หนามแหลมไม่มีใครเสี้ยม

หนาม + แหลม + ไม่ + มี + ใคร + เสี้ยม

หฺนาม-แหฺลม-ไม่-มี-ไคฺร-เซี่ยม

/naːm˩˩˦.lɛːm˩˩˦.maj˥˩.miː˧.kʰraj˧.sia̯m˥˩/^((สัมผัส))

คนที่มีปฏิภาณไหวพริบตามธรรมชาติโดยไม่ต้องมีใครสอน, มักใช้เข้าคู่กับ มะนาวกลมเกลี้ยงไม่มีใครกลึง เป็น หนามแหลมไม่มีใครเสี้ยม มะนาวกลมเกลี้ยงไม่มีใครกลึง

th-หนามแหลมไม่มีใครเสี้ยม-th-noun-~hcXnTzu


มะนาวกลมเกลี้ยงไม่มีใครกลึง

มะนาว + กลม + เกลี้ยง + ไม่ + มี + ใคร + กลึง

มะ-นาว-กฺลม-เกฺลี้ยง-ไม่-มี-ไคฺร-กฺลึง

/ma˦˥.naːw˧.klom˧.klia̯ŋ˥˩.maj˥˩.miː˧.kʰraj˧.klɯŋ˧/^((สัมผัส))

คนที่มีปฏิภาณไหวพริบตามธรรมชาติโดยไม่ต้องมีใครสอน, มักใช้เข้าคู่กับ หนามแหลมไม่มีใครเสี้ยม

th-มะนาวกลมเกลี้ยงไม่มีใครกลึง-th-noun-MWF3lqss


เขียว ๆ แดง ๆ

คำซ้ำ ของ เขียว + คำซ้ำ ของ แดง

เขียว-เขียว-แดง-แดง

/kʰia̯w˩˩˦.kʰia̯w˩˩˦.dɛːŋ˧.dɛːŋ˧/^((สัมผัส))

กลุ่มผู้หญิงที่แต่งตัวหลากสี

ไปดูเขียว ๆ แดง ๆ นอกบ้านเสียบ้าง


หมาหมู่

/maː˩˩˦.muː˨˩/^((สัมผัส))

กลุ่มคนที่กลุ่มรุมทำร้ายคนคนเดียว


เทกระจาด

/tʰeː˧.kra˨˩.t͡ɕaːt̚˨˩/^((สัมผัส))

อาการที่รถบรรทุกหรือรถโดยสารคว่ำทำให้ผู้โดยสารตายหรือได้รับบาดเจ็บหรือข้าวของต้องเสียหายไปทั้งคัน


ใจดำ

เห็นแก่ตัว, ไม่เอื้อเฟื้อใคร, ขาดกรุณา


กบในกะลา

กบ + ใน + กะลา

กบในกะลาครอบ

ผู้มีความรู้และประสบการณ์น้อยแต่สำคัญตนว่ามีความรู้มาก


ยุ่งเหมือนยุงตีกัน

คำกริยาวิเศษณ์

ยุ่ง + เหมือน + ยุง + ตี + กัน

ยุ่ง-เหฺมือน-ยุง-ตี-กัน

/juŋ˥˩.mɯa̯n˩˩˦.juŋ˧.tiː˧.kan˧/^((สัมผัส))

ยุ่งเหยิง, สับสนปนเปกัน


สุ่มสี่สุ่มห้า

คำกริยาวิเศษณ์

สุ่ม + สี่ + สุ่ม + ห้า

สุ่ม-สี่-สุ่ม-ฮ่า

ซุ่มซ่าม, ไม่ระมัดระวังให้ดี, ไม่ดูให้ดี

เดินสุ่มสี่สุ่มห้าเลยตกบันได

กินอาหารสุ่มสี่สุ่มห้าเลยท้องเสีย


ตัดหนามอย่าไว้หน่อ ฆ่าพ่ออย่าไว้ลูก

ตัด + หนาม + อย่า + ไว้ + หน่อ + ฆ่า + พ่อ + อย่า + ไว้ + ลูก

ตัด-หฺนาม-หฺย่า-ไว้-หฺน่อ-ค่า-พ่อ-หฺย่า-ไว้-ลูก

/tat̚˨˩.naːm˩˩˦.jaː˨˩.waj˦˥.nɔː˨˩.kʰaː˥˩.pʰɔː˥˩.jaː˨˩.waj˦˥.luːk̚˥˩/^((สัมผัส))

ทำลายให้หมดสิ้น ไม่ให้เหลือลูกหลานไว้สืบเชื้อสาย

th-ตัดหนามอย่าไว้หน่อ_ฆ่าพ่ออย่าไว้ลูก-th-verb-ID57o1m6


ตามล้างตามเช็ด

ตาม + ล้าง + ตาม + เช็ด

การตามล้างตามเช็ด (abstract-noun)

ตาม-ล้าง-ตาม-เช็ด

/taːm˧.laːŋ˦˥.taːm˧.t͡ɕʰet̚˦˥/^((สัมผัส))

คอยแก้ไขให้ถูกต้องอยู่เนือง ๆ


ไต่ไม้ลำเดียว

ไต่ + ไม้ + ลำ + เดียว

ไต่-ม้าย-ลำ-เดียว

กระทำการใด ๆ ตามลำพังตัวคนเดียวโดยไม่พึ่งพาอาศัยผู้อื่น อาจพลั้งพลาดได้


เอาหูไปนา เอาตาไปไร่

เอา + หู + ไป + นา + เอา + ตา + ไป + ไร่

เอา-หู-ไป-นา-เอา-ตา-ไป-ไร่

/ʔaw˧.huː˩˩˦.paj˧.naː˧.ʔaw˧.taː˧.paj˧.raj˥˩/^((สัมผัส))

แสร้งทำเป็นไม่รู้ไม่เห็นไม่สนใจ

th-เอาหูไปนา_เอาตาไปไร่-th-verb-bLf38S-b


ลิ้นสองแฉก

ลิ้น + สอง + แฉก

ลิ้น-สอง-แฉก

/lin˦˥.sɔːŋ˩˩˦.t͡ɕʰɛːk̚˨˩/^((สัมผัส))

ที่พูดสับปลับเชื่อถือไม่ได้


ปากเสีย

/paːk̚˨˩.sia̯˩˩˦/^((สัมผัส))

ชอบพูดจาว่าร้ายคนอื่น


ผีเจาะปาก

คำกริยาวิเศษณ์

ผี + เจาะ + ปาก

/pʰiː˩˩˦.t͡ɕɔʔ˨˩.paːk̚˨˩/^((สัมผัส))

พูดตลอดเวลา, พูดไม่หยุด

ปากเสียตลอดเวลา


ผีเจาะปากมาพูด

คำกริยาวิเศษณ์

ผี + เจาะ + ปาก + มา + พูด

ผี-เจาะ-ปาก-มา-พูด

/pʰiː˩˩˦.t͡ɕɔʔ˨˩.paːk̚˨˩.maː˧.pʰuːt̚˥˩/^((สัมผัส))

พูดตลอดเวลา, พูดไม่หยุด

ปากเสียตลอดเวลา


หนามยอกเอาหนามบ่ง

หนาม + ยอก + เอา + หนาม + บ่ง

หฺนาม-ยอก-เอา-หฺนาม-บ่ง

/naːm˩˩˦.jɔːk̚˥˩.ʔaw˧.naːm˩˩˦.boŋ˨˩/^((สัมผัส))

ตอบโต้หรือแก้ด้วยวิธีการทำนองเดียวกัน


หนามยอกอก

หนาม + ยอก + อก

หฺนาม-ยอก-อก

/naːm˩˩˦.jɔːk̚˥˩.ʔok̚˨˩/^((สัมผัส))

คนหรือเหตุการณ์ที่ทำให้รู้สึกเหมือนมีอะไรมาทิ่มแทงอยู่ในอกตลอดเวลา


เบี้ยบน

ผู้มีอำนาจเหนือ, ผู้ได้เปรียบ, ผู้เป็นต่อ


เบี้ยล่าง

เบี้ย + ล่าง

/bia̯˥˩.laːŋ˥˩/^((สัมผัส))

ผู้อยู่ใต้อำนาจ, ผู้เสียเปรียบ, ผู้เป็นรอง


โยนขี้

ตำหนิ, กล่าวหา

ผลักภาระไปให้คนอื่น (โดยปกติจะหมายถึงภาระที่ตนไม่ชอบ)


ปลดแอก

/plot̚˨˩.ʔɛːk̚˨˩/^((สัมผัส))

ทำให้พ้นจากอำนาจหรือการกดขี่, ทำให้เป็นอิสระ


ลอยแพ

/lɔːj˧.pʰɛː˧/^((สัมผัส))

โดยปริยายหมายถึง ปล่อยให้ตกอยู่ในสถานะลำบาก

โรงงานขาดทุนต้องปิดกิจการ คนงานจึงถูกลอยแพ


ม้าดีดกะโหลก

ม้า + ดีด + กะโหลก

ม้า-ดีด-กะ-โหฺลก

มีกิริยากระโดกกระเดกลุกลนหรือไม่เรียบร้อย มักใช้กับผู้หญิง


วานรได้แก้ว

วานร + ได้ + แก้ว

วา-นอน-ด้าย-แก้ว

ผู้ที่ไม่รู้คุณค่าของสิ่งมีค่าที่ได้มาหรือที่มีอยู่


ลิงได้แก้ว

ลิง + ได้ + แก้ว

ลิง-ด้าย-แก้ว


ตาสับปะรด

ตา + สับปะรด

ตา-สับ-ปะ-รด

ตาของพรรคพวกที่คอยสอดส่องดูแลเหตุการณ์อยู่รอบข้าง


ไม่เป็นสับปะรด

คำกริยาวิเศษณ์

ไม่ + เป็น + สับปะรด

ไม่-เป็น-สับ-ปะ-รด

/maj˥˩.pen˧.sap̚˨˩.pa˨˩.rot̚˦˥/^((สัมผัส))

ไม่มีรสชาติ, ไม่อร่อย

ทำอาหารไม่เป็นสับปะรด

ไม่ดี, ไม่เข้าท่า, ไม่ได้เรื่อง

ละครเรื่องนี้เล่นอะไรก็ไม่รู้ ไม่เป็นสับปะรดเอาซะเลย

ไม่เหมาะ, ไม่สวย

ดูเธอแต่งตัวเข้าสิไม่เป็นสับปะรดเลย


ทหารพระราม

ทหาร + พระราม; ในเรื่องรามเกียรติ์ ทหารของฝ่ายพระรามคือพวกลิง

ทะ-หาน-พฺระ-ราม

คนที่มีกริยาซุกซน อยู่ไม่สุขเหมือนลิง


ยักษ์ปักหลั่น

ยักษ์ + ปัก + หลั่น

ยัก-ปัก-หฺลั่น

ผู้มีรูปร่างใหญ่โต


เต่าใหญ่ไข่กลบ

เต่า + ใหญ่ + ไข่ + กลบ

เต่า-ไหฺย่-ไข่-กฺลบ

กลบเกลื่อนความผิดไม่ให้คนอื่นทราบ


ตัวเปล่าเล่าเปลือย

ตัว + เปล่า + เล่า + เปลือย

ตัว-ปฺล่าว-เล่า-เปฺลือย

/tua̯˧.plaːw˨˩.law˥˩.plɯa̯j˧/^((สัมผัส))

ยังไม่มีครอบครัว

เธอไม่ใช่คนตัวเปล่าเล่าเปลือยนะ

ไร้ญาติขาดมิตร

เขาเป็นคนตัวเปล่าเล่าเปลือย

ไม่มีทรัพย์สมบัติ, ไม่มีฐานะ

เจ้าหนี้จะยึดทรัพย์ แต่ลูกหนี้ตัวเปล่าเล่าเปลือย ไม่มีอะไรให้ยึด


หักปากกาเซียน

หัก + ปากกา + เซียน

หัก-ปาก-กา-เซียน

ได้ผลออกมาไม่เป็นไปตามที่ผู้เชี่ยวชาญทำนายไว้


หนักไม่เอา เบาไม่สู้

หนัก + ไม่ + เอา + เบา + ไม่ + สู้

หฺนัก-ไม่-เอา-เบา-ไม่-ซู่

/nak̚˨˩.maj˥˩.ʔaw˧.baw˧.maj˥˩.suː˥˩/^((สัมผัส))

ไม่มีความอดทนที่จะทำการงาน


แปรพักตร์

แปร + พักตร์

/prɛː˧.pʰak̚˦˥/^((สัมผัส))

เอาใจออกหาก, ไม่ซื่อตรง

ไปเข้ากับอีกฝ่ายหนึ่ง

ลูกน้องคนสนิทแปรพักตร์


งานหนักไม่เอา งานเบาไม่สู้

จาก หนักไม่เอา เบาไม่สู้

งาน-หฺนัก-ไม่-เอา-งาน-เบา-ไม่-ซู่

/ŋaːn˧.nak̚˨˩.maj˥˩.ʔaw˧.ŋaːn˧.baw˧.maj˥˩.suː˥˩/^((สัมผัส))

ไม่มีความอดทนที่จะทำการงาน

th-งานหนักไม่เอา_งานเบาไม่สู้-th-adj-KHfOqjhJ


ลดราวาศอก

ลด + รา + วา + ศอก

ลด-รา-วา-สอก

อ่อนข้อ, ยอมผ่อนปรนให้ (ใช้ในความปฏิเสธเป็น ไม่ลดราวาศอก, ไม่ยอมลดราวาศอก)

เถียงกันไม่ลดราวาศอก

เขาเป็นพี่ก็ต้องยอมลดราวาศอกให้เขาบ้าง


เด็กเลี้ยงแกะ

จากนิทานอีสปเรื่อง "เด็กเลี้ยงแกะ" หรือชื่อในภาษาอังกฤษว่า The Boy Who Cried Wolf

เด็ก-เลี้ยง-แกะ

/dek̚˨˩.lia̯ŋ˦˥.kɛʔ˨˩/^((สัมผัส))

คนที่ชอบพูดโกหกที่ทำให้คนอื่นไม่เชื่อ


เห็นกงจักรเป็นดอกบัว

เห็น + กงจักร + เป็น + ดอกบัว; จากนิทานชาดก "มิตวินทุกะ" ซึ่งเป็นผู้มีบาปหนา เมื่อจะได้รับโทษตามกรรมก็มองเห็นกงจักรบนหัวเปรตตนหนึ่งว่าเป็นดอกบัว จึงขอมาใส่บนหัวตนเอง ทำให้ได้รับทุกข์ทรมานจากกงจักรที่หมุนบาดหัวอยู่ตลอดเวลา ชาดกนี้เป็นที่มาของสำนวนว่า "เห็นกงจักรเป็นดอกบัว"

เห็น-กง-จัก-เป็น-ดอก-บัว

/hen˩˩˦.koŋ˧.t͡ɕak̚˨˩.pen˧.dɔːk̚˨˩.bua̯˧/^((สัมผัส))

เห็นสิ่งที่ไม่ถูกต้องว่าเป็นสิ่งที่ถูกต้อง, เห็นผิดเป็นชอบ

th-เห็นกงจักรเป็นดอกบัว-th-verb-EgbFU4aR


เดินตามผู้ใหญ่หมาไม่กัด

เดิน + ตาม + ผู้ใหญ่ + หมา + ไม่ + กัด

เดิน-ตาม-พู่-ไหฺย่-หฺมา-ไม่-กัด

/dɤːn˧.taːm˧.pʰuː˥˩.jaj˨˩.maː˩˩˦.maj˥˩.kat̚˨˩/^((สัมผัส))

ประพฤติตามอย่างผู้ใหญ่ย่อมปลอดภัย

th-เดินตามผู้ใหญ่หมาไม่กัด-th-verb-ub6g~2CQ


จับปูใส่กระด้ง

จับ-ปู-ไส่-กฺระ-ด้ง

/t͡ɕap̚˨˩.puː˧.saj˨˩.kra˨˩.doŋ˥˩/^((สัมผัส))

ซนอยู่ไม่นิ่ง


จับปลาสองมือ

จับ + ปลา + สอง + มือ

จับ-ปฺลา-สอง-มือ

/t͡ɕap̚˨˩.plaː˧.sɔːŋ˩˩˦.mɯː˧/^((สัมผัส))

มุ่งทำในสองอย่างในเวลาเดียวกัน


กินกันไม่ลง

กิน + กัน + ไม่ + ลง หรือ กิน…ไม่ลง + กัน

กิน-กัน-ไม่-ลง

เอาชนะไม่ได้


กินกริบ

หาประโยชน์ใส่ตัวได้อย่างแนบเนียน


ปากปลาร้า

ชอบพูดหรือด่าด้วยคำหยาบ


แมวไม่อยู่หนูร่าเริง

ผู้ใหญ่ไม่อยู่ ผู้น้อยก็เหลิง

th-แมวไม่อยู่หนูร่าเริง-th-verb-200iJm8H


อมพระมาพูด

อม + พระ + มา + พูด

อม-พฺระ-มา-พูด

พูดโดยอ้างพระหรือสิ่งศักดิ์สิทธิ์มาประกอบเป็นพยาน มักใช้ในความปฏิเสธ

ต่อให้อมพระมาพูดก็ไม่เชื่อ


หมาหวงก้าง

หมา + หวง + ก้าง

หฺมา-หวง-ก้าง

/maː˩˩˦.hua̯ŋ˩˩˦.kaːŋ˥˩/^((สัมผัส))

คนที่หวงของที่ตนไม่มีสิทธิ์

คนที่กันท่าคนอื่นในสิ่งที่ตนได้ใช้ประโยชน์แล้วหรือใช้ประโยชน์ไม่ได้


คบคนพาล พาลพาไปหาผิด คบบัณฑิต บัณฑิตพาไปหาผล

คบ-คน-พาน-พาน-พา-ไป-หา-ผิด-คบ-บัน-ดิด-บัน-ดิด-พา-ไป-หา-ผน

/kʰop̚˦˥.kʰon˧.pʰaːn˧.pʰaːn˧.pʰaː˧.paj˧.haː˩˩˦.pʰit̚˨˩.kʰop̚˦˥.ban˧.dit̚˨˩.ban˧.dit̚˨˩.pʰaː˧.paj˧.haː˩˩˦.pʰon˩˩˦/^((สัมผัส))

การเลือกคบคนต้องพิจารณาให้ดีถ้าคบคนไม่ดีมาเป็นเพื่อน คนไม่ดีก็จะชักนำ พาเราไปในทางที่ไม่ดี ถ้าคบคนดีมีความรู้ คนดีก็จะชักนำ พาเราไปในทางที่ดี

th-คบคนพาล_พาลพาไปหาผิด_คบบัณฑิต_บัณฑิตพาไปหาผล-th-verb-b8zjV8p-


คางคกขึ้นวอ แมลงปอใส่ตุ้งติ้ง

คาง-คก-คึ่น-วอ-มะ-แลง-ปอ-ไส่-ตุ้ง-ติ้ง

/kʰaːŋ˧.kʰok̚˦˥.kʰɯn˥˩.wɔː˧.ma˦˥.lɛːŋ˧.pɔː˧.saj˨˩.tuŋ˥˩.tiŋ˥˩/^((สัมผัส))

คนที่มีฐานะต่ำต้อย พอได้ดิบได้ดีก็มักแสดงกิริยาอวดดี ลืมตัว

th-คางคกขึ้นวอ_แมลงปอใส่ตุ้งติ้ง-th-noun-sKccIWT6


โจรห้าร้อย

โจร + ห้า + ร้อย; จากอรรถกถาของคัมภีร์ธรรมบท กล่าวถึง เดียรถีย์ 500 คนกับโจร 500 คนร่วมกันวางแผนสังหารพระมหาโมคคัลลานะ

โจน-ฮ่า-ร้อย

/t͡ɕoːn˧.haː˥˩.rɔːj˦˥/^((สัมผัส))


สอนจระเข้ให้ว่ายน้ำ

สอน + จระเข้ + ให้ + ว่าย + น้ำ

สอน-จอ-ระ-เค่-ไฮ่-ว่าย-น้าม

/sɔːn˩˩˦.t͡ɕɔː˧.ra˦˥.kʰeː˥˩.haj˥˩.waːj˥˩.naːm˦˥/^((สัมผัส))

สอนสิ่งที่เขารู้ดีอยู่แล้ว


มีสลึงพึงบรรจบให้ครบบาท

มี-สะ-หฺลึง-พึง-บัน-จบ-ไฮ่-คฺรบ-บาด

/miː˧.sa˨˩.lɯŋ˩˩˦.pʰɯŋ˧.ban˧.t͡ɕop̚˨˩.haj˥˩.kʰrop̚˦˥.baːt̚˨˩/^((สัมผัส))

ให้รู้จักประหยัดในการใช้เงิน, ให้รู้จักเก็บหอมรอมริบ

th-มีสลึงพึงบรรจบให้ครบบาท-th-verb-~w2XN9VJ


ไม่เต็มหุน

ไม่ + เต็มหุน (เต็ม + หุน)


หน้าสิ่วหน้าขวาน

หน้า + สิ่ว + หน้า + ขวาน

น่า-สิ่ว-น่า-ขฺวาน

/naː˥˩.siw˨˩.naː˥˩.kʰwaːn˩˩˦/^((สัมผัส))

อยู่ในระยะอันตรายเพราะอีกฝ่ายหนึ่งกำลังโกรธหรือมีเหตุการณ์วิกฤตเป็นต้น


เสี้ยววินาที

เซี่ยว-วิ-นา-ที

เวลานิดเดียว


หมูเขาจะหามอย่าเอาคานเข้าไปสอด

คนที่ชอบยุ่งกับคนที่สำเร็จในสิ่งที่ไม่สมควร

th-หมูเขาจะหามอย่าเอาคานเข้าไปสอด-th-noun-otvaZB6Q


ได้คืบจะเอาศอก

ได้ + คืบ + จะ + เอา + ศอก

ด้าย-คืบ-จะ-เอา-สอก

/daːj˥˩.kʰɯːp̚˥˩.t͡ɕa˨˩.ʔaw˧.sɔːk̚˨˩/^((สัมผัส))

ต้องการได้มากกว่าที่ได้มาแล้ว


ได้ศอกจะเอาวา

ได้ + ศอก + จะ + เอา + วา

ด้าย-สอก-จะ-เอา-วา

/daːj˥˩.sɔːk̚˨˩.t͡ɕa˨˩.ʔaw˧.waː˧/^((สัมผัส))

ต้องการได้มากกว่าที่ได้มาแล้ว


รำไม่ดีโทษปี่โทษกลอง

ทำไม่ดีหรือทำผิดแล้วไม่รับผิด กลับโทษผู้อื่น

th-รำไม่ดีโทษปี่โทษกลอง-th-verb-64yjL6xd


จับได้คาหนังคาเขา

จับ-ด้าย-คา-หฺนัง-คา-เขา

/t͡ɕap̚˨˩.daːj˥˩.kʰaː˧.naŋ˩˩˦.kʰaː˧.kʰaw˩˩˦/^((สัมผัส))

จับได้ในขณะที่กำลังกระทำผิด หรือพร้อมกับของกลาง


ไม่เอาถ่าน

ไม่รักดี, ไม่ทำงานเป็นเรื่องเป็นราว, ไม่สนใจการงาน, เหลวไหล


งูเงี้ยวเขี้ยวขอ

งู + เงี้ยว + เขี้ยว + ขอ

งู-เงี้ยว-เคี่ยว-ขอ

/ŋuː˧.ŋia̯w˦˥.kʰia̯w˥˩.kʰɔː˩˩˦/^((สัมผัส))

งูหรือสัตว์มีพิษนานาชนิด

อุทานเสริมบท

โดยปริยายหมายถึงเป็นคำเตือนของผู้ใหญ่ว่า ไม่ให้ไปไหนเวลากลางคืน


ปิดหูปิดตา

ปิด + หู + ปิด + ตา

ปิด-หู-ปิด-ตา

ไม่ยอมรับรู้รับฟัง

ไม่ยอมให้รู้ให้เห็น


กาในฝูงหงส์

คนที่ต่ำต้อยไม่มีเกียรติ ไปอยู่ท่ามกลางสังคมผู้ดี ผู้สูงศักดิ์ ทำให้ถูกดูหมิ่น ดูแคลน เป็นที่รังเกียจ


งู ๆ ปลา ๆ

คำกริยาวิเศษณ์

คำซ้ำ ของ งู + คำซ้ำ ของ ปลา

งู-งู-ปฺลา-ปฺลา

มีความรู้เล็ก ๆ น้อย ๆ, ไม่รู้จริง

รู้งู ๆ ปลา ๆ


เสือนอนกิน

เสือ + นอน + กิน

เสือ-นอน-กิน

คนที่ได้รับผลประโยชน์หรือผลกำไรโดยไม่ต้องลงทุนลงแรง


ใบ้กิน

พูดไม่ออก, พูดไม่ได้อย่างที่ตั้งใจ


ใบ้แดก

/baj˥˩.dɛːk̚˨˩/^((สัมผัส))

ใบ้กิน, พูดไม่ออก, พูดไม่ได้อย่างที่ตั้งใจ


ไม่ลดราวาศอก

ไม่ + ลดราวาศอก

การไม่ลดราวาศอก (abstract-noun)

ไม่-ลด-รา-วา-สอก

/maj˥˩.lot̚˦˥.raː˧.waː˧.sɔːk̚˨˩/^((สัมผัส))

ไม่ยอมอ่อนข้อ, ไม่ยอมผ่อนปรนให้

เถียงกันไม่ลดราวาศอก

เขาเป็นพี่ก็ต้องยอมลดราวาศอกให้เขาบ้าง


ไม่ยอมลดราวาศอก

ไม่ + ยอม + ลดราวาศอก

การไม่ยอมลดราวาศอก (abstract-noun)

ไม่-ยอม-ลด-รา-วา-สอก

/maj˥˩.jɔːm˧.lot̚˦˥.raː˧.waː˧.sɔːk̚˨˩/^((สัมผัส))

ไม่ยอมอ่อนข้อ, ไม่ยอมผ่อนปรนให้, ไม่ลดราวาศอก

เถียงกันไม่ลดราวาศอก

เขาเป็นพี่ก็ต้องยอมลดราวาศอกให้เขาบ้าง


เหยียบเรือสองแคม

การเหยียบเรือสองแคม (abstract-noun)

ทําทีเข้าด้วยทั้ง ๒ ฝ่าย


ทนายหน้าหอ

ทะ-นาย-น่า-หอ

/tʰa˦˥.naːj˧.naː˥˩.hɔː˩˩˦/^((สัมผัส))

หัวหน้าคนรับใช้ที่ใช้ออกหน้าออกตา ผู้รับหน้าแทนนาย


สิบปากว่าไม่เท่าตาเห็น

สิบ + ปาก + ว่า + ไม่ + เท่า + ตา + เห็น

สิบ-ปาก-ว่า-ไม่-เท่า-ตา-เห็น

/sip̚˨˩.paːk̚˨˩.waː˥˩.maj˥˩.tʰaw˥˩.taː˧.hen˩˩˦/^((สัมผัส))

การได้ยินได้ฟังเรื่องราวจากคนอื่น ก็ไม่เท่ากับเห็นด้วยตัวเอง

th-สิบปากว่าไม่เท่าตาเห็น-th-noun-Oni0HgNJ


เลือดข้นกว่าน้ำ

เลือด + ข้น + กว่า + น้ำ; อาจแปลตรงตัวมาจากภาษาอื่น ซึ่งหลาย ๆ ภาษาแปลตรงตัวในทำนองเดียวกัน

血濃於水

ญาติพี่น้องย่อมดีกว่าคนอื่น

血浓于水

ญาติพี่น้องย่อมดีกว่าคนอื่น

blood is thicker than water

ญาติพี่น้องย่อมดีกว่าคนอื่น

արյունը ջուր չի դառնա

ญาติพี่น้องย่อมดีกว่าคนอื่น

อัรยูเนอ̂ จฺุร ชี ดัรฺนา

เลือด-ค่น-กฺว่า-น้าม

/lɯa̯t̚˥˩.kʰon˥˩.kwaː˨˩.naːm˦˥/^((สัมผัส))

ญาติพี่น้องย่อมดีกว่าคนอื่น


เสือสองตัวอยู่ถ้ำเดียวกันไม่ได้

เสือ + สอง + ตัว + อยู่ + ถ้ำ + เดียว + กัน + ไม่ + ได้

เสือ-สอง-ตัว-หฺยู่-ท่ำ-เดียว-กัน-ไม่-ด้าย

/sɯa̯˩˩˦.sɔːŋ˩˩˦.tua̯˧.juː˨˩.tʰam˥˩.dia̯w˧.kan˧.maj˥˩.daːj˥˩/^((สัมผัส))

คนมีอำนาจ บารมี อิทธิพลพอ ๆ กัน ย่อมอยู่ร่วมกันไม่ได้

th-เสือสองตัวอยู่ถ้ำเดียวกันไม่ได้-th-noun-wDXtF01L

คนเก่งหรือคนที่มีความสามารถเท่า ๆ กันมักเกิดปัญหาเพราะความไม่ยอมกัน

th-เสือสองตัวอยู่ถ้ำเดียวกันไม่ได้-th-noun-7kOrJYYi


แมลงวันไม่ตอมแมลงวัน

แมลง + วัน + ไม่ + ตอม + แมลง + วัน

มะ-แลง-วัน-ไม่-ตอม-มะ-แลง-วัน

/ma˦˥.lɛːŋ˧.wan˧.maj˥˩.tɔːm˧.ma˦˥.lɛːŋ˧.wan˧/^((สัมผัส))

พวกเดียวกันไม่ว่าหรือทำร้ายกันเอง (มักใช้ในทางไม่ดี)

th-แมลงวันไม่ตอมแมลงวัน-th-noun-dRt7FUAp


สันดอนขุดง่าย สันดานขุดยาก

สันดอน + ขุด + ง่าย + สันดาน + ขุด + ยาก

สัน-ดอน-ขุด-ง่าย-สัน-ดาน-ขุด-ยาก

/san˩˩˦.dɔːn˧.kʰut̚˨˩.ŋaːj˥˩.san˩˩˦.daːn˧.kʰut̚˨˩.jaːk̚˥˩/^((สัมผัส))

สิ่งที่คนเราประพฤติปฏิบัติจนเคยชินติดเป็นนิสัยนั้นยากเกินกว่าจะเปลี่ยนแปลงและแก้ไขได้

ยายแกติดการพนันมาตั้งแต่สาว ๆ คงจะเลิกยากแล้วหล่ะ อย่างที่โบราณว่าสันดอนขุดง่าย สันดานขุดยาก

สันดอนขุดง่าย สันดานขุดยากจริง ๆ ขนาดฉันตักเตือนเรื่องการวางตัว การพูดจาในที่สาธารณะบ่อย ๆ ก็ยังทำตัวเหมือนเดิมไม่เปลี่ยนแปลง

th-สันดอนขุดง่าย_สันดานขุดยาก-th-noun-lKoKb2gg


วัยทีน

วัยทีน
วัย + ทีน


วัยทีน

วัยทีน
วัย + ทีน

อยู่ในวัยรุ่น


สลัมบอมเบย์

สลัม + บอมเบย์

การแบ่งพยางค์
{เสียงสระสั้น}

สะ-ลำ-บ็อม-เบ

คนที่มีความประพฤติหรือนิสัยไม่ดี


กินบ้านผ่านเมือง

กิน + บ้าน + ผ่าน + เมือง

กิน-บ้าน-ผ่าน-เมือง


รู้หาญรู้ขลาด

การรู้หาญรู้ขลาด (abstract-noun)

รู้-หาน-รู้-ขฺลาด

/ruː˦˥.haːn˩˩˦.ruː˦˥.kʰlaːt̚˨˩/^((สัมผัส))

กล้าในสิ่งที่ควรกล้า กลัวในสิ่งที่ควรกลัว


เชื่อขนมกินได้

การเชื่อขนมกินได้ (abstract-noun)

เชื่อ-ขะ-หฺนม-กิน-ด้าย

/t͡ɕʰɯa̯˥˩.kʰa˨˩.nom˩˩˦.kin˧.daːj˥˩/^((สัมผัส))

มั่นใจได้, เชื่อใจได้, สำเร็จแน่นอน


หว่านพืชหวังผล

หว่าน + พืช + หวัง + ผล

หฺว่าน-พืด-หฺวัง-ผน

/waːn˨˩.pʰɯːt̚˥˩.waŋ˩˩˦.pʰon˩˩˦/^((สัมผัส))

ให้ผลประโยชน์แก่ผู้อื่นเพื่อหวังผลตอบแทน


หันหลังชนกัน

หัน + หลัง + ชน + กัน

หัน-หฺลัง-ชน-กัน

ร่วมมือร่วมใจกัน


หันหลังให้กัน

หัน + หลัง + ให้ + กัน

หัน-หฺลัง-ไฮ่-กัน

โกรธกัน, เลิกคบค้ากัน


หันหน้าเข้าวัด

หัน + หน้า + เข้า + วัด

หัน-น่า-เค่า-วัด

มุ่งหน้าเข้าวัดเพื่อถือศีลฟังเทศน์เป็นต้น


หันหน้าเข้าหากัน

หัน + หน้า + เข้า + หา + กัน

หัน-น่า-เค่า-หา-กัน

/han˩˩˦.naː˥˩.kʰaw˥˩.haː˩˩˦.kan˧/^((สัมผัส))

ปรองดองกัน, สมัครสมานกัน

ทุกฝ่ายจะต้องหันหน้าเข้าหากัน


รู้จักที่ต่ำที่สูง

รู้จัก + ที่ + ต่ำ + ที่ + สูง

การรู้จักที่ต่ำที่สูง (abstract-noun)

รู้-จัก-ที่-ต่ำ-ที่-สูง

/ruː˦˥.t͡ɕak̚˨˩.tʰiː˥˩.tam˨˩.tʰiː˥˩.suːŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

รู้จักเคารพบุคคลและสถานที่ตามควรแก่ฐานะ (มักใช้ในความปฏิเสธ)

เด็กพวกนั้นไม่รู้จักที่ต่ำที่สูง ไปนั่งในที่ที่จัดไว้สำหรับผู้ใหญ่


แหงนคอตั้งบ่า

การแหงนคอตั้งบ่า (abstract-noun)

แหฺงน-คอ-ตั้ง-บ่า

/ŋɛːn˩˩˦.kʰɔː˧.taŋ˥˩.baː˨˩/^((สัมผัส))


ปลาหมอแถกเหงือก

ปลาหมอ + แถก + เหงือก

ปฺลา-หฺมอ-แถก-เหฺงือก

/plaː˧.mɔː˩˩˦.tʰɛːk̚˨˩.ŋɯa̯k̚˨˩/^((สัมผัส))

กระเสือกกระสนดิ้นรน


กลิ้งครกขึ้นเขา

กลิ้ง + ครก + ขึ้น + เขา

กฺลิ้ง-คฺรก-คึ่น-เขา

/kliŋ˥˩.kʰrok̚˦˥.kʰɯn˥˩.kʰaw˩˩˦/^((สัมผัส))

ทำงานที่ยากลำบากอย่างยิ่งโดยต้องใช้ความเพียรพยายามและอดทนอย่างมาก หรือบางทีก็เกินกำลังความสามารถหรือสติปัญญาของตน


ขายดิบขายดี

ขาย + ดิบ + ขาย + ดี

ขาย-ดิบ-ขาย-ดี

/kʰaːj˩˩˦.dip̚˨˩.kʰaːj˩˩˦.diː˧/^((สัมผัส))

ขายของได้มาก


ได้ดิบได้ดี

ได้ + ดิบ + ได้ + ดี

ໄດ້ດັບໄດ້ດີ

เจริญก้าวหน้า

ໄດ້ດິບໄດ້ດີ

เจริญก้าวหน้า

ด้าย-ดิบ-ด้าย-ดี

เจริญก้าวหน้า (ใช้แก่บุคคล)


กินข้าวแดง

กิน + ข้าวแดง

กิน-ค่าว-แดง

จำคุก, ติดคุก

กินข้าวแดงยาว ฎีกาพิพากษากลับจำคุกมือปืนป๊อปคอร์น 37 ปี 4 เดือน


สาดโคลน

ใส่ร้ายป้ายสี (โดยมากใช้กับการเมือง)


หนักแผ่นดิน

หนัก + แผ่นดิน

การแบ่งพยางค์
{ไม่ตามอักขรวิธี; เสียงสระสั้น}

หฺนัก-แผ็่น-ดิน

ไม่รู้คุณของแผ่นดินที่อาศัย, ทรยศต่อบ้านเมืองของตน, เสนียดสังคม


เช้าชามเย็นชาม

คำกริยาวิเศษณ์

เช้า + ชาม + เย็น + ชาม

ช้าว-ชาม-เย็น-ชาม

/t͡ɕʰaːw˦˥.t͡ɕʰaːm˧.jen˧.t͡ɕʰaːm˧/^((สัมผัส))

ขาดความตั้งใจที่จะทำงาน หรือทำแบบไม่เต็มที่


ขี่หลังเสือแล้วลงยาก

แปลตรงตัวจากจีน 騎虎難下／骑虎难下 (qíhǔnánxià); เทียบเท่า ขี่ + หลัง + เสือ + แล้ว + ลง + ยาก

ขี่หลังเสือแล้วลงไม่ได้
ขี่หลังเสือ

ขี่-หฺลัง-เสือ-แล้ว-ลง-ยาก

/kʰiː˨˩.laŋ˩˩˦.sɯa̯˩˩˦.lɛːw˦˥.loŋ˧.jaːk̚˥˩/^((สัมผัส))

กระทำการอย่างใดอย่างหนึ่งแล้วพบอุปสรรค แต่ถูกสถานการณ์บีบบังคับให้ดำเนินต่อไปจนถึงที่สุด โดยไม่อาจหยุดกลางคันได้

th-ขี่หลังเสือแล้วลงยาก-th-verb-e~AGuT7s


ขี่หลังเสือแล้วลงไม่ได้

แปลตรงตัวจากจีน 騎虎難下／骑虎难下 (qíhǔnánxià); เทียบเท่า ขี่ + หลัง + เสือ + แล้ว + ลง + ไม่ + ได้

ขี่หลังเสือแล้วลงยาก
ขี่หลังเสือ

ขี่-หฺลัง-เสือ-แล้ว-ลง-ไม่-ด้าย

/kʰiː˨˩.laŋ˩˩˦.sɯa̯˩˩˦.lɛːw˦˥.loŋ˧.maj˥˩.daːj˥˩/^((สัมผัส))

th-ขี่หลังเสือแล้วลงไม่ได้-th-verb-e~AGuT7s


ขี่หลังเสือ

แปลตรงตัวบางส่วนจากจีน 騎虎難下／骑虎难下 (qíhǔnánxià) โดยตัดมาเฉพาะสองคำแรก; เทียบเท่า ขี่ + หลัง + เสือ

ขี่หลังเสือแล้วลงยาก
ขี่หลังเสือแล้วลงไม่ได้

ขี่-หฺลัง-เสือ

/kʰiː˨˩.laŋ˩˩˦.sɯa̯˩˩˦/^((สัมผัส))


ตัวตั้งตัวตี

ตัว + ตั้ง + ตัว + ตี

ตัว-ตั้ง-ตัว-ตี

ผู้เป็นหัวเรี่ยวหัวแรงในการทำกิจกรรมต่าง ๆ

ผู้ที่ตั้งตัวเป็นหัวหน้าในการทำงาน


ตีโพยตีพาย

ตี + โพย + ตี + พาย

ตี-โพย-ตี-พาย

แกล้งร้องหรือทำโวยวายเกินสมควร

แสดงความเสียอกเสียใจจนเกินเหตุ


หัวเรี่ยวหัวแรง

หัว + เรี่ยว + หัว + แรง

หัว-เรี่ยว-หัว-แรง

/hua̯˩˩˦.ria̯w˥˩.hua̯˩˩˦.rɛːŋ˧/^((สัมผัส))

ผู้เป็นกำลังสำคัญในการทำกิจกรรมต่าง ๆ


หัวแรง

/hua̯˩˩˦.rɛːŋ˧/^((สัมผัส))

ผู้เป็นกำลังสำคัญในการทำกิจกรรมต่าง ๆ


ต้มตุ๋น

หลอกลวง, ฉ้อโกง


ค้ำคอ

/kʰam˦˥.kʰɔː˧/^((สัมผัส))

มีบางสิ่งที่ทำให้อยู่ในฐานะจำใจต้องทำหรืองดเว้น

หน้าที่ค้ำคอ

ศักดิ์ศรีค้ำคอ

ผลประโยชน์ค้ำคอ


ไก่ได้พลอย

ไก่ + ได้ + พลอย; แนวคิดต้นกำเนิดจากหนึ่งในนิทานอีสป

ไก่-ด้าย-พฺลอย

การที่ได้ของมีค่ามาแต่ไม้รู้คุณค่าของสิ่งนั้น


แหวกหญ้าให้งูตื่น

แหวก + หญ้า + ให้ + งู + ตื่น; เทียบจีน 打草驚蛇／打草惊蛇 (“ตีหญ้าให้งูตื่น”)

แหฺวก-ย่า-ไฮ่-งู-ตื่น

/wɛːk̚˨˩.jaː˥˩.haj˥˩.ŋuː˧.tɯːn˨˩/^((สัมผัส))

ทำสิ่งใด ๆ โจ่งแจ้งเกินไปจนทำให้อีกฝ่ายรู้ตัว


นอกลู่นอกทาง

คำกริยาวิเศษณ์

นอก + ลู่ + นอก + ทาง

นอก-ลู่-นอก-ทาง

/nɔːk̚˥˩.luː˥˩.nɔːk̚˥˩.tʰaːŋ˧/^((สัมผัส))

ไม่ประพฤติตามแนวทางที่พ่อแม่หรือครูอาจารย์ได้เคยดำเนินมา


สิบแปดมงกุฎ

สิบแปด + มงกุฎ; จากเรื่องรามเกียรติ์

สิบ-แปด-มง-กุด

พวกมิจฉาชีพที่ทำมาหากินโดยใช้เล่ห์เหลี่ยมกลอุบายหลอกลวงผู้อื่น


รับหน้าเสื่อ

รับ + หน้า + เสื่อ

รับ-น่า-เสื่อ

/rap̚˦˥.naː˥˩.sɯa̯˨˩/^((สัมผัส))

ทำหน้าที่เป็นหัวหน้า


ออกทะเล

/ʔɔːk̚˨˩.tʰa˦˥.leː˧/^((สัมผัส))

แสดงความคิดเห็นที่ไม่เกี่ยวกับเรื่องหรือเหตุการณ์ขณะนั้นหรือที่แปลกประหลาดอย่างยิ่ง


ได้ดี

ᨯᩱ᩶ᨯᩦ

ประสบความสำเร็จในชีวิต

成功

ประสบความสำเร็จในชีวิต

ᦺᦡᧉᦡᦲ

ประสบความสำเร็จในชีวิต

လႆႈလီ

ประสบความสำเร็จในชีวิต

ໄດ້ດີ

ประสบความสำเร็จในชีวิต

เจริญก้าวหน้า (ใช้แก่บุคคล), ประสบความสำเร็จ


หมาจนตรอก

หมา + จน + ตรอก

หฺมา-จน-ตฺรอก

/maː˩˩˦.t͡ɕon˧.trɔːk̚˨˩/^((สัมผัส))

คนที่ฮึดสู้อย่างสุดชีวิตเพราะไม่มีทางเลือก


สุนัขจนตรอก

สุนัข + จน + ตรอก

สุ-นัก-จน-ตฺรอก

/su˨˩.nak̚˦˥.t͡ɕon˧.trɔːk̚˨˩/^((สัมผัส))


เล่นกับไฟ

เล่น + กับ + ไฟ จากกิริยาของแมลงเม่าที่บินเข้ากองไฟ

ลองดีเสี่ยงกับสิ่งที่รู้ว่าจะเป็นอันตราย


เต่าล้านปี

เต่า + ล้าน + ปี

เต่า-ล้าน-ปี

ผู้มีความคิดล้าสมัย

ไดโนเสาร์เต่าล้านปี

ข้าราชการในกระทรวงถูกประณามว่าเป็นเต่าล้านปีไม่ยอมรับความคิดสมัยใหม่


เจาะไข่แดง

เจาะ + ไข่แดง

เจาะ-ไข่-แดง

/t͡ɕɔʔ˨˩.kʰaj˨˩.dɛːŋ˧/^((สัมผัส))

ทำลายความบริสุทธิ์ของผู้หญิง

ผู้หญิงคนนี้ถูกเจาะไข่แดงไปแล้ว


เสือสิ้นลาย

เสือ + สิ้น + ลาย

เสือ-ซิ่น-ลาย

โดยปริยายหมายถึงคนที่เคยมีความเก่งกล้าสามารถมาก่อน ต่อมาเมื่อร่างกายทุพพลภาพหรืออายุมากขึ้น ความเก่งกล้าสามารถก็เสื่อมลง


ร้อยแปด

rɔ́ɔi-bpɛ̀ɛt

/rɔːj˦˥.pɛːt̚˨˩/^((สัมผัส))

จำนวนมากมายหลายอย่างต่างชนิด


ร้อยแปดพันเก้า

ร้อย + แปด + พัน + เก้า

ร้อย-แปด-พัน-ก้าว

/rɔːj˦˥.pɛːt̚˨˩.pʰan˧.kaːw˥˩/^((สัมผัส))

จำนวนมากมายหลายอย่างต่างชนิด


ละเลงขนมเบื้องด้วยปาก

ละเลง + ขนมเบื้อง + ด้วย + ปาก

ละ-เลง-ขะ-หฺมน-เบื้อง-ด้วย-ปาก

/la˦˥.leːŋ˧.kʰa˨˩.mon˩˩˦.bɯa̯ŋ˥˩.dua̯j˥˩.paːk̚˨˩/^((สัมผัส))

ดีแต่พูด แต่ทำไม่ได้

th-ละเลงขนมเบื้องด้วยปาก-th-verb-gz9HyaAs


สำเนียงส่อภาษา กิริยาส่อสกุล

สำเนียง + ส่อ + ภาษา + กิริยา + ส่อ + สกุล

สำ-เนียง-ส่อ-พา-สา กิ-ริ-ยา-ส่อ-สะ-กุน

/sam˩˩˦.nia̯ŋ˧.sɔː˨˩.pʰaː˧.saː˩˩˦.ki˨˩.ri˦˥.jaː˧.sɔː˨˩.sa˨˩.kun˧/^((สัมผัส))

การแสดงออกทางการพูดหรือกิริยามารยาท ที่จะชี้ให้เห็นถึงพื้นฐานการในการเลี้ยงดู อบรมสั่งสอน

th-สำเนียงส่อภาษา_กิริยาส่อสกุล-th-phrase-iSfcDjDl


เจอตอ

/t͡ɕɤː˧.tɔː˧/^((สัมผัส))

สืบสาวเรื่องใดเรื่องหนึ่งแล้วพบว่าตัวการคือผู้มีอิทธิพล ทำให้ดำเนินการต่อไปไม่ได้


ดอกฟ้ากับหมาวัด

ดอก + ฟ้า + กับ + หมา + วัด

ดอก-ฟ้า-กับ-หฺมา-วัด

/dɔːk̚˨˩.faː˦˥.kap̚˨˩.maː˩˩˦.wat̚˦˥/^((สัมผัส))

หญิงสูงศักดิ์กับหนุ่มยากจน

ดอกฟ้ากับหมาวัดคู่นี้ไม่มีทางลงเอยกันได้หรอก


เต่ากัดยาง

คนที่เชื่องช้า, คนที่ใช้เวลามาก


ตัวเป็นเกลียว หัวเป็นน็อต

ลักษณะการทำงานอย่างขยันขันแข็งจนไม่มีเวลาพักผ่อน

th-ตัวเป็นเกลียว_หัวเป็นน็อต-th-adj-Hzz3lq35


ดอกฟ้า

/dɔːk̚˨˩.faː˦˥/^((สัมผัส))

หญิงที่มีศักดิ์สูงกว่าอันเป็นที่หมายปองของชายที่มีศักดิ์ต่ำกว่า


หมาวัด

/maː˩˩˦.wat̚˦˥/^((สัมผัส))

ชายที่มีศักดิ์ต่ำกว่าปรารถนาจะเคียงคู่กับหญิงที่มีศักดิ์สูงกว่า


หลังเขา

/laŋ˩˩˦.kʰaw˩˩˦/^((สัมผัส))

อยู่ห่างไกลเมืองหลวงทำให้ไม่รู้ข่าวคราวหรือเรื่องราว


น้ำท่วมหลังเป็ด

น้ำ + ท่วม + หลัง + เป็ด

น้าม-ท่วม-หฺลัง-เป็ด

/naːm˦˥.tʰua̯m˥˩.laŋ˩˩˦.pet̚˨˩/^((สัมผัส))

เวลาที่ไม่มีวันจะมาถึง

คงต้องรอให้น้ำท่วมหลังเป็ดเสียก่อนเขาถึงจะกลับใจเป็นคนดี


น้ำแยกสาย ไผ่แยกกอ

น้ำ + แยก + สาย + ไผ่ + แยก + กอ

น้าม-แยก-สาย-ไผ่-แยก-กอ

/naːm˦˥.jɛːk̚˥˩.saːj˩˩˦.pʰaj˨˩.jɛːk̚˥˩.kɔː˧/^((สัมผัส))

ผู้ที่เคยทำงานร่วมกันมาภายหลังแยกย้ายกันไปทำงานตามความชอบความถนัดของตน

นักวิจัยก็แยกย้ายกันไปเป็นน้ำแยกสาย ไผ่แยกกอ แต่ก็นัดพบกันไม่เคยขาด


หอคอยงาช้าง

แปลตรงตัวจากอังกฤษ ivory tower, จากการแปลตรงตัวจากฝรั่งเศส tour d’ivoire เป็นภาษาอังกฤษโดยนักเขียนชื่อ อองรี แบกซง (Henri Bergson); เทียบเท่า หอคอย + งา + ช้าง

หอ-คอย-งา-ช้าง

/hɔː˩˩˦.kʰɔːj˧.ŋaː˧.t͡ɕʰaːŋ˦˥/^((สัมผัส))

ผู้ที่ไม่สนใจสภาพปัญหาหรือความต้องการของคนทั่วไป ไม่รับรู้หรือไม่ได้นึกถึงสภาพที่แท้จริงของสังคม

พวกอยู่หอคอยงาช้างจะเข้าใจปัญหาคนยากจนได้อย่างไร

เขาควรจะลงจากหอคอยงาช้างมาศึกษาวัฒนธรรมพื้นบ้านบ้าง


ตั้งธง

/taŋ˥˩.tʰoŋ˧/^((สัมผัส))

กำหนดไว้ให้เป็นเช่นนั้น


ยกธงขาว

ยก + ธง + ขาว

/jok̚˦˥.tʰoŋ˧.kʰaːw˩˩˦/^((สัมผัส))


แก่แดดแก่ลม

แก่ + แดด + แก่ + ลม

ความแก่แดดแก่ลม (noun-from-adj)

แก่-แดด-แก่-ลม

/kɛː˨˩.dɛːt̚˨˩.kɛː˨˩.lom˧/^((สัมผัส))

ทำเป็นผู้ใหญ่เกินอายุ (มักใช้แก่เด็ก)


เดินหมาก

/dɤːn˧.maːk̚˨˩/^((สัมผัส))

ดำเนินการหรือเคลื่อนไหวอย่างมีแผน

คุณมีเวลาสำหรับยุทธวิธีในการเดินหมากทั้งชีวิต


วางหมาก

/waːŋ˧.maːk̚˨˩/^((สัมผัส))

กำหนดตัวบุคคลให้เหมาะแก่งานเพื่อให้ได้ผลตามแผนการที่กำหนดไว้

วิลสันเป็นคนวางหมากให้เราเดิน

ผมวางหมากไว้ ธุรกิจนี้จะไม่มีใครจ้างคุณ


หักคอ

/hak̚˨˩.kʰɔː˧/^((สัมผัส))

ถือวิสาสะบังคับเอา


เอาหน้า

อยากให้คนยกย่องสรรเสริญ

ทำบุญเอาหน้า

อยากได้บุญคุณ

เขามาเอาหน้ากับฉันว่าเป็นคนเสนอชื่อฉันให้ได้รับรางวัล


วัวสันหลังขาด

วัว + สันหลัง + ขาด

วัว-สัน-หฺลัง-ขาด

/wua̯˧.san˩˩˦.laŋ˩˩˦.kʰaːt̚˨˩/^((สัมผัส))

คนที่มีความผิดติดตัวทำให้คอยหวาดระแวง


ดูใจ

ดูผู้รักใคร่สนิทสนมที่กำลังจะสิ้นใจ

รีบไปดูใจเพื่อนที่โรงพยาบาล


ล้วงลูก

/lua̯ŋ˦˥.luːk̚˥˩/^((สัมผัส))

เข้าไปก้าวก่ายในงานที่อยู่ในความรับผิดชอบของผู้อยู่ใต้บังคับบัญชาโดยผิดขั้นตอน หรือไม่โปร่งใส

เจาะลึกเรื่องที่เขาไม่อยากเปิดเผย


ไม้กันหมา

ไม้ + กัน + หมา

ม้าย-กัน-หฺมา

คนหรือสิ่งของที่ใช้ป้องกันตัวเองในยามฉุกเฉิน หรือจากอันตรายที่ไม่คาดฝัน


ปูนหมายหัว

ปูน + หมาย + หัว

ปูน-หฺมาย-หัว

คาดเดาไว้ล่วงหน้า, เดาถูก


สุกเอาเผากิน

สุก + เอา + เผา + กิน

สุก-เอา-เผา-กิน

ที่ทำลวก ๆ, ที่ทำพอเสร็จไปคราวหนึ่ง ๆ

ฉันไม่ชอบวิธีการแบบสุกเอาเผากินที่เขาเอามาใช้ในการทำงานเลย


สุกเอาเผากิน

คำกริยาวิเศษณ์

สุก + เอา + เผา + กิน

สุก-เอา-เผา-กิน

อาการที่ทำลวก ๆ, อาการที่ทำพอเสร็จไปคราวหนึ่ง ๆ

เขาทำงานสุกเอาเผากิน พอให้พ้นตัวไป


เบี้ยหัวแตก

เบี้ย + หัว + แตก

เบี้ย-หัว-แตก

/bia̯˥˩.hua̯˩˩˦.tɛːk̚˨˩/^((สัมผัส))

เงินที่ได้มาไม่เป็นกอบเป็นกำแล้วใช้จ่ายหมดไปโดยไม่ได้อะไรเป็นชิ้นเป็นอัน


เบี้ยหัวแหลก

เบี้ย + หัว + แหลก

เบี้ย-หัว-แหฺลก

/bia̯˥˩.hua̯˩˩˦.lɛːk̚˨˩/^((สัมผัส))


ถือหาง

/tʰɯː˩˩˦.haːŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

เข้าทางฝ่ายที่ตนพอใจ


ออกลาย

/ʔɔːk̚˨˩.laːj˧/^((สัมผัส))

เริ่มแสดงความไม่ดีให้ปรากฏหลังจากที่แสร้งทำดีมาแล้ว


หายเข้ากลีบเมฆ

หาย + เข้า + กลีบ + เมฆ

หาย-เค่า-กฺลีบ-เมก

/haːj˩˩˦.kʰaw˥˩.kliːp̚˨˩.meːk̚˥˩/^((สัมผัส))

หายลับไปไม่ได้พบอีก

ตั้งแต่เขายืมเงินไปแล้วก็หายเข้ากลีบเมฆไปเลย


ควันหลง

โดยปริยายหมายถึงเรื่องราวที่เกิดขึ้นแล้วและกลับปรากฏกระเส็นกระสายขึ้นอีก


หาห่วงมาคล้องคอ

หา + ห่วง + มา + คล้อง + คอ

หา-ห่วง-มา-คฺล้อง-คอ

/haː˩˩˦.hua̯ŋ˨˩.maː˧.kʰlɔːŋ˦˥.kʰɔː˧/^((สัมผัส))

รนหาภาระผูกพันมาใส่ตน


ปลอกคอ

/plɔːk̚˨˩.kʰɔː˧/^((สัมผัส))

ผู้มีอำนาจที่คอยให้ความคุ้มครองหรือช่วยเหลือ


ตาต่อตา ฟันต่อฟัน

แปลตรงตัวจากฮีบรู עין תחת עין, שן תחת שן (อฺยน ตหต อฺยน, ซน ตหต ซน) ซึ่งเป็นวลีที่ปรากฏในไบเบิล Exodus 21:23-25 และที่อื่น ๆ อีกหลายครั้ง; เทียบเท่า ตา + ต่อ + ตา + ฟัน + ต่อ + ฟัน

ตา-ต่อ-ตา-ฟัน-ต่อ-ฟัน

/taː˧.tɔː˨˩.taː˧.fan˧.tɔː˨˩.fan˧/^((สัมผัส))

บุคคลที่ทำร้ายบุคคลอื่นต้องได้รับการทำร้ายแบบเดียวกันเป็นการตอบแทน


เอาปูนหมายหัว

เอา + ปูน + หมาย + หัว

เอา-ปูน-หฺมาย-หัว

ผูกอาฆาตไว้, คาดโทษไว้

เชื่อแน่ว่าจะเป็นไปตามที่คาดหมายไว้

ประมาทหน้าว่าไม่มีทางจะเอาดีได้


หมายหัว

ตัดทอนจาก เอาปูนหมายหัว; เทียบเท่า หมาย + หัว

/maːj˩˩˦.hua̯˩˩˦/^((สัมผัส))

ผูกอาฆาตไว้, คาดโทษไว้


จมปลัก

ติดอยู่กับที่, ไม่ก้าวหน้า


สร้างวิมานในอากาศ

สร้าง + วิมาน + ใน + อากาศ

ซ่าง-วิ-มาน-ไน-อา-กาด

/saːŋ˥˩.wi˦˥.maːn˧.naj˧.ʔaː˧.kaːt̚˨˩/^((สัมผัส))

ใฝ่ฝันถึงความมั่งมี

คิดคาดหรือหวังจะมีหรือเป็นอะไรอย่างเลิศลอย


เต้นกินรำกิน

เต้น + กิน + รำ + กิน

เต็้น-กิน-รำ-กิน

หากินด้วยการเล่นลิเก ละคร เป็นต้น


เห็นเขาขึ้นคานหาม เอามือประสานก้น

เห็น + เขา + ขึ้น + คาน + หาม + เอา + มือ + ประสาน + ก้น

เห็น-เขา-คึ่น-คาน-หาม-เอา-มือ-ปฺระ-สาน-ก้น

/hen˩˩˦.kʰaw˩˩˦.kʰɯn˥˩.kʰaːn˧.haːm˩˩˦.ʔaw˧.mɯː˧.pra˨˩.saːn˩˩˦.kon˥˩/^((สัมผัส))

ทำเลียนแบบคนใหญ่คนโตหรือคนมั่งมีทั้ง ๆ ที่ตนไม่มีกำลังทรัพย์หรือความสามารถพอ

th-เห็นเขาขึ้นคานหาม_เอามือประสานก้น-th-verb-iOc9XGU1


เห็นเขาขึ้นคานหาม เอามือประสานรัดก้น

เห็น + เขา + ขึ้น + คาน + หาม + เอา + มือ + ประสาน + รัด + ก้น

เห็น-เขา-คึ่น-คาน-หาม-เอา-มือ-ปฺระ-สาน-รัด-ก้น

/hen˩˩˦.kʰaw˩˩˦.kʰɯn˥˩.kʰaːn˧.haːm˩˩˦.ʔaw˧.mɯː˧.pra˨˩.saːn˩˩˦.rat̚˦˥.kon˥˩/^((สัมผัส))

th-เห็นเขาขึ้นคานหาม_เอามือประสานรัดก้น-th-verb-iOc9XGU1


สีซอให้ควายฟัง

สี + ซอ + ให้ + ควาย + ฟัง; เป็นไปได้ว่าแปลตรงตัวบางส่วนจากจีน 對牛彈琴／对牛弹琴 (“ดีดพิณให้วัวฟัง”)

การสีซอให้ควายฟัง (abstract-noun)

สี-ซอ-ไฮ่-คฺวาย-ฟัง

/siː˩˩˦.sɔː˧.haj˥˩.kʰwaːj˧.faŋ˧/^((สัมผัส))

สั่งสอนแนะนำคนโง่มักไม่ได้ผล เสียเวลาเปล่า


อัฐยายซื้อขนมยาย

อัฐ + ยาย + ซื้อ + ขนม + ยาย

อัด-ยาย-ซื้อ-ขะ-หฺนม-ยาย

/ʔat̚˨˩.jaːj˧.sɯː˦˥.kʰa˨˩.nom˩˩˦.jaːj˧/^((สัมผัส))

เอาทรัพย์จากผู้ปกครองหญิงที่จะขอแต่งงานด้วย มอบให้เป็นสินสอดทองหมั้นแก่ผู้ปกครองหญิงนั้นโดยสมรู้กัน

โดยปริยายหมายถึงการกระทำอย่างอื่นในทำนองเดียวกันนี้ เช่น เอาทรัพย์จากผู้ใดผู้หนึ่งซื้อหรือแลกสิ่งของอื่นของผู้นั้น


หน้ามืดตามัว

หน้า + มืด + ตา + มัว

การหน้ามืดตามัว (abstract-noun)
ความหน้ามืดตามัว (abstract-noun)

น่า-มืด-ตา-มัว

มัวเมาจนขาดสติทำสิ่งที่ไม่ควรทำ


ขายเพื่อน

/kʰaːj˩˩˦.pʰɯa̯n˥˩/^((สัมผัส))

หักหลังเพื่อน


หักหลัง

/hak̚˨˩.laŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

ร่วมใจกันมาก่อนแล้วกลับทำร้ายให้ในภายหลัง


ไม้เสียบผี

ไม้ + เสียบ + ผี

ม้าย-เสียบ-ผี

/maːj˦˥.sia̯p̚˨˩.pʰiː˩˩˦/^((สัมผัส))


นุ่งลมห่มฟ้า

นุ่ง + ลม + ห่ม + ฟ้า

นุ่ง-ลม-ห่ม-ฟ้า

ไม่นุ่งผ้า, แก้ผ้า

บริษัทสุราได้คัดเอาบรรดาสาวสวยมานุ่งลมห่มฟ้าถ่ายภาพปลุกใจเสือป่าเพื่อทำเป็นปฏิทินในปีใหม่นี้


ขุดรากถอนโคน

ขุด + ราก + ถอน + โคน

ขุด-ราก-ถอน-โคน

/kʰut̚˨˩.raːk̚˥˩.tʰɔːn˩˩˦.kʰoːn˧/^((สัมผัส))

ทำลายให้หมดสิ้น, ทำลายให้สิ้นเสี้ยนหนาม


ปิดตาข้างหนึ่ง

แปลตรงตัวจากอังกฤษ close one eye; เหมือนกับ ปิด + ตา + ข้าง + หนึ่ง

ปิด-ตา-ค่าง-หฺนึ่ง

/pit̚˨˩.taː˧.kʰaːŋ˥˩.nɯŋ˨˩/^((สัมผัส))

ไม่ต้องใส่ใจในทุกเรื่อง ทุกรายละเอียด ปล่อยผ่านไปบ้าง


สวมหมวกหลายใบ

สวม + หมวก + หลาย + ใบ

สวม-หฺมวก-หฺลาย-ไบ

/sua̯m˩˩˦.mua̯k̚˨˩.laːj˩˩˦.baj˧/^((สัมผัส))

ดำรงตำแหน่งหลายตำแหน่งในเวลาเดียวกัน


เข้านอกออกใน

เข้า + นอก + ออก + ใน

เค่า-นอก-ออก-ไน

/kʰaw˥˩.nɔːk̚˥˩.ʔɔːk̚˨˩.naj˧/^((สัมผัส))

สนิทสนมกับเจ้าของสถานที่เป็นพิเศษ จนสามารถเข้าไปถึงข้างในได้ตลอดเวลา


แขนซ้ายแขนขวา

แขน + ซ้าย + แขน + ขวา

แขน-ซ้าย-แขน-ขฺวา

/kʰɛːn˩˩˦.saːj˦˥.kʰɛːn˩˩˦.kʰwaː˩˩˦/^((สัมผัส))

บริวารหรือผู้ใต้บังคับบัญชาที่เป็นหัวเรี่ยวหัวแรงเปรียบเสมือนแขนซ้ายแขนขวา


คิดหน้าคิดหลัง

คิด + หน้า + คิด + หลัง

คิด-น่า-คิด-หฺลัง

/kʰit̚˦˥.naː˥˩.kʰit̚˦˥.laŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

คิดอย่างรอบคอบ


วันหน้าวันหลัง

วัน + หน้า + วัน + หลัง

วัน-น่า-วัน-หฺลัง

วันใดวันหนึ่งในอนาคต

จะทำอะไรก็เผื่อวันหน้าวันหลังไว้บ้าง


ฟ้าสูงแผ่นดินต่ำ

ฟ้า + สูง + แผ่นดิน + ต่ำ

ฟ้า-สูง-แผ็่น-ดิน-ต่ำ

/faː˦˥.suːŋ˩˩˦.pʰɛn˨˩.din˧.tam˨˩/^((สัมผัส))

การรู้จักกาลเทศะ, การรู้จักที่ต่ำที่สูง


กลืนไม่เข้าคายไม่ออก

กลืน + ไม่ + เข้า + คาย + ไม่ + ออก

กฺลืน-ไม่-เค่า-คาย-ไม่-ออก

/klɯːn˧.maj˥˩.kʰaw˥˩.kʰaːj˧.maj˥˩.ʔɔːk̚˨˩/^((สัมผัส))

อาการที่รู้สึกพะอืดพะอมไม่รู้จะเลือกอย่างไรดี

th-กลืนไม่เข้าคายไม่ออก-th-verb-79iVgNb~


ถามช้างตอบม้า

ถาม + ช้าง + ตอบ + ม้า

ถาม-ช้าง-ตอบ-ม้า

/tʰaːm˩˩˦.t͡ɕʰaːŋ˦˥.tɔːp̚˨˩.maː˦˥/^((สัมผัส))

ถามอย่างหนึ่งตอบไปอีกอย่างหนึ่ง


ถามวัวตอบควาย

ถาม + วัว + ตอบ + ควาย

ถาม-วัว-ตอบ-คฺวาย

/tʰaːm˩˩˦.wua̯˧.tɔːp̚˨˩.kʰwaːj˧/^((สัมผัส))

ถามอย่างหนึ่งตอบไปอีกอย่างหนึ่ง


เป็นตายเท่ากัน

เป็น + ตาย + เท่า + กัน

เป็น-ตาย-เท่า-กัน

มีอาการปางตาย ไม่แน่ว่าจะเป็นหรือจะตาย


หงายหลัง

/ŋaːj˩˩˦.laŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

ผิดไปจากที่คาดหวังไว้อย่างมาก


ชักดาบ

/t͡ɕʰak̚˦˥.daːp̚˨˩/^((สัมผัส))

ไม่ยอมจ่ายเงิน


ปิดฉาก

/pit̚˨˩.t͡ɕʰaːk̚˨˩/^((สัมผัส))

เลิก, หยุด, ยุติ

ปิดฉากคดีป่าแหว่ง! ศาล ปค.ชี้สร้างบ้านพักตุลาการฯบนดอยชอบด้วยกฎหมาย


ทัวร์ลง

โดนคนรุมแสดงความเห็นเชิงลบในสื่อสังคม


หอกข้างแคร่

หอก + ข้าง + แคร่

หอก-ค่าง-แคฺร่

/hɔːk̚˨˩.kʰaːŋ˥˩.kʰrɛː˥˩/^((สัมผัส))

คนใกล้ชิดที่อาจคิดร้ายขึ้นมาเมื่อไรก็ได้ มักใช้แก่ลูกเลี้ยงที่ติดมากับพ่อหรือแม่, ศัตรูที่อยู่ข้างตัว


เสือกระดาษ

רוח וצלצולים

รวห วต͡ซลต͡ซวลยม

бума́жный тигр

บูมัชฺนึย ติกฺร

паперо́вий тигр

ปาแปรอ̂วึย ตึฮร

เสือ-กฺระ-ดาด

/sɯa̯˩˩˦.kra˨˩.daːt̚˨˩/^((สัมผัส))

ประเทศ องค์การ หรือผู้ที่ทำท่าทีประหนึ่งมีอำนาจมากแต่ความจริงไม่มี


น้ำตาจระเข้

เป็นไปได้ว่าแปลตรงตัวจากอังกฤษ crocodile tear; เทียบเท่า น้ำตา + จระเข้; เป็นศัพท์บัญญัติสำนักงานราชบัณฑิตยสภา (แพทยศาสตร์)

മുതലക്കണ്ണീർ

มุตลกฺกณฺณีรฺ

крокоди́лова слеза́

กโรโกดีโลวฺา ซลเยซฺา

دُمُوع اَلتَّمَاسِيح

ดุมูอ อัล-ตะมาซีฮ

կոկորդիլոսի արցունքներ

กอ̂ก็อ̂รดีลอ̂ซี อารท͜ซูนคเน็ร

крокоди́ловы слёзы

กโรโกดีโลวฺื ซลโยซฺื

మొసలి కన్నీళ్లు

โม็สลิ กนฺนีฬฺลุ

మొసలికన్నీరు

โม็สลิกนฺนีรุ

крокодиля́чі сльо́зи

กรอ̂กอ̂ดึลยาชี ซลʹอ̂ซฺื

น้ำ-ตา-จอ-ระ-เค่

/nam˦˥.taː˧.t͡ɕɔː˧.ra˦˥.kʰeː˥˩/^((สัมผัส))

หลั่งน้ำตาแบบไม่จริงใจ เพื่อหลอกว่าแสดงความเศร้าหรืออารมณ์อื่น

การหลั่งน้ำตาที่ถูกบังคับหรือปลอม


คนในอยากออก คนนอกอยากเข้า

คนใน + อยาก + ออก + คนนอก + อยาก + เข้า

คน-ไน-หฺยาก-ออก-คน-นอก-หฺยาก-เค่า

/kʰon˧.naj˧.jaːk̚˨˩.ʔɔːk̚˨˩.kʰon˧.nɔːk̚˥˩.jaːk̚˨˩.kʰaw˥˩/^((สัมผัส))

ไม่พอใจภาวะที่เป็นอยู่ ขณะที่คนอื่นต้องการจะมาอยู่ในภาวะนั้น

th-คนในอยากออก_คนนอกอยากเข้า-th-noun-mb1uy6pv

คนที่แต่งงานแล้วอยากจะกลับไปเป็นโสด แต่คนที่ยังไม่ได้แต่งงานก็อยากมีชีวิตคู่

th-คนในอยากออก_คนนอกอยากเข้า-th-noun-Jb6dZ184


สี่ตีนยังรู้พลาด นักปราชญ์ยังรู้พลั้ง

สี่ + ตีน + ยัง + รู้ + พลาด + นักปราชญ์ + ยัง + รู้ + พลั้ง

สี่-ตีน-ยัง-รู้-พฺลาด-นัก-ปฺราด-ยัง-รู้-พฺลั้ง

/siː˨˩.tiːn˧.jaŋ˧.ruː˦˥.pʰlaːt̚˥˩.nak̚˦˥.praːt̚˨˩.jaŋ˧.ruː˦˥.pʰlaŋ˦˥/^((สัมผัส))

ทุกคนทำผิดพลาดได้ แม้แต่ผู้เชี่ยวชาญก็ทำผิดพลาดได้

th-สี่ตีนยังรู้พลาด_นักปราชญ์ยังรู้พลั้ง-th-noun-qkjEWI92


ไฟลามทุ่ง

ไฟ + ลาม + ทุ่ง

เหตุการณ์ที่ลุกลามบานปลายออกไป


ฟันธง

ตัดสินชี้ขาด

ระบุอย่างแน่นอน


เส้นสาย

พวกพ้องหรือผู้ช่วยเหลือที่สามารถอำนวยประโยชน์ให้ได้


หัวกะทิ

/hua̯˩˩˦.ka˨˩.tʰiʔ˦˥/^((สัมผัส))

ที่เก่งหรือดีเด่นเป็นพิเศษ

นักกีฬาที่เข้าแข่งขันในวันนี้เป็นพวกหัวกะทิทั้งนั้น


เชือดไก่ให้ลิงดู

เชือด + ไก่ + ให้ + ลิง + ดู

เชือด-ไก่-ไฮ่-ลิง-ดู

/t͡ɕʰɯa̯t̚˥˩.kaj˨˩.haj˥˩.liŋ˧.duː˧/^((สัมผัส))

ลงโทษคนหนึ่งหรือคนกลุ่มหนึ่ง เพื่อเป็นตัวอย่างให้คนอื่นหรือคนกลุ่มอื่นเกิดความเกรงกลัวไม่กล้าขัดคำสั่ง หรือไม่กล้าทำความผิด


แขนขา

/kʰɛːn˩˩˦.kʰaː˩˩˦/^((สัมผัส))

บริวาร, คนที่ทำงานแทนให้


ถอดบทเรียน

ถอด-บด-เรียน

เรียนรู้จากเหตุการณ์ในอดีต


วัวหายล้อมคอก

亡羊補牢

คิดแก้ไขเรื่องเกิดขึ้นแล้ว

ซ่อมคอกหลังแกะหายไปแล้ว

วัว-หาย-ล้อม-คอก

/wua̯˧.haːj˩˩˦.lɔːm˦˥.kʰɔːk̚˥˩/^((สัมผัส))

ของหายแล้วจึงจะเริ่มป้องกัน, เรื่องเกิดขึ้นแล้วจึงคิดแก้ไข


รักวัวให้ผูก รักลูกให้ตี

รัก-วัว-ไฮ่-ผูก-รัก-ลูก-ไฮ่-ตี

/rak̚˦˥.wua̯˧.haj˥˩.pʰuːk̚˨˩.rak̚˦˥.luːk̚˥˩.haj˥˩.tiː˧/^((สัมผัส))

เมื่อลูกทำผิดควรอบรมสั่งสอนหรือลงโทษลูกบ้าง

th-รักวัวให้ผูก_รักลูกให้ตี-th-verb-lLw5IqWR


กระดูกคนละเบอร์

กระดูก + คนละ + เบอร์

กฺระ-ดูก-คน-ละ-เบอ

/kra˨˩.duːk̚˨˩.kʰon˧.la˦˥.bɤː˧/^((สัมผัส))

มีความสามารถต่างกัน เทียบกันไม่ได้


ปากเหว

/paːk̚˨˩.heːw˩˩˦/^((สัมผัส))

สภาวะที่ใกล้จะล่มจม

เศรษฐกิจไทยบนปากเหว

ยูเครนบนปากเหวสงครามโลก

พรรค xxx ประกาศยุทธศาสตร์ พร้อมนำประเทศพ้นปากเหว


หุ่นเชิด

/hun˨˩.t͡ɕʰɤːt̚˥˩/^((สัมผัส))

บุคคลที่ถูกคนอื่นคอยบงการ (มักใช้ในทางไม่ดี)


เอาปี๊บคลุมหัว

เอา + ปี๊บ + คลุม + หัว

เอา-ปี๊บ-คฺลุม-หัว

/ʔaw˧.piːp̚˦˥.kʰlum˧.hua̯˩˩˦/^((สัมผัส))

อับอายมากจนไม่กล้าสู้หน้าใคร


เตะปี๊บไม่ดัง

เตะ + ปี๊บ + ไม่ + ดัง

เตะ-ปี๊บ-ไม่-ดัง

ไม่มีเรี่ยวแรง

หมดสมรรถภาพทางเพศ (ใช้กับผู้ชาย)


ตีปี๊บ

กระพือให้เรื่องใดเรื่องหนึ่งโด่งดัง เป็นที่รู้จักต่อไปในวงกว้าง


อาบเหงื่อต่างน้ำ

อาบ + เหงื่อ + ต่าง + น้ำ; ร่วมเชื้อสายกับลาว ອາບເຫື່ອຕາງນ້ຳ (อาบเหื่อตางน้ำ)

การอาบเหงื่อต่างน้ำ (abstract-noun)

อาบ-เหฺงื่อ-ต่าง-น้าม

/ʔaːp̚˨˩.ŋɯa̯˨˩.taːŋ˨˩.naːm˦˥/^((สัมผัส))

ตรากตรำทำงานด้วยความเหนื่อยยาก


ฟิวส์ขาด

อดกลั้นอารมณ์โกรธไม่อยู่


หนังคนละม้วน

หนัง + คนละ + ม้วน

หฺนัง-คน-ละ-ม้วน

เรื่องราวหรือข้อมูลที่ต่างกันมาก


ล่มหัวจมท้าย

ล่ม + หัว + จม + ท้าย

ร่วมหัวจมท้าย

ล่ม-หัว-จม-ท้าย

/lom˥˩.hua̯˩˩˦.t͡ɕom˧.tʰaːj˦˥/^((สัมผัส))

ร่วมโชคชะตาเดียวกัน


ตกเป็นพับ

ตก + เป็น + พับ

เป็นอันจบกันไป

งบประมาณตกเป็นพับและคำขออุทธรณ์ไม่ได้รับการพิจารณา เนื่องจากไม่มีความพร้อม


ถึงแก่กาลกิริยา

ถึง + แก่ + กาลกิริยา

การถึงแก่กาลกิริยา (abstract-noun)

ถึง-แก่-กาน-กิ-ริ-ยา

/tʰɯŋ˩˩˦.kɛː˨˩.kaːn˧.ki˨˩.ri˦˥.jaː˧/^((สัมผัส))


ถึงบางอ้อ

ถึง + บางอ้อ

/tʰɯŋ˩˩˦.baːŋ˧.ʔɔː˥˩/^((สัมผัส))

เข้าใจ, นึกออก


ถึงซึ่งกาลกิริยา

ถึง + ซึ่ง + กาลกิริยา

การถึงซึ่งกาลกิริยา (abstract-noun)

ถึง-ซึ่ง-กาน-กิ-ริ-ยา

/tʰɯŋ˩˩˦.sɯŋ˥˩.kaːn˧.ki˨˩.ri˦˥.jaː˧/^((สัมผัส))

ถึงแก่กาลกิริยา , ถึงแก่กรรม


กล่องดวงใจ

กล่อง + ดวง + ใจ

กฺล็่อง-ดวง-ไจ

สมบัติที่ล้ำค่าเท่าชีวิต


สวยแต่รูป จูบไม่หอม

สวย + แต่ + รูป + จูบ + ไม่ + หอม

ງາມແຕ່ຮູບ ຈູບບໍ່ຫອມ

รูปร่างงาม แต่พฤติกรรมและกิริยามารยาทไม่ดี

งามแต่ฮูบ จูบบํ่หอม

สวย-แต่-รูบ-จูบ-ไม่-หอม

/sua̯j˩˩˦.tɛː˨˩.ruːp̚˥˩.t͡ɕuːp̚˨˩.maj˥˩.hɔːm˩˩˦/^((สัมผัส))

มีรูปร่างที่งาม แต่มีพฤติกรรม กิริยา และมารยาทที่ไม่ดี


เพื่อนซี้

เพื่อน + ซี้; เลียนมาจาก เพื่อนตาย; เทียบจีน 死黨／死党

/pʰɯa̯n˥˩.siː˦˥/^((สัมผัส))

เพื่อนร่วมสุขร่วมทุกข์หรือยอมตายแทนกันได้


ใบไม้ร่วง

ใบไม้ + ร่วง

ไบ-ม้าย-ร่วง

ใช้เปรียบเปรยถึงการตายเป็นจำนวนมาก

คนตายเป็นใบไม้ร่วง


ฟันไม่เลี้ยง

ฟัน + ไม่ + เลี้ยง

ฟัน-ไม่-เลี้ยง

ลงโทษอย่างไม่ไว้หน้า


มือไม่ถึง

มือ + ไม่ + ถึง

/mɯː˧.maj˥˩.tʰɯŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

มีความสามารถยังไม่ถึงระดับ


มือเปื้อนเลือด

มือ + เปื้อน + เลือด

มือ-เปื้อน-เลือด

/mɯː˧.pɯa̯n˥˩.lɯa̯t̚˥˩/^((สัมผัส))

มีเบื้องหลังเกี่ยวกับฆาตกรรมโดยกระทำเองหรือคอยบงการ


เลียแข้งเลียขา

เลีย + แข้ง + เลีย + ขา

เลีย-แค็่ง-เลีย-ขา

/lia̯˧.kʰɛŋ˥˩.lia̯˧.kʰaː˩˩˦/^((สัมผัส))

ประจบประแจงด้วยอาการดูประหนึ่งว่าเป็นอย่างสุนัขเลียแข้งเลียขาเพื่อให้นายรัก


หลับให้สบาย

หลับ + ให้ + สบาย

levätä rauhassa

ฟินนิช(ฟินแลนด์)

мир пра́ху его́

มิร ปราฅู เยโกฺ

мир пра́ху её

มิร ปราฅู เยโย

покойся с миром

โปโกยซยา ซ มีโรม

اُرْقُد فِي سَلَام

อุรกุด ฟี ซะลาม

หฺลับ-ไฮ่-สะ-บาย

ใช้แสดงความรู้สึกอาลัยต่อบุคคลที่เสียชีวิตแล้ว


มากขี้ควายหลายขี้ช้าง

คำกริยาวิเศษณ์

มาก + ขี้ + ควาย + หลาย + ขี้ + ช้าง

มาก-คี่-คฺวาย-หฺลาย-คี่-ช้าง

/maːk̚˥˩.kʰiː˥˩.kʰwaːj˧.laːj˩˩˦.kʰiː˥˩.t͡ɕʰaːŋ˦˥/^((สัมผัส))

มากมายเสียเปล่า ใช้ประโยชน์ไม่ได้

th-มากขี้ควายหลายขี้ช้าง-th-adv-XAdLpY7M


เลี้ยงช้างกินขี้ช้าง

เลี้ยง + ช้าง + กิน + ขี้ + ช้าง

เลี้ยง-ช้าง-กิน-คี่-ช้าง

/lia̯ŋ˦˥.t͡ɕʰaːŋ˦˥.kin˧.kʰiː˥˩.t͡ɕʰaːŋ˦˥/^((สัมผัส))

หาผลประโยชน์โดยมิชอบจากงานที่ทำ

th-เลี้ยงช้างกินขี้ช้าง-th-verb-SnVvbqol


ยศช้างขุนนางพระ

ยศ + ช้าง + ขุนนาง + พระ

ยด-ช้าง-ขุน-นาง-พฺระ

/jot̚˦˥.t͡ɕʰaːŋ˦˥.kʰun˩˩˦.naːŋ˧.pʰraʔ˦˥/^((สัมผัส))

ยศที่ไม่สำคัญ ไม่จริงจัง และไม่สามารถให้คุณให้โทษแก่ใครได้


เห็นช้างเท่าหมู

เห็น + ช้าง + เท่า + หมู

เห็น-ช้าง-เท่า-หฺมู

/hen˩˩˦.t͡ɕʰaːŋ˦˥.tʰaw˥˩.muː˩˩˦/^((สัมผัส))

เห็นฝ่ายตรงข้ามซึ่งแม้จะตัวใหญ่กว่าหรือมีอำนาจมากกว่าไม่น่าเกรงขาม ในเวลาที่โกรธมากจนลืมตัว


อ้อยเข้าปากช้าง

อ้อย + เข้า + ปาก + ช้าง

อ็้อย-เค่า-ปาก-ช้าง

/ʔɔj˥˩.kʰaw˥˩.paːk̚˨˩.t͡ɕʰaːŋ˦˥/^((สัมผัส))

สิ่งหรือประโยชน์ที่ตกอยู่ในมือแล้วไม่ยอมคืน


เอาเนื้อหนูไปปะเนื้อช้าง

เอา + เนื้อ + หนู + ไป + ปะ + เนื้อ + ช้าง

เอา-เนื้อ-หฺนู-ไป-ปะ-เนื้อ-ช้าง

/ʔaw˧.nɯa̯˦˥.nuː˩˩˦.paj˧.pa˨˩.nɯa̯˦˥.t͡ɕʰaːŋ˦˥/^((สัมผัส))

เอาทรัพย์หรือสิ่งของจากคนที่มีน้อยไปให้แก่ผู้ที่มีมากกว่า

th-เอาเนื้อหนูไปปะเนื้อช้าง-th-verb-w-IZQ05~


ตดไม่ทันหายเหม็น

คำกริยาวิเศษณ์

ตด + ไม่ + ทัน + หาย + เหม็น

ตด-ไม่-ทัน-หาย-เหฺม็น

/tot̚˨˩.maj˥˩.tʰan˧.haːj˩˩˦.men˩˩˦/^((สัมผัส))

ไม่นาน, เร็วมาก


เทกระเป๋า

เท + กระเป๋า

เท-กฺระ-เป๋า

จ่ายเงินจนหมดกระเป๋าหรือเท่าที่ติดตัวไป


ยกหางตัวเอง

ยก + หาง + ตัวเอง; "หาง" ในที่นี้คือ หางของหมา

ยก-หาง-ตัว-เอง

/jok̚˦˥.haːŋ˩˩˦.tua̯˧.ʔeːŋ˧/^((สัมผัส))

ยกตนเองว่าดีว่าเก่ง


หมาขี้ไม่มีใครยกหาง

หมา + ขี้ + ไม่ + มี + ใคร + ยก + หาง

หฺมา-คี่-ไม่-มี-ไคฺร-ยก-หาง

/maː˩˩˦.kʰiː˥˩.maj˥˩.miː˧.kʰraj˧.jok̚˦˥.haːŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

คนที่ชอบยกตัวเอง, คนโอ้อวด


ฟาดหัวฟาดหาง

ฟาด + หัว + ฟาด + หาง

ฟาด-หัว-ฟาด-หาง

/faːt̚˥˩.hua̯˩˩˦.faːt̚˥˩.haːŋ˩˩˦/^((สัมผัส))


เรือขาดหางเสือ

เรือ + ขาด + หางเสือ

เรือ-ขาด-หาง-เสือ

/rɯa̯˧.kʰaːt̚˨˩.haːŋ˩˩˦.sɯa̯˩˩˦/^((สัมผัส))

คนที่ขาดสติสัมปชัญญะ

ครอบครัวที่ขาดผู้ดูแลรับผิดชอบ

การงานที่ขาดหัวหน้า


นางเอก

/naːŋ˧.ʔeːk̚˨˩/^((สัมผัส))

ในบางครั้งอาจใช้กล่าวถึงผู้หญิงที่มีจิตใจดี


จับต้นชนปลาย

จับ + ต้น + ชน + ปลาย

จับ-ต้น-ชน-ปฺลาย

/t͡ɕap̚˨˩.ton˥˩.t͡ɕʰon˧.plaːj˧/^((สัมผัส))

หาสาเหตุหรือที่มาเพื่อปะติดปะต่อเรื่องราว


หา…ไม่

คำกริยาวิเศษณ์

หา + … + ไม่

ไม่, คำปฏิเสธความหมายของคำตรงกลาง

หากินไม่

หารู้ไม่


ร้อยพ่อพันแม่

ร้อย + พ่อ + พัน + แม่

ร้อย-พ่อ-พัน-แม่

/rɔːj˦˥.pʰɔː˥˩.pʰan˧.mɛː˥˩/^((สัมผัส))

คนจากหลายแหล่งมาอยู่รวมกัน ซึ่งมีความแตกต่างในด้านทัศนคติ ความเชื่อ มารยาท พฤติกรรม ประเพณี วัฒนธรรม ฯลฯ เนื่องจากการอบรมเลี้ยงดู การศึกษา และสังคมที่แตกต่างกัน


แผ่นเสียงตกร่อง

แปลตรงตัวบางส่วนจากอังกฤษ broken record หรือ stuck record; เทียบเท่า แผ่นเสียง + ตก + ร่อง

แผ็่น-เสียง-ตก-ร็่อง

/pʰɛn˨˩.sia̯ŋ˩˩˦.tok̚˨˩.rɔŋ˥˩/^((สัมผัส))

คนหรือสื่อที่พูดหรือสื่อสารด้วยเนื้อหาถ้อยคำเดิม ๆ ซ้ำแล้วซ้ำเล่า

การพูดหรือการสื่อสารเช่นนั้น


จนตัวสั่น

คำกริยาวิเศษณ์

จน + ตัว + สั่น

อยากได้จนตัวสั่น


เกิดมาบนกองเงินกองทอง

เกิด + มา + บน + กอง + เงิน + กอง + ทอง

เกิด-มา-บน-กอง-เงิ็น-กอง-ทอง

/kɤːt̚˨˩.maː˧.bon˧.kɔːŋ˧.ŋɤn˧.kɔːŋ˧.tʰɔːŋ˧/^((สัมผัส))

เกิดในตระกูลที่มีฐานะร่ำรวย

th-เกิดมาบนกองเงินกองทอง-th-verb-2VK9UIli


คาบช้อนเงินช้อนทองมาเกิด

เป็นไปได้ว่าแปลตรงตัวจากอังกฤษ born with a silver spoon in one's mouth; เทียบเท่า คาบ + ช้อน + เงิน + ช้อน + ทอง + มา + เกิด

คาบ-ช้อน-เงิ็น-ช้อน-ทอง-มา-เกิด

/kʰaːp̚˥˩.t͡ɕʰɔːn˦˥.ŋɤn˧.t͡ɕʰɔːn˦˥.tʰɔːŋ˧.maː˧.kɤːt̚˨˩/^((สัมผัส))

เกิดในตระกูลที่มีฐานะร่ำรวย

th-คาบช้อนเงินช้อนทองมาเกิด-th-verb-2VK9UIli


สิบเบี้ยใกล้มือ

สิบ + เบี้ย + ใกล้ + มือ

สิบ-เบี้ย-ไกฺล้-มือ

ของเล็กน้อยที่จะได้แน่ ๆ ควรเอาไว้ก่อน


สิบพ่อค้าไม่เท่าพระยาเลี้ยง

สิบ + พ่อค้า + ไม่ + เท่า + พระยา + เลี้ยง

สิบ-พ่อ-ค้า-ไม่-เท่า-พฺระ-ยา-เลี้ยง

/sip̚˨˩.pʰɔː˥˩.kʰaː˦˥.maj˥˩.tʰaw˥˩.pʰra˦˥.jaː˧.lia̯ŋ˦˥/^((สัมผัส))

พ่อค้าหลายคนเลี้ยงก็สู้ขุนนางผู้ใหญ่คนเดียวเลี้ยงไม่ได้

th-สิบพ่อค้าไม่เท่าพระยาเลี้ยง-th-noun-Pp5LFtHY


ไร้ญาติขาดมิตร

ไร้ + ญาติ + ขาด + มิตร

การไร้ญาติขาดมิตร (abstract-noun)
ความไร้ญาติขาดมิตร (abstract-noun)

ไร้-ยาด-ขาด-มิด

/raj˦˥.jaːt̚˥˩.kʰaːt̚˨˩.mit̚˦˥/^((สัมผัส))

ไม่มีญาติพี่น้อง หรือไม่มีเพื่อนฝูงที่สามารถให้ความช่วยเหลือและพึ่งพาได้


ย้อมแมวขาย

ย้อม + แมว + ขาย

ย้อม-แมว-ขาย

/jɔːm˦˥.mɛːw˧.kʰaːj˩˩˦/^((สัมผัส))

ตกแต่งคนหรือของที่ไม่ดีโดยมีเจตนาจะหลอกลวงให้ผู้อื่นเชื่อว่าดี


เล่นขายของ

เล่น + ขาย + ของ

เล็่น-ขาย-ของ

/len˥˩.kʰaːj˩˩˦.kʰɔːŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

กระทำโดยไม่ถูกหลักเกณฑ์ ไม่จริงจัง เหมือนทำเล่น ๆ

ทำขนมขายนิด ๆ หน่อย ๆ เหมือนกับเด็กเล่นขายของ


สากกะเบือยันเรือรบ

สากกะเบือ + ยัน + เรือรบ

สาก-กะ-เบือ-ยัน-เรือ-รบ

/saːk̚˨˩.ka˨˩.bɯa̯˧.jan˧.rɯa̯˧.rop̚˦˥/^((สัมผัส))

มีทุกอย่างทุกสิ่ง หรือทำได้ทุกอย่าง

เดินวังหลังหาอะไรกินอยู่ก็เจอร้านนี้ขายสากกะเบือยันเรือรบ


ไม้จิ้มฟันยันเรือรบ

ไม้จิ้มฟัน + ยัน + เรือรบ

ไม้-จิ้ม-ฟัน-ยัน-เรือ-รบ

ม้าย-จิ้ม-ฟัน-ยัน-เรือ-รบ

/maj˦˥.t͡ɕim˥˩.fan˧.jan˧.rɯa̯˧.rop̚˦˥/^((สัมผัส))

/maːj˦˥.t͡ɕim˥˩.fan˧.jan˧.rɯa̯˧.rop̚˦˥/^((สัมผัส))

มีทุกอย่างทุกสิ่ง หรือทำได้ทุกอย่าง


แพะรับบาป

แพะ + รับ + บาป; มีที่มาจาก พิธีลบบาปของชาวอิสราเอลในพันธสัญญาเดิม โดยยกบาปให้แพะและนำไปปล่อยในป่าลึก และพิธีบูชายัญของฮินดู โดยแพะเป็นสัตว์ที่เหมาะสมที่สุดสำหรับใช้ฆ่าบูชายัญ

/pʰɛʔ˦˥.rap̚˦˥.baːp̚˨˩/^((สัมผัส))

คนที่รับเคราะห์กรรมแทนผู้อื่นที่ทำกรรมนั้น


รำชั่วโทษพากย์

รำ + ชั่ว + โทษ + พากย์

รำ-ชั่ว-โทด-พาก

/ram˧.t͡ɕʰua̯˥˩.tʰoːt̚˥˩.pʰaːk̚˥˩/^((สัมผัส))

ทำไม่ดีแต่โทษคนอื่น


หัวชนกำแพง

คำกริยาวิเศษณ์

หัว + ชน + กำแพง

หัว-ชน-กำ-แพง

/hua̯˩˩˦.t͡ɕʰon˧.kam˧.pʰɛːŋ˧/^((สัมผัส))

มีลักษณะที่สู้ไม่ยอมถอย


หัวชนฝา

คำกริยาวิเศษณ์

หัว + ชน + ฝา

/hua̯˩˩˦.t͡ɕʰon˧.faː˩˩˦/^((สัมผัส))

มีลักษณะที่สู้ไม่ยอมถอย


แต่งองค์ทรงเครื่อง

แต่ง + องค์ + ทรงเครื่อง

การแต่งองค์ทรงเครื่อง (abstract-noun)

แต็่ง-อง-ซง-เคฺรื่อง

/tɛŋ˨˩.ʔoŋ˧.soŋ˧.kʰrɯa̯ŋ˥˩/^((สัมผัส))

แต่งตัวให้สวยงามอย่างเต็มที่


ขนมพอสมน้ำยา

คำกริยาวิเศษณ์

ขนม + พอ + สม + น้ำ + ยา; ขนม นี้หมายถึง ขนมจีน

ขะ-หฺนม-พอ-สม-น้ำ-ยา

/kʰa˨˩.nom˩˩˦.pʰɔː˧.som˩˩˦.nam˦˥.jaː˧/^((สัมผัส))

พอดีกัน จะว่าข้างไหนดีกว่ากันก็ไม่ได้