ᦢᦱᧃᧉ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ɓaːnꟲ (“หมู่บ้าน”); ร่วมเชื้อสายกับไทย บ้าน, คำเมือง ᨷ᩶ᩤ᩠ᨶ (บ้าน), ลาว ບ້ານ (บ้าน), ไทใหญ่ မၢၼ်ႈ (ม้าน) หรือ ဝၢၼ်ႈ (ว้าน), ไทใต้คง ᥛᥣᥢᥲ (ม้าน), อาหม 𑜈𑜃𑜫 (บน์) หรือ 𑜉𑜃𑜫 (มน์), จ้วง mbanj

เกี่ยวกับชนบท

ที่เลี้ยงไว้ในบริเวณบ้าน, ที่ถูกทำให้เชื่อง


ᦎᦱᧂᧈ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *taːŋᴮ; ร่วมเชื้อสายกับไทย ต่าง, ลาว ຕ່າງ (ต่าง)


ᦀᦸᧃᧈ

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *ʔɔːnᴮ¹, จากไทดั้งเดิม *ʔwuːnᴮ; ร่วมเชื้อสายกับไทย อ่อน, ลาว ອ່ອນ (อ่อน), ไทใหญ่ ဢွၼ်ႇ (อ่อ̂น) หรือ ဢူၼ်ႈ (อู้น), อาหม 𑜒𑜨𑜃𑜫 (ออ̂น์) หรือ 𑜒𑜤𑜃𑜫 (อุน์), จ้วง unq หรือ onq, จ้วงแบบหนง oanq, แสก อูน


ᦅᦳᧃ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ɢwɯnᴬ; ร่วมเชื้อสายกับไทย คน, คำเมือง ᨤᩫ᩠ᨶ (ฅ็น), ลาว ຄົນ (ค็น), ไทใหญ่ ၵူၼ်း (กู๊น), ไทใต้คง ᥐᥨᥢᥰ (โก๊น), อาหม 𑜀𑜤𑜃𑜫 (กุน์), ปู้อี wenz, จ้วง vunz, จ้วงแบบจั่วเจียง koenz

มีชีวิต, ยังมีชีวิตอยู่


ᦶᦑᧉ

ร่วมเชื้อสายกับไทย แท้, ลาว ແທ້ (แท้), ไทใหญ่ တႄႉ (แต๎), ไทดำ ꪵꪕ꫁ (แตฺ้), อาหม 𑜄𑜦𑜧 (เต)


ᦜᦻ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ʰlaːjᴬ; ร่วมเชื้อสายกับไทย หลาย, คำเมือง ᩉ᩠ᩃᩣ᩠ᨿ (หลาย), ลาว ຫຼາຍ (หลาย), เขิน ᩉ᩠ᩃᩣ᩠ᨿ (หลาย), ไทใหญ่ လၢႆ (ลาย), ปู้อี laail, จ้วง lai, แสก หล่าย; เทียบจีนเก่า 多 (OC *ʔl'aːl)

ᦟᧅ ᦃᦸᧂ ᦷᦆ ᦜᦻ ᦗᦸᧅ

ขโมยของหลายครั้ง

ลัก ฃอ̂ง โฅ หลาย พอ̂ก


ᦶᦙᧈ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *meːᴮ; ร่วมเชื้อสายกับไทย แม่, คำเมือง ᨾᩯ᩵ (แม่), ลาว ແມ່ (แม่), ไทใหญ่ မႄႈ (แม้), ไทดำ ꪵꪣ꪿ (แม่), อาหม 𑜉𑜦𑜧 (เม), ปู้อี meeh, จ้วง meh

ᦗᦴᧉ

(สัตว์) ตัวเมีย

(สัตว์) ตัวเมีย


ᦺᦖᧈ

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *ʰmaɰᴮ¹, จากไทดั้งเดิม *ʰmɤːlᴮ; ร่วมเชื้อสายกับไทย ใหม่, คำเมือง ᩉ᩠ᨾᩲ᩵ (ใหม่), ลาว ໃໝ່ (ใหม่), ไทดำ ꪻꪢ꪿ (ใหม่), ไทใหญ่ မႂ်ႇ (ใม่), ไทใต้คง ᥛᥬᥱ (ใม่), อาหม 𑜉𑜧 (มว์) หรือ 𑜉𑜨𑜧 (มอ̂ว์), ปู้อี mos, จ้วง moq


ᦇᦱᧄ

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *ŋaːmᴬ⁴ (Jonsson, 1991); ร่วมเชื้อสายกับไทย งาม, คำเมือง ᨦᩣ᩠ᨾ (งาม), เขิน ᨦᩣ᩠ᨾ (งาม), อีสาน งาม, ลาว ງາມ (งาม), ไทใหญ่ ငၢမ်း (ง๊าม), ไทใต้คง ᥒᥣᥛᥰ (ง๊าม), พ่าเก ငံ (งํ), อาหม 𑜂𑜪 (งํ)


ᦇᦻᧈ

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *ŋaːjᴮ⁴, จากไทดั้งเดิม *ŋaːjᴮ; ร่วมเชื้อสายกับไทย ง่าย, คำเมือง ᨦ᩵ᩣ᩠ᨿ (ง่าย), ลาว ງ່າຍ (ง่าย), ไทใหญ่ ငၢႆႈ (ง้าย), ไทดำ ꪉ꪿ꪱꪥ (ง่าย), ไทขาว ꪉꪱꪥꫀ, ไทใต้คง ᥒᥣᥭ (งาย), พ่าเก ငႝ (งย์), อาหม 𑜂𑜩 (งย์), จ้วง ngaih, แสก หง้าย


ᦺᦉ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *saɰᴬ; ร่วมเชื้อสายกับไทย ใส, คำเมือง ᩈᩲ (ใส), อีสาน ใส, ลาว ໃສ (ใส), ไทดำ ꪻꪎ (ใส), ไทใหญ่ သႂ် (ใส), ไทใต้คง ᥔᥬᥴ (ใส๋), อาหม 𑜏𑜧 (สว์) หรือ 𑜏𑜧𑜤 (สาว์), จ้วง saw


ᦺᦂ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *k.lajᴬ; ร่วมเชื้อสายกับไทย ไกล, ลาว ໄກ (ไก), ไทใหญ่ ၵႆ (ไก), ไทใต้คง ᥐᥭ (กัย), อาหม 𑜀𑜩 (กย์), จ้วง gyae


ᦡᦲ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ɗɤjᴬ; ร่วมเชื้อสายกับไทย ดี, คำเมือง ᨯᩦ (ดี), ลาว ດີ (ดี), ไทใหญ่ လီ (ลี), ไทดำ ꪒꪲ (ดิ), อาหม 𑜓𑜣 (ดี), 𑜃𑜣 (นี) หรือ 𑜑𑜣 (หี), ปู้อี ndil, จ้วง ndei


ᦉᦱᧁ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *saːwᴬ (“หญิงที่ยังไม่แต่งงาน”); ร่วมเชื้อสายกับไทย สาว, คำเมือง ᩈᩣ᩠ᩅ (สาว), ลาว ສາວ (สาว), ไทใต้คง ᥔᥣᥝᥴ (ส๋าว), ไทใหญ่ သၢဝ် (สาว), ไทดำ ꪎꪱꪫ (สาว), อาหม 𑜏𑜧 (สว์), 𑜏𑜨𑜧 (สอ̂ว์), 𑜏𑜧𑜤 (สาว์), 𑜏𑜧𑜈𑜫 (สว์ว์), หรือ 𑜏𑜦𑜡 (สอ̂), จ้วง sau


ᦐᦳᧄᧈ

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *ʰnumᴮ¹; ร่วมเชื้อสายกับไทย หนุ่ม, ลาว ໜຸ່ມ (หนุ่ม), ไทใหญ่ ၼုမ်ႇ (นุ่ม), ไทใต้คง ᥘᥧᥛᥱ (ลู่ม) หรือ ᥢᥧᥛᥱ (นู่ม), อาหม 𑜃𑜤𑜉𑜫 (นุม์); เทียบชวา nom


ᦺᦊᧈ

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *ʰɲaɰᴮ¹; ร่วมเชื้อสายกับไทย ใหญ่, คำเมือง ᩉ᩠ᨿᩱ᩵ (ไหย่) หรือ ᩉ᩠ᨿᩲ᩵ (ใหย่), ลาว ໃຫຍ່ (ใหย่), ไทดำ ꪻꪐ꪿ (ใหญ่), ไทใหญ่ ယႂ်ႇ (ใย่), อาหม 𑜐𑜧 (ญว์), 𑜊𑜨𑜧 (ยอ̂ว์) หรือ 𑜊𑜧𑜤 (ยาว์)


ᦓᦾᧉ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *noːjꟲ (“เล็ก”); ร่วมเชื้อสายกับไทย น้อย, ลาว ນ້ອຍ (น้อย), ไทใหญ่ ၼွႆႉ (น๎อ̂ย), จ้วง noix

น้อย, ไม่มาก


ᦃᦱᧁ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *xaːwᴬ; ร่วมเชื้อสายกับไทย ขาว, คำเมือง ᨡᩣ᩠ᩅ (ขาว), ลาว ຂາວ (ขาว), ไทดำ ꪄꪱꪫ (ฃาว), ไทใหญ่ ၶၢဝ် (ขาว), ไทใต้คง ᥑᥣᥝᥴ (ฃ๋าว), อาหม 𑜁𑜧 (ขว์) หรือ 𑜁𑜨𑜧 (ขอ̂ว์), จ้วง hau, ปู้อี haaul, แสก ห่าว


ᦦᦱᧂᧉ

จากจีนยุคกลาง 廣 (MC kwangX); ร่วมเชื้อสายกับไทย กว้าง, คำเมือง ᨠ᩠ᩅ᩶ᩣ᩠ᨦ (กว้าง), ลาว ກວ້າງ (กว้าง), ไทใหญ่ ၵႂၢင်ႈ (กฺว้าง), อาหม 𑜀𑜝𑜨𑜂𑜫 (กฺลอ̂ง์), 𑜀𑜨𑜂𑜫 (กอ̂ง์) หรือ 𑜀𑜂𑜫 (กง์), ปู้อี gvaangs, จ้วง gvangq


ᦂᦱᧉ

ร่วมเชื้อสายกับไทย กล้า, คำเมือง ᨠᩖ᩶ᩣ (กล้า), ลาว ກ້າ (ก้า)


ᦣᦸᧃᧉ

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *rɔːnꟲ⁴, จากไทดั้งเดิม *rwuːlꟲ; ร่วมเชื้อสายกับไทย ร้อน, คำเมือง ᩁᩬ᩶ᩁ (รอ้ร), อีสาน ฮ้อน, ลาว ຮ້ອນ (ฮ้อน), ไทดำ ꪭ꫁ꪮꪙ (ฮ้อน), ไทขาว ꪭꪮꪙꫂ, ไทใหญ่ ႁွၼ်ႉ (ห๎อ̂น), ไทใต้คง ᥞᥩᥢᥳ (ห๎อ̂น), พ่าเก ꩭွꩫ် (หอ̂น์), อาหม 𑜍𑜨𑜃𑜫 (รอ̂น์), แสก รูน


ᦶᦗᧂ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *beːŋᴬ; ร่วมเชื้อสายกับไทย แพง, คำเมือง ᨻᩯ᩠ᨦ (แพง), ลาว ແພງ (แพง), ไทใหญ่ ပႅင်း (แป๊ง), จ้วง bengz, จ้วงแบบหนง biangz หรือ byangz


ᦵᦓᦲᧉᦷᦎ

ᦵᦓᦲᧉ (เนี้, “เนื้อ”) + ᦷᦎ (โต, “ตัว”); ความหมายที่หมายถึง สุขภาพ อาจเป็นยืมความหมายจากจีน 身體 (shēntǐ, “ร่างกาย, สุขภาพ”)

เกี่ยวกับร่างกาย, ทางร่างกาย


ᦷᦜᧂ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ʰluəŋᴬ (“ใหญ่”); ร่วมเชื้อสายกับไทย หลวง, คำเมือง ᩉᩖ᩠ᩅᨦ (หลวง), ลาว ຫຼວງ (หลวง), ไทใหญ่ လူင် (ลูง), อาหม 𑜎𑜤𑜂𑜫 (ลุง์), จ้วง lueng, จ้วงแบบหนง long


ᦺᦂᧉ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *k.raɰꟲ; ร่วมเชื้อสายกับไทย ใกล้, คำเมือง ᨠᩖᩲ᩶ (ใกล้) หรือ ᨠᩖᩱ᩶ (ไกล้), ลาว ໃກ້ (ใก้) หรือ ໄກ້ (ไก้), ไทใหญ่ ၵၢႆ (กาย), อาหม 𑜀𑜧 (กว์) หรือ 𑜀𑜩 (กย์), จ้วง gyawj


ᦏᧁᧉ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *crawꟲ; ร่วมเชื้อสายกับไทย เฒ่า, คำเมือง ᨳᩮᩢ᩶ᩣ (เถั้า), ลาว ເຖົ້າ (เถ็้า), ไทใหญ่ ထဝ်ႈ (ถ้ว), อาหม 𑜌𑜧 (ถว์) หรือ 𑜌𑜨𑜧 (ถอ̂ว์)


ᦺᦖᧉ

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *ʰmajꟲ¹, จากไทดั้งเดิม *ʰmajꟲ; ร่วมเชื้อสายกับไทย ไหม้, คำเมือง ᩉ᩠ᨾᩱ᩶ (ไหม้), ลาว ໄໝ້ (ไหม้), ไทดำ ꪼꪢ꫁ (ไหม้), ไทใหญ่ မႆႈ (ไม้), ไทใต้คง ᥛᥭᥲ (มั้ย), อาหม 𑜉𑜩 (มย์), จ้วง maej


ᦂᦱᧂ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *klaːŋᴬ; ร่วมเชื้อสายกับไทย กลาง, ลาว ກາງ (กาง), ไทใหญ่ ၵၢင် (กาง), อาหม 𑜀𑜂𑜫 (กง์) หรือ 𑜀𑜝𑜂𑜫 (กฺลง์)


ᦐᦱ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ʰnaːᴬ; ร่วมเชื้อสายกับไทย หนา, ลาว ໜາ (หนา), ไทใหญ่ ၼႃ (นา), อาหม 𑜃𑜡 (นา), ปู้อี nal, จ้วง na; เทียบสุ่ย qnal, ต้งใต้ nal, ไหลดั้งเดิม *C-naː


ᨴᩩᨠ᩠ᨡ᩼ᨹᩣ᩠ᨶᨿᩣ᩠ᨶᨠᩥ᩠᩵ᩅ

ทุกข์ผานยานกิ่ว (transliteration)
ᨤ᩠ᩅᩣ᩠ᨾᨴᩩᨠ᩠ᨡ᩼ᨹᩣ᩠ᨶᨿᩣ᩠ᨶᨠᩥ᩠᩵ᩅ


ᨣᩱ᩶

รูปแบบอื่นของ ᦺᦅᧉ (ไค้)


ᦔᦳᧂᧈᦵᦓᦲᧂ

ᦔᦳᧂᧈ (ปุ่ง, “ทำให้งอก”) + ᦵᦓᦲᧂ (เนีง, “มากมาย, เนืองนอง”)

ปุ่งเนีง (transliteration)
ᨸᩪ᩵ᨦᨶᩮᩥ᩠ᨦ
ᦩᦱᧄᦔᦳᧂᧈᦵᦓᦲᧂ

ซึ่งพัฒนาแล้ว, เจริญรุ่งเรือง

ᦂᦱᧃᦔᦳᧂᧈᦵᦓᦲᧂ ᦢᦱᧃᧉᦵᦙᦲᧂ ᧑᧒ ᦗᧃᦓᦱ

การพัฒนาบ้านเมืองสิบสองปันนา

กานปุ่งเนีง บ้านเมีง 12 พันนา


ᦶᦂᧃᧈᦃᧃ

แกร่ง, แข็งแกร่ง, กล้าแกร่ง

ᦢᧁᧈᦙᦲᦺᦘᧈᦑᧂᦷᦙᧃᦶᦂᧃᧈᦃᧃ

เบ่ามีไภ่ทังโมนแก่นฃัน

ᦔᦲᧃᦅᧁᧉᦂᦱᧃᦶᦕᧈᦉᦸᧃᦂᦱᧃᦙᦲᦓᦱᦑᦲᦵᦂᦲᧆᧈᦟᦴᧅᦶᦂᧃᧈᦃᧃ

ปีนเค้ากานแผ่สอ̂นกานมีนาทีเกี่ดลูกแก่นฃัน


ᦏᧅᦏᦲᧈ

ดีเด่น, ยอดเยี่ยม, ดีเยี่ยม, เลิศ


ᦷᦑᧅᦕᦱᧃ

ᦷᦑᧅ (โทก, “ยากจน, ทุกข์”) + ᦕᦱᧃ (ผาน, “ยากจน”)

ยากจน, ยากไร้, เข็ญใจ

ᦃᧁᧉ ᦠᦱ ᦣᦴᧉ ᦵᦟᦲᧂᧈᦂᦱᧃ ᦉᦲᦎᦲᧂᦶᦌᧂᧈ ᦷᦔᧅᦣᦸᧂ ᦷᦑᧅᦕᦱᧃ ᦎᦱᧄᦋᦸᧇ ᦶᦆᧄᧉᦏᦲᧈ

เข้าหาเพื่อให้รู้เหตุของเขตซีติงที่ส่งเสริมการขจัดความยากจนตามสมควรและถี่ถ้วน

เฃ้า หา ฮู้ เลี่งกาน สีตีงแซ่ง โปกฮอ̂ง โทกผาน ตามชอ̂บ แฅ้มถี่

ᦠᦹᧉ ᦂᦱᧃ ᦁᧃ ᦓᦲᦰ ᦕᦷᦂᧆᦏᦹᧂ ᦎᦱᦖᦻ ᦷᦙᧆᦈᦱᧅ ᦷᦑᧅᦕᦱᧃ ᦏᦹᧂ ᦣᧂᧈᦙᦲ

ให้งานชิ้นนี้บรรลุเป้าหมายการหนีจากความยากจนไปสู่ความร่ำรวย

หื้ กาน อฺัน นีะ ผโกดถืง ตาหมาย โมดจาก โทกผาน ถืง ฮั่งมี

ทุกข์, ยากลำบาก


ᦷᦖᧆᦺᦉ

โหมดไส (transliteration)
ᩉ᩠ᨾᩫᨯᩈᩱ
ᦩᦱᧄᦷᦖᧆᦺᦉ

สะอาด, หมดจด

ᦣᧄᧈᦵᦣᧃ ᦟᦼᧉᦷᦝᧂᧈ ᦵᦕᧁᧉᦦᦱᧆ ᦷᦖᧆᦺᦉ

ฮั่มเฮน ลู้ยโฟ่ง เผ้วกวาด โหมดไส

ᦷᦣᧂᦵᦣᧃᦓᦾᧉ ᦵᦙᦲᧂᦷᦊᧃᧈ ᦺᦡᧉ ᦺᦋᧉ ᦓᧄᧉ ᦷᦖᧆᦺᦉ ᧟

โรงเรียนน้อยเมืองโหย่น ได้ใช้น้ำสะอาดแล้ว

โฮงเฮนน้อ̂ย เมีงโหย่น ได้ ไช้ นั้ม โหมดไส แหลว


ᦵᦣᦲᧂᦵᦣᦲᧈ

เฮีงเฮี่ (transliteration)
ᦩᦱᧄᦵᦣᦲᧂᦵᦣᦲᧈ

เรืองเรื่อ, รุ่งเรือง

ᦶᦉᧃ ᦏᦱᧃ ᦢᦱᧃᧉᦵᦙᦲᧂ ᦆᧄ ᦷᦋᧂᧈᦷᦅᧉ ᦺᦖᧈ, ᦈᦲᧂᧈ ᦵᦣᦲᧂᦵᦣᦲᧈ ᦺᦞᧉ ᦵᦖᦲᧃ ᦡᧂᧈ ᦵᦡᦲᧃ ᦡᦱᧁ

แสน ถาน บ้านเมีง ฅัม โช่งโค้ ไหม่, จี่ง เฮีงเฮี่ ไว้ เหมีน ดั่ง เดีน ดาว

ᦺᦡᧉ ᦋᦴᧈ ᦵᦋᦲᧉ ᦣᦾᧉ ᦋᦸᧂᧈ ᦗᧃ ᦀᧃ, ᦺᦘᧈᦵᦙᦲᧂ ᦠᧃ ᦎᦱ ᦡᦲ ᦀᦸᧅᧈ ᦙᦱ ᦜᦻ ᦵᦋᦲᧉ, ᦵᦣᦲᧂᦵᦣᦲᧈ ᦺᦞᧉ ᦈᦱ ᦵᦕᧅᧈ ᦵᦖᦲᧃ ᦶᦉᧂ

ได้ ชู่ เชี้ ฮ้อ̂ย ช่อ̂ง พัน อัน, ไภ่เมีง หัน ตา ดี อ่อ̂ก มา หลาย เชี้, เฮีงเฮี่ ไว้ จา เผ่ก เหมีน แสง


ᦵᦣᦲᧈᦵᦣᦲᧂ

เฮี่เฮีง (transliteration)
ᦩᦱᧄᦵᦣᦲᧈᦵᦣᦲᧂ

เรืองเรื่อ, รุ่งเรือง

ᦘᦱ ᦉᦱ ᦗᧃᦒ ᦓᧂ ᦂᧃ ᦈᧄᧈᦵᦟᦲᧃ ᦵᦣᦲᧈᦵᦣᦲᧂ ᦎᦲᧆ ᦋᦱᧇ ᦂᧇ ᦂᦱᧃ ᦷᦜᧂ ᦔᦳᧂᧈᦵᦓᦲᧂ ᦵᦔᧃᧈᦺᦅ ᦵᦑᧂᧈᦐᦲᧄ

ภา สา พันธ นัง กัน จั่มเลีน เฮี่เฮีง ตีด ชาบ กับ กาน โหลง ปุ่งเนีง เป่นไค เท่งหนีม

ᦷᦋᧂᧈ ᦩᦱᧉ ᦊᦱᧃᧈ ᦉᦱᧂᧉ ᦂᦱᧃ ᦍᦲᧂᧈ ᦡᦲ ᦷᦋᧂᧈ ᦩᦱᧉ ᦁᧃ ᦠᦹᧂ ᦍᦱᧁᧈ ᦵᦣᦲᧈᦵᦣᦲᧂ ᦓᧃᧉ ᦀᦸᧅᧈ ᦙᦱ

โช่ง ฅว้า หย่าน ส้าง กาน ยี่ง ดี โช่ง ฅว้า อฺัน หืง ย่าว เฮี่เฮีง นั้น อ่อ̂ก มา


ᦵᦑᧂᧈᦐᦲᧄ

เท่งหนีม (transliteration)
ᦩᦱᧄᦵᦑᧂᧈᦐᦲᧄ

มั่นคง, เที่ยง, ตรงนิ่ง, แม่นมั่น, แม่นยำ

ᦅᦹᧆ ᦵᦣᧆ ᦎᦱᧄ ᦂᦱᧄ ᦒᦱᧄ ᦟᦞᧂ ᦣᧅᦉᦱ ᦂᦱ ᦟᦰ ᦢᦱᧃᧉᦵᦙᦲᧂ ᦵᦑᧂᧈᦐᦲᧄ

คืด เฮด ตาม กาม ธาม ลวัง ฮักสา กา ละ บ้านเมีง เท่งหนีม

ᦷᦠ ᦵᦠᧆᧈ ᦉ ᦓᦱᧈ ᦂᦱᧃ ᦂᦱ ᦟᦰ ᦢᦱᧃᧉᦵᦙᦲᧂ ᦵᦑᧂᧈ ᦺᦋ ᦁᧃ ᦢᧁᧈ ᦵᦑᧂᧈᦐᦲᧄ ᦓᧃᧉ ᦠᦱᧅ ᦀᦲᧅᧈ ᦜᦻ ᦙᦱ ᦏᧅᦏᦲᧈ

โห เห่ด ส น่า กาน กา ละ บ้านเมีง เท่ง ไช อฺัน เบ่า เท่งหนีม นั้น หาก อี่ก หลาย มา ถักถี่


ᦶᦠᧂᧉᦃᦱᧃᧈ

แห้งฃ่าน (transliteration)
ᦩᦱᧄᦶᦠᧂᧉᦃᦱᧃᧈ

ᦎᦲᧆ ᦡᦽᧉ ᦂᦱᧃ ᦝᦱᧉ ᦶᦟᧂᧉ ᦶᦠᧂᧉᦃᦱᧃᧈ ᦐᧅᦐᦱ

ตีด โด้ย กาน ฟ้า แล้ง แห้งฃ่าน หนักหนา

ᦵᦚᦲᦺᦙᧉ ᦶᦠᧂᧉᦃᦱᧃᧈ ᦜᦻ

เฝีไม้ แห้งฃ่าน หลาย


ᦷᦎᧅᦑᦲᧈ

มีผลสำเร็จ, ซึ่งประสบผลสำเร็จ

ᦈᧅᦺᦡᧉ ᦀᧁᦂᦱᧃ ᦋᦸᧇᦶᦙᧃᧈ ᦷᦎᧅᦑᦲᧈ ᦏᦹᧂ ᦺᦓ ᦂᦱᧃᦷᦔᧅᦣᦸᧂ ᦷᦙᧆᦈᦱᧅ ᦷᦑᧅᦕᦱᧃ ᦋᦴᧈ ᦑᦲᧈ ᦋᦴᧈ ᦶᦠᧂᧈ

ต้องปฏิบัติภารกิจอย่างถูกต้องให้มีผลสำเร็จในการสนับสนุนการหลุดพ้นจากความยากจนทุกหนแห่ง

จักได้ เอากาน ชอ̂บแม่น โตกที่ ถืง ไน กานโปกฮอ̂ง โมดจาก โทกผาน ชู่ ที่ ชู่ แห่ง

ᦀᧁ ᦟᦱᧂᦵᦗᧆ ᦒᦱᧄ ᦂᦱᧃ ᦶᦌᧆᦌᦹᧈ ᦑᦳᧃᧉᦍᦴᧉ ᦋᦸᧂᧈᦂᦱᧃ ᦷᦎᧅᦑᦲᧈ ᦠᧃ ᦎᦱᦡᦲ ᦏᧅᦏᦲᧈ

มีอุปนิสัยแบกรับการงานที่สุจริต ส่งเสริมเรื่องราวที่มีผลสำเร็จ และมองเห็นผลประโยชน์ที่โดดเด่น

เอา ลางเพด ธาม กาน แซดซื่ ทุ้นยู้ ช่อ̂งกาน โตกที่ หัน ตาดี ถักถี่


ᦓᧁᧈ

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *nawᴮ², จากไทดั้งเดิม *nawᴮ; ร่วมเชื้อสายกับไทย เน่า, คำเมือง ᨶᩮᩢ᩵ᩣ (เนั่า), ลาว ເນົ່າ (เน็่า), ไทใหญ่ ၼဝ်ႈ (น้ว), อาหม 𑜃𑜧 (นว์) หรือ 𑜃𑜧𑜈𑜫 (นว์ว์), จ้วง naeuh, แสก เหน้า

ᦋᦲᧃᧉ ᦢᧁᧈ ᦓᧁᧈ ᦅᦸᧉ ᦢᧁᧈ ᦙᦲ ᦐᦸᧃ

เนื้อไม่เน่า ก็ไม่มีหนอน

ชี้น เบ่า เน่า ค้อ̂ เบ่า มี หนอ̂น

ᦢᧁᧈ ᦞᦱᧈ ᦡᦽᧉ ᦍᦱᧄ ᦣᦸᧃᧉ ᧞ ᦺᦖᧉ, ᦀᧁ ᦺᦉᧈ ᦺᦓ ᦙᧃ ᦺᦞᧉ ᦅᦸᧉ ᦢᧁᧈ ᦓᧁᧈ ᦷᦀᧈ ᦖᦲᧃ

ไม่ว่าตอนร้อน เอาใส่ในมันไว้ ก็ไม่เน่าโอ่เหม็น

เบ่า ว่า โด้ย ยาม ฮ้อ̂น แหล ไหม้, เอา ไส่ ไน มัน ไว้ ค้อ̂ เบ่า เน่า โอ่ หมีน


ᦉᦴᧉᦷᦖᧅ

ᦉᦴᧉ (สู้) + ᦷᦖᧅ (โหมก)

สุขใจ มักใช้กับ ᦵᦍᦲᧄᦺᦈ (เยีมไจ) เป็น ᦉᦴᧉᦷᦖᧅᦵᦍᦲᧄᦺᦈ

ᦕᦴᧉᦃᦱᧉ ᦋᦱᧆ ᦉᦴᧉᦷᦖᧅ ᦵᦍᦲᧄᦺᦈ ᦶᦑᧉ

ข้าพเจ้าสุขใจมาก ๆ จริง ๆ

ผู้ฃ้า ชาด สู้โหมก เยีมไจ แท้


ᦐᧄ

สวย, งาม มักใช้กับ ᦇᦱᧄ (งาม) เป็น ᦐᧄᦇᦱᧄ (หนัมงาม)


ᦐᧄᦇᦱᧄ

ᦐᧄ (หนัม) + ᦇᦱᧄ (งาม)

ᦉᦱᧂᧉᦶᦎᧂᧈ ᦢᦱᧃᧉᦷᦃᧂᧈ ᦐᧄᦇᦱᧄ

ก่อสร้างหมู่บ้านอย่างสวยงาม

ส้างแต่ง บ้านโฃ่ง หนัมงาม

ᦢᦱᧃᧉᦵᦙᦲᧂ ᦍᦲᧃᧉᦓᦱᧃᧉ ᦐᧄᦇᦱᧄ ᦉᦜᦀᦱᧆ

บ้านเมืองยูนนานสวยสดงดงาม

บ้านเมีง ยี้นน้าน หนัมงาม สหลอาด


ᦞᦸᧃ

ᦉᦐᦳᧅ ᦷᦙᧃᧈ ᦞᦸᧃ ᦺᦈ ᦶᦑᧉ

สนุกสนานใจแท้

สหนุก โม่น วอ̂น ไจ แท้


ᦷᦙᧃᧈ

ร่วมเชื้อสายกับไทย มล่อน, คำเมือง ᨾ᩠ᩅ᩵ᩁ (มว่ร), อีสาน ม่วน, ลาว ມ່ວນ (ม่วน), เขิน ᨾ᩠ᩅ᩵ᩁ (มว่ร), ไทดำ ꪣ꪿ꪺꪙ (มั่วน), ไทใหญ่ မူၼ်ႈ (มู้น), อาหม 𑜉𑜤𑜃𑜫 (มุน์) หรือ 𑜈𑜤𑜃𑜫 (บุน์)

สนุก, มอน, มล่อน

ᦉᧂᦃᦱᧃ ᦠᦸᧂᧉ ᦔᦲ ᦓᦲᦰ ᦷᦙᧃᧈ ᦵᦜᦲ ᦵᦙᦲᧈ ᦔᦲ ᦀᦸᧃ

สงกรานต์แห่งปีนี้ สนุกกว่าเมื่อปีก่อน

สังฃาน ห้อ̂ง ปี นีะ โม่น เหลี เมี่ ปี ออ̂น

ᦔᧁᧈ ᦔᦲᧈ ᦅᦴᧈ ᦵᦉᧂ ᦷᦙᧃᧈ

เป่าปี่คู่เสียงไพเราะ

เป่า ปี่ คู่ เสง โม่น


ᦶᦓᧃ

ร่วมเชื้อสายกับลาว ນັນ (นัน)

ᦵᦉᧂ ᦶᦓᧃ

ฟังเสียงทุกคน


ᦙᦱᧃᧉ

ร่วมเชื้อสายกับไทย ม้าน, ลาว ມ້ານ (ม้าน), คำเมือง ᨾ᩶ᩣ᩠ᨶ (ม้าน), เขิน ᨾ᩶ᩣ᩠ᨶ (ม้าน), ไทใหญ่ မၢၼ်ႉ (ม๎าน)

ดำจากการตากแดด (ผิว)

ᦅᦳᧃ ᦐᦱᧉ ᦺᦉ ᦺᦎ ᦵᦜᦲᧂ ᦓᦲᦰ ᦃᦲᧉ ᦆᦱᧃᧉ, ᦅᦳᧃ ᦐᦱᧉ ᦙᦱᧃᧉ ᦓᦲᦰ ᦃᧅ ᦵᦞᧅ ᦂᦑᧄ ᦂᦱᧃ

คนหน้าใสไตเหลืองนี้ เกียจคร้าน คนหน้าดำนี้ ขยันทำงานทำการ

คุน หน้า ไส ไต เหลีง นีะ ฃี้ ฅ้าน, คุน หน้า ม้าน นีะ ฃัก เวก กทัม กาน


ᦐᦱᧁ

ร่วมเชื้อสายกับไทย หนาว, ลาว ໜາວ (หนาว), ไทใหญ่ ၼၢဝ် (นาว), อาหม 𑜃𑜧 (นว์) หรือ 𑜓𑜧 (ดว์)

ᦚᦳᧃ ᦷᦎᧅ ᦀᦻᦟᦤᦴ ᦂᧆ ᦐᦱᧁ

ฝนตกอากาศหนาว

ฝุน โตก อายลดฺู กัด หนาว


ᦎᦲᧄ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *k.temᴬ; ร่วมเชื้อสายกับไทย เต็ม, คำเมือง ᨲᩮ᩠ᨾ (เตม), ลาว ເຕັມ (เตัม), ไทใหญ่ တဵမ် (เตม), ไทดำ ꪹꪔꪸꪣ (เตย̂ม)

ᦑᦳᧂᧈ ᦎᦲᧄ ᦵᦙᦲᧂ, ᦺᦂᧈ ᦎᦲᧄ ᦟᧁᧉ, ᦃᧁᧉ ᦎᦲᧄ ᦵᦍ

ทุ่งเต็มเมือง ไก่เต็มเล้า ข้าวเต็มยุ้งฉาง

ทุ่ง ตีม เมีง, ไก่ ตีม เล้า, เฃ้า ตีม เย


ᦂᧆ

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨠᩢ᩠ᨯ (กัด), ไทใหญ่ ၵတ်း (กั๊ต)

ᦀᦻ ᦓᧄᧉ ᦂᧆ ᦊᦲᧃ

ไอน้ำเย็นสบาย

อาย นั้ม กัด หยีน


ᦃᧅ

ร่วมเชื้อสายกับเขิน ᨡᩢ᩠ᨠ (ขัก), ไทใหญ่ ၶၵ်း (ขั๊ก), ไทดำ ꪎꪰꪀ (สัก), ไทใต้คง ᥑᥐᥴ (ฃั๋ก)


ᦶᦟᧂᧉ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *C̬.leːŋꟲ; ร่วมเชื้อสายกับไทย แล้ง, ลาว ແລ້ງ (แล้ง), ไทใหญ่ လႅင်ႉ (แล๎ง), จ้วง rengx, จ้วงแบบจั่วเจียง lengx

ᦃᧁᧉ ᦔᦲ ᦓᦲᦰ ᦙᦱ, ᦔᦲᧃ ᦔᦲ ᦝᦱᧉ ᦶᦟᧂᧉ ᦶᦠᧂᧉᦃᦱᧃᧈ

เข้าปีนี้มา เป็นปีแห้งแล้ง

เฃ้า ปี นีะ มา, ปีน ปี ฟ้า แล้ง แห้งฃ่าน


ᦶᦣᧂ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *reːŋᴬ (“แข็งแรง; ความแข็งแรง”); ร่วมเชื้อสายกับไทย แรง, คำเมือง ᩁᩯ᩠ᨦ (แรง), อีสาน แฮง, ลาว ແຮງ (แฮง), ไทใหญ่ ႁႅင်း (แห๊ง), อาหม 𑜍𑜢𑜂𑜫 (ริง์), ปู้อี reengz, จ้วง rengz, แสก เร๊ง

ᦟᦳᧄ ᦶᦣᧂ ᦵᦔᧁ ᦺᦝ ᦺᦖᧉ ᦟᦱᧄ ᦺᦔ ᧔ ᦑᦲᧉᦉ

ลมแรงเปลวไฟไหม้ลามไป 4 ทิศ

ลุม แฮง เปว ไฟ ไหม้ ลาม ไป 4 ที้ส


ᦉᦵᦖᦲ

จากไทย เสมอ; ร่วมเชื้อสายกับเขมร ស្មើ (สฺเมิ)

ปกติ, ธรรมดา

ᦂᦱᧃ ᦵᦣᧆᦉᦱᧂᧉ ᦺᦣᧈᦓᦱ ᦑᧂ ᦵᦋᦲᧁᧈ ᦔᦳᧂᧈᦵᦓᦲᧂ ᦖᧃᧉᦞᦹᧃ ᦎᦱᧄ ᦉᦵᦖᦲ

การผลิตทางเกษตรกรรมทั้งมณฑล พัฒนาอย่างมั่นคงตามปกติ

กาน เฮดส้าง ไฮ่นา ทัง เชี่ว ปุ่งเนีง หมั้นวืน ตาม สเหมี


ᦶᦃᧂᦶᦣᧂ

ᦶᦃᧂ (แฃง) + ᦶᦣᧂ (แฮง)

แข็งแรง, มีพลัง

ᦈᧅ ᦺᦡᧉ ᦶᦏᧄ ᦶᦃᧂᦶᦣᧂ ᦩᦱᧄᦣᦴᧉ ᦟᦱᦋᦂᦱᧃ

จะได้เพิ่มพลังความรู้ของรัฐบาล

จัก ได้ แถม แฃงแฮง ฅวามฮู้ ลาชกาน


ᦇᦸ

ร่วมเชื้อสายกับไทย งอ, คำเมือง ᨦᩬᩴ (งอํ), ลาว ງໍ (งํ), ไทใหญ่ ငေႃး (ง๊อ̂), อาหม 𑜂𑜦𑜡 (งอ̂), แสก ง๊อ

ᦠᦳᧃᦑᦱᧂ ᦺᦓ ᦢᦱᧃᧉ ᦠᦱᧅ ᦷᦅᧆ ᦇᦸ ᦋᦸᧄᧉ ᦎᦲᧇᧈ ᦢᧁᧈ ᦵᦟᧃᧈᦵᦗᧂ ᦂᧃ

เส้นทางในหมู่บ้าน ช่างคดงอ แคบไม่เท่ากัน

หุนทาง ไน บ้าน หาก โคด งอ̂ ช้อ̂ม ตี่บ เบ่า เล่นเพง กัน


ᦷᦅᧆ

ᦊᦱᧈ ᦀᧁ ᦅᦳᧃ ᦷᦅᧆ ᦟᦲᧁᧉ ᦙᦱ ᦔᦲᧃ ᦆᦴ

อย่าเอาคนใจคดเลี้ยวมาเป็นครู

หย่า เอา คุน โคด ลี้ว มา ปีน ฅู


ᦋᦸᧄᧉ

ᦵᦣᦲᧃ ᦺᦊᧈ ᦦᦱᧂᧉ ᦢᧁᧈ ᦋᦸᧄᧉ

เรือยใหญ่กว้างไม่แคบ

เฮีน ไหย่ กว้าง เบ่า ช้อ̂ม


ᦎᦲᧇᧈ

ᦙᦲ ᦢᦱᧃᧉᦷᦃᧂᧈ ᦟᦱᧂ ᦢᦱᧃᧉ ᦠᦳᧃᦑᦱᧂ ᦋᦸᧄᧉ ᦎᦲᧇᧈ

มีหมู่บ้านบางบ้าน เส้นทางคับแคบ

มี บ้านโฃ่ง ลาง บ้าน หุนทาง ช้อ̂ม ตี่บ


ᦔᦻ

เทียบไทใหญ่ ပၢႆ (ปาย)

กว่า, เกิน, เหลือ

᧙ ᦷᦂᧆᧈ ᦶᦍᧃᧉ ᦔᦻ

90 ล้านหยวนกว่า

9 โก่ด แย้น ปาย


ᦂᧁᧈ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *kawᴮ, จากจีนยุคกลาง 故 (MC kuH); ร่วมเชื้อสายกับไทย เก่า, ลาว ເກົ່າ (เก็่า), ไทดำ ꪹꪀ꪿ꪱ (เก่า), ไทใหญ่ ၵဝ်ႇ (ก่ว), อาหม 𑜀𑜧 (กว์), จ้วง gaeuq

ᦗᦰᦍᦰ ᦞᧆᦒᦓᦒᧄ ᦂᧁᧈ ᦂᦸᧃᧈ ᦂᧇᦟᦹᧇᦉᦹᧇᧈ ᦙᦱ

แสดงวัฒนธรรมเก่าก่อนสืบทอดมา

พะยะ วัดธนธัม เก่า ก่อ̂น กับลืบสื่บ มา


ᦔᦱᧃ

ᦇᦹᧃ ᦆᧄ ᦙᦲ ᦔᦱᧃ ᦺᦡ

งินทองมีปานใด

งืน ฅัม มี ปาน ได


ᦠᧆᦠᦱᧃ

ᦠᧆ (หัด) + ᦠᦱᧃ (หาน)

ᦺᦈ ᦂᦱᧉ ᦠᧆᦠᦱᧃ

ไจ ก้า หัดหาน


ᦉᦜᦀᦱᧆ

งาม, มักใช้คู่กับ ᦐᧄᦇᦱᧄ (หนัมงาม) เป็น ᦉᦜᦀᦱᧆ ᦐᧄᦇᦱᧄ (สะหละอาดหนำงาม)

ᦊᦱᧃᧈᦉᦱᧂᧉ ᦢᦱᧃᧉᦷᦃᧂᧈ ᦉᦜᦀᦱᧆ ᦐᧄᦇᦱᧄ

ก่อสร้างหมู่บ้านอันสวยสดงดงาม

หย่านส้าง บ้านโฃ่ง สหลอาด หนัมงาม


ᦷᦜᧂᦜᦻ

ᦷᦜᧂ (โหลง) + ᦜᦻ (หลาย)

มากมาย, มากเหลือหลาย

ᦅᦳᧃ ᦷᦜᧂᦜᦻ ᦙᦱ ᦕᦸᧈᦑᦸᧂᦰ ᦢᧁᧈ ᦺᦋᧈ ᦓᦾᧉ

คนมากมายมาดูไม่ใช่น้อย

คุน โหลงหลาย มา ผ่อ̂ทอ̂งะ เบ่า ไช่ น้อ̂ย


ᦺᦡ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ɗaɰᴬ; ร่วมเชื้อสายกับไทย ใด, ลาว ໃດ (ใด), ไทดำ ꪻꪒ (ใด), ไทใหญ่ လႂ် (ใล), อาหม 𑜓𑜧 (ดว์) หรือ 𑜃𑜧 (นว์); เทียบจ้วง lawz

ᦅᦳᧃ ᦺᦡ


ᦑᧂ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *daŋᴬ; ร่วมเชื้อสายกับไทย ทั้ง, ลาว ທັງ (ทัง), ไทใหญ่ တင်း (ตั๊ง), อาหม 𑜄𑜂𑜫 (ตง์), จ้วงแบบหนง daengz

ᦑᧂ ᦵᦣᦲᧃ ᦙᦲ ᧔ ᦅᦳᧃ

ทั้งเรือนมี 4 คน

ทัง เฮีน มี 4 คุน


ᦂᦻ

ᦔᦲ ᦂᦻ


ᦷᦟᧅ

ᦔᦲ ᧑᧙᧘᧒ ᦷᦎ ᦵᦡᦲᧃ ᧘ ᦷᦟᧅ

ปี 1982 เดือน 8 นับแบบสากล

ปี 1982 โต เดีน 8 โลก


ᦌᦱᧂᧈ

ᦷᦕᧆᧈᦕᦻ ᦕᦴᧉ ᦺᦡᧉ ᦵᦈᧇ ᦌᦱᧂᧈ

ช่วยเหลือผู้บาดเจ็บ

โผ่ดผาย ผู้ ได้ เจบ ซ่าง


ᦈᧄᧈᦵᦟᦲᧃ

จั่มเลีน (transliteration)
ᦩᦱᧄᦈᧄᧈᦵᦟᦲᧃ

ᦘᦱᦉᦱ ᦗᧃᦒᦓᧂ ᦂᧃ ᦈᧄᧈᦵᦟᦲᧃ ᦑᧂ ᦕᦵᦑᧆ

กลุ่มชนสามัคคีกัน เจริญรุ่งเรือง ทั้งประเทศ

ภาสา พันธนัง กัน จั่มเลีน ทัง ผเทด


ᦔᧁᧈ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *plɤwᴮ; ร่วมเชื้อสายกับไทย เปล่า, ลาว ເປົ່າ (เป็่า), ไทใหญ่ ပဝ်ႇ (ป่ว), อาหม 𑜆𑜧 (ปว์) หรือ 𑜆𑜨𑜧 (ปอ̂ว์)

ᦗᦱ ᦢᦱᧆ ᦔᧁᧈ ᦗᦸᧅ ᦵᦙᦲ ᦞᧆ

เอาบาตรเปล่ากลับวัด

พา บาด เป่า พอ̂ก เมี วัด


ᦈᦸᧆᧈ

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨧᩬᨯ (จอด), เขิน ᨧᩬᨯ (จอด), ไทใหญ่ ၸွတ်ႇ (จ่อ̂ต), ไทใต้คง ᥓᥩᥖᥱ (จ่อ̂ต), อาหม 𑜋𑜨𑜄𑜫 (ฉอ̂ต์)


ᦀᦳᧃᧈ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ʔunᴮ, จากจีนยุคกลาง 溫 (MC 'won); ร่วมเชื้อสายกับไทย อุ่น, ลาว ອຸ່ນ (อุ่น), ไทใหญ่ ဢုၼ်ႇ (อุ่น), อาหม 𑜒𑜤𑜃𑜫 (อุน์)

ᦠᦹᧉ ᦗᦻ ᦺᦓ ᦙᦲ ᦀᦻ ᦀᦳᧃᧈ ᦺᦞᧉ

ให้ภายในมีไออุ่นไว้

หื้ พาย ไน มี อาย อุ่น ไว้


ᦆᦱᧃᧉ

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *ɡraːnꟲ², จากจีนเก่า 懶 (OC *raːnʔ); ร่วมเชื้อสายกับไทย คร้าน, ลาว ຄ້ານ (ค้าน), อีสาน คร้าน, คำเมือง ᨣᩕ᩶ᩣ᩠ᨶ (คร้าน), เขิน ᨤ᩶ᩣ᩠ᨶ (ฅ้าน), ไทใหญ่ ၶၢၼ်ႉ (ข๎าน), ไทดำ ꪋ꫁ꪱꪙ (จฺ้าน), ไทใต้คง ᥑᥣᥢᥳ (ฃ๎าน)

ᦅᦳᧃ ᦙᧅ ᦊᦴᧈ ᦡᦻ ᦔᦲᧃ ᦅᦳᧃ ᦆᦱᧃᧉ

คนชอบอยู่เฉย เป็นคนเกียจคร้าน

คุน มัก หยู่ ดาย ปีน คุน ฅ้าน


ᦉᦳᧂ

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *suːŋᴬ¹; เทียบจีนยุคกลาง 嵩 (MC sjuwng) หรือ 崧 (MC sjuwng); ร่วมเชื้อสายกับไทย สูง, ลาว ສູງ (สูง), ไทดำ ꪎꪴꪉ (สุง), ไทใหญ่ သုင် (สุง), ไทใต้คง ᥔᥧᥒᥴ (สู๋ง), อ่ายตน ꩬုင် (สุง์), พ่าเก ꩬုင် (สุง์), อาหม 𑜏𑜤𑜂𑜫 (สุง์)

ᦐᦱᧉ ᦋᦳᧄᧈᦶᦍᧄᧉ ᦟᧁᦶᦟᧇ ᦷᦎ ᦉᦳᧂ

หน้ายิ้มแย้ม เอวบาง ตัวสูง

หน้า ชุ่มแย้ม เลาแลบ โต สุง


ᦉᦳᧆ

ร่วมเชื้อสายกับไทย สุด, ลาว ສຸດ (สุด), ไทใหญ่ သုတ်း (สุ๊ต), อาหม 𑜏𑜤𑜄𑜫 (สุต์)

สุด, สุดท้าย

ᦢᧁᧈ ᦙᦲ ᦑᦲᧈ ᦉᦳᧆ ᦑᦲᧈ ᦑᦹᧅ

ไม่มีที่สุดที่สิ้น

เบ่า มี ที่ สุด ที่ ทืก


ᦊᦱᧇᦍᦱᧅ

ᦊᦱᧇ (หยาบ) + ᦍᦱᧅ (ยาก)

ᦍᧇ ᦂᦱᧃ ᦵᦔᧃᧈᦺᦅ ᦂᦱᧃ ᦊᦱᧇᦍᦱᧅ ᦠᦹᧉ ᦡᦲ

บรรลุการเปลี่ยนแปลงความยากเย็นให้ดี

ยับ กาน เป่นไค กาน หยาบยาก หื้ ดี


ᦋᦴᧈ

ร่วมเชื้อสายกับลาว ຊູ່ (ซู่), อีสาน ซู่, เขิน ᨩᩪ᩵ (ชู่); อาจร่วมเชื้อสายกับร่วมเชื้อสายกับไทย คู่, ลาว ຄູ່ (คู่), คำเมือง ᨣᩪ᩵ (คู่), เขิน ᨣᩪ᩵ (คู่), ไทลื้อ ᦅᦴᧈ (คู่), ไทใหญ่ ၵူႈ (กู้)

ᦷᦙᧃᧈᦵᦍᦲᧄ ᦋᦴᧈ ᦕᦴᧉ ᦋᦴᧈ ᦅᦳᧃ

เพลิดเพลินใจทุกผู้ทุกคน

โม่นเยีม ชู่ ผู้ ชู่ คุน


ᦺᦋᧈ

ᦢᧁᧈ ᦺᦋᧈ ᦂᦽᧉ ᦎᦱᧂᧈ ᦛᦲ

ไม่ใช่กล้วยต่างหวี

เบ่า ไช่ โก้ย ต่าง หวี


ᦓᧅ

ᦓᧄᧉᦣᦴᧉ ᦢᧁᧈ ᦓᧅ

ความรู้ไม่มาก

นั้มฮู้ เบ่า นัก


ᦕᦲᧆ

ᦣᦴᧉ ᦁᧃ ᦋᦸᧇ ᦁᧃ ᦕᦲᧆ

รู้สิ่งที่ถูกและที่ผิด

ฮู้ อฺัน ชอ̂บ อฺัน ผีด

เคียดขึ้ง, โกรธ


ᦖᦲᧃ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ʰmenᴬ; ร่วมเชื้อสายกับไทย เหม็น, ลาว ເໝັນ (เหมัน), ไทดำ ꪢꪲꪙ (หมิน), ไทใหญ่ မဵၼ် (เมน), อาหม 𑜉𑜢𑜃𑜫 (มิน์), จ้วงแบบหนง maen

ᦺᦃᧈ ᦖᦲᧃ


ᦖᧃᧉᦞᦹᧃ

ᦖᧃᧉ (หมั้น) + ᦞᦹᧃ (วืน)

หมั้นวืน (transliteration)
ᦩᦱᧄᦖᧃᧉᦞᦹᧃ

การผลิตทางการเกษตรทั้งมณฑล พัฒนาอย่างมั่นคงตามปกติ


ᦟᦱᧂ

ᦟᦴᧅᦵᦉᦲᧅ ᦒᦱᦠᦱᧃ ᦟᦱᧂ ᦖᦴᧈ

ทหารบางกลุ่ม

ลูกเสีก ธาหาน ลาง หมู่


ᦣᧂᧈᦙᦲ

ᦣᧂᧈ (ฮั่ง, “รวย”) + ᦙᦲ (มี, “มี”)

มั่งมี, ร่ำรวย

ᦺᦕ ᦃᧅᦺᦅᧉ ᦙᧃ ᦣᧂᧈᦙᦲ

ใครขยัน คนนั้นรวย

ไผ ฃักไค้ มัน ฮั่งมี


ᦣᧂᧈᦙᦲᦔᦲᧃᦡᦲ

ᦣᧂᧈᦙᦲ (ฮั่งมี) + ᦔᦲᧃ (ปีน) + ᦡᦲ (ดี)

ฮั่งมีปีนดี (transliteration)
ᦩᦱᧄᦣᧂᧈᦙᦲᦔᦲᧃᦡᦲ

มั่งมี, ร่ำรวย, มั่งมีศรีสุข

ᦋᦱᧁ ᦑᧂ ᦢᦱᧃᧉ ᦗᦳᧃᧉ ᦈᦱᧅ ᦂᦱᧃ ᦷᦑᧅᦕᦱᧃ, ᦃᦸᧉᦊᦴᧈᦣᦱᧁᦂᦲᧃ ᦅᦸᧉ ᦣᧂᧈᦙᦲᦔᦲᧃᦡᦲ ᦙᦱ ᦢᧁᧈ ᦃᦱᧆ

คนทั้งหมู่บ้านพ้นจากความยากจน ความเป็นอยู่ก็มั่งมีศรีสุขมาไม่ขาด

ชาว ทัง บ้าน พุ้น จาก กาน โทกผาน, ฃ้อ̂หยู่ฮาวกีน ค้อ̂ ฮั่งมีปีนดี มา เบ่า ฃาด


ᦵᦠᧃᧉ

ร่วมเชื้อสายกับไทย เหี้ยน, ลาว ຫ້ຽນ (ห้ยน), ไทใหญ่ ႁဵၼ်ႈ (เห้น)

เหี้ยน, สั้นกุด

ᦋᦻᦆᦱ ᦵᦠᧃᧉ ᦎᦲᧃ ᦂᦸᧃ ᦵᦃᦲᧃ ᦉᧄᧈ

ชายคาสั้น ตีนคานค้ำหลังคาโผล่ออกมามาก

ชายฅา เห้น ตีน กอ̂น เฃีน สั่ม


ᦠᦱᧅ

นั้น เป็นคำใช้ระหว่าง ความหลัก (topic) และ ความนำเสนอ (comment)

ᦔᧆᦶᦎᧈ ᦡᦳᧅᧈ ᧞ ᦐᧂ ᦅᦸᧉ ᦠᦱᧅ ᦂᦲᧃ ᦌᧄᧉ

แม้แต่กระดูก และ หนัง นั้น ก็กินหมดเกลี้ยงเลย

ปัดแต่ ดุ่ก แหล หนัง ค้อ̂ หาก กีน ซั้ม


ᦣᦻᧉ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *rwɤːjꟲ; ร่วมเชื้อสายกับไทย ร้าย, ลาว ຮ້າຍ (ฮ้าย), ไทดำ ꪭ꫁ꪱꪥ (ฮ้าย), ไทใหญ่ ႁၢႆႉ (ห๎าย), อาหม 𑜍𑜩 (รย์), จ้วง rwix

ᦖᦱ ᦣᦻᧉ ᦋᦱᧂᧈ ᦷᦃᧇ ᦷᦎ ᧚

หมาดุร้ายสามารถกัดคนได้ตัวหนึ่ง

หมา ฮ้าย ช่าง โฃบ โต 1

ᦘᦰᦍᦱᧆ ᦣᦻᧉ


ᩃᩮᩢᩣ

รูปแบบอื่นของ ᦟᧁ (เลา)


ᦷᦀᧈ

โอ่, เหม็นบูด

ᦺᦓ ᦂᦱᧆ ᦶᦉᧁ ᦷᦀᧈ ᦶᦉᧁ ᦖᦲᧃ

ในตลาดเหม็นโอ่

ไน กาด แสว โอ่ แสว หมีน


ᦀᦹᧃᧈ

ᦷᦟᧇ ᦋᦲᧂ ᦃᦸᧂᦷᦆ ᦕᦴᧉ ᦀᦹᧃᧈ

หลอกชิงข้าวของผู้อื่น

โลบ ชีง ฃอ̂งโฅ ผู้ อื่น


ᦂᦸᧂᧉ

ร่วมเชื้อสายกับไทย ก้อง, ลาว ກ້ອງ (ก้อง), ไทใหญ่ ၵွင်ႈ (ก้อ̂ง), อาหม 𑜀𑜨𑜂𑜫 (กอ̂ง์)

ᦝᦱᧉ ᦷᦣᧃᧈ ᦣᦸᧂᧉ ᦂᦸᧂᧉ ᦵᦏᦲᧃᧈ

ฟ้าร้องก้องป่า

ฟ้า โฮ่น ฮ้อ̂ง ก้อ̂ง เถี่น


ᦶᦂᧃᧈ

ᦁᦱᦈᦳᧄ ᦶᦂᧃᧈ

กล้าหาญ, แกว่น

ᦙᧃ ᦓᧂᧈ ᦢᧁᧈ ᦔᦲᧃ ᦶᦂᧃᧈ

มันนั่งอยู่เฉย ๆ ไม่ได้

มัน นั่ง เบ่า ปีน แก่น

เคย, อีกรูปแบบหนึ่งคือ ᦶᦦᧃᧈ

ᦶᦂᧃᧈ ᦊᦴᧈ ᦵᦙᦲᧂ ᦙᦱᧃᧈ

เคยอยู่เมืองพม่า

แก่น หยู่ เมีง ม่าน


ᦜᧅ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ʰlakᴰ; ร่วมเชื้อสายกับไทย หลัก, ลาว ຫຼັກ (หลัก), ไทใหญ่ လၵ်း (ลั๊ก), อาหม 𑜎𑜀𑜫 (ลก์), แสก ลั๊ก


ᦵᦟᦲᧅ

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *lɤkᴰˢ⁴, จากไทดั้งเดิม *lɤkᴰ; ร่วมเชื้อสายกับไทย ลึก, คำเมือง ᩃᩮᩥᩢ᩠ᨠ (เลิัก), ปักษ์ใต้ หลึก, ลาว ເລິກ (เลิก) หรือ ລຶກ (ลึก), ไทใหญ่ လိုၵ်ႉ (ลึ๎ก), ไทใต้คง ᥘᥫᥐ (เลอ̂ก), อาหม 𑜎𑜢𑜤𑜀𑜫 (ลึก์), จ้วง laeg, จ้วงแบบหนง ndaek


ᦶᦡᧂ

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *ˀdɛːŋᴬ³, จากไทดั้งเดิม *C̥.dwiːŋᴬ; ร่วมเชื้อสายกับไทย แดง, คำเมือง ᨯᩯ᩠ᨦ (แดง), ลาว ແດງ (แดง), ไทใหญ่ လႅင် (แลง), ไทใต้คง ᥘᥦᥒ (แลง), อาหม 𑜓𑜢𑜂𑜫 (ดิง์) หรือ 𑜃𑜢𑜂𑜫 (นิง์), จ้วง nding, จ้วงแบบหนง ndiang, แสก รี๋ง


ᦵᦜᦲᧂ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ʰlɯəŋᴬ; ร่วมเชื้อสายกับไทย เหลือง, ลาว ເຫຼືອງ (เหลือง), ไทใหญ่ လိူင် (เลิง), อาหม 𑜎𑜢𑜤𑜂𑜫 (ลึง์), จ้วง lieng


ᦍᦱᧁ

ร่วมเชื้อสายกับไทย ยาว, ลาว ຍາວ (ยาว), ไทใหญ่ ယၢဝ်း (ย๊าว)


ᦋᦰ

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨩᩡ (ชะ); อาจร่วมเชื้อสายกับลาว ຊະ (ซะ, “กระจาย, เรี่ยราด”)

สกปรก, เปื้อน


ᦜᧅᦶᦜᧁᦶᦌᧁᦂᦱᧉ

หลักแหลวแซวก้า (transliteration)
ᦩᦱᧄᦜᧅᦶᦜᧁᦶᦌᧁᦂᦱᧉ

เฉลียวฉลาด, ฉลาดหลักแหลม

ᦔᦲᧃ ᦅᦳᧃ ᦜᧅᦶᦜᧁᦶᦌᧁᦂᦱᧉ

เป็นคนฉลาดหลักแหลม

ปีน คุน หลักแหลวแซวก้า


ᦜᧅᦶᦜᧁ

ᦢᧁᧈ ᦣᦴᧉ ᦊᦱᧈ ᦀᦱᧂᧉ ᦷᦀᧆᧈ ᦜᧅᦶᦜᧁ

ไม่รู้อย่าอ้างและอวดว่าตนหลักแหลม

เบ่า ฮู้ หย่า อ้าง โอ่ด หลักแหลว


ᦣᧂᧈ

ร่วมเชื้อสายกับลาว ຮັ່ງ (ฮั่ง), คำเมือง ᩁᩢ᩠᩵ᨦ (รั่ง), เขิน ᩁᩢ᩠᩵ᨦ (รั่ง)

ᦌᦹᧉ ᦃᦸᧂ ᦢᧁᧈ ᦷᦑᧅ , ᦃᦻ ᦃᦸᧂ ᦢᧁᧈ ᦣᧂᧈ

ซื้อของไม่จน ขายของไม่รวย

ซื้ ฃอ̂ง เบ่า โทก , ฃาย ฃอ̂ง เบ่า ฮั่ง


ᦣᧂᧈᦡᦲ

ᦣᧂᧈ (ฮั่ง) + ᦡᦲ (ดี)

มั่งมี, ร่ำรวย

ᦵᦟᧂᧉ ᦷᦣ ᦺᦡᧉ ᦣᧂᧈᦡᦲ

เลี้ยงวัวจนรวย

เล้ง โฮ ได้ ฮั่งดี


ᦷᦑᧅ

ᦖᦱᧅᦺᦙᧉ ᦢᧁᧈ ᦎᦱᧄᦺᦈ ᦷᦓᧅ, ᦅᦳᧃ ᦷᦑᧅ ᦢᧁᧈ ᦎᦱᧄᦺᦈ ᦂᦲᧃ

ผลไม้ไม่ตามใจนก คนจนตามใจตัวเองกินไม่ได้

หมากไม้ เบ่า ตามไจ โนก, คุน โทก เบ่า ตามไจ กีน


ᦐᧅ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ʰnakᴰ; ร่วมเชื้อสายกับไทย หนัก, ลาว ໜັກ (หนัก), ไทใหญ่ ၼၵ်း (นั๊ก), ไทใต้คง ᥘᥐᥴ (ลั๋ก), อ่ายตน ꩫက် (นก์), อาหม 𑜃𑜀𑜫 (นก์), ปู้อี nagt, จ้วง naek


ᦟᧇ

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *lapᴰ²ˢ (“พ้นตา; ปกปิด”); ร่วมเชื้อสายกับไทย ลับ, คำเมือง ᩃᩢ᩠ᨷ (ลับ), เขิน ᩃᩢ᩠ᨷ (ลับ), ลาว ລັບ (ลับ), ไทใหญ่ လပ်ႉ (ลั๎ป), อาหม 𑜎𑜆𑜫 (ลป์)

ลับ (พ้นตา; ปกปิด)


ᦶᦠᧂᧉ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ʰreːŋꟲ; ร่วมเชื้อสายกับไทย แห้ง, ลาว ແຫ້ງ (แห้ง), ไทใหญ่ ႁႅင်ႈ (แห้ง), อาหม 𑜑𑜢𑜂𑜫 (หิง์), จ้วง rengj, ปู้อี raangx


ᦅᦴᧈ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ɡuːᴮ; ร่วมเชื้อสายกับไทย คู่, ลาว ຄູ່ (คู่), ไทใหญ่ ၵူႈ (กู้)

ที่มีเป็นจำนวนคู่


ᦷᦐᧅᧈ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ʰnuəkᴰ; ร่วมเชื้อสายกับไทย หนวก, คำเมือง ᩉ᩠ᨶ᩠ᩅᨠ (หนวก), เขิน ᩉ᩠ᨶ᩠ᩅᨠ (หนวก), ลาว ໜວກ (หนวก), ไทดำ ꪘꪺꪀ (หนัวก), ไทขาว ꪘꪺꪀ, ไทใหญ่ ၼူၵ်ႇ (นู่ก), อาหม 𑜃𑜤𑜀𑜫 (นุก์), จ้วง nuk, จ้วงแบบหนง nog, จ้วงแบบจั่วเจียง nuek


ᦷᦎᧅᦑᦲᧈᦔᦲᧃᦡᦲ

โตกที่ปีนดี (transliteration)
ᦩᦱᧄᦷᦎᧅᦑᦲᧈᦔᦲᧃᦡᦲ

ซึ่งมีผลสำเร็จ, ซึ่งประสบผลสำเร็จ


ᦣᦱᧄ

ร่วมเชื้อสายกับลาว ຮາມ (ฮาม), อีสาน ฮาม, เขิน ᩁᩣ᩠ᨾ (ราม) หรือ ᩌᩣ᩠ᨾ (ฮาม), ไทใหญ่ ႁၢမ်း (ห๊าม), ไทใต้คง ᥞᥣᥛᥰ (ห๊าม), อาหม 𑜍𑜪 (รํ)

ร้าง, ว่างเปล่า


ᦣᦱᧄ

ร่วมเชื้อสายกับไทย ราม, คำเมือง ᩁᩣ᩠ᨾ (ราม), ลาว ຮາມ (ฮาม)

ราม, ปานกลาง, ไม่มาก


ᦷᦠᦒᦲ

เทียบไทย หัวที, คำเมือง ᩉᩫ᩠ᩅᨵᩦ (ห็วธี), ลาว ຫົວທີ (ห็วที)

ᦐᦱᧉ ᦷᦠᦒᦲ


ᦝᦹᧃᧉ

ร่วมเชื้อสายกับไทย ฟื้น, คำเมือง ᨼᩨ᩠᩶ᨶ (ฟื้น), ลาว ຟື້ນ (ฟื้น), ไทใหญ่ ၽိုၼ်ႉ (ผึ๎น)


ᦙᦱᧂᧉ

ร่วมเชื้อสายกับไทย มล้าง, อีสาน ม้าง, ลาว ມ້າງ (ม้าง), คำเมือง ᨾ᩶ᩣ᩠ᨦ (ม้าง), เขิน ᨾ᩶ᩣ᩠ᨦ (ม้าง)

พัง, แตก, หัก


ᦊᦳᧂᧉᦊᧁ

หยุ้งเหยา (transliteration)
ᦩᦱᧄᦊᦳᧂᧉᦊᧁ


ᦊᦳᧂᧉᦊᦱᧁ

หยุ้งหยาว (transliteration)
ᦩᦱᧄᦊᦳᧂᧉᦊᦱᧁ


ᦵᦈᧇᦢᦱᧆ

ᦃᦱ ᦙᦲ ᦣᦾ ᦵᦈᧇᦢᦱᧆ

ขามีรอยบาดเจ็บ

ฃา มี ฮอ̂ย เจบบาด


ᦉᦳᧄᧉ

ร่วมเชื้อสายกับไทย ส้ม, คำเมือง ᩈᩫ᩠᩶ᨾ (ส็้ม), ลาว ສົ້ມ (ส็้ม), ไทใหญ่ သူမ်ႈ (สู้ม)

ᦅᧃ ᦂᦲᧃ ᦉᦳᧄᧉ ᦅᦸᧉ ᦊᦱᧈ ᦞᦱᧈ ᦛᦱᧃ

ถ้ากินเปรี้ยว ก็อย่าว่าหวาน

คัน กีน สุ้ม ค้อ̂ หย่า ว่า หวาน


ᦊᦲᧃ

ร่วมเชื้อสายกับไทย เย็น, คำเมือง ᩀᩮ᩠ᨶ (เอยน), ลาว ເຢັນ (เอยัน), ไทใหญ่ ယဵၼ် (เยน); เทียบเวียดนาม yên (เอียน), จีนยุคกลาง 安 (MC 'an)

เย็น (ไม่ร้อน)

ᦕᦵᦑᧆ ᦉᦄᧆ ᦂᧆ ᦊᦲᧃ

ประเทศสงัดหนาวเย็น

ผเทด สหงัด กัด หยีน


ᦺᦊᧈᦓᧅ

ยิ่งใหญ่, สำคัญ


ᦌᧄᧉ

ร่วมเชื้อสายกับไทย ซ้ำ, คำเมือง ᨪᩴ᩶ᩣ (ซํ้า), ลาว ຊ້ຳ (ซ้ำ), ไทใหญ่ သမ်ႉ (สั๎ม)


ᦵᦐᦲ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ʰnɯəᴬ; ร่วมเชื้อสายกับไทย เหนือ, คำเมือง ᩉ᩠ᨶᩮᩬᩥᩋ (เหนอิอ), ลาว ເໜືອ (เหนือ), ไทดำ ꪹꪘ (เหน), ไทใหญ่ ၼိူဝ် (เนิว), ไทใต้คง ᥘᥫᥴ (เล๋อ̂), อ่ายตน ꩫိုဝ် (นึว์), อาหม 𑜃𑜢𑜤𑜈𑜫 (นึว์), จ้วง nw, จ้วงแบบหนง now, จ้วงแบบจั่วเจียง nwa


ᦵᦐᦲᦷᦟᧅ

ทั่วโลก, สากล

ᦞᧃ ᦣᧅᦉᦱ ᦋᦱᧂᧉ ᦵᦐᦲᦷᦟᧅ

วันอนุรักษ์ช้างสากล

วัน ฮักสา ช้าง เหนีโลก


ᦔᦲᧃᦡᦲᦙᦲᦣᧂᧈ

ปีนดีมีฮั่ง (transliteration)
ᦩᦱᧄᦔᦲᧃᦡᦲᦙᦲᦣᧂᧈ


ᦔᦳᧃᦗᦻᦜᦻ

ᦗᦸᧈᦺᦣᧈᦶᦙᧈᦓᦱ ᦔᦳᧃᦗᦻᦜᦻ ᦍᧂ ᦷᦑᧅ ᦺᦣᧉ ᦟᧄᧉᦢᦱᧅ ᦊᦴᧈ

เกษตรกรโดยมาก ยังยากจนลำบากอยู่

พ่อ̂ไฮ่แม่นา ปุนพายหลาย ยัง โทก ไฮ้ ลั้มบาก หยู่


ᦵᦔᧀ

ร่วมเชื้อสายกับไทย เปลือย, อีสาน เปลือย, ลาว ເປືອຍ (เปือย), คำเมือง ᨸᩖᩮᩬᩥ᩠ᨿ (เปลอิย), ไทดำ ꪹꪜꪥ (เปย), ไทใหญ่ ပူၺ် (ปูญ)


ᦵᦖᦲᧃ

ร่วมเชื้อสายกับไทย เหมือน, ลาว ເໝືອນ (เหมือน), อีสาน เหมือน หรือ เหมียน, คำเมือง ᩉ᩠ᨾᩮᩬᩥᩁ (เหมอิร), เขิน ᩉ᩠ᨾᩮᩨᩁ (เหมืร), ไทใหญ่ မိူၼ် (เมิน), ไทใต้คง ᥛᥫᥢᥴ (เม๋อ̂น), อาหม 𑜉𑜢𑜤𑜃𑜫 (มึน์)

เหมีน (transliteration)
ᩉ᩠ᨾᩮᩥᩁ
ᦩᦱᧄᦵᦖᦲᧃ


ᦗᧂ

ร่วมเชื้อสายกับไทย พัง, คำเมือง ᨻᩢ᩠ᨦ (พัง), ลาว ພັງ (พัง), ไทใหญ่ ပင်း (ปั๊ง)


ᦗᧆ

ร่วมเชื้อสายกับไทย พัด, คำเมือง ᨻᩢ᩠ᨯ (พัด), ลาว ພັດ (พัด), ไทใหญ่ ပတ်ႉ (ปั๎ต)


ᦷᦙ

ร่วมเชื้อสายกับไทย มัว, คำเมือง ᨾᩫ᩠ᩅ (ม็ว), ลาว ມົວ (ม็ว), ไทใหญ่ မူဝ်း (มู๊ว)


ᦵᦙᧀᧈ

ร่วมเชื้อสายกับไทย เมื่อย, คำเมือง ᨾᩮᩥ᩵ᩬ᩠ᨿ (เมิ่อย), ลาว ເມື່ອຍ (เมื่อย), ไทใหญ่ မူၺ်ႈ (มู้ญ)

ตึง, เหนื่อย


ᦛᦱᧃᦟᧄ

ᦋᦸᧂᧈ ᦡᦾᧉ ᦑᦱᧂ ᦂᦲᧃ ᦛᦱᧃᦟᧄ

อาหารการกินอร่อย

ช่อ̂ง ด้อ̂ย ทาง กีน หวานลัม


ᦟᦴᧉᦟᦱᧆ

ᦊᦱᧁᧉ ᦵᦣᦲᧃ ᦟᦴᧉᦟᦱᧆ

บ้านเรือนพังทลาย

หย้าว เฮีน ลู้ลาด


ᦶᦟᧇ

ร่วมเชื้อสายกับลาว ແລບ (แลบ, “บางและเล็ก”), เขิน ᩃᩯ᩠ᨷ (แลบ, “ละเอียด”), ไทดำ ꪵꪩꪚ (แลบ, “ละเอียด”), ไทใหญ่ လႅပ်ႈ (แล้ป, “เรียบ”)


ᦡᦻ

ร่วมเชื้อสายกับไทย ดาย, คำเมือง ᨯᩣ᩠ᨿ (ดาย), ลาว ດາຍ (ดาย), ไทใหญ่ လၢႆ (ลาย)


ᦐᦲᧄ

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩉ᩠ᨶᩥᨾ (หนิม), เขิน ᩉ᩠ᨶᩥᨾ (หนิม), ไทใหญ่ ၼိမ် (นิม), ไทใต้คง ᥘᥤᥛᥴ (ลี๋ม), อาหม 𑜃𑜢𑜉𑜫 (นิม์); อาจร่วมเชื้อสายกับไทย หงิม

ᦢᦱᧃᧉ ᦵᦙᦲᧂ ᦵᦑᧂᧈ ᦐᦲᧄ

บ้านเมืองสงบนิ่ง

บ้าน เมีง เท่ง หนีม


ᦣᦱᧂᧈᦣᦻᧉ

ร่วมเชื้อสายกับไทใหญ่ ႁၢင်ႈႁၢႆႉ (ห้างห๎าย)

ฮ่างฮ้าย (transliteration)
ᦩᦱᧄᦣᦱᧂᧈᦣᦻᧉ


ᦣᦱᧂᧈᦡᦲᦣᦱᧂᧈᦇᦱᧄ

ร่วมเชื้อสายกับไทใหญ่ ႁၢင်ႈလီႁၢင်ႈငၢမ်း (ห้างลีห้างง๊าม)

ฮ่างดีฮ่างงาม (transliteration)
ᦩᦱᧄᦣᦱᧂᧈᦡᦲᦣᦱᧂᧈᦇᦱᧄ


ᦣᦳᧂᧈᦵᦣᦲᧂ

ร่วมเชื้อสายกับไทย รุ่งเรือง, คำเมือง ᩁᩩ᩵ᨦᩁᩮᩬᩥᨦ (รุ่งเรอิง), ลาว ຮຸ່ງເຮືອງ (ฮุ่งเฮือง)

ฮุ่งเฮีง (transliteration)
ᦩᦱᧄᦣᦳᧂᧈᦵᦣᦲᧂ

ᦘᦸᧄᧈᦂᧃ ᦔᦳᧂᧈᦵᦓᦲᧂ ᦣᦳᧂᧈᦵᦣᦲᧂ

ร่วมกันพัฒนาให้รุ่งเรือง

ภ่อ̂มกัน ปุ่งเนีง ฮุ่งเฮีง


ᦠᦹᧂ

ร่วมเชื้อสายกับไทย หึง, คำเมือง ᩉᩧ᩠ᨦ (หึง) หรือ ᩉᩮᩥ᩠ᨦ (เหิง), ลาว ເຫິງ (เหิง), ไทใหญ่ ႁိုင် (หึง)


ᦵᦋ

ร่วมเชื้อสายกับไทใหญ่ ၸေး (เจ๊)

เรียบร้อย, ซึ่งเป็นระเบียบ


ᦗᦸ

ร่วมเชื้อสายกับไทย พอ, คำเมือง ᨻᩴᩬ (พํอ), ลาว ພໍ (พํ), ไทใหญ่ ပေႃး (ป๊อ̂)

ᦗᦸ ᦅᦱᧈ ᦂᦳᧄᧉ ᦵᦟᧂᧉ ᦋᦲᦞᦲᧆ ᦢᧁᧈ ᦠᦹᧉ ᦎᦻ

พอแค่ประทังชีพไม่ให้ตาย

พอ̂ ค่า กุ้ม เล้ง ชีวีด เบ่า หื้ ตาย


ᦋᦻᧉ

ร่วมเชื้อสายกับลาว ຊ້າຍ (ซ้าย), คำเมือง ᨩ᩶ᩣ᩠ᨿ (ช้าย), เขิน ᨩ᩶ᩣ᩠ᨿ (ช้าย)

ᦉᧁ ᦋᦻᧉ


ᦵᦄᧂᧈ

ร่วมเชื้อสายกับลาว ຫງ່ຽງ (หง่ยง), คำเมือง ᩉ᩠ᨦ᩠᩵ᨿᨦ (หง่ยง), เขิน ᩉ᩠ᨦ᩠᩵ᨿᨦ (หง่ยง), แสก เหงี่ยง

เหง่ง (transliteration)
ᩉ᩠ᨦᩮ᩵ᨦ
ᦩᦱᧄᦵᦄᧂᧈ


ᦵᦃᧁᧉ

ร่วมเชื้อสายกับไทย เคี่ยว, คำเมือง ᨡ᩠᩶ᨿᩅ (ข้ยว), ลาว ຂ້ຽວ (ข้ยว), ไทใหญ่ ၶဵဝ်ႈ (เข้ว)


ᩉ᩠ᨶᩥᨾ

รูปแบบอื่นของ ᦐᦲᧄ (หนีม)


ᦞᦸᧉ

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩅᩴ᩶ᩬ (วํ้อ), อีสาน ว้อ, ลาว ວໍ້ (วํ้)

ᦊᦱᧈ ᦓᧇ ᦷᦟᧃ ᦖᦱ ᦞᦸᧉ

อย่าแหย่หมาบ้า

หย่า นับ โลน หมา ว้อ̂


ᦢᦳᧃ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ɓɯnᴬ (“ฟ้า, สวรรค์”); ร่วมเชื้อสายกับไทย บน, คำเมือง ᨷᩫ᩠ᨶ (บ็น), ลาว ບົນ (บ็น), ไทใหญ่ ဝူၼ် (วูน) หรือ မူၼ် (มูน), จ้วง mbwn, ปู้อี mbenl, แสก บึ๋น


ᦺᦈᦢᦳᧃ

ยืมมาจากไทย ใจบุญ; เหมือนกับ ᦺᦈ (ไจ) + ᦢᦳᧃ (บุน)


ᦀᦉᦶᦈᧃ

ยืมมาจากไทย อัศจรรย์, จากสันสกฤต आश्चर्य (อาศฺจรฺย)


ᦺᦎᧉ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *taɰꟲ; เทียบจีนยุคกลาง 底 (MC tejX); ร่วมเชื้อสายกับไทย ใต้, ลาว ໃຕ້ (ใต้), ไทใหญ่ တႂ်ႈ (ใต้), ไทใต้คง ᥖᥬᥲ (ใต้), อาหม 𑜄𑜧 (ตว์) หรือ 𑜄𑜨𑜧 (ตอ̂ว์), จ้วง daej


ᦟᦹᧄᦆᦲᧂ

ᦟᦹᧄ (ลืม, “ลืม”) + ᦆᦲᧂ (ฅีง, “ตัว”)

ซึ่งไม่รู้สึกตัว


ᦅᦹᧃ

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨣᩨ᩠ᨶ (คืน), เขิน ᨣᩨ᩠ᨶ (คืน), ไทใหญ่ ၵိုၼ်း (กึ๊น)

แออัด, อัดแน่น, แน่นขนัด

ᦵᦍᧂᧈ ᦵᦡᦲᧅ ᦅᦸᧉ ᦵᦍᧂᧈ ᦅᦹᧃ

ยิ่งดึกก็ยิ่งแน่นขนัด

เย่ง เดีก ค้อ̂ เย่ง คืน


ᦗᦻᦀᦸᧃ

ᦗᦻ (พาย, “ภาย”) + ᦀᦸᧃ (ออ̂น, “ก่อน”)

ᦉᦎᦞᧆ ᦗᦻᦀᦸᧃ

สตวัด พายออ̂น

᧕ ᦔᦲ ᦗᦻᦀᦸᧃ

5 ปี พายออ̂น


ᦋᦹᧃᧈ

ร่วมเชื้อสายกับไทย ชื่น, ลาว ຊື່ນ (ซื่น), คำเมือง ᨩᩨ᩠᩵ᨶ (ชื่น), เขิน ᨩᩨ᩠᩵ᨶ (ชื่น), ไทใหญ่ ၸိုၼ်ႈ (จึ้น)

ชื่น, ชื่นบาน


ᦁᦱᦟᦰ

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩋᩣᩃᩡ (อาละ), เขิน ᩋᩣᩃᩡ (อาละ); อาจเกี่ยวข้องกับไทใหญ่ ဢႃးလႃး (อ๊าล๊า)

ยิ่งใหญ่, เกรียงไกร, อาจหาญ, เป็นวีรบุรุษ, เก่งกล้า

เก่ง, มีความสามารถ


ᦃᦸᧂᧈ

ร่วมเชื้อสายกับเขิน ᨡᩬ᩵ᨦ (ขอ่ง), ไทใหญ่ ၶွင်ႇ (ข่อ̂ง), ไทใต้คง ᥑᥩᥒᥱ (ฃ่อ̂ง)


ᦵᦅᧆ

ร่วมเชื้อสายกับไทย เคียด, ลาว ຄຽດ (คยด), คำเมือง ᨣ᩠ᨿᨯ (คยด), เขิน ᨣ᩠ᨿᨯ (คยด); อาจเกี่ยวข้องกับไทใหญ่ ၸဵတ်ႈ (เจ้ต)

เคด (transliteration)
ᨣ᩠ᨿᨯ
ᨣᩮ᩠ᨯ
ᦩᦱᧄᦵᦅᧆ


ᦋᦱᧉ

ร่วมเชื้อสายกับไทย ช้า, ลาว ຊ້າ (ซ้า), คำเมือง ᨩ᩶ᩣ (ช้า), เขิน ᨩ᩶ᩣ (ช้า), ไทใหญ่ ၸႃႉ (จ๎า)

หยาบคาย, สามัญ, หยาบช้า


ᦜᦱᧉ

ร่วมเชื้อสายกับไทย ล่า หรือ ล้า, ลาว ຫຼ້າ (หล้า), คำเมือง ᩉᩖ᩶ᩣ (หล้า), เขิน ᩉᩖ᩶ᩣ (หล้า), ไทใหญ่ လႃႈ (ล้า)

เป็นที่สุดท้าย, อายุน้อยสุด, สุดท้อง


ᦉᦸᧄᧈ

ร่วมเชื้อสายกับเขิน ᩈᩬ᩵ᨾ (สอ่ม), ไทใหญ่ သွမ်ႇ (ส่อ̂ม)

น้ำเงินเขียว


ᦵᦣᧀ

ร่วมเชื้อสายกับไทย เอ๋ย หรือ เอย, ลาว ເອີຍ (เอีย), คำเมือง ᩉᩮᩥ᩠ᨿ (เหิย), เขิน ᩉᩮᩥ᩠ᨿ (เหิย), ไทใหญ่ ဢူၺ် (อูญ) หรือ ဢိုၺ် (อึญ) หรือ ဢိူၺ်ႊ (เอิ๋ญ); เทียบเขมร អើយ (เอิย), เวียดนาม ơi (เอย)


ᦣᦱᧂᧉ

ร่วมเชื้อสายกับไทย ร้าง, คำเมือง ᩁ᩶ᩣ᩠ᨦ (ร้าง), เขิน ᩁ᩶ᩣ᩠ᨦ (ร้าง), อีสาน ฮ้าง หรือ ฮ่าง, ลาว ຮ້າງ (ฮ้าง), ไทใหญ่ ႁၢင်ႉ (ห๎าง), อาหม 𑜑𑜂𑜫 (หง์)

ร้าง, หม้าย, ม่าย, ถูกหย่า


ᦀᦸᧃ

ร่วมเชื้อสายกับลาว ອວນ (อวน), เขิน ᩋᩬᩁ (ออร), ไทดำ ꪮꪺꪙ (อัวน), ไทใหญ่ ဢွၼ် (ออ̂น)


ᦋᦳᧄ

ร่วมเชื้อสายกับไทย ชม, คำเมือง ᨩᩫ᩠ᨾ (ช็ม), เขิน ᨩᩫ᩠ᨾ (ช็ม), ลาว ຊົມ (ซ็ม), ไทใหญ่ ၸူမ်း (จู๊ม)

ชื่นชม, ชื่นชมยินดี, ชื่นใจ


ᦑᦹᧂ

ร่วมเชื้อสายกับไทย ทั้ง, ลาว ທັງ (ทัง), คำเมือง ᨴᩧ᩠ᨦ (ทึง), เขิน ᨴᩨ᩠ᨦ (ทืง), ไทใหญ่ တင်း (ตั๊ง)


ᦂᧄ

ร่วมเชื้อสายกับไทใหญ่ ၵမ် (กัม)

อ่อนวัย, หนุ่ม, สาว


ᦶᦂᧂ

รูปแบบอื่นของ ᦶᦂᧂᦰ (แกงะ)


ᦏᦳᧅᧈ

เทียบจีนยุคกลาง 觸 (MC tsyhowk, “สัมผัส, โดน”); ร่วมเชื้อสายกับไทย ถูก, คำเมือง ᨳᩪᨠ (ถูก), อีสาน ถืก, ลาว ຖືກ (ถืก), เขิน ᨳᩪᨠ (ถูก), ไทใหญ่ ထုၵ်ႇ (ถุ่ก), ไทใต้คง ᥗᥧᥐᥴ (ถู๋ก), อาหม 𑜌𑜤𑜀𑜫 (ถุก์)

ถูก, ถูกต้อง


ᦏᦳᧅᧈ

ร่วมเชื้อสายกับไทย ถูก, คำเมือง ᨳᩪᨠ (ถูก), อีสาน ถืก, ลาว ຖືກ (ถืก), เขิน ᨳᩪᨠ (ถูก), จ้วงแบบหนง tuk

ถูก (ไม่แพง)


ᦌᦸᧃᧉ

ร่วมเชื้อสายกับไทย ซ้อน, ลาว ຊ້ອນ (ซ้อน), คำเมือง ᨪᩬ᩶ᩁ (ซอ้ร), เขิน ᨪᩬ᩶ᩁ (ซอ้ร), ไทใหญ่ သွၼ်ႉ (ส๎อ̂น)

ซึ่งซ้อน, ซึ่งซ้ำ ๆ, ซึ่งต่อเนื่องกัน


ᦂᧄᧈ

ร่วมเชื้อสายกับไทย ก่ำ, คำเมือง ᨠ᩵ᩣᩴ (ก่าํ), เขิน ᨠ᩵ᩣᩴ (ก่าํ), ลาว ກ່ຳ (ก่ำ), ไทใหญ่ ၵမ်ႇ (กั่ม), พ่าเก ကံ (กํ), จ้วง gaemh, จ้วงแบบจั่วเจียง gaemh

(สี) มืด, ดำ, ก่ำ


ᦉᧅ

ร่วมเชื้อสายกับไทย สัก, ลาว ສັກ (สัก), คำเมือง ᩈᩢ᩠ᨠ (สัก), เขิน ᩈᩢ᩠ᨠ (สัก)


ᦉᦱᧈ

ยืมมาจากพม่า သာ (สา); ร่วมเชื้อสายกับไทใหญ่ သႃႇ (ส่า)


ᦔᦸᧆᧈᦷᦟᧃᧉ

ᦔᦸᧆᧈ (ป่อ̂ด, “ปลอด, ล้วน”) + ᦷᦟᧃᧉ (โล้น, “ล้วน”)

ป่อ̂ดโล้น (transliteration)
ᦩᦱᧄᦔᦸᧆᧈᦷᦟᧃᧉ

ครบถ้วน, สมบูรณ์, ไม่ขาด, ไม่บกพร่อง


ᦶᦀᧈ

อาจมีรากเดียวกับ ᦶᦀ (แอ); อาจร่วมเชื้อสายกับไทย แอ, ลาว ແອ (แอ), คำเมือง ᩋᩯ (แอ), เขิน ᩋᩯᩳ (แออ), ไทใหญ่ ဢေ (เอ) หรือ ဢေး (เอ๊) หรือ ဢႄး (แอ๊)

อ่อน, นิ่ม, แอ

ᦔᧃᦍᦱ ᦜᦻ ᦠᦹᧉ ᦵᦕᧀᦶᦕᧈ ᦔᧃᦍᦱ ᦶᦀᧈ ᦠᦹᧉ ᦠᦱ ᦵᦣᧃ

ปัญญามากให้เผยแพร่ ปัญญาอ่อนให้หาเรียน

ปันยา หลาย หื้ เผิยแผ่ ปันยา แอ่ หื้ หา เฮน


ᦃᦱᧄᧈᦆᦳᧂ

ᦃᦱᧄᧈ (ฃ่าม, “ทน, อึด, อด”) + ᦆᦳᧂ (ฅุง, “คง”)

ฃ่ามฅุง (transliteration)
ᦩᦱᧄᦃᦱᧄᧈᦆᦳᧂ

คงกระพัน, หนังเหนียว


ᦵᦉᦡᦻ

ᦵᦉ (เส, “เสีย”) + ᦡᦻ (ดาย, “ดาย, เปล่า”); ร่วมเชื้อสายกับไทย เสียดาย, ลาว ເສຍດາຍ (เสยดาย), คำเมือง ᩈᩮ᩠ᨿᨯᩣ᩠ᨿ (เสยดาย), เขิน ᩈᩮᨯᩣ᩠ᨿ (เสดาย), ไทใหญ่ သေလၢႆ (เสลาย)

เสดาย (transliteration)
ᩈᩮᨯᩣ᩠ᨿ
ᦩᦱᧄᦵᦉᦡᦻ

น่าเสียดาย, ผิดหวัง


ᦷᦎᦡᦲ

ᦷᦎ (โต, “ตัว”) + ᦡᦲ (ดี, “ดี”)

งาม, รูปร่างดี


ᦕᦱᧃ

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨹᩣ᩠ᨶ (ผาน), เขิน ᨹᩣ᩠ᨶ (ผาน), ไทใหญ่ ၽၢၼ် (ผาน)

จน, ขาดแคลน, ยากไร้


ᦌᦹᧈ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *zɤːᴮ (“ตรง”); ร่วมเชื้อสายกับไทย ซื่อ, คำเมือง ᨪᩨ᩵ (ซื่), เขิน ᨪᩨ᩵ (ซื่), อีสาน ซื่อ หรือ ซือ, ลาว ຊື່ (ซื่), ไทดำ ꪏꪳ꪿ (ซึ่), ไทใหญ่ သိုဝ်ႈ (สึ้ว), ไทใต้คง ᥔᥪ (สื), อาหม 𑜏𑜢𑜤𑜈𑜫 (สึว์), จ้วง soh, จ้วงแบบหนง swh

ซื่อสัตย์, แท้จริง


ᦵᦃᧁ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *xiəwᴬ; ร่วมเชื้อสายกับไทย เขียว, ลาว ຂຽວ (ขยว), คำเมือง ᨡ᩠ᨿᩅ (ขยว), เขิน ᨡ᩠ᨿᩴ (ขยํ), ไทใหญ่ ၶဵဝ် (เขว)

เฃว (transliteration)
ᨡ᩠ᨿᩅ
ᨡᩮ᩠ᩅ
ᦩᦱᧄᦵᦃᧁ

เขียว, ฟ้าอ่อน


ᦶᦋᧆ

ร่วมเชื้อสายกับเขิน ᨩᩯ᩠ᨯ (แชด), ไทใหญ่ ၸႅတ်ႈ (แจ้ต); อาจร่วมเชื้อสายกับไทย ชัด, ลาว ຊັດ (ซัด)

แท้, จริง, บริสุทธิ์


ᦶᦙᧂ

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *mlɛːŋᴬ, จากไทดั้งเดิม *m.leːŋᴬ, จากจีนยุคกลาง 螟蛉 (MC meng leng); ร่วมเชื้อสายกับไทย แมลง และ แมง, ลาว ແມງ (แมง), คำเมือง ᨾᩯ᩠ᨦ (แมง) หรือ ᨾᩯᩖᨦ (แมลง), เขิน ᨾᩯ᩠ᨦ (แมง), ไทใหญ่ မႅင်း (แม๊ง), ไทใต้คง ᥛᥦᥒᥰ (แม๊ง), จ้วง nengz

ผุ (ใช้แก่ฟัน)


ᦖᧃᧈ

ร่วมเชื้อสายกับไทย หมั่น, ลาว ໝັ່ນ (หมั่น), คำเมือง ᩉ᩠ᨾᩢ᩵ᩁ (หมั่ร), เขิน ᩉ᩠ᨾᩢ᩵ᩁ (หมั่ร)


ᦠᦸᧄ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *hoːmᴬ; ร่วมเชื้อสายกับไทย หอม, คำเมือง ᩉᩬᨾ (หอม), เขิน ᩉᩬᨾ (หอม), ลาว ຫອມ (หอม), ไทใหญ่ ႁွမ် (หอ̂ม), พ่าเก ꩭွံ (หอ̂ํ), อาหม 𑜑𑜨𑜪 (หอ̂ํ) หรือ 𑜍𑜨𑜪 (รอ̂ํ), จ้วง hom

หอม (ไม่เหม็น)


ᦶᦑᧂᧈ᧑ᦟᧄᦵᦡᧁ

ᦶᦑᧂᧈ (แท่ง, “แท่ง”) + ᦟᧄ (ลัม, “ลำ”) + ᧚ᦵᦡᧁ (1เดว, “หนึ่งเดียว”)

ᦶᦑᧂᧈ᧚ᦟᧄᦵᦡᧁ
แท่ง1ลัมเดว (transliteration)

น้ำหนึ่งใจเดียวกัน, สามัคคี, ปรองดอง


ᦺᦂᧉᦂᦲᧄᧈ

ᦺᦂᧉ (ไก้, “ใกล้”) + ᦂᦲᧄᧈ (กี่ม, “ใกล้”)

ไก้กี่ม (transliteration)
ᦩᦱᧄᦺᦂᧉᦂᦲᧄᧈ


ᦐᦳᧄᧈᦂᧄ

ᦐᦳᧄᧈ (หนุ่ม, “หนุ่ม, สาว, อ่อนวัย”) + ᦂᧄ (กัม, “อ่อนวัย”)

หนุ่มกัม (transliteration)
ᦩᦱᧄᦐᦳᧄᧈᦂᧄ

หนุ่ม, สาว, อยู่ในวัยฉกรรจ์


ᦅᦱᧂᧉ

ร่วมเชื้อสายกับไทย ค้าง, ลาว ຄ້າງ (ค้าง), คำเมือง ᨣ᩶ᩤ᩠ᨦ (ค้าง), เขิน ᨣ᩶ᩤ᩠ᨦ (ค้าง)


ᦉᦱᧂᧈ

ร่วมเชื้อสายกับไทย สาง, ลาว ສາງ (สาง), คำเมือง ᩈᩣ᩠ᨦ (สาง), เขิน ᩈᩣ᩠ᨦ (สาง), ไทใหญ่ သၢင် (สาง)

กระจ่าง, ชัดเจน, ใส


ᦉᦹᧇᧈ

ร่วมเชื้อสายกับไทย สืบ, ลาว ສືບ (สืบ), คำเมือง ᩈᩨ᩠ᨷ (สืบ), เขิน ᩈᩨ᩠ᨷ (สืบ), ไทใหญ่ သိုပ်ႇ (สึ่ป)

ต่อไป, ถัดไป, สืบไป


ᦢᦱᧂ

ร่วมเชื้อสายกับไทย บาง, ลาว ບາງ (บาง), คำเมือง ᨷᩤ᩠ᨦ (บาง), เขิน ᨷᩤ᩠ᨦ (บาง), ไทใหญ่ မၢင် (มาง) หรือ ဝၢင် (วาง)


ᦷᦖᧆ

ร่วมเชื้อสายกับไทย หมด, ลาว ໝົດ (หม็ด), คำเมือง ᩉ᩠ᨾᩫᨯ (หม็ด), เขิน ᩉ᩠ᨾᩫᨯ (หม็ด), ไทใหญ่ မူတ်း (มู๊ต)

หมดจด, สะอาด


ᦈᧇ

ร่วมเชื้อสายกับไทย จับ, ลาว ຈັບ (จับ), คำเมือง ᨧᩢ᩠ᨷ (จับ), เขิน ᨧᩢ᩠ᨷ (จับ), ไทใหญ่ ၸပ်း (จั๊ป)

ถูกต้อง, ใช่, แม่น


ᦵᦡᧁ

ร่วมเชื้อสายกับไทย เดียว, ลาว ດຽວ (ดยว), คำเมือง ᨯ᩠ᨿᩅ (ดยว), เขิน ᨯ᩠ᨿᩴ (ดยํ), ไทใหญ่ လဵဝ် (เลว)


ᦟᦲᧉ

ร่วมเชื้อสายกับไทย ลี้, ลาว ລີ້ (ลี้), คำเมือง ᩃᩦ᩶ (ลี้), เขิน ᩃᩦ᩶ (ลี้)

ลี้ลับ, ลับ, ห่างไกล


ᦟᦱᧇ

ยืมมาจากเขมร រាប (ราบ)


ᦟᦱᧃᧉ

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *laːnꟲ⁴ (“(หัว)ล้าน”) (Jonsson, 1991); ร่วมเชื้อสายกับไทย ล้าน, คำเมือง ᩃ᩶ᩣ᩠ᨶ (ล้าน), เขิน ᩃ᩶ᩣ᩠ᨶ (ล้าน), ลาว ລ້ານ (ล้าน), ไทใหญ่ လၢၼ်ႉ (ล๎าน), ไทใต้คง ᥘᥣᥢᥲ (ล้าน)


ᦏᦾᧈ

ร่วมเชื้อสายกับไทย ถ่อย, ลาว ຖ່ອຍ (ถ่อย), คำเมือง ᨳᩬ᩠᩵ᨿ (ถอ่ย), เขิน ᨳᩭ᩵ (ถอย่)

ถ่อย, ชั่วช้า


ᦀᦲᧄᧈ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ʔiːmᴮ; ร่วมเชื้อสายกับไทย อิ่ม, ลาว ອິ່ມ (อิ่ม) หรือ ອີ່ມ (อี่ม), คำเมือง ᩋᩥ᩠᩵ᨾ (อิ่ม), เขิน ᩋᩥ᩠᩵ᨾ (อิ่ม), ไทใหญ่ ဢိမ်ႇ (อิ่ม), อาหม 𑜒𑜢𑜉𑜫 (อิม์), จ้วง imq

อิ่มเอม, พอใจ


ᦺᦎᧉᦺᦎᧉᦵᦐᦲᦵᦐᦲ

ᦺᦎᧉ (ไต้, “ใต้”) + ᦺᦎᧉ (ไต้, “ใต้”) + ᦵᦐᦲ (เหนี, “เหนือ”) + ᦵᦐᦲ (เหนี, “เหนือ”)

เบ็ดเตล็ด, อื่น ๆ


ᦅᧄᧉᦝᦱᧉᦅᧄᧉᦡᦲᧃ

ᦅᧄᧉ (คั้ม, “ค้ำ”) + ᦝᦱᧉ (ฟ้า, “ฟ้า”) + ᦅᧄᧉ (คั้ม, “ค้ำ”) + ᦡᦲᧃ (ดีน, “ดิน”)

กล้าหาญ, อาจหาญ


ᦐᦲᧄᦺᦈ

ᦐᦲᧄ (หนีม, “นิ่ง, สงบ, เงียบ”) + ᦺᦈ (ไจ, “ใจ”)


ᨠᩣᩴ

รูปแบบอื่นของ ᦂᧄ (กัม)


ᦥᦳᧃ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ɓɯnᴬ (“ฟ้า, สวรรค์”); ร่วมเชื้อสายกับไทย บน, คำเมือง ᨷᩫ᩠ᨶ (บ็น), ลาว ບົນ (บ็น), ไทใหญ่ ဝူၼ် (วูน) หรือ မူၼ် (มูน), จ้วง mbwn, ปู้อี mbenl, แสก บึ๋น


ᦷᦌᧈ

เทียบจีนยุคกลาง 錯 (MC tshuH, “ผิด; เลว”); ร่วมเชื้อสายกับไทย ชั่ว, คำเมือง ᨩ᩠ᩅᩫ᩵ (ชว็่), เขิน ᨩ᩠ᩅᩫ᩵ (ชว็่), ลาว ຊົ່ວ (ซ็่ว)


ᦗᦲ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *bwiːᴬ, จากจีนยุคกลาง 肥 (MC bj+j); ร่วมเชื้อสายกับไทย พี, ลาว ພີ (พี), อีสาน พี, คำเมือง ᨻᩦ (พี), เขิน ᨻᩦ (พี), ไทใหญ่ ပီး (ปี๊), อาหม 𑜆𑜣 (ปี)


ᦠᦴᧈ

ร่วมเชื้อสายกับไทย หู่, ลาว ຫູ່ (หู่), เขิน ᩉᩪ᩵ (หู่), ไทใหญ่ ႁူႇ (หู่)

ซึ่งหู่, เหี่ยว


ᦶᦉᧃᧉ

ร่วมเชื้อสายกับไทย สั้น, ลาว ສັ້ນ (สั้น), เขิน ᩈᩢ᩠᩶ᨶ (สั้น)


ᦓᦱᦓᦱ

ยืมมาจากบาลี นานา หรือสันสกฤต नाना (นานา); ร่วมเชื้อสายกับไทย นานา, ลาว ນານາ (นานา), อีสาน นานา, เขิน ᨶᩣᪧ (นาๆ), ไทใหญ่ ၼႃႇၼႃႇ (น่าน่า)

ทั้งหมด, ทุกชนิด


ᦺᦊᧈᦐᧅ

ᦺᦊᧈ (ไหย่, “ใหญ่”) + ᦐᧅ (หนัก, “หนัก”)


ᦑᧂᦷᦙᧃ

ᦑᧂ (ทัง, “ทั้ง”) + ᦷᦙᧃ (โมน, “มวล”)

ทั้งมวล, ทุก


ᦵᦌᦲ

ร่วมเชื้อสายกับเขิน ᨪᩮᩬᩨ (เซอื), ไทใหญ่ သိူဝ်း (เสิ๊ว), ไทใต้คง ᥔᥫᥰ (เส๊อ̂), อาหม 𑜏𑜢𑜤𑜈𑜫 (สึว์)

ดีใจ, เบิกบานใจ


ᨪᩮᩬᩥ

รูปแบบอื่นของ ᦵᦌᦲ (เซี)


ᨤ᩶ᩣ᩠ᨶ

รูปแบบอื่นของ ᦆᦱᧃᧉ (ฅ้าน)


ᩉ᩠ᨾᩮᩥᩁ

เหมิร (transliteration)
ᨤ᩠ᩅᩣ᩠ᨾᩉ᩠ᨾᩮᩥᩁ

รูปแบบอื่นของ ᦵᦖᦲᧃ (เหมีน)


ᩈᩮᨯᩣ᩠ᨿ

เสดาย (transliteration)
ᨤ᩠ᩅᩣ᩠ᨾᩈᩮᨯᩣ᩠ᨿ

รูปแบบอื่นของ ᦵᦉᦡᦻ (เสดาย)


ᦶᦂᧈ

แก่ (ใช้แก่สี), เข้ม


ᦵᦃᧆᦋᦱ

อันตราย, ซึ่งเป็นอันตราย


ᦓᧃᧈ

รูปแบบอื่นของ ᦓᧃᧉ (นั้น)


ᦶᦟᧁᧉ

รูปแบบอื่นของ ᧟ (แหลว)


ᦶᦆᧄᧉ

ร่วมเชื้อสายกับเขิน ᨤᩯ᩠᩶ᨾ (แฅ้ม), ไทใหญ่ ၶႅမ်ႉ (แข๎ม), ไทใต้คง ᥑᥦᥛᥳ (แฃ๎ม) หรือ ᥔᥦᥛᥳ (แส๎ม); น่าจะร่วมรากกับ ᦶᦩᧄᧉ (แฅว้ม) เพราะเสียงและความหมายคล้ายกัน

ระมัดระวัง, พิถีพิถัน, ละเอียด


ᦃᧃ

แน่นอน, แน่ใจ


ᦺᦐ

หลังคำนามและคำลักษณนาม


ᦃᦲᧉᦀᦴᧉ

ᦃᦲᧉ (ฃี้) + ᦀᦴᧉ (อู้)


ᦃᦲᧉᦆᦱᧃᧉ

ᦃᦲᧉ (ฃี้) + ᦆᦱᧃᧉ (ฅ้าน)

ฃี้ฅ้าน (transliteration)
ᦩᦱᧄᦃᦲᧉᦆᦱᧃᧉ

ขี้คร้าน, ขี้เกียจ


ᦃᦲᧉᦊᦱᧃᧉ

ᦃᦲᧉ (ฃี้) + ᦊᦱᧃᧉ (หย้าน)

ฃี้หย้าน (transliteration)
ᦩᦱᧄᦃᦲᧉᦊᦱᧃᧉ


ᦃᦲᧉᦏᦲᧈ

ᦃᦲᧉ (ฃี้) + ᦏᦲᧈ (ถี่)

ตระหนี่ถี่เหนียว, ขี้เหนียว


ᦵᦃᧁᦃᦲᧉᦙᦱᧉ

ᦵᦃᧁ (เฃว) + ᦃᦲᧉ (ฃี้) + ᦙᦱᧉ (ม้า)


ᨤᩯ᩠᩶ᨾ

รูปแบบอื่นของ ᦶᦆᧄᧉ (แฅ้ม)


ᦵᦋᦋᦱᧇ

ซึ่งเป็นระเบียบเรียบร้อย


ᦧᦱ

ยืมมาจากจีนเก่า 右 (OC *ɢʷɯʔ, *ɢʷɯs); ร่วมเชื้อสายกับไทย ขวา, ลาว ຂວາ (ขวา), คำเมือง ᨡ᩠ᩅᩣ (ขวา), เขิน ᨠ᩠ᩅᩣ (กวา), ไทใหญ่ ၶႂႃ (ขฺวา)


ᨴᩢᩖᩣ

การเขียนเป็นรูปย่อของ ᨴᩢ᩠ᨦᩉᩖᩣ᩠ᨿ (ทังหลาย)

รูปแบบอื่นของ ᦑᧂᦜᦻ (ทังหลาย)


ᦁᦱᦐᦱᧈ

ยืมมาจากพม่า အားနာ (อา:นา); ร่วมเชื้อสายกับไทใหญ่ ဢႃးၼႃႇ (อ๊าน่า)

นึกถึงผู้อื่น

ฝืนใจเอาเปรียบ


ᦊᦸᧅᦋᦱᧉ

หยอ̂กช้า (transliteration)
ᦩᦱᧄᦊᦸᧅᦋᦱᧉ


ᦷᦟᧃᧉ

ร่วมเชื้อสายกับไทย ล้วน


ᦑᦱᧁᧉ

เกี่ยวกับราชวงศ์หรือชั้นขุนนาง


ᦗᦸᧃ

ร่วมเชื้อสายกับไทย พอน

ขาว (ใช้แก่สัตว์), เผือก

สีน้ำตาลไหม้


ᦘᦱ

แหบ, (เสียง) ห้าว


ᦗᦴᧉ

เป็นไปได้ว่าร่วมรากกับ ᦕᦴᧉ (ผู้)

ᦶᦙᧈ

(สัตว์) ตัวผู้

(สัตว์) ตัวผู้