่ไหม้ลุกลามอย่างรวดเร็ว

ไฟไหม้รุกฮือ


จากฝรั่งเศสกลาง nul, จากละติน nullus (นุลลุซ)

ไม่มีผลทางกฎหมาย (null and void)

ไม่อยู่, ไม่มี

ที่เป็นเซตนัลล์


abdominal

abdomen (นาม, ส่วนท้อง) + -inal (คำปัจจัย) = abdominal (คุณศัพท์)

เกี่ยวกับส่วนท้อง


abeam

a- (อุปสรรค) + beam (นาม, คาน/ขื่อ) = abeam

ขวางและตรง (ของเครื่องบินหรือเรือ)


able-bodied

แข็งแรง, กำยำล่ำสัน


abloom

-a (อุปสรรค) + bloom (กริยา, บาน) = abloom

ดอกไม้บาน, ออกดอก


abloom

ดอกไม้บาน, ออกดอก


abortive

ที่คลอดก่อนกำหนด

(แผนการ) เป็นหมัน, ล้มเหลว, ไร้ผล


absentminded

รูปแบบอื่นของ absent-minded


absent-minded

ใจลอย, เคลิบเคลิ้ม


anxious

คิดถึง, เป็นห่วง, กังวล

อยากจะ, กระหาย, ใคร่จะ, เฝ้าปรารถนา


necessary

/ˈnɛsəˌsɛɹi/

จะต้อง, จำเป็นต้อง, ที่แน่นอน


gentle

ใจดี, เป็นมิตร

อ่อนโยน, นุ่มนวล, ใจเย็น

ค่อย ๆ, ตามลำดับ


patent

patent leather

หนังสัตว์ที่แข็งและเป็นมัน

ที่ได้รับความคุ้มครองจากสิทธิบัตร


budding

กำลังจะเริ่มพัฒนา


solved

ที่มีคำตอบ, ที่ได้อธิบายหรือตอบแล้ว


conscious

รู้สึกตัวว่าตื่นอยู่, มีสติ, มีสำนึก

ตระหนักดี, รับทราบ

ตั้งอกตั้งใจ


ที่

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *diːᴮ; ร่วมเชื้อสายกับลาว ທີ່ (ที่), คำเมือง ᨴᩦ᩵ (ที่), ไทลื้อ ᦑᦲᧈ (ที่), ไทดำ ꪕꪲ꪿ (ตฺิ่), ไทขาว ꪕꪲꫀ, ไทใหญ่ တီႈ (ตี้), ไทใต้คง ᥖᥤ (ตี), พ่าเก တီ (ตี), อาหม 𑜄𑜣 (ตี), จ้วง deih, จ้วงแบบจั่วเจียง thi; นอกกลุ่มภาษาไท-กะได: เทียบมอญ-เขมรดั้งเดิม *tiʔ ~ tiiʔ ~ tiəʔ, มอญ တေံ (เตํ), เขมร ទី (ที), เวียดนาม thì (ถี่)

/tʰiː˥˩/^((สัมผัส))

คำนำหน้าคำบอกลำดับ

ที่ 1

ที่ 2


เกะกะ

/keʔ˨˩.kaʔ˨˩/^((สัมผัส))

กีด, ขวาง, ไม่เป็นระเบียบ

น้องชอบวางของเกะกะตามทางเดินในบ้าน

ประพฤติเป็นคนเกเร หรือคนพาล

คนเกะกะ


โฆษะ

ยืมมาจากสันสกฤต घोष (โฆษ, “เสียงดัง”)

/kʰoː˧.saʔ˨˩/^((สัมผัส))

เสียงสระหรือพยัญชนะซึ่งขณะที่เปล่งออกมาเส้นเสียงสั่น ในภาษาไทยได้แก่เสียง บ ด เมื่อเป็นพยัญชนะต้น เสียง ง น ม ย ร ล ว และเสียงสระทุกเสียง

เรียกพยัญชนะในภาษาบาลี และสันสกฤตที่มีเสียงก้องว่า พยัญชนะโฆษะ ได้แก่ พยัญชนะตัวที่ 3, 4, 5 ของวรรค ย ร ล ว ห ฬ


ฆ้องปากแตก

ฆ้อง + ปาก + แตก

ค้อง-ปาก-แตก

/kʰɔːŋ˦˥.paːk̚˨˩.tɛːk̚˨˩/^((สัมผัส))

ปากโป้ง, เก็บความลับไม่อยู่, ชอบนำความลับของผู้อื่นไปโพนทะนา


โฆรวิส

ยืมมาจากบาลี โฆรวิส


abartig

แปลก, เบี่ยงเบนจากปกติ (รวมถึงเพศ)

ein geistig abartiger Mensch

คนที่มีจิตใจผิดปกติ

abartige Gedanken

ความนึกคิดที่ผิดไปจากปกติ

แปลกหรือไม่เหมาะสมอย่างไม่มีเหตุผล

ein abartig hoher Preis

ราคาที่สูงอย่างไม่มีเหตุผล


abergläubisch

สืบทอดจากเยอรมันสูงกลาง *abergloubisch; สมมูลกับ Aberglaube + -isch; ร่วมเชื้อสายกับเยอรมันต่ำกลาง āverlȫvisch (“ที่เชื่อโชคลางหรือไสยศาสตร์”)

/ˈʔaːbɐɡlɔɪ̯bɪʃ/

ที่ถือผีถือลาง, ที่เชื่อเรื่องไสยศาสตร์


abgebrannt

ที่ถูกไฟไหม้เสียหายหรือเสียไป

Wir sind schon zweimal abgebrannt.

เราถูกไฟไหม้ไปแล้วสองครั้ง (บ้าน เป็นต้น)

ที่ไม่มีเงิน

Ich bin völlig abgebrannt.

ฉันไม่มีเลยสักแดงเดียว


abgeschlafft

ที่ไม่มีพลัง, ลังเล, ไม่มีความคิดริเริ่ม, ไม่อยากทำอะไร

ein abgeschlaffter Typ

คนที่ไม่มีพลัง, ไม่มีความคิดริเริ่มหรือไม่อยากทำอะไร


abgeschlossen

/ˈʔapɡəʃlɔsn̩/

โดดเดี่ยว; ที่แยกตัว; ที่ตัดขาดจากโลกภายนอก

ที่ปิดล็อกอยู่

eine abgeschlossene Wohnung

ห้องพักที่ปิดล็อก

ที่สมบูรณ์ในตัวเอง; ที่มีทุกสิ่งที่จำเป็น

ein abgeschlossenes Werk

ผลงานที่สมบูรณ์ในตัวเอง


abgestumpft

Die Schneide ist abgestumpft.

คมมีดทื่อแล้ว

ตายด้าน, ที่ไร้ความรู้สึกใด ๆ


abhängig

ขึ้นอยู่กับ; พึ่งพา, ยึดติดกับ; ไม่เป็นเอกเทศ

Der Ausflug ist vom Wetter abhängig.

การปิกนิกขึ้นอยู่กับสภาพอากาศ

Er ist von den Eltern finanziell abhängig.

เขาต้องพึ่งพาเงินจากพ่อแม่

ติด (ขาดไม่ได้)

Viele Menschen sind von Alkohol und Medikamenten abhängig.

ผู้คนจำนวนมากติดแอลกอฮอล์และยา


ranz

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *rɤːnᴬ; ร่วมเชื้อสายกับไทย เรือน, คำเมือง ᩁᩮᩬᩥᩁ (เรอิร), อีสาน เฮือน, ลาว ເຮືອນ (เฮือน), ไทลื้อ ᦵᦣᦲᧃ (เฮีน), ไทดำ ꪹꪭꪙ (เฮน), ไทใหญ่ ႁိူၼ်း (เหิ๊น), ไทใต้คง ᥞᥫᥢᥰ (เห๊อ̂น), อาหม 𑜍𑜢𑜤𑜃𑜫 (รึน์), ปู้อี raanz, จ้วงแบบจั่วเจียง rwenz

ที่เลี้ยงหรือปลูกไว้ในบริเวณบ้าน


saw

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *saɰᴬ (“ชัดเจน, สะอาด, ใส”); ร่วมเชื้อสายกับไทย ใส, คำเมือง ᩈᩲ (ใส), อีสาน ใส, ลาว ໃສ (ใส), ไทลื้อ ᦺᦉ (ไส), ไทดำ ꪻꪎ (ใส), ไทใหญ่ သႂ် (ใส), ไทใต้คง ᥔᥬᥴ (ใส๋), อาหม 𑜏𑜧 (สว์) หรือ 𑜏𑜧𑜤 (สาว์)


chronologisch

ตามลำดับเวลา


ราว

สิ่งต่าง ๆ ที่ห้อยเรียงรายเป็นแถวเป็นแนวไปตามราว

ในระดับใกล้เคียง, ประมาณ


ᦢᦱᧃᧉ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ɓaːnꟲ (“หมู่บ้าน”); ร่วมเชื้อสายกับไทย บ้าน, คำเมือง ᨷ᩶ᩤ᩠ᨶ (บ้าน), ลาว ບ້ານ (บ้าน), ไทใหญ่ မၢၼ်ႈ (ม้าน) หรือ ဝၢၼ်ႈ (ว้าน), ไทใต้คง ᥛᥣᥢᥲ (ม้าน), อาหม 𑜈𑜃𑜫 (บน์) หรือ 𑜉𑜃𑜫 (มน์), จ้วง mbanj

เกี่ยวกับชนบท

ที่เลี้ยงไว้ในบริเวณบ้าน, ที่ถูกทำให้เชื่อง


เฒ่า

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *crawꟲ; ร่วมเชื้อสายกับอีสาน เถ้า หรือ เถ่า, ลาว ເຖົ້າ (เถ็้า), คำเมือง ᨳᩮᩢ᩶ᩣ (เถั้า), ไทลื้อ ᦏᧁᧉ (เถ้า), ไทดำ ꪹꪖ꫁ꪱ (เถ้า), ไทใหญ่ ထဝ်ႈ (ถ้ว), อาหม 𑜌𑜧 (ถว์) หรือ 𑜌𑜨𑜧 (ถอ̂ว์), จ้วง daeuz, จ้วงแบบจั่วเจียง taeuz (“โต, ใหญ่, หลวง”)

แก่

อรรถาภิธาน:แก่

งอม

อรรถาภิธาน:แก่

ชรา

อรรถาภิธาน:แก่

เถ้า

อรรถาภิธาน:แก่

เฒ่า

อรรถาภิธาน:แก่

เฒ่าชะแรแก่ชรา

อรรถาภิธาน:แก่

มีอายุ

อรรถาภิธาน:แก่

สูงอายุ

อรรถาภิธาน:แก่

อาวุโส

อรรถาภิธาน:แก่

หง่อม

อรรถาภิธาน:แก่

แก่, มีอายุมาก


日常

ทุกวัน, รายวัน, วันต่อวัน

ปรกติ, ธรรมดา


日中

ที่เกี่ยวข้องกันระหว่างญี่ปุ่นและจีน


b.

คำย่อของ born

Albert Einstein (b. 1879) was a German physicist.

อัลเบิร์ต ไอน์สไตน์ (เกิด ค.ศ. 1879) เป็นนักฟิสิกส์ชาวเยอรมัน


backward

(หน้าคำนามเท่านั้น) ไปข้างหลัง

หันไปทางด้านหลัง

พัฒนาหรือเรียนรู้ช้า, ล้าหลัง, ไม่ทันคนอื่น


backward

ย้อนหลัง (เริ่มจากท้ายย้อนขึ้นไป)

ย้อนกลับจากหลังมาหน้า

มีด้าน ทิศทางตรงข้ามเพื่อประโยชน์บางอย่าง


baggy

ใหญ่, หลวมโคร่ง (ใช้แก่เสื้อผ้า)


bald

เรียบ ๆ , ไม่หวือหวา


bluff

จากดัตช์ bluffen (“to brag”), จากดัตช์กลาง bluffen (“ทำให้อย่างใดอย่างหนึ่งบวม”) หรือจากคำนาม ดัตช์ bluf (“bragging”). เกี่ยวข้องกับเยอรมัน verblüffen (“เหยียบ”).

เกเรแต่ก็ใจดี


bluffer

คำคุณศัพท์ขั้นกว่าของ bluff (เกเรแต่ใจดี)


bluffest

รูปผันขั้นสุดของ bluff


เกเร

เป็นไปได้ว่ามาจาก เก โดยเติมคำสร้อย

เกกมะเหรก, มีนิสัยเป็นพาล ชอบแกล้งชอบรังแกและเอาเปรียบเขา

ตกลงกันแล้วจะมาเกเรไม่ทำตามที่ตกลงได้อย่างไร


เบาปัญญา

* เบา + ปัญญา

หย่อนความคิด, หย่อนสติปัญญา


งุ่มง่าม

/ŋum˥˩.ŋaːm˥˩/^((สัมผัส))

ชักช้า, ไม่คล่องแคล่วว่องไว


absolutely

อย่างสมบูรณ์, ทั้งหมด

(แสดงลักษณะว่าเห็นด้วย)


လၢႆး

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *laːjᴬ⁴; ร่วมเชื้อสายกับไทย ลาย, ลาว ລາຍ (ลาย), ไทลื้อ ᦟᦻ (ลาย), ไทดำ ꪩꪱꪥ (ลาย), ไทใต้คง ᥘᥣᥭᥰ (ล๊าย), พ่าเก လႝ (ลย์), อาหม 𑜎𑜩 (ลย์)


กระฟัดกระเฟียด

ความกระฟัดกระเฟียด (noun-from-adj)

กฺระ-ฟัด-กฺระ-เฟียด

/kra˨˩.fat̚˦˥.kra˨˩.fia̯t̚˥˩/^((สัมผัส))

อาการที่โกรธหรือแสร้งทำโกรธ (ใช้แก่ผู้หญิง)


รื่นรมย์

สบายใจ, บันเทิง


ละมุน

อ่อนนุ่ม, นุ่มนวล

ผ้ากำมะหยี่เนื้อนิ่มละมุนมือ


ห่าม

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩉ᩵ᩣ᩠ᨾ (ห่าม), เขิน ᩉ᩵ᩣ᩠ᨾ (ห่าม), อีสาน เหิ่ม, ลาว ເຫີ່ມ (เหี่ม), ญ้อ เหิ่ม, ไทลื้อ ᦣᦱᧄᧈ (ฮ่าม), ไทใหญ่ ႁၢမ်ႇ (ห่าม), พ่าเก ꩭံ (หํ), อาหม 𑜑𑜪 (หํ)

จวนสุก (ใช้แก่ผลไม้)

มีนิสัยมุทะลุ ห้าวหาญบ้าบิ่น ผิดปรกติวิสัย


สังสรรค์

ยืมมาจากสันสกฤต संसर्ग (สํสรฺค)

/saŋ˩˩˦.san˩˩˦/^((สัมผัส))

ที่พบปะวิสาสะกันเป็นครั้งคราวด้วยความสนิทสนม

พ่อแม่พาลูกไปร่วมงานสังสรรค์ของหมู่บ้าน


เห่อ

/hɤː˨˩/^((สัมผัส))

เป็นผื่นเป็นเม็ดผุดขึ้นมากเป็นพืดไปตามผิวหนัง

มีผื่นเห่อขึ้นเต็มตัว


ᨠᩢ᩠ᨯ

ร่วมเชื้อสายกับไทลื้อ ᦂᧆ (กัด), ไทใหญ่ ၵတ်း (กั๊ต)


ᨠᩥ

ร่วมเชื้อสายกับลาว ກິ (กิ), อีสาน กิ


กายภาพ

กาย + ภาพ; เป็นศัพท์บัญญัติสำนักงานราชบัณฑิตยสภาของ physical

เกี่ยวกับสิ่งที่ไม่มีชีวิต, เกี่ยวกับสสารและพลังงาน

เกี่ยวกับลักษณะตามธรรมชาติของโลก


ชีวภาพ

/t͡ɕʰiː˧.wa˦˥.pʰaːp̚˥˩/^((สัมผัส))

เกี่ยวกับสิ่งที่มีชีวิตและสิ่งที่สืบเนื่องมาจากสิ่งมีชีวิต


ประจักษ์

ยืมมาจากสันสกฤต प्रत्यक्ष (ปฺรตฺยกฺษ); เทียบบาลี ปจฺจกฺข

ปรากฏชัด อาจเป็นทางตาหรือใจก็ได้


ᨼ᩶ᩣ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *vaːꟲ; ร่วมเชื้อสายกับไทย ฟ้า, ลาว ຟ້າ (ฟ้า), ไทลื้อ ᦝᦱᧉ (ฟ้า), ไทใหญ่ ၽႃႉ (ผ๎า) หรือ ၾႃႉ (ฝ๎า), ไทดำ ꪡ꫁ꪱ (ฟ้า), อาหม 𑜇𑜠 (ผะ), 𑜇𑜡 (ผา), 𑜇𑜨𑜠 (ผอ̂ะ), 𑜇𑜨𑜡 (ผอ̂า) หรือ 𑜇𑜞𑜠 (ผฺระ), จ้วง fax


ᨮᩣᨶ

รูปแบบอื่นของ ฐาน


ᨷ᩶ᩤ᩠ᨶ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ɓaːnꟲ (“หมู่บ้าน”); ร่วมเชื้อสายกับไทย บ้าน, ลาว ບ້ານ (บ้าน), ไทลื้อ ᦢᦱᧃᧉ (บ้าน), ไทใหญ่ မၢၼ်ႈ (ม้าน) หรือ ဝၢၼ်ႈ (ว้าน), อาหม 𑜈𑜃𑜫 (บน์) หรือ 𑜉𑜃𑜫 (มน์), จ้วง mbanj

ᩉ᩠ᨾᩪᨷ᩶ᩤ᩠ᨶ


อุดม

ยืมมาจากสันสกฤต उत्तम (อุตฺตม), จากบาลี อุตฺตม

[เสียงสมาส]
อุ-ดม-มะ-

สูงสุด, ยิ่ง, เลิศ, มากมาย, บริบูรณ์


โครมครืน

* เลียนแบบมาจากเสียงที่ดังสนั่น
* โครม + ครืน


defensiv

ที่ป้องกันตัว

ที่เป็นฝ่ายรับ


ehelichen

การผันรูปของ ehelich:

การผันรูปของ ehelich:
แข็ง สัมพันธการก เพศชาย/เพศกลาง เอกพจน์

การผันรูปของ ehelich:

อ่อน/ผสม สัมพันธการก/สัมปทานการก all-gender เอกพจน์

การผันรูปของ ehelich:
แข็ง/อ่อน/ผสม กรรมการก เพศชาย เอกพจน์

การผันรูปของ ehelich:
แข็ง สัมปทานการก พหูพจน์

การผันรูปของ ehelich:
อ่อน/ผสม all-case พหูพจน์


ehrbar

ที่ซื่อสัตย์


ehrenamtlich

กิตติมศักดิ์


ehrgeizig

ทะเยอทะยาน, มักใหญ่ใฝ่สูง


ehrlich

ซื่อสัตย์, จริงใจ


eifersüchtig

[ˈaɪ̯fɐˌzʏçtɪç]


fachmännisch

เชี่ยวชาญ, ชำนาญ


ᨸ᩵ᩣ

เถื่อน (ไม่เจริญ)

เถื่อน (ไม่ถูกกฎหมาย)


falsch

ผิด, ไม่ถูกต้อง


familiär

ที่คุ้นเคย, ที่สนิท


faszinierend

ยวนตา, เสน่ห์


คับ

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *ɡapᴰˢ⁴ (Jonsson, 1991), จากไทดั้งเดิม *ɡapᴰ, เป็นไปได้ว่ามาจากจีนยุคกลาง狹 (MC heap) (ซึ่งทำให้ร่วมรากกับ แคบ)
ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨣᩢ᩠ᨷ (คับ), ลาว ຄັບ (คับ), ไทลื้อ ᦅᧇ (คับ), ไทดำ ꪁꪚꪾ (กฺับ), ไทใหญ่ ၵပ်ႉ (กั๎ป), จ้วงแบบจั่วเจียง kaep

/kʰap̚˦˥/^((สัมผัส))

มีขนาดไม่พอดีกัน ทำให้แน่น ตึง หรือ ฝืด สวมหรือใส่ได้โดยยาก

เสื้อคับ

หมวกคับ

แหวนคับ


คับ

ยืมมาจากไทย คับ


constant

* มาจากภาษาละติน constantem

ต่อเนื่อง, ไม่หยุด

ไม่เปลี่ยนแปลง, มั่นคง, แน่นแฟ้น, แน่วแน่


blau

จากเยอรมันสูงเก่า blāo


rot

สืบทอดจากเยอรมันสูงกลาง rōt (“แดง, ซึ่งมีผมสีแดง”) จากเยอรมันสูงเก่า rōt (“แดง, แดงส้ม, แดงม่วง, แดงน้ำตาล, แดงเหลือง”) จากเจอร์แมนิกดั้งเดิม *raudaz จากอินโด-ยูโรเปียนดั้งเดิม *h₁rowdʰós จาก*h₁rewdʰ- ซึ่งร่วมเชื้อสายกับเยอรมันต่ำ root, rod, rot, ดัตช์ rood, อังกฤษ red, ฟรีเชียตะวันตก read, เดนมาร์ก rød

แดง; มักหมายถึงลัทธิมากซ์; ประชาธิปไตยสังคมนิยม; สังคมนิยม; คอมมิวนิสต์


rot

เยอรมันสูงเก่า

สืบทอดจากเจอร์แมนิกดั้งเดิม *raudaz (เปรียบเทียบกับ แซกซันเก่า rōd, อังกฤษเก่า rēad, นอร์สเก่า rauðr, กอท 𐍂𐌰𐌿𐌸𐍃 (เราธส)) จากอินโด-ยูโรเปียนดั้งเดิม *h₁rowdʰós จาก*h₁rewdʰ-


gelb

Das gelbe Auto gehört mir.

รถคันสีเหลืองเป็นของฉัน


schwarz

สืบทอดจากเยอรมันสูงกลาง swarz, จากเยอรมันสูงเก่า swarz, จากเจอร์แมนิกตะวันตกดั้งเดิม *swart, จากเจอร์แมนิกดั้งเดิม *swartaz, จากอินโด-ยูโรเปียนดั้งเดิม *swerd- (“มืด, ดำ, สกปรก”)
เทียบดัตช์ zwart, อังกฤษ swart และ swarthy, ฟรีเชียตะวันตก swart, เดนมาร์ก sort

Sie hatte einst schönes schwarzes Haar.

ครั้งหนึ่งหล่อนเคยมีผมที่ดำสวยงาม

ที่ผิดกฎหมาย, มืด

Warum fährt er immer wieder schwarz?

ทำไมเขาถึงยังนั่งรถโดยที่ไม่ซื้อตั๋วอยู่ตลอด


weiß

จากเยอรมันสูงกลาง wīz, จากเยอรมันสูงเก่า wīz, จากเจอร์แมนิกตะวันตกดั้งเดิม *hwīt, จากเจอร์แมนิกดั้งเดิม *hwītaz, จากอินโด-ยูโรเปียนดั้งเดิม *ḱweytos (“สว่าง; ส่องแสง”)


blao

เยอรมันสูงเก่า

สืบทอดจากเจอร์แมนิกดั้งเดิม *blēwaz ซึ่งร่วมเชื้อสายกับอังกฤษเก่า blāw, นอร์สเก่า blár

(สี) น้ำเงิน


zany

(ไม่เป็นทางการ) ตลกโง่ ๆ


zealous

เต็มไปด้วยความกระตือรือร้น


ᨦᩣ᩠ᨾ

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *ŋaːmᴬ⁴ (Jonsson, 1991); ร่วมเชื้อสายกับไทย งาม, เขิน ᨦᩣ᩠ᨾ (งาม), อีสาน งาม, ลาว ງາມ (งาม), ไทลื้อ ᦇᦱᧄ (งาม), ไทใหญ่ ငၢမ်း (ง๊าม), ไทใต้คง ᥒᥣᥛᥰ (ง๊าม), พ่าเก ငံ (งํ), อาหม 𑜂𑜪 (งํ)


ᨦ᩵ᩣ᩠ᩅ

โง่, ไม่มีความคิด, ไม่มีหัวคิด


ᨦ᩵ᩣ᩠ᩅ

ร่วมเชื้อสายกับไทย เง่า, อีสาน ง่าว, ลาว ງ່າວ (ง่าว)


hasty

ที่ทำรวดเร็วเกินไป, รีบเร่ง

(บุคคล) ที่ทำเร็วมาก, รีบเร่งทำ


urgent

* จากภาษาละติน urgente ('การกด, การเร่ง')

ที่ต้องการความสนใจ การกระทำ หรือการตัดสินใจอย่างเร่งด่วน, รีบเร่ง


audio

* จากภาษาละติน audiō ('ฟัง, ได้ยิน')

เกี่ยวกับการได้ยิน, เกี่ยวกับเสียง


automatic

จากฝรั่งเศส automatique, จากกรีกโบราณ αὐτόματον (autómaton)

/ˌɔːtəˈmætɪk/

/ˌɔtəˈmætɪk/

อัตโนมัติ, กระทำได้โดยไม่ต้องคอยควบคุม

กระทำไปโดยไม่ทันคิด

ที่ยิงได้ต่อเนื่องตราบเท่าที่ยังเหนี่ยวไกปืนหรือจนกว่าลูกปืนจะหมด (ใช้กับอาวุธปืน)


autonomous

/ɔːˈtɒnəməs/

ที่ปกครองตนเอง


average

* จากภาษาฝรั่งเศสเก่า avarie

ธรรมดา, สามัญ, ไม่มีอะไรเด่นเป็นพิเศษ


awkward

ซุ่มซ่าม, เคอะเขิน, เจื่อน ๆ

ทำให้ไม่สะดวก

เปิ่นเก้อ, อึดอัด


ซึนเดเระ

ยืมมาจากญี่ปุ่น ツンデレ

ซึนเดะเระ
สึนเดเระ
สึนเดะเระ

ที่แสดงออกมาโดยไม่ตรงกับทัศนคติของตน, ปากไม่ตรงกับใจ, ปากอย่างใจอย่าง


accessible

ที่สามารถเข้าถึงได้

ที่เข้าถึงตัวได้ (ไม่ถือตัว)


additional

ที่เพิ่มเติมขึ้น, เสริม


adolescent

เกี่ยวกับวัยรุ่น


bizarre

แปลกประหลาด, พิลึก


combatant

ชอบการต่อสู้


กาลี

ชั่วร้าย, เสนียดจัญไร


กาฬ

ยืมมาจากบาลี กาฬ (“ดำ”)

[เสียงสมาส]
กา-ละ-

[เสียงสมาส]
กาน-ละ-

ดำ, มักใช้เป็นส่วนหน้าของสมาส


กำดัด

กำลังรุ่น, เต็มที่


กำเดาะ

เพิ่งออกแตกสาว


chien

สืบทอดจากฝรั่งเศสกลาง chien, จากฝรั่งเศสเก่า chien, จากละตินตลาด *cane (*กาเน), จากละติน canis (กานิซ) (กรรมการก canem (กาเนม)), จากcanēs (กาเน̄ซ), จากอิตาลิกดั้งเดิม *kō (กรรมการก *kwanem), อินโด-ยูโรเปียนดั้งเดิม *ḱwn-i-, มีรากมาจาก *ḱwṓ (กรรมการก *ḱwónm̥)

ละโมบ, ตระหนี่


งอมพระราม

งอม + พระราม

การแบ่งพยางค์
{เสียงสระสั้น}

ง็อม-พฺระ-ราม

มีความทุกข์ยากลำบากเต็มที่


ง่อยเปลี้ยเสียขา

ง็่อย-เปฺลี้ย-เสีย-ขา

/ŋɔj˥˩.plia̯˥˩.sia̯˩˩˦.kʰaː˩˩˦/^((สัมผัส))

มีร่างกายพิการจนเดินไม่ได้อย่างปกติ


โง่แกมหยิ่ง

โง่-แกม-หฺยิ่ง

/ŋoː˥˩.kɛːm˧.jiŋ˨˩/^((สัมผัส))

โง่แล้วยังอวดฉลาด, อวดดีทั้ง ๆ ที่โง่


โง่เง่า

/ŋoː˥˩.ŋaw˥˩/^((สัมผัส))


โง่เง่าเต่าตุ่น

โง่ + เง่า + เต่า + ตุ่น; เต่าและตุ่นเป็นคำสร้อย

ความโง่เง่าเต่าตุ่น (noun-from-adj)

โง่-เง่า-เต่า-ตุ่น

เพราะโง่เง่าเต่าตุ่นพ่อคุณเอ๋ย ผู้ใดเลยจะประสงค์จำนงหมาย


จมูกมด

บางทีใช้เข้าคู่กับคำว่า หูผี รวมเป็น หูผีจมูกมด

ที่ไหวหรือรู้ทันเหตุการณ์


หูผีจมูกมด

บางทีใช้เฉพาะคำว่า จมูกมด

ที่ไหวหรือรู้ทันเหตุการณ์


จองหองพองขน

จองหอง + พอง + ขน

ความจองหองพองขน (noun-from-adj)

การแบ่งพยางค์
{เสียงสระสั้น}

จ็อง-ห็อง-พ็อง-ขน

/t͡ɕɔŋ˧.hɔŋ˩˩˦.pʰɔŋ˧.kʰon˩˩˦/^((สัมผัส))

เย่อหยิ่งลบหลู่ผู้มีคุณ


ใจใหญ่ใจโต

ใจใหญ่ + ใจโต

ไจ-ไหฺย่-ไจ-โต

คิดเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่


ช้า ๆ ได้พร้าสองเล่มงาม

ค่อย ๆ คิด ค่อย ๆ ทำ แล้วจะสำเร็จผล

th-ช้า_ๆ_ได้พร้าสองเล่มงาม-th-adj-qvpGqRPX


ช้า ๆ ได้พร้าเล่มงาม

ค่อย ๆ คิด ค่อย ๆ ทำ แล้วจะสำเร็จผล


ช้าเป็นการ นานเป็นคุณ

ค่อย ๆ คิด ค่อย ๆ ทำ ดีกว่าด่วนทำ

th-ช้าเป็นการ_นานเป็นคุณ-th-adj-9RCbcG35


ซื่อเหมือนแมวนอนหวด

th-ซื่อเหมือนแมวนอนหวด-th-adj-aZS-uRXM


ไกวัล

ยืมมาจากสันสกฤต केवल (เกวล) หรือบาลี เกวล


ไกล

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *k.lajᴬ; ร่วมเชื้อสายกับอีสาน ไกล, ลาว ໄກ (ไก), คำเมือง ᨠᩖᩱ (ไกล), เขิน ᨠᩱ (ไก), ไทลื้อ ᦺᦂ (ไก), ไทใหญ่ ၵႆ (ไก), ไทใต้คง ᥐᥭ (กัย), อาหม 𑜀𑜩 (กย์), จ้วง gyae

ห่าง, ยืดยาว


ไกรศรี

ยิ่งด้วยสิริ


ไกรลาส

ยืมมาจากสันสกฤต कैलास (ไกลาส)

ไกลาส
ไกรลาศ

สีขาวเหมือนเงินยวง


ไกลาส

ยืมมาจากสันสกฤต कैलास (ไกลาส)

สีขาวเหมือนเงินยวง


ไกร

เทียบเขมร ក្រៃ (กฺไร)

เหนหาญหื่นแหลมหลัก ไกรกว่า ตนนา

ใหญ่, มาก, เกิน


ไก๋

ทำเป็นไม่รู้เรื่องทั้ง ๆ ที่เป็นตัวการ

แอบเอาของไปให้เขาแล้วมาเป็นไก๋ไม่รู้เรื่อง


ไก๋

ไก๋ขนาด


ไก๋

ไก๋หลาย


ไก่เขี่ย

หวัด, ยุ่งจนเกือบอ่านไม่ออก (มักใช้แก่ลายมือ)

ปากกาลูกลื่นจะทำให้พวกเขาลายมือเหมือนไก่เขี่ย

ไอ้พวกรอยไก่เขี่ยนั่นเป็นของอียิปต์


สู

/suː˩˩˦/^((สัมผัส))

มาเดียวเปลี่ยวอกอ้า อายสู


มัน

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *manᴬ (“ไข; ไขมัน”); ร่วมเชื้อสายกับลาว ມັນ (มัน), คำเมือง ᨾᩢ᩠ᨶ (มัน), เขิน ᨾᩢ᩠ᨶ (มัน), ไทใหญ่ မၼ်း (มั๊น), อาหม 𑜉𑜃𑜫 (มน์), จ้วง maenz; เทียบเบดั้งเดิม *maːnᴬ²

มีรสอย่างรสกะทิหรืออย่างถั่วลิสงคั่ว

เป็นเงา, ขึ้นเงา

เหงื่อออกหน้าเป็นมัน


ใกล้

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *k.raɰꟲ; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨠᩖᩲ᩶ (ใกล้) หรือ ᨠᩖᩱ᩶ (ไกล้), ลาว ໃກ້ (ใก้) หรือ ໄກ້ (ไก้), ไทลื้อ ᦺᦂᧉ (ไก้), ไทใหญ่ ၵၢႆ (กาย), อาหม 𑜀𑜧 (กว์) หรือ 𑜀𑜩 (กย์), จ้วง gyawj, ปู้อี jaec

เคียง, ไม่ห่าง


โกหก

ยืมมาจากสันสกฤต कुहक (กุหก) หรือบาลี กุหก

ไม่จริง, เท็จ


โกศล

ยืมมาจากสันสกฤต कौशल (เกาศล, “ความชำนาญ; ความฉลาด”)


โกวิท

ยืมมาจากสันสกฤต कोविद (โกวิท) หรือบาลี โกวิท

ฉลาด, รอบรู้, ชำนาญ


โกมล

ยืมมาจากสันสกฤต कोमल (โกมล) หรือบาลี โกมล

อ่อน, งาม, หวาน, ไพเราะ

กรรณาคือกลีบกมลโกมลกามแกล้งผจง.


โก่ง

ยืมมาจากมอญ-เขมรดั้งเดิม *koŋ (“โค้ง; งอ”); ร่วมเชื้อสายกับ ไทย ก่ง, ก้งโค้ง, โกง, โก้งโค้ง, โค้ง, จ้วงแบบจั่วเจียง goengq (ก่ง, “โค้งขึ้น”), จ้วงแบบจั่วเจียง koengq (โข่ง, “โค้ง, งอ, คด”)

/koːŋ˨˩/^((สัมผัส))

คิ้วโก่ง


โกง

ยืมมาจากมอญ-เขมรดั้งเดิม *koŋ (“โค้ง; งอ”); ร่วมเชื้อสายกับ ไทย ก่ง, ก้งโค้ง, โก่ง, โก้งโค้ง, โค้ง，จ้วงแบบจั่วเจียง koengq/goengh, จ้วง gungj

/koːŋ˧/^((สัมผัส))

โค้ง, ไม่ตรง

หลังโกง


โก้

/koː˥˩/^((สัมผัส))

หรูหราภูมิฐาน (มักใช้แก่กิริยาแต่งตัวหรือการแสดงกิริยาอื่น ๆ)


แกว่น

เทียบเขมร ក្វែន (กฺแวน)

/kwɛːn˨˩/^((สัมผัส))

แกล้วกล้า, ว่องไว


แกว่น

ร่วมเชื้อสายกับภาษาจ้วง gvenq（แกว่น-คุ้นเคย ชำนาญ ）


แกล้ว

/klɛːw˥˩/^((สัมผัส))

กล้า, องอาจ, เก่ง, ว่องไว


แกร็น

ไม่เจริญเติบโตตามปกติ


แกร่ง

/krɛŋ˨˩/^((สัมผัส))

แข็ง, แข็งกร้าว


แก่น

ร่วมเชื้อสายกับจ้วงแบบจั่วเจียง gen (แกน, “ดื้อรั้น, ไม่กลัว, ดุ”)

/kɛn˨˩/^((สัมผัส))

ดื้อรั้นซุกซนไม่เกรงกลัวใคร


แกน

เป็นศัพท์บัญญัติสำนักงานราชบัณฑิตยสภาของ axial, axis, core, nucleus, key

/kɛːn˧/^((สัมผัส))

แข็งเป็นไตอยู่ข้างใน (มักใช้แก่ผลไม้)

ทุเรียนแกน

มะม่วงแกน


แก่ตัว

/kɛː˨˩.tua̯˧/^((สัมผัส))

ย่างเข้าวัยแก่


แก่แดด

/kɛː˨˩.dɛːt̚˨˩/^((สัมผัส))

ทำเป็นผู้ใหญ่เกินอายุ (มักใช้แก่เด็ก)


ฐาน

ฐา + ยุ หรือ ฐา + อน; เทียบสันสกฤต स्थान (สฺถาน)

เป็นที่ตั้ง, เป็นที่ยืน


ฐานานุรูป

ยืมมาจากบาลี ฐานานุรูป; เทียบเท่า ฐาน + อนุรูป

ถา-นา-นุ-รูบ

/tʰaː˩˩˦.naː˧.nu˦˥.ruːp̚˥˩/^((สัมผัส))

สมควรแก่ฐานะ, สมควรแก่ตำแหน่ง


ฐานานุศักดิ์

ถา-นา-นุ-สัก

ตามควรแก่เกียรติศักดิ์


ฐานียะ

ยืมมาจากบาลี ฐานิย

/tʰaː˩˩˦.niː˧.jaʔ˦˥/^((สัมผัส))

ควรแก่ตำแหน่ง, ตั้งอยู่ในฐานะ

ครุฐานียะ

ตั้งอยู่ในฐานะเป็นครู


ฐายี

ยืมมาจากบาลี ฐายี

/tʰaː˩˩˦.jiː˧/^((สัมผัส))

ตั้งอยู่, ดำรงอยู่


ดาวล้อมเดือน

ดาว + ล้อม + เดือน

ดาว-ล้อม-เดือน

มีบริวารแวดล้อมมาก


เฮง

จากหมิ่นใต้ 興 (heng, “เจริญ, รุ่งเรือง”)

การแบ่งพยางค์
{เสียงสระสั้น}

โชคดี, เคราะห์ดี


เฮือก

อาการที่ถอนใจใหญ่เนื่องจากเหนื่อยหน่ายหรือโล่งใจ

คำประกอบอาการไหวหรือสะดุ้ง แสดงว่า ไหวอย่างแรง หรือสะดุ้งทันที


ดึง

เลอเวือะตะวันออก

สืบทอดจากปะหล่องดั้งเดิม *doːŋ


ทน

เทียบลาว ທົນ (ท็น), เขมร ធន់ (ธน̍)

แข็งแรง, มั่นคง

ฟันทน

เดินทน

ดำน้ำทน


ຫຍັງ

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน หยัง, คำเมือง ᩉ᩠ᨿᩢᨦ (หยัง), ภาษาจ้วงใต้ laeng (หลัง) / galaeng (กะหลัง), ภาษาไตนง raeng (slaeng) (หรัง)

ใด, อะไร, อันใด


นาสิก

ยืมมาจากสันสกฤต नासिका (นาสิกา) หรือบาลี นาสิกา; ความหมายในสัทศาสตร์เป็นเป็นศัพท์บัญญัติสำนักงานราชบัณฑิตยสภาของ nasal sound

ซึ่งออกเสียงด้วยการลดเพดานอ่อนลงเพื่อให้ลมออกทางจมูกดั่งเสียงของ ม น และ ง เป็นต้น


วิสัญญี

ยืมมาจากบาลี วิสญฺญี

หมดความรู้สึก, สิ้นสติ, สลบ

นางก็ถึงวิสัญญีสลบลงตรงหน้าฉานปานประหนึ่งว่าพุ่มฉัตรทองอันต้องสายอัสนีฟาด


တင်း

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *daŋᴬ; ร่วมเชื้อสายกับไทย ทั้ง, ลาว ທັງ (ทัง), ไทลื้อ ᦑᧂ (ทัง), ไทดำ ꪹꪕꪸꪉ (เตฺย̂ง), อาหม 𑜄𑜂𑜫 (ตง์), จ้วงแบบหนง daengz


ᦎᦱᧂᧈ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *taːŋᴮ; ร่วมเชื้อสายกับไทย ต่าง, ลาว ຕ່າງ (ต่าง)


ᦀᦸᧃᧈ

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *ʔɔːnᴮ¹, จากไทดั้งเดิม *ʔwuːnᴮ; ร่วมเชื้อสายกับไทย อ่อน, ลาว ອ່ອນ (อ่อน), ไทใหญ่ ဢွၼ်ႇ (อ่อ̂น) หรือ ဢူၼ်ႈ (อู้น), อาหม 𑜒𑜨𑜃𑜫 (ออ̂น์) หรือ 𑜒𑜤𑜃𑜫 (อุน์), จ้วง unq หรือ onq, จ้วงแบบหนง oanq, แสก อูน


ᦅᦳᧃ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ɢwɯnᴬ; ร่วมเชื้อสายกับไทย คน, คำเมือง ᨤᩫ᩠ᨶ (ฅ็น), ลาว ຄົນ (ค็น), ไทใหญ่ ၵူၼ်း (กู๊น), ไทใต้คง ᥐᥨᥢᥰ (โก๊น), อาหม 𑜀𑜤𑜃𑜫 (กุน์), ปู้อี wenz, จ้วง vunz, จ้วงแบบจั่วเจียง koenz

มีชีวิต, ยังมีชีวิตอยู่


ᦶᦑᧉ

ร่วมเชื้อสายกับไทย แท้, ลาว ແທ້ (แท้), ไทใหญ่ တႄႉ (แต๎), ไทดำ ꪵꪕ꫁ (แตฺ้), อาหม 𑜄𑜦𑜧 (เต)


ᦜᦻ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ʰlaːjᴬ; ร่วมเชื้อสายกับไทย หลาย, คำเมือง ᩉ᩠ᩃᩣ᩠ᨿ (หลาย), ลาว ຫຼາຍ (หลาย), เขิน ᩉ᩠ᩃᩣ᩠ᨿ (หลาย), ไทใหญ่ လၢႆ (ลาย), ปู้อี laail, จ้วง lai, แสก หล่าย; เทียบจีนเก่า多 (OC *ʔl'aːl)

ᦟᧅ ᦃᦸᧂ ᦷᦆ ᦜᦻ ᦗᦸᧅ

ขโมยของหลายครั้ง

ลัก ฃอ̂ง โฅ หลาย พอ̂ก


ᦶᦙᧈ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *meːᴮ; ร่วมเชื้อสายกับไทย แม่, คำเมือง ᨾᩯ᩵ (แม่), ลาว ແມ່ (แม่), ไทใหญ่ မႄႈ (แม้), ไทดำ ꪵꪣ꪿ (แม่), อาหม 𑜉𑜦𑜧 (เม), ปู้อี meeh, จ้วง meh

(สัตว์) ตัวเมีย


ᦺᦖᧈ

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *ʰmaɰᴮ¹, จากไทดั้งเดิม *ʰmɤːlᴮ; ร่วมเชื้อสายกับไทย ใหม่, คำเมือง ᩉ᩠ᨾᩲ᩵ (ใหม่), ลาว ໃໝ່ (ใหม่), ไทดำ ꪻꪢ꪿ (ใหม่), ไทใหญ่ မႂ်ႇ (ใม่), ไทใต้คง ᥛᥬᥱ (ใม่), อาหม 𑜉𑜧 (มว์) หรือ 𑜉𑜨𑜧 (มอ̂ว์), ปู้อี mos, จ้วง moq


ᦇᦱᧄ

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *ŋaːmᴬ⁴ (Jonsson, 1991); ร่วมเชื้อสายกับไทย งาม, คำเมือง ᨦᩣ᩠ᨾ (งาม), เขิน ᨦᩣ᩠ᨾ (งาม), อีสาน งาม, ลาว ງາມ (งาม), ไทใหญ่ ငၢမ်း (ง๊าม), ไทใต้คง ᥒᥣᥛᥰ (ง๊าม), พ่าเก ငံ (งํ), อาหม 𑜂𑜪 (งํ)


ᦇᦻᧈ

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *ŋaːjᴮ⁴, จากไทดั้งเดิม *ŋaːjᴮ; ร่วมเชื้อสายกับไทย ง่าย, คำเมือง ᨦ᩵ᩣ᩠ᨿ (ง่าย), ลาว ງ່າຍ (ง่าย), ไทใหญ่ ငၢႆႈ (ง้าย), ไทดำ ꪉ꪿ꪱꪥ (ง่าย), ไทขาว ꪉꪱꪥꫀ, ไทใต้คง ᥒᥣᥭ (งาย), พ่าเก ငႝ (งย์), อาหม 𑜂𑜩 (งย์), จ้วง ngaih, แสก หง้าย


ᦺᦉ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *saɰᴬ; ร่วมเชื้อสายกับไทย ใส, คำเมือง ᩈᩲ (ใส), อีสาน ใส, ลาว ໃສ (ใส), ไทดำ ꪻꪎ (ใส), ไทใหญ่ သႂ် (ใส), ไทใต้คง ᥔᥬᥴ (ใส๋), อาหม 𑜏𑜧 (สว์) หรือ 𑜏𑜧𑜤 (สาว์), จ้วง saw


ᦺᦂ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *k.lajᴬ; ร่วมเชื้อสายกับไทย ไกล, ลาว ໄກ (ไก), ไทใหญ่ ၵႆ (ไก), ไทใต้คง ᥐᥭ (กัย), อาหม 𑜀𑜩 (กย์), จ้วง gyae


ᦡᦲ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ɗɤjᴬ; ร่วมเชื้อสายกับไทย ดี, คำเมือง ᨯᩦ (ดี), ลาว ດີ (ดี), ไทใหญ่ လီ (ลี), ไทดำ ꪒꪲ (ดิ), อาหม 𑜓𑜣 (ดี), 𑜃𑜣 (นี) หรือ 𑜑𑜣 (หี), ปู้อี ndil, จ้วง ndei


ᦉᦱᧁ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *saːwᴬ (“หญิงที่ยังไม่แต่งงาน”); ร่วมเชื้อสายกับไทย สาว, คำเมือง ᩈᩣ᩠ᩅ (สาว), ลาว ສາວ (สาว), ไทใต้คง ᥔᥣᥝᥴ (ส๋าว), ไทใหญ่ သၢဝ် (สาว), ไทดำ ꪎꪱꪫ (สาว), อาหม 𑜏𑜧 (สว์), 𑜏𑜨𑜧 (สอ̂ว์), 𑜏𑜧𑜤 (สาว์), 𑜏𑜧𑜈𑜫 (สว์ว์), หรือ 𑜏𑜦𑜡 (สอ̂), จ้วง sau


ᦐᦳᧄᧈ

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *ʰnumᴮ¹; ร่วมเชื้อสายกับไทย หนุ่ม, ลาว ໜຸ່ມ (หนุ่ม), ไทใหญ่ ၼုမ်ႇ (นุ่ม), ไทใต้คง ᥘᥧᥛᥱ (ลู่ม) หรือ ᥢᥧᥛᥱ (นู่ม), อาหม 𑜃𑜤𑜉𑜫 (นุม์); เทียบชวา nom


ອະວຸໂສ

[ʔa(ʔ˩˨).ʋuʔ˧˨.soː˥˧˧]

รูปแบบอื่นของ ອາວຸໂສ (อาวุโส)


ວິຕົກກັງວົນ

ວິຕົກ (วิต็ก, “วิตก”) + ກັງວົນ (กังว็น, “กังวล”)

[ʋiʔ˧˨.tok̚˩˨.kaŋ˩˨.ʋon˩˨]

ວິ-ຕົກ-ກັງ-ວົນ


ຮ້າຍ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *rwɤːjꟲ; ร่วมเชื้อสายกับไทย ร้าย, คำเมือง ᩁ᩶ᩣ᩠ᨿ (ร้าย), ไทดำ ꪭ꫁ꪱꪥ (ฮ้าย), ไทใหญ่ ႁၢႆႉ (ห๎าย), ไทใต้คง ᥞᥣᥭᥳ (ห๎าย), อาหม 𑜍𑜩 (รย์), จ้วง rwix, ภาษาจ้วงใต้ raix

ร้าย (ชั่ว, ไม่ดี, ดุ หรือเป็นอันตราย)

ລະວັງໝາຮ້າຍ

ละวังหมาฮ้าย

น่าเกลียด (ไม่งาม), ขี้เหร่


ຮ້າຍແຮງ

ຮ້າຍ (ฮ้าย, “ร้าย”) + ແຮງ (แฮง, “แรง”)

ຮ້າຽແຮງ
ฮ้ายแฮง

[haːj˥˨.hɛːŋ˧˥]

[haːj˧˦.hɛːŋ˩˨]


ຕ່າງ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *taːŋᴮ; ร่วมเชื้อสายกับไทย ต่าง, อีสาน ต่าง, คำเมือง ᨲ᩵ᩣ᩠ᨦ (ต่าง), เขิน ᨲ᩵ᩣ᩠ᨦ (ต่าง), ไทลื้อ ᦎᦱᧂᧈ (ต่าง), ไทดำ ꪔ꪿ꪱꪉ (ต่าง), ไทใหญ่ တၢင်ႇ (ต่าง), ไทใต้คง ᥖᥣᥒᥱ (ต่าง), อาหม 𑜄𑜂𑜫 (ตง์)


ດົນ

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน ดน

ເມືອງນີ້ໄດ້ສ້າງສະຖິຕິທີ່ບໍ່ມີຫິມະຕົກເປັນເວລາດົນທີ່ສຸດໃນຮອບ 60 ປີ.

เมืองนี้ได้สร้างสถิติที่ไม่มีหิมะตกเป็นเวลานานที่สุดในรอบ 60 ปี

เมืองนี้ได้ส้างสะถิติที่บํ่มีหิมะต็กเปันเวลาด็นที่สุดในฮอบ 60 ปี.


ໜຸ່ມ

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *ʰnumᴮ¹; ร่วมเชื้อสายกับไทย หนุ่ม, คำเมือง ᩉ᩠ᨶᩩ᩵ᨾ (หนุ่ม), ไทลื้อ ᦐᦳᧄᧈ (หนุ่ม), ไทใหญ่ ၼုမ်ႇ (นุ่ม), ไทใต้คง ᥘᥧᥛᥱ (ลู่ม) หรือ ᥢᥧᥛᥱ (นู่ม), อาหม 𑜃𑜤𑜉𑜫 (นุม์); เทียบชวา nom


ຫຼາຍ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ʰlaːjᴬ; ร่วมเชื้อสายกับไทย หลาย, คำเมือง ᩉ᩠ᩃᩣ᩠ᨿ (หลาย), เขิน ᩉ᩠ᩃᩣ᩠ᨿ (หลาย), ไทลื้อ ᦜᦻ (หลาย), ไทดำ ꪨꪱꪥ (หลาย), ไทขาว ꪨꪱꪥ, ไทใหญ่ လၢႆ (ลาย), ปู้อี laail, จ้วง lai, แสก หล่าย; เทียบจีนเก่า多 (OC *ʔl'aːl)

ຫລາຽ
หลาย
ຫລາຍ
หลาย


ໝັ້ນ

ร่วมเชื้อสายกับไทย มั่น, คำเมือง ᩉ᩠ᨾᩢ᩶ᩁ (หมั้ร), ไทลื้อ ᦖᧃᧉ (หมั้น), ไทดำ ꪢ꫁ꪽ (หมั้น), ไทใหญ่ မၼ်ႈ (มั้น), พ่าเก မꩫ် (มน์), อาหม 𑜉𑜃𑜫 (มน์)


ສຳເລັດ

แผลงมาจาก ເສັດ (เสัด); จากเขมร សំរេច (สํเรจ), แผลงมาจาก ស្រេច (สฺเรจ)

ສຳເຣັດ
สำเรัด

ເກັບກ່ຽວເຂົ້າຈົນສຳເລັດ

เก็บเกี่ยวข้าวจนสำเร็จ

เกับก่ยวเข็้าจ็นสำเลัด


ສຸດ

ร่วมเชื้อสายกับไทย สุด, อีสาน สุด, ไทลื้อ ᦉᦳᧆ (สุด), คำเมือง ᩈᩩᨯ (สุด), เขิน ᩈᩩᨯ (สุด), ไทดำ ꪎꪴꪒ (สุด), ไทใหญ่ သုတ်း (สุ๊ต), อาหม 𑜏𑜤𑜄𑜫 (สุต์)


ຫລວງ

[luːə̯ŋ˩(˧)]

รูปล้าสมัยของ ຫຼວງ (หลวง)


ແທ້

ร่วมเชื้อสายกับไทย แท้, ไทลื้อ ᦶᦑᧉ (แท้), ไทดำ ꪵꪕ꫁ (แตฺ้), ไทขาว ꪵꪕꫂ, ไทใหญ่ တႄႉ (แต๎), ไทใต้คง ᥖᥥᥳ (เต๎), อาหม 𑜄𑜦𑜧 (เต)


ຫັ້ນ

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩉᩢ᩠᩶ᨶ (หั้น), ไทดำ ꪬ꫁ꪽ (หั้น), ไทใหญ่ ႁၼ်ႈ (หั้น), จ้วงแบบจั่วเจียง haenj (หั้น, “นั้น, นั่น”)


ທັງໝົດ

ທັງ (ทัง, “ทั้ง”) + ໝົດ (หม็ด, “หมด”)


ຫານ

ร่วมเชื้อสายกับไทย หาญ, คำเมือง ᩉᩣ᩠ᨶ (หาน), ไทใหญ่ ႁၢၼ် (หาน)


ດ້ານ

ร่วมเชื้อสายกับไทย ด้าน, ไทใหญ่ လၼ် (ลัน)

ด้าน (แข็ง, ไม่อาย)


ຊ້າ

ช้า, ชั่ว, เลว


ທົ່ວ

ร่วมเชื้อสายกับไทย ทั่ว, คำเมือง ᨴ᩠ᩅᩫ᩵ (ทว็่), ไทลื้อ ᦷᦑᧈ (โท่), ไทดำ ꪕ꪿ꪺ (ตฺั่ว), ไทใหญ่ တူဝ်ႈ (ตู้ว)


ອາດ

ยืมมาจากเขมร អាច (อาจ)

อาจ (กล้าหรือสามารถ)


ອາດ

มีสีงามตา, มีสีขาวสะอาด


ຄ່າ

ร่วมเชื้อสายกับไทย แค่, อีสาน ค่า, คำเมือง ᨣ᩵ᩤ (ค่า), เขิน ᨣ᩵ᩤ (ค่า), ไทลื้อ ᦅᦱᧈ (ค่า), ไทใหญ่ ၵႃႈ (ก้า), อาหม 𑜀𑜠 (กะ)

เท่า, มีส่วนยาวเท่ากัน

ຍາວຄ່າວາ


ໃໝ່

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *ʰmaɰᴮ¹, จากไทดั้งเดิม *ʰmɤːlᴮ; ร่วมเชื้อสายกับไทย ใหม่, คำเมือง ᩉ᩠ᨾᩲ᩵ (ใหม่), ไทลื้อ ᦺᦖᧈ (ไหม่), ไทดำ ꪻꪢ꪿ (ใหม่), ไทขาว ꪻꪢꫀ, ไทใหญ่ မႂ်ႇ (ใม่), ไทใต้คง ᥛᥬᥱ (ใม่), อาหม 𑜉𑜧 (มว์) หรือ 𑜉𑜨𑜧 (มอ̂ว์), ปู้อี mos, จ้วง moq


ແລ້ວ

ร่วมเชื้อสายกับไทดำ ꪵꪩ꫁ꪫ (แล้ว)

ເດືອນແລ້ວ.

เดือนที่แล้ว


ແຂງ

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *kʰɛːŋᴬ¹, จากไทดั้งเดิม *k.reːŋᴬ; ร่วมเชื้อสายกับไทย แข็ง, ไทลื้อ ᦶᦃᧂ (แฃง), ไทดำ ꪵꪄꪉ (แฃง), ไทขาว ꪵꪂꪉ, ไทใหญ่ ၶႅင် (แขง), อาหม 𑜁𑜢𑜂𑜫 (ขิง์), ปู้อี jeengl, แสก เถรี่ยง (“แข็ง”) และ แข้ง (“ตึง”)

แข็ง (ไม่อ่อน, กล้า)

แข็งและแรง, มั่นคง


ຫລວງຫລາຍ

[luːə̯ŋ˥˧˧.laːj˥˧˧]

รูปแบบอื่นของ ຫຼວງຫຼາຍ (หลวงหลาย)


ສູງ

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *suːŋᴬ¹; เทียบจีนยุคกลาง嵩 (MC sjuwng) หรือ 崧 (MC sjuwng); ร่วมเชื้อสายกับไทย สูง, ไทลื้อ ᦉᦳᧂ (สุง), ไทดำ ꪎꪴꪉ (สุง), ไทขาว ꪶꪎꪉ, ไทใหญ่ သုင် (สุง), ไทใต้คง ᥔᥧᥒᥴ (สู๋ง), อ่ายตน ꩬုင် (สุง์), พ่าเก ꩬုင် (สุง์), อาหม 𑜏𑜤𑜂𑜫 (สุง์)


ຕ່ຳ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *tamᴮ; ร่วมเชื้อสายกับไทย ต่ำ, คำเมือง ᨲ᩵ᩣᩴ (ต่าํ), เขิน ᨲ᩵ᩣᩴ (ต่าํ) หรือ ᨲᩯ᩠᩵ᨾ (แต่ม), ไทลื้อ ᦶᦎᧄᧈ (แต่ม), ไทดำ ꪔꪾ꪿ (ต่ำ), ไทขาว ꪔꪝꪾꫀ, ไทใหญ่ တႅမ်ႇ (แต่ม), อาหม 𑜄𑜪 (ตํ) หรือ 𑜄𑜉𑜫 (ตม์), จ้วง daemq


ສາມາດ

ยืมมาจากสันสกฤต समर्थ (สมรฺถ); เทียบบาลี สมตฺถ

[saː˥˧˧.maːt̚˧˦]


ໃຄ່

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨣᩱ᩵ (ไค่), ไทลื้อ ᦺᦅᧈ (ไค่), ไทใหญ่ ၵႂ်ႈ (ใก้), จ้วงแบบจั่วเจียง kawh (“พอง บวม”)

โน, บวม, พอง

ຕີນໃຄ່ບວມ


ໃຄ່

ร่วมเชื้อสายกับจ้วงแบบจั่วเจียง kawq (“แห้ง ไม่มีน้ำ”)

แห้ง, ไม่มีน้ำ


ຄົບ

ร่วมเชื้อสายกับไทย คบ, อีสาน คบ


ສວຍ

ร่วมเชื้อสายกับไทย สวย; เทียบหมิ่นใต้ 嫷 (súi)
Jonsson (1991) ได้แนะนำว่ามาจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *suəjᴬ¹ (“งาม, หุ่นดี”) แต่ภาษาในกลุ่มส่วนมากไม่มีคำศัพท์


ນ້ອຍ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *noːjꟲ (“เล็ก”); ร่วมเชื้อสายกับไทย น้อย, คำเมือง ᨶᩬ᩠᩶ᨿ (นอ้ย), ไทลื้อ ᦓᦾᧉ (น้อ̂ย), ไทดำ ꪙ꫁ꪮꪥ (น้อย), ไทขาว ꪙꪮꪥꫂ, ไทใหญ่ ၼွႆႉ (น๎อ̂ย), จ้วง noix

น้อย, ไม่มาก


ແຂງແຮງ

ແຂງ (แขง, “แข็ง”) + ແຮງ (แฮง, “แรง”)

[kʰɛːŋ˩(˧).hɛːŋ˧˥]

[kʰɛːŋ˥˧˧.hɛːŋ˩˨]


ສຳຮອງ

ร่วมเชื้อสายกับไทย สำรอง; ร่วมรากกับ ສຳລອງ (สำลอง)

[sam˥˧˧.hɔːŋ˩˨]


ພື້ນຖານ

ยืมมาจากไทย พื้นฐาน; เหมือนกับ ພື້ນ (พื้น, “พื้น”) + ຖານ (ถาน, “ฐาน”)

[pʰɯːn˧˦.tʰaːn˥˧˧]

ที่เป็นพื้นฐาน, เบื้องต้น


ສະຖຽນ

[sa(ʔ˩˨).tʰiːə̯n˥˧˧]


ໃດ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ɗaɰᴬ; ร่วมเชื้อสายกับไทย ใด, คำเมือง ᨯᩱ (ได), ไทลื้อ ᦺᦡ (ได), ไทดำ ꪻꪒ (ใด), ไทขาว ꪻꪒ, ไทใหญ่ လႂ် (ใล), อาหม 𑜓𑜧 (ดว์) หรือ 𑜃𑜧 (นว์), จ้วง lawz


ຊົງ

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน ซง

เหงา, โศกเศร้า, ไม่ชื่นบาน


ກາມ

เที่ยง, เสมอ, ชัด


ແພງ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *beːŋᴬ; ร่วมเชื้อสายกับไทย แพง, คำเมือง ᨻᩯ᩠ᨦ (แพง), ไทลื้อ ᦶᦗᧂ (แพง), ไทใหญ่ ပႅင်း (แป๊ง), จ้วง bengz, จ้วงแบบหนง biangz หรือ byangz


ແພງ

ร่วมเชื้อสายกับไทดำ ꪵꪝꪉ (แปฺง)


ໄກ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *k.lajᴬ; ร่วมเชื้อสายกับไทย ไกล, อีสาน ไกล, คำเมือง ᨠᩖᩱ (ไกล), เขิน ᨠᩱ (ไก), ไทลื้อ ᦺᦂ (ไก), ไทใหญ่ ၵႆ (ไก), ไทใต้คง ᥐᥭ (กัย), อาหม 𑜀𑜩 (กย์), จ้วง gyae


ແຫບ

ร่วมเชื้อสายกับไทย แหบ, คำเมือง ᩉᩯ᩠ᨷ (แหบ), ไทใหญ่ ႁႅပ်ႇ (แห่ป)


ມ່ວນ

ร่วมเชื้อสายกับไทย มล่อน, อีสาน ม่วน, คำเมือง ᨾ᩠ᩅ᩵ᩁ (มว่ร), เขิน ᨾ᩠ᩅ᩵ᩁ (มว่ร), ไทลื้อ ᦷᦙᧃᧈ (โม่น), ไทดำ ꪣ꪿ꪺꪙ (มั่วน), ไทใหญ่ မူၼ်ႈ (มู้น), ไทใต้คง ᥛᥨᥢ (โมน), อาหม 𑜉𑜤𑜃𑜫 (มุน์) หรือ 𑜈𑜤𑜃𑜫 (บุน์)

สนุก, ชื่นบานใจ

ເພງມ່ວນ


ມ່ວນ

ไม่ฝืด, สะดวก (ไม่ติดขัด)


ຈິງໃຈ

ຈິງ (จิง, “จริง”) + ໃຈ (ใจ, “ใจ”)

[t͡ɕiŋ˩˨.t͡ɕaɰ˩˨]


ອີກ

ร่วมเชื้อสายกับไทย อีก, ไทลื้อ ᦀᦲᧅᧈ (อี่ก), ไทใหญ่ ဢိၵ်ႇ (อิ่ก), อาหม 𑜒𑜢𑜀𑜫 (อิก์)


ພຽງ

จากจีนยุคกลาง平 (MC bjien|bjaeng); ร่วมเชื้อสายกับไทย เพียง, คำเมือง ᨻ᩠ᨿᨦ (พยง), เขิน ᨻ᩠ᨿᨦ (พยง), ไทลื้อ ᦵᦗᧂ (เพง), ไทดำ ꪝꪸꪉ (ปฺย̂ง), ไทใหญ่ ပဵင်း (เป๊ง)

เพียง (เท่ากัน, เสมอ), เพี้ยง, เหมือน

ราบ, เรียบ, มีส่วนสูงเท่ากัน


ກົງ

ยืมมาจากเขมรเก่า *ត្រង ~ តុរង (*ตฺรง ~ ตุรง); ร่วมเชื้อสายกับเขมร ត្រង់ (ตฺรง̍), ไทย ตรง


ၵႂၢင်ႈ

จากจีนยุคกลาง廣 (MC kwangX); ร่วมเชื้อสายกับไทย กว้าง, คำเมือง ᨠ᩠ᩅ᩶ᩣ᩠ᨦ (กว้าง), ลาว ກວ້າງ (กว้าง), ไทลื้อ ᦦᦱᧂᧉ (กว้าง), อาหม 𑜀𑜝𑜨𑜂𑜫 (กฺลอ̂ง์), 𑜀𑜨𑜂𑜫 (กอ̂ง์) หรือ 𑜀𑜂𑜫 (กง์), ปู้อี gvaangs, จ้วง gvangq


ၽိူၵ်ႇ

จากจีนยุคกลาง白 (MC baek); ร่วมเชื้อสายกับไทย เผือก, ลาว ເຜືອກ (เผือก), ไทใต้คง ᥚᥫᥐᥱ (เผ่อ̂ก)

(သီ~) เผือก (ขาว), ขาว


ယမ်း

ร่วมเชื้อสายกับอาหม 𑜊𑜪 (ยํ)


လႅင်း

ร่วมเชื้อสายกับเขิน ᩃᩯ᩠ᨦ (แลง), ไทใต้คง ᥘᥦᥒᥰ (แล๊ง), อาหม 𑜎𑜢𑜂𑜫 (ลิง์)


ပေ

ผอมแห้ง, ผอม


ယူဝ်း

ซื่อ, ไร้เล่ห์เหลี่ยม


ယိူင်

โย่ง, สูงและผอม


ທອກ

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน ทอก, คำเมือง ᨴᩬᨠ (ทอก)


ຫຍຸຽ

รูปล้าสมัยของ ຫຍຸຍ (หยุย)


ໂສນະ

ยืมมาจากบาลี โสณฺณ

[soː˥˧˧.naʔ˧˨]


เป็นต้น

เริ่มแรก, เป็นอันดับแรก, เป็นส่วนเบื้องต้น


ແກ່

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *keːᴮ; ร่วมเชื้อสายกับไทย แก่, คำเมือง ᨠᩯ᩵ (แก่), ไทดำ ꪵꪀ꪿ (แก่), ไทขาว ꪵꪀꫀ, ไทใหญ่ ၵႄႇ (แก่), ไทใต้คง ᥐᥥᥱ (เก่), จ้วง geq, แสก เก

แก่ (ไม่อ่อน, ไม่หนุ่มสาว)


ຍາກ

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *jaːkᴰᴸ⁴; ร่วมเชื้อสายกับไทย ยาก, คำเมือง ᨿᩣ᩠ᨠ (ยาก), เขิน ᨿᩣ᩠ᨠ (ยาก), ไทลื้อ ᦍᦱᧅ (ยาก), ไทขาว ꪥꪱ, ไทใหญ่ ယၢၵ်ႈ (ย้าก), ไทใต้คง ᥕᥣᥐ (ยาก), พ่าเก ယက် (ยก์), อาหม 𑜊𑜀𑜫 (ยก์)

ບາງເອກະສານຍັງອ່ານເຂົ້າໃຈຍາກ

บางเอกสารยังอ่านเข้าใจยาก

บางเอกะสานยังอ่านเข็้าใจยาก


ຍາກຈົນ

ຍາກ (ยาก, “ยาก”) + ຈົນ (จ็น, “จน”)

[ɲaːk̚˧˦.t͡ɕon˩˨]


ເປົ້າ

ร่วมเชื้อสายกับไทย เป้า; อาจร่วมเชื้อสายกับเขิน ᨸᩮᩢ᩶ᩣ (เปั้า), ไทลื้อ ᦔᧁᧉ (เป้า), ไทใหญ่ ပဝ်ႈ (ป้ว)

เป็นใหญ่ตรงกลาง


ແຜນ

โล่ง, เตียน, ซึ่งอยู่ที่โล่ง


ແທ້ຈິງ

ແທ້ (แท้, “แท้”) + ຈິງ (จิง, “จริง”)

[tʰɛː˥˨.t͡ɕiŋ˩(˧)]

[tʰɛː˧˦.t͡ɕiŋ˩˨]


ໜ້ອຍ

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩉ᩠ᨶᩬ᩠᩶ᨿ (หนอ้ย)

น้อย (ไม่มาก)


ຈຳເປັນ

ຈຳ (จำ, “จำ”) + ເປັນ (เปัน, “เป็น”)


ພຽງພໍ

ພຽງ (พยง, “เพียง”) + ພໍ (พํ, “พอ”)

/pʰiaŋ˧˦.pʰɔː˧˦/


ມິດ

ร่วมเชื้อสายกับไทย มิด, อีสาน มิด, คำเมือง ᨾᩥ᩠ᨯ (มิด), เขิน ᨾᩥ᩠ᨯ (มิด)


ສາກົນ

แผลงมาจากบาลี สกล (“ทั้งหมด”) หรือสันสกฤต सकल (สกล)


awful

ไม่ดี, ไม่น่ายินดี

We had an awful holiday. It rained every day

พวกเรามีวันหยุดที่ไม่น่ายินดี มันมีฝนตกทุกวัน

I feel awful - I think I'll go to bed.

ฉันรู้สึกไม่ค่อยดี ฉันคิดว่าจะไปนอนสักพัก

What an awful thing to say!

ไม่น่ายินดีที่จะพูดอะไรอย่างนี้

ไม่ดี, ร้ายแรงมาก

I'm afraid there's been some awful news.

ฉันเกรงว่านั่นเป็นข่าวที่ไม่ดี

(หน้าคำนามเท่านั้น), (ไม่เป็นทางการ) มากมาย

We've got an awful lot of work to do.

พวกเราได้รับงานทำมากมาย


aware

I am well aware of the problems you face.

I suddenly became aware that someone was watching me.

There is no other entrance, as far as I am aware.

สนใจและมีความรู้ดี, เข้าใจดี

Many young people are very politically aware.


កកែងកកោង

โอ้อวด, อวดเก่ง


ဝါ

กะเหรี่ยงสะกอ

สืบทอดจากกะเหรี่ยงดั้งเดิม *ʔbwaᴬ (“ขาว”) (Luangthongkum, 2019) หรือ *ʔwa³ (“idem”) (Burling, 1969), จากซีโน-ทิเบตันดั้งเดิม *b/s-wa (“ขาว; เหลือง; สว่าง”); ร่วมเชื้อสายกับกะเหรี่ยงปะโอ ဗွာ, กะเหรี่ยงโปตะวันตก ဘွၩ (bwạ), กะยาตะวันตก ꤙꤢꤨ꤭ (บู³)


ဝါ

สืบทอดจากซีโน-ทิเบตันดั้งเดิม *b/s-wa (“ขาว; เหลือง; สว่าง”)


ᦺᦊᧈ

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *ʰɲaɰᴮ¹; ร่วมเชื้อสายกับไทย ใหญ่, คำเมือง ᩉ᩠ᨿᩱ᩵ (ไหย่) หรือ ᩉ᩠ᨿᩲ᩵ (ใหย่), ลาว ໃຫຍ່ (ใหย่), ไทดำ ꪻꪐ꪿ (ใหญ่), ไทใหญ่ ယႂ်ႇ (ใย่), อาหม 𑜐𑜧 (ญว์), 𑜊𑜨𑜧 (ยอ̂ว์) หรือ 𑜊𑜧𑜤 (ยาว์)


ᦓᦾᧉ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *noːjꟲ (“เล็ก”); ร่วมเชื้อสายกับไทย น้อย, ลาว ນ້ອຍ (น้อย), ไทใหญ่ ၼွႆႉ (น๎อ̂ย), จ้วง noix

น้อย, ไม่มาก


ᦃᦱᧁ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *xaːwᴬ; ร่วมเชื้อสายกับไทย ขาว, คำเมือง ᨡᩣ᩠ᩅ (ขาว), ลาว ຂາວ (ขาว), ไทดำ ꪄꪱꪫ (ฃาว), ไทใหญ่ ၶၢဝ် (ขาว), ไทใต้คง ᥑᥣᥝᥴ (ฃ๋าว), อาหม 𑜁𑜧 (ขว์) หรือ 𑜁𑜨𑜧 (ขอ̂ว์), จ้วง hau, ปู้อี haaul, แสก ห่าว


ᦦᦱᧂᧉ

จากจีนยุคกลาง廣 (MC kwangX); ร่วมเชื้อสายกับไทย กว้าง, คำเมือง ᨠ᩠ᩅ᩶ᩣ᩠ᨦ (กว้าง), ลาว ກວ້າງ (กว้าง), ไทใหญ่ ၵႂၢင်ႈ (กฺว้าง), อาหม 𑜀𑜝𑜨𑜂𑜫 (กฺลอ̂ง์), 𑜀𑜨𑜂𑜫 (กอ̂ง์) หรือ 𑜀𑜂𑜫 (กง์), ปู้อี gvaangs, จ้วง gvangq


ꪵꪣ꪿

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *meːᴮ; ร่วมเชื้อสายกับไทย แม่, คำเมือง ᨾᩯ᩵ (แม่), ลาว ແມ່ (แม่), ไทลื้อ ᦶᦙᧈ (แม่), ไทใหญ่ မႄႈ (แม้), อาหม 𑜉𑜦𑜧 (เม), ปู้อี meeh, จ้วง meh

ตัวเมีย, เพศเมีย


ꪭ꫁ꪱꪥ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *rwɤːjꟲ; ร่วมเชื้อสายกับไทย ร้าย, ลาว ຮ້າຍ (ฮ้าย), ไทลื้อ ᦣᦻᧉ (ฮ้าย), ไทใหญ่ ႁၢႆႉ (ห๎าย), อาหม 𑜍𑜩 (รย์), จ้วง rwix


ꪻꪒ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ɗaɰᴬ; ร่วมเชื้อสายกับไทย ใด, ลาว ໃດ (ใด), ไทลื้อ ᦺᦡ (ได), ไทใหญ่ လႂ် (ใล), อาหม 𑜓𑜧 (ดว์) หรือ 𑜃𑜧 (นว์); เทียบจ้วง lawz


ꪻꪐ꪿

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *ʰɲaɰᴮ¹; ร่วมเชื้อสายกับไทย ใหญ่, คำเมือง ᩉ᩠ᨿᩱ᩵ (ไหย่) หรือ ᩉ᩠ᨿᩲ᩵ (ใหย่), ลาว ໃຫຍ່ (ใหย่), ไทลื้อ ᦺᦊᧈ (ไหย่), ไทใหญ่ ယႂ်ႇ (ใย่), อาหม 𑜐𑜧 (ญว์), 𑜊𑜨𑜧 (ยอ̂ว์) หรือ 𑜊𑜧𑜤 (ยาว์)


ꪻꪢ꪿

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *ʰmaɰᴮ¹, จากไทดั้งเดิม *ʰmɤːlᴮ; ร่วมเชื้อสายกับไทย ใหม่, คำเมือง ᩉ᩠ᨾᩲ᩵ (ใหม่), ลาว ໃໝ່ (ใหม่), ไทลื้อ ᦺᦖᧈ (ไหม่), ไทใหญ่ မႂ်ႇ (ใม่), ไทใต้คง ᥛᥬᥱ (ใม่), อาหม 𑜉𑜧 (มว์) หรือ 𑜉𑜨𑜧 (มอ̂ว์), ปู้อี mos, จ้วง moq


ꪒꪲ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ɗɤjᴬ; ร่วมเชื้อสายกับไทย ดี, คำเมือง ᨯᩦ (ดี), ลาว ດີ (ดี), ไทลื้อ ᦡᦲ (ดี), ไทใหญ่ လီ (ลี), อาหม 𑜓𑜣 (ดี), 𑜃𑜣 (นี) หรือ 𑜑𑜣 (หี), ปู้อี ndil, จ้วง ndei


ꪹꪄ꫁ꪱ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *χawꟲ; ร่วมเชื้อสายกับไทย เข้า, ลาว ເຂົ້າ (เข็้า), ไทลื้อ ᦃᧁᧉ (เฃ้า), ไทใต้คง ᥑᥝᥲ (เฃ้า), ไทใหญ่ ၶဝ်ႈ (ข้ว), อาหม 𑜁𑜧 (ขว์), 𑜁𑜨𑜧 (ขอ̂ว์), 𑜁𑜧𑜈𑜫 (ขว์ว์) หรือ 𑜁𑜨𑜧𑜈𑜫 (ขอ̂ว์ว์), จ้วง haeuj


ꪹꪄ꫁ꪱ

คม (ไม่ทื่อ)


ꪜꪸ꫁

เปลี้ย, หมดแรง


ꪏꪳ꪿

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *zɤːᴮ (“ตรง”); ร่วมเชื้อสายกับไทย ซื่อ, คำเมือง ᨪᩨ᩵ (ซื่), เขิน ᨪᩨ᩵ (ซื่), อีสาน ซื่อ หรือ ซือ, ลาว ຊື່ (ซื่), ไทลื้อ ᦌᦹᧈ (ซื่), ไทใหญ่ သိုဝ်ႈ (สึ้ว), ไทใต้คง ᥔᥪ (สื), อาหม 𑜏𑜢𑜤𑜈𑜫 (สึว์), จ้วง soh, จ้วงแบบหนง swh


ꪵꪕ꫁

ร่วมเชื้อสายกับไทย แท้, ลาว ແທ້ (แท้), ไทใหญ่ တႄႉ (แต๎), ไทลื้อ ᦶᦑᧉ (แท้), อาหม 𑜄𑜦𑜧 (เต)


ꪹꪀ꪿ꪱ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *kawᴮ, จากจีนยุคกลาง故 (MC kuH); ร่วมเชื้อสายกับไทย เก่า, ลาว ເກົ່າ (เก็่า), ไทลื้อ ᦂᧁᧈ (เก่า), ไทใหญ่ ၵဝ်ႇ (ก่ว), อาหม 𑜀𑜧 (กว์), จ้วง gaeuq


annoyed

โกรธหรือเคือง


annoying

น่าโกรธ, น่าเคือง, น่ารำคาญ


散漫

ที่ไม่มีระเบียบวินัย, หละหลวม

ที่กระจาย, ที่กระจัดกระจาย


散裝

ที่แบ่งส่วนขาย, ที่แยกส่วนขาย, ที่แบ่งขวดขาย


ก่อ

เทียบไทลื้อ [Term?] (“งอ”)

/kɔː˨˩/^((สัมผัส))

งอ ในคำว่า งอก่อ หรือ งอก่องอขิง


ก้อย

ร่วมเชื้อสายกับลาว ກ້ອຍ (ก้อย), ไทลื้อ ᦂᦾᧉ (ก้อ̂ย), ไทใหญ่ ၵွႆႈ (ก้อ̂ย), ไทใต้คง ᥐᥩᥭᥲ (ก้อ̂ย)

/kɔj˥˩/^((สัมผัส))

หัวเท่ากิ่งก้อย

หัวเล็กนิดเดียว

ไม่รู้จักนิ้วก้อยหัวแม่มือ

ไม่รู้จักเด็กไม่รู้จักผู้ใหญ่, ไม่รู้จักต่ำสูง


ເທິງ

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน เทิง, คำเมือง ᨵᩮᩥ᩠ᨦ (เธิง), ไทลื้อ ᦵᦒᦲᧂ (เธีง, “เพดาน”)


矮

我比他矮。

ฉันตัวเตี้ยกว่าเขา

矮牆

矮墙

ต่ำ (ใช้แก่ระดับชั้น, ฐานะ)


安靜

ไม่มีสิ่งก่อกวน

มั่นคง, ไม่แตกตื่น, ไม่หุนหันพลันแล่น


ຈົບ

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน จบ


ຄາ

ร่วมเชื้อสายกับไทย คา, อีสาน คา, คำเมือง ᨣᩤ (คา), ไทขาว ꪁꪱ


ດາ

ร่วมเชื้อสายกับไทย ดา


ລາ

ไม่โค้งเข้า (จากโค้งกลายเป็นตรง)


ໜາ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ʰnaːᴬ; ร่วมเชื้อสายกับไทย หนา, คำเมือง ᩉ᩠ᨶᩣ (หนา), ไทลื้อ ᦐᦱ (หนา), ไทดำ ꪘꪱ (หนา), ไทใหญ่ ၼႃ (นา), อาหม 𑜃𑜡 (นา), ปู้อี nal, จ้วง na; เทียบสุ่ย qnal, ต้งใต้ nal, ไหลดั้งเดิม *C-naː


superb

เลิศ, ยอดเยี่ยม, ดีเลิศ


accredited

ที่ได้รับการยอมรับอย่างเป็นทางการ, ที่ได้รับการยอมรับมาตรฐาน


acoustic

เกี่ยวกับเสียง


acrid

(ใช้กับกลิ่น, รส) ฉุน, รุนแรง, ขม


acrimonious

/ˌækrɪˈməʊnɪəs/

(โดยเฉพาะการทะเลาะวิวาท, ต่อสู้) เผ็ดร้อน, รุนแรง


acrylic

เกี่ยวกับกรดอะคริลิก


actual

มีอยู่จริง, เป็นจริง


adamant

(เป็นทางการ) ใจแข็ง, ยืนกราน


adept

ชำนาญ, ช่ำชอง


adequate

เพียงพอ, พอใจ


ad hoc

* จากภาษาละติน: ad hoc

(กำหนดหรือจัดให้) เพื่อวัตถุประสงค์อย่างใดอย่างหนึ่ง, เฉพาะกิจ, ไม่ได้วางแผนมาก่อน


adjacent

ถัดไป, ใกล้, ติดกัน


admirable

น่าชื่นชม, ยอดเยี่ยม


admirably

อย่างน่าชื่นชม, อย่างยอดเยี่ยม


admissible

(เป็นทางการ) ยอมรับได้


ad nauseam

บ่อยจนน่าเบื่อ


adrift

(เรือ) ล่องลอยไป, ไม่ผูกมัด


adventurous

สืบทอดจากอังกฤษกลาง aventurous, aunterous, auntrous, จากฝรั่งเศสเก่า aventuros (ซึ่งเป็นรากของฝรั่งเศส aventureux)

ชอบผจญภัย; ชอบเสี่ยง; กล้าหาญ (ใช้กับคน)

มีความเสี่ยง; มีแนวโน้มที่จะเป็นอันตราย; ที่ต้องใช้ความกล้า; หุนหันพลันแล่น (ใช้กับการกระทำหรือผล)


aerial

เกี่ยวกับอากาศ, ในอากาศ, ผ่านอากาศ, จากอากาศ


affluent

รวย, มั่งคั่ง


afloat

ไม่มีหนี้สิน


afoot

ที่เตรียมพร้อม


aforementioned

ที่กล่าวถึงมาแล้ว


aforesaid

ที่กล่าวถึงมาแล้ว


afresh

(เป็นทางการ) อีกครั้ง


afterwards

ภายหลัง, ต่อมา, ต่อไป


aggressive

ที่โกรธ, ที่ก้าวร้าว


aggrieved

(เป็นทางการ) โกรธและขมขื่น โดยเฉพาะเมื่อรู้สึกไม่ได้รับความยุติธรรม


aghast

สยอง, พรั่นพรึง, อกสั่นขวัญหาย


agile

กระฉับกระเฉง, คล่องแคล่ว, ว่องไว

สามารถเคลื่อนย้ายได้อย่างรวดเร็ว


aglow

สีสันสดใส, เปล่งปลั่ง


agnostic

ที่ไม่เชื่อเรื่องพระเจ้า


agrarian

เกี่ยวกับไร่นาและที่ดิน


aground

ที่เกยตื้น (เช่น เรือ)


aground

เกยตื้น (เช่น เรือ)


ailing

ไม่สบาย, ป่วย


airless

ไม่มีอากาศพอ


airy

โปร่ง, มีอากาศถ่ายเท

ไม่จริงจัง, ไม่พิถีพิถัน


alias

ใช้ชื่ออีกชื่อหนึ่งว่า


alight

ลุกเป็นไฟ, ติดไฟ

เต็มไปด้วยพลัง


alimentary

เกี่ยวกับอาหารและการย่อยอาหาร


alive

มีชีวิต, มีชีวิตอยู่


alluring

สะดุดตา, มีเสน่ห์


almost

เกือบจะ, แทบจะ


also

ด้วย, เช่นกัน


alternate

(ของสองสิ่ง) เกิดขึ้นสลับกัน

ทุก ๆ สอง (วัน, เดือน) เช่น จันทร์ พุธ ศุกร์


amateur

ยืมจากฝรั่งเศส amateur, จากละติน amātōr (อาม̄าโต̄ร์, “ผู้รัก”), จาก amāre (อาม̄าเร, “รัก”).

ไม่ใช่มืออาชีพ


amateurish

ไม่เก่ง, ไม่มีความชำนาญ, สมัครเล่น


ambidextrous

ถนัดทั้งด้านซ้ายและขวา


ambiguous

กำกวม, สองนัย


American

เกี่ยวกับทวีปอเมริกาเหนือและใต้ โดยเฉพาะสหรัฐอเมริกา


amiable

น่ารัก, น่าเป็นมิตร, น่าคบ


amorous

แสดงความรัก (โดยเฉพาะทางเพศ)


anew

อีกครั้ง, ในวิธีใหม่หรือวิธีที่แตกต่างไปจากเดิม


angelic

/ænˈd͡ʒɛlɪk/

ท่าทางหรือการกระทำที่ใจดีมีเมตตาเหมือนเทวดา


Anglican

เกี่ยวกับนิกายอังกฤษ


Anglo-Saxon

เกี่ยวกับคนที่มีพื้นเพมาจากประเทศอังกฤษ

เกี่ยวกับภาษาอังกฤษที่ใช้ก่อน ค.ศ. 1150


angular

เป็นมุมหรือมุมแหลม


annotated

(ใช้เกี่ยวกับหนังสือ ฯลฯ) มีหมายเหตุประกอบคำอธิบายหรือข้อมูลเพิ่มเติมเนื้อเรื่อง


anomalous

ที่วิปริตผิดธรรมดา


anon

รูปย่อของคำว่า anonymous

นิรนาม, ไม่ปรากฏนามผู้แต่ง


anonymous

จากละตินช่วงปลายanonymus (อาโนนืมุซ) ยืมเมื่อประมาณ ค.ศ. 1600, จากกรีกโบราณ ᾰ̓νώνῠμος (anṓnumos, “ไม่มีชื่อ”) ประสมขึ้นจาก ᾰ̓ν- (an-, “ไม่”) + ὄνῠμᾰ (ónuma) ซึ่งเป็นภาษาถิ่น Aeolic และ Doric ของ ὄνομᾰ (ónoma, “ชื่อ”)

ที่ไม่รู้จักชื่อหรือปกปิดชื่อ

ที่ทำ ที่เขียน ฯลฯ โดยผู้ไม่ประสงค์จะออกนาม, นิรนาม


answerable

อธิบายและให้เหตุผลของการกระทำได้, รับผิดชอบ


Antarctic

บริเวณที่หนาวที่สุดทางขั้วโลกใต้


antenatal

เกี่ยวกับการดูแลหญิงมีครรภ์ก่อนคลอด


anticlockwise

ทวนเข็มนาฬิกา


counter-clockwise

(อเมริกัน) ทวนเข็มนาฬิกา


antics

พหูพจน์ เพศชายของ antic


antiquated

ล้าสมัยและไม่เหมาะสมกับโลกปัจจุบัน


antique

antique shop

ร้านขายวัตถุโบราณ

เก่าแก่, โบราณ


antiseptic

ที่ระงับเชื้อ, ที่ป้องกันการติดเชื้อ


antisocial

เป็นอันตรายหรือรบกวนผู้อื่น

ไม่ชอบอยู่กับคนอื่น, ต่อต้านสังคม


anyhow

(ใช้เพื่อเพิ่มเติมข้อคิดหรือเหตุผล) อย่างไรก็ตาม

(ใช้ในการพูดหรือเขียนเป็นการแย้งกับสิ่งที่พูดหรือเขียนก่อนหน้านี้) อย่างไรก็ดี

(ใช้ในการแก้คำพูดหรือการทำให้ถูกต้องชัดเจนยิ่งขึ้น) อย่างน้อย

ใช้เป็นการขัดจังหวะเพื่อเปลี่ยนเรื่องหรือกลับไปหาเรื่องที่ได้อภิปรายหรือปรึกษากันก่อนหน้านี้

อย่างไม่ระมัดระวัง, ไม่เป็นระเบียบ


anyplace

(ปกติใช้ในประโยคปฏิเสธหรือคำถาม) ที่ใด, ตรงไหน


apart

แยกออกจากกัน, ห่างจากกัน

แตกเป็นชิ้นเล็กชิ้นน้อย


apathetic

ไม่สนใจ หรือไม่แยแส


apiece

แต่ละฝ่าย, แต่ละข้าง, แต่ละชิ้น


apologetic

รู้สึกเสียใจต่อการกระทำ, เป็นการขอโทษหรือขออภัย


apparent

(ใช้หน้าคำนามเท่านั้น) เหมือนจริงแต่อาจจะไม่เป็นจริงก็ได้

ชัดเจน, แจ่มแจ้ง


appealing

น่าสนใจ, น่าสนุก

ที่ขอให้ช่วย, เป็นการอ้อนวอน


appetizing

(ใช้เกี่ยวกับอาหาร ของกิน) สวยหรือกลิ่นหอมชวนรับประทาน


applicable

(ไม่ใช้หน้าคำนาม) ใช้ได้, เหมาะสม, สอดคล้อง


applied

(ใช้เกี่ยวกับการเรียน) ประยุกต์, การศึกษาเพื่อนำหลักวิชาไปใช้


appreciable

มีคุณค่า, สำคัญ


appreciative

รู้สึกหรือแสดงความพอใจหรือชื่นชม

สำนึกในบุญคุณ


apprehensive

วิตกหรือหวั่นเกรงว่าจะมีสิ่งใดสิ่งหนึ่งเกิดขึ้น


approachable

มีไมตรีจิตและโอภาปราศรัย

(ไม่ใช้หน้าคำนาม) เข้าถึงได้


appropiate

เหมาะสมหรือถูกต้องสำหรับสถานการณ์ บุคคล การใช้สอย


approving

แสดงการสนับสนุนหรือความชื่นชม


approx

การสะกดแบบอื่นของ approx.


approximate

ประมาณ, โดยประมาณ


apt

apt to do

มักจะทำเช่นนั้น

เหมาะสมในสถานการณ์เฉพาะ


aquatic

เกี่ยวกับน้ำ, บนน้ำ ในน้ำ หรือใกล้น้ำ


Arab

เกี่ยวกับอาหรับ, เกี่ยวกับชาวอาหรับ


arable

(กสิกรรม) เกี่ยวกับการปลูกพืชผลเพื่อจำหน่ายไม่ใช่การเลี้ยงสัตว์


arbitrary

ทำตามใจชอบ, ไม่มีเหตุผลหรือหลักเกณฑ์


archaeological

เกี่ยวกับโบราณคดี


archeological

(อเมริกัน) เกี่ยวกับโบราณคดี


architectural

เกี่ยวกับสถาปัตยกรรม


ardent

แสดงความรู้สึกชอบใครหรือชอบอะไรอย่างรุนแรง


arguable

อาจจะเป็นจริง, ที่ใช้เหตุผลสนับสนุนได้

อาจจะไม่เป็นจริง, ที่ใช้เหตุผลในการโต้แย้งได้


argumentative

ชอบเถียง, ชอบโต้แย้ง


arid

(ใช้กับที่ดินหรือภูมิอากาศ) แห้งผาก, แล้ง


armed

ถือปืนหรืออาวุธอย่างอื่น, ใช้อาวุธ


armoured

(ใช้กับยานพาหนะ) หุ้มเกราะ


armored

(อเมริกัน), (ใช้กับยานพาหนะ) หุ้มเกราะ


內行

เชี่ยวชาญ, ชำนาญ


內疚

สำนึกผิด, สำนึกในบาป


情急

ใจร้อน, กระวนกระวาย


เว้า

มีเส้นรูปนอกหรือพื้นราบโค้งหรือบุ๋มเข้าไป

เสื้อแขนเว้า


ซัง

เทียบเขมร សាំង (สาํง)


อัด

/ʔat̚˨˩/^((สัมผัส))

ตรง, เต็ม, ตรงแบน, (ใช้แก่ลักษณะด้านหน้า)

หน้าอัด

สิงห์อัด


เซา

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน เซา, ลาว ເຊົາ (เซ็า), คำเมือง ᨪᩮᩢᩣ (เซัา), เขิน ᨪᩮᩢᩣ (เซัา), ไทลื้อ ᦌᧁ (เซา), ไทใหญ่ သဝ်း (ส๊ว), ไทใต้คง ᥔᥝᥰ (เส๊า), อาหม 𑜏𑜧 (สว์)

ง่วงงุน, เหงาหงอย


ถืก

เทียบจีนยุคกลาง觸 (MC tsyhowk, “สัมผัส, โดน”); ร่วมเชื้อสายกับไทย ถูก, คำเมือง ᨳᩪᨠ (ถูก), ลาว ຖືກ (ถืก), ไทลื้อ ᦏᦳᧅᧈ (ถุ่ก), เขิน ᨳᩪᨠ (ถูก), ไทใหญ่ ထုၵ်ႇ (ถุ่ก), ไทใต้คง ᥗᥧᥐᥴ (ถู๋ก), อาหม 𑜌𑜤𑜀𑜫 (ถุก์)

ถูก (ไม่ผิด)


ถืก

ร่วมเชื้อสายกับไทย ถูก, คำเมือง ᨳᩪᨠ (ถูก), ลาว ຖືກ (ถืก), ไทลื้อ ᦏᦳᧅᧈ (ถุ่ก), เขิน ᨳᩪᨠ (ถูก), จ้วงแบบหนง tuk

ถูก (ไม่แพง)


เถ้า

รูปเลิกใช้ของ เฒ่า


เถ้า

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *crawꟲ; ร่วมเชื้อสายกับไทย เฒ่า, คำเมือง ᨳᩮᩢ᩶ᩣ (เถั้า), ลาว ເຖົ້າ (เถ็้า), ไทลื้อ ᦏᧁᧉ (เถ้า), ไทใหญ่ ထဝ်ႈ (ถ้ว), อาหม 𑜌𑜧 (ถว์) หรือ 𑜌𑜨𑜧 (ถอ̂ว์) ，ภาษาจ้วงใต้ taeuz（โต ใหญ่ หลวง）


สบ

ยืมมาจากเขมร សព្វ (สพฺว, “ถูกต้อง; ทั้งหมด”), จากบาลี สพฺพ (“ทั้งหมด”); เทียบจ้วง soep (สบ, “พบ, เจอ”), จ้วงแบบจั่วเจียง roep,soep (รบ, สบ, “พบ,เจอ”)

สบไถง

สบสมัย


สบ

รูปแบบอื่นของ ᩈᩫ᩠ᨷ (ส็บ)


โต

ใหญ่, มีขนาดไม่เล็ก

เขาสวมเสื้อตัวโต

มีรสอย่างรสกะทิหรืออย่างถั่วลิสงคั่ว

มีขนาดใหญ่กว่าเมื่อเทียบกัน

มะพร้าวโตกว่ามะไฟ

มะเขือเทศโตกว่ามะเขือพวง


โต

เลอเวือะตะวันออก


ดัง

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ɗaŋᴬ; ร่วมเชื้อสายกัยจ้วง ndaeng

เกิดเสียงขึ้นหรือทำให้เสียงเกิดขึ้นอย่างแรง

กลองดัง

เสียงดัง

นักร้องดัง

นักการเมืองคนดัง

เป็นที่รู้จักหรือโจษขานกันทั่วไป

ละครเรื่องนี้ดังมาก

ข่าวดัง


ดัง

รูปแบบอื่นของ ᨯᩢ᩠ᨦ (ดัง)


ม่วน

รูปแบบอื่นของ ᨾ᩠ᩅ᩵ᩁ (มว่ร)


ม่วน

ร่วมเชื้อสายกับไทย มล่อน, คำเมือง ᨾ᩠ᩅ᩵ᩁ (มว่ร), ลาว ມ່ວນ (ม่วน), เขิน ᨾ᩠ᩅ᩵ᩁ (มว่ร), ไทลื้อ ᦷᦙᧃᧈ (โม่น), ไทดำ ꪣ꪿ꪺꪙ (มั่วน), ไทใหญ่ မူၼ်ႈ (มู้น), อาหม 𑜉𑜤𑜃𑜫 (มุน์) หรือ 𑜈𑜤𑜃𑜫 (บุน์)


อ้าย

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน อ้าย, ลาว ອ້າຍ (อ้าย), คำเมือง ᩋ᩶ᩣ᩠ᨿ (อ้าย), เขิน ᩋ᩶ᩣ᩠ᨿ (อ้าย), ไทลื้อ ᦀᦻᧉ (อ้าย), ไทดำ ꪮ꫁ꪱꪥ (อ้าย), ไทใหญ่ ဢၢႆႈ (อ้าย)

/ʔaːj˥˩/^((สัมผัส))

ต้น, หนึ่ง, ในคำว่า เดือนอ้าย


ฟก

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *wokᴰ， ，จ้วงแบบจั่วเจียง foeg， จ้วง foeg/mbuemq

บวมช้ำ, บอบช้ำ


ฟาง

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ʰwaːŋᴬ; ร่วมเชื้อสายกับลาว ຟາງ (ฟาง)，จ้วงแบบจั่วเจียง fangz， จ้วง fangz

/faːŋ˧/^((สัมผัส))

เห็นไม่ถนัด, ทำให้เห็นไม่ถนัด

ตาฟาง


เฝือ

ร่วมเชื้อสายกับลาว ເຝືອ (เฝือ), คำเมือง ᨺᩮᩥᩬᩋ (เฝิออ), เขิน ᨺᩮᩨᩬ (เฝือ); เทียบไทใหญ่ ၽိူဝ်ႈ (เผิ้ว)

/fɯa̯˩˩˦/^((สัมผัส))

รก, ไร้ระเบียบ, ยุ่ง

ไม่ชัดเจน, คลุมเครือ

ข้อความยังเฝืออยู่

มีมากจนซ้ำซากน่าเบื่อ

เจอกันจนเฝือ


ลำ

ล้ำ, ยิ่ง, ล้น


ลำ

รูปแบบอื่นของ ᩃᩣᩴ (ลาํ)


น้ำตาล

สีคล้ายสีน้ำตาลหม้อที่เคี่ยวแก่ไฟ


ဢင်းၵိတ်ႉ

ยืมมาจากไทย อังกฤษ, จากฝรั่งเศส anglais


ធំ

หรูหรา, โอ่อ่า

หยิ่ง, ทระนง


ងាយ

ยืมมาจากไทย ง่าย; ร่วมเชื้อสายกับเขมรเหนือ เงียย


好聽

ไพเราะ, เพราะ

這位歌手唱的歌很好聽！

เพลงที่นักร้องคนนี้ร้องเพราะมาก!

这位歌手唱的歌很好听！

เพลงที่นักร้องคนนี้ร้องเพราะมาก!

他是有文化的人，說的話非常好聽。

เขาเป็นคนมีการศึกษา พูดจาไพเราะมาก

Tā shì yǒuwénhuà de rén, shuō de huà fēicháng hǎotīng.

他是有文化的人，说的话非常好听。

เขาเป็นคนมีการศึกษา พูดจาไพเราะมาก


นพปฎล

มีหลังคา 9 ชั้น หมายถึง เศวตฉัตร

นพปฎลมหาเศวตฉัตร


นว

ยืมมาจากบาลี นว (“ใหม่”); เทียบสันสกฤต नव (นว, “ใหม่”)

[เสียงสมาส]
นะ-วะ-

ใหม่ (ใช้เป็นคำหน้าสมาส)


ᦂᦱᧉ

ร่วมเชื้อสายกับไทย กล้า, คำเมือง ᨠᩖ᩶ᩣ (กล้า), ลาว ກ້າ (ก้า)


ᦣᦸᧃᧉ

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *rɔːnꟲ⁴, จากไทดั้งเดิม *rwuːlꟲ; ร่วมเชื้อสายกับไทย ร้อน, คำเมือง ᩁᩬ᩶ᩁ (รอ้ร), อีสาน ฮ้อน, ลาว ຮ້ອນ (ฮ้อน), ไทดำ ꪭ꫁ꪮꪙ (ฮ้อน), ไทขาว ꪭꪮꪙꫂ, ไทใหญ่ ႁွၼ်ႉ (ห๎อ̂น), ไทใต้คง ᥞᥩᥢᥳ (ห๎อ̂น), พ่าเก ꩭွꩫ် (หอ̂น์), อาหม 𑜍𑜨𑜃𑜫 (รอ̂น์), แสก รูน


ᦶᦗᧂ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *beːŋᴬ; ร่วมเชื้อสายกับไทย แพง, คำเมือง ᨻᩯ᩠ᨦ (แพง), ลาว ແພງ (แพง), ไทใหญ่ ပႅင်း (แป๊ง), จ้วง bengz, จ้วงแบบหนง biangz หรือ byangz


ᦵᦓᦲᧉᦷᦎ

ᦵᦓᦲᧉ (เนี้, “เนื้อ”) + ᦷᦎ (โต, “ตัว”); ความหมายที่หมายถึง สุขภาพ อาจเป็นยืมความหมายจากจีน 身體 /身体 (shēntǐ, “ร่างกาย, สุขภาพ”)

เกี่ยวกับร่างกาย, ทางร่างกาย


ᦷᦜᧂ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ʰluəŋᴬ (“ใหญ่”); ร่วมเชื้อสายกับไทย หลวง, คำเมือง ᩉᩖ᩠ᩅᨦ (หลวง), ลาว ຫຼວງ (หลวง), ไทใหญ่ လူင် (ลูง), อาหม 𑜎𑜤𑜂𑜫 (ลุง์), จ้วง lueng, จ้วงแบบหนง long


ຈ້າ

ພໍ່ແມ່ຂອງລາວເຕືອນວ່າຢ່າໃຊ້ການກະທຳທີ່ໂງ່ຈ້າ

พ่อแม่ของเขาเตือนว่าอย่าใช้การกระทำที่โง่เขลา

พํ่แม่ของลาวเตือนว่าอย่าใซ้กานกะทำที่โง่จ้า


ໃກ້

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *k.raɰꟲ; ร่วมเชื้อสายกับไทย ใกล้, คำเมือง ᨠᩖᩲ᩶ (ใกล้) หรือ ᨠᩖᩱ᩶ (ไกล้), ไทลื้อ ᦺᦂᧉ (ไก้), ไทใหญ่ ၵၢႆ (กาย), อาหม 𑜀𑜧 (กว์) หรือ 𑜀𑜩 (กย์), จ้วง gyawj; เทียบไทดำ ꪻꪎ꫁ (ใส้), ไทขาว ꪻꪌꫂ


ຫຼວງ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ʰluəŋᴬ (“ใหญ่”); ร่วมเชื้อสายกับไทย หลวง, คำเมือง ᩉᩖ᩠ᩅᨦ (หลวง), ไทลื้อ ᦷᦜᧂ (โหลง), ไทดำ ꪨꪺꪉ (หลัวง), ไทขาว ꪨꪺꪉ, ไทใหญ่ လူင် (ลูง), อาหม 𑜎𑜤𑜂𑜫 (ลุง์), จ้วง lueng, จ้วงแบบหนง long

[luːə̯ŋ˩(˧)]

หลวง, ที่เป็นของพระเจ้าแผ่นดิน


ຄຽວ

(ຫີ~) มีความอยากในกามคุณมาก, ร่าน


ຖືກ

เทียบจีนยุคกลาง觸 (MC tsyhowk, “สัมผัส, โดน”); ร่วมเชื้อสายกับไทย ถูก, อีสาน ถืก, คำเมือง ᨳᩪᨠ (ถูก), เขิน ᨳᩪᨠ (ถูก), ไทลื้อ ᦏᦳᧅᧈ (ถุ่ก), ไทใหญ่ ထုၵ်ႇ (ถุ่ก), ไทใต้คง ᥗᥧᥐᥴ (ถู๋ก), อาหม 𑜌𑜤𑜀𑜫 (ถุก์)

ถูก (ไม่ผิด)


ຖືກ

ร่วมเชื้อสายกับไทย ถูก, อีสาน ถืก, คำเมือง ᨳᩪᨠ (ถูก), เขิน ᨳᩪᨠ (ถูก), ไทลื้อ ᦏᦳᧅᧈ (ถุ่ก), ไทดำ ꪖꪴꪀ (ถุก), ไทใหญ่ ထုၵ်ႇ (ถุ่ก), จ้วงแบบหนง tuk

ถูก (ไม่แพง)


ເຜັດ

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *pʰetᴰˢ¹; ร่วมเชื้อสายกับไทย เผ็ด, คำเมือง ᨹᩮᩢ᩠ᨯ (เผัด), ไทลื้อ ᦵᦕᧆ (เผด), ไทดำ ꪹꪠꪸꪒ (เฝย̂ด), ไทใหญ่ ၽဵတ်း (เผ๊ต), ไทใต้คง ᥚᥥᥖᥱ (เผ่ต), พ่าเก ၸိတ် (ผิต์), อาหม 𑜇𑜢𑜄𑜫 (ผิต์)


ສົ້ມ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *sɤmꟲ (“เปรี้ยว”); ร่วมเชื้อสายกับไทย ส้ม, ไทดำ ꪶꪎ꫁ꪣ (โส้ม), ไทใหญ่ သူမ်ႈ (สู้ม), อาหม 𑜏𑜤𑜪 (สุํ), จ้วง soemj


ທຳອິດ

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน ตำอิด

ຄັ້ງທຳອິດ

ສະບັບທຳອິດ


ຈີກ

ร่วมเชื้อสายกับไทย ฉีก, เขิน ᩈᩦ᩠ᨠ (สีก), ไทลื้อ ᦉᦲᧅᧈ (สี่ก), ไทดำ ꪊꪲꪀ (จิก), ไทใหญ่ သိၵ်ႇ (สิ่ก), พ่าเก ꩬိက် (สิก์) หรือ ꩡိက် (จิก์), อาหม 𑜏𑜢𑜀𑜫 (สิก์)

[t͡ɕiːk̚˥˥˨]


ໂລຫິດ

ยืมมาจากบาลี โลหิต หรือสันสกฤต लोहित (โลหิต)


ແນວໃດ

ແນວ (แนว, “แนว, อย่าง”) + ໃດ (ใด, “ใด”); ร่วมเชื้อสายกับไทดำ ꪵꪙꪫꪻꪒ (แนวใด)

[nɛːw˩˨.daɰ˩˨]

อย่างไร, อย่างใด


ຫຼວງຫຼາຍ

ຫຼວງ (หลวง, “หลวง”) + ຫຼາຍ (หลาย, “หลาย”)

ຫລວງຫລາຍ
หลวงหลาย
ຫລວງຫລາຽ
หลวงหลาย

[luːə̯ŋ˥˧˧.laːj˥˧˧]

หลายหลวง, มากมาย


ຕະຫລົກ

รูปแบบอื่นของ ຕະຫຼົກ (ตะหล็ก)


ຕະຫຼົກ

ຕະຫລົກ
ตะหล็ก
ຕລົກ
ตล็ก


ປາກຫວານ

ປາກ (ปาก, “ปาก”) + ຫວານ (หวาน, “หวาน”)

[paːk̚˥˥˨.ʋaːn˥˧˧]


ຫຼ້າ

ร่วมเชื้อสายกับไทย ล่า, อีสาน หล้า หรือ หล่า, คำเมือง ᩉᩖ᩶ᩣ (หล้า), เขิน ᩉᩖ᩶ᩣ (หล้า), ไทลื้อ ᦜᦱᧉ (หล้า), ไทใหญ่ လႃႈ (ล้า)

ล่า (เร็ว ๆ นี้)

ຫຼ້າສຸດ

ຂ່າວຫຼ້າ

ล่า (ช้า, สาย)

ຫຼ້າຊ້າ

ຫຼ້າຫຼັງ

ມາຫຼ້າ

อ่อนสุด, คนเล็ก

ນ້ອງຫຼ້າ

ລູກຫຼ້າ


ສຸພາບ

[suʔ˧˥.pʰaːp̚˥˨]

[suʔ˩˨.pʰaːp̚˧˦]


ຂາບ

ยืมมาจากไทย ขาบ (Kerr, 1972)


訝しい

น่าสงสัย, ดูมีพิรุธ


悄然

ทุกข์ใจ; เศร้าใจ


ยักษ์

ยืมมาจากสันสกฤต यक्ष (ยกฺษ); เทียบบาลี ยกฺข

มีลักษณะหรืออาการอย่างยักษ์

ใจยักษ์

หน้ายักษ์

มีลักษณะใหญ่เป็นพิเศษในพวก

ปลาหมึกยักษ์


ต่าง ๆ

คำซ้ำ ของ ต่าง

/taːŋ˨˩.taːŋ˨˩/^((สัมผัส))

หลายอย่างซึ่งผิดกัน


nosy

ที่สอดรู้สอดเห็น


verfahren

[fɛɐ̯ˈfaːʁən]

ที่ยุ่งเหยิง, ที่ซับซ้อน

Die Situation ist völlig verfahren.

สถานการณ์นี้ซับซ้อนมาก


ขี้เลื่อย

ขี้ + เลื่อย

/kʰiː˥˩.lɯa̯j˥˩/^((สัมผัส))


เสีย

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *siəᴬ¹; ร่วมเชื้อสายกับอีสาน เสีย, ลาว ເສຍ (เสย), คำเมือง ᩈ᩠ᨿᩮ (เสย), เขิน ᩈ᩠ᨿᩮ (เสย), ไทลื้อ ᦵᦉ (เส), ไทดำ ꪎꪸ (สย̂), ไทใหญ่ သေ (เส), ไทใต้คง ᥔᥥᥴ (เส๋), พ่าเก ꩬေ (เส), อาหม 𑜏𑜦𑜧 (เส)

/sia̯˩˩˦/^((สัมผัส))

เด็กอะไรนิสัยเสียมาก

น้ำในคลองหลังบ้านเป็นน้ำเสีย อย่าให้เด็ก ๆ ลงไปเล่นกันล่ะ

การมองดวงอาทิตย์โดยตรงเป็นเวลานาน อาจทำให้ตาเสียได้

อย่ากินแกงเสีย จะปวดท้อง


จม

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *cɤmᴬ; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨧᩫ᩠ᨾ (จ็ม), ลาว ຈົມ (จ็ม), ไทลื้อ ᦈᦳᧄ (จุม), ไทใหญ่ ၸူမ် (จูม), อาหม 𑜋𑜤𑜉𑜫 (ฉุม์), จ้วง caem ，ภาษาจ้วงใต้ joem

เรียกลวดลายที่ไม่เด่น ว่า ลายจม


ก้นกระดก

ลืมตัวเพราะถูกเยินยอ


กระชังก้นรั่ว

กฺระ-ชัง-ก้น-รั่ว

สุรุ่ยสุร่าย, ไม่รู้จักเก็บหอมรอมริบ, ไม่ประหยัด


กระดูกอ่อน

กระดูก + อ่อน, เป็นศัพท์บัญญัติสำนักงานราชบัณฑิตยสภาของ cartilage

กฺระ-ดูก-อ่อน

/kra˨˩.duːk̚˨˩.ʔɔːn˨˩/^((สัมผัส))

ที่ยังไม่มีความจัดเจนในการต่อสู้

นักมวยคนนี้กระดูกอ่อน ขึ้นชกครั้งแรกก็แพ้เขาแล้ว


กลางเก่ากลางใหม่

กลาง + เก่า + กลาง + ใหม่

กฺลาง-เก่า-กฺลาง-ไหฺม่

ไม่เก่าไม่ใหม่


กำลังกินกำลังนอน

กำ-ลัง-กิน-กำ-ลัง-นอน

/kam˧.laŋ˧.kin˧.kam˧.laŋ˧.nɔːn˧/^((สัมผัส))

อยู่ในวัยกินวัยนอน

เด็กกำลังกินกำลังนอน


กิ่งก้อย

เล็ก, เล็กนิดเดียว

หัวเท่ากิ่งก้อย


กินเกลือกินกะปิ

กิน + เกลือ + กิน + กะปิ

กิน–เกฺลือ–กิน–กะ–ปิ

/kin˧.klɯa̯˧.kin˧.ka˨˩.piʔ˨˩/^((สัมผัส))

อดทนต่อความลำบากยากแค้น

เขาเคยกินเกลือกินกะปิมาด้วยกัน


小

เยาว์, ซึ่งอายุน้อย


บวก

ยืมมาจากเขมรเก่า បូក (ปูก); ร่วมเชื้อสายกับเขมร បូក (บูก), ลาว ບວກ (บวก)

ที่เป็นไปในทางสนับสนุน ทางดี หรือเชิงสร้างสรรค์

มองในทางบวก

เรียกจำนวนเลขที่มีค่ามากกว่าศูนย์ ว่า จำนวนบวก


บริวาร

ยืมมาจากสันสกฤต परिवार (ปริวาร) หรือบาลี ปริวาร

ดาวบริวาร


วิกฤต

จากสันสกฤต विकृति (วิกฺฤติ)

[เสียงสมาส]
วิ-กฺริด-ตะ-

อยู่ในขั้นอันตราย, ร้ายแรง, หรือน่าเป็นห่วง

สังคมเข้าขั้นวิกฤติ

เหตุการณ์วิกฤติ

อยู่ในช่วงหัวเลี้ยวหัวต่อ

จุดวิกฤติ


ไฮ้

รูปแบบอื่นของ ᩁᩱ᩶ (ไร้)


เฮือก ๆ

อาการที่ถอนใจใหญ่ซ้ำ ๆ ด้วยความกลัดกลุ้ม


да

ร่วมเชื้อสายกับจีนกลาง大 (dà)


ແຫລ້

รูปล้าสมัยของ ແຫຼ້ (แหล้)


อสงไขย

ยืมมาจากบาลี อสงฺเขยฺย; เทียบสันสกฤต असङ्ख्य (อสงฺขฺย, “นับไม่ถ้วน”)

/ʔa˨˩.soŋ˩˩˦.kʰaj˩˩˦/^((สัมผัส))

มากมายจนนับไม่ถ้วน


ออน

รูปแบบอื่นของ ᩋᩬᩁ (ออร)


ออน

รูปแบบอื่นของ ᩋᩬᩁ (ออร)


บก

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ɓokᴰ; ร่วมเชื้อสายกับอีสาน บก, ลาว ບົກ (บ็ก), คำเมือง ᨷᩫ᩠ᨠ (บ็ก), เขิน ᨷᩫ᩠ᨠ (บ็ก), ไทลื้อ ᦷᦢᧅ (โบก), ไทดำ ꪶꪚꪀ (โบก), ไทใหญ่ မူၵ်း (มู๊ก, “ลดลง”), จ้วง mboek

แห้ง, พร่อง, ลดลง

นมบกอกพร่อง

ย่อยยับหมดกำลัง

โจมปรปักษบกบาง


บก

รูปแบบอื่นของ ᨷᩫ᩠ᨠ (บ็ก)


จาง

/t͡ɕaːŋ˧/^((สัมผัส))

น้อยไป, ลดไป, ไม่เข้ม, (โดยมากใช้แก่สี รส กลิ่น)


จาง

กับเข้าจางขนาด


จัก

ร่วมเชื้อสายกับอาหม 𑜋𑜀𑜫 (ฉก์), จ้วงแบบจั่วเจียง zaek (จัก, “ผ่า”)

/t͡ɕak̚˨˩/^((สัมผัส))

เป็นแฉก ๆ หรือหยัก ๆ


จัก

เลอเวือะตะวันออก


ขี้ชิ

/xiː˦˦ʔ.t͡ɕiʔ˦˥/

รูปแบบอื่นของ ᨡᩦ᩶ᨩᩥ (ขี้ชิ)


ฝ้า

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ʰwɯəꟲ (“เมฆ”); ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨺ᩶ᩣ (ฝ้า), เขิน ᨺ᩶ᩣ (ฝ้า), ลาว ຝ້າ (ฝ้า) หรือ ເຝື້ອ (เฝื้อ), ไทลื้อ ᦚᦱᧉ (ฝ้า), ไทใหญ่ ၽႃႈ (ผ้า) หรือ ၾႃႈ (ฝ้า), จ้วงแบบจั่วเจียง paj, จ้วง baj/fwjปู้อี veac, แสก เวี̂ย

/faː˥˩/^((สัมผัส))

ขุ่นมัวไม่ผ่องใส (ใช้แก่ผิว)

กระจกฝ้า

เพชรเป็นฝ้า

เรียกหน้าที่มีลักษณะเป็นจุดหรือรอยผื่นสีคล้ำ ๆ


ฟาย

แผลงมาจาก ควาย


ราง

/raːŋ˧/^((สัมผัส))

ไม่กระจ่าง, ไม่ชัดเจน


ริ่น

สั้น (ใช้กับผม)


ค้าน

/kʰaːn˦˥/^((สัมผัส))

ที่ไม่เห็นด้วย, ที่ตรงกันข้าม

ฝ่ายค้าน


ค้าน

รูปแบบอื่นของ ᨣᩕ᩶ᩣ᩠ᨶ (คร้าน)


經濟

ที่เกี่ยวกับเศรษฐกิจหรือเศรษฐศาสตร์

經濟蕭條

เศรษฐกิจตกต่ำ

经济萧条

เศรษฐกิจตกต่ำ

經濟衰退

เศรษฐกิจถดถอย

经济衰退

เศรษฐกิจถดถอย

經濟形勢

สภาพทางเศรษฐกิจ

经济形势

สภาพทางเศรษฐกิจ

經濟趨勢

แนวโน้มทางเศรษฐกิจ

经济趋势

แนวโน้มทางเศรษฐกิจ

經濟繁榮

ความเจริญทางเศรษฐกิจ

经济繁荣

ความเจริญทางเศรษฐกิจ

社會經濟發展

การพัฒนาเศรษฐกิจและสังคม

社会经济发展

การพัฒนาเศรษฐกิจและสังคม

ที่เกี่ยวกับมูลค่าทางเศรษฐกิจหรือเศรษฐศาสตร์

經濟損失

ความสูญเสีย/ความเสียหายทางเศรษฐกิจ

经济损失

ความสูญเสีย/ความเสียหายทางเศรษฐกิจ

經濟效益

ผลตอบแทนทางเศรษฐกิจ

经济效益

ผลตอบแทนทางเศรษฐกิจ

ประหยัด; ตระหนี่


另外

一個經歷過失戀的人還會愛上另外的人嗎？

คนที่มีประสบการณ์เลิกรา จะตกหลุมรักคนอื่นได้หรือไม่?

Yīge jīnglì guò shīliàn de rén hái huì àishàng lìngwài de rén ma?

一个经历过失恋的人还会爱上另外的人吗？


主要

สำคัญที่สุด; สำคัญ; หลัก


左右

ประมาณ, ราว (ใช้ต่อหลังจำนวนหรือปริมาณ)

他身高可能在三米左右。

เขาน่าจะสูงราวสามเมตร

價值十元左右。

มันมีค่าประมาณสิบหยวน

价值十元左右。

มันมีค่าประมาณสิบหยวน

八點鐘左右

ราวแปดนาฬิกา

八点钟左右

ราวแปดนาฬิกา


ก้นกุฏิ

ที่สนิทเป็นที่ไว้วางใจได้


กระง่องกระแง่ง

อาการที่เดินหรือเคลื่อนไหวไม่ถนัดเพราะร่างกายไม่แข็งแรง


กระจุกกระจิก

ความกระจุกกระจิก (noun-from-adj)

กฺระ-จุก-กฺระ-จิก

/kra˨˩.t͡ɕuk̚˨˩.kra˨˩.t͡ɕik̚˨˩/^((สัมผัส))

เล็ก ๆ น้อย ๆ, เบ็ดเตล็ดคละกัน

ในกระเป๋าถือมีแต่ของกระจุกกระจิก


กระจุ๋มกระจิ๋ม

แผลงมาจาก จุ๋มจิ๋ม

ความกระจุ๋มกระจิ๋ม (noun-from-adj)

กฺระ-จุ๋ม-กฺระ-จิ๋ม

/kra˨˩.t͡ɕum˩˩˦.kra˨˩.t͡ɕim˩˩˦/^((สัมผัส))

เล็ก ๆ น้อย ๆ น่าเอ็นดู

เธอมีปากกระจุ๋มกระจิ๋ม


กระโชกโฮกฮาก

อาการพูดกระชากหรือกระแทกเสียงไม่น่าฟัง


กระเซอะกระเซิง

ความกระเซอะกระเซิง (noun-from-adj)

กฺระ-เซอะ-กฺระ-เซิง

/kra˨˩.sɤʔ˦˥.kra˨˩.sɤːŋ˧/^((สัมผัส))

อาการที่ซัดเซไปโดยไม่มีจุดหมายว่าจะไปแห่งใด


กระเซิง

/kra˨˩.sɤːŋ˧/^((สัมผัส))

ยุ่งเหยิง, รุงรัง

ผมเป็นกระเซิง


กระด้างกระเดื่อง

ไม่อ่อนน้อม, เอาใจออกหาก ไม่ยอมอ่อนน้อมอย่างเคย


กระแด่ว ๆ

อาการดิ้นอยู่กับที่


กระโดกกระเดก

ความกระโดกกระเดก (noun-from-adj)

กฺระ-โดก-กฺระ-เดก

/kra˨˩.doːk̚˨˩.kra˨˩.deːk̚˨˩/^((สัมผัส))

มีกิริยามารยาทไม่เรียบร้อย


กระเตาะกระแตะ

เตาะ ๆ แตะ ๆ

อาการที่เด็กเริ่มสอนเดิน

ป้อแป้, ไม่แข็งแรง


กระป๋อหลอ

เหลอ (ใช้แก่หน้า)


กระผีกริ้น

นิดหน่อย, น้อยมาก, เล็กน้อย


กระย่องกระแย่ง

ไม่ถนัด, ไม่แข็งแรง


กระสัน

พระขรรค์เหน็บกระสันอยู่เป็นนิจ


กรีด

เสียงร้องอันแหลม


กรุยกราย

เดินทำทีท่าเจ้าชู้

มีท่าทางหยิบหย่ง


กฤด

อันกระทำแล้ว


กฤษฎาภินิหาร

* แผลงมาจาก กฤดาภินิหาร

มีอภินิหารที่ทำไว้


กฤษฎา

ยืมมาจากสันสกฤต कृष्टा (กฺฤษฺฏา)

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}


กลมกล่อม

ที่เข้ากันพอดี (ใช้แก่รสหรือเสียง)


กลวง

ร่วมเชื้อสายกับ จ้วง gueng (กวง-กลวง), จ้วงแบบจั่วเจียง gyueng (กยวง-กลวง)

เป็นรูเป็นโพรงข้างใน, ไม่ตัน


กล้วย

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *kluəjꟲ; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨠᩖ᩠ᩅ᩠᩶ᨿ (กลว้ย) หรือ ᨠ᩠ᩃ᩠ᩅ᩠᩶ᨿ (กลว้ย), ลาว ກ້ວຍ (ก้วย), ไทลื้อ ᦂᦽᧉ (โก้ย), ไทดำ ꪀ꫁ꪺꪥ (กั้วย), ไทขาว ꪀꪺꪥꫂ, ไทใหญ่ ၵူၺ်ႈ (กู้ญ), อาหม 𑜀𑜤𑜐𑜫 (กุญ์), ปู้อี joic, จ้วง gyoij
ความหมาย 5-6 ใช้แทนคำว่า ควย ซึ่งออกเสียงคล้ายกัน

เรื่องนี้กล้วยมากสำหรับผม


กลับตาลปัตร

กลับ + ตาลปัตร

กฺลับ-ตา-ละ-ปัด

ที่เปลี่ยนเป็นตรงกันข้ามแบบพลิกหน้ามือเป็นหลังมือ


กลางแปลง

/klaːŋ˧.plɛːŋ˧/^((สัมผัส))

ที่แสดงหรือเล่นเป็นต้นในที่แจ้ง

โขนกลางแปลง

หนังกลางแปลง

คล้องช้างกลางแปลง


กลาย

ร่วมเชื้อสายกับลาว ກາຍ (กาย), ไทลื้อ ᦂᦻ (กาย), ไทใหญ่ ၵၢႆ (กาย); เทียบเขมร ក្លាយ (กฺลาย), มอญ ကၠဲာ (กฺลัวา), เวียดนาม trái (จ๊าย)


กลาย

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *klaːjᴬ; ร่วมเชื้อสายกับลาว ກາຍ (กาย)，จ้วง gyai

ปีที่ล่วงหรือเปลี่ยนไปแล้วปีหนึ่ง, ปีกลาย


กว้าง

จากจีนยุคกลาง廣 (MC kwangX); ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨠ᩠ᩅ᩶ᩣ᩠ᨦ (กว้าง), ลาว ກວ້າງ (กว้าง), ไทลื้อ ᦦᦱᧂᧉ (กว้าง), ไทใหญ่ ၵႂၢင်ႈ (กฺว้าง), พ่าเก ကင် (กง์), อาหม 𑜀𑜤𑜨𑜂𑜫 (กุอ̂ง์), 𑜀𑜨𑜂𑜫 (กอ̂ง์), หรือ 𑜀𑜂𑜫 (กง์), ปู้อี gvaangs, จ้วง gvangq; เทียบสุ่ย faangc, ต้งใต้ kuangt

/kwaːŋ˥˩/^((สัมผัส))

ไม่แคบ, แผ่ออกไป


กว้าง

รูปแบบอื่นของ ᨠ᩠ᩅ᩶ᩣ᩠ᨦ (กว้าง)


กว้างขวาง

กว้าง + ขวาง

กฺว้าง-ขฺวาง

/kwaːŋ˥˩.kʰwaːŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

รู้จักคนมากและมีคนรู้จักมาก


กว้างใหญ่

กว้าง + ใหญ่

กฺว้าง-ไหฺย่

กว้างและใหญ่


ฟรี

ยืมมาจากอังกฤษ free

วันนี้ฟรี

ล้อฟรี


ฟอน

ร่วมเชื้อสายกับ จ้วง faez fonz (ไฟฟอน-กองไฟกองฟอน), จ้วงแบบจั่วเจียง faez fonz (ไฟฟอน-กองไฟกองฟอน)

/fɔːn˧/^((สัมผัส))

ย่อยยับ, แหลก

ฟันฟอน

ที่ไหม้เป็นจุรณ, ที่ไหม้เป็นขี้เถ้า

กองฟอน


ฟั่นเฟือน

ฟั่น + เฟือน

หลงใหล, เคลิบเคลิ้ม

คุ้มดีคุ้มร้าย


ฟั่นเฝือ

รกชัฏ, ยุ่งเหยิง


ฟุ่มเฟือย

ฟุ่ม + เฟือย

ใช้จ่ายเกินควร


ฟูม

อาบ, โซม, ท่วม, อูม


เฟือน

หลง ๆ ลืม ๆ, เลือน


ถนิมสร้อย

หนักไม่เอาเบาไม่สู้, เหยาะแหยะ, บอบบาง


ถมึงทึง

ลักษณะหน้าตาที่บูดบึ้งไม่ยิ้มแย้ม, หน้าตาน่ากลัว


ถลาก

ถากไปถูกเพียงผิว ๆ


ถวัล

ยืมมาจากบาลี ถูล; เทียบสันสกฤต स्थूल (สฺถูล)

[เสียงสมาส]
ถะ-หฺวัน-ละ-

ถวัลพัสตร์


ถ่อง

/tʰɔŋ˨˩/^((สัมผัส))

งาม, อร่าม, แจ่มใส, รุ่งเรือง

ชัด, แน่, แท้, เที่ยง, จะแจ้ง


ถ่อย

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน ถ่อย, ลาว ຖ່ອຍ (ถ่อย), คำเมือง ᨳᩬ᩠᩵ᨿ (ถอ่ย), เขิน ᨳᩭ᩵ (ถอย่), ไทลื้อ ᦏᦾᧈ (ถ่อ̂ย)

/tʰɔj˨˩/^((สัมผัส))

ชั่ว, เลว, ทราม


ถัด

/tʰat̚˨˩/^((สัมผัส))

รองลงไป, ต่อไป


ถาวร

ยืมมาจากบาลี ถาวร; เทียบสันสกฤต स्थावर (สฺถาวร); ร่วมเชื้อสายกับลาว ຖາວອນ (ถาวอน) หรือ ຖາວະລະ (ถาวะละ), คำเมือง ᨳᩣᩅᩬᩁ (ถาวอร) หรือ ᨳᩣᩅᩁ (ถาวร); ร่วมรากกับ สถาพร and สถาวร

[เสียงสมาส]
ถา-วอ-ระ-

/tʰaː˩˩˦.wɔːn˧/^((สัมผัส))

/tʰaː˩˩˦.wɔː˧.ra˦˥./

มั่นคง, ยั่งยืน, คงทน


ถิร

มั่นคง, แข็งแรง


ถึก

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *tʰɤkᴰ (“สัตว์หนุ่มตัวผู้”), จากจีนยุคกลาง特 (MC dok, “วัวตัวผู้”); ร่วมเชื้อสายกับลาว ເຖິກ (เถิก), ไทใหญ่ ထိုၵ်း (ถึ๊ก), อาหม 𑜌𑜢𑜤𑜀𑜫 (ถึก์), จ้วง daeg (ตัก "ตัวผู้") , จ้วงแบบจั่วเจียง taeg (ถัก "ตัวผู้")

/tʰɯk̚˨˩/^((สัมผัส))

เปลี่ยว, หนุ่ม (ใช้แก่วัวควายตัวผู้)

วัวถึก

ควายถึก

เข้มแข็ง, อดทน, บึกบึน


splendid

งดงาม, วิเศษ


ถูก

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨳᩪᨠ (ถูก), ปักษ์ใต้ ทู๊ก, อีสาน ถืก, ลาว ຖືກ (ถืก), ไทลื้อ ᦏᦳᧅᧈ (ถุ่ก), เขิน ᨳᩪᨠ (ถูก), ไทดำ ꪖꪴꪀ (ถุก), ไทใหญ่ ထုၵ်ႇ (ถุ่ก), จ้วงแบบหนง tuk

/tʰuːk̚˨˩/^((สัมผัส))

มีราคาต่ำ, ไม่แพง

ของถูก


เถกิง

สูงศักดิ์, รุ่งเรือง

กึกก้อง, ลั่นลือ


เถลิง

จากเขมร ថ្លើង (ถฺเลิง) หรือ លើង (เลิง)

/tʰa˨˩.lɤːŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

ขึ้นหนุ่ม, ขึ้นเปลี่ยว


เถิก

/tʰɤːk̚˨˩/^((สัมผัส))

เถลิก, ลักษณะของหน้าผากที่ผมถอยร่นสูงขึ้นไปหรือขึ้นอยู่สูงกว่าปรกติ


เถื่อน

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *C̬.tɯənᴮ; ร่วมเชื้อสายกับลาว ເຖື່ອນ (เถื่อน), ไทลื้อ ᦵᦏᦲᧃᧈ (เถี่น), ไทใหญ่ ထိူၼ်ႇ (เถิ่น), ไทใต้คง ᥗᥫᥢᥱ (เถ่อ̂น), อ่ายตน ထိုꩫ် (ถึน์), อาหม 𑜌𑜢𑜤𑜃𑜫 (ถึน์), จ้วง duenq (บางท้องถิ่น), จ้วงแบบจั่วเจียง twenq (เถื่อน)

/tʰɯa̯n˨˩/^((สัมผัส))

ห่างไกลจากที่อยู่ของคน, ห่างไกลจากความเจริญ, มักใช้ประกอบคำ ป่า เป็น ป่าเถื่อน

ไม่ถูกต้องตามกฎหมาย

เหล้าเถื่อน

ฝิ่นเถื่อน

ปืนเถื่อน

หมอเถื่อน


เฝื่อน

/fɯa̯n˨˩/^((สัมผัส))

รสที่เจือฝาดและขื่นอย่างรสดีเกลือ

วางหน้าไม่สนิทเหมือนกินของมีรสเฝื่อน


แฝง

ร่วมเชื้อสายกับลาว ແຝງ (แฝง), คำเมือง ᨺᩯ᩠ᨦ (แฝง), เขิน ᨺᩯ᩠ᨦ (แฝง), ไทลื้อ ᦶᦚᧂ (แฝง), ไทใหญ่ ၽႅင် (แผง); ความหมายในภาษาไทอื่นแสดงให้เห็นว่า คำนี้เดิมทีอาจแปลว่า "อยู่เคียงข้าง; พัน, กอด"

/fɛːŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

เคลือบคลุม, ที่ซ่อนเร้น

ความร้อนแฝง


แฝด

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨺᩯ᩠ᨯ (แฝด), เขิน ᨺᩯ᩠ᨯ (แฝด), ลาว ແຝດ (แฝด)

/fɛːt̚˨˩/^((สัมผัส))

เป็นคู่, ใช้เรียกลูกที่เกิดจากท้องแม่เดียวกัน ในระยะเวลาเดียวกันหรือใกล้กัน, โดยอนุโลมเรียกลูกที่เกิดจากท้องแม่คนเดียวกันแม้เกินกว่า 2 คนก็ได้

ลูกแฝด

ลูกแฝด 3

ลูกแฝด 6

ติดกันเป็นคู่

มะม่วงแฝด

ผลไม้แฝด

บ้านแฝด


งดงาม

/ŋot̚˦˥.ŋaːm˧/^((สัมผัส))


งอน

การแบ่งพยางค์
{เสียงสระสั้น}

การแบ่งพยางค์
{เสียงสระสั้น}

/ŋɔːn˧/^((สัมผัส))

/ŋɔn˧/^((สัมผัส))

ช้อยขึ้น, โง้งขึ้น


งอม

การแบ่งพยางค์
{เสียงสระสั้น}

การแบ่งพยางค์
{เสียงสระสั้น}

/ŋɔːm˧/^((สัมผัส))

/ŋɔm˧/^((สัมผัส))

สุกจัดจนเกือบเน่าหรือเละ

แย่, บอบช้ำ, ได้รับทุกข์ทรมานมาก


งั่ง

ร่วมเชื้อสายกับจ้วง ngvangh/ngvaengh (งว่าง/งวั่ง, “โง่, ง่าว”)

/ŋaŋ˥˩/^((สัมผัส))

โง่ไม่เป็นประสีประสา


งามแงะ

งาม + (แงะ เป็นคำสร้อย)

/ŋaːm˧.ŋɛʔ˦˥/^((สัมผัส))

เจ้าเย้ยเยาะว่าเงาะไม่งามแงะ แฮะแฮะว่าเล่นหรือว่าจริง


ง้ำ

/ŋam˦˥/^((สัมผัส))

ยื่นออกไปเกินปรกติจนปลายโน้มลง

โน้มไปทางหน้า

สวมชฎาง้ำหน้า

เรียกหน้าที่มีสีหน้าแสดงอาการโกรธไม่พอใจหรือไม่ได้อย่างใจเป็นต้น ว่า หน้าง้ำ


เงอะ

แสดงกิริยาอาการเคอะเขินไม่แนบเนียนเพราะหย่อนความชำนาญ


เงา

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ŋawᴬ; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨦᩮᩢᩣ (เงัา), ลาว ເງົາ (เง็า), ไทลื้อ ᦇᧁ (เงา), ไทดำ ꪹꪉꪱ (เงา), ไทใหญ่ ငဝ်း (ง๊ว), ไทใต้คง ᥒᥝᥰ (เง๊า), อาหม 𑜂𑜧 (งว์) หรือ 𑜂𑜧𑜈𑜫 (งว์ว์), จ้วง ngaeuz; เทียบเบดั้งเดิม *ŋuːjᴬ¹

เป็นมันจนมีรูปปรากฏ


เงินยวง

เรียกสีขาวผ่องเป็นมันปลาบเหมือนสีเงินที่ละลายคว้างอยู่ในเบ้า


โง่

ยืมมาจากจีนเก่า愚 (OC *ŋo); ร่วมเชื้อสายกับลาว ໂງ່ (โง่), ไทใหญ่ ငိူဝ်ႈ (เงิ้ว); เป็นไปได้ว่าเกี่ยวข้องกับ เง่า; เทียบจ้วงแบบจั่วเจียง huj (หู้, “โง่”)

กลวง

อรรถาภิธาน:โง่

กำเลา

อรรถาภิธาน:โง่

กินแกลบ

อรรถาภิธาน:โง่

กินแกลบกินรำ

อรรถาภิธาน:โง่

กินหญ้า

อรรถาภิธาน:โง่

กินรำ

อรรถาภิธาน:โง่

ขลาดเขลา

อรรถาภิธาน:โง่

ขี้เท่อ

อรรถาภิธาน:โง่

เขลา

อรรถาภิธาน:โง่

ควาย

อรรถาภิธาน:โง่

เคี้ยวเอื้อง

อรรถาภิธาน:โง่

งั่ง

อรรถาภิธาน:โง่

งี่เง่า

อรรถาภิธาน:โง่

งี่เง่าเต่าตุ่น

อรรถาภิธาน:โง่

เง่า

อรรถาภิธาน:โง่

โง่

อรรถาภิธาน:โง่

โง่เขลา

อรรถาภิธาน:โง่

โง่เขลาเบาปัญญา

อรรถาภิธาน:โง่

โง่งม

อรรถาภิธาน:โง่

โง่เง่า

อรรถาภิธาน:โง่

โง่เง่าเต่าตุ่น

อรรถาภิธาน:โง่

เฉาโฉด

อรรถาภิธาน:โง่

โฉด

อรรถาภิธาน:โง่

โฉดเฉา

อรรถาภิธาน:โง่

โฉดเขลา

อรรถาภิธาน:โง่

โฉดเขลาเบาปัญญา

อรรถาภิธาน:โง่

ซื่อ

อรรถาภิธาน:โง่

ซื่อบื้อ

อรรถาภิธาน:โง่

เซ่อ

อรรถาภิธาน:โง่

เซอะ

อรรถาภิธาน:โง่

เต่า

อรรถาภิธาน:โง่

ทาสปัญญา

อรรถาภิธาน:โง่

ทึบ

อรรถาภิธาน:โง่

ทึ่ม

อรรถาภิธาน:โง่

ทุย

อรรถาภิธาน:โง่

บ้านนอก

อรรถาภิธาน:โง่

บ้านนอกคอกนา

อรรถาภิธาน:โง่

บื้อ

อรรถาภิธาน:โง่

เบาปัญญา

อรรถาภิธาน:โง่

ปัญญาแค่หางอึ่ง

อรรถาภิธาน:โง่

ปัญญาทึบ

อรรถาภิธาน:โง่

ปัญญาเท่าหางอึ่ง

อรรถาภิธาน:โง่

ปัญญาอ่อน

อรรถาภิธาน:โง่

ปัญญาอับ

อรรถาภิธาน:โง่

ฟาย

อรรถาภิธาน:โง่

มนท์

อรรถาภิธาน:โง่

โมมูห์

อรรถาภิธาน:โง่

โมมูหะ

อรรถาภิธาน:โง่

ลาว

อรรถาภิธาน:โง่

สมองกลวง

อรรถาภิธาน:โง่

สมองทึบ

อรรถาภิธาน:โง่

หัวทึบ

อรรถาภิธาน:โง่

หัวปลาทอง

อรรถาภิธาน:โง่

อนธะ

อรรถาภิธาน:โง่

อันธะ

อรรถาภิธาน:โง่

อับ

อรรถาภิธาน:โง่

/ŋoː˥˩/^((สัมผัส))

เขลา, ไม่ฉลาด


โง้ง

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨦᩰᩫ᩠᩶ᨦ (โง็้ง), ลาว ໂງ້ງ (โง้ง), ไทลื้อ ᦷᦇᧂᧉ (โง้ง) (ในคำว่า ᦷᦅᧆᦷᦇᧂᧉᦷᦅᧆᦇᦱᧂᧉ (โคดโง้งโคดง้าง)); อาจเกี่ยวข้องกับคำเมือง ᨦᩬ᩶ᨦ (งอ้ง) และคำร่วมเชื้อสาย

/ŋoːŋ˦˥/^((สัมผัส))

โค้งเข้าหากัน

ควายเขาโง้ง

หนวดโง้ง


vertical

เป็นแนวตั้ง, เป็นแนวดิ่ง, ตั้งฉากกับพื้นโลก


มวย

ยืมมาจากเขมรเก่า หรือเขมรกลาง

หนึ่ง, เดียว


ทับศัพท์

ที่รับเอาคำของภาษาหนึ่งมาใช้ในอีกภาษาหนึ่งโดยวิธีถอดตามเสียงอ่านหรือตัวอักษร


vinegarish

คล้ายน้ำส้มสายชู, ค่อนข้างเปรี้ยวคล้ายน้ำส้มสายชู


vinegary

คล้ายน้ำส้มสายชู, มีรสชาติเปรี้ยวหรือมีกลิ่นเหมือนน้ำส้มสายชู


verticals

พหูพจน์ของ vertical


ก่อง

/kɔŋ˨˩/^((สัมผัส))

สุกใส, สว่าง, งาม


กะปริดกะปรอย

ความกะปริดกะปรอย (noun-from-adj)

กะ-ปฺริด-กะ-ปฺรอย

มีอาการออกหรือไหลออกน้อย ๆ หยุดบ้าง ออกบ้าง

ฝนตกน้อย ๆ ตก ๆ หยุด ๆ

อาการที่ทำ ๆ หยุด ๆ ไม่เป็นล่ำเป็นสัน


กะปวกกะเปียก

อ่อนกำลังจนแทบทรงตัวไม่ได้


กะโปโล

เด็กกะโปโล


กะร่องกะแร่ง

ติดห้อยอยู่นิด ๆ หน่อย ๆ, ไม่เป็นชิ้นเป็นอัน, ไม่สมบูรณ์


ผรุส

ยืมมาจากบาลี ผรุส (“ถ้อยคำหยาบ”)

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

[เสียงสมาส]
ผะ-รุ-สะ-

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

[เสียงสมาส]
ผะ-รุด-สะ-

หยาบ, หยาบคาย


ທືດໆ

[tʰɯːt̚˥˨.tʰɯːt̚˥˨]

[tʰɯːt̚˧˦.tʰɯːt̚˧˦]

ພວກເຂົາໄປກັນທືດໆ

พวกเขาไปกันมากมาย

พวกเข็าไปกันทืดๆ


ມໍ່

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน ม่อ, ไทลื้อ ᦙᦸᧈ (ม่อ̂)


ເຫິງ

ร่วมเชื้อสายกับไทย หึง, อีสาน เหิง, คำเมือง ᩉᩮᩥ᩠ᨦ (เหิง) หรือ ᩉᩧ᩠ᨦ (หึง), เขิน ᩉᩨ᩠ᨦ (หืง), ไทลื้อ ᦠᦹᧂ (หืง), ไทดำ ꪹꪬꪷꪉ (เหํง), ไทใหญ่ ႁိုင် (หึง), ไทใต้คง ᥞᥪᥒᥴ (หื๋ง), อาหม 𑜍𑜢𑜤𑜂𑜫 (รึง์)


ເອາະເຍະ

[ʔɔʔ˧˥.ɲeʔ˧]

[ʔɔʔ˩˨.ɲeʔ˧˨]

น้อย (ไม่มาก), ไม่มาก

ກອງເອາະເຍາະ


ผ่อง

/pʰɔŋ˨˩/^((สัมผัส))

ปลั่ง, ปราศจากมลทิน, ไม่ขุ่นมัว

ผิวผ่อง

หน้าผ่อง

ขาวผ่อง


ผาสุก

ยืมมาจากบาลี ผาสุก

/pʰaː˩˩˦.suk̚˨˩/^((สัมผัส))


ผาสุก

ผาสุ + ก (“ก สกรรถ”) หรือ ผสฺ + ณุ + ก หรือ ผุสฺ + อุ + ก


ผิด

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *pʰitᴰˢ¹; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨹᩥ᩠ᨯ (ผิด), ลาว ຜິດ (ผิด), ไทลื้อ ᦕᦲᧆ (ผีด), ไทดำ ꪠꪲꪒ (ฝิด), ไทขาว ꪞꪲꪒ, ไทใหญ่ ၽိတ် (ผิต), ไทใต้คง ᥚᥤᥖᥴ (ผี๋ต), พ่าเก ၸိတ် (ผิต์), อาหม 𑜇𑜢𑜄𑜫 (ผิต์)

different

ภาษาอังกฤษ|อังกฤษ

/pʰit̚˨˩/^((สัมผัส))

ไม่ตรงกับความจริงหรือที่กำหนดนิยมไว้, ไม่ถูก

ต่างไป, แปลกไป

ของสิ่งนี้ผิดกับสิ่งนั้น


ผู้

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *pʰuːꟲ, จากจีนยุคกลาง甫 (MC pjuX); ร่วมเชื้อสายกับลาว ຜູ້ (ผู้), ไทลื้อ ᦕᦴᧉ (ผู้), ไทดำ ꪠꪴ꫁ (ฝุ้), ไทใหญ่ ၽူႈ (ผู้), ไทใต้คง ᥚᥧᥲ (ผู้), คำตี้ ၸူႛ, อาหม 𑜇𑜥 (ผู), ปักษ์ใต้ พู้, จ้วง boux

ᨹᩪ᩶

คำใช้แทนคำว่า คน

ꪠꪴ꫁

คำใช้แทนคำว่า คน

ၽူႈ

คำใช้แทนคำว่า คน

ၵူၼ်း

คำใช้แทนคำว่า คน

ຜູ້

คำใช้แทนคำว่า คน

person

คำใช้แทนคำว่า คน

/pʰuː˥˩/^((สัมผัส))


พลาย

ยืมมาจากมอญ ဗၠဲာ (พฺลัวา, “ชายหนุ่ม”); ร่วมเชื้อสายกับลาว ພາຍ (พาย)

เรียกช้างตัวผู้ว่า ช้างพลาย


เหนียวแน่น

เหนียว + แน่น

เหฺนียว-แน็่น

มีความระมัดระวังมากในการใช้จ่าย

เขาเป็นคนเหนียวแน่น

มิตรภาพระหว่างประเทศทั้งสองนี้เหนียวแน่นมาก


ทรงเครื่อง

ทรง + เครื่อง

/soŋ˧.kʰrɯa̯ŋ˥˩/^((สัมผัส))

ที่แต่งตัวมีเครื่องประดับ

พระพุทธรูปทรงเครื่อง

มีเครื่องปรุงพิเศษกว่าปรกติ

กระท้อนทรงเครื่อง

ประดิดประดอยให้งดงามเป็นพิเศษ

ตัวหนังสือทรงเครื่อง


มิได้

เปล่า (ใช้กับเจ้านาย)


ซูบพระองค์

ซูบ + พระองค์

/suːp̚˥˩.pʰra˦˥.ʔoŋ˧/^((สัมผัส))


ทรงธรรม

ยังไว้ซึ่งคุณธรรม

พระเจ้าจะให้มนุษยชาติคงอยู่ ตราบเท่าที่ ยังมีผู้ทรงธรรมทั้ง 36 คนอยู่บนโลก


อินทรีย์

ยืมมาจากสันสกฤต इन्द्रिय (อินฺทฺริย); เป็นศัพท์บัญญัติสำนักงานราชบัณฑิตยสภาของ organism

เกี่ยวกับสิ่งที่มีชีวิตและสิ่งที่สืบเนื่องมาจากสิ่งมีชีวิต


ลูก

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *lɯ:kᴰ; ร่วมเชื้อสายกับอีสาน ลูก, ลาว ລູກ (ลูก), คำเมือง ᩃᩪᨠ (ลูก), ไทลื้อ ᦟᦴᧅ (ลูก), ไทดำ ꪩꪴꪀ (ลุก), ไทใหญ่ လုၵ်ႈ (ลุ้ก), ไทใต้คง ᥘᥧᥐ (ลูก), คำตี้ လုက်ႉ, พ่าเก လုက် (ลุก์), อาหม 𑜎𑜤𑜀𑜫 (ลุก์), ปู้อี leg, จ้วง lwg, จ้วงแบบจั่วเจียง lug

/luːk̚˥˩/^((สัมผัส))

ที่มีลักษณะเป็นทรงกลม, ที่กลม ๆ

เคี่ยวกะทิเป็นลูก


giallo

สีเหลือง, เหลือง


นักเลง

นัก + เลง, จากเขมร លេង (เลง, “เล่น, ทำเพื่อความสนุก”))

มีใจกว้าง กล้าได้กล้าเสีย

ใจนักเลง


alfabeto

การผันรูปย้อนกลับ ของ analfabeto (อานัลฟาเบโต)


amico

จาก ละติน amīcus (อามี̄กุซ) เทียบกาตาลา amic, ฝรั่งเศส ami, โปรตุเกส amigo, โรมาเนีย amic, ซาร์ดิเนีย amícu และสเปน amigo (อามีโกฺ)

เป็นมิตร, ดี


biondo

บลอนด์, สีบลอนด์


blu

น้ำเงิน, สีน้ำเงิน


bronzo

บรอนซ์, สัมฤทธิ์


ล้ำ

เปรียบ เวียดนาม lắm (ลั้ม, “มาก”)

สูงล้ำ

ปัญญาล้ำ


หลัว

/lua̯˩˩˦/^((สัมผัส))

มัว, ไม่แจ่ม, ไม่กระจ่าง

ตอนเช้าใกล้สว่าง อากาศยังหลัว ๆ อยู่ มองอะไรไม่ค่อยชัด


เค้า

รูปแบบอื่นของ ᨣᩮᩢ᩶ᩤ (เคั้า)


เลา

รูปแบบอื่นของ ᩃᩮᩢᩣ (เลัา)


ง่าว

รูปแบบอื่นของ ᨦ᩵ᩣ᩠ᩅ (ง่าว)


ง่าว

ร่วมเชื้อสายกับไทย เง่า, คำเมือง ᨦ᩵ᩣ᩠ᩅ (ง่าว), ลาว ງ່າວ (ง่าว)


เสี้ยง

รูปแบบอื่นของ ᩈ᩠ᨿ᩶ᨦ (สย้ง)


cattivo

สืบทอดจากละติน captīvus (กัปตี̄วุซ, “captive” → “caught by the devil” → “bad”); เทียบการพัฒนาเชิงความหมายของฝรั่งเศส chétif (“puny, scrawny”) และ กาลิเซีย cativo

Ho un cattivo presentimento.

ฉันรู้สึกไม่ดี


corretto

ถูก, ถูกต้อง


curioso

อยากรู้อยากเห็น, สอดรู้สอดเห็น


economico

ถูก, ประหยัด


est

สืบทอดจากฝรั่งเศสเก่า, จากอังกฤษเก่า ēast


facile

จากละติน facilis (ฟากีลิซ, “easy”), จากfaciō (ฟากีโอ̄, “I do, make”).


falso

ปลอม, ไม่แท้, ไม่ใช่ของจริง


fedele

จงรักภักดี, ซื่อสัตย์


finito

ที่เสร็จ, ที่เสร็จสิ้น


finto

เทียม, ประดิษฐ์


fisico

กายภาพ, เชิงกายภาพ


fragile

เปราะ, เปราะบาง


fresco

เปียก (ในงานศิลป์)


ทอง

จากจีนเก่า銅 (OC *doːŋ, “ทองแดง”); ร่วมเชื้อสายกับลาว ທອງ (ทอง), คำเมือง ᨴᩬᨦ (ทอง), ไทลื้อ ᦑᦸᧂ (ทอ̂ง), ไทใหญ่ တွင်း (ต๊อ̂ง), เขมร ទង់ (ทง̍), ថង (ถง) และ ទង (ทง), เวียดนาม đồng (ด่ง), จ้วงแบบจั่วเจียง toŋ

/tʰɔːŋ˧/^((สัมผัส))

สีเหลืองที่มีความแวววาวอย่างโลหะทอง

สีคล้ายเหลือง

เนื้อทอง

ผมทอง

แสงทอง


gratis

ฟรี, ไม่ต้องเสียค่าใช้จ่าย


gratis

จากละติน gratis (กฺ๎ราติซ)

ฟรี, ไม่มีค่าใช้จ่าย


guasto

เสีย, เสียหาย, พัง


กัง

ร่วมเชื้อสายกับลาว ກັງ (กัง), คำเมือง ᨠᩢ᩠ᨦ (กัง), เขิน ᨠᩢ᩠ᨦ (กัง), จ้วง gaeng (“กัง-ลิงกัง”)

ทำให้รู้สึกอับอาย ทุเรศทุรังไร้สาระ


incinta

ที่ตั้งท้อง, ที่ตั้งครรภ์


intelligente

เอกพจน์ เพศหญิงของ intelligent


intelligente

ฉลาด, มีไหวพริบ


intorno

ที่อยู่รอบ, รอบ ๆ


inutile

ไม่มีประโยชน์


หลวม

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ʰloːmᴬ; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩉᩖᩅ᩠ᨾ (หลวม), ลาว ຫຼົມ (หล็ม), ไทลื้อ ᦷᦜᧄ (โหลม), ไทใหญ่ လူမ် (ลูม), อาหม 𑜎𑜢𑜤𑜉𑜫 (ลึม์)

loose

(1) ไม่แน่น, ไม่สนิท

large

(2) ใหญ่เกินพอดี, มีที่ว่างเหลือ

baggy

(2) ใหญ่เกินพอดี, มีที่ว่างเหลือ

largo

(2) ใหญ่เกินพอดี, มีที่ว่างเหลือ

careless

(4) ไม่รอบคอบ

ไม่แน่น, ไม่สนิท

นอตตัวนี้หลวม

ใหญ่เกินพอดี, ยังมีที่ว่างเหลืออยู่

จัดของใส่กระเป๋าหมดแล้ว กระเป๋ายังหลวมอยู่

เสื้อตัวนี้ฉันใส่แล้วหลวมมาก

ไม่กระชับ, ไม่รัดกุม

สำนวนหลวมไป

เหตุผลยังหลวมอยู่

สัญญาฉบับนี้ทำไว้หลวมเกินไป


โคร่งคร่าง

โคร่ง + คร่าง เป็นคำสร้อย

โคฺร่ง-คฺร่าง

/kʰroːŋ˥˩.kʰraːŋ˥˩/^((สัมผัส))

ใหญ่โต, เร่อร่า, ไม่กะทัดรัด


โคร่ง

จากเขมรเก่า ក្រោង៑ (กฺโรงฺ), ក្រង៑ (กฺรงฺ); ร่วมเชื้อสายกับเขมร គ្រោង (คฺโรง), ลาว ໂຄ່ງ (โค่ง); เทียบอาหม 𑜁𑜤𑜂𑜫 (ขุง์)
Jonsson (1991) ได้แนะนำว่ามาจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *ɡrɔŋᴮ⁴ (“ใหญ่”) แต่ภาษาในกลุ่มส่วนมากไม่มีคำศัพท์

/kʰroːŋ˥˩/^((สัมผัส))

ใหญ่โต, เร่อร่า, ไม่กะทัดรัด


โคร่งเคร่ง

โคร่ง + เคร่ง เป็นคำสร้อย

โคฺร่ง-เคฺร่ง

/kʰroːŋ˥˩.kʰreːŋ˥˩/^((สัมผัส))

ใหญ่โต, เร่อร่า, ไม่กะทัดรัด


ใจกว้าง

มีความเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่

เขาเป็นคนที่ใจกว้างมาก เขามักให้เงินอุดหนุนกับเราทั้งทางตรงและทางอ้อม


ด้าน

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨯ᩶ᩣ᩠ᨶ (ด้าน), เขิน ᨯ᩶ᩣ᩠ᨶ (ด้าน), ลาว ດ້ານ (ด้าน), ไทลื้อ ᦡᦱᧃᧉ (ด้าน), ไทใหญ่ လၢၼ်ႈ (ล้าน, “ไม่อาย”) และ လၼ် (ลัน, “ไม่นิ่ม”)

hard

ภาษาอังกฤษ|อังกฤษ

(1) กระด้าง, ไม่นิ่ม

callous

ภาษาอังกฤษ|อังกฤษ

(1) กระด้าง, ไม่นิ่ม

coarse

ภาษาอังกฤษ|อังกฤษ

(1) กระด้าง, ไม่นิ่ม

rough

ภาษาอังกฤษ|อังกฤษ

(1) กระด้าง, ไม่นิ่ม

brazen

ภาษาอังกฤษ|อังกฤษ

(4) ไม่รู้สึกเจ็บหรืออาย

shameless

ภาษาอังกฤษ|อังกฤษ

(4) ไม่รู้สึกเจ็บหรืออาย

กระด้าง, ไม่นิ่ม

มือด้าน

ข้อศอกด้าน

ไม่เป็นมัน, ไม่เป็นเงา

สีด้าน

กระดาษด้าน

จุดไม่ติดหรือไม่ระเบิด

ประทัดด้าน

ชนวนด้าน

ลูกระเบิดด้าน

ไม่รู้สึกเจ็บ, ไม่รู้สึกอาย

หน้าด้าน


laurea

จาก laurus (เลารุซ)

การผันรูปของ laureus (เลาเรวซ):

การผันรูปของ laureus (เลาเรวซ):
กรรตุการก/สัมโพธนการก เพศหญิง เอกพจน์

การผันรูปของ laureus (เลาเรวซ):

กรรตุการก/กรรมการก/สัมโพธนการก เพศกลาง พหูพจน์


laurea

จาก laurus (เลารุซ)

อปาทานการก เพศหญิง เอกพจน์ของ laureus (เลาเรวซ)


lauree

สัมโพธนการก เพศชาย เอกพจน์ของ laureus (เลาเรวซ)


leggere

เพศหญิง พหูพจน์ของ leggero


leggero

ยืมมาจากฝรั่งเศสเก่า legier, จากละตินตลาด *leviārius (*เลวีอ̄ารีอุซ), จากละติน levis (เลวิซ)

K-Meleon è un web browser davvero molto leggero

non mi piace la musica leggera

ผอม (แต่อ้วนกว่า sottile)


กังวาน

ร่วมเชื้อสายกับลาว ກັງວານ (กังวาน)

ก้องอยู่ได้นาน

เสียงระฆังกังวาน

มีกระแสเสียงก้องและแจ่มใส


ก้นครัว

ไม่ได้ออกหน้าออกตา

เมียก้นครัว

ไม่ได้เปิดหูเปิดตา

แม่หวงเธอมาก เก็บไว้เป็นสาวก้นครัว ไม่ให้ไปงานไหนกับใครเลย


กร๊วก

ไม่ทราบรากศัพท์

ไร้แก่นสาร, ไม่มีส่วนดี

ใครอนุญาตให้ไอ้กร๊วกนี่เข้ามาในห้องผม

สมัยหนึ่งกรมประชาสัมพันธ์ถูกเรียกว่ากรมกร๊วก เพราะเสนอข่าวไม่เป็นกลาง


ตาก

ร่วมเชื้อสายกับลาว ຕາກ (ตาก), จ้วง dak (ตาก- ตากแดด), จ้วงแบบจั่วเจียง pyak (ผลาก-ตากแดด)

/taːk̚˨˩/^((สัมผัส))

ที่ผึ่งแดดจนแห้ง

ข้าวตาก

กล้วยตาก

เรียกหลังคาเรือนที่ชันน้อย ว่า หลังคาตาก


ตาก

ร่วมเชื้อสายกับลาว ຕາກ (ตาก)

/taːk̚˨˩/^((สัมผัส))

ห่าง, แบะออก

ควายเขาตาก

ควายที่ปลายเขาไม่รวบเข้าหากัน


lento

จากละติน lentus (เลนตุซ)


libero

* จากละติน līber (ลี̄เบร์)

ชัดเจน, ไม่คลุมเครือ

ไม่เสียมูลค่า, ฟรี


libera

เอกพจน์ เพศหญิงของ libero


liberi

พหูพจน์ เพศชายของ libero


libere

เพศหญิง พหูพจน์ของ libero


limpido

* จากภาษาละติน limpidus


linee

สัมโพธนการก เพศชาย เอกพจน์ของ līneus (ลี̄เนวซ)


lino

* (คำคุณศัพท์) จากภาษาละติน līneus
* (คำนาม) จากภาษาละติน līnum

ที่ทำด้วยลินิน


กัณห

ยืมมาจากบาลี กณฺห

[เสียงสมาส]
กัน-หะ-


interactive

interactive system productivity facility

ที่กระทำปฏิกิริยาต่อกัน, ที่มีปฏิสัมพันธ์ต่อกัน

ที่มีการส่งข้อมูลผ่านอย่างต่อเนื่องทั้งสองทิศทางระหว่างคอมพิวเตอร์และผู้ใช้งาน


interactive

รูปเอกพจน์เพศหญิงของ interactif


röd

สืบทอดจากสวีเดนเก่า rø̄þer, จากนอร์สเก่า rauðr, จากเจอร์แมนิกดั้งเดิม *raudaz, จากอินโด-ยูโรเปียนดั้งเดิม *h₁rowdʰós, < *h₁rewdʰ-

Äpplena är röda.

แอปเปิ้ลเหล่านี้สีแดง

Röda Korset

แดง; สังคมนิยม; คอมมิวนิสต์


gul

ไม่ทราบแน่ชัด, อาจร่วมเชื้อสายกับฟรีเชียตะวันตก gol (“ใจดี”), อังกฤษกลาง gulle (“เป็นมิตร”)

ใจกว้าง, ไม่เห็นแก่ตัว

จริงใจ, เป็นมิตร

Hij lachte gul.


gul

จากนอร์สเก่า gulr, จากอินโด-ยูโรเปียนดั้งเดิม *ǵʰelh₃- (“ส่องแสง”)


gul

นอร์เวย์แบบนือนอสก์

สืบทอดจากนอร์สเก่า gulr, จากเจอร์แมนิกดั้งเดิม *gulaz, ท้ายที่สุดจากอินโด-ยูโรเปียนดั้งเดิม *ǵʰelh₃- (“เขียว, เหลือง”)


gul

นอร์เวย์แบบบุ๊กมอล

จากนอร์สเก่า gulr


gul

การผันรูปของ gulur:

การผันรูปของ gulur:
เพศหญิง กรรตุการก เอกพจน์

การผันรูปของ gulur:
เพศกลาง กรรตุการก/กรรมการก พหูพจน์


gul

สืบทอดจากนอร์สเก่า gulr, จากเจอร์แมนิกดั้งเดิม *gulaz, จากอินโด-ยูโรเปียนดั้งเดิม *ǵʰelh₃- (“ส่องแสง”)


gul

สืบทอดจากแอลเบเนียนดั้งเดิม *gula, จากอินโด-ยูโรเปียนดั้งเดิม *golH-o-; ร่วมเชื้อสายกับอังกฤษ callow, เซอร์โบ-โครเอเชีย gol, ลัตเวีย gāle (“sheet of ice, black ice”); เป็นไปได้ว่าเกี่ยวข้องกับ ngul


กันชน

ที่กั้นอยู่ระหว่างดินแดนของ 2 ประเทศ เพื่อมิให้พิพาทกันในเรื่องดินแดนและผลประโยชน์


กั้น

รูปแบบอื่นของ ᨠᩖᩢ᩶ᩁ (กลั้ร, “อด, กลั้น, ขาด”)


liquido

* จากภาษาละติน liquere

เหลว, เป็นของเหลว


malato

ป่วย, ไม่สบาย


back to back

หันหลังชนกัน


loyal

ยืมมาจากฝรั่งเศสกลาง loyal, จากฝรั่งเศสเก่า loial, leial, leal, จากละติน lēgālis (เล̄กฺ̄าลิซ); ร่วมรากกับ legal and leal

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-I learned some phrases-loyal.wav

ซื่อสัตย์, จงรักภักดี


logical

* logic (เหตุผล, ตรรกะ) + -al (คำปัจจัย ทำให้คำนามกลายเป็นคำคุณศัพท์)

มีเหตุผล, มีทางเป็นไปได้

ที่คิดอย่างมีเหตุผล


mare

จาก ละติน mārem (ม̄าเรม), เอกพจน์กรรมการกของ mās (ม̄าซ, “ชาย”), จาก อินโด-ยูโรเปียนดั้งเดิม *meryo (“ชายหนุ่ม”)

ใหญ่, ยิ่งใหญ่


marrone

น้ำตาล, สีน้ำตาล


maschio

เพศชาย, ตัวผู้


ทะเล

ยืมมาจากเขมรเก่าสมัยก่อนอังกอร์ ទន្លេ ~ ទន្លេយ (ทนฺเล ~ ทนฺเลย) หรือเขมรเก่าสมัยอังกอร์ *ធ្លេ (*ธฺเล, “แม่น้ำใหญ่, ทะเลสาบ, ทะเล”); ร่วมเชื้อสายกับเขมร ទន្លេ (ทนฺเล, “แม่น้ำใหญ่”)

ที่อยู่หรือเกิดในทะเล

สาหร่ายทะเล

ปลิงทะเล

แมงดาทะเล


ใหม่

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *ʰmaɰᴮ¹, จากไทดั้งเดิม *ʰmɤːlᴮ; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩉ᩠ᨾᩲ᩵ (ใหม่), ลาว ໃໝ່ (ใหม่), ไทลื้อ ᦺᦖᧈ (ไหม่), ไทดำ ꪻꪢ꪿ (ใหม่), ไทใหญ่ မႂ်ႇ (ใม่), ไทใต้คง ᥛᥬᥱ (ใม่), พ่าเก မၞ် (ใม), อาหม 𑜉𑜧 (มว์) หรือ 𑜉𑜨𑜧 (มอ̂ว์), ซาปา maɰᴮ¹, ปู้อี mos, จ้วง moq, จ้วงแบบจั่วเจียง mawq

มาใหม่

รุ่นใหม่

มีอีกนอกจากที่เคยมีอยู่แล้ว

มีเมียใหม่

พูดใหม่, ทำใหม่, อ่านใหม่

อีกครั้งหนึ่ง

ตื่นมาแล้วกลับไปนอนใหม่

ยังไม่ได้ใช้

ของใหม่

ไม่เคยประสบมาก่อน

ความรู้ใหม่ เพลงใหม่

ข้าวใหม่

นักเรียนใหม่

บ้านสร้างใหม่


ใหม่

รูปแบบอื่นของ ᩉ᩠ᨾᩱ᩵ (ไหม่)


เก่า

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *kawᴮ, จากจีนยุคกลาง故 (MC kuH); ร่วมเชื้อสายกับปักษ์ใต้ เกา, เก๋า, ลาว ເກົ່າ (เก็่า), คำเมือง ᨠᩮᩢ᩵ᩣ (เกั่า), ไทลื้อ ᦂᧁᧈ (เก่า), ไทดำ ꪹꪀ꪿ꪱ (เก่า), ไทใหญ่ ၵဝ်ႇ (ก่ว), พ่าเก ကွ် (เกา), อาหม 𑜀𑜧 (กว์), จ้วง gaeuq

lama

มาเลเซีย/มลายู

มือเก่า
ชำนาญ

หัวเก่า
ครึ ไม่ทันสมัย

รถเก่า
รถที่ใช้แล้ว

ครูคนเก่า

กรรมเก่า

ผ้าเก่า

ของเก่า


เก่า

รูปแบบอื่นของ ᨠᩮᩢ᩵ᩣ (เกั่า)


เหล็ก

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *ʰlekᴰ¹ˢ, จากไทดั้งเดิม *ʰlekᴰ, จากจีนเก่า鐵 (OC *l̥ʰiːɡ); ร่วมเชื้อสายกับลาว ເຫຼັກ (เหลัก), คำเมือง ᩉᩖᩮᩢᨠ (เหลัก), เขิน ᩉᩖᩮᨠ (เหลก), ไทลื้อ ᦵᦜᧅ (เหลก), ไทดำ ꪹꪨꪸꪀ (เหลย̂ก), ไทขาว ꪨꪸꪀ, ไทใหญ่ လဵၵ်း (เล๊ก), ไทใต้คง ᥘᥥᥐᥱ (เล่ก), อาหม 𑜎𑜢𑜀𑜫 (ลิก์), จ้วง lek หรือ lik, จ้วงแบบหนง liak

რკინა

(1) ธาตุเคมี

鐵

(1) ธาตุเคมี

铁

(1) ธาตุเคมี

оҳан

(1) ธาตุเคมี

ལྕགས

(1) ธาตุเคมี

လဵၵ်း

(1) ธาตุเคมี

ਲੋਹਾ

(1) ธาตุเคมี

آهن

(1) ธาตุเคมี

ferro

(1) ธาตุเคมี

သံ

(1) ธาตุเคมี

ᠰᡝᠯᡝ

(1) ธาตุเคมี

Eisen

(1) ธาตุเคมี

ferrum

(1) ธาตุเคมี

Eisen

ลักเซมเบิร์ก

(1) ธาตุเคมี

ເຫຼັກ

(1) ธาตุเคมี

sắt

(1) ธาตุเคมี

hierro

(1) ธาตุเคมี

iron

(1) ธาตุเคมี

երկաթ

(1) ธาตุเคมี

حَدِيد

(1) ธาตุเคมี

temir

(1) ธาตุเคมี

تۆمۈر

(1) ธาตุเคมี

vas

(1) ธาตุเคมี

Eise

(1) ธาตุเคมี

บุรุษเหล็ก


ฉาว

/t͡ɕʰaːw˩˩˦/^((สัมผัส))

อื้ออึง, เอิกเกริก, เกรียวกราว


ยุ่ง

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ɲuŋᴮ/ꟲ; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩉ᩠ᨿᩩ᩶ᨦ (หยุ้ง), ลาว ຫຍຸ້ງ (หยุ้ง), ไทขาว ꪶꪐꪉꫂ, ไทใหญ่ ယုင်ႈ (ยุ้ง), ไทใต้คง ᥕᥧᥒᥲ (ยู้ง), จ้วง nyungj, ภาษาจ้วงใต้ yungj

/juŋ˥˩/^((สัมผัส))

อาการของสิ่งที่เป็นเส้นเป็นฝอยสับสนพัวพันกันถึงกับต้องสางจึงจะเป็นระเบียบเรียบร้อยได้

ผมยุ่ง

ไหมพันกันยุ่ง

อาการที่ทำให้สับสน

ทำเรื่องยุ่ง


เก

ไม่ตรงตามแนว, ไม่เป็นระเบียบ ใช้แก่ของที่เป็นซี่เป็นลำ

ฟันเก

ขาเก

ไม่ยอมปฏิบัติตามระเบียบ


เก

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *keːᴮ; ร่วมเชื้อสายกับไทย แก่, คำเมือง ᨠᩯ᩵ (แก่), ลาว ແກ່ (แก่), ไทใหญ่ ၵႄႇ (แก่), จ้วง geq

แก่ (ไม่อ่อน, ไม่หนุ่มสาว)


เชียรณ์

ยืมมาจากสันสกฤต जीर्ण (ชีรฺณ) หรือบาลี ชีรณ

/t͡ɕʰia̯n˧/^((สัมผัส))

รูปแบบอื่นของ ชีรณะ


เบี้ยว

มีรูปบิดเบ้ไปจากเดิม ซึ่งมักจะมีลักษณะค่อนข้างกลม


มากมาย

มากเหลือหลาย, ล้นหลาม

มีคนมาร่วมงานมากมาย


มากมายก่ายกอง

มากมาย + ก่ายกอง

ความมากมายก่ายกอง (noun-from-adj)

มาก-มาย-ก่าย-กอง

มากเหลือหลาย, ล้นหลาม

เขามีเงินมากมายก่ายกอง


เดี่ยว

ร่วมเชื้อสายกับลาว ດ່ຽວ (ด่ยว), คำเมือง ᨯ᩠ᨿ᩵ᩅ (ดย่ว), เขิน ᨯ᩠ᨿ᩵ᩴ (ดย่ํ), จ้วงแบบจั่วเจียง ndeuq (แด่ว, “เดี่ยว”)

แต่ลำพังตัวโดยไม่มีใครหรืออะไรร่วมด้วย

เรียกการเล่นกีฬาบางชนิดซึ่งมีผู้เล่นข้างละคน

เทนนิสประเภทเดี่ยว

แบดมินตันประเภทเดี่ยว


คู่

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ɡuːᴮ; ร่วมเชื้อสายกับลาว ຄູ່ (คู่), ไทลื้อ ᦅᦴᧈ (คู่), ไทใหญ่ ၵူႈ (กู้), จ้วง gouh (เก่า), จ้วงแบบจั่วเจียง kuh (คู่)

/kʰuː˥˩/^((สัมผัส))

ลักษณะของสิ่ง 2 สิ่งที่ต่างกันแต่มีภาวะคล้ายคลึง หรือมีความสัมพันธ์กัน

ดวงอาทิตย์คู่กับดวงจันทร์

หญิงคู่กับชาย


คู่

รูปแบบอื่นของ ᨣᩪ᩵ (คู่)


คี่

อาจแผลงมาจาก *คีก; เทียบจีนยุคกลาง奇 (MC gje); ร่วมเชื้อสายกับลาว ຄີກ (คีก), ไทใหญ่ ၵိၵ်ႈ (กิ้ก)

/kʰiː˥˩/^((สัมผัส))

จำนวนที่หารด้วย 2 ไม่ลงตัว


ฉลาด

ยืมมาจากเขมร ឆ្លាត (ฉฺลาต) หรือ ឆ្លាស (ฉฺลาส)

กุศล

อรรถาภิธาน:ฉลาด

เก่ง

อรรถาภิธาน:ฉลาด

โกวิท

อรรถาภิธาน:ฉลาด

โกศล

อรรถาภิธาน:ฉลาด

คมกริบ

อรรถาภิธาน:ฉลาด

คมคาย

อรรถาภิธาน:ฉลาด

จินดาหรา

อรรถาภิธาน:ฉลาด

ฉลวยฉลาด

อรรถาภิธาน:ฉลาด

ฉลาด

อรรถาภิธาน:ฉลาด

ฉลาดเฉลียว

อรรถาภิธาน:ฉลาด

เฉลียวฉลาด

อรรถาภิธาน:ฉลาด

เฉียบแหลม

อรรถาภิธาน:ฉลาด

ชาญฉลาด

อรรถาภิธาน:ฉลาด

ทันคน

อรรถาภิธาน:ฉลาด

ธีร

อรรถาภิธาน:ฉลาด

ธีระ

อรรถาภิธาน:ฉลาด

เธียร

อรรถาภิธาน:ฉลาด

ประทักษ์

อรรถาภิธาน:ฉลาด

ประพิณ

อรรถาภิธาน:ฉลาด

ประวีณ

อรรถาภิธาน:ฉลาด

ปราดเปรื่อง

อรรถาภิธาน:ฉลาด

ปวีณ

อรรถาภิธาน:ฉลาด

เปรื่องปราด

อรรถาภิธาน:ฉลาด

พยัต

อรรถาภิธาน:ฉลาด

พฤทธ์

อรรถาภิธาน:ฉลาด

พิทูร

อรรถาภิธาน:ฉลาด

วิจักขณ์

อรรถาภิธาน:ฉลาด

วิจักษณ์

อรรถาภิธาน:ฉลาด

วิทูร

อรรถาภิธาน:ฉลาด

วิสารทะ

อรรถาภิธาน:ฉลาด

สมองใส

อรรถาภิธาน:ฉลาด

แสนรู้

อรรถาภิธาน:ฉลาด

หลักแหลม

อรรถาภิธาน:ฉลาด

หัวดี

อรรถาภิธาน:ฉลาด

หัวไว

อรรถาภิธาน:ฉลาด

หัวใส

อรรถาภิธาน:ฉลาด

หัวแหลม

อรรถาภิธาน:ฉลาด

แหลม

อรรถาภิธาน:ฉลาด

อัจฉริยะ

อรรถาภิธาน:ฉลาด

/t͡ɕʰa˨˩.laːt̚˨˩/^((สัมผัส))

เฉียบแหลม, ไหวพริบดี, ปัญญาดี


เลว

ไม่ทราบแน่ชัด; เป็นไปได้ว่ามาจากบาลี กเฬพร, กเฬวร, กเลพร, กเลวร (“ร่างกาย; อัตภาพ; ซากศพ”)

bad

ต่ำกว่ามาตรฐาน

poor

ต่ำกว่ามาตรฐาน

low

ต่ำกว่ามาตรฐาน

มีค่าต่ำกว่ามาตรฐาน

กระดาษเลวเขียนหมึกแล้วซึม

ทหารเลว

ไพร่เลว

มารยาทเลว


ชั่ว

เทียบจีนยุคกลาง錯 (MC tshuH, “ผิด; เลว”); ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨩ᩠ᩅᩫ᩵ (ชว็่), เขิน ᨩ᩠ᩅᩫ᩵ (ชว็่), ลาว ຊົ່ວ (ซ็่ว), ไทลื้อ ᦷᦌᧈ (โซ่), จ้วงแบบจั่วเจียง caq (ช่า)

/t͡ɕʰua̯˥˩/^((สัมผัส))

เลว, ทราม, ร้าย, ไม่ดีเพราะจงใจฝ่าฝืนศีลธรรมหรือจารีตประเพณี


ขี้เกียจ

ᨡᩦ᩶ᨤ᩶ᩣ᩠ᨶᨡᩦ᩶ᩉ᩠ᩃᩮᩨᨾ

ไม่ขยัน, ไม่สู้งาน

ᨤ᩶ᩣ᩠ᨶ

ไม่ขยัน, ไม่สู้งาน

ᨡᩦ᩶ᨣᩕ᩶ᩣ᩠ᨶ

ไม่ขยัน, ไม่สู้งาน

lui

ไม่ขยัน, ไม่สู้งาน

ᦃᦲᧉᦆᦱᧃᧉ

ไม่ขยัน, ไม่สู้งาน

ᦃᦲᧉᦆᦱᧃᧉᦊᦱᧃᧉᦂᦱᧃ

ไม่ขยัน, ไม่สู้งาน

ၶၢၼ်ႉ

ไม่ขยัน, ไม่สู้งาน

ၶၢၼ်ႉဢိူၼ်

ไม่ขยัน, ไม่สู้งาน

loai

ฟรีเชียตะวันตก

ไม่ขยัน, ไม่สู้งาน

lui

ฟรีเชียตะวันตก

ไม่ขยัน, ไม่สู้งาน

ຂີ້ຄ້ານ

ไม่ขยัน, ไม่สู้งาน

perezoso

ไม่ขยัน, ไม่สู้งาน

perezosa

ไม่ขยัน, ไม่สู้งาน

lazy

ไม่ขยัน, ไม่สู้งาน

सुस्त

ไม่ขยัน, ไม่สู้งาน

जड़

ไม่ขยัน, ไม่สู้งาน

आलसी

ไม่ขยัน, ไม่สู้งาน

शिथिल

ไม่ขยัน, ไม่สู้งาน

कामचोर

ไม่ขยัน, ไม่สู้งาน

मन्द

ไม่ขยัน, ไม่สู้งาน

/kʰiː˥˩.kia̯t̚˨˩/^((สัมผัส))

มีนิสัยไม่ชอบทำงาน

เศรษฐกิจคนขี้เกียจเริ่มปรากฏภาพชัดเจนมาตั้งแต่ปี 2561


เจ๋ง

ยืมมาจากกวางตุ้ง 正 (zeng3, “ยอดเยี่ยม”)

/t͡ɕeŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

ยอดเยี่ยม, ดีเลิศ

ผู้หญิงคนนี้เจ๋งจริง ๆ คุมลูกน้องได้เป็นร้อย ๆ


เจ๋ง ๆ

ชัดแจ้ง, ตรงไปตรงมา, จะจะ, ต่อหน้า

มาพูดกันเจ๋ง ๆ ให้มันรู้เรื่องไปเลย

ฉันเห็นเขาจ่ายเงินกันเจ๋ง ๆ


แจ๋ว

/t͡ɕɛw˩˩˦/^((สัมผัส))

มีเสียงดังกังวานแจ่มชัด, ใสมาก

น้ำใสแจ๋ว

ปาฐกถาวันนี้แจ๋ว


ตอแหล

ไม่ทราบแน่ชัด เป็นไปได้ว่ามาจากปักษ์ใต้ ต่อแล่ (“ร้องเพลงแหล่, พูดความจริงผสมความเท็จ”)

/tɔː˧.lɛː˩˩˦/^((สัมผัส))

ที่ชอบพูดเท็จ, ที่ชอบพูดปั้นเรื่อง

ช่างพูดและแสดงกิริยาน่ารัก (ใช้เฉพาะเด็กที่สอนพูด)

เรียกต้นไม้ที่ให้ผลเร็วผิดปกติ

มะเขือตอแหล


ตกกระไดพลอยโจน

จำเป็นที่จะต้องยอมเข้าไปเกี่ยวข้องกับเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นเมื่อไม่มีทางเลี่ยง


ตัวใครตัวมัน

ต่างคนต่างเอาตัวรอดแต่ลำพัง


ตัวเป็นเกลียว

อาการที่ทำงานอย่างขยันขันแข็งมากจนไม่มีเวลาได้พักผ่อน


ตาโต

อาการที่ตาเบิกกว้างเพราะอยากได้เมื่อเห็นเงินเป็นต้น, แสดงอาการอยากได้เมื่อเห็นเงินเป็นต้น


ตาเป็นมัน

อาการที่จับตามองจ้องดูสิ่งที่ต้องใจอย่างจดจ่อ


ตาเป็นสับปะรด

ตา + เป็น + สับปะรด

ตา-เป็น-สับ-ปะ-รด

/taː˧.pen˧.sap̚˨˩.pa˨˩.rot̚˦˥/^((สัมผัส))

ตาของพรรคพวกที่คอยสอดส่องดูแลเหตุการณ์อยู่รอบข้าง


ตามเพลง

สุดแต่จะเป็นไป, ตามเรื่องตามราว


ตามเรื่องตามราว

ปล่อยให้เป็นไปเอง, สุดแต่จะเป็นไป


ตามลมตามแล้ง

สุดแต่จะเป็นไป


ตาไม่มีแวว

ไม่รู้จักของดี


ตีนถีบปากกัด

มานะพยายามทำงานทุกอย่างเพื่อปากท้องโดยไม่คำนึงถึงความเหนื่อยยาก


แตงร่มใบ

มีผิวเป็นนวลใยในวัยสาว


ใต้ดิน

ที่อยู่ต่ำกว่าระดับพื้นดิน

ห้องใต้ดิน

ชั้นใต้ดิน

น้ำใต้ดิน

ไม่เปิดเผย, ไม่ถูกกฎหมาย

ขบวนการใต้ดิน

กองทัพใต้ดิน


ຊະຊາຍ

ຊະ (ซะ) + ຊາຍ (ซาย)

เกลื่อนกลาด, เรี่ยราด, ไม่เป็นระเบียบ

ເຖິງເວລາຢຸດການຖິ້ມຂີ້ເຫຍື້ອຢ່າງຊະຊາຍແລ້ວ

ถึงเวลาหยุดการทิ้งขยะอย่างเรี่ยราดแล้ว

เถิงเวลาอยุดกานถิ้มขี้เหยื้ออย่างซะซายแล้ว


ດຸ

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน ดุ

ขยัน, ขยันขันแข็ง, ไม่ย่อท้อ


ເຈົ້າຊູ້

ເຈົ້າ (เจ็้า, “เจ้า”) + ຊູ້ (ซู้, “ชู้”)

หล่อ, ดูดี, รูปงาม, มีเสน่ห์


ເພ

ร่วมเชื้อสายกับไทย เพ, อีสาน เพ

เพ, พัง, ชำรุด, เสีย, เสียหาย


ถึงพริกถึงขิง

เผ็ดร้อนรุนแรง


เถรตรง

ซื่อตรงจนเกินไป, ไม่มีไหวพริบ

ไม่รู้จักผ่อนผันสั้นยาว, ไม่รู้จักผ่อนหนักผ่อนเบา


ทองแผ่นเดียวกัน

เกี่ยวดองกันโดยการแต่งงาน


ทองไม่รู้ร้อน

เฉยเมย, ไม่กระตือรือร้น, ไม่สะดุ้งสะเทือน


ท้องยุ้งพุงกระสอบ

ท้อง + ยุ้ง + พุง + กระสอบ

ท้อง-ยุ้ง-พุง-กฺระ-สอบ

/tʰɔːŋ˦˥.juŋ˦˥.pʰuŋ˧.kra˨˩.sɔːp̚˨˩/^((สัมผัส))

ที่กินจุผิดปรกติ


ทั้งขึ้นทั้งล่อง

มีความเกี่ยวข้องด้วยเสมอ ไม่พันไปได้ มักใช้ในทำนองไม่ดี


ท่าดีทีเหลว

มีท่าทางดี แต่ทำอะไรไม่ได้เรื่อง


ท่านั้นท่านี้

อย่างนั้นอย่างนี้, โยกโย้


น่าเกลียดน่าชัง

น่ารักน่าเอ็นดู ใช้แก่เด็กเล็ก ๆ


บ้าหอบฟาง

บ้าสมบัติ เห็นอะไรเป็นของมีค่าจะเอาทั้งนั้น

อาการที่หอบหิ้วสิ่งของพะรุงพะรัง


บ้าห้าร้อยจำพวก

บ้ามากมายหลายประเภท


บุญหนักศักดิ์ใหญ่

มีฐานันดรศักดิ์สูงและอำนาจวาสนายิ่งใหญ่


เบี้ยน้อยหอยน้อย

มีเงินน้อย, มีเงินไม่มาก


ปลายอ้อปลายแขม

ที่ยังอยู่ที่ไหนไม่รู้, ที่ยังอยู่ห่างไกล


ปัญญาแค่หางอึ่ง

ตัดมาจาก ปัญญาแค่หางอึ่งอ่าง; เหมือนกับ ปัญญา + แค่ + หาง + อึ่ง (“อึ่งอ่าง”)

ปัน-ยา-แค่-หาง-อึ่ง

/pan˧.jaː˧.kʰɛː˥˩.haːŋ˩˩˦.ʔɯŋ˨˩/^((สัมผัส))

มีความรู้น้อย, โง่


ปากเป็นชักยนต์

ว่ากล่าวสั่งสอนไม่รู้จักหยุด


ปากไม่สิ้นกลิ่นน้ำนม

ปาก-ไม่-ซิ่น-กฺลิ่น-น้าม-นม

/paːk̚˨˩.maj˥˩.sin˥˩.klin˨˩.naːm˦˥.nom˧/^((สัมผัส))

th-ปากไม่สิ้นกลิ่นน้ำนม-th-adj-8L~zHBrN


ปากว่าตาขยิบ

[päːk̚˩.wäː˥˩.täː˧.kʰä˩.jip̚˩]

ปากกับใจไม่ตรงกัน


ปากหอยปากปู

ชอบนินทาเล็กน้อย

ไม่กล้าพูด, พูดไม่ขึ้น หรือพูดไม่มีใครสนใจฟัง


เป็นกอบเป็นกำ

เป็นผลดี, เป็นชิ้นเป็นอัน, เป็นก้อนใหญ่ ทำประโยชน์ต่อไปได้ดี


เป็นคุ้งเป็นแคว

ยืดยาว, ต่าง ๆ นานา


เป็นน้ำเป็นนวล

มีผิวพรรณผุดผ่องสวยงาม


เป็นเนื้อเป็นหนัง

เป็น + เนื้อ + เป็น + หนัง

เป็น-เนื้อ-เป็น-หฺนัง

เป็นชิ้นเป็นอัน


เป็นบ้าเป็นหลัง

เอาจริงเอาจังเกินไป


เป็นโล้เป็นพาย

เป็น + โล้ + เป็น + พาย

เป็น-โล้-เป็น-พาย

เอาการเอางาน, แข็งขัน, จริงจัง, ได้เรื่องได้ราว, เข้าท่าเข้าทางดี (มักใช้ในทางปฏิเสธ)


เป็นวรรคเป็นเวร

ไม่รู้จักจบสิ้น


เป็นหน้าเป็นตา

เป็นกิจจะลักษณะ, เป็นชิ้นเป็นอัน


แปดเหลี่ยมแปดคม

แปด + เหลี่ยม + แปด + คม

แปด-เหฺลี่ยม-แปด-คม

/pɛːt̚˨˩.lia̯m˨˩.pɛːt̚˨˩.kʰom˧/^((สัมผัส))

มีเล่ห์เหลี่ยมมาก


แปดเหลี่ยมสิบสองคม

แปด + เหลี่ยม + สิบสอง + คม

แปด-เหฺลี่ยม-สิบ-สอง-คม

/pɛːt̚˨˩.lia̯m˨˩.sip̚˨˩.sɔːŋ˩˩˦.kʰom˧/^((สัมผัส))

มีเล่ห์เหลี่ยมมาก


ไปวัดไปวาได้

ไป + วัดวา + ได้

ไป-วัด-ไป-วา-ด้าย

/paj˧.wat̚˦˥.paj˧.waː˧.daːj˥˩/^((สัมผัส))

มีรูปร่างหน้าตาดีพอจะอวดเขาได้


ผักต้มขนมยำ

ผสมปนเปกันยุ่ง


ผิดฝาผิดตัว

ไม่เข้าชุดกัน, ไม่เข้าคู่กัน

คนละพวก คนละฝ่าย


ผีเข้าผีออก

ผี + เข้า + ผี + ออก

ผี-เค่า-ผี-ออก

/pʰiː˩˩˦.kʰaw˥˩.pʰiː˩˩˦.ʔɔːk̚˨˩/^((สัมผัส))

เดี๋ยวดีเดี๋ยวร้าย, ไม่คงที่


ผีซ้ำด้ำพลอย

ผี + ซ้ำ + ด้ำ + พลอย

ผี-ซ้ำ-ด้ำ-พฺลอย

/pʰiː˩˩˦.sam˦˥.dam˥˩.pʰlɔːj˧/^((สัมผัส))

ถูกซ้ำเติมเมื่อพลาดพลั้งลง หรือเมื่อคราวเคราะห์ร้าย


ผีไม่มีศาล

ไม่มีที่อยู่เป็นหลักแหล่ง


หงุดหงิด

/ŋut̚˨˩.ŋit̚˨˩/^((สัมผัส))

มีอารมณ์เสียอยู่เสมอ ๆ

เขาเป็นคนหงุดหงิดง่าย

มีอารมณ์เสียเพราะไม่ได้ดังใจหรือไม่เป็นไปตามกำหนดเป็นต้น


zwak

อ่อนแอ, อ่อนแรง


พกนุ่น

จาก พก + นุ่น

ใจเบา, เชื่อง่าย


ใจเบา

ไม่ยั้งคิด, เชื่อง่าย


พกหิน

จาก พก + หิน


พระอิฐพระปูน

นิ่งเฉย, ไม่รู้สึกยินดียินร้าย


พร้าคัดปากไม่ออก

นิ่ง, ไม่ค่อยพูด, ไม่ช่างพูด


พร้างัดปากไม่ออก

นิ่ง, ไม่ค่อยพูด, ไม่ช่างพูด


พลอยฟ้าพลอยฝน

ไม่ได้เกี่ยวข้องก็เป็นตามไปด้วย


พลิกแผ่นดิน

อาการที่ตามหาเท่าไร ๆ ก็ไม่พบ


พะเนินเทินทึก

พะเนิน + เทิน + ทึก

ความพะเนินเทินทึก (noun-from-adj)

พะ-เนิน-เทิน-ทึก

/pʰa˦˥.nɤːn˧.tʰɤːn˧.tʰɯk̚˦˥/^((สัมผัส))

มากมายก่ายกอง


พาลรีพาลขวาง

ชอบหาเรื่องทะเลาะวิวาท


เพชรน้ำหนึ่ง

เพชร + น้ำหนึ่ง

ความเพชรน้ำหนึ่ง (noun-from-adj)

การแบ่งพยางค์
{เสียงสระสั้น}

เพ็ด-น้ำ-หฺนึ่ง

/pʰet̚˦˥.nam˦˥.nɯŋ˨˩/^((สัมผัส))

ดีเป็นพิเศษ ยอดเยี่ยม


เพชรน้ำเอก

ดีเป็นพิเศษ ยอดเยี่ยม


เพชรร้าว

ที่ไม่บริสุทธิ์, ที่มีตำหนิ


กิตติมศักดิ์

กิด-ติ-มะ-สัก

กิด-ติม-มะ-สัก

ยกย่องเพื่อเป็นเกียรติยศ

ปริญญากิตติมศักดิ์

สมาชิกกิตติมศักดิ์


มากหมอมากความ

เมื่อมีคนมากก็มีเรื่องมากตาม


มีหน้ามีตา

มี + หน้า + มี + ตา

มี-น่า-มี-ตา

มีคนนับถือ, มีเกียรติ, ได้รับความยกย่อง


มือถือสาก ปากถือศีล

มือ + ถือ + สาก + ปาก + ถือ + ศีล

มือ-ถือ-สาก-ปาก-ถือ-สีน

/mɯː˧.tʰɯː˩˩˦.saːk̚˨˩.paːk̚˨˩.tʰɯː˩˩˦.siːn˩˩˦/^((สัมผัส))

แสดงตัวว่าเป็นคนมีศีลธรรม แต่กลับประพฤติชั่ว


มือเป็นระวิง

อาการที่ใช้มือทำงานไม่ได้หยุด


มือสะอาด

/mɯː˧.sa˨˩.ʔaːt̚˨˩/^((สัมผัส))

มีความประพฤติดี, มีความซื่อสัตย์สุจริตไม่คดโกงหรือฉ้อราษฎร์บังหลวง


มือห่างตีนห่าง

สุรุ่ยสุร่าย, สะเพร่า, เลินเล่อ, ไม่ระมัดระวัง


เมื่อเอยเมื่อนั้น

ชักช้า, อืดอาด, ยืดยาด


แม่รีแม่แรด

ทำเจ้าหน้าเจ้าตา


ไม่ใช่ขี้ไก่

ไม่เลว, มีอะไรดีเหมือนกัน ดูหมิ่นไม่ได้


ไม่พูดพร่ำทำเพลง

ไม่รอให้ชักช้า, ทันทีทันใด


ไม่เออออห่อหมก

ไม่ตกลงด้วย, ไม่ยินยอม


ไม้ใกล้ฝั่ง

ไม้ + ใกล้ + ฝั่ง

แก่ใกล้จะตาย


ไม้เบื่อไม้เมา

ไม้ + เบื่อ + ไม้ + เมา

ม้าย-เบื่อ-ม้าย-เมา

ไม่ลงรอยกัน, ขัดแย้งกันเป็นประจำ


ไม้หลักปักขี้ควาย

โลเล, ไม่แน่นอน


ไม้หลักปักเลน

โลเล, ไม่แน่นอน


กลางคน

มีอายุพ้นวัยหนุ่มสาว แต่ยังไม่แก่

วัยกลางคน


ก๋ากั่น

ยืมมาจากฮกเกี้ยน 敢 (káⁿ, “กล้า”) + 幹 (kàn, “ทำ”)

อวดกล้า (มักใช้แก่ผู้หญิง)


กาง

ร่วมเชื้อสายกับลาว ກາງ (กาง), ไทลื้อ ᦂᦱᧂ (กาง), ไทใหญ่ ၵၢင် (กาง, “วางกับดัก; ยับยั้ง”), อาหม 𑜀𑜂𑜫 (กง์, “ปกป้อง; ป้องกัน”), จ้วง gang, จ้วงแบบจั่วเจียง kang

/kaːŋ˧/^((สัมผัส))

ที่ถ่างออก คลี่ออก เหยียดออก ขึงออก หรือ แบะออก

หูกาง

ท้องกาง


ก่าน

ต่าง, ผ่าน, เก่ง, กล้า


กามวิตถาร

กาม + วิตถาร

ผิดปรกติทางเพศเช่นนั้น


กามาพจร

ที่ยังข้องอยู่ในกาม


กามาวจร

ที่ยังข้องอยู่ในกาม


ก่ายกอง

/kaːj˨˩.kɔːŋ˧/^((สัมผัส))


ก่ำ

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨠ᩵ᩣᩴ (ก่าํ), เขิน ᨠ᩵ᩣᩴ (ก่าํ), ลาว ກ່ຳ (ก่ำ), ไทลื้อ ᦂᧄᧈ (กั่ม), ไทใหญ่ ၵမ်ႇ (กั่ม), ไทใต้คง ᥐᥛᥱ (กั่ม), พ่าเก ကံ (กํ), จ้วง gaemq, จ้วงแบบจั่วเจียง gaemq

สุกใส, เข้ม, จัด (มักใช้แก่สีแดงหรือทองที่สุก)


ก่ำ

รูปแบบอื่นของ ᨠ᩵ᩣᩴ (ก่าํ, “ก่ำ”)

รูปแบบอื่นของ ᨠᩖ᩵ᩣᩴ (กล่าํ, “ก่ำ”)


กำกวม

คลุมเครือ, เคลือบคลุม, มีความหมายได้หลายอย่าง


ก้ำกึ่ง

เกือบเท่า ๆ กัน, พอ ๆ กัน


กำพร้า

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ɡm̩.raːꟲ; เทียบลาว ກຳພ້າ (กำพ้า), เขมร កំព្រា (กํพฺรา), จ้วงแบบจั่วเจียง pyaj, จ้วง gyax, จ้วงแบบหนง lugbyax

ᦂᧄᧈᦘᦱᧉ

ไร้พ่อหรือแม่หรือทั้งสอง

ႁၢမ်းပေႃႈမႄႈ

ไร้พ่อหรือแม่หรือทั้งสอง

ၽၢၼ်ပေႃႈမႄႈ

ไร้พ่อหรือแม่หรือทั้งสอง

ກຳພອຍ

ไร้พ่อหรือแม่หรือทั้งสอง

ກຳພ້າ

ไร้พ่อหรือแม่หรือทั้งสอง

ไร้บิดาหรือมารดาเลี้ยงดูแต่เด็ก, โบราณหมายถึง ร้างลูกร้างเมียด้วย, กลอนใช้เป็น ก่ำพร้า ก็มี

สองจะลีลาสู่ฟ้า ลาแม่เป็นกำพร้า เจ้าแม่เอ้ยปรานี แม่รา


กำมะลอ

ไม่ดี, ไม่งาม

ไม่จริง, ไม่แท้


กำยำ

แข็งแรงใหญ่โต


กำแหง

ยืมมาจากเขมร កំហែង (กํแหง) หรือ កម្ហែង (กมฺแหง, “ข่มขู่; คุกคาม”)

/kam˧.hɛːŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

แข็งแรง, กล้าแข็ง, เข้มแข็ง


กร็อกกร๋อย

ไม่ชุ่มชื้น, เหี่ยวแห้ง


กรอบแกรบ

/krɔːp̚˨˩.krɛːp̚˨˩/^((สัมผัส))

ป่นปี้, เต็มที่

มีเสียงดังอย่างเสียงเหยียบถูกของกรอบหรือของแห้ง


กรอบเกรียบ

กฺรอบ-เกฺรียบ

ป่นปี้, เต็มที่

(เลียนเสียงธรรมชาติ) มีเสียงดังอย่างเสียงเหยียบถูกของกรอบหรือของแห้ง


กร่อม ๆ

ช้า ๆ, เงี่อง ๆ แต่ทำเรื่อยไป


กระงกกระเงิ่น

งก ๆ เงิ่น ๆ


กระจองอแง

เสียงเด็กที่ร้องไห้


กระจ้อยร่อย

จ้อย, น้อย ๆ, เล็กนิด


กระจุ๋งกระจิ๋ง

อาการที่พูดกันเบา ๆ ทำเสียงเล็กเสียงน้อย, น่าเอ็นดู


กระจุบกระจิบ

อาการที่กินพร่ำเพรื่อทีละเล็กทีละน้อย


กระจุยกระจาย

กระจุย + กระจาย

ความกระจุยกระจาย (noun-from-adj)

กฺระ-จุย-กฺระ-จาย

กระจายยุ่งเหยิง


กระโชกกระชาก

อาการพูดอย่างตะหวาดหรืออย่างกระแทกเสียง


กระซิก ๆ

อาการร้องไห้ค่อย ๆ


กระด้วมกระเดี้ยม

ต้วม ๆ เตี้ยม ๆ, ค่อย ๆ ไป, ไม่คล่องแคล่ว


กระดากกระเดื่อง

ไม่อ่อนน้อม, เอาใจออกหาก, ไม่ยอมอ่อนน้อมอย่างเคย


กระดุ้งกระดิ้ง

ทำท่าทางสะบัดสะบิ้งดีดดิ้น


กระดุบ ๆ

เต้นตุบ ๆ อย่างเนื้อเต้น


กระแด็ก ๆ

ดิ้นอย่างไปไม่ได้


กระทบกระแทก

อาการที่กล่าวเปรย ๆ ให้กระทบไปถึงผู้ใดผู้หนึ่งอย่างแรง


กระปุกหลุก

อ้วนน่าเอ็นดู


กระเปาะเหลาะ

มีสัณฐานกลมป้อม


กระผลีกระผลาม

รีบร้อนเกินไปโดยไม่ระมัดระวัง


กระยึกกระยือ

หยิกไปหยิกมา, ไม่ตรง, ไม่เป็นระเบียบ


กระแสะ

เพลีย, โผเผ, ไม่มีกำลัง


กราว

เทียบเขมร ក្រៅ (กฺเรา)

นอก (พ้นออกไปจากภายในหรือร่วมใน)


กริก

เสียงอย่างสิ่งของกระทบกัน


กริ๊ก

เสียงอย่างสิ่งของกระทบกัน


กริกกริว

ขี้ริ้ว, เลว


กรีดกราด

มีเสียงร้องแหลมด้วยความตกใจ


กรุ้งกริ่ง

ทำท่าเจ้าชู้


กลมกลึง

กลมเหมือนกับกลึง


กลมดิก

กลมทีเดียว, กลิ้งไปได้โดยรอบ


กลับกลอก

ที่พูดจาไม่อยู่กับร่องกับรอย

คนกลับกลอก


กล้องแกล้ง

ร่วมเชื้อสายกับลาว ກ້ອງແກ້ງ (ก้องแก้ง)

กฺล้อง-แกฺล้ง

/klɔːŋ˥˩.klɛːŋ˥˩/^((สัมผัส))

มีรูปร่างเอวเล็กเอวบาง

พระองค์กลมกล้องแกล้ง เอวอ่อนอรอรรแถ้ง ถ้วนแห่งเจ้ากูงาม บารนี

(ลิลิตพระลอ)


กลับเกลือก

ตากลอกขึ้นกลอกลง


ก้อ

/kɔː˥˩/^((สัมผัส))

แสดงอาการเจ้าชู้อย่างไก่แจ้


ก้อร่อ

แสดงอาการเจ้าชู้, ทำเป็นเจ้าชู้


ก้อร่อก้อติก

แสดงอาการเจ้าชู้, ทำเป็นเจ้าชู้


ก้อง

ร่วมเชื้อสายกับลาว ກ້ອງ (ก้อง), ไทลื้อ ᦂᦸᧂᧉ (ก้อ̂ง), ไทใหญ่ ၵွင်ႈ (ก้อ̂ง), อาหม 𑜀𑜨𑜂𑜫 (กอ̂ง์)

/kɔŋ˥˩/^((สัมผัส))

ดังมากอย่างเสียงในที่จำกัดเช่นในโบสถ์, ดังไปได้ไกล

เขาตะโกนก้องมาจากที่สูง


ก่อน

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *koːnᴮ; ร่วมเชื้อสายกับลาว ກ່ອນ (ก่อน), ไทลื้อ ᦂᦸᧃᧈ (ก่อ̂น), ไทดำ ꪀ꪿ꪮꪙ (ก่อน), ไทใหญ่ ၵွၼ်ႇ (ก่อ̂น), อาหม 𑜀𑜨𑜃𑜫 (กอ̂น์), จ้วง gonq

/kɔːn˨˩/^((สัมผัส))

ใช้บอกลำดับเวลา หมายความว่า เดิม

แต่ก่อนที่ผ่านมา

วันก่อน

เดือนก่อน


ก่อน

รูปแบบอื่นของ ᨠᩬ᩵ᩁ (กอ่ร, “ก่อน”)


กะชึ่กกะชั่ก

ติด ๆ ขัด ๆ ไปไม่สะดวก


กะดำกะด่าง

ดำ ๆ ด่าง ๆ, สีไม่เสมอกัน


กะโต๊ก

เสียงไก่ตัวผู้ร้อง


กะโตงกะเตง

โตง ๆ เตง ๆ, ติดอยู่, รุงรัง, พัวพัน


กะโต้งโห่ง

เสียงนกยูงร้อง


กะพรูดกะพราด

เสียงดังพรูดพราด


กะเรี่ยกะราด

กระจัดกระจาย, เรี่ยราย


กะหนอกะแหน

เสียงพูดอย่างน่าเอ็นดู


กะหน็องกะแหน็ง

เสียงแปร่งสูง ๆ ต่ำ ๆ


กะหนุงกะหนิง

เสียงพูดจู๋จี๋ระหว่างคู่รัก


กะหร่อง

/ka˨˩.rɔŋ˨˩/^((สัมผัส))

เมื่อตอนเด็ก ๆ เธอผอมกะหร่องเลยไม่น่าเชื่อว่าโตขึ้นมาแล้วจะสวยขนาดนี้

ลักษณะผอมอย่างคนขี้โรค


กะหร็อมกะแหร็ม

มีเล็ก ๆ น้อย ๆ ไม่มาก


กัณห์

ยืมมาจากบาลี กณฺห

รูปแบบอื่นของ กัณห

ยิ่งแสงไฟส่องสว่างมากเพียงใด เงากัณห์ยิ่งฉายชัดขึ้นทุกเมื่อ


กิจจะลักษณะ

เป็นการเป็นงาน, เป็นเรื่องเป็นราว


กิ่ว

เทียบจ้วงแบบจั่วเจียง giuq

คอดมาก, เล็กตอนกลาง

คอกิ่ว

ท้องกิ่ว

หางกิ่ว


กึก

เสียงของแข็งกระทบกันทันที


กึ่ง

เทียบลาว ເກີ່ງ (เกี่ง)

/kɯŋ˨˩/^((สัมผัส))


กึ่งกลาง

/kɯŋ˨˩.klaːŋ˧/^((สัมผัส))


กุก

เสียงของแข็งกระทบกัน


กุด

เทียบภาษาจ้วง gut （กุด-hang gut หางกุด）

ด้วนสั้นหรือเหี้ยนเข้าไป

ยอดกุด

นิ้วกุด

หางกุด


กุ๋ย ๆ

เสียงร้องเยาะเย้ย


กุศล

ยืมมาจากสันสกฤต कुशल (กุศล); เทียบบาลี กุสล (“ฉลาด, มีฝีมือ, เชี่ยวชาญ; ดี, ถูกต้อง, มีคุณความดี”)

[เสียงสมาส]
กุ-สน-ละ-


กู้

รูปแบบอื่นของ ᨣᩪ᩵ (คู่)