sol

ยืมมาจากอังกฤษ sol

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1321 (spa)-Anonymât (Kvardek du)-sol.wav

ไม่ใช่ภาษาพื้นถิ่น

ซอล (สารแขวนลอยในคอลลอยด์ ซึ่งเป็นของแข็งในของเหลว)


I

จากตัวอักษรอีทรัสคัน𐌉 (i, “i”), จากตัวอักษรกรีกโบราณΙ (I, “ไอโอตา”), แผลงจากตัวอักษรฟินิเชีย𐤉 (y, “yod”), จากไฮเออโรกลีฟอียิปต์𓂝

การย่อแบบหนึ่งตัวอักษรตามระบบ IUPAC ของกรดอะมิโน "ไอโซลิวซีน"


อัญรูป

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

ธาตุเดียวกันแต่มีสมบัติและรูปแบบต่างกัน เมื่อนำไปทำปฏิกิริยากับธาตุอื่นธาตุเดียวกัน จะให้ผลเป็นสารประกอบอันเดียวกัน เช่น ธาตุคาร์บอน มีอัญรูป คือ เพชร กับ แกรไฟต์ เมื่อนำอัญรูปทั้ง 2 นี้ ไปเผาด้วยความร้อนสูงกับธาตุออกซิเจนจะได้แก๊สคาร์บอนไดออกไซด์เช่นเดียวกัน


शर्करा

ยืมโดยเรียนรู้จากสันสกฤต शर्करा (ศรฺกรา); ร่วมรากกับ शक्कर (ศกฺกร)

กลูโคส; ซูโครส


rich

สืบทอดจากอังกฤษกลาง riche (“แข็งแกร่ง, มีพลัง, ร่ำรวย”) เสริมกำลังโดยฝรั่งเศสเก่า riche จากอังกฤษเก่า rīċe (“มีพลัง, มีอำนาจ, ยิ่งใหญ่, ระดับสูง, รวย, มั่งคั่ง, แข็งแกร่ง, มีอิทธิพล”) จากเจอร์แมนิกตะวันตกดั้งเดิม *rīkī จากเจอร์แมนิกดั้งเดิม *rīkijaz (“มีพลัง, ร่ำรวย”)

ที่มีปริมาณอากาศหรือออกซิเจนน้อยกว่าปริมาณจำเป็นที่ต้องใช้ในการเผาผลาญเชื้อเพลิงให้หมด


ธาตุ

จากบาลี ธาตุ, จากสันสกฤต धातु (ธาตุ, “ส่วนประกอบ, แร่, ธาตุ (เคมี), ราก, น้ำเชื้อ เป็นต้น”) สันนิษฐานว่าผ่านทางเขมรเก่า ធាតុ (ธาตุ, “สาร, ธาตุ, สิ่งตกทอด, สิ่งหลงเหลือ”) เทียบกับลาว ທາດ (ทาด)

[เสียงสมาส]
ทา-ตุ-

[เสียงสมาส]
ทาด-ตุ-

/tʰaːt̚˥˩/^((สัมผัส))

สารเนื้อเดียวล้วนซึ่งประกอบด้วยบรรดาอะตอมที่มีโปรตอนจำนวนเดียวกันในนิวเคลียส

ธาตุออกซิเจน

ธาตุคาร์บอน


ปฏิกิริยา

ปฏิ + กิริยาแปลตรงตัวจากอังกฤษ reaction

ป-ติ-กิ-ริ-ยา

การเกิดการเปลี่ยนแปลงทางเคมีของสาร


base

จากฝรั่งเศสเก่า base, จากละติน basis (บาซิซ), จากกรีกโบราณ βάσις (básis).


กรด

ไม่ทราบรากศัพท์; เทียบลาว ກົດ (ก็ด)

สารเคมีที่ประกอบด้วยธาตุไฮโดรเจน และเมื่อสารนี้ละลายน้ำเป็นสารละลายแล้ว ไฮโดรเจนที่มีอยู่ทั้งหมดหรือบางส่วนต้องแปรสภาพออกมาเป็นไฮโดรเจนไอออน (H+) สารละลายที่ได้มีรสเปรี้ยวเปลี่ยนสีลิตมัสสีน้ำเงินเป็นสีแดงได้, สารเคมีที่มีสมบัติจ่ายโปรตอนให้แก่สารอื่นได้, สารเคมีที่มีสมบัติรับอิเล็กตรอนคู่หนึ่งมาจากสารอื่นได้


Alkohol

ยืมมาจากละตินสมัยกลาง alcohol (อัลโกโฮล), โดยเริ่มแรกสุดจากอาหรับ الكُحْل (อัล-กุฮล, “kohl”)

Alkohols (genitive)
Alkohole
Alkohölchen

สารประกอบอินทรีย์ที่มีหมู่ไฮดรอกซิลอย่างน้อยหนึ่งตัว ต่อกับอะตอมคาร์บอนของหมู่แอลคิลหรือหมู่ที่แทนแอลคิล

Glycerin ist ein dreiwertiger Alkohol.

กลีเซอรีนเป็นแอลกอฮอล์ที่ประกอบด้วยหมู่ไฮดรอกซิลสามตัว


กลูโคส

* ทับศัพท์จากคำในภาษาอังกฤษว่า glucose

น้ำตาลชนิดหนึ่ง


ฟอสเฟต

ยืมมาจากอังกฤษ phosphate

/fɔːt̚˦˥.feːt̚˨˩/^((สัมผัส))

/fɔːs˦˥.feːt̚˨˩/^((สัมผัส))

เกลือของกรดฟอสฟอริก (H₃PO₄) ใช้เป็นปุ๋ย


ทองแดง

ทอง + แดง; ความหมายว่าสำเนียงคนภาคใต้ อาจแปลตรงตัวมาจากชื่อภาษา "ตามโพร" ซึ่งมาจากชื่ออาณาจักรโบราณ "ตามพรลิงค์"

coure

ธาตุลำดับที่ 29 สัญลักษณ์ Cu

銅

ธาตุลำดับที่ 29 สัญลักษณ์ Cu

koper

ธาตุลำดับที่ 29 สัญลักษณ์ Cu

ꪕꪮꪉꪵꪒꪉ

ธาตุลำดับที่ 29 สัญลักษณ์ Cu

ᦑᦸᧂ ᦵᦜᦲᧂ

ธาตุลำดับที่ 29 สัญลักษณ์ Cu

ᦑᦸᧂ

ธาตุลำดับที่ 29 สัญลักษณ์ Cu

တွင်းလႅင်

ธาตุลำดับที่ 29 สัญลักษณ์ Cu

cobre

ธาตุลำดับที่ 29 สัญลักษณ์ Cu

ທອງແດງ

ธาตุลำดับที่ 29 สัญลักษณ์ Cu

cobre

ธาตุลำดับที่ 29 สัญลักษณ์ Cu

copper

ธาตุลำดับที่ 29 สัญลักษณ์ Cu

คอปเปอร์

อรรถาภิธาน:ทองแดง

ดัมพ์

อรรถาภิธาน:ทองแดง

ดามพ

อรรถาภิธาน:ทองแดง

ดามพ์

อรรถาภิธาน:ทองแดง

ดามระ

อรรถาภิธาน:ทองแดง

ตามพ

อรรถาภิธาน:ทองแดง

ตามพะ

อรรถาภิธาน:ทองแดง

ทองแดง

อรรถาภิธาน:ทองแดง

สพั้น

อรรถาภิธาน:ทองแดง

/tʰɔːŋ˧.dɛːŋ˧/^((สัมผัส))

ธาตุลำดับที่ 29 สัญลักษณ์ Cu เป็นโลหะ ลักษณะเป็นของแข็งสีแดง หลอมละลายที่ 1,083 องศาเซลเซียส เนื้ออ่อนบุให้เป็นแผ่นบางและรีดเป็นเส้นลวดได้ง่าย เป็นตัวนำความร้อนและไฟฟ้าได้ดี


เกลือ

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *klɯəᴬ², จากไทดั้งเดิม *klwɯəᴬ; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨠᩖᩮᩬᩥᩋ (เกลอิอ), เขิน ᨠᩮᩬᩨ (เกอื), ยอง ᨠᩮᩬᩥ, อีสาน เกือ หรือ เกีย, ลาว ເກືອ (เกือ), ไทลื้อ ᦵᦂᦲ (เกี), ไทดำ ꪹꪀ (เก), ไทขาว ꪀꪷ, ไทใหญ่ ၵိူဝ် (เกิว), ไทใต้คง ᥐᥫ (เกอ̂), พ่าเก ကိုဝ် (กึว์), อาหม 𑜀𑜢𑜤𑜈𑜫 (กึว์), จ้วง gyu, จ้วงแบบหนง gow, จ้วงแบบจั่วเจียง gwe, ตั่ย cưa; เทียบลักเกียkjie⁵¹

sal

(1) วัตถุที่มีรสเค็ม

sal

(1) วัตถุที่มีรสเค็ม

អំបិល

(1) วัตถุที่มีรสเค็ม

鹽

(1) วัตถุที่มีรสเค็ม

盐

(1) วัตถุที่มีรสเค็ม

sálti

(1) วัตถุที่มีรสเค็ม

asin

(1) วัตถุที่มีรสเค็ม

塩

(1) วัตถุที่มีรสเค็ม

намак

(1) วัตถุที่มีรสเค็ม

ཚྭ

(1) วัตถุที่มีรสเค็ม

ၵိူဝ်

(1) วัตถุที่มีรสเค็ม

نمک

(1) วัตถุที่มีรสเค็ม

sal

(1) วัตถุที่มีรสเค็ม

sól

(1) วัตถุที่มีรสเค็ม

sel

(1) วัตถุที่มีรสเค็ม

ဆား

(1) วัตถุที่มีรสเค็ม

sal

(1) วัตถุที่มีรสเค็ม

sâl

(1) วัตถุที่มีรสเค็ม

melħ

(1) วัตถุที่มีรสเค็ม

asin

(1) วัตถุที่มีรสเค็ม

garam

(1) วัตถุที่มีรสเค็ม

ᡩᠠᠪᠰᡠᠨ

(1) วัตถุที่มีรสเค็ม

asin

(1) วัตถุที่มีรสเค็ม

Salz

(1) วัตถุที่มีรสเค็ม

Speisesalz

(1) วัตถุที่มีรสเค็ม

nun

(1) วัตถุที่มีรสเค็ม

sāl

(1) วัตถุที่มีรสเค็ม

Salz

ลักเซมเบิร์ก

(1) วัตถุที่มีรสเค็ม

sāls

(1) วัตถุที่มีรสเค็ม

ເກືອ

(1) วัตถุที่มีรสเค็ม

กิฮ

เลอเวือะตะวันออก

(1) วัตถุที่มีรสเค็ม

muối

(1) วัตถุที่มีรสเค็ม

sal

(1) วัตถุที่มีรสเค็ม

sal

(1) วัตถุที่มีรสเค็ม

salt

(1) วัตถุที่มีรสเค็ม

مِلْح

(1) วัตถุที่มีรสเค็ม

ꋂ

(1) วัตถุที่มีรสเค็ม

tuz

(1) วัตถุที่มีรสเค็ม

تۇز

(1) วัตถุที่มีรสเค็ม

só

(1) วัตถุที่มีรสเค็ม

paʻakai

(1) วัตถุที่มีรสเค็ม

लवण

(1) วัตถุที่มีรสเค็ม

नमक

(1) วัตถุที่มีรสเค็ม

מֶלַח

(1) วัตถุที่มีรสเค็ม

Sals

(1) วัตถุที่มีรสเค็ม

salt

(2) สารประกอบทางเคมี

Salz

(2) สารประกอบทางเคมี

muối

(2) สารประกอบทางเคมี

sól

(2) สารประกอบทางเคมี

สารประกอบซึ่งประกอบด้วยโลหะหรือหมู่ธาตุที่เทียบเท่าโลหะกับอนุมูลกรด


เกลือกรด

เกลือ + กรด; แปลตรงตัวจากอังกฤษ acid salt

เกลือที่เกิดขึ้นโดยธาตุไฮโดรเจนชนิดที่แปรสภาพเป็นไอออนได้ ซึ่งมีอยู่ในโมเลกุลของกรด ถูกโลหะหรือหมู่ธาตุที่เทียบเท่าโลหะเข้ามาแทนที่ไม่หมด เช่น โซเดียมไฮโดรเจนซัลเฟต (NaHSO₄)


เกลือเงิน

เกลือ + เงิน

การแบ่งพยางค์
{ไม่ตามอักขรวิธี; เสียงสระสั้น}

เกฺลือ-เงิ็น

/klɯa̯˧.ŋɤn˧/^((สัมผัส))

เกลือปรกติชนิดหนึ่งชื่อซิลเวอร์ไนเทรต (AgNO₃) ลักษณะเป็นผลึกสีขาวละลายน้ำได้ ใช้ประโยชน์ในทางแพทย์ อุตสาหกรรมชุบโลหะให้เป็นเงิน


เกลือด่าง

เกลือ + ด่าง

/klɯa̯˧.daːŋ˨˩/^((สัมผัส))

เกลือเบสิก, เกลือที่เกิดขึ้นโดยอนุมูลกรดเข้าไปแทนที่หมู่ไฮดรอกซิล (OH) ซึ่งมีอยู่ในโมเลกุลของเบสไม่หมด เช่น เลดไฮดรอกซีคลอไรด์ [Pb(OH)Cl]


เกลือเบสิก

เกลือ + เบสิก

เกฺลือ-เบ-สิก

เกลือที่เกิดขึ้นโดยอนุมูลกรดเข้าไปแทนที่หมู่ไฮดรอกซิล (OH) ซึ่งมีอยู่ในโมเลกุลของเบสไม่หมด เช่น เลดไฮดรอกซีคลอไรด์ [Pb(OH)Cl]


เกลือปรกติ

เกฺลือ-ปฺรก-กะ-ติ

เกลือที่เกิดขึ้นโดยธาตุไฮโดรเจนชนิดที่แปรสภาพเป็นไอออนได้ ซึ่งมีอยู่ในโมเลกุลของกรดถูกโลหะหรือหมู่ธาตุที่เทียบเท่าโลหะเข้ามาแทนที่จนหมดสิ้น เช่น โซเดียมซัลเฟต (Na₂SO₄)


เกลือยูเรต

เกฺลือ-ยู-เหฺรด

เกลือของกรดยูริก


แกลเลียม

ยืมมาจากอังกฤษ gallium

ธาตุลำดับที่ 31 สัญลักษณ์ Ga เป็นโลหะสีขาวคล้ายเงิน ลักษณะเป็นของแข็ง ใช้ทำเทอร์โมมิเตอร์ชนิดใช้วัดอุณหภูมิสูง ๆ


สังเคราะห์

ยืมมาจากสันสกฤต संग्रह (สํคฺรห); เทียบบาลี สงฺคห; ร่วมรากกับ สงเคราะห์

/saŋ˩˩˦.kʰrɔʔ˦˥/^((สัมผัส))

ทำให้ธาตุมีปฏิกิริยาเคมีกันเป็นสารประกอบ, ทำให้สารประกอบมีปฏิกิริยาเคมีกันเป็นสารประกอบอื่น


สังเคราะห์

/saŋ˩˩˦.kʰrɔʔ˦˥/^((สัมผัส))

ที่สร้างขึ้นโดยกรรมวิธีทางเคมี

ใยสังเคราะห์


สารประกอบ

สาร + ประกอบ

สาน-ปฺระ-กอบ

/saːn˩˩˦.pra˨˩.kɔːp̚˨˩/^((สัมผัส))

สารที่เกิดจากธาตุตั้งแต่ 2 ชนิดขึ้นไปมารวมตัวกันโดยอาศัยปฏิกิริยาเคมี และมีอัตราส่วนผสมคงที่เสมอ


O=C=O

โครงสร้างโมเลกุลของคาร์บอนไดออกไซด์


สารละลาย

ของผสมเนื้อเดียวล้วน ซึ่งประกอบด้วยสารต่างชนิดกันตั้งแต่ 2 สารขึ้นไป แผ่กระจายผสมรวมกันอยู่อย่างสม่ำเสมอโดยไม่มีปฏิกิริยาเคมีต่อกัน เช่น ของแข็งละลายในของเหลว ของเหลวละลายในของเหลว ของแข็งละลายในของแข็ง แก๊สละลายในแก๊ส


เบส

ยืมมาจากอังกฤษ base

/beːt̚˨˩/^((สัมผัส))

สารเคมีซึ่งทำปฏิกิริยากับกรด แล้วให้ผลเป็นเกลือหรือเกลือกับน้ำเท่านั้น มีสมบัติรับโปรตอนมาจากสารอื่นได้ จ่ายอิเล็กตรอนคู่หนึ่งให้แก่สารอื่นได้ เมื่อละลายน้ำแล้วให้ไฮดรอกไซด์ไอออน (OH-) เปลี่ยนสีลิตมัสสีแดงเป็นสีน้ำเงินได้


เมนทอล

ยืมมาจากอังกฤษ menthol

สารประกอบอินทรีย์ชนิดหนึ่ง มีสูตร C₁₀H₂₀O ลักษณะเป็นผลึกสีขาวหลอมละลายที่ 42 °ซ. มีกลิ่นหอมเย็น มีอยู่ในน้ำมันหอมระเหยที่ได้จากพืชบางชนิด เช่น น้ำมันมินต์ซึ่งสกัดจากใบมินต์ ใช้ประโยชน์ในทางยาปรุงกลิ่นและปรุงรส


แอลกอฮอล์

ยืมมาจากอังกฤษ alcohol

การแบ่งพยางค์
{เสียงสระสั้น}

การแบ่งพยางค์
{เสียงสระสั้น}

/ʔɛːl˧.kɔː˧.hɔː˧/^((สัมผัส))

/ʔɛl˧.kɔː˧.hɔː˧/^((สัมผัส))

สารอินทรีย์จำพวกหนึ่ง ในโมเลกุลประกอบด้วยหมู่ไฮดรอกซิล (-OH) ลักษณะเป็นของเหลวใส กลิ่นฉุน ระเหยง่าย ใช้ประโยชน์เป็นตัวทำละลาย และเป็นเชื้อเพลิง เป็นต้น


atoms

จากละติน atomus (อาโตมุซ, “อนุภาคเล็กสุด”) (ยืมผ่านภาษาในกลุ่มยุโรป), จากกรีกโบราณ ἄτομος (átomos, “แบ่งไม่ได้”), จาก ἀ- (a-, “ไม่”) + τέμνω (témnō, “ฉันตัด”)

atoma kodols

atoma uzbūve

radioaktīvais atoms

atoma masas vienība

atomu pētīšana

atomu polarizācija

atomu sadursmes


ด่าง

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ɗaŋᴮ; ร่วมเชื้อสายกับลาว ດັ່ງ (ดั่ง), ไทใหญ่ လင်ႇ (ลั่ง), จ้วง ndaengq

/daːŋ˨˩/^((สัมผัส))

สารประกอบจำพวกไฮดรอกไซด์ของโลหะแอลคาไล ซึ่งละลายน้ำได้ดี มีรสฝาด ถูกมือลื่นคล้ายสบู่ (เป็นเบสจำพวกหนึ่ง)


ไข่ขาว

/kʰaj˨˩.kʰaːw˩˩˦/^((สัมผัส))

กลุ่มของโปรตีนซึ่งมีน้ำหนักโมเลกุลประมาณ 65,000 ถึง 70,000


ซิลิโคน

ยืมมาจากอังกฤษ silicone

พอลิเมอร์จำพวกหนึ่งที่สายโซ่หลักเป็นพอลิซิลอกเซน (polysiloxane) ซึ่งประกอบด้วยซิลิคอนและออกซิเจน มักจะมีหมู่ฟังก์ชันเป็นคาร์บอนและ/หรือไฮโดรเจนอยู่ด้วย มีหลายรูปแบบ เช่น น้ำมัน จาระบี ยาง เรซิน ชัน เป็นต้น ใช้งานได้หลากหลายตั้งแต่เครื่องมือเครื่องใช้ในบ้าน ไปจนถึงวัสดุสำหรับศัลยกรรม


garam

จากมาเลเซีย garam, จากมลายูคลาสสิก garam (“เกลือบนโต๊ะอาหาร”), จากมาเลย์อิกดั้งเดิม *garəm (“เม็ด”); ทางเคมี ยืมความหมายจากดัตช์ zout (“เกลือ”)

garam

บาเจาแบบอินโดนีเซีย

สารประกอบชนิดหนึ่งที่เกิดจากปฏิกิริยาระหว่างกรดกับเบส โดยไอออนบวกจะเข้ามาแทนที่ไฮโดรเจนของกรด


塩

จากจีนยุคกลาง鹽 (MC yem, “salt”) and 鹽 (MC yemH, “to salt; salting”).


尿酸

尿(にょう)酸(さん) (canonical)
nyōsan (transliteration)


เฉื่อย

/t͡ɕʰɯa̯j˨˩/^((สัมผัส))

ไม่เปลี่ยนไปง่ายโดยปฏิกิริยาเคมี, ไม่ไวต่อปฏิกิริยาเคมี

ก๊าซเฉื่อย


เตรียม

ทำให้เกิดสารเคมีที่ต้องการจากสารเคมีอื่นด้วยกระบวนการทางเคมี

เตรียมแก๊สออกซิเจนจากดินประสิว


β

สัญลักษณ์แสดงไอโซเมอร์ ตำแหน่ง หรือรูปแบบ ที่สอง


วงแหวนเบนซีน


zilver

* จากดัตช์กลาง silver
* จากดัตช์เก่า silver
* จากเจอร์แมนิกดั้งเดิม *silubrą.


คอลลอยด์

/kʰɔːn˧.lɔːj˧/^((สัมผัส))

สารเนื้อผสมที่เหมือนเป็นสารเนื้อเดียว


nickel

ธาตุโลหะแข็งชนิดหนึ่งสีเงิน


ທາດຜະສົມ

ທາດ (ทาด) + ຜະສົມ (ผะส็ม)


ສານປະກອບ

ยืมมาจากไทย สารประกอบ; เหมือนกับ ສານ (สาน) + ປະກອບ (ปะกอบ)

[saːn˥˧˧.pa(ʔ˩˨).kɔːp̚˥˥˨]


ในการพิมพ์ปกติอาจใช้ - ที่อยู่บนแผงแป้นพิมพ์ ซึ่งเป็นสัญลักษณ์ร่วมกับยัติภังค์

จำนวนติดลบ ในทางบัญชีจะใช้วงเล็บ ( ) แทน


ขีดที่อยู่กึ่งกลาง ซึ่งสามารถใช้แทนได้หลายเครื่องหมายดังนี้


druska

สืบทอดจากบอลโต-สลาวิกดั้งเดิม *dragjāˀ (“ตะกอน, กาก”); เกี่ยวข้องกับลัตเวีย druska (“เศษเล็กเศษน้อย”)


โซเดียมคาร์บอเนต

ยืมมาจากอังกฤษ sodium carbonate; โซเดียม + คาร์บอเนต

โซ-เดี้ยม-คา-บอ-เหฺนด

/soː˧.dia̯m˥˩.kʰaː˧.bɔː˧.neːt̚˨˩/^((สัมผัส))

เกลือปรกติชนิดหนึ่ง มีสูตร Na₂CO₃ เมื่อเป็นผลึกมีสูตร Na₂CO₃.₁₀H₂O ลักษณะเป็นผลึกสีขาว ละลายน้ำได้ ใช้ประโยชน์ในอุตสาหกรรมทำแก้ว สบู่ กระดาษ ทำลายความกระด้างของน้ำ


โซเดียมซัลเฟต

ยืมมาจากอังกฤษ sodium sulphate; โซเดียม + ซัลเฟต

โซ-เดี้ยม-ซัน-เฝด

เกลือปรกติชนิดหนึ่ง มีสูตร Na₂SO₄ เมื่อเป็นผลึกมีสูตร Na₂SO₄.₁₀H₂O ลักษณะเป็นผลึกสีขาว ละลายน้ำได้ มีสมบัติเป็นยาถ่าย ใช้ประโยชน์ในอุตสาหกรรมทำสบู่ ผงซักฟอก สีย้อม แก้ว กระดาษ


โซเดียมไซคลาเมต

ยืมมาจากอังกฤษ sodium cyclamate; โซเดียม + ไซคลาเมต

โซ-เดี้ยม-ไซ-คฺลา-เหฺมด

/soː˧.dia̯m˥˩.saj˧.kʰlaː˧.meːt̚˨˩/^((สัมผัส))

ชื่อสารประกอบเคมี มีสูตร C₆H₁₂NNaO₃S ลักษณะเป็นผงสีขาว ละลายน้ำได้ มีรสหวานกว่าน้ำตาลทรายมาก ใช้เป็นตัวให้ความหวานในเครื่องดื่ม มีหลักฐานว่าสารนี้ก่อให้เกิดโรคมะเร็งได้


โซเดียมไฮโดรเจนกลูตาเมต

ยืมมาจากอังกฤษ sodium hydrogen glutamate; โซเดียม + ไฮโดรเจน + กลูตาเมต

โซ-เดี้ยม-ไฮ-โดฺร-เจ็้น-กฺลู-ตา-เหฺมด

/soː˧.dia̯m˥˩.haj˧.droː˧.t͡ɕen˥˩.kluː˧.taː˧.meːt̚˨˩/^((สัมผัส))

เกลือกรดชนิดหนึ่ง มีสูตร HOOC(CH₂)₂CH(NH₂)COONa ลักษณะเป็นผลึกสีขาว ละลายน้ำได้ ใช้ประโยชน์ชูรสอาหาร มักเรียกกันว่า ผงชูรส

th-โซเดียมไฮโดรเจนกลูตาเมต-th-noun-w-YPTOks


โซเดียมไฮโดรเจนคาร์บอเนต

ยืมมาจากอังกฤษ sodium hydrogen carbonate; โซเดียม + ไฮโดรเจน + คาร์บอเนต

โซ-เดี้ยม-ไฮ-โดฺร-เจ็้น-คา-บอ-เหฺนด

/soː˧.dia̯m˥˩.haj˧.droː˧.t͡ɕen˥˩.kʰaː˧.bɔː˧.neːt̚˨˩/^((สัมผัส))

โซเดียมไบคาร์บอเนต (NaHCO₃)

th-โซเดียมไฮโดรเจนคาร์บอเนต-th-noun-hpcqTJIi


โซเดียมไบคาร์บอเนต

ยืมมาจากอังกฤษ sodium bicarbonate; โซเดียม + ไบคาร์บอเนต

โซ-เดี้ยม-ไบ-คา-บอ-เหฺนด

/soː˧.dia̯m˥˩.baj˧.kʰaː˧.bɔː˧.neːt̚˨˩/^((สัมผัส))

เกลือกรดชนิดหนึ่ง มีสูตร NaHCO₃ ลักษณะเป็นผงสีขาว ใช้ประโยชน์เป็นตัวทำให้ขนมมีลักษณะฟูพรุน เช่น ขนมปัง ใช้เป็นองค์ประกอบเคมีในเครื่องดับเพลิง ทางแพทย์ใช้เป็นตัวลดกรดในกระเพาะอาหาร


โซเดียมไฮโดรเจนซัลเฟต

ยืมมาจากอังกฤษ sodium hydrogen sulfate; โซเดียม + ไฮโดรเจน + ซัลเฟต

โซ-เดี้ยม-ไฮ-โดฺร-เจ็้น-ซัน-เฝด

/soː˧.dia̯m˥˩.haj˧.droː˧.t͡ɕen˥˩.san˧.feːt̚˨˩/^((สัมผัส))

โซเดียมไบซัลเฟต (NaHSO₄)

th-โซเดียมไฮโดรเจนซัลเฟต-th-noun-VtTl8ATk


โซเดียมไบซัลเฟต

ยืมมาจากอังกฤษ sodium bisulfate; โซเดียม + ไบซัลเฟต

โซ-เดี้ยม-ไบ-ซัน-เฝด

/soː˧.dia̯m˥˩.baj˧.san˧.feːt̚˨˩/^((สัมผัส))

เกลือกรดชนิดหนึ่ง มีสูตร NaHSO₄ ลักษณะเป็นของแข็ง ละลายน้ำได้ ใช้ประโยชน์เป็นสารทำความสะอาดแผ่นเหล็กก่อนที่จะฉาบด้วยดีบุก


syra

จากนอร์สเก่า sýra


tuz

สืบทอดจากเตอร์กิกดั้งเดิม *tūŕ (“เกลือ”); เทียบเติร์กเมน duz, คาซัค тұз (tūz), อุซเบก tuz, คีร์กีซ туз (tuz), ตูวา дус (dus), ซาคา туус (tuus), ชูวัช тӑвар (tăvar); เทียบเพิ่มเติมมองโกเลีย давс (davs), บูร์ยัต дабһан, เอเวนค์ турукэ (turukə)


açúcar

ยืมมาจากอาหรับ السُكَّر (อัล-ซุกกัร), จากเปอร์เซีย شکر (šakar), จากเปอร์เซียกลาง 𐭱𐭪𐭥 (škʿ /šakar/), จากสันสกฤต शर्करा (ศรฺกรา, “น้ำตาลทราย, น้ำตาลกรวด”), เดิมทีหมายถึง "กรวด", จากอินโด-ยูโรเปียนดั้งเดิม *ḱorkeh₂ (“กรวด, ก้อนหิน”)


คาร์บอนมอนอกไซด์

ยืมมาจากอังกฤษ carbon monoxide; เทียบเท่า คาร์บอน + มอนอกไซด์

คา-บ็้อน-มอ-น็อก-ซาย

/kʰaː˧.bɔn˥˩.mɔː˧.nɔk̚˦˥.saːj˧/^((สัมผัส))

ชื่อแก๊สชนิดหนึ่ง ไม่มีสี สูตรเคมี CO เป็นแก๊สพิษร้ายแรง จุดไฟติดในอากาศให้เปลวสีน้ำเงินอ่อน เกิดจากการเผาไหม้โดยไม่สมบูรณ์ของธาตุคาร์บอน มีปรากฏในแก๊สจากท่อไอเสียของเครื่องยนต์ ใช้ประโยชน์เป็นแก๊สเชื้อเพลิง ใช้เตรียมเมทิลแอลกอฮอล์ในอุตสาหกรรม


คาร์บอนไดออกไซด์

ยืมมาจากอังกฤษ carbon dioxide; เทียบเท่า คาร์บอน + ไดออกไซด์

mi'igiid-yi bugsãaŋ-kugre

ชื่อแก๊สชนิดหนึ่ง

διοξείδιο του άνθρακα

ชื่อแก๊สชนิดหนึ่ง

diòxid de carboni

ชื่อแก๊สชนิดหนึ่ง

biòxid de carboni

ชื่อแก๊สชนิดหนึ่ง

anhídrid carbònic

ชื่อแก๊สชนิดหนึ่ง

dióxido de carbono

ชื่อแก๊สชนิดหนึ่ง

이산화탄소(二酸化炭素)

ชื่อแก๊สชนิดหนึ่ง

carbon dà-ogsaid

แกลิกแบบสกอตแลนด์

ชื่อแก๊สชนิดหนึ่ง

gualan dà-ogsaid

แกลิกแบบสกอตแลนด์

ชื่อแก๊สชนิดหนึ่ง

ნახშირორჟანგი

ชื่อแก๊สชนิดหนึ่ง

二氧化碳

ชื่อแก๊สชนิดหนึ่ง

二氧化碳

ชื่อแก๊สชนิดหนึ่ง

二酸化炭素

ชื่อแก๊สชนิดหนึ่ง

二氧化碳

ชื่อแก๊สชนิดหนึ่ง

oxid uhličitý

ชื่อแก๊สชนิดหนึ่ง

ugljik dioksida

เซอร์โบ-โครเอเชีย

ชื่อแก๊สชนิดหนึ่ง

二酸化炭素

ชื่อแก๊สชนิดหนึ่ง

kooldioxide

ชื่อแก๊สชนิดหนึ่ง

kuldioxid

ชื่อแก๊สชนิดหนึ่ง

karbon daluksad

ชื่อแก๊สชนิดหนึ่ง

karbondioksit

ชื่อแก๊สชนิดหนึ่ง

బొగ్గుపులుసు వాయువు

ชื่อแก๊สชนิดหนึ่ง

கரியமில வாயு

ชื่อแก๊สชนิดหนึ่ง

கரியமில வளி

ชื่อแก๊สชนิดหนึ่ง

karbondioksid

ชื่อแก๊สชนิดหนึ่ง

karbondioksid

ชื่อแก๊สชนิดหนึ่ง

въглероден диоксид

ชื่อแก๊สชนิดหนึ่ง

karbono dioxido

ชื่อแก๊สชนิดหนึ่ง

anhidrido karboniko

ชื่อแก๊สชนิดหนึ่ง

کربن دیاکسید

ชื่อแก๊สชนิดหนึ่ง

dióxido de carbono

ชื่อแก๊สชนิดหนึ่ง

gás carbônico

ชื่อแก๊สชนิดหนึ่ง

dwutlenek węgla

ชื่อแก๊สชนิดหนึ่ง

anhydride carbonique

ชื่อแก๊สชนิดหนึ่ง

dioxyde de carbone

ชื่อแก๊สชนิดหนึ่ง

gaz carbonique

ชื่อแก๊สชนิดหนึ่ง

hiilidioksidi

ชื่อแก๊สชนิดหนึ่ง

koltvísúrni

ชื่อแก๊สชนิดหนึ่ง

ഇംഗാലാമ്ലം

ชื่อแก๊สชนิดหนึ่ง

јаглероден диоксид

ชื่อแก๊สชนิดหนึ่ง

karbon dioksida

ชื่อแก๊สชนิดหนึ่ง

hauhā

ชื่อแก๊สชนิดหนึ่ง

waro hāora-rua

ชื่อแก๊สชนิดหนึ่ง

daa-ocseed charboan

ชื่อแก๊สชนิดหนึ่ง

діокси́д вуглецю́

ชื่อแก๊สชนิดหนึ่ง

вуглеки́слий газ

ชื่อแก๊สชนิดหนึ่ง

Kohlenstoffdioxid

ชื่อแก๊สชนิดหนึ่ง

Kohlendioxyd

ชื่อแก๊สชนิดหนึ่ง

Kohlendioxid

ชื่อแก๊สชนิดหนึ่ง

двуо́кись углеро́да

ชื่อแก๊สชนิดหนึ่ง

углеки́слый газ

ชื่อแก๊สชนิดหนึ่ง

диокси́д углеро́да

ชื่อแก๊สชนิดหนึ่ง

bioxid de carbon

ชื่อแก๊สชนิดหนึ่ง

dioxid de carbon

ชื่อแก๊สชนิดหนึ่ง

dioxydum carbonicum

ชื่อแก๊สชนิดหนึ่ง

ogļskābā gāze

ชื่อแก๊สชนิดหนึ่ง

oglekļa dioksīds

ชื่อแก๊สชนิดหนึ่ง

carbon deuocsid

ชื่อแก๊สชนิดหนึ่ง

cacbon đioxit

ชื่อแก๊สชนิดหนึ่ง

cacbonic

ชื่อแก๊สชนิดหนึ่ง

bióxido de carbono

ชื่อแก๊สชนิดหนึ่ง

anhídrido carbónico

ชื่อแก๊สชนิดหนึ่ง

dióxido de carbono

ชื่อแก๊สชนิดหนึ่ง

oxid uhličitý

ชื่อแก๊สชนิดหนึ่ง

kaboni dioksidi

ชื่อแก๊สชนิดหนึ่ง

koldioxid

ชื่อแก๊สชนิดหนึ่ง

अङ्गाराम्लवायु

ชื่อแก๊สชนิดหนึ่ง

ڏوناڪسِيوَر ڪاربان

ชื่อแก๊สชนิดหนึ่ง

carbon dioxide

ชื่อแก๊สชนิดหนึ่ง

ածխաթթու գազ

ชื่อแก๊สชนิดหนึ่ง

ածխածնի երկօքսիդ

ชื่อแก๊สชนิดหนึ่ง

ثَانِي أُكْسِيد الْكَرْبُون

ชื่อแก๊สชนิดหนึ่ง

anidride carbonica

ชื่อแก๊สชนิดหนึ่ง

diossido di carbonio

ชื่อแก๊สชนิดหนึ่ง

süsinikdioksiid

ชื่อแก๊สชนิดหนึ่ง

süsihappegaas

ชื่อแก๊สชนิดหนึ่ง

karbona dioksido

ชื่อแก๊สชนิดหนึ่ง

koltvísýringur

ชื่อแก๊สชนิดหนึ่ง

dé-ocsaíd charbóin

ชื่อแก๊สชนิดหนึ่ง

szén-dioxid

ชื่อแก๊สชนิดหนึ่ง

प्रांगार द्विजारेय

ชื่อแก๊สชนิดหนึ่ง

अंगाराम्लवायु

ชื่อแก๊สชนิดหนึ่ง

פַּחְמָן דּוּ חַמְצָנִי

ชื่อแก๊สชนิดหนึ่ง

דּוּ תַּחְמֹצֶת הַפַּחְמָן

ชื่อแก๊สชนิดหนึ่ง

คา-บ็้อน-ได-อ็๊อก-ซาย

/kʰaː˧.bɔn˥˩.daj˧.ʔɔk̚˦˥.saːj˧/^((สัมผัส))

ชื่อแก๊สชนิดหนึ่ง ไม่มีสี สูตรเคมี CO₂ มีปรากฏในบรรยากาศ เกิดจากการเผาไหม้โดยสมบูรณ์ของธาตุคาร์บอนหรือสารอินทรีย์ เป็นแก๊สหนักกว่าอากาศและไม่ช่วยการเผาไหม้ จึงใช้ประโยชน์ในการดับเพลิง ใช้ในอุตสาหกรรมเครื่องดื่มอัดลม เช่น น้ำโซดา น้ำหวาน ใช้ทำน้ำแข็งแห้ง ซึ่งเป็นตัวทำความเย็น


uniform

ยืมมาจากฝรั่งเศสกลาง uniforme, จากละติน uniformis (อูนีโฟร์มิซ)

ที่ประกอบด้วยโมเลกุลขนาดใหญ่เพียงชนิดเดียว (ใช้กับพอลิเมอร์)


산

คำศัพท์ซีโน-โคเรียนจาก 酸


เบสิก

ยืมมาจากอังกฤษ basic

ที่เกี่ยวข้องกับเบส

เกลือเบสิก


sal

สืบทอดจากกาลิเซีย-โปรตุเกสเก่า sal, จากละติน sāl, salem (ซ̄าล, ซาเลม, “salt, wit”), จากอินโด-ยูโรเปียนดั้งเดิม *seh₂l- (“salt”).


sal

สืบทอดจากสเปนเก่า sal, จากละติน sāl, salem (ซ̄าล, ซาเลม) (เทียบกับกาตาลา sal, ฝรั่งเศส sel, อิตาลี sale, โปรตุเกส sal, โรมาเนีย sare), จากอินโด-ยูโรเปียนดั้งเดิม *seh₂l-, รากร่วมกับอังกฤษ salt.


zuur

สืบทอดจากดัตช์กลาง suur, จากดัตช์เก่า *sūr, จากเจอร์แมนิกดั้งเดิม *sūrą.


โซเดียมไฮดรอกไซด์

โซ-เดี้ยม-ไฮ-ดฺร็๊อก-ซาย

/soː˧.dia̯m˥˩.haj˧.drɔk̚˦˥.saːj˧/^((สัมผัส))

สารประกอบชนิดหนึ่ง สูตรเคมี NaOH เป็นของแข็งสีขาว ดูดความชื้นดีมาก ละลายน้ำได้ดี ใช้ประโยชน์ในอุตสาหกรรมทำสบู่ ไหมเรยอง สารกัดกร่อนท่อน้ำทิ้ง


ไฮดรอกไซด์

ยืมมาจากอังกฤษ hydroxide

ไฮ-ดฺร็๊อก-ซาย

ไอออนลบที่มีสูตรเคมี OH-

สารประกอบจำพวกที่ประกอบด้วยไอออนดังกล่าว


ออกไซด์

ยืมมาจากอังกฤษ oxide

/ʔɔk̚˦˥.saːj˧/^((สัมผัส))

สารประกอบที่มีองค์ประกอบเป็นธาตุออกซิเจนกับธาตุอื่น (ไม่ระบุจำนวนอะตอม)


มอนอกไซด์

ยืมมาจากอังกฤษ monoxide

การแบ่งพยางค์
{เสียงสระสั้น}

/mɔː˧.nɔk̚˦˥.saːj˧/^((สัมผัส))

สารประกอบออกไซด์ที่มีธาตุออกซิเจนหนึ่งอะตอม


ไดออกไซด์

ยืมมาจากอังกฤษ dioxide

ได-อ็๊อก-ซาย

สารประกอบออกไซด์ที่มีธาตุออกซิเจนสองอะตอม


ไตรออกไซด์

ยืมมาจากอังกฤษ trioxide

ไตฺร-อ็๊อก-ซาย

สารประกอบออกไซด์ที่มีธาตุออกซิเจนสามอะตอม


เตตรอกไซด์

ยืมมาจากอังกฤษ tetroxide

เต-ตฺร็๊อก-ซาย

สารประกอบออกไซด์ที่มีธาตุออกซิเจนสี่อะตอม


คาร์บอเนต

ยืมมาจากอังกฤษ carbonate

/kʰaː˧.bɔː˧.neːt̚˨˩/^((สัมผัส))

เกลือปรกติของกรดคาร์บอนิก ซึ่งมีไอออนลบ CO₃^₂- เป็นส่วนประกอบ


ไบคาร์บอเนต

ยืมมาจากอังกฤษ bicarbonate

ไบ-คา-บอ-เหฺนด

เกลือกรดของกรดคาร์บอนิก ซึ่งมีไอออนลบ HCO₃- เป็นส่วนประกอบ


กรดคาร์บอนิก

แปลตรงตัวบางส่วนจากอังกฤษ carbonic acid

กฺรด-คา-บอ-หฺนิก

กรดอ่อนชนิดหนึ่ง สูตรเคมี H₂CO₃ เป็นส่วนประกอบของน้ำโซดาและน้ำอัดลม ซึ่งเกิดจากการอัดแก๊สคาร์บอนไดออกไซด์ลงในน้ำ


โซเดียมคลอไรด์

ยืมมาจากอังกฤษ sodium chloride; เทียบเท่า โซเดียม + คลอไรด์

โซ-เดี้ยม-คฺลอ-ราย

เกลือปรกติชนิดหนึ่ง สูตรเคมี NaCl ลักษณะเป็นผลึกสีขาวละลายน้ำได้ มีมากในน้ำทะเล ใช้ปรุงอาหาร ทำเครื่องดองเค็ม, เมื่ออยู่ในสภาพบริสุทธิ์ที่สุด ใช้ละลายในน้ำกลั่น เรียกว่า น้ำเกลือ สำหรับให้ผู้ป่วยโดยให้ทางเส้นเลือด ใช้ในอุตสาหกรรมทำสบู่ อุตสาหกรรมผลิตโซดาแผดเผา


ควบแน่น

/kʰua̯p̚˥˩.nɛn˥˩/^((สัมผัส))

กระบวนการเปลี่ยนแปลงทางเคมีในลักษณะซึ่งโมเลกุลของสารตั้งแต่ 2 โมเลกุลขึ้นไปเข้ารวมตัวกันเป็นโมเลกุลใหญ่ขึ้นของสารใหม่ โดยวิธีขจัดโมเลกุลของน้ำหรือโมเลกุลของสารอื่นออกไป


Molekül

ยืมมาจากฝรั่งเศส molécule.


วิวิธพันธุ์

วิวิธ + พันธุ์; เป็นศัพท์บัญญัติสำนักงานราชบัณฑิตยสภาของ heterogeneous

ไม่เป็นเนื้อเดียวกันตรงข้ามกับเอกพันธุ์


aluna

จากสวีเดน alun, แรกสุดจากละติน alumen (อาลูเมน)


alkuaine

alku (“จุดเริ่มต้น”) + aine (“สสาร”); บัญญัติโดย Anders Gabriel Wikman นักบวชชาวฟินแลนด์ เมื่อ 1829

ธาตุ, ธาตุเคมี


alkuaineanalyysi

alkuaine (“ธาตุเคมี”) + analyysi (“การวิเคราะห์”)

การวิเคราะห์ธาตุ (กระบวนการที่นำวัสดุไปวิเคราะห์องค์ประกอบธาตุเคมี)


siirtymäalkuaine

siirtymä (“การเปลี่ยน”) + alkuaine (“ธาตุเคมี”)

ธาตุทรานซิชัน, โลหะทรานซิชัน


rumus

จากมาเลเซีย rumus, จากอาหรับ رُمُوز (รุมูซ), พหูพจน์ของ رَمْز (รัมซ, “cipher, code”).


염

คำศัพท์ซีโน-โคเรียนจาก 鹽 (“เกลือ”)


alkoholis

แอลกอฮอล์ (สารเคมี)