เต่า

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *tawᴮ¹, จากไทดั้งเดิม *tawᴮ; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨲᩮᩢ᩵ᩣ (เตั่า), ลาว ເຕົ່າ (เต็่า), ไทลื้อ ᦎᧁᧈ (เต่า), ไทใหญ่ တဝ်ႇ (ต่ว), ไทใต้คง ᥖᥝᥱ (เต่า), อาหม 𑜄𑜧 (ตว์); เทียบเบดั้งเดิม *ɗuːᴮꟲ¹

ชื่อสัตว์เลื้อยคลานหลายวงศ์ ในอันดับ Testudines คอยาว ลำตัวสั้น มีกระดองหุ้ม กระดองมีทั้งที่เป็นแผ่นเกล็ดแข็งและที่เป็นแผ่นหนัง ขาและหางสั้นส่วนใหญ่หดเข้าไปในกระดองได้ มีถิ่นอาศัยต่าง ๆ กัน ที่อยู่บนบก เช่น เต่าเหลือง ที่อยู่ในน้ำจืด เช่น เต่านา ที่อยู่ในทะเล เช่น เต่าตนุ พวกที่มีหนังหุ้มกระดองเรียก ตะพาบ เช่น ตะพาบสวน

(กล้วย~) ชื่อไม้ยืนต้นชนิด Polyalthia debilis Finet & Gagnep

(ขนม~) ขนมทำด้วยแป้งข้าวเจ้า ปั้นกลม ๆ ใส่ไส้ทำด้วยถั่วลิสงผัดน้ำตาลหรือไส้อย่างขนมเทียน กดพิมพ์รูปเหมือนเต่า นึ่งให้สุก ทาน้ำมัน วางบนใบตองเจียนเป็นรูปกลม ๆ


เต่า

คำวิสามานยนาม

ชื่อกลุ่มดาวกลุ่มหนึ่ง


เต่า

เป็นไปได้ว่ามาจากหมิ่นใต้ 兜 (tau, “กระเป๋า; ถุง”)

แผ่นผ้าสำหรับคาดหน้าอกเด็กเล็ก ๆ


เต่า

เทียบอาหม 𑜄𑜧 (ตว์)

คำกำกับชื่อปีในวิธีนับศักราชโบราณของสุโขทัยและไทยล้านนา ตรงกับลำดับที่ 9 ของรอบ 12 ปี

คำกำกับชื่อวันแบบโบราณของสุโขทัยและไทยล้านนา ตรงกับลำดับที่ 9 ของรอบ 12 วัน


เต่า

ไม้กระดานในเรือสำปั้นสำหรับใช้ปักหลักแจว


ถุง

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *croŋᴬ; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨳᩩᨦ (ถุง), ลาว ຖົງ (ถ็ง), ไทลื้อ ᦏᦳᧂ (ถุง), ไทใหญ่ ထူင် (ถูง), อาหม 𑜌𑜤𑜂𑜫 (ถุง์), จ้วงแบบจั่วเจียง tung

/tʰuŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

เครื่องใช้สำหรับใส่สิ่งของ ทำด้วยผ้าหรือกระดาษ เป็นต้น ก้นปิด ปากเปิด บางชนิดที่ปากมีหูรูดหรือหูหิ้ว

เรียกเครื่องใช้สำหรับสวมมือสวมเท้า มีลักษณะยืดหรือหดได้ ว่า ถุงมือ ถุงเท้า

โดยปริยายใช้เรียกสิ่งที่คล้ายคลึงเช่นนั้น

ถุงน้ำดี

ถุงน้ำคร่ำ

ถุงน้ำตา

เรียกผ้านุ่งของผู้หญิงซึ่งใช้ผืนผ้าเย็บริมด้านข้างให้ติดกัน ว่า ผ้าถุง


หีบ

เทียบคำเมือง ᩉᩦ᩠ᨯ (หีด), ลาว ຫີບ (หีบ), จ้วง haeb (ฮับ, “หีบเล็ก”)

/hiːp̚˨˩/^((สัมผัส))

ภาชนะใส่สิ่งของ รูปทรงสี่เหลี่ยมเป็นต้น มีฝา


หีบ

ร่วมเชื้อสายกับเขิน ᩉᩦ᩠ᨷ (หีบ), อีสาน หีบ, ลาว ຫີບ (หีบ), ไทลื้อ ᦠᦲᧇᧈ (หี่บ), ไทใหญ่ ႁိပ်ႇ (หิ่ป), ไทใต้คง ᥞᥤᥙ (หีป); เป็นไปได้ว่าเกี่ยวข้องกับ หนีบ

/hiːp̚˨˩/^((สัมผัส))

บีบเค้นให้ส่วนที่ต้องการออกมา

หีบอ้อย

หีบฝ้าย


ฮูก

จากการเลียนเสียงธรรมชาติ

Eil

ลักเซมเบิร์ก

Échel

ลักเซมเบิร์ก

/huːk̚˥˩/^((สัมผัส))

นกเค้า, ชื่อนกหลายชนิดในวงศ์ Strigidae มีขนนุ่ม หัวใหญ่ ตากลมโต ตัวลาย ออกหากินเวลากลางคืน กลางวันหลบพักผ่อนตามต้นไม้ มีหลายชนิด


ฮูก

จากการเลียนเสียงธรรมชาติ

/huːk̚˥˩/^((สัมผัส))

เสียงร้องของนกเค้า


หยากไย่

cobweb

ใยแมงมุมที่ติดค้าง

gossamer

ใยแมงมุมที่ติดค้าง

ใยแมงมุมที่ติดค้างอยู่ในที่ต่าง ๆ


หยักไย่

ใยแมงมุมที่ติดค้างอยู่ในที่ต่าง ๆ


อาชญากรรม

อาชญา + กรรม

misdaad

การกระทำความผิดทางอาญา

misdie

ฟรีเชียตะวันตก

การกระทำความผิดทางอาญา

misdied

ฟรีเชียตะวันตก

การกระทำความผิดทางอาญา

ອາຊະຍາກຳ

การกระทำความผิดทางอาญา

delito

การกระทำความผิดทางอาญา

crimen

การกระทำความผิดทางอาญา

crime

การกระทำความผิดทางอาญา

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

อาด-ชะ-ยา-กำ

/ʔaːt̚˨˩.t͡ɕʰa˦˥.jaː˧.kam˧/^((สัมผัส))

การกระทำความผิดทางอาญา


จรวด

ตัดมาจากเขมร កាំជ្រួច (กาํชฺรัวจ, “พลุ”)

raket

อาวุธชนิดหนึ่ง

ຈະຫຼວດ

อาวุธชนิดหนึ่ง

ລູກສອນໄຟ

อาวุธชนิดหนึ่ง

cohete

อาวุธชนิดหนึ่ง

rocket

อาวุธชนิดหนึ่ง

/t͡ɕa˨˩.rua̯t̚˨˩/^((สัมผัส))

ชื่อดอกไม้ไฟชนิดหนึ่ง ใช้ไม้อ้อบรรจุดินดำ มีหางยาว เมื่อจุดชนวนแล้วเหวี่ยงให้พุ่งขึ้นสูง

อาวุธหรือยานอวกาศที่ขับเคลื่อนด้วยความเร็วสูงมาก โดยใช้เชื้อเพลิงในตัวเองเผาไหม้เป็นแก๊สพุ่งออกมาจากส่วนท้าย มีทั้งชนิดที่ใช้เชื้อเพลิงแข็งและชนิดที่ใช้เชื้อเพลิงเหลว

อวัยวะเพศชาย


จรวด

/t͡ɕa˨˩.rua̯t̚˨˩/^((สัมผัส))


ธง

ไม่ทราบแน่ชัด แต่การสะกดด้วย ธ นั้นปนเปื้อนมาจากบาลี ธช (ซึ่งเป็นรากของไทย ธชะ, ธัช); เทียบลาว ທຸງ (ทุง), คำเมือง ᨴᩩᨦ (ทุง), เขิน ᨴᩩᨦ (ทุง), ไทลื้อ ᦑᦳᧂ (ทุง), ไทใหญ่ တုင်း (ตุ๊ง), ไทใต้คง ᥖᥧᥒᥰ (ตู๊ง), เขมร ទង់ (ทง̍)

ᨴᩩᨦ

ผืนผ้าที่เป็นเครื่องหมาย

ꪹꪁꪷ

ผืนผ้าที่เป็นเครื่องหมาย

ᥔᥤᥳ

ผืนผ้าที่เป็นเครื่องหมาย

ᥑᥤᥳ

ผืนผ้าที่เป็นเครื่องหมาย

ᦒᦲᧉ

ผืนผ้าที่เป็นเครื่องหมาย

လၢမ်ႇ

ผืนผ้าที่เป็นเครื่องหมาย

drapeau

ผืนผ้าที่เป็นเครื่องหมาย

bendera

ผืนผ้าที่เป็นเครื่องหมาย

Flagge

ผืนผ้าที่เป็นเครื่องหมาย

ທຸງ

ผืนผ้าที่เป็นเครื่องหมาย

ທົງ

ผืนผ้าที่เป็นเครื่องหมาย

flag

ผืนผ้าที่เป็นเครื่องหมาย

bendera

ผืนผ้าที่เป็นเครื่องหมาย

flago

ผืนผ้าที่เป็นเครื่องหมาย

เกตุ

อรรถาภิธาน:ธง

ตุง

อรรถาภิธาน:ธง

ทิว

อรรถาภิธาน:ธง

เทียว

อรรถาภิธาน:ธง

ธง

อรรถาภิธาน:ธง

ธชะ

อรรถาภิธาน:ธง

ธวัช

อรรถาภิธาน:ธง

ธัช

อรรถาภิธาน:ธง

ธุช

อรรถาภิธาน:ธง

บรรดาก

อรรถาภิธาน:ธง

ประดาก

อรรถาภิธาน:ธง

/tʰoŋ˧/^((สัมผัส))

ผืนผ้ารูปสี่เหลี่ยมหรือสามเหลี่ยม โดยมากเป็นสีและบางอย่างมีลวดลายเป็นรูปต่าง ๆ ที่ทำด้วยกระดาษและสิ่งอื่น ๆ ก็มี สำหรับใช้เป็นเครื่องหมาย อาณัติสัญญาณ หรือเครื่องตกแต่ง

ข้อความที่อธิบายนำไว้เป็นตัวอย่าง, ประเด็นหลัก

คันเบ็ดที่ปักประจำล่อปลา


ธง

คำวิสามานยนาม

/tʰoŋ˧/^((สัมผัส))

ชื่อดาวหมู่หนึ่ง

โน่นดาวธงตรงหน้าอาชาไนย


ธง

/tʰoŋ˧/^((สัมผัส))

ปักคันเบ็ดประจำเพื่อล่อปลา


ธงก์

ยืมมาจากบาลี ธงฺก

/tʰoŋ˧/^((สัมผัส))


ใบไม้

blad

ส่วนของพืชที่ติดอยู่กับกิ่งหรือลำต้น

မႂ်မႆႉ

ส่วนของพืชที่ติดอยู่กับกิ่งหรือลำต้น

blêd

ฟรีเชียตะวันตก

ส่วนของพืชที่ติดอยู่กับกิ่งหรือลำต้น

ໃບໄມ້

ส่วนของพืชที่ติดอยู่กับกิ่งหรือลำต้น

hoja

ส่วนของพืชที่ติดอยู่กับกิ่งหรือลำต้น

leaf

ส่วนของพืชที่ติดอยู่กับกิ่งหรือลำต้น

ส่วนของพืชที่ติดอยู่กับกิ่งหรือลำต้น โดยมากมีลักษณะเป็นแผ่นแบน ๆ รูปร่างต่าง ๆ กัน มีก้านใบหรือไม่มีก็ได้ มักมีสีเขียว

สลิด, ชื่อปลาน้ำจืด

ชื่อพยาธิทางเดินอาหารในอันดับ Digenea มีหลายสกุลและหลายวงศ์ ลำตัวแบนคล้ายใบไม้ เป็นพยาธิที่ทำอันตรายต่อระบบทางเดินอาหารของมนุษย์และสัตว์ โดยเฉพาะตับ ถุงน้ำดีและท่อน้ำดี มีหลายชนิด


อุ้ง

ร่วมเชื้อสายกับไทใหญ่ ဢူင်ႈ (อู้ง)

/ʔuŋ˥˩/^((สัมผัส))

ส่วนกลางของฝ่ามือหรือฝ่าเท้า


โหนกแก้ม

ส่วนของแก้มตรงที่มีกระดูกนูนออกมา


โหนก

/noːk̚˨˩/^((สัมผัส))

นูนยื่นออกมา

หน้าผากโหนก


นูน

สูงขึ้นจากระดับพื้นเดิม

หนังสือตัวนูน

ลวดลายนูน

มีเส้นรูปนอกหรือพื้นราบโค้งออกไป


นูน

ยืมโดยเรียนรู้จากอาหรับ نُون (นูน)

อักษรอาหรับ ن (น)


สูง

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *suːŋᴬ¹; เทียบจีนยุคกลาง嵩 (MC sjuwng) หรือ 崧 (MC sjuwng); ร่วมเชื้อสายกับลาว ສູງ (สูง), คำเมือง ᩈᩪᨦ (สูง), ไทลื้อ ᦉᦳᧂ (สุง), ไทดำ ꪎꪴꪉ (สุง), ไทใหญ่ သုင် (สุง), ไทใต้คง ᥔᥧᥒᥴ (สู๋ง), อ่ายตน ꩬုင် (สุง์), พ่าเก ꩬုင် (สุง์), อาหม 𑜏𑜤𑜂𑜫 (สุง์)

ᩈᩪᨦ

เหนือระดับปรกติ

သုင်

เหนือระดับปรกติ

ສູງ

เหนือระดับปรกติ

high

เหนือระดับปรกติ

/suːŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

มีระยะที่วัดตรงขึ้นไปตามแนวตั้งฉากกับพื้น

ต้นไม้สูง

ภูเขาสูง

เหนือระดับปรกติ

อุณหภูมิสูง

ไข้สูง

ความสามารถสูง

เสียงสูง

ระดับเหนือเสียงกลาง

อักษรสูง

ตรงข้ามกับ ต่ำ

จิตใจสูง

คุณภาพสูง


ระดับ

ยืมมาจากเขมร រដាប់ (รฎาบ̍)

ลักษณะของพื้นผิวตามแนวนอนระหว่างจุด 2 จุดที่มีความสูงเสมอกัน โดยปรกติใช้ระดับน้ำทะเลเป็นมาตรฐานในการวัด

เรียกเครื่องวัดความเสมอของพื้นผิวว่า เครื่องวัดระดับ


ระดับ

ยืมมาจากเขมร រដាប់ (รฎาบ̍)


เครื่องวัดระดับ

เครื่องวัดความเสมอของพื้นผิว


เส้น

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *selꟲ; เทียบจีนยุคกลาง線 (MC sjenH); ร่วมเชื้อสายกับลาว ເສັ້ນ (เสั้น), ไทลื้อ ᦉᦲᧃᧉ (สี้น), ไทใหญ่ သဵၼ်ႈ (เส้น), แสก แซ̂น, ไทใต้คง ᥔᥥᥢᥲ (เส้น), จ้วง sienq

การแบ่งพยางค์
{ไม่ตามอักขรวิธี; เสียงสระสั้น}

สิ่งที่มีลักษณะเป็นสาย แถว แนว ที่ไม่จำกัดความยาว

เส้นผม

เส้นขน

เส้นโลหิต

เส้นเลือด เส้นเอ็น และเส้นประสาท

ฉีดเข้าเส้น

เส้นพลิก

นอนทับเส้น

รอยที่ปรากฏเป็นทางบนพื้นเป็นแนว

เส้นขอบฟ้า

ชื่อมาตราวัด โดย 1 เส้นเท่ากับ 20 วา

สิ่งซึ่งมีแต่ความยาว ไม่มีความกว้างและความหนา

โดยปริยายหมายถึงอิทธิพลของผู้มีอำนาจ หรือ ผู้ช่วยเหลือที่อำนวยประโยชน์ให้ได้


เส้น

เรียกสิ่งที่เป็นสาย แถว แนว


โค้ง

ยืมมาจากมอญ-เขมรดั้งเดิม *koŋ (“โค้ง; งอ”); ร่วมเชื้อสายกับ ไทย ก่ง, ก้งโค้ง, โกง, โก่ง, โก้งโค้ง, ลาว ໂຄ້ງ (โค้ง) , จ้วง goengq (ก่ง-โค้ง อ้อม), จ้วงแบบจั่วเจียง koengq (ค่ง-โค้ง คด งอ)

/kʰoːŋ˦˥/^((สัมผัส))

น้อมลง, ทำให้น้อมลง

โค้งคำนับ

โค้งตัว


โค้ง

/kʰoːŋ˦˥/^((สัมผัส))

ลักษณะของเส้นหรือสิ่งที่มีรูปอย่างส่วนหนึ่งของวงกลม

ทางโค้ง


น้อม

เป็นไปได้ว่าเกี่ยวข้องกับ โน้ม; เทียบลาว ນ້ອມ (น้อม), คำเมือง ᨶᩬ᩶ᨾ (นอ้ม), เขิน ᨶᩬ᩶ᨾ (นอ้ม), ไทลื้อ ᦓᦸᧄᧉ (น้อ̂ม), จ้วง nomx (“น้อม”)

/nɔːm˦˥/^((สัมผัส))

น้อมลาภมาเพื่อตน

กิ่งไม้น้อมลง

โอนลงเป็นการแสดงความเคารพ

น้อมกาย

น้อมใจ

น้อมใจเชื่อ


คำนับ

ทำความเคารพ, ทำความเคารพโดยก้มศีรษะให้

บมิให้เห็นรูเห็นช่อง ที่ล่องลับคำนับนิแล้ว


คำนับ

คำที่ต้องนับถือ, หลักฐาน

ธก็ให้โกษาธิบดีลำดับคำนับนี้ไว้


วงกลม

(รูป~) รูปวงที่กลม รอบมีรัศมีจากจุดศูนย์กลางไปถึงขอบมีขนาดเท่ากันหมด, รูปที่เกิดจากเซตของจุดบนระนาบเซตหนึ่งที่อยู่ห่างจากจุดศูนย์กลางเป็นระยะเท่ากัน


รัศมี

ยืมมาจากสันสกฤต रश्मि (รศฺมิ); เทียบบาลี รํสิ

แสงสว่างที่พวยพุ่งออกจากจุดกลาง, แสงสว่าง

เส้นที่ลากจากจุดศูนย์กลางของวงกลมไปถึงเส้นรอบวง


จุดรวม

จุดกลางซึ่งเป็นที่รวมของคน สิ่งของ หรือความรู้สึกนึกคิด เป็นต้น


เซต

ยืมมาจากอังกฤษ set

การแบ่งพยางค์
{เสียงสระสั้น}

กลุ่มหรือหมู่ของสิ่งต่าง ๆ โดยมีเงื่อนไขที่แน่นอนว่า สิ่งใดอยู่ในกลุ่มหรือสิ่งใดมิได้อยู่ในกลุ่มนั้น ๆ

เข้าเซตกัน


เซต

ยืมมาจากอังกฤษ set

การแบ่งพยางค์
{เสียงสระสั้น}

ใช้เรียกคนหรือของที่เข้ากลุ่มหรือเข้าชุดกัน

ตัวหนังสือเซตเดียวกัน

ตัวเลข 2 เซต

ใช้เรียกการแข่งขันหรือการเล่นที่จบลงด้วยการแพ้ชนะกันครั้งหนึ่ง ๆ

เขาเล่นเทนนิสชนะคู่แข่ง 2 ต่อ 1 เซต


เซต

ยืมมาจากอังกฤษ set

การแบ่งพยางค์
{เสียงสระสั้น}

เซตตัวนักกีฬาลงในตำแหน่งต่าง ๆ

เข้าที่, อยู่ตัว

ปูนเซตตัว


จุด

ร่วมเชื้อสายกับไทย จุด, อีสาน จูด, คำเมือง ᨧᩪᨯ (จูด), เขิน ᨧᩪᨯ (จูด), ไทลื้อ ᦈᦳᧆᧈ (จุ่ด), ไทใหญ่ ၸုတ်ႇ (จุ่ต)

/t͡ɕut̚˨˩/^((สัมผัส))

จุดไฟ

จุดบุหรี่


จุด

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน จุด, ลาว ຈຸດ (จุด), เขิน ᨧᩩᨯ (จุด)

/t͡ɕut̚˨˩/^((สัมผัส))

รอยหรือแต้มที่มีลักษณะกลม ๆ ปรากฏที่ผิวพื้น

เครื่องหมายวรรคตอนรูปดังนี้ . เรียกเต็มว่า มหัพภาค

ขีด, ระดับ, ขั้น

จุดเดือด

จุดเยือกแข็ง

จุดหมาย

จุดประสงค์

ประเด็นสำคัญของเรื่องที่พูดหรือถกเถียงกัน เป็นต้น (มักใช้ในเชิงปฏิเสธ)

พูดไม่ถูกจุด

ตอบไม่ตรงจุด


จุด

/t͡ɕut̚˨˩/^((สัมผัส))

ทำเครื่องหมายเป็นรอยหรือแต้มที่มีลักษณะกลม ๆ ปรากฏที่ผิวพื้น

เอาปลายดินสอจุดไว้


ระนาบ

แผลงมาจาก ราบ; เป็นศัพท์บัญญัติสำนักงานราชบัณฑิตยสภาของ plane

ที่แบนเรียบ (ใช้แก่ผิว)


ระนาบ

พื้นที่ที่แบนเรียบ

เซตของบรรดาจุดที่เรียงต่อเนื่องกันเป็นพื้นราบสม่ำเสมอ


อก

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ʔɤkᴰ, จากจีนเก่า臆 (OC *qɯɡ); ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩋᩫ᩠ᨠ (อ็ก), อีสาน เอิก, ลาว ອົກ (อ็ก) หรือ ເອິກ (เอิก), ไทใหญ่ ဢူၵ်း (อู๊ก) หรือ ဢိုၵ်း (อึ๊ก), อาหม 𑜒𑜤𑜀𑜫 (อุก์, “เต้านม”), จ้วง aek; เทียบเบดั้งเดิม *ʔukᴰ¹

/ʔok̚˨˩/^((สัมผัส))

ส่วนของร่างกายด้านหน้าอยู่ระหว่างคอกับท้อง

อกกรม

อกเขาอกเรา


เลื่อยอก

เลื่อยที่มีไม้ยันกลาง


อกกรม

มักใช้เข้าคู่กับคำ หน้าชื่น เป็น หน้าชื่นอกกรม หรือ หน้าชื่นอกตรม

มีความระทมใจ


อกไก่

อกคนที่มีลักษณะนูนยื่นออกมาอย่างอกของไก่

ชื่อลวดบัวแบบหนึ่ง มีลักษณะนูนเป็นสันขึ้นอย่างอกของไก่

ไม้เครื่องบนที่พาดเบื้องบนเป็นสันหลังคาเหนือใบดั้ง


อกคราก

[ʔok̚˩.kʰräːk̚˥˩]

คำที่กล่าวเปล่งออกมาหมายความว่า หนักเหลือเกิน, เดือดร้อนเหลือเกิน


อกจะแตก

[ʔok̚˩.t͡ɕä˩.tɛːk̚˨˩ ~ ʔok̚˩.t͡ɕä˧.tɛːk̚˨˩]

คำพูดที่เปล่งออกมาเมื่อตกใจเป็นต้น (ใช้แก่ผู้หญิง)

อุ๊ย! อกจะแตก


อกตั้ง

เต็มที่, เต็มแรง

วิ่งอกตั้ง

เดินอกตั้ง

อาการที่นั่งหรือยืนตัวตรง

นั่งอกตั้ง

ยืนอกตั้ง


อกเต่า

สิ่งที่มีลักษณะแบนแฟบอย่างอกของเต่า


อกแตก

[ʔok̚˩.tɛːk̚˨˩]

ลักษณะของเมืองหรือวัดเป็นต้นซึ่งมีลำน้ำหรือทางผ่ากลางเรียกว่า เมืองอกแตก วัดอกแตก

อาการของคนที่เก็บความรู้สึกอัดอั้นตันใจไว้จนทนไม่ไหว


อกแตก

[ʔok̚˩.tɛːk̚˨˩]

อุ๊ย! อกแตก


อกทะเล

คำวิสามานยนาม

ชื่อเพลงไทย อัตรา 2 ชั้น และอัตรา 3 ชั้น หน้าทับสองไม้

ชื่อเพลงไทยประเภทเพลงเถา


อกผายไหล่ผึ่ง

สง่า, องอาจ, ผึ่งผาย


อกเมือง

ส่วนสำคัญของเมือง


อกรวบ

อาการของคนที่วิ่งจนเหนื่อยหอบแทบจะหมดเรี่ยวแรง

วิ่งจนอกรวบ


อกโรย

อาการของคนที่มีลักษณะผอมจนเห็นกระดูกอก


อกเลา

ไม้ที่เป็นสันทาบอยู่ที่บานประตูหรือหน้าต่างแบบโบราณ เพื่อบังช่องที่บานประตูหรือหน้าต่างทั้ง 2 บานประกับกัน


อกเลื่อย

ไม้อันกลางที่ยันเลื่อยให้ตึง


อกว่าว

ไม้ที่เป็นแกนกลางของตัวว่าว


อกสั่นขวัญแขวน

การอกสั่นขวัญแขวน (abstract-noun)

ตกใจสุดขีด, ตกใจกลัวอย่างยิ่ง


อกสั่นขวัญหนี

อก + สั่น + ขวัญหนี

การอกสั่นขวัญหนี (abstract-noun)

อก-สั่น-ขฺวัน-หฺนี

/ʔok̚˨˩.san˨˩.kʰwan˩˩˦.niː˩˩˦/^((สัมผัส))

ตกใจสุดขีด, ตกใจกลัวอย่างยิ่ง


อกสั่นขวัญหาย

การอกสั่นขวัญหาย (abstract-noun)

ตกใจสุดขีด, ตกใจกลัวอย่างยิ่ง


อกสามศอก

อก + สาม + ศอก

/ʔok̚˨˩.saːm˩˩˦.sɔːk̚˨˩/^((สัมผัส))

มีร่างกายกำยำล่ำสัน, แข็งแรง (ใช้แก่ผู้ชาย)


อกอีปุกแตก

[ʔok̚˩.ʔiː˧.puk̚˩.tɛːk̚˨˩]


อกอีแป้นแตก

[ʔok̚˩.ʔiː˧.pɛ̃n˥˩.tɛːk̚˨˩]


ท้อง

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *dwuːŋꟲ; ร่วมเชื้อสายกับอีสาน ท้อง, ลาว ທ້ອງ (ท้อง), คำเมือง ᨴᩬ᩶ᨦ (ทอ้ง), ไทลื้อ ᦑᦸᧂᧉ (ท้อ̂ง), ไทดำ ꪕ꫁ꪮꪉ (ตฺ้อง), ไทใหญ่ တွင်ႉ (ต๎อ̂ง), จ้วง dungx, จ้วงแบบจั่วเจียง tongx

/tʰɔːŋ˦˥/^((สัมผัส))

ส่วนของร่างกายด้านหน้า ตั้งแต่ลิ้นปี่จนถึงบริเวณต้นขา มีสะดืออยู่ตรงกลาง มีกระเพาะและไส้พุงอยู่ภายใน

น้องร่วมท้อง

พื้นที่หรือบริเวณที่กว้างใหญ่

ท้องน้ำ

ท้องฟ้า

ท้องทุ่ง

ท้องไร่

ท้องนา

ท้องถนน

ส่วนที่มีลักษณะโค้ง

ท้องแขน

ท้องน่อง

ท้องเรือ

ท้องร่อง


ท้อง

swier

ฟรีเชียตะวันตก

/tʰɔːŋ˦˥/^((สัมผัส))

มีลูกอยู่ในท้อง, ตั้งครรภ์


ลูกอก

ลูกหญิงคนที่ 6


ลูกลก

ลูกชายคนที่ 6


พาน

ยืมมาจากจีนเก่า盤 (OC *baːn, “ถาด”); ร่วมเชื้อสายกับลาว ພານ (พาน), ไทดำ ꪝꪱꪙ (ปฺาน) หรือ ꪟꪱꪙ (พาน), พม่า ဗန်း (พน์:, “ถาด”), ไทใหญ่ ပၢၼ်ႉ (ป๎าน, “ถาด”), และอาจรวมไปถึงเขมร ពាន (พาน) (Pou and Jenner, 1980-1981)

ภาชนะมีเชิงประเภทหนึ่ง มีหลายชนิด บางชนิดมีรูปทรงคล้ายจาน บางชนิดมีรูปทรงคล้ายขัน เชิงมีรูปร่างต่าง ๆ กัน ใช้สำหรับใส่สิ่งของมีดอกไม้ธูปเทียน เป็นต้น


พาน

ตอน, บั้น (ใช้แก่สิ่งของบางชนิด)

พานท้ายปืน

พานท้ายเรือ


พาน

ฐานของนมหรือเต้านมเกิดเป็นไตแข็งขึ้นเริ่มอาการแห่งความเป็นหนุ่มสาว

นมขึ้นพาน

นมแตกพาน


พาน

คำกริยาวิเศษณ์

พานจะเป็นลม

พานจะตาย

พานจะโกรธ

พี่ก็พานแก่ชราหูตามัว


พาน

ไม่ได้พบพานเสียนาน

ขวาง, กีดขวาง, ขึงขวาง

เอาเชือกมาพานไว้ เมื่อคนมาปะทะก็จะล้มลง

พานคนข้างหลังไว้

เอาไม้กวาดพานหยากไย่


พาน

คำวิสามานยนาม

ชื่ออำเภอหนึ่งในจังหวัดเชียงราย


ระ

/raʔ˦˥/^((สัมผัส))

กระทบเรียดไป

เอาไม้ระรั้วสังกะสี


เรียด

ทอยกระเบื้องเรียดน้ำ

กระดานใบแล่นเรียดผิวน้ำ

เก็บค่าดูเรียดแม้แต่เด็กเล็ก ๆ


เรียด

เครื่องมือสำหรับชักหวายให้เป็นเส้นกลมขนาดต่าง ๆ ทำด้วยแผ่นโลหะเจาะรูตามขนาดที่ต้องการ


สำเภา

เทียบพม่า သင်္ဘော (สง์ฺเภา), ลาว ສຳເພົາ (สำเพ็า) หรือ ສະເພົາ (สะเพ็า), เขมร សំពៅ (สํเพา)

ชื่อเรือเดินทะเลชนิดหนึ่งแบบจีน แล่นด้วยใบ

ชื่อไม้ต้นขนาดกลางชนิด Chaetocarpus castanocarpus ในวงศ์ Euphorbiaceae ขึ้นตามป่าดิบทั่วไป ผลมีหนามละเอียดโดยรอบ

อวัยวะเพศชาย


เรือ

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *rɯəᴬ⁴, จากไทดั้งเดิม *C̬.rwɯəᴬ; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩁᩮᩬᩥᩋ (เรอิอ), อีสาน เฮือ, ลาว ເຮືອ (เฮือ), ไทลื้อ ᦵᦣᦲ (เฮี), ไทดำ ꪹꪭ (เฮ), ไทใหญ่ ႁိူဝ်း (เหิ๊ว), ไทใต้คง ᥞᥫᥰ (เห๊อ̂), พ่าเก ꩭိုဝ် (หึว์), อาหม 𑜍𑜢𑜤𑜈𑜫 (รึว์), จ้วง ruz, จ้วงแบบหนง lowz, จ้วงแบบจั่วเจียง lwez (เลือ), แสก หรัว หรือ รั๋ว; เทียบเบดั้งเดิม *zuaᴬ², ไหลดั้งเดิม *Cuɾaː

ႁိူဝ်း

ยานพาหนะที่ใช้สัญจรไปมาในน้ำ

bateau

ยานพาหนะที่ใช้สัญจรไปมาในน้ำ

navire

ยานพาหนะที่ใช้สัญจรไปมาในน้ำ

Boot

ยานพาหนะที่ใช้สัญจรไปมาในน้ำ

Schiff

ยานพาหนะที่ใช้สัญจรไปมาในน้ำ

ເຮືອ

ยานพาหนะที่ใช้สัญจรไปมาในน้ำ

boat

ยานพาหนะที่ใช้สัญจรไปมาในน้ำ

ship

ยานพาหนะที่ใช้สัญจรไปมาในน้ำ

/rɯa̯˧/^((สัมผัส))

ยานพาหนะที่ใช้สัญจรไปมาในน้ำ มักทำด้วยวิธีขุดไม้ทั้งต้นหรือนำกระดาน สังกะสี เหล็ก เป็นต้น มาประกอบกันเข้า

ตัวหมากรุกที่เดินตาตรงได้ตลอด

เครื่องเล่นอย่างหนึ่ง เอาไม้ไผ่มาเหลาแบน ๆ ดัดให้หัวงอน ใช้พุ่งแข่งกัน

ยศทหารเรือหรือทหารอากาศชั้นสัญญาบัตรขั้นต้น ต่ำกว่าชั้นนาวาหรือนาวาอากาศ

เรือตรี

เรืออากาศเอก

อวัยวะเพศชาย


ลิง

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *liːŋᴬ; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩃᩥ᩠ᨦ (ลิง), เขิน ᩃᩥ᩠ᨦ (ลิง), ลาว ລີງ (ลีง), ไทลื้อ ᦟᦲᧂ (ลีง), ไทดำ ꪩꪲꪉ (ลิง), ไทขาว ꪩꪲꪉ, ไทใหญ่ လိင်း (ลิ๊ง), ไทใต้คง ᥘᥤᥒᥰ (ลี๊ง), คำตี้ လိင်း, พ่าเก လိင် (ลิง์), อาหม 𑜎𑜢𑜂𑜫 (ลิง์), ปู้อี lingz, จ้วง lingz, แสก ลิ๊ง

กบิล

อรรถาภิธาน:ลิง

กบินทร์

อรรถาภิธาน:ลิง

กบี่

อรรถาภิธาน:ลิง

กเบนทร์

อรรถาภิธาน:ลิง

กปิ

อรรถาภิธาน:ลิง

กระบี่

อรรถาภิธาน:ลิง

จ๋อ

อรรถาภิธาน:ลิง

ชรโมล

อรรถาภิธาน:ลิง

ปลวังค

อรรถาภิธาน:ลิง

พลีมุข

อรรถาภิธาน:ลิง

พานร

อรรถาภิธาน:ลิง

พานรินทร์

อรรถาภิธาน:ลิง

พานเรศ

อรรถาภิธาน:ลิง

มักฏะ

อรรถาภิธาน:ลิง

ลิง

อรรถาภิธาน:ลิง

วอก

อรรถาภิธาน:ลิง

วานร

อรรถาภิธาน:ลิง

วานรินทร์

อรรถาภิธาน:ลิง

สวา

อรรถาภิธาน:ลิง

ชื่อสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมหลายชนิดในอันดับ Primates ลักษณะคล้ายคน แขนขายาว ตีนหน้าและตีนหลังใช้จับเกาะได้ มีทั้งชนิดที่มีหางและชนิดที่ไม่มีหาง

นางเกล็ด, ชื่อปลาน้ำจืดชนิด Thynnichthys thynnoides ในวงศ์ Cyprinidae ลำตัวเพรียวแบนข้างเล็กน้อย ปากเล็กอยู่ปลายสุดของหัว ไม่มีหนวด เกล็ดเล็ก เฉพาะบนเส้นข้างตัวมี 58-65 เกล็ด พื้นลำตัวสีเงินเป็นประกาย พบทั่วไปแต่มีชุกชุมในเขตภาคกลางของประเทศไทย ขนาดยาวได้ถึง 25 เซนติเมตร


ลิง

อาการที่แสดงกิริยาซุกซนอยู่ไม่สุข

เด็กคนนี้ลิงเหลือเกิน


ลิง

ยืมมาจากอังกฤษ lingerie


แหวน

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *ʰwɛːnᴬ¹ (“แหวน; กำไล”); ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩉ᩠ᩅᩯᩁ (แหวร), ลาว ແຫວນ (แหวน), ไทลื้อ ᦶᦛᧃ (แหวน), ไทดำ ꪵꪪꪙ (แหวน), ไทใหญ่ ဝႅၼ် (แวน), ไทใต้คง ᥝᥦᥢᥴ (แว๋น), อาหม 𑜈𑜢𑜐𑜫 (บิญ์); เทียบจีนยุคกลาง環 (MC hwaen)

ᩉ᩠ᩅᩯᩁ

เครื่องประดับสำหรับสวมนิ้วทำด้วยเงินหรือทอง เป็นต้น

/wɛːn˩˩˦/^((สัมผัส))


วงแหวน

/woŋ˧.wɛːn˩˩˦/^((สัมผัส))

โลหะหรือแผ่นหนังเป็นต้นที่ทำเป็นรูปแหวนสำหรับรองอย่างที่หัวสลักเกลียวหรือที่เพลา เพื่อกันสึกหรอหรือเพื่อให้กระชับแน่น, มักเรียกว่า แหวน

โดยปริยายใช้เรียกสิ่งอื่นที่มีลักษณะคล้ายคลึงเช่นนั้น

ถนนวงแหวน

พื้นที่วงแหวน


อ่าง

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *ʔaːŋᴮ¹, จากไทดั้งเดิม *ʔaːŋᴮ, จากจีนยุคกลาง盎 (MC 'angX|'angH); ร่วมเชื้อสายกับอีสาน อ่าง, ลาว ອ່າງ (อ่าง), คำเมือง ᩋ᩵ᩣ᩠ᨦ (อ่าง), เขิน ᩋ᩵ᩣ᩠ᨦ (อ่าง), ไทลื้อ ᦀᦱᧂᧈ (อ่าง), ไทดำ ꪮ꪿ꪱꪉ (อ่าง), ไทขาว ꪮꪱꪉꫀ, ไทใหญ่ ဢၢင်ႇ (อ่าง), ไทใต้คง ᥟᥣᥒᥱ (อ่าง), อาหม 𑜒𑜂𑜫 (อง์), จ้วงแบบจั่วเจียง angq, จ้วง angq

/ʔaːŋ˨˩/^((สัมผัส))

ภาชนะสำหรับใส่น้ำ เป็นต้น มักมีลักษณะกลม ปากผายก้นตื้น

สิ่งที่มีลักษณะคล้ายคลึงเช่นนั้น

อ่างอาบน้ำ


อ่าง

คำกริยาวิเศษณ์

/ʔaːŋ˨˩/^((สัมผัส))

อาการที่พูดไม่ใคร่ออกทันใจ คือกว่าจะพูดได้แต่ละคำต้องย้ำเป็นอ่าง


หัก

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *t.rakᴰ; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩉᩢ᩠ᨠ (หัก), ลาว ຫັກ (หัก), ไทลื้อ ᦠᧅ (หัก), ไทดำ ꪬꪰꪀ (หัก), ไทใหญ่ ႁၵ်း (หั๊ก), อาหม 𑜍𑜀𑜫 (รก์), จ้วง raek, แสก รั๊ก , จ้วงแบบจั่วเจียง daek (ตัก)

พับงอ, พับงอหรือทำให้พับให้งอเพื่อให้ขาดหรือหลุดออกจากกัน

เอาออกจากจำนวนที่มีอยู่

หักจำนวนเงิน

ถูกตีอย่างแรงจนงงม่อยไป (ใช้กับไก่)

เลี้ยวอย่างกะทันหัน

หักหัวเรือ

หักพวงมาลัย

เรียกแต้มลูกเต๋า 3 ลูก ที่ขึ้นแต้ม 1 2 3 ตามลำดับ ถือว่าเป็นแต้มเลวที่สุด


ตุกติก

มีชั้นเชิง, มีเล่ห์เหลี่ยมไม่ตรงไปตรงมา


อึ

เลียนเสียงธรรมชาติ จากเสียงของการเบ่งอุจจาระ

/ʔɯʔ˨˩/^((สัมผัส))

ถ่ายอุจจาระ (มักใช้กับเด็ก)


อึ

กรีษ

อรรถาภิธาน:ขี้

กรีส

อรรถาภิธาน:ขี้

กับระเบิด

อรรถาภิธาน:ขี้

ของเสีย

อรรถาภิธาน:ขี้

ขี้

อรรถาภิธาน:ขี้

คูถ

อรรถาภิธาน:ขี้

ทอง

อรรถาภิธาน:ขี้

ทองก้อน

อรรถาภิธาน:ขี้

ทองคำ

อรรถาภิธาน:ขี้

บอมบ์

อรรถาภิธาน:ขี้

บังคน

อรรถาภิธาน:ขี้

บังคนหนัก

อรรถาภิธาน:ขี้

พรรดึก

อรรถาภิธาน:ขี้

มลโค

อรรถาภิธาน:ขี้

มีฬห

อรรถาภิธาน:ขี้

มูล

อรรถาภิธาน:ขี้

มูลโค

อรรถาภิธาน:ขี้

วัจ

อรรถาภิธาน:ขี้

วัจจะ

อรรถาภิธาน:ขี้

หนัก

อรรถาภิธาน:ขี้

อาจม

อรรถาภิธาน:ขี้

อึ

อรรถาภิธาน:ขี้

อึ๊

อรรถาภิธาน:ขี้

อุจจาร

อรรถาภิธาน:ขี้

อุจจาระ

อรรถาภิธาน:ขี้

อุนจิ

อรรถาภิธาน:ขี้

/ʔɯʔ˨˩/^((สัมผัส))

ขี้, อุจจาระ


คึกคัก

/kʰɯk̚˦˥.kʰak̚˦˥/^((สัมผัส))

แข็งแรง, กระปรี้กระเปร่า, มีชีวิตชีวา

ดูท่าทางคึกคัก

ลักษณะที่มีผู้คนพลุกพล่านเข้า ๆ ออก ๆ มากกว่าปรกติ

บ้านนี้มีผู้คนคึกคัก


มีชีวิตชีวา

มี + ชีวิตชีวา

ความมีชีวิตชีวา (noun-from-adj)

มี-ชี-วิด-ชี-วา

/miː˧.t͡ɕʰiː˧.wit̚˦˥.t͡ɕʰiː˧.waː˧/^((สัมผัส))

มีความสดชื่นคึกคัก


สดชื่น

/sot̚˨˩.t͡ɕʰɯːn˥˩/^((สัมผัส))

ใหม่และบริสุทธิ์ทำให้เบิกบานใจและกระปรี้กระเปร่าขึ้น

หน้าตาสดชื่น

อากาศสดชื่น

ดอกไม้บานสดชื่น

จิตใจสดชื่น

ผิวพรรณสดชื่น


ชื่น

ร่วมเชื้อสายกับลาว ຊື່ນ (ซื่น), คำเมือง ᨩᩨ᩠᩵ᨶ (ชื่น), เขิน ᨩᩨ᩠᩵ᨶ (ชื่น), ไทลื้อ ᦋᦹᧃᧈ (ชื่น), ไทใหญ่ ၸိုၼ်ႈ (จึ้น)

/t͡ɕʰɯːn˥˩/^((สัมผัส))

หน้าค่อยชื่นขึ้น


ชื่น

/t͡ɕʰɯːn˥˩/^((สัมผัส))

เบิกบาน, ยินดี

ชื่นใจ

ชื่นตา


ชื่น

/t͡ɕʰɯːn˥˩/^((สัมผัส))

อ้ายชื่น, ชื่อมดหลายชนิดในวงศ์ Formicidae ตัวสีดำ ขนาดไล่เลี่ยกับมดแดง อาศัยเป็นกลุ่มอยู่ตามต้นไม้ เช่น ต้นส้ม มักจะเลี้ยงเพลี้ย ซึ่งอาจเป็นเพลี้ยแป้งหรือเพลี้ยหอย เมื่อถูกรบกวนมักรวมกลุ่มต่อยและกัด เช่น พวกที่อยู่ในสกุล Camponotus, Diacamma และ Polyrachis


เบิกบาน

/bɤːk̚˨˩.baːn˧/^((สัมผัส))

แช่มชื่น, สดใส


สดใส

ผ่องใส, ไม่ขุ่นมัว

หน้าตาสดใส

สีสันสดใส


ขุ่นมัว

ฝึกฝนจิตใจ มิให้ขุ่นมัว


แจ่มใส

/t͡ɕɛm˨˩.saj˩˩˦/^((สัมผัส))

ปลอดโปร่งไม่ขุ่นมัว, โปร่ง

อารมณ์แจ่มใส

อากาศแจ่มใส


ผ่องใส

/pʰɔŋ˨˩.saj˩˩˦/^((สัมผัส))

สุกใส, บริสุทธิ์

จิตใจผ่องใส

แจ่มใส, มีน้ำมีนวล

หน้าตาผ่องใส


สุกใส

แวววาว, แจ่มใส

ดวงตามีประกายสุกใส

คืนนี้ท้องฟ้ามีดาวสุกใส


สุกใส

ตัดมาจาก อีสุกอีใส

(โรค~, ไข้~) อีสุกอีใส


บริสุทธิ์

ยืมมาจากบาลี ปริสุทฺธิ หรือ ปาริสุทฺธิ; เทียบสันสกฤต परिशुद्ध (ปริศุทฺธ)

ၸႅတ်ႈ

ที่ยังไม่เคยร่วมประเวณี

แท้, ไม่มีอะไรเจือปน

ทองบริสุทธิ์

ปราศจากมลทิน, ปราศจากความผิด

เป็นผู้บริสุทธิ์

หมดจดไม่มีตำหนิ

เพชรบริสุทธิ์

เครื่องแก้วบริสุทธิ์

ที่ยังไม่เคยร่วมประเวณี

สาวบริสุทธิ์


บริสุทธิ์

แร่ชนิดหนึ่ง ในจำพวกนวโลหะ


มีน้ำมีนวล

มีสง่าราศี, มีผิวพรรณผ่องใส


สง่าราศี

สะ-หฺง่า-รา-สี

/sa˨˩.ŋaː˨˩.raː˧.siː˩˩˦/^((สัมผัส))

มีท่าทางภูมิฐานผิวพรรณมีน้ำมีนวล


สง่าราศี

hearlikheid

ฟรีเชียตะวันตก

สะ-หฺง่า-รา-สี

/sa˨˩.ŋaː˨˩.raː˧.siː˩˩˦/^((สัมผัส))


นวล

ร่วมเชื้อสายกับ จ้วงแบบจั่วเจียง nuenh (น่วน-นวล อ่อน ไม่แข็ง)

สีขาวปนเหลืองเล็กน้อย

ผ่องเป็นยองใย, งามผุดผ่อง

ผิวนวล


นวล

ผงแป้งที่โรยบนก้อนแป้งเวลานวดหรือปั้นเพื่อไม่ให้ติดมือติดภาชนะเป็นต้น

ละอองสีขาวบนผิวผลไม้หรือใบไม้บางชนิดแสดงว่าแก่จัด

นวลมะม่วง

นวลแตง

นวลใบตอง


แช่มชื่น

/t͡ɕʰɛm˥˩.t͡ɕʰɯːn˥˩/^((สัมผัส))

มีสีหน้าแจ่มใสเบิกบาน


สีหน้า

/siː˩˩˦.naː˥˩/^((สัมผัส))

อารมณ์ที่ปรากฏทางหน้า

วันนี้สีหน้าเขาไม่ดีเลย

คงจะโกรธใครมา พอถูกดุก็ทำสีหน้าไม่พอใจ


อารมณ์

ยืมมาจากบาลี อารมฺมณ (“พื้นฐาน, สิ่งค้ำจุน, รากฐาน; เหตุ, ที่มา, ปัจจัย”); เทียบสันสกฤต आलम्बन (อาลมฺพน, “ฐาน, พื้นฐาน”)

អារម្មណ៍

สภาพความรู้สึก, ภาวะทางใจ

情緒

สภาพความรู้สึก, ภาวะทางใจ

情绪

สภาพความรู้สึก, ภาวะทางใจ

心情

สภาพความรู้สึก, ภาวะทางใจ

ᦩᦱᧄᦺᦈ

สภาพความรู้สึก, ภาวะทางใจ

ၸႂ်

สภาพความรู้สึก, ภาวะทางใจ

လိူတ်ႈလူမ်း

สภาพความรู้สึก, ภาวะทางใจ

humeur

สภาพความรู้สึก, ภาวะทางใจ

Stimmung

สภาพความรู้สึก, ภาวะทางใจ

ອາລົມ

สภาพความรู้สึก, ภาวะทางใจ

humor

สภาพความรู้สึก, ภาวะทางใจ

mood

สภาพความรู้สึก, ภาวะทางใจ

emotion

สภาพความรู้สึก, ภาวะทางใจ

मनोदशा

สภาพความรู้สึก, ภาวะทางใจ

สิ่งที่ยึดหน่วงจิตโดยผ่านทางตา หู จมูก ลิ้น กาย และใจ

รูปเป็นอารมณ์ของตา

เสียงเป็นอารมณ์ของหู

เครื่องยึดถือเป็นจริงเป็นจัง

เรื่องนี้อย่าเอามาเป็นอารมณ์เลย

ความรู้สึกทางใจที่เปลี่ยนแปลงไปตามสิ่งเร้า

อารมณ์รัก

อารมณ์โกรธ

อารมณ์ดี

อารมณ์ร้าย

ความรู้สึกซึ่งมักใช้ไปในทางกามารมณ์

อารมณ์เปลี่ยว

เกิดอารมณ์

อัธยาศัย, ปรกตินิสัย

อารมณ์ขัน

อารมณ์เยือกเย็น

อารมณ์ร้อน

อารมณ์ค้าง

ใส่อารมณ์


อารมณ์

มีอัธยาศัย, มีปรกตินิสัย

เขาเป็นคนอารมณ์เยือกเย็น

เขาเป็นคนอารมณ์ร้อน


ยินดี

ยิน (“รู้สึก, ชอบ”) + ดี

การยินดี (abstract-noun)
ความยินดี (abstract-noun)


ชอบใจ

การชอบใจ (abstract-noun)
ความชอบใจ (abstract-noun)

/t͡ɕʰɔːp̚˥˩.t͡ɕaj˧/^((สัมผัส))

ถูกใจ, ยินดี, พอใจ


ถูกใจ

การถูกใจ (abstract-noun)
ความถูกใจ (abstract-noun)

/tʰuːk̚˨˩.t͡ɕaj˧/^((สัมผัส))


ต้องใจ

การต้องใจ (abstract-noun)
ความต้องใจ (abstract-noun)

/tɔŋ˥˩.t͡ɕaj˧/^((สัมผัส))


ถูกอกถูกใจ

การถูกอกถูกใจ (abstract-noun)
ความถูกอกถูกใจ (abstract-noun)

ถูก-อก-ถูก-ไจ

/tʰuːk̚˨˩.ʔok̚˨˩.tʰuːk̚˨˩.t͡ɕaj˧/^((สัมผัส))


พอใจ

ภอใจ
การพอใจ (abstract-noun)
ความพอใจ (abstract-noun)

/pʰɔː˧.t͡ɕaj˧/^((สัมผัส))


พอใจ

คำกริยาวิเศษณ์

/pʰɔː˧.t͡ɕaj˧/^((สัมผัส))


ดีใจ

การดีใจ (abstract-noun)
ความดีใจ (abstract-noun)

ยินดี, ชอบใจ, พอใจ


อ้ายชื่น

/ʔaːj˥˩.t͡ɕʰɯːn˥˩/^((สัมผัส))

ชื่อมดหลายชนิดในวงศ์ Formicidae ตัวสีดำ ขนาดไล่เลี่ยกับมดแดง อาศัยเป็นกลุ่มอยู่ตามต้นไม้ เช่น ต้นส้ม มักจะเลี้ยงเพลี้ย ซึ่งอาจเป็นเพลี้ยแป้งหรือเพลี้ยหอย เมื่อถูกรบกวนมักรวมกลุ่มต่อยและกัด เช่น พวกที่อยู่ในสกุล Camponotus, Diacamma และ Polyrachis


ลุก

เคลื่อนขึ้นจากท่านั่งหรือท่านอน

ลุกจากเก้าอี้

ลุกจากที่นอน

ขนลุก

เคลื่อนออกจาก

ลุกแต่สุโขทัย

ไหม้โพลงขึ้น

ไฟลุก


เห็ด

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ʰrwetᴰ; ร่วมเชื้อสายกับลาว ເຫັດ (เหัด), คำเมือง ᩉᩮᩢ᩠ᨯ (เหัด), ไทใหญ่ ႁဵပ်း (เห๊ป) หรือ ႁႅပ်း (แห๊ป), จ้วง raet, จ้วงแบบจั่วเจียง vid; เทียบเบดั้งเดิม *hitᴰ²

ส่วนของเชื้อราหมวดหนึ่งที่ออกเป็นดอก แบ่งเป็น 2 พวก พวกหนึ่งไม่มีพิษ กินได้ เช่น เห็ดโคน เห็ดฟาง อีกพวกหนึ่งมีพิษ บางชนิดกินแล้วถึงตาย เช่น เห็ดระโงกหิน

เห็ดขนาดใหญ่ดอกหนึ่ง โผล่ขึ้นที่บริเวณสนามหญ้าหน้าบ้าน

อวัยวะเพศชายหรืออวัยวะเพศหญิง


โต๊ะ

ยืมมาจากหมิ่นใต้ 桌 (toh); ร่วมเชื้อสายกับลาว ໂຕະ (โตะ), เขมร តុ (ตุ)

ၽိူၼ်

เครื่องเรือนที่มีพื้นราบและมีขา

table

เครื่องเรือนที่มีพื้นราบและมีขา

Tisch

เครื่องเรือนที่มีพื้นราบและมีขา

ໂຕະ

เครื่องเรือนที่มีพื้นราบและมีขา

table

เครื่องเรือนที่มีพื้นราบและมีขา

/toʔ˦˥/^((สัมผัส))

สิ่งที่ทำด้วยไม้เป็นต้น พื้นราบ เป็นรูปต่าง ๆ มีขา สำหรับเป็นที่เขียนหนังสือ ตั้งเครื่องบูชา หรือวางสิ่งของต่าง ๆ เรียกชื่อต่าง ๆ ตามวัตถุที่ทำ รูปร่าง หรือวัตถุประสงค์ที่ใช้

โต๊ะหิน

โต๊ะมุก

โต๊ะกลม

โต๊ะสี่เหลี่ยม

โต๊ะเขียนหนังสือ

โต๊ะกินข้าว


โต๊ะ

/toʔ˦˥/^((สัมผัส))

ภาชนะมีเชิงสูงรูปคล้ายพาน มีพื้นตื้นสำหรับวางหรือใส่สิ่งของ มักทำด้วยโลหะ เช่น เงิน ทองคำ ทองเหลือง, โตก ก็ว่า


โต๊ะ

ยืมโดยกึ่งเรียนรู้จากมาเลเซีย tok (“ปู่, ตา”) หรือตัดมาจาก datuk (“ปู่, ตา”)

/toʔ˦˥/^((สัมผัส))

บัณฑิต, นักปราชญ์

ผู้รู้คัมภีร์อัลกุรอานซึ่งเป็นพระคัมภีร์ของศาสนาอิสลาม


เยอะ

คำกริยาวิเศษณ์

/jɤʔ˦˥/^((สัมผัส))

มากเหลือหลาย, ถมไป


เยอะ

/jɤʔ˦˥/^((สัมผัส))

เรียกแผลที่หนองไหลเปรอะเลอะ


หิว

ร่วมเชื้อสายกับลาว ຫິວ (หิว)

การหิว (abstract-noun)
ความหิว (abstract-noun)

อยากกิน, อยากดื่ม

โดยปริยายหมายถึงอาการคล้ายคลึงเช่นนั้น

หิวเงิน


เร็ว

快

ไว (คำคุณศัพท์)

snel

ไว (คำคุณศัพท์)

ၽႂ်း

ไว (คำคุณศัพท์)

ໄວ

ไว (คำคุณศัพท์)

fast

ไว (คำคุณศัพท์)

quick

ไว (คำคุณศัพท์)

ม้าเร็ว

ม้าตัวที่วิ่งเร็ว


เร็ว

คำกริยาวิเศษณ์

ᩅᩮᩥ᩠ᨿ

ไว (คำกริยาวิเศษณ์)

快

ไว (คำกริยาวิเศษณ์)

snel

ไว (คำกริยาวิเศษณ์)

vlug

ไว (คำกริยาวิเศษณ์)

spoedig

ไว (คำกริยาวิเศษณ์)

ၽႂ်း

ไว (คำกริยาวิเศษณ์)

gau

ฟรีเชียตะวันตก

ไว (คำกริยาวิเศษณ์)

fluch

ฟรีเชียตะวันตก

ไว (คำกริยาวิเศษณ์)

hurd

ฟรีเชียตะวันตก

ไว (คำกริยาวิเศษณ์)

ໄວ

ไว (คำกริยาวิเศษณ์)

rápidamente

ไว (คำกริยาวิเศษณ์)

rápido

ไว (คำกริยาวิเศษณ์)

presto

ไว (คำกริยาวิเศษณ์)

quickly

ไว (คำกริยาวิเศษณ์)

กินเร็ว

หายเร็ว

เร็วเข้า

เร็วหน่อย

ด่วน, ไม่ชักช้า

ขอให้มาโดยเร็ว


เร็ว ๆ

หายเร็ว ๆ

เร็ว ๆ หน่อย

ด่วน, ไม่ชักช้า


เร็ว ๆ นี้

ไม่นาน (ใช้แก่อดีต)

เขามาถึงเมื่อเร็ว ๆ นี้

เขาเพิ่งบรรลุนิติภาวะเร็ว ๆ นี้

ไม่ช้า (ใช้แก่อนาคต)

เขาจะมาถึงเร็ว ๆ นี้

เขาจะแต่งงานเร็ว ๆ นี้


บรรลุนิติภาวะ

บรรลุ + นิติภาวะ

บัน-ลุ-นิ-ติ-พา-วะ

/ban˧.lu˦˥.ni˦˥.ti˨˩.pʰaː˧.waʔ˦˥/^((สัมผัส))

มีอายุถึงกำหนดที่กฎหมายให้พ้นจากภาวะความเป็นผู้เยาว์และให้มีความสามารถใช้สิทธิตามกฎหมายทั้งปวงได้โดยสมบูรณ์ด้วยตนเอง โดยกฎหมายไทยกำหนดให้บุคคลพ้นจากภาวะผู้เยาว์และบรรลุนิติภาวะเมื่อมีอายุ 20 ปีบริบูรณ์ หรือเมื่อผู้เยาว์ทำการสมรสโดยชอบด้วยกฎหมาย


นิติภาวะ

ความมีความสามารถใช้สิทธิตามกฎหมายโดยสมบูรณ์ได้ด้วยตนเอง


ไว

คำกริยาวิเศษณ์

เทียบจีนยุคกลาง快 (MC khwaejH); ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩅᩮᩥ᩠ᨿ (เวิย) หรือ ᩅᩰᩫ᩠ᨿ (โว็ย), ลาว ໄວ (ไว), ไทลื้อ ᦺᦞ (ไว), ไทใหญ่ ဝႆး (ไว๊), ไทใต้คง ᥝᥭᥰ (วั๊ย), อาหม 𑜈𑜩 (บย์)

ลักษณะที่เคลื่อนไหว หรือสามารถคิด หรือกระทำสิ่งใดได้คล่องแคล่วรวดเร็วหรือฉับพลันทันที

เด็กคนนั้นเดินไว


ไว

เคลื่อนไหว คิด หรือกระทำสิ่งใดได้คล่องแคล่วรวดเร็วหรือฉับพลันทันที

ไวเข้ารถจะออกแล้ว


ไว ๆ

วิ่งไว ๆ เข้า เดี๋ยวไปไม่ทัน


ไว ๆ

ไว ๆ เข้ารถจะออกแล้ว


รีบ

ร่วมเชื้อสายกับลาว ຮີບ (ฮีบ), คำเมือง ᩁᩦ᩠ᨷ (รีบ), ไทลื้อ ᦣᦲᧇ (ฮีบ), ไทใหญ่ ႁိပ်ႈ (หิ้ป)

ᨣᩢ᩠᩵ᨦ

ทำอย่างรวดเร็ว

ᨶᩯ᩠ᨯ

ทำอย่างรวดเร็ว

ᨼᩢ᩠᩵ᨦ

ทำอย่างรวดเร็ว

ᨼ᩶ᩣ᩠ᩅ

ทำอย่างรวดเร็ว

ᨼᩢ᩠᩵ᨦ

ทำอย่างรวดเร็ว

ᨼ᩶ᩣ᩠ᩅ

ทำอย่างรวดเร็ว

ᦅᧂᧈ

ทำอย่างรวดเร็ว

ᦝᦱᧁᧉ

ทำอย่างรวดเร็ว

ᦣᦲᧇ

ทำอย่างรวดเร็ว

ၼႅတ်ႈ

ทำอย่างรวดเร็ว

ႁိပ်ႈ

ทำอย่างรวดเร็ว

ຟ້າວ

ทำอย่างรวดเร็ว

ຮີບ

ทำอย่างรวดเร็ว

/riːp̚˥˩/^((สัมผัส))

อาการที่ทำอย่างใดอย่างหนึ่งอย่างรวดเร็ว

รีบเสียจนมือสั่น

รีบไปรีบมา

รีบทำ

รีบนอน


รีบ

คำกริยาวิเศษณ์

/riːp̚˥˩/^((สัมผัส))

รวดเร็ว, ไม่รอช้า

เดินรีบหน่อยเดี๋ยวฝนจะตก


รีบ ๆ

/riːp̚˥˩.riːp̚˥˩/^((สัมผัส))

อาการที่ทำอย่างใดอย่างหนึ่งอย่างรวดเร็ว

รีบ ๆ หน่อย


รีบ ๆ

/riːp̚˥˩.riːp̚˥˩/^((สัมผัส))

รวดเร็ว, ไม่รอช้า

เดินรีบ ๆ หน่อยเดี๋ยวฝนจะตก

กินรีบ ๆ จะติดคอ


ด่วน

คำกริยาวิเศษณ์

ไม่ทราบแน่ชัด; เทียบลาว ດ່ວນ (ด่วน)

รีบเร่ง, รวดเร็ว


ด่วน

ไม่ทราบแน่ชัด; เทียบลาว ດ່ວນ (ด่วน)

รีบเร่ง, รวดเร็ว


รีบเร่ง

/riːp̚˥˩.reŋ˥˩/^((สัมผัส))

อาการที่ทำอย่างใดอย่างหนึ่งให้เร็วขึ้นกว่าปรกติ

ครูรีบเร่งตรวจข้อสอบให้เสร็จ


รีบเร่ง

คำกริยาวิเศษณ์

/riːp̚˥˩.reŋ˥˩/^((สัมผัส))

เร็วขึ้นกว่าปรกติ

เขาทำงานอย่างรีบเร่งเพื่อให้ได้งานมากขึ้น


รวดเร็ว

คำกริยาวิเศษณ์

ทำงานรวดเร็ว


ชักช้า

คำกริยาวิเศษณ์

/t͡ɕʰak̚˦˥.t͡ɕʰaː˦˥/^((สัมผัส))

โอ้เอ้, ล่าช้า


โอ้เอ้

/ʔoː˥˩.ʔeː˥˩/^((สัมผัส))

เรียกการสวดกาพย์ลำนำเป็นทำนองอย่างที่นักเรียนสวดตามศาลารายวัดพระศรีรัตนศาสดารามในวันเข้าพรรษา วันกลางพรรษา และวันออกพรรษา


โอ้เอ้

/ʔoː˥˩.ʔeː˥˩/^((สัมผัส))


สวดโอ้เอ้วิหารราย

การสวดกาพย์ลำนำเป็นทำนองอย่างที่นักเรียนสวดตามศาลารายวัดพระศรีรัตนศาสดารามในวันเข้าพรรษา วันกลางพรรษาและวันออกพรรษา


ศาลาราย

ศาลาที่สร้างเป็นหลัง ๆ เรียงเป็นแนวรอบโบสถ์หรือวิหาร

ศาลารายวัดพระศรีรัตนศาสดาราม


ล่าช้า

คำกริยาวิเศษณ์

/laː˥˩.t͡ɕʰaː˦˥/^((สัมผัส))


ผล็อย

อาการที่ร่วงหรือหล่นไปโดยเร็ว

ฝนตกผล็อย ๆ

อาการที่หลับไปโดยเร็ว

หลับผล็อย


ผล็อย ๆ

อาการที่ร่วงหรือหล่นไปโดยเร็ว

ฝนตกผล็อย ๆ

อาการที่หลับไปโดยเร็ว


ผ็อย ๆ

อาการที่ร่วงหรือหล่นไปโดยเร็ว

ฝนตกผ็อย ๆ

อาการที่หลับไปโดยเร็ว


ผ็อย

อาการที่ร่วงหรือหล่นไปโดยเร็ว

ฝนตกผ็อย ๆ

อาการที่หลับไปโดยเร็ว

หลับผ็อย


รำ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ramᴬ; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩁᩴᩣ (รํา), ลาว ຮຳ (ฮำ), ไทดำ ꪭꪾ (ฮำ), ไทลื้อ ᦣᧄ (ฮัม), ไทใหญ่ ႁမ်း (หั๊ม), จ้วง raemz

ผงเยื่อหรือละอองเมล็ดข้าวสาร


รำ

จากเขมร រាំ (ราํ)

แสดงท่าเคลื่อนไหวโดยมีลีลาและแบบท่าเข้ากับจังหวะเพลงร้องหรือเพลงดนตรี, ถ้าถืออาวุธประกอบก็เรียกชื่อตามอาวุธที่ถือ, ถ้าถือสิ่งของใดประกอบก็เรียกชื่อตามสิ่งของนั้น

รำฉุยฉายพราหมณ์

รำกฤดาภินิหาร

รำสีนวล

รำดาบ

รำทวน

รำกริช

รำพัด

รำดอกไม้เงินดอกไม้ทอง

อาการที่แสดงท่าคล้ายคลึงเช่นนั้น, ฟ้อน


มีด

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *mitᴰ; ร่วมเชื้อสายกับลาว ມີດ (มีด), ไทลื้อ ᦙᦲᧆ (มีด), ไทดำ ꪣꪲꪒ (มิด), ไทใหญ่ မိတ်ႈ (มิ้ต), อาหม 𑜉𑜢𑜄𑜫 (มิต์), จ้วง mid, จ้วงแบบจั่วเจียง mid; เทียบเบดั้งเดิม *miːtᴰ²

/miːt̚˥˩/^((สัมผัส))

เครื่องใช้สำหรับฟัน ผ่า จัก เหลา เป็นต้น ทำด้วยโลหะมีเหล็กเป็นต้น ใบมีดมีลักษณะเป็นแผ่น รูปยาวรี มีคมด้านหนึ่ง มีสันอยู่อีกด้านหนึ่ง หรือมีคมทั้ง 2 ด้าน ปลายมีดรูปร่างแหลมก็มี ป้านก็มี โคนมีดเป็นกั่นรูปเดือยเรียวแหลม หรือเป็นแผ่นสอดติดอยู่ในด้ามซึ่งมักทำด้วยไม้หรือเขาสัตว์ มีชื่อเรียกต่าง ๆ ตามลักษณะและวัตถุประสงค์ที่ใช้


ลื่น

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *m.lɯːlᴮ; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨾᩨ᩠᩵ᨶ (มื่น), เขิน ᨾᩨ᩠᩵ᨶ (มื่น), ลาว ມື່ນ (มื่น), อีสาน มื่น, ไทลื้อ ᦙᦹᧃᧈ (มื่น), ไทใหญ่ မိုၼ်ႈ (มึ้น), อาหม 𑜉𑜢𑜤𑜃𑜫 (มึน์), แสก หมรื้น, จ้วงแบบจั่วเจียง lwenq (ลื่น, “ราบ”), laenq (ลื่นหกล้ม, กลิ้ง), จ้วง lwenq

/lɯːn˥˩/^((สัมผัส))

เคลื่อนที่ไปบนพื้นที่มีความฝืดน้อยด้วยความเร็วจนควบคุมหรือยั้งไม่ได้, ลื่นไถล ก็ว่า

เขาลื่นหกล้ม

ลูกแก้วลื่นไปตามราง


ลื่น

/lɯːn˥˩/^((สัมผัส))

ลักษณะผิวที่เป็นมันมีความฝืดน้อย

ถนนลื่น

ทาน้ำมันเสียตัวลื่น

โดยปริยายหมายความว่า มีลักษณะคล่อง พลิกแพลง เอาตัวรอดได้โดยไม่ติดขัด

เจ้าหมอนั่นมันลื่นสนิทเลย


เว้นวรรค

เว้นช่วงของคำ ข้อความ หรือประโยคเป็นระยะ ๆ


เว้น

ร่วมเชื้อสายกับลาว ເວັ້ນ (เวั้น), คำเมือง ᩅᩮ᩠᩶ᨶ (เว้น), เขิน ᩅᩮ᩠᩶ᨶ (เว้น), ไทลื้อ ᦞᦲᧃᧉ (วี้น), ไทดำ ꪹꪫꪸ꫁ꪙ (เวย้̂น), ไทใหญ่ ဝဵၼ်ႉ (เว๎น)

แยกเอาออก (ไม่ให้พัวพันกันอยู่กับสิ่งซึ่งพึงกระทำหรือไม่พึงกระทำ)

ทำเลขทุกข้อเว้นข้อ 4

เปิดทุกวันเว้นวันนักขัตฤกษ์

วันโกนไม่ละวันพระไม่เว้น


วรรค

ยืมมาจากสันสกฤต वर्ग (วรฺค); ร่วมรากกับ พรรค

วรรค ก

ช่วงหนึ่งของคำหรือข้อความที่สุดลงแล้วเว้นเป็นช่องว่างไว้ระยะหนึ่ง

ชื่อมาตราปักษคณนา 4 หรือ 5 ปักษ์ เรียก วรรคหนึ่ง คือ ปักษ์ถ้วน 3 ปักษ์ขาด 1 เรียก จุลวรรค, ปักษ์ถ้วน 4 ปักษ์ขาด 1 เรียก มหาวรรค

ย่อหน้าหนึ่ง ๆ ของบทบัญญัติในแต่ละมาตราของกฎหมาย


ช่วง

/t͡ɕʰua̯ŋ˥˩/^((สัมผัส))

ตอน, ระยะ (ที่ต่อเนื่อง)


ช่วง

/t͡ɕʰua̯ŋ˥˩/^((สัมผัส))

รับช่วง

เช่าช่วง


ช่วง

/t͡ɕʰua̯ŋ˥˩/^((สัมผัส))

สว่าง, รุ่งโรจน์


แยก

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน แยก, ลาว ແຍກ (แยก), คำเมือง ᨿᩯ᩠ᨠ (แยก), เขิน ᨿᩯ᩠ᨠ (แยก), ไทลื้อ ᦶᦍᧅ (แยก)

/jɛːk̚˥˩/^((สัมผัส))

ทำให้สิ่งที่รวมกันอยู่หรือประกอบกันอยู่ออกจากกัน, ทำให้อยู่เป็นพวก ๆ

แยกกลุ่มประชุม

แยกกล้วยไม้

แยกนักเรียนชายออกจากนักเรียนหญิง

ทำให้ห่างจากกัน

กรรมการแยกนักมวย ๒ ฝ่ายออกจากกัน

กิริยาของสิ่งที่รวมกันอยู่หรือประกอบกันอยู่แตกออกจากกัน

แผ่นดินแยก

แตกหรือทำให้แตกออกเป็นทาง

แม่น้ำแยก

ทางแยก

ไม่อยู่รวมกัน, ไม่ไปด้วยกัน

แยกกันอยู่

แยกกันตรงนี้


แยก

/jɛːk̚˥˩/^((สัมผัส))

ทางที่แตกออกไปจากทางใหญ่

หลักกิโลเมตรที่ ๑๖ มีแยกไปอำเภอเมืองฯ

จุดที่ทางแตกออกไป

แยกหัวลำโพง

สามแยก, สี่แยก


รวม

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩁᩬᨾ (รอม), อีสาน ฮวม, ลาว ຮວມ (ฮวม), ໂຮມ (โฮม), หรือ ລວມ (ลวม), ไทลื้อ ᦣᦸᧄ (ฮอ̂ม), ไทดำ ꪶꪭꪣ (โฮม), ไทใหญ่ ႁွမ်း (ห๊อ̂ม), อาหม 𑜑𑜨𑜪 (หอ̂ํ), แสก โร๊ม

บวกเข้าด้วยกัน, ผสมเข้าด้วยกัน

รวมคะแนน

รวมเงิน

เข้าร่วมกัน, คละปนกัน

รวมกันเราอยู่ แยกกันเราตาย

อยู่รวมกัน

ผนึกเข้าด้วยกัน

รวมน้ำใจ

รวมพลัง


คละ

/kʰlaʔ˦˥/^((สัมผัส))

ลักษณะที่ปนกัน ทั้งขนาดเล็กและใหญ่ ทั้งดีและไม่ดี

ผลไม้ผลเล็กผลใหญ่คละกัน


ปน

เทียบลาว ປົນ (ป็น)

ข้าวเจ้าปนข้าวเหนียว

พูดไทยปนฝรั่ง

อย่าเอาผ้านุ่งกับเสื้อซักปนกัน


ปน

คำวิสามานยนาม

/pɔː˧.nɔː˧/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ ปัตตานี


คละปน

ปนกันทั้งเล็กและใหญ่ ทั้งดีและชั่ว


เจือปน

เอาส่วนน้อยประสมลงในส่วนมากเพื่อให้ระคนปนเป็นอันเดียวกัน


ประสม

แผลงมาจาก ผสม

รวมกันเข้า (เป็นคำใช้ได้ทั่ว ๆ ไป)


ปะปน

คำซ้ำ ของ ปน แบบอัพภาส; เทียบลาว ປະປົນ (ปะป็น)

ปน, ปนกัน (มักใช้ในลักษณะที่สิ่งต่างชนิดต่างประเภทระคนปนกัน)


ระคน

ปนหรือผสมให้เข้ากันคละกันเป็นกลุ่มเป็นพวก เป็นต้น

โจทย์ระคน


พวก

ร่วมเชื้อสายกับลาว ພວກ (พวก), คำเมือง ᨻ᩠ᩅᨠ (พวก), เขมร ពួក (พัวก)

/pʰua̯k̚˥˩/^((สัมผัส))

คน สัตว์ หรือสิ่งต่าง ๆ ที่รวมกันเข้าเป็นกลุ่มเป็นหมู่ตามอาชีพหรือชนิด เป็นต้น

พวกนักเรียน

พวกพ่อค้า

พวกกรรมกร

พวกนก พวกกา

พวกเครื่องมือ พวกเครื่องเขียน


หมู่

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ʰmuːᴮ; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩉ᩠ᨾᩪ᩵ (หมู่), ลาว ໝູ່ (หมู่), ไทลื้อ ᦖᦴᧈ (หมู่), ไทดำ ꪢꪴ꪿ (หมุ่), ไทใหญ่ မူႇ (มู่), ไทใต้คง ᥛᥧᥱ (มู่), พ่าเก မူ (มู), อาหม 𑜉𑜥 (มู), จ้วง muq, ตั่ย mú

/muː˨˩/^((สัมผัส))

กลุ่มชนิดเดียวกัน, พวกชนิดเดียวกัน

หมู่ดาว

หมู่เมฆ

หมู่มนุษย์

หมู่โจร

กำลังพลของทหาร ตำรวจ เป็นต้น ที่มีจำนวนไม่เกิน 10 คน

หมู่นี้สุขภาพไม่ค่อยดี

หมู่นั้นไม่ว่าง

คอแดง, ชื่องูลายสาบชนิด Rhabdophis subminiatus ในวงศ์ Colubridae ตัวสีเขียวหรือเทา คอสีแดง ออกหากินเวลากลางวัน มีพิษอ่อน


คอแดง

/kʰɔː˧.dɛːŋ˧/^((สัมผัส))

ชื่องูลายสาบชนิด Rhabdophis subminiatus ในวงศ์ Colubridae ตัวสีเขียวหรือเทา คอสีแดง ออกหากินเวลากลางวัน มีพิษอ่อน


อาชีพ

ยืมมาจากสันสกฤต आजीव (อาชีว) หรือบาลี อาชีว

อาชีว
อาชีวะ

/ʔaː˧.t͡ɕʰiːp̚˥˩/^((สัมผัส))

การเลี้ยงชีพ, การทำมาหากิน

งานที่ทำเป็นประจำเพื่อเลี้ยงชีพ


แตก

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *p.reːkᴰ (“แตก; ระเบิด”); เทียบจีนเก่า爆 (OC *proːwɢs, *poːwɢ, *proːwɢ, “ระเบิด”); ร่วมเชื้อสายกับลาว ແຕກ (แตก), ไทลื้อ ᦶᦎᧅ (แตก), ไทใหญ่ တႅၵ်ႇ (แต่ก), ไทดำ ꪵꪔꪀ (แตก), อาหม 𑜄𑜢𑜀𑜫 (ติก์)，จ้วงแบบจั่วเจียง pek， จ้วง dek

/tɛːk̚˨˩/^((สัมผัส))

แยกออกจากส่วนรวม

แก้วแตก

ชามแตก

ทำให้แยกออกจากส่วนรวม

แตกสามัคคี

แตกหมู่คณะ

คุมหรือควบคุมไว้ไม่อยู่

แตกฝูง

ไฟธาตุแตก

ใจแตก

ตบะแตก

ถ่านแตก

แตกกิ่งก้าน

แตกใบอ่อน

แตกหน่อ

เหงื่อแตก

ฉี่แตก

ขี้แตก

มีรอยแยก, แยกออกเป็นรอย

กำแพงแตก

หน้าขนมแตก

น้ำอสุจิหลั่ง


แตก

คำกริยาวิเศษณ์

/tɛːk̚˨˩/^((สัมผัส))

ที่อ่านหนังสือออกคล่อง

อ่านหนังสือแตก


แตก

/tɛːk̚˨˩/^((สัมผัส))

ที่มีเสียงห้าวเมื่อเริ่มเป็นหนุ่ม

เสียงแตก

เสียงแตกหนุ่ม


ทาง

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *daːŋᴬ², จากภาษาจีนเก่าช่วงปลายหรือจีนยุคกลาง唐 (MC dang)ร่วมรากกับ ถัง (“ราชวงศ์ถัง”); ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨴᩤ᩠ᨦ (ทาง), เขิน ᨴᩤ᩠ᨦ (ทาง), อีสาน ทาง, ลาว ທາງ (ทาง), ไทลื้อ ᦑᦱᧂ (ทาง), ไทดำ ꪕꪱꪉ (ตฺาง), ไทใหญ่ တၢင်း (ต๊าง), ไทใต้คง ᥖᥣᥒᥰ (ต๊าง), พ่าเก တင် (ตง์), อาหม 𑜄𑜂𑜫 (ตง์), จ้วงแบบจั่วเจียง tangz (Longzhou)

/tʰaːŋ˧/^((สัมผัส))

ที่สำหรับเดินไปมา, แนวหรือพื้นที่สำหรับใช้สัญจร

ทางบก

ทางน้ำ

ทางอากาศ

ทางเดินรถ

ทางเท้า

ทางข้าม

ทางร่วม

ทางแยก

ทางลาด

ทางโค้ง

ทางประตู

ทางหน้าต่าง

ไม่มีทางจะสำเร็จ

เดินทางใน

ส่งเงินทางธนาณัติ

แถว, แถบ, ถิ่น

เป็นคนทางไหน

ฝ่าย, ข้าง, ส่วน, (ในลักษณะที่แยกแนวกัน)

ทางผู้หญิงเขาจะว่าอย่างไร

ทางเหนือ

ทางโลก

แนวทางหรือแบบอย่างทางดนตรีเฉพาะของอาจารย์แต่ละคน

เรียกใบของต้นไม้บางชนิดเช่น หมาก มะพร้าว กล้วย

ทางหมาก

ทางมะพร้าว

ทางกล้วย


ทาง

ᨴᩤ᩠ᨦ

แนวหรือพื้นที่สำหรับใช้สัญจร

weg

แนวหรือพื้นที่สำหรับใช้สัญจร

ꪕꪱꪉ

แนวหรือพื้นที่สำหรับใช้สัญจร

တၢင်း

แนวหรือพื้นที่สำหรับใช้สัญจร

wei

ฟรีเชียตะวันตก

แนวหรือพื้นที่สำหรับใช้สัญจร

ທາງ

แนวหรือพื้นที่สำหรับใช้สัญจร

camino

แนวหรือพื้นที่สำหรับใช้สัญจร

way

แนวหรือพื้นที่สำหรับใช้สัญจร

/tʰaːŋ˧/^((สัมผัส))

ลักษณนามเรียกใบหมาก ใบมะพร้าว ใบกล้วย เป็นต้น ว่า ทาง

ใบกล้วยทางหนึ่ง

ใบมะพร้าว 2 ทาง


พัวพัน

คำกริยาวิเศษณ์

เกี่ยวเนื่องกัน, ผูกพันกัน, เกี่ยวโยงพาดพิงถึงกัน, พันพัว ก็ว่า

พัวพันกับคดีทุจริต


พันพัว

คำกริยาวิเศษณ์

เกี่ยวเนื่องกัน, ผูกพันกัน, เกี่ยวโยงพาดพิงถึงกัน, พัวพัน ก็ว่า

พันพัวกับคดีทุจริต


ผูกพัน

ผูกพรร
การผูกพัน (abstract-noun)
ความผูกพัน (abstract-noun)

มีความเป็นห่วงกังวลเพราะรักใคร่เป็นต้น

ก่อให้เกิดพันธะที่จะต้องปฏิบัติตาม

ก่อหนี้สินผูกมัดรัฐบาลให้ต้องจ่ายในงบประมาณแผ่นดินต่อ ๆ ไป

หนี้ผูกพัน

งบประมาณผูกพัน

รายจ่ายผูกพัน


พาดพิง

/pʰaːt̚˥˩.pʰiŋ˧/^((สัมผัส))

เกี่ยวโยงไปถึง

ให้การพาดพิงถึงผู้อื่น


พึง

คำกริยาวิเศษณ์

/pʰɯŋ˧/^((สัมผัส))

พึงไป

จำเป็น, ต้อง

กิจที่สงฆ์จะพึงทำ


แผนที่

ႁၢင်ႊလႅၼ်လိၼ်

แบบที่เขียนย่อจากพื้นดิน

ແຜນທີ່

แบบที่เขียนย่อจากพื้นดิน

map

แบบที่เขียนย่อจากพื้นดิน

mappa

แบบที่เขียนย่อจากพื้นดิน

/pʰɛːn˩˩˦.tʰiː˥˩/^((สัมผัส))

แบบที่เขียนย่อจากพื้นดิน บอกแม่น้ำ ฝั่งทะเล และอื่น ๆ


ยอม

ร่วมเชื้อสายกับลาว ຍອມ (ยอม), คำเมือง ᨿᩬᨾ (ยอม), เขิน ᨿᩬᨾ (ยอม), ไทลื้อ ᦍᦸᧄ (ยอ̂ม), ไทใหญ่ ယွမ်း (ย๊อ̂ม), ไทใต้คง ᥕᥩᥛ (ยอ̂ม), อาหม 𑜊𑜨𑜪 (ยอ̂ํ)

/jɔːm˧/^((สัมผัส))

อาการที่แสดงออกบอกให้รู้ว่าเห็นด้วย ไม่ขัด ตกลงปลงใจ

ยอมตามที่สั่ง

ยอมนั่ง

ยอมตาย

ยอมให้ทำได้

ยอมให้ไป

เรื่องนี้ผมยอมเขา


ขัด

ร่วมเชื้อสายกับไทใหญ่ ၶတ်း (ขั๊ต)

/kʰat̚˨˩/^((สัมผัส))

ให้ติดขวางไว้ไม่ให้หลุดออก

ขัดกระดุม

ขัดกลอน

ขัดกระบี่

ไม่ทำตาม, ฝ่าฝืน, ขืนไว้

ขัดคำสั่ง

แย้งกัน, ไม่ลงรอยกัน


ขัด

/kʰat̚˨˩/^((สัมผัส))

ถูให้เกลี้ยง, ถูให้ผ่องใส, ถูให้ขึ้นเงา

ขัดขี้ไคล

ขัดพื้น


ขัด

/kʰat̚˨˩/^((สัมผัส))

ไม่ใคร่จะมี, ฝืดเคือง, ไม่คล่อง, ไม่เป็นปรกติ


ขัด

/kʰat̚˨˩/^((สัมผัส))

มีพิกัดขัดค่าเป็นราคาน้อยมาก


ติด

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน ติด, ลาว ຕິດ (ติด), คำเมือง ᨲᩥ᩠ᨯ (ติด), เขิน ᨲᩥ᩠ᨯ (ติด), ไทลื้อ ᦎᦲᧆ (ตีด), ไทใหญ่ တိတ်း (ติ๊ต), อาหม 𑜄𑜢𑜄𑜫 (ติต์)

อาการที่ข้องอยู่

ติดอยู่ในโลก

ติดอยู่ในกิเลส

ติดเหรียญ

ติดตรา

เอาดอกไม้ติดผม

เนื้อติดมัน

เนื้อติดกระดูก

ทำให้เกิดขัดอยู่หรือข้องอยู่จนไม่อาจให้เคลื่อนไปได้

ติดขบวนแห่

ติดไฟแดง

ติดฝน

ชอบอย่างขาดไม่ได้

ติดบุหรี่

ติดเกม

อาศัยไปด้วยหรือมาด้วย

ติดรถไปด้วย

ติดแสตมป์

ติดประกาศ

ติดกาว

ติดไฟ

ติดตะเกียง

ติดเตาฟู่

ต่อเนื่องอย่างใกล้ชิด

ห้องติดกัน

ได้รับเชื้อโรค

ติดหวัด

ติดหิด

คงอยู่หรือทำให้คงอยู่

สีติดเสื้อ

เสื้อติดสี

ไม่ร่วง, ไม่หลุด (ใช้กับผลไม้)

มะม่วงปีนี้ติดมาก

อยู่ในที่คุมขัง

ติดคุก

ติดตะราง

ติดสนม

คล้าย, ใกล้ข้าง

หน้าตาติดไปทางพ่อ

มีหนี้สินค้างกันอยู่

ติดเงิน

ติดหนี้

ในการแทงโปโดยวิธีเลี่ยม ลูกค้าติดประตูข้างเคียงได้ 1 ประตู โปออกประตูที่ลูกค้าแทงเลี่ยมไว้ เจ้ามือจ่าย 2 ต่อ ถ้าออกประตูที่ลูกค้าแทงติดไว้ ไม่ได้ไม่เสีย ถ้าออกประตูอื่นนอกจากนั้น เจ้ามือกิน เช่น ลูกค้าแทงเลี่ยม 2 ติด 3 โปออก 2 เจ้ามือจ่าย 2 ต่อ ถ้าออก 3 ไม่ได้ไม่เสีย ถ้าออกหน่วยหรือครบ เจ้ามือกิน


ติด

ชื่อปลาทะเลทุกชนิดในวงศ์ Echeneidae เช่น สกุล Echeneis และ Remora มีลักษณะเฉพาะเด่นกว่าปลาอื่น ๆ ทั้งหมด คือ ที่ด้านบนของส่วนหัวมีอวัยวะรูปวงรี ลักษณะเป็นซี่เรียงตัวในแนวขวางคล้ายบานเกล็ด ใช้เป็นส่วนยึดเกาะแน่นกับปลาหรือสัตว์อื่นที่มีขนาดใหญ่กว่าหรือวัตถุลอยน้ำ ปากเชิดขึ้นอยู่ปลายสุดของหัว


โกยท้อง

/koːj˧.tʰɔːŋ˦˥/^((สัมผัส))

ใช้มือทั้ง 2 ช้อนท้องเพื่อให้หายแน่นท้อง เป็นต้น


โกร้

ยืนโกร้


โกรกไกร

โตรกไตร, ซอกลึกของเขา


โกรกธาร

หุบผาลึกชันและแคบมาก มีหน้าผาชัน 2 ข้าง มักมีลำธารอยู่เบื้องล่าง


โกรกหวัด

โกรกหัวโดยใช้น้ำต้มกับหัวหอมและใบมะขามเพื่อแก้หวัด


โกรกกราก

ชื่อเครื่องมือสำหรับไชไม้

กระบอกไม้ไผ่ มีหลักปักอยู่กลางเติ่งสำหรับทอดดวด


โกรง

เสียงกระแทกดังโครม ๆ

กระทุ้งเส้ากราวโกรง


จิ้งโกร่ง

/t͡ɕiŋ˥˩.kroːŋ˨˩/^((สัมผัส))

จิ้งหรีดชนิด Brachytrupes portentosus เป็นจิ้งหรีดที่มีขนาดใหญ่ที่สุด ยาวประมาณ 4.5 เซนติเมตร กว้างประมาณ 1 เซนติเมตร สีน้ำตาลตลอดทั้งตัว


โกร่งกร่าง

นางอมิตดาก็โกรธโกร่งกร่างกระทืบเท้า


โกรงเกรง

ศาลาโกรงเกรง


โกร๋งเกร๋ง

โหรงเหรง, ไม่หนาแน่น


โกรญจ

กาโกรญจโกกิล


โกรด

ว่องไว, แข็งแรง

เต็มที่, เต็มกำลัง

ผอมเหมือนกวางโกรกโกรด

เปลี่ยว, คะนอง

ควายโกรด


โกรต๋น

ยืมโดยกึ่งเรียนรู้จากอังกฤษ croton


โกรธเกรี้ยว

โกรธ + เกรี้ยว

การโกรธเกรี้ยว (abstract-noun)
ความโกรธเกรี้ยว (abstract-noun)

โกฺรด-เกฺรี้ยว


เกรี้ยวโกรธ

เกรี้ยว + โกรธ

การเกรี้ยวโกรธ (abstract-noun)
ความเกรี้ยวโกรธ (abstract-noun)

เกฺรี้ยว-โกฺรด


โกรธขึ้ง

โกรธเอาจริงเอาจัง, โกรธมาก


ขึ้งโกรธ

โกรธเอาจริงเอาจัง, โกรธมาก


โกร๋น

ร่วงโรยเกือบหมด, มีอยู่น้อย, มีห่าง ๆ

ต้นไม้ใบโกร๋น

มีผมน้อย ในคำว่า หัวโกร๋น


โกรม

ยืมมาจากเขมร ក្រោម (กฺโรม)

ใต้, ต่ำ, ล่าง, ใต้ฟ้า

อนนสองดไนยหน่อเหน้า เหง้ากรุงโกรมกษัตริย


โกรมธาตุ

* โกรมธาตุ = ธาตุใต้ฟ้า

ปางน้นนไกรโกรมธาตุ


โกรย

ยืมมาจากเขมร ក្រោយ (กฺโรย)

หลัง (อวัยวะ)

โจนบหลยวโกรยเกรง ท่านข้า

อกกระอุกรยมโกรย กระด้าง


โกรศ

ยืมมาจากสันสกฤต क्रोश (กฺโรศ)

มาตราวัด เท่ากับ 500 คันธนู


โกโรโกเต

ไม่แน่นหนา, จวนพัง

ไม่เป็นโล้เป็นพาย, ไม่เป็นแก่นสาร


โกโรโกโรก

โก-โร-โก-โรก

แบบบาง, ไม่มั่นคง

ผอมแห้งและขี้โรค

แมวตัวนี้หลงมาจากไหน ตัวผอมโกโรโกโรก


โกโรโกโส

โกรงเกรง, ไม่มั่นคง

กระท่อมโกโรโกโส

คนโกโรโกโส


โกโรโกโส

เก่าคร่ำคร่าจวนจะพัง

กระท่อมนั้นโกโรโกโส จะพังอยู่แล้ว


โกโรโกโส

ชื่อนกชนิด Carpococcyx renauldi ในวงศ์นกคัคคู (Cuculidae) ลำตัวสีเทา หัว คอ และหางยาวสีน้ำเงินม่วงเข้ม จะงอยปากสีแดงสด ขาสีแดงเข้ม อาศัยบนพื้นขนาดค่อนข้างใหญ่ เป็นนกประจำถิ่นของไทย ลาว กัมพูชา และเวียดนาม


โกลง

โคลง (เอียงไปมา)

โกลงกลึงถึงสถาน เปรียบแป้น


โกษ

* (เฉพาะคำนามความหมายที่ 2) จากภาษาสันสกฤต โกฺษณิ

(โบราณ, กลอน) โลก

อันว่าโกลาหลแต่ผืนแผ่น ดลเท้าแท่นพรหมโกษ


โกษย

ผ้าแพรทองโกษย


โกษีย์

ยืมมาจากบาลี โกสิย

/koː˧.siː˩˩˦/^((สัมผัส))

สมเด็จท้าวโกษีย์


โกส

/koːt̚˨˩/^((สัมผัส))

ในโกสทอง


โกสัช

ยืมมาจากบาลี โกสชฺช

ความเกียจคร้าน


โกหวา

แพรชนิดหนึ่ง


ไก่กอและ

ชื่ออาหารชนิดหนึ่ง ทำด้วยไก่ที่ถอดกระดูก ชุบเครื่องปรุงรส ปิ้งให้สุก


ไก่แก้ว

ชื่อไก่ชนิดหนึ่ง

ไก่แก้วขันไจ้ไจ้


ไก่ชน

ไก่ชนิดพันธุ์ ที่ใช้สำหรับทำการแข่งขัน ในกีฬาชนไก่ เช่น ไก่เหลืองหางขาว, ไก่เขียวพาลี, ไก่ประดู่หางดำ เป็นต้น

ชื่อไก่สายพันธุ์พื้นเมือง บางแห่งเรียกไก่อูชนิดหนึ่งที่เลี้ยงไว้ตีกัน


ไก่ต่อ

/kaj˨˩.tɔː˨˩/^((สัมผัส))

ไก่ตัวเมียที่เลี้ยงไว้เพื่อนำไปต่อไก่ป่า


ไก่เถื่อน

ไก่ + เถื่อน

คำพ้องความของ ไก่ป่า


ไก่บ้าน

ชื่อไก่ชนิด Gallus gallus ในวงศ์ Phasianidae เป็นไก่ที่มีสายพันธุ์มาจากไก่ป่า แตกต่างจากไก่ป่าที่ขนลำตัวมีสีต่าง ๆ กัน เช่น สีดำ ขาว น้ำตาลอมแดง มีแข้งสีแตกต่างกัน เช่น สีเหลือง ขาว โดยที่ไก่ป่ามีสีเทาเข้ม การคัดและผสมพันธุ์ทำให้มีสายพันธุ์แตกต่างกันมาก เลี้ยงไว้ตามบ้านเพื่อเป็นอาหาร


ไก่บินไม่ตกดิน

ไก่-บิน-ไม่-ตก-ดิน

/kaj˨˩.bin˧.maj˥˩.tok̚˨˩.din˧/^((สัมผัส))

บริเวณที่มีอาคารบ้านเรือนหนาแน่นแออัด


ไก่ป่า

ชื่อไก่ชนิด Gallus gallus ในวงศ์ Phasianidae ตัวผู้สีเข้มสดใสและหลากสีกว่าตัวเมีย เช่น สีเขียว ดำ แดง ตัวเมียสีน้ำตาลอมเหลือง ทั้งตัวผู้และตัวเมียขาสีเทาเข้ม โคนหางสีขาวอาศัยในป่าโปร่ง เช่น ป่าไผ่


ไก่สามอย่าง

ไก่ + สาม + อย่าง

ไก่-สาม-หฺย่าง

เครื่องกินแกล้มเหล้า มีกุ้งแห้ง ถั่วลิสง และตะไคร้เป็นหลัก อาจเพิ่มขิง หัวหอม หรือพริกขี้หนูเข้าด้วยก็ได้


ไก่อ่อนสอนขัน

ไก่อ่อน + สอน + ขัน

ไก่-อ่อน-สอน-ขัน

ไก่-อ็่อน-สอน-ขัน

/kaj˨˩.ʔɔːn˨˩.sɔːn˩˩˦.kʰan˩˩˦/^((สัมผัส))

/kaj˨˩.ʔɔn˨˩.sɔːn˩˩˦.kʰan˩˩˦/^((สัมผัส))

ผู้มีประสบการณ์น้อยยังไม่รู้ทันเล่ห์เหลี่ยมของคน


ไก๊

ตะเคียนเผือก, ชื่อไม้ต้นขนาดใหญ่ชนิด Homalium grandiflorum ในวงศ์ Flacourtiaceae มักขึ้นริมน้ำและที่ชุ่มชื้น ดอกคล้ายดอกพิกุล


ตะเคียนเผือก

ตะ–เคียน–เผือก

ชื่อไม้ต้นขนาดใหญ่ชนิด Homalium grandiflorum ในวงศ์ Flacourtiaceae มักขึ้นริมน้ำและที่ชุ่มชื้น ดอกคล้ายดอกพิกุล


ไก่เตี้ย

ชื่อไม้เถาชนิด Canavalia maritima ในวงศ์ Leguminosae ขึ้นตามหาดทรายชายทะเล ดอกสีชมพู ขาว หรือม่วง


ไก่นา

ชื่อที่ชาวบ้านเรียกนกที่อาศัยตามทุ่งนาหลายชนิด เช่น คุ่มสี [Coturnix chinensis (Linn.)] และนกอื่น ๆ หลายชนิดในวงศ์ Rallidae เช่น กวัก [Amaurornis phoenicurus (Pennant)] อีล้ำ [Gallinula choropus (Linn.)] อีลุ้ม [Gallicrex cinerea (Gmelin)]

คนที่มีความคิดไม่ทันสมัย


ไกพัล

ไกวัล, ชั้นสวรรค์

ขอพรพระบาทเจ้า ไกพัล
ตรีเนตรสังหารสวรรค์ ใฝ่ให้


ไก่ฟ้า

ชื่อนกขนาดกลางในวงศ์ Phasianidae ตัวโตขนาดไก่บ้าน ขาและปากแข็งแรงมาก ตัวผู้มีหางยาว สีสันสวยงามกว่าตัวเมีย บินเก่งแต่ในระยะทางสั้น ๆ ทำรังบนพื้นดิน กินเมล็ดพืช ผลไม้สุก และแมลง มีหลายชนิด


ไกรพ

* จากภาษาสันสกฤต ไกรว

ไกรพแกมสโรช


ไกรสิทธิ

สูจงนฤมิตรเป็นราชไกรสิทธิ


ไก่ไห้

ชื่อไม้พุ่มชนิด Capparis flavicans ในวงศ์ Capparidaceae ขึ้นในป่าเบญจพรรณทั่วไป ลำต้นมีหนาม

ชื่อไม้พุ่มหรือไม้ต้นขนาดเล็กชนิด Opuntia ficus-indica ในวงศ์กระบองเพชร (Cactaceae) กิ่งแบนอวบ สีเขียว ไม่มีหนาม เป็นไม้ต่างประเทศ ปลูกกันเป็นไม้ประดับ


เก็งกำไร

หวังหากำไรด้วยการเสี่ยง


เก่งแต่ปาก

เก่ง + แต่ + ปาก

เก็่ง-แต่-ปาก

/keŋ˨˩.tɛː˨˩.paːk̚˨˩/^((สัมผัส))

ดีแต่พูด ทำไม่ได้, ไม่เก่งจริง


เก๋งพั้ง

ยืมมาจากแต้จิ๋ว 宮 (gêng1, “วัง”) + 帆 (pang5, “เรือใบ”)

/keŋ˩˩˦.pʰaŋ˦˥/^((สัมผัส))

เรือสำปั้นขนาดใหญ่มีเก๋งกลางลำ

เรือเก๋งพั้งทั้งสองสำรองเสร็จ


เก็จ

ส่วนที่ยื่นออกมาจากหรือลึกเข้าไปในฝาผนัง กำแพง ฐาน หรือเชิงกลอน


เกณฑ์ทหาร

เกณฑ์ + ทหาร

เรียกบุคคลมาตรวจเลือกเข้ารับราชการทหารกองประจำการในยามปรกติ


เกณฑ์เมืองรั้ง

เกน-เมือง-รั้ง

ตำแหน่งเก่าในราชการ ซึ่งเป็นตำแหน่งสำรองเจ้าเมือง


เกณฑ์หัด

ทหารลูกหมู่เลกสมที่ให้หัดตามแบบทหารสมัยใหม่


เกณฑ์ตะพัด

เครื่องผูกสำหรับหัดช้างให้เดินฝีเท้าเรียบ


เกน

ยืมมาจากชวา kèn (“บรรดาศักดิ์โบราณสำหรับขุนนางชายหญิง”)


เกน

การสะกดเลิกใช้ของ เกณฑ์


เก่น

เข่น, หนัก, แรง, เร่ง

ตาแกก็มุมุ่นมุ่งเขม้น ถ่อกายเก่นตะเกียกเดิน


ทางเก็บ

วิธีการบรรเลงเครื่องดนตรีดำเนินทำนองทั่วไป ที่เพิ่มเติมเสียงสอดแทรกให้มีพยางค์ถี่ขึ้นมากกว่าทำนองเนื้อเพลงธรรมดา


หมากเก็บ

การเล่นของเด็กใช้เม็ดกรวดหรือลูกไม้โยนแล้วเก็บ มีวิธีการเล่นและกติกาต่าง ๆ


เก็บกวาด

เก็บข้าวของให้เข้าที่และกวาดทำความสะอาด


เก็บกิน

เก็บผลประโยชน์เอาไว้ใช้สอยยังชีพ

มีห้องแถวอยู่ 2 ห้องได้อาศัยเก็บกินค่าเช่า


เก็บเกี่ยว

เก็บ + เกี่ยว

เก็บรวบรวมพืชผลจากที่ได้หว่านหรือลงไว้


เก็บข้าว

เอาข้าวมาจากลูกหนี้แทนเงินที่ยืมไปใช้ก่อน


เก็บข้าวตก

เก็บ–ค่าว-ตก

เก็บรวงข้าวที่เก็บเกี่ยวตกหล่นในท้องนา


เก็บความ

เลือกเอาแต่ข้อความที่สำคัญ


เก็บงำ

รักษาไว้ให้มิดชิด, รักษาไว้ให้ดี


เก็บตก

เก็บของที่ผู้อื่นทำตกไว้

เก็บเรื่องเล็ก ๆ น้อย ๆ หรือเรื่องเบื้องหลังจากงานหรือกิจกรรมต่าง ๆ

ข่าวนี้เก็บตกมาจากพิธีเปิดฟุตบอลโลกที่เยอรมนี

เรื่องนี้ฉันเก็บตกมาจากที่ประชุม


เก็บตัว

สงวนตัวไม่ไปงานสังคม, ไม่ออกสังคม, ไม่คบหาสมาคมกับใคร


เก็บเนื้อเก็บตัว

เก็บ + เนื้อ + เก็บ + ตัว

การเก็บเนื้อเก็บตัว (abstract-noun)

เก็บ-เนื้อ-เก็บ-ตัว


เก็บผม

เอากรรไตรเล็มผมให้เสมอกัน


เก็บไร

ถอนผมที่ไรออกเพื่อรักษาไรผมให้งาม


เก็บเล็กผสมน้อย

การเก็บเล็กผสมน้อย (abstract-noun)

เก็บ–เล็ก–ผะ–สม–น้อย

gèp–lék–pà–sǒm–nɔ́ɔi

/kep̚˨˩.lek̚˦˥.pʰa˨˩.som˩˩˦.nɔːj˦˥/^((สัมผัส))

เก็บไว้ทีละเล็กละน้อย


เก็บเล่ม

รวบรวมหนังสือหรือแผ่นภาพที่พิมพ์ไว้แล้ว เรียงตามลำดับเลขหน้าเข้าเป็นเล่ม (ใช้แก่การพิมพ์)


เก็บสี

/kep̚˨˩.siː˩˩˦/^((สัมผัส))

รักษาสีไม่ให้จางตกไป


เก็บหน้าผ้า

เก็บ + หน้า + ผ้า

เก็บ–น่า–พ่า

/kep̚˨˩.naː˥˩.pʰaː˥˩/^((สัมผัส))

ทอกันหน้าผ้าไม่ให้เส้นด้ายหลุดออกมา


เกยลา

เกยน้อยที่ยกไปได้ ใช้เป็นที่เสด็จขึ้นลงแห่งเจ้านายรองจากพระเจ้าแผ่นดินลงมา


เกยแห้ง

/kɤːj˧.hɛːŋ˥˩/^((สัมผัส))

ขึ้นไปค้างอยู่บนบก


นอกชาน

/nɔːk̚˥˩.t͡ɕʰaːn˧/^((สัมผัส))

พื้นเรือนที่ยื่นพ้นชายคาระเบียงออกมา


ชายคา

/t͡ɕʰaːj˧.kʰaː˧/^((สัมผัส))

ส่วนที่สุดของหลังคาหรือปลายกันสาดที่ยื่นพ้นตัวเรือนออกมา


เกรงกลัว

การเกรงกลัว (abstract-noun)
ความเกรงกลัว (abstract-noun)


เกรงใจ

การเกรงใจ (abstract-noun)
ความเกรงใจ (abstract-noun)

ไม่อยากจะให้ผู้อื่นรู้สึกลำบากเดือดร้อนรำคาญใจ


เกรงอกเกรงใจ

เกรง + อก + เกรง + ใจ

การเกรงอกเกรงใจ (abstract-noun)

เกฺรง–อก–เกฺรง–ไจ

/kreːŋ˧.ʔok̚˨˩.kreːŋ˧.t͡ɕaj˧/^((สัมผัส))


เกรน

ยืมมาจากอังกฤษ grain

มาตราชั่งอย่างหนึ่งของอังกฤษ 1 เกรน เท่ากับ 64.799 มิลลิกรัม


เกริน

ส่วนที่ต่อขึ้นไปที่หัวหรือท้ายราชรถ หรือขนาบอยู่ 2 ข้างบุษบก มีลักษณะคล้ายโขนเรือที่งอนอ่อน


เกรินบันไดนาค

เกฺริน–บัน–ได–นาก

เกรินซึ่งเป็นแท่นเลื่อนบนรางลาดประดับรูปนาค ใช้ในการเชิญพระบรมโกศโดยกว้านขึ้นหรือผ่อนลง


เกรินบุษบก

เกฺริน–บุด–สะ–บก

grəən–bùt–sà–bòk

เกรินที่ต่อออกไปทางด้านข้างฐานบุษบกมาลาทั้ง 2 ข้าง เพื่อส่งรูปฐานบุษบกให้งอนแอ่นขึ้นคล้ายหัวและหางเรือ


เกรินราชรถ

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

เกฺริน-ราด-ชะ-รด

/krɤːn˧.raːt̚˥˩.t͡ɕʰa˦˥.rot̚˦˥/^((สัมผัส))

เกรินที่ส่วนหัวและท้ายราชรถ


เกรียก

ร่วมเชื้อสายกับจ้วง giek (เกียก, “ผ่า”), จ้วงแบบจั่วเจียง kiek (เขียก, “ผ่า”)

เอามีดสับ ผ่า หรือจักชิ้นไม้ให้ฉีกออกไปตามเนื้อไม้ เพื่อให้เป็นซีกเป็นเสี้ยวน้อย

เกรียกไม้ทำเชื้อไฟ


เกรียก

ระยะยาวชั่วนิ้วหัวแม่มือกับนิ้วชี้กางออก

ยาวแค่เกรียก


เกรียด

เสียงเขียดร้อง

เสียงกรอดเกรียดเขียดกบเข้าขบเคี้ยว


เลี่ยน

ชื่อไม้ต้นขนาดใหญ่ชนิด Melia azedarach ในวงศ์ Meliaceae ขึ้นตามป่าเบญจพรรณชื้น ดอกสีขาวหรือม่วงอ่อน เนื้อไม้ใช้ในการก่อสร้าง


เลี่ยน

เตียน, เกลี้ยง

อายุยังน้อยอยู่เลย หัวล้านเลี่ยนแล้ว

ถูพื้นเสียมันเลี่ยน

มีรสมันเกินไป

แกงใส่กะทิข้นมากมันจนเลี่ยน


เลี่ยน

เรียกแพรที่เป็นมัน ไม่มีดอกหรือลวดลาย ว่า แพรเลี่ยน


แพรเลี่ยน

แพรที่เป็นมัน ไม่มีดอกหรือลวดลาย


ข้าวปลายเกรียน

ปลายข้าวขนาดเล็ก


เกรียม

มาจากภาษาเขมร ក្រៀម (เกรียม, "แห้ง")

เกือบไหม้, ลักษณะอาการของสิ่งบางอย่างที่ถูกความร้อนมีไฟ เป็นต้น เผาจนเปลี่ยนสีเป็นสีน้ำตาล เป็นต้น

ทอดปลาจนเกรียม

ถูกแดดเผาจนหน้าเกรียม

ลักษณะที่คล้ายคลึงเช่นนั้น

เป็นทุกข์จนหน้าเกรียม


เกรียมกรม

การเกรียมกรม (abstract-noun)
ความเกรียมกรม (abstract-noun)

เกฺรียม-กฺรม

ระทมใจจนหม่นไหม้


กรมเกรียม

การกรมเกรียม (abstract-noun)
ความกรมเกรียม (abstract-noun)

กฺรม-เกฺรียม

ระทมใจจนหม่นไหม้


เตรียมตรม

การเตรียมตรม (abstract-noun)
ความเตรียมตรม (abstract-noun)

เตฺรียม-ตฺรม

ระทมใจจนหม่นไหม้


ตรมเตรียม

การตรมเตรียม (abstract-noun)
ความตรมเตรียม (abstract-noun)

ตฺรม-เตฺรียม

ระทมใจจนหม่นไหม้


หม่นไหม้

มีทุกข์ร้อนตรมตรอมใจ


ตรมตรอม

ระทมใจจนเหี่ยวแห้ง


กรมกรอม

ระทมใจจนเหี่ยวแห้ง


เหี่ยวแห้ง

เหี่ยว + แห้ง

/hia̯w˨˩.hɛːŋ˥˩/^((สัมผัส))

เหี่ยวแล้วค่อย ๆ แห้งไป

ใบไม้เหี่ยวแห้ง


เหี่ยวแห้ง

เหี่ยว + แห้ง

/hia̯w˨˩.hɛːŋ˥˩/^((สัมผัส))

ขาดความสดชื่นเพราะหดหู่ใจ

จิตใจเหี่ยวแห้ง


แห้งเหี่ยว

แห้ง + เหี่ยว

/hɛːŋ˥˩.hia̯w˨˩/^((สัมผัส))

เหี่ยวแล้วค่อย ๆ แห้งไป

ใบไม้แห้งเหี่ยว


แห้งเหี่ยว

แห้ง + เหี่ยว

/hɛːŋ˥˩.hia̯w˨˩/^((สัมผัส))

ขาดความสดชื่นเพราะหดหู่ใจ

จิตใจแห้งเหี่ยว


หดหู่

ห่อเหี่ยวไม่ชื่นบาน, สลดใจ

เห็นสภาพบ้านเมืองทรุดโทรมแล้วใจคอหดหู่


หดหู่

อาการที่รู้สึกห่อเหี่ยวไม่ชื่นบาน

วันนี้เขาพบแต่เรื่องเศร้า ๆ จึงรู้สึกหดหู่


ห่อเหี่ยว

ห่อ + เหี่ยว

มีความรู้สึกหดหู่, สลดใจ

หมู่นี้อ่านหนังสือพิมพ์มีแต่ข่าวร้าย ๆ ทำให้รู้สึกห่อเหี่ยว


ชื่นบาน

/t͡ɕʰɯːn˥˩.baːn˧/^((สัมผัส))


สลดใจ

การสลดใจ (abstract-noun)
ความสลดใจ (abstract-noun)

รู้สึกเศร้าใจแกมสังเวช, รู้สึกหดหู่ใจ

ข่าวแผ่นดินไหวคนตายเป็นหมื่น ๆ ฟังแล้วสลดใจ

เห็นสุนัขถูกรถทับตายรู้สึกสลดใจ


เศร้าใจ

มีความรู้สึกสลดหดหู่ใจ

เห็นป่าถูกบุกรุกทำลายแล้วเศร้าใจ


สังเวช

ยืมมาจากบาลี สํเวชน, จากสันสกฤต संवेजन् (สํเวชนฺ); ร่วมรากกับ สมเพช

การสังเวช (abstract-noun)
ความสังเวช (abstract-noun)

/saŋ˩˩˦.weːt̚˥˩/^((สัมผัส))

รู้สึกเศร้าสลดหดหู่ต่อผู้ที่ได้รับทุกขเวทนา หรือต้องตายไป หรือต่อผู้ที่ตนเคารพนับถือซึ่งประพฤติตนไม่เหมาะสม เป็นต้น

เห็นผู้คนประสบอุบัติเหตุเครื่องบินตกแล้วสังเวช


ทุกขเวทนา

ยืมมาจากบาลี ทุกฺขเวทนา; เทียบเท่า ทุกข + เวทนา

ทุก-ขะ-เว-ทะ-นา

ทุก-ขะ-เวด-ทะ-นา

/tʰuk̚˦˥.kʰa˨˩.weː˧.tʰa˦˥.naː˧/^((สัมผัส))

/tʰuk̚˦˥.kʰa˨˩.weːt̚˥˩.tʰa˦˥.naː˧/^((สัมผัส))

ความรู้สึกไม่สบายกายไม่สบายใจ

ความรู้สึกเจ็บปวดทรมาน


ฉ้อราษฎร์บังหลวง

ฉ้อ + ราษฎร์ + บัง + หลวง

การฉ้อราษฎร์บังหลวง (abstract-noun)

ช่อ-ราด-บัง-หฺลวง

/t͡ɕʰɔː˥˩.raːt̚˥˩.baŋ˧.lua̯ŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

การที่พนักงานเจ้าหน้าที่เก็บเงินจากราษฎรแล้วไม่ส่งหลวงหรือเบียดบังเงินหลวง


ฉ้อ

/t͡ɕʰɔː˥˩/^((สัมผัส))

ฉ้อทรัพย์


เศร้าสลด

มีความรู้สึกรันทดใจ

อุบัติเหตุตายหมู่ ทำให้ผู้พบเห็นเศร้าสลด


รันทด

การรันทด (abstract-noun)
ความรันทด (abstract-noun)

สลดใจมาก มีจิตใจหวั่นไหวมากเพราะความโศกสลด

รันทดสลดใจ

รันทดท้อเสียใจไห้สะอื้น


จิตใจ

/t͡ɕit̚˨˩.t͡ɕaj˧/^((สัมผัส))

ใจ, อารมณ์ทางใจ

ปล่อยให้จิตใจเลื่อนลอยจากสิ่งที่กำลังทำอยู่

ไม่มีกะจิตกะใจอยากเรียนหนังสือหนังหา


กะจิตกะใจ

กะ-จิด-กะ-ไจ

ใจ, อารมณ์ทางใจ


หวั่นไหว

การหวั่นไหว (abstract-noun)
ความหวั่นไหว (abstract-noun)

สั่นสะเทือน, โอนเอน

จิตใจหวั่นไหวไปตามอารมณ์

ไม่หวั่นไหวต่อภยันตรายใด ๆ


หวั่นไหว

อาการที่สั่นสะเทือนมาก (ใช้แก่เสียง)

เสียงดังสนั่นหวั่นไหว


สะเทือน

สะเทื้อน
การสะเทือน (abstract-noun)
ความสะเทือน (abstract-noun)

มีอาการสั่นไหวเพราะถูกกระทบ

นั่งรถที่แล่นไปตามทางขรุขระก็รู้สึกสะเทือน

เสียงระเบิดทำให้บ้านสะเทือน

โดยปริยายหมายความว่า เป็นทุกข์กังวล

เขาว่าลูกก็สะเทือนไปถึงแม่

ใครจะว่าอย่างไร ๆ ก็ไม่สะเทือน


โอนเอน

/ʔoːn˧.ʔeːn˧/^((สัมผัส))

เอนไปเอนมา, ไม่มั่นคง, ไม่แน่นอน


มั่นคง

穩定

ไม่กลับกลายเป็นอย่างอื่น

မၼ်ႈၵိုမ်း

ไม่กลับกลายเป็นอย่างอื่น

ໝັ້ນຄົງ

ไม่กลับกลายเป็นอย่างอื่น

stable

ไม่กลับกลายเป็นอย่างอื่น

แน่นหนาและทนทาน

เก็บของไว้ในห้องนั้นมั่นคงดี

ไม่กลับกลายเป็นอย่างอื่น

ใจคอมั่นคง


แน่นหนา

/nɛn˥˩.naː˩˩˦/^((สัมผัส))

มั่นคง, บางทีก็ใช้เข้าคู่กับ ปึกแผ่น เป็น เป็นปึกแผ่นแน่นหนา

ใส่กุญแจแน่นหนา

ประตูหน้าต่างแน่นหนา


ปึกแผ่น

/pɯk̚˨˩.pʰɛn˨˩/^((สัมผัส))

ที่ตั้งอยู่ด้วยความมั่นคง, มีหลักฐานมั่นคง

ร่วมกันสร้างชาติให้เป็นปึกแผ่น


หลักฐาน

ᩉᩖᩢᨠᨮᩣ᩠ᨶ

สิ่งที่ใช้พิสูจน์ความถูกต้องหรือความจริง

bewiis

ฟรีเชียตะวันตก

/lak̚˨˩.tʰaːn˩˩˦/^((สัมผัส))

พื้นเพมั่นคง

พ่อแม่เขาเป็นคนมีหลักฐาน

ความมั่นคงอันเป็นพื้นที่ตั้ง

เขามีอาชีพการงานเป็นหลักฐาน

เครื่องแสดงประกอบเพื่อยืนยัน

เขาถูกกล่าวหาโดยไม่มีหลักฐาน


ทนทาน

มั่นคง, ไม่เสียหายง่าย


แน่นอน

/nɛː˥˩.nɔːn˧/^((สัมผัส))

เที่ยงแท้, จริงแท้


แน่นอน

คำกริยาวิเศษณ์

/nɛː˥˩.nɔːn˧/^((สัมผัส))

เที่ยงแท้, จริงแท้


ครั่นคร้าม

คฺรั่น-คฺร้าม

เกรงขาม, รู้สึกพรั่นพรึง, สะทกสะท้านด้วยความกลัว

เมื่อเข้าสู่สมรภูมิ จงยืนท่ามกลางสงคราม โดยแสดงลักษณะองอาจ ไม่ให้หวาดไหวหรือครั่นคร้ามปัจจามิตร


พรั่นพรึง

การพรั่นพรึง (abstract-noun)
ความพรั่นพรึง (abstract-noun)

พฺรั่น-พฺรึง

นึกหวาดหวั่น, นึกพรั่นใจ


หวาดหวั่น

การหวาดหวั่น (abstract-noun)
ความหวาดหวั่น (abstract-noun)

หฺวาด-หฺวั่น

พรั่นกลัว, สะดุ้งกลัว


หวั่นหวาด

การหวั่นหวาด (abstract-noun)
ความหวั่นหวาด (abstract-noun)

หฺวั่น-หฺวาด

พรั่นกลัว, สะดุ้งกลัว


สะทกสะท้าน

การสะทกสะท้าน (abstract-noun)
ความสะทกสะท้าน (abstract-noun)

สะ-ทก-สะ-ท้าน

รู้สึกเกรงกลัว, รู้สึกเกรงกลัวจนตัวสั่น

เขาข่มขู่ฉันเสียจนสะทกสะท้านพูดไม่ถูก

เธอตอบคำถามผู้บังคับบัญชาอย่างไม่สะทกสะท้าน


ภยันตราย

ภย + อันตราย

พะ-ยัน-ตะ-ราย

ภัยและอันตราย


อันตราย

ยืมมาจากสันสกฤต अन्तराय (อนฺตราย) หรือบาลี อนฺตราย (“อุปสรรคหรือภัยอันมาในระหว่าง”)

เหตุที่อาจทำให้ถึงแก่ความตายหรือพินาศ


พินาศ

ยืมมาจากสันสกฤต विनाश (วินาศ); เทียบบาลี วินาส

/pʰi˦˥.naːt̚˥˩/^((สัมผัส))

ความเสียหายสิ้นเชิง, ความเสียหายย่อยยับ


พินาศ

วินาศ
การพินาศ (abstract-noun)
ความพินาศ (abstract-noun)

/pʰi˦˥.naːt̚˥˩/^((สัมผัส))

เสียหายสิ้นเชิง, เสียหายย่อยยับ


สิ้นเชิง

/sin˥˩.t͡ɕʰɤːŋ˧/^((สัมผัส))

สิ้นท่า, หมดท่า, หมดชั้นเชิง

อันธพาลเมื่อเจอนักสู้เข้าก็สิ้นเชิงนักเลง


สิ้นเชิง

คำกริยาวิเศษณ์

/sin˥˩.t͡ɕʰɤːŋ˧/^((สัมผัส))

ทั้งหมด, ทั้งสิ้น, ทุกประการ

ข่าวลือนี้ไม่มีมูลความจริงโดยสิ้นเชิง

โครงการนี้ล้มเหลวอย่างสิ้นเชิง


สิ้นท่า

หมดกระบวนท่าในการต่อสู้, ไม่มีทางต่อสู้

เขาเป็นคนเก่งแต่ปาก พอประสบปัญหาเข้าจริง ๆ ก็สิ้นท่า


หมดท่า

/mot̚˨˩.tʰaː˥˩/^((สัมผัส))

หมดหนทาง, จนปัญญา

เขาหมดท่าไม่รู้ว่าจะโต้ตอบอย่างไร

อาการที่ทำให้รู้สึกน่าสังเวช

เขาแต่งตัวภูมิฐานแล้วเดินหกล้ม หมดท่าเลย


หมดรูป

อาการที่ทำให้รู้สึกน่าสังเวช

เขาแต่งตัวภูมิฐานแล้วเดินหกล้ม หมดรูปเลย


ชั้นเชิง

/t͡ɕʰan˦˥.t͡ɕʰɤːŋ˧/^((สัมผัส))

เล่ห์เหลี่ยม, ท่วงที, อุบาย


เชิงชั้น

/t͡ɕʰɤːŋ˧.t͡ɕʰan˦˥/^((สัมผัส))

เล่ห์เหลี่ยม, ท่วงที, อุบาย


เล่ห์เหลี่ยม

เล่ห์ + เหลี่ยม

เล่-เหฺลี่ยม

ชั้นเชิง, อุบาย


เล่ห์กล

การลวงหรือล่อลวงให้หลงผิดหรือเพื่อให้เข้าใจผิด


ท่วงที

/tʰua̯ŋ˥˩.tʰiː˧/^((สัมผัส))

ท่าทาง, หน่วยก้าน, ชั้นเชิง


ท่าทาง

/tʰaː˥˩.tʰaːŋ˧/^((สัมผัส))

กิริยาอาการที่ปรากฏให้เห็น

ท่าทางดี

ท่าทางไม่ดี


หน่วยก้าน

หน่วย + ก้าน

ท่วงที, ท่าที, แวว

เด็กคนนี้หน่วยก้านดี อนาคตคงไปได้ไกล


ท่าที

/tʰaː˥˩.tʰiː˧/^((สัมผัส))

ความเป็นไปของสถานการณ์หรือบุคคล เป็นต้น


ทีท่า

/tʰiː˧.tʰaː˥˩/^((สัมผัส))

ความเป็นไปของสถานการณ์หรือบุคคล เป็นต้น


แวว

/wɛːw˧/^((สัมผัส))

สุกใส, วูบวาบ

ดวงตาฉายแววแห่งความสุข

ขัดหัวเข็มขัดเสียแวว

เพชรซีกมีแววน้อยกว่าเพชรลูก


แวว

/wɛːw˧/^((สัมผัส))

ลักษณะที่แสดงให้เห็นว่าจะเป็นคนชนิดไร, เค้า, ร่องรอย

เด็กคนนี้มีแววจะเป็นนักปราชญ์ต่อไป

เขาไม่มีแววว่าจะสอบได้

กระจกเงาที่ตัดเป็นวงกลม ๆ เล็ก ๆ ใช้ติดตกแต่งเป็นไส้ลวดลายปูนปั้นหรืองานไม้แกะสลักปิดทอง


วูบวาบ

คำกริยาวิเศษณ์

/wuːp̚˥˩.waːp̚˥˩/^((สัมผัส))

ระยับตา, เป็นอาการของแสงหรือเงามันที่ปรากฏแล้วหายลับไปทันทีทันใดต่อเนื่องกัน

เสื้อปักเลื่อมดูวูบวาบไปทั้งตัว


ระยับ

นิยมใช้เข้าคู่กับคำ ระยิบ เป็น ระยิบระยับ

ดาวส่องแสงระยิบระยับ

พราวแพรว, วับวาบ (ใช้กับแสงหรือรัศมี)

ผ้ามันระยับ


พราวแพรว

เลื่อม, แวววาว, วับ ๆ วาบ ๆ พราย ๆ, พราว


วับวาบ

คำกริยาวิเศษณ์

ระยับตา เป็นอาการของแสงหรือเงาที่ปรากฏแล้วหายลับไปทันทีทันใดต่อเนื่องกัน

แสงเพชรเป็นประกายวับวาบ


วับ ๆ

แสงเพชรเป็นประกายวับ ๆ


วับวาม

คำกริยาวิเศษณ์

แสงเพชรเป็นประกายวับวาม


วับแวบ

แสงเพชรเป็นประกายวับแวบ


ระยิบระยับ

แสงดาวระยิบระยับ


อุบาย

ยืมมาจากสันสกฤต उपाय (อุปาย, “อุบาย”), จากบาลี อุปาย (“อุบาย”)

วิธีการอันแยบคาย

เล่ห์กล, เล่ห์เหลี่ยม


แยบคาย

/jɛːp̚˥˩.kʰaːj˧/^((สัมผัส))

เข้าที, เหมาะกับเหตุผล

ความคิดแยบคาย


แยบคาย

คำกริยาวิเศษณ์

/jɛːp̚˥˩.kʰaːj˧/^((สัมผัส))

เข้าที, เหมาะกับเหตุผล

พูดจาแยบคาย


เข้าที

มีท่วงทีดี, มีชั้นเชิงดี, มีท่าทีจะสำเร็จ


สำเร็จ

แผลงมาจากเสร็จ; จากเขมร សំរេច (สํเรจ), แผลงมาจากស្រេច (สฺเรจ)

สำเร็จการศึกษา

สำเร็จโสดา


สำเร็จ

ที่เสร็จเรียบร้อยแล้ว

เครื่องแกงสำเร็จ


สำเร็จ

คำกริยาวิเศษณ์

ได้ผลสมประสงค์

วางแผนการขายสินค้าได้สำเร็จ


เสร็จ

เป็นไปได้ว่ายืมมาจากเขมรกลาง សុរេច (สุเรจ), សូរេច (สูเรจ), សុរេច្ច (สุเรจฺจ), សូរេច្ច (สูเรจฺจ), សុរេយ្ច (สุเรยฺจ), សុរេយ្ច្ច (สุเรยฺจฺจ), សូយ៌េច (สูรฺเยจ), ស្រេច (สฺเรจ), សរេច (สเรจ), ស្រេច (สฺเรจ), ឝ្រច (ศฺรจ); ร่วมเชื้อสายกับเขมร ស្រេច (สฺเรจ), ลาว ເສັດ (เสัด)

พอเสร็จงานเขาก็กลับบ้าน

ถ้าเขาเชื่อเรา เขาก็เสร็จเราแน่

เสียที, เสียรู้

ถ้าเราไว้ใจคนขี้โกง เราก็เสร็จเขาแน่

เสียหาย, พัง

เกิดพายุใหญ่ นาเสร็จไปหลายร้อยไร่

ใครที่ป่วยเป็นมะเร็งถึงขั้นนี้แล้ว อีกไม่นานก็เสร็จแน่

ขืนเสนอเรื่องนี้ขึ้นไป มีหวังเสร็จแน่


เสร็จ

คำกริยาวิเศษณ์

พอพูดเสร็จก็เดินออกไป


สมใจ

การสมใจ (abstract-noun)
ความสมใจ (abstract-noun)

เป็นไปดังที่คิดไว้

เขาอยากได้หนังสือเล่มนี้มานานแล้ว วันนี้มีคนเอามาให้ ก็เลยได้ไว้สมใจ


ย่อยยับ

เสียการพนันย่อยยับ

เสียหายย่อยยับ


ย่อยยับ

ถูกทำลาย, เสียหาย

เขาเล่นการพนันจนทรัพย์สมบัติของพ่อแม่ย่อยยับหมด


ยับย่อย

ถูกทำลาย, เสียหาย

เขาเล่นการพนันจนทรัพย์สมบัติของพ่อแม่ยับย่อยหมด


ยับเยิน

เสียการพนันยับเยิน

เสียหายยับเยิน


ยับเยิน

ถูกทำลาย, เสียหาย

เขาเล่นการพนันจนทรัพย์สมบัติของพ่อแม่ยับเยินหมด


โศกสลด

เศร้ารันทดใจเพราะต้องพลัดพรากจากกัน เวลาพูดถึงมักจะทำให้น้ำตาไหล


พลัดพราก

การพลัดพราก (abstract-noun)
ความพลัดพราก (abstract-noun)

แยกออกจากบุคคลหรือสถานที่ที่เคยผูกพัน


ใจคอ

/t͡ɕaj˧.kʰɔː˧/^((สัมผัส))

จิตใจ, อัธยาศัย, อารมณ์ (มักใช้ในทางลบ ทางไม่ดี)

เดี๋ยวนี้ใจคอไม่ค่อยดี

ใจคอจะทิ้งบ้านทิ้งช่องไปได้หรือ


อัธยาศัย

ยืมมาจากสันสกฤต अध्याशय (อธฺยาศย, “นิสัย, จุดประสงค์, จินตนาการ”); เทียบบาลี อชฺฌาสย (“นิสัย, จุดประสงค์”)

อัด-ทะ-ยา-ไส

เขาเป็นคนมีอัธยาศัยดี

ความพอใจ, ความประสงค์

ไปพักผ่อนได้ตามอัธยาศัย


อัชฌาสัย

ยืมมาจากบาลี อชฺฌาสย; เทียบสันสกฤต अध्याशय (อธฺยาศย)

อัฌญาไศร
อัชฌาศัย

/ʔat̚˨˩.t͡ɕʰaː˧.saj˩˩˦/^((สัมผัส))

เขาเป็นคนมีอัชฌาสัยดี

ความรู้จักผ่อนปรน


ระทม

การระทม (abstract-noun)
ความระทม (abstract-noun)

เจ็บช้ำระกำใจ


ระกำ

เทียบพม่า ရေငန်း (เรงน์:), มอญ လကံ (ลกํ), เขมร ប៉កម (บ̎กม), ម៉កម (ม̎กม), ម្កម (มฺกม), หรือ ប៉ាកាំ (บ̎ากาํ)

ชื่อปาล์มชนิด Salacca wallichiana C. Martius ในวงศ์ Palmae ขึ้นเป็นกอ ก้านใบมีหนามแข็ง เนื้อฟ่าม ผลออกเป็นกระปุก กินได้

ชื่อไม้ต้นขนาดเล็กชนิด Cathormion umbellatum (Vahl) Kosterm. ในวงศ์ Leguminosae ดอกสีขาว ฝักแบนบิดเป็นวง, ระกำนา หรือ ระกำป่า ก็เรียก


ระกำ

ความลำบาก, ความตรมใจ, ความทุกข์

ตกระกำลำบาก


ระกำ

ยืมมาจากมาเลเซีย [Term?]

ปักเป็นดอกควบด้วยไหม


ระกำ

ชื่อน้ำมันชนิดหนึ่ง ใช้ทานวดแก้เคล็ดบวม


มาร

ยืมมาจากสันสกฤต मार (มาร) หรือบาลี มาร

[เสียงสมาส]
มา-ระ-

[เสียงสมาส]
มาน-ระ-

เทวดาจำพวกหนึ่ง มีใจบาปหยาบช้าคอยกีดกันไม่ให้ทำบุญ

ผู้ฆ่า, ผู้ทำลาย, ในพระพุทธศาสนาหมายถึงผู้กีดกันบุญกุศล มี 5 อย่าง เรียกว่า เบญจพิธมาร คือ ขันธมาร กิเลสมาร อภิสังขารมาร มัจจุมาร เทวบุตรมาร

ผู้ที่เป็นอุปสรรคขัดขวาง

มารคอหอย


มาร

คำวิสามานยนาม

ยืมมาจากสันสกฤต मार (มาร) หรือบาลี มาร

ᨾᩣ᩠ᩁ

วิญญาณชั่วร้ายที่มีอำนาจสูงสุด

魔鬼

วิญญาณชั่วร้ายที่มีอำนาจสูงสุด

duivel

วิญญาณชั่วร้ายที่มีอำนาจสูงสุด

မႃႇၼၢတ်ႈ

วิญญาณชั่วร้ายที่มีอำนาจสูงสุด

duvel

ฟรีเชียตะวันตก

วิญญาณชั่วร้ายที่มีอำนาจสูงสุด

divel

ฟรีเชียตะวันตก

วิญญาณชั่วร้ายที่มีอำนาจสูงสุด

ມານຮ້າຍ

วิญญาณชั่วร้ายที่มีอำนาจสูงสุด

ພະຍາມານ

วิญญาณชั่วร้ายที่มีอำนาจสูงสุด

diablo

วิญญาณชั่วร้ายที่มีอำนาจสูงสุด

devil

วิญญาณชั่วร้ายที่มีอำนาจสูงสุด

[เสียงสมาส]
มา-ระ-

[เสียงสมาส]
มาน-ระ-

(พญา~) วิญญาณชั่วร้ายที่มีอำนาจสูงสุด, ซาตาน


ท้อน

เทียบตากาล็อก santol, มาเลเซีย santul

/tʰɔːn˦˥/^((สัมผัส))


พู

/pʰuː˧/^((สัมผัส))

เรียกสิ่งที่มีลักษณะนูนออกมา

พูทุเรียน


พู

/pʰuː˧/^((สัมผัส))


หมา

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ʰmaːᴬ; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩉ᩠ᨾᩣ (หมา), ลาว ໝາ (หมา), ไทลื้อ ᦖᦱ (หมา), ไทดำ ꪢꪱ (หมา), ไทใหญ่ မႃ (มา), ไทใต้คง ᥛᥣᥴ (ม๋า), อ่ายตน မႃ (มา), อาหม 𑜉𑜠 (มะ), จ้วง ma, แสก หม่า; เทียบเบดั้งเดิม *maːᴬ¹, ไหลดั้งเดิม *hmaː (“หมา; หมาล่าเนื้อ”)

σκύλος

สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมในวงศ์ Canidae

σκυλί

สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมในวงศ์ Canidae

개

สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมในวงศ์ Canidae

견

สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมในวงศ์ Canidae

구

สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมในวงศ์ Canidae

ឆ្កែ

สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมในวงศ์ Canidae

ит

สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมในวงศ์ Canidae

ᩉ᩠ᨾᩣ

สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมในวงศ์ Canidae

ит

สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมในวงศ์ Canidae

狗

สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมในวงศ์ Canidae

犬

สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมในวงศ์ Canidae

狗

สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมในวงศ์ Canidae

犬

สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมในวงศ์ Canidae

пас

เซอร์โบ-โครเอเชีย

สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมในวงศ์ Canidae

pas

เซอร์โบ-โครเอเชีย

สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมในวงศ์ Canidae

犬

สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมในวงศ์ Canidae

狗

สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมในวงศ์ Canidae

hond

สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมในวงศ์ Canidae

hund

สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมในวงศ์ Canidae

aso

สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมในวงศ์ Canidae

it

สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมในวงศ์ Canidae

ыт

สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมในวงศ์ Canidae

it

สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมในวงศ์ Canidae

ཁྱི

สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมในวงศ์ Canidae

ꪢꪱ

สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมในวงศ์ Canidae

မႃ

สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมในวงศ์ Canidae

hund

สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมในวงศ์ Canidae

hund

สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมในวงศ์ Canidae

سگ

สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมในวงศ์ Canidae

pies

สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมในวงศ์ Canidae

suka

สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมในวงศ์ Canidae

chien

สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมในวงศ์ Canidae

ခွေး

สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมในวงศ์ Canidae

koira

สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมในวงศ์ Canidae

Hund

สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมในวงศ์ Canidae

Hündin

สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมในวงศ์ Canidae

соба́ка

สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมในวงศ์ Canidae

пёс

สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมในวงศ์ Canidae

câine

สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมในวงศ์ Canidae

canis

สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมในวงศ์ Canidae

ໝາ

สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมในวงศ์ Canidae

เซาะ

เลอเวือะตะวันตก

สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมในวงศ์ Canidae

chó

สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมในวงศ์ Canidae

dug

สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมในวงศ์ Canidae

perro

สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมในวงศ์ Canidae

mbwa

สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมในวงศ์ Canidae

hund

สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมในวงศ์ Canidae

hynda

สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมในวงศ์ Canidae

श्वन्

สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมในวงศ์ Canidae

dog

สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมในวงศ์ Canidae

كَلْب

สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมในวงศ์ Canidae

anjing

สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมในวงศ์ Canidae

it

สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมในวงศ์ Canidae

ئىت

สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมในวงศ์ Canidae

hundo

สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมในวงศ์ Canidae

hundur

สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมในวงศ์ Canidae

kutya

สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมในวงศ์ Canidae

eb

สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมในวงศ์ Canidae

कुत्ता

สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมในวงศ์ Canidae

कुत्ती

สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมในวงศ์ Canidae

כֶּלֶב

สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมในวงศ์ Canidae

กุกกุร

อรรถาภิธาน:หมา

เก้งเอ๋ง

อรรถาภิธาน:หมา

จอ

อรรถาภิธาน:หมา

ตูบ

อรรถาภิธาน:หมา

โบ้

อรรถาภิธาน:หมา

ศวา

อรรถาภิธาน:หมา

ศวาน

อรรถาภิธาน:หมา

ศุนะ

อรรถาภิธาน:หมา

ศุนัก

อรรถาภิธาน:หมา

ศุนิ

อรรถาภิธาน:หมา

สา

อรรถาภิธาน:หมา

สานะ

อรรถาภิธาน:หมา

สารไมย

อรรถาภิธาน:หมา

สาฬุระ

อรรถาภิธาน:หมา

สุณ

อรรถาภิธาน:หมา

สุนัข

อรรถาภิธาน:หมา

สุวาน

อรรถาภิธาน:หมา

โสณะ

อรรถาภิธาน:หมา

หมา

อรรถาภิธาน:หมา

/maː˩˩˦/^((สัมผัส))

สัตว์เลี้ยงลูกด้วยน้ำนมหลายชนิดหลายสกุลในวงศ์ Canidae ออกลูกเป็นตัว

บางครั้ง หยาบคาย


หมา

/maː˩˩˦/^((สัมผัส))

เลว, (ชั้น) ต่ำ


หมา

คำกริยาวิเศษณ์

/maː˩˩˦/^((สัมผัส))

อย่างเลว, อย่าง (คนชั้น) ต่ำ


จำนอง

แผลงมาจาก จอง; จากเขมร ចំណង (จํณง), แผลงมาจาก ចង (จง)

/t͡ɕam˧.nɔːŋ˧/^((สัมผัส))

ชื่อสัญญาซึ่งบุคคลคนหนึ่ง เรียกว่า ผู้จำนอง เอาทรัพย์สินตราไว้แก่บุคคลอีกคนหนึ่ง เรียกว่า ผู้รับจำนอง เพื่อเป็นประกันการชำระหนี้ โดยไม่ส่งมอบทรัพย์สินนั้นให้แก่ผู้รับจำนอง


จำนอง

/t͡ɕam˧.nɔːŋ˧/^((สัมผัส))

ผูก, คล้อง, หมายไว้, กำหนด, จำไว้

ประพันธ์, แต่ง, เช่น จึ่งจำนองโคลงอ้าง ถวายแด่บพิตรเจ้าช้าง (ลิลิตพระลอ)

เอาทรัพย์สินตราไว้เป็นประกันสำหรับจำนอง (ดูคำนาม)


ยีราฟ

ยืมมาจากอังกฤษ giraffe

ກວາງຄໍຍາວ

(1) ชื่อสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม

giraffe

(1) ชื่อสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม

giraffa

(1) ชื่อสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม

जिराफ

(1) ชื่อสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม

चिन्नोष्ट्र

(1) ชื่อสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม

ชื่อสัตว์เลี้ยงลูกด้วยน้ำนมในวงศ์ Giraffidae เป็นสัตว์เคี้ยวเอื้อง คอยาวมาก มีเขา 1 คู่ ตัวสีน้ำตาลอมเหลืองมีลายสีน้ำตาลเข้มลักษณะเป็นดอกหรือเป็นตาราง อยู่รวมกันเป็นฝูง มีถิ่นกำเนิดในทวีปแอฟริกา มีหลายชนิด


เก๊กซิม

ยืมมาจากหมิ่นใต้激心 (เก็กซิม)

พ่อแม่เก๊กซิมที่ลูกสาวหายไปจากบ้านหลายวันแล้ว

แม่เก๊กซิมที่ลูกชายติดยาเสพติด

วันนี้ขายของไม่ได้เลยสักบาท เก๊กซิมจริง ๆ


เก็ต

ยืมมาจากอังกฤษ get (เก็ทฺ, “เข้าใจ”)

อธิบายให้ฟังขนาดนี้แล้วยังไม่เก็ตอีก


เก็บดอกไม้

เก็บ + ดอกไม้

เก็บ-ดอก-ไม้

ปัสสาวะตามพุ่มไม้ข้างทาง (ใช้กับผู้หญิง)

รถทัวร์จอดข้างทางให้พวกผู้หญิงลงไปเก็บดอกไม้


เก็บอาการ

เก็บ + อาการ

ไม่ว่าจะโกรธขนาดไหน เธอก็เก็บอาการได้ดี

พ่อของนายก็ร้องไห้.. แต่เก็บอาการสมเป็นลูกผู้ชาย..


เกมกด

เครื่องเล่นเกมคอมพิวเตอร์ชนิดที่ผู้เล่นต้องกดปุ่มในการเล่น

เด็กมัวแต่เล่นเกมกดเลยไม่ได้ทำการบ้าน


เกมโชว์

ยืมมาจากอังกฤษ game show

/keːm˧.t͡ɕʰoː˧/^((สัมผัส))

รายการโทรทัศน์ประเภทจัดการแข่งขันที่เป็นการแข่งขันเพื่อความสนุกสนาน เช่น แข่งตอบปัญหา แข่งทายชื่อนักร้อง มีรางวัลเป็นเงินหรือสิ่งของให้ผู้ชนะการแข่งขัน


เกย์ควีน

ทับศัพท์จากอังกฤษ gay + queen

ชายรักร่วมเพศที่แสดงบทบาททางเพศเป็นหญิง


เกย์คิง

ทับศัพท์จากอังกฤษ gay + king

ชายรักร่วมเพศที่แสดงบทบาททางเพศเป็นชาย


เกาะชายกระโปรง

เกาะ-ชาย-กฺระ-โปฺรง

/kɔʔ˨˩.t͡ɕʰaːj˧.kra˨˩.proːŋ˧/^((สัมผัส))

อาศัยผู้หญิงหาเลี้ยง

อีตาคนนี้ไม่ทำงานเลย ดีแต่เกาะชายกระโปรงเมีย


เกาะชายผ้าเหลือง

เกาะ + ชาย + ผ้าเหลือง

เกาะ-ชาย-ผ้า-เหฺลือง

/kɔʔ˨˩.t͡ɕʰaːj˧.pʰaː˥˩.lɯa̯ŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

พึ่งพาผลบุญจากผู้ที่บวชเป็นพระภิกษุสามเณร

ถ้ามีลูกชายก็จะได้บวชให้พ่อแม่ได้เกาะชายผ้าเหลือง


เกาะอก

/kɔʔ˨˩.ʔok̚˨˩/^((สัมผัส))

เสื้อสตรีไม่มีแขน ขอบบนรัดอยู่ระดับเหนืออก

ชุดราตรีของผู้หญิงเป็นแบบเกาะอกทั้งนั้น


แกนนำ

ผู้ที่เป็นหลักหรือหัวหน้าของกลุ่มชุมนุมเพื่อเรียกร้องหรือประท้วงเรื่องใดเรื่องหนึ่ง

กลุ่มผู้ชุมนุมที่เรียกร้องให้เพิ่มค่าแรงในครั้งนี้มีแกนนำอยู่สองสามคน

ผู้ที่เป็นหลักในการเจรจาเพื่อดำเนินการเรื่องใดเรื่องหนึ่ง

พรรคที่ได้คะแนนเสียงข้างมากเป็นแกนนำในการจัดตั้งรัฐบาล


แก้มลิง

แก้ม + ลิง; บัญญัติโดยพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช

/kɛːm˥˩.liŋ˧/^((สัมผัส))

พื้นที่มีลักษณะเป็นแอ่งตามธรรมชาติหรือขุดขึ้นเพื่อรองรับและกักเก็บน้ำในช่วงฝนตกมีน้ำมาก และระบายออกทะเลในช่วงที่น้ำทะเลลดลง เป็นพระราชดำริของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวในการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำและบรรเทาอุทกภัย

แก้มลิงรับน้ำแถบชานเมือง ช่วยไม่ให้น้ำท่วมกรุงเทพฯ


ก๊วน

ยืมมาจากฮกเกี้ยน館／馆 (koán)

กลุ่มคนที่สนิทสนมและร่วมทำกิจกรรมเดียวกันเป็นประจำ

เขาสนิทกับรัฐมนตรีคนนี้ เพราะเล่นกอล์ฟก๊วนเดียวกัน

กลุ่มคนที่มักก่อความวุ่นวาย

ก๊วนมอเตอร์ไซค์ซิ่ง

ก๊วนกวนเมือง


แก๊ก

ยืมมาจากอังกฤษ gag

/kɛk̚˦˥/^((สัมผัส))

มุกตลก, คำพูดหรือเรื่องราวที่พูดเพื่อให้ขบขัน

เขาเป็นตลกที่มีแก๊กเยอะ ทำให้ผู้ฟังหัวเราะได้ตลอด


โกเต๊ก

มาจากชื่อยี่ห้อผ้าอนามัย Kotex

โกเต๊กเดี๋ยวนี้ดีกว่าแต่ก่อนมาก ทั้งบาง ทั้งซึมซับดี


ขยะสังคม

ขะ-หฺยะ-สัง-คม

ผู้ที่ทำตัวไร้ประโยชน์และไม่เป็นที่ต้องการของสังคม

พวกขี้ยาที่ชอบลักขโมยเป็นขยะสังคม


ของขึ้น

/kʰɔːŋ˩˩˦.kʰɯn˥˩/^((สัมผัส))

อาการผิดปรกติอย่างใดอย่างหนึ่ง เชื่อว่าเกิดจากอำนาจของขลัง

ระหว่างที่เขาสักยันต์อยู่ก็เกิดของขึ้นสั่นเทิ้มไปทั้งตัว

โกรธมากอย่างทันทีทันใด

เขาไม่ชอบนักการเมืองคนนี้ พอใครเอ่ยถึงก็ของขึ้นทันที

มีอารมณ์ไม่ดีผิดปรกติ

วันนี้เจ้านายของขึ้นแต่เช้า มาถึงก็ด่ากราด


ของตาย

/kʰɔːŋ˩˩˦.taːj˧/^((สัมผัส))

สิ่งที่ได้แน่นอน

การแข่งขันครั้งนี้ตำแหน่งผู้ชนะเลิศเป็นของตายของเขาอยู่แล้ว เพราะคู่แข่งฝีมือด้อยกว่ามาก


ของสูง

/kʰɔːŋ˩˩˦.suːŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

สิ่งศักดิ์สิทธิ์

พระเจ้าเป็นของสูง อย่าเที่ยวเอามาพูดเล่น ๆ

ของชิ้นนี้เป็นของสูง ต้องเก็บบูชาไว้ให้ดี

ผู้สูงศักดิ์

แม้ท่านจะไม่ถือพระองค์ แต่ท่านก็เป็นของสูง อย่าอาจเอื้อม

สิ่งหรือบุคคลที่เป็นที่เคารพหรือนับถือ

เธอนี่เล่นของสูงนะ กล้าล้อเลียนประธานกรรมการบริษัท

หญิงที่มีฐานะและสถานภาพสูงกว่าชายผู้หมายปองมาก

ผู้หญิงที่นายหมายปองน่ะของสูง ไม่มีหวังสำเร็จหรอก


ขังลืม

/kʰaŋ˩˩˦.lɯːm˧/^((สัมผัส))

ถูกขังคุกเป็นระยะเวลานานโดยไม่ได้รับการพิจารณาโทษตามกระบวนการยุติธรรม

เขาเป็นตัวการก่อการร้ายจึงถูกจับขังลืมเสียหลายปี


ขาโจ๋

/kʰaː˩˩˦.t͡ɕoː˩˩˦/^((สัมผัส))

ทรงผมแปลก ๆ มักจะถูกใจขาโจ๋

วัยรุ่นที่มักก่อเรื่องวุ่นวาย

ขาโจ๋เปิดศึกดวลเดือดกลางคอนเสิร์ตห้างดัง


ขาใหญ่

/kʰaː˩˩˦.jaj˨˩/^((สัมผัส))

ลูกค้าประจำที่ซื้อสินค้าครั้งละมาก ๆ

เธอเป็นลูกค้าขาใหญ่ของร้านเรา

นักเลงหรือนักโทษที่มีอิทธิพล

ตำรวจจับขาใหญ่ค้ายาเสพติดได้แล้ว

นักโทษที่เข้าไปใหม่ต้องยอมสยบต่อขาใหญ่ในคุก


ขาขึ้น

/kʰaː˩˩˦.kʰɯn˥˩/^((สัมผัส))

กำลังได้รับความนิยม

ตอนนี้รัฐบาลกำลังขาขึ้น ทำอะไรคนก็ชื่นชอบไปหมด

เจริญขึ้น, เติบโต

ช่วงเศรษฐกิจขาขึ้น ใครจะลงทุนทำอะไรก็มีแต่ได้กำไร


ขาลง

/kʰaː˩˩˦.loŋ˧/^((สัมผัส))

เสื่อมความนิยมลง

ตอนนี้รัฐบาลกำลังขาลง ทำอะไรคนก็ต่อต้าน

ถอยลง, เสื่อมลง

เขาไม่เชื่อว่าตอนนี้เป็นเศรษฐกิจขาลง เพราะการค้าและตลาดหุ้นยังแข็งอยู่


ข่าวโคมลอย

ข่าว-โคม-ลอย

เรื่องเล่าลือที่ไม่มีมูลความจริง

ข่าวนายกรัฐมนตรีจะลาออก ในที่สุดก็เป็นเพียงข่าวโคมลอย


ขำกลิ้ง

เขาเล่าเรื่องตลก ทำเอาเราขำกลิ้งไปเลย


ขำแตก

/kʰam˩˩˦.tɛːk̚˨˩/^((สัมผัส))

เขาเป็นคนตลกมาก พูดอะไรใคร ๆ ก็พากันขำแตก


ขิงแก่

/kʰiŋ˩˩˦.kɛː˨˩/^((สัมผัส))

ผู้อาวุโสที่มีความสามารถมีประสบการณ์

ผู้บริหารชุดนี้ ใคร ๆ ก็ว่าเป็นขิงแก่เพราะแม้จะอายุมากแต่ก็มีประสบการณ์


ขี้ตืด

/kʰiː˥˩.tɯːt̚˨˩/^((สัมผัส))

เขาขี้ตืดจริง ๆ ไม่ยอมซื้อของให้ใครง่าย ๆ หรอก


ขี้เหนียว

ขี้ + เหนียว

การขี้เหนียว (abstract-noun)
ความขี้เหนียว (abstract-noun)

/kʰiː˥˩.nia̯w˩˩˦/^((สัมผัส))

เขาขี้เหนียวจริง ๆ ไม่ยอมซื้อของให้ใครง่าย ๆ หรอก


ขี้เล็บ

/kʰiː˥˩.lep̚˦˥/^((สัมผัส))

สิ่งปฏิกูลที่อยู่ในซอกเล็บหรืออยู่ตามเล็บ

สิ่งที่มีขนาดเล็กมาก

ตัวเท่าขี้เล็บจะไปช่วยงานอะไรได้


ขี้เล็บ

/kʰiː˥˩.lep̚˦˥/^((สัมผัส))

เล็กน้อย, ไม่สำคัญ

เรื่องขี้เล็บอย่างนี้ จะไปสนใจทำไม


ขุนพลเสื้อกล้าม

ขุน-พน-เสื้อ-กฺล้าม

/kʰun˩˩˦.pʰon˧.sɯa̯˥˩.klaːm˥˩/^((สัมผัส))

นักกีฬามวยสากลสมัครเล่น

ขุนพลเสื้อกล้ามของไทยโกยเหรียญทองให้สมาคมมวยได้เป็นกอบเป็นกำ


เขม่น

รู้สึกไม่ชอบหน้าหรือไม่พอใจ

เด็กสองกลุ่มนี้เขม่นกัน เลยหาเรื่องตีกันอยู่เรื่อย


เข้าตากรรมการ

เค่า-ตา-กำ-มะ-กาน

/kʰaw˥˩.taː˧.kam˧.ma˦˥.kaːn˧/^((สัมผัส))

ถูกใจและพอใจ

พาแฟนไปให้พ่อแม่พี่น้องดูตัวแล้วไม่เข้าตากรรมการเลย


เข้าไส้

คำกริยาวิเศษณ์

นักมวยคู่นี้ชกกันมันเข้าไส้

เขาเกลียดเธอเข้าไส้


โขก

ร่วมเชื้อสายกับจ้วงแบบจั่วเจียง koek (ขก, “โขก, ตี”)

/kʰoːk̚˨˩/^((สัมผัส))

คว่ำภาชนะเป็นต้นแล้วเคาะลงที่สิ่งใดสิ่งหนึ่งโดยแรง

กิริยาที่คว่ำหน้าลงแล้วเอาหน้าผากกระแทกพื้นเป็นต้น

เอาหน้าผากโขกพื้น

เธอเป็นลูกน้อง ไม่ใช่ทาสเขา ทำไมจึงยอมให้เขาโขกเอาอย่างนั้น

ขายราคาแพงกว่าปรกติมาก

เห็นว่าเขาอยากได้ พ่อค้าเลยโขกราคาเสียแพงลิ่ว

ใช้หัวกระแทกลูกบอลลง

ศูนย์หน้าโขกลูกบอลเข้าประตูไป

เหมือนราวกับเคาะออกมาจากพิมพ์เดียวกัน

พ่อลูกคู่นี้นิสัยโขกกันออกมาเลย


โขกหมากรุก

โขก-หฺมาก-รุก

/kʰoːk̚˨˩.maːk̚˨˩.ruk̚˦˥/^((สัมผัส))

เขานั่งโขกหมากรุกทั้งวัน ไม่ทำอะไรเลย


โขมงโฉงเฉง

คำกริยาวิเศษณ์

ขะ-โหฺมง-โฉง-เฉง

/kʰa˨˩.moːŋ˩˩˦.t͡ɕʰoːŋ˩˩˦.t͡ɕʰeːŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

เอะอะดังลั่น

เขาคุยโขมงโฉงเฉงว่าได้รับเลือกเป็นผู้ใหญ่บ้านแล้ว


โขลก

/kʰloːk̚˨˩/^((สัมผัส))

ตำให้เข้ากัน หรือให้เหนียว หรือให้แหลก

ทำงานอย่างคร่ำเคร่ง

คนงานลาออกไปหลายคน เขาต้องนั่งโขลกอยู่คนเดียวจนล้มป่วย


โขลก

/kʰloːk̚˨˩/^((สัมผัส))

เสียงดังเช่นนั้น

เสียงไอโขลก ๆ


คนมีสี

คน + มี + สี

กลุ่มบุคคลที่แต่งเครื่องแบบ มักหมายถึงทหารหรือตำรวจ

ผู้ต้องหาให้การพาดพิงไปถึงคนมีสี

สงสัยว่าเจ้าพ่อคนนี้มีคนมีสีสนับสนุนอยู่เบื้องหลัง


ครบวงจร

/kʰrop̚˦˥.woŋ˧.t͡ɕɔːn˧/^((สัมผัส))

สมบูรณ์ครบถ้วน

การจัดการครบวงจร


ครีมนวดผม

ครีม + นวด + ผม

คฺรีม-นวด-ผม

น้ำยาหนืดอย่างครีมเหลว ๆ ใช้ชโลมผมแล้วล้างออกหลังสระผม ช่วยให้ผมนุ่มและจัดทรงง่าย

สระผมแล้วไม่ใช้ครีมนวดผม จะทำให้ผมกระด้างและจัดทรงยาก


ครีมนวด

ตัดทอนจาก ครีมนวดผม

คำพ้องความของ ครีมนวดผม


คลองด่วน

/kʰlɔːŋ˧.dua̯n˨˩/^((สัมผัส))

ทางระบายน้ำสายตรงที่ระบายน้ำได้อย่างรวดเร็ว


ครึ่งเสี้ยว

ครึ่ง + เสี้ยว

คฺรึ่ง-เซี่ยว

/kʰrɯŋ˥˩.sia̯w˥˩/^((สัมผัส))

ส่วนที่เล็กกว่าครึ่ง

พอเลยแรม ๘ ค่ำไป เราก็จะเห็นพระจันทร์ครึ่งเสี้ยว

ครึ่งของเสี้ยว

เอาแตงโมมาเสี้ยวหนึ่ง แบ่งให้น้องไปครึ่งเสี้ยว


ควันออกหู

คฺวัน-ออก-หู

/kʰwan˧.ʔɔːk̚˨˩.huː˩˩˦/^((สัมผัส))

พอครูมารายงานว่าลูกชายตัวดีหนีเรียนอีก พ่อก็ควันออกหู


ค่าคุ้มครอง

ค่า + คุ้มครอง

ค่า-คุ้ม-คฺรอง

/kʰaː˥˩.kʰum˦˥.kʰrɔːŋ˧/^((สัมผัส))

เงินที่จ่ายให้คนร้ายหรือผู้มีอิทธิพลเพื่อไม่ให้ขัดขวางการทำกิจการ

เจ้าของร้านค้าต้องจ่ายค่าคุ้มครองให้ผู้มีอิทธิพลในพื้นที่เพื่อไม่ให้มารบกวนการค้าขาย


ค้างคาใจ

/kʰaːŋ˦˥.kʰaː˧.t͡ɕaj˧/^((สัมผัส))

ยังข้องใจหรือยังติดใจอยู่และยังไม่ได้แก้ไขหรือทำความเข้าใจว่าจะเป็นอย่างไร

ยังมีปัญหาค้างคาใจที่ยังตกลงกันไม่ได้หลายปัญหา


คาใจ

มารดาผู้ตายยังคาใจรายงานผลการชันสูตรศพ


คาน

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ɢaːnᴬ; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨣᩤ᩠ᨶ (คาน), เขิน ᨣᩤ᩠ᨶ (คาน), ลาว ຄານ (คาน), ไทลื้อ ᦅᦱᧃ (คาน), ไทใหญ่ ၵၢၼ်း (ก๊าน), ไทใต้คง ᥐᥣᥢᥰ (ก๊าน), พ่าเก ကꩫ် (กน์), อาหม 𑜀𑜃𑜫 (กน์), จ้วงแบบหนง ganz; เทียบจีนยุคกลาง竿 (MC kan) หรือจีนเก่า竿 (OC *kaːn)

เครื่องเรือนที่ยึดเสาและรองตง ทำด้วยไม้ เป็นต้น

ไม้ทำอย่างรอดสำหรับรองรับของหนัก

คานเรือ

ไม้สำหรับหาบหรือหามสิ่งของต่าง ๆ

ภาวะเป็นโสดของหญิงที่มีอายุเกินวัยแต่งงาน

เมื่อไรเธอจะลงจากคานเสียที


คาน

รองรับหรือเอาสิ่งใดสิ่งหนึ่งรองรับของหนักขึ้นไว้

ถ่วงน้ำหนักกัน

อำนาจของฝ่ายนิติบัญญัติกับอำนาจของฝ่ายบริหารคานกัน

ค้านกัน, ยังตกลงกันไม่ได้


คานทอง

/kʰaːn˧.tʰɔːŋ˧/^((สัมผัส))


คานทองนิเวศน์

คานทอง + นิเวศน์

คาน-ทอง-นิ-เวด

/kʰaːn˧.tʰɔːŋ˧.ni˦˥.weːt̚˥˩/^((สัมผัส))

ที่ซึ่งสมมุติว่าเป็นที่อยู่ของหญิงโสดอายุเกินวัยแต่งงาน

ป่านนี้ยังไม่แต่งงาน สงสัยต้องเป็นสมาชิกคานทองนิเวศน์เสียแล้ว


นิเวศน์

ยืมมาจากสันสกฤต निवेशन (นิเวศน); เทียบบาลี นิเวสน

ที่อยู่, บ้าน, วัง


ซิ่ว

สอบเข้ามหาวิทยาลัยได้แล้ว เปลี่ยนไปสอบเข้าคณะหรือมหาวิทยาลัยใหม่

เขาซิ่วมา ๓ ที่แล้วกว่าจะมาเรียนที่นี่


แอ๊บแบ๊ว

แอ๊บ + (แบ๊ว, ตัดมาจาก บ้องแบ๊ว)

การแอ๊บแบ๊ว (abstract-noun)
ความแอ๊บแบ๊ว (abstract-noun)

/ʔɛp̚˦˥.bɛw˦˥/^((สัมผัส))

ทำให้ดูเป็นเด็กไร้เดียงสาทั้งหน้าตา ท่าทาง และคำพูด

แม่คนนี้อายุสามสิบแล้วแต่ชอบแอ๊บแบ๊ว

แสร้งทำเป็นไม่รู้เรื่อง, แกล้งทำโง่, แกล้งทำเป็นไม่มีส่วนเกี่ยวข้อง

พอถูกถามเรื่องทุจริตการประมูลที่ดิน นักการเมืองคนนี้ก็ทำหน้าเหลอแอ๊บแบ๊วไปเลย


แอ๊บ

ตัดมาจากอังกฤษ abnormal (“ไม่ปรกติ”)

/ʔɛp̚˦˥/^((สัมผัส))

มีจิตผิดปรกติ

เธอฉลาดและเก่งเกินไป เลยออกจะแอ๊บ ไม่ค่อยเหมือนใคร

พวกทำผมนกหัวขวาน ย้อมสีฉูดฉาด สงสัยจะแอ๊บ


แอ๊บ

แผลงมาจาก แอบ

/ʔɛp̚˦˥/^((สัมผัส))

ทำเป็นว่ามีคุณสมบัติอย่างใดอย่างหนึ่ง

แอ๊บแมน

แอ๊บรวย

แอ๊บไฮโซ

แม่คนนี้อายุสามสิบแล้ว แต่ชอบแอ๊บเป็นเด็ก ๆ


ปูน

เทียบมาเลย์อิกดั้งเดิม *kapur หรือมอญ-เขมรดั้งเดิม *knpur

หินปูนหรือเปลือกหอยเมื่อถูกเผาจนสลายตัว

ปูนกินกับหมากหรือปูนแดง

ป้ายปูน

ปูนกัดปาก

ฉาบน้ำปูน

เทปูน

โบกปูน


ปูน

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน ปุน หรือ ปูน, ลาว ປູນ (ปูน), คำเมือง ᨸᩩᩁ (ปุร)

คนมีอายุปูนพ่อปูนแม่


ปูน

คำกริยาวิเศษณ์

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน ปุน หรือ ปูน, ลาว ປຸນ (ปุน), คำเมือง ᨸᩩᩁ (ปุร) หรือ ᨸᩪᩁ (ปูร), เขิน ᨸᩩᩁ (ปุร)

เทียบ, เทียม, ปาน, เปรียบ, เพียง

อายุปูนนี้แล้ว


ปูน

แจก, ปัน, ให้

ปูนบำเหน็จ


เถาวัลย์ปูน

เถาวัลย์ + ปูน

ชื่อไม้เถาชนิด Cissus repanda ในวงศ์องุ่น (Vitaceae) เถามีคราบขาว


หัวเราะ

แผลงมาจากคำเก่า หัวร่อ

ᨣᩕᩱ᩵ᩉ᩠ᩅᩫ

เปล่งเสียงเพราะชอบใจ เป็นต้น

笑

เปล่งเสียงเพราะชอบใจ เป็นต้น

lachen

เปล่งเสียงเพราะชอบใจ เป็นต้น

ၶူဝ်

เปล่งเสียงเพราะชอบใจ เป็นต้น

ຫົວ

เปล่งเสียงเพราะชอบใจ เป็นต้น

reír

เปล่งเสียงเพราะชอบใจ เป็นต้น

laugh

เปล่งเสียงเพราะชอบใจ เป็นต้น

หัว

เปล่งเสียงเพราะชอบใจ เป็นต้น

กระซิกกระซี้

อรรถาภิธาน:หัวเราะ

ขัน

อรรถาภิธาน:หัวเราะ

ขำ

อรรถาภิธาน:หัวเราะ

ขิก

อรรถาภิธาน:หัวเราะ

ซิกซี้

อรรถาภิธาน:หัวเราะ

บริหาส

อรรถาภิธาน:หัวเราะ

ยิ้มหัว

อรรถาภิธาน:หัวเราะ

ระริก

อรรถาภิธาน:หัวเราะ

ระรี่

อรรถาภิธาน:หัวเราะ

สรวล

อรรถาภิธาน:หัวเราะ

สรวลสันหรรษา

อรรถาภิธาน:หัวเราะ

สรวลเส

อรรถาภิธาน:หัวเราะ

สรวลเสเฮฮา

อรรถาภิธาน:หัวเราะ

หวัว

อรรถาภิธาน:หัวเราะ

หวัวร่อ

อรรถาภิธาน:หัวเราะ

หวัวเราะ

อรรถาภิธาน:หัวเราะ

หัว

อรรถาภิธาน:หัวเราะ

หัวร่อ

อรรถาภิธาน:หัวเราะ

หัวร่อต่อกระซิก

อรรถาภิธาน:หัวเราะ

หัวเราะ

อรรถาภิธาน:หัวเราะ

หัวเราะต่อกระซิก

อรรถาภิธาน:หัวเราะ

หัวเราะหัวไห้

อรรถาภิธาน:หัวเราะ

/hua̯˩˩˦.rɔʔ˦˥/^((สัมผัส))

เปล่งเสียงแสดงความขบขัน ดีใจหรือ ชอบใจ เป็นต้น


พล.อ.อ.

/pʰon˧.ʔɔː˧.ʔɔː˧/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ พลอากาศเอก


พล.อ.ต.

/pʰon˧.ʔɔː˧.tɔː˧/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ พลอากาศตรี


ขี่ม้า

ใช้เป็นคำกริยาบ่งบอกถึงการที่คนนั่งอยู่บนหลังของสัตว์สี่เท้าชนิดหนึ่งที่มีชื่อเรียกว่า ม้า

กิจกรรมหรือการละเล่นที่มีลักษณะคล้ายกับคนกำลังขี่ม้า


สั้น

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩈᩢ᩠᩶ᨶ (สั้น), เขิน ᩈᩢ᩠᩶ᨶ (สั้น), ลาว ສັ້ນ (สั้น), ไทลื้อ ᦶᦉᧃᧉ (แส้น)
Jonsson (1991) ได้แนะนำว่ามาจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *sanᶜ¹ แต่คำร่วมเชื้อสายมีแค่บางส่วน

curto

ภาษากาลิเซีย|กาลิเซีย

ลักษณะส่วนหนึ่งของสิ่งใด ๆ มีกำหนดระยะยืดหรือยืนเป็นเส้นตรงจากจุดหนึ่งถึงอีกจุดหนึ่งน้อยกว่าอีกสิ่งหนึ่งเมื่อมีการเปรียบเทียบกัน

เสื้อแขนสั้น

กระโปรงสั้น

ถนนสายนี้สั้นกว่าถนนสายอื่น ๆ

มีระยะเวลานานน้อยกว่าอีกช่วงเวลาหนึ่ง เมื่อมีการเปรียบเทียบกัน

หน้าหนาวกลางวันสั้นกว่ากลางคืน


ผลึก

ยืมมาจากบาลี ผลิก; เทียบสันสกฤต स्फटिक (สฺผฏิก); เป็นศัพท์บัญญัติสำนักงานราชบัณฑิตยสภาของ crystal

crystal

ของแข็งมีโครงสร้างเป็นรูปทรงเรขาคณิตที่แน่นอน

/pʰa˨˩.lɯk̚˨˩/^((สัมผัส))

ชื่อแก้วอย่างหนึ่งมีสีใสขาว เรียกว่า แก้วผลึก

สิ่งมีลักษณะขาวใสดั่งแก้ว

น้ำตาลตกผลึก

ผลึกน้ำตาล

ของแข็งที่มีโครงสร้างเป็นรูปทรงเรขาคณิตที่แน่นอนเฉพาะตัว


ตกผลึก

結晶

กลายเป็นผลึก

cristalliser

กลายเป็นผลึก

кристаллизова́ть

กลายเป็นผลึก

crystallize

กลายเป็นผลึก

kristallisieren

กลายเป็นผลึก

/tok̚˨˩.pʰa˨˩.lɯk̚˨˩/^((สัมผัส))

กลายเป็นผลึก (ใช้กับสารละลาย)

ผ่านขั้นตอนมาจนได้ผลที่สมบูรณ์

หลังจากไตร่ตรองมา 1 เดือน ความคิดของเขาก็ตกผลึก


กขค.

gɔɔ-kɔ̌ɔ-kɔɔ

/kɔː˧.kʰɔː˩˩˦.kʰɔː˧/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ ก้างขวางคอ

เขาจะจีบกันเธอก็ไปนั่งเป็น กขค. อยู่ได้


กขค.

gɔɔ-kɔ̌ɔ-kɔɔ

/kɔː˧.kʰɔː˩˩˦.kʰɔː˧/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ ก้างขวางคอ

ปล่อยให้เขาอยู่กันตามลำพังเถอะ อย่าไป กขค. เขาเลย


คำตอบสุดท้าย

คำตอบ + สุดท้าย

คำ-ตอบ-สุด-ท้าย

/kʰam˧.tɔːp̚˨˩.sut̚˨˩.tʰaːj˦˥/^((สัมผัส))

ข้อสรุปหรือผลสรุปที่ยุติแล้ว

ปัญหาการขยายเมืองใหม่ยังไม่มีคำตอบสุดท้าย


คิกขุ

/kʰik̚˦˥.kʰuʔ˨˩/^((สัมผัส))

ทำเป็นเด็กใสซื่อบริสุทธิ์น่าเอ็นดู, น่ารัก, น่าเอ็นดู

แก่แล้วยังชอบทำตัวคิกขุอีก

มีลักษณะ สีสัน ลวดลาย รูปแบบ ที่เหมาะกับเด็ก ๆ

กระเป๋าใบนี้คิกขุน่ารักจัง


คิกขุอาโนเนะ

Pseudo-Japonism, derived from きく + あのう + ね; เทียบเท่า คิกขุ + อาโนเนะ

คิก-ขุ-อา-โน-เนะ

/kʰik̚˦˥.kʰu˨˩.ʔaː˧.noː˧.neʔ˦˥/^((สัมผัส))

แก่แล้วยังชอบทำตัวคิกขุอาโนเนะอีก

มีลักษณะสีสันลวดลายรูปแบบที่เหมาะกับเด็ก ๆ

กระเป๋าใบนี้คิกขุอาโนเนะน่ารักจัง


คิดบัญชี

กระทำสิ่งใดสิ่งหนึ่งเพื่อจัดการกับผู้ที่กระทำความชั่วความผิด

นักการเมืองที่โกงกินพวกนี้ วันหนึ่งต้องถูกคิดบัญชี

แก้แค้น, ตอบโต้สิ่งที่ผู้อื่นทำไว้กับตนหรือพวกของตน

เราต้องไปคิดบัญชีพวกที่ทำร้ายเราเมื่อวันก่อน


คิว

ตัดมาจากอังกฤษ cubic (คิวบิก, “ที่เป็นทรงลูกบาศก์”)

ลูกบาศก์เมตร

น้ำ 5 คิว

ไม้ 12 คิว


คิว

ยืมมาจากอังกฤษ queue (คิว, “แถวตามลำดับ”)

แถวตามลำดับก่อนหลัง

เข้าคิว

ต่อคิว

แทรกคิว

ช่วงเวลาตามลำดับก่อนหลัง

ช่วงนี้งานยุ่งมาก ถ้าจะมาพบต้องโทรมาขอคิวก่อน

ผู้จัดการดาราจัดคิวการถ่ายละครให้ดาราได้ลงตัว

สถานที่ที่พาหนะรับส่งผู้โดยสารออกตามลำดับ

ที่นี่เป็นคิวรถไปต่างจังหวัด


คิว

ยืมมาจากอังกฤษ cue หรือ queue

(ไม้~) ไม้ยาวสำหรับใช้เล่นบิลเลียดหรือสนุกเกอร์

เขาเป็นนักบิลเลียดคิวทอง


คิว

ยืมมาจากอังกฤษ cue (คิว, “ชื่อเรียกอักษร Q”)

ชื่อตัวอักษรในอักษรละติน Q/q


คืนคำ

ไม่ทำตามคำพูดที่ได้สัญญาไว้, พูดว่าจะให้แล้วไม่ให้

สัญญาว่าจะให้เงินแล้วคืนคำไม่ยอมให้

เป็นกษัตริย์ตรัสแล้วไม่คืนคำ


เค้เก้

คำกริยาวิเศษณ์

/kʰeː˦˥.keː˥˩/^((สัมผัส))

ไม่เป็นท่า, ไม่อยู่ในท่าที่เรียบร้อย

หกล้มเค้เก้

นอนเค้เก้


เคเบิลทีวี

ยืมมาจากอังกฤษ cable TV

เค-เบิ้น-ที-วี

/kʰeː˧.bɤːn˥˩.tʰiː˧.wiː˧/^((สัมผัส))

การสะกดแบบอื่นของ เคเบิ้ลทีวี


เคเบิ้ลทีวี

ยืมมาจากอังกฤษ cable TV

เค-เบิ้น-ที-วี

/kʰeː˧.bɤːn˥˩.tʰiː˧.wiː˧/^((สัมผัส))

ระบบโทรทัศน์ที่ส่งถึงผู้รับโดยผู้รับต้องสมัครเป็นสมาชิกและจ่ายค่าบริการ

คนที่อยู่บ้านเฉย ๆ มักจะติดเคเบิ้ลทีวีไว้ดูหนังฝรั่ง


เคราะห์ซ้ำกรรมซัด

เคราะห์ + ซ้ำ + กรรม + ซัด

เคฺราะ-ซ้ำ-กำ-ซัด

เคราะห์เดิมที่ร้ายหนักอยู่แล้วยังมีเคราะห์อื่นซ้ำอยู่

th-เคราะห์ซ้ำกรรมซัด-th-proverb-WpfO-5qT


เคราะห์ซ้ำกรรมซัด

เคราะห์ + ซ้ำ + กรรม + ซัด

เคฺราะ-ซ้ำ-กำ-ซัด

ได้รับเคราะห์กรรมซ้ำแล้วซ้ำอีก

เขายากจนอยู่แล้ว ยังเคราะห์ซ้ำกรรมซัดให้บ้านถูกไฟไหม้อีก


เคลียร์

ยืมมาจากอังกฤษ clear (“ไม่มีข้อข้องใจ; ไม่มีสิ่งกีดขวาง”)

ปรับความเข้าใจ พูดคุยให้เข้าใจกัน

เธอสองคนมีปัญหาอะไรก็รีบเคลียร์กันซะ ต้องทำงานด้วยกันอีกนาน

เรื่องนี้ยังไม่เคลียร์ ช่วยอธิบายใหม่อีกที

ตรวจตราให้ปลอดภัย

ตำรวจเคลียร์พื้นที่หลังจากเกิดระเบิดขึ้น

ถ้าสิ้นเดือนนี้ยังเคลียร์หนี้ไม่หมด ธนาคารจะยึดที่ดินที่จำนองไว้

ดูแลทำความสะอาด

แม่บ้านกำลังเคลียร์ห้องพักก่อนที่จะให้แขกเข้าพักบ่ายนี้


โค้งสุดท้าย

โค้ง + สุดท้าย

โค้ง-สุด-ท้าย

/kʰoːŋ˦˥.sut̚˨˩.tʰaːj˦˥/^((สัมผัส))

ช่วงเวลาสุดท้ายของการแข่งขันก่อนที่จะรู้ผลแพ้ชนะ

สัปดาห์นี้ผู้สมัคร ส.ส. เร่งหาเสียงกันเต็มที่เพราะเป็นโค้งสุดท้ายก่อนจะถึงวันเลือกตั้ง


โค้ช

ยืมมาจากอังกฤษ coach

/kʰoːt̚˦˥/^((สัมผัส))

ครูที่ฝึกนักกีฬา นักร้อง เป็นต้น เพื่อเข้าแข่งขันหรือเข้าประกวด

นักเทนนิสคนนี้ฝีมือดีมาก ถ้าได้โค้ชดี ๆ คงจะไปได้ไกลทีเดียว


โค้ช

ยืมมาจากอังกฤษ coach

/kʰoːt̚˦˥/^((สัมผัส))

แนะนำ, ฝึกสอน

ช่วยหาครูมาโค้ชนักกีฬาให้หน่อยเราจะส่งแข่งต่างประเทศ


โคตร

ยืมมาจากเขมร គោត្រ (โคตฺร), จากสันสกฤต गोत्र (โคตฺร)

/kʰoːt̚˥˩/^((สัมผัส))

วงศ์สกุล, เผ่าพันธุ์, ต้นสกุล

โคตมโคตร

นำไปใช้ในความหมายไม่สุภาพหรือเป็นคำด่าในบางที

ก่นโคตร


โคตร

/kʰoːt̚˥˩/^((สัมผัส))

มากอย่างยิ่ง (ใช้กับปริมาณ ความใหญ่ เป็นต้น)

โคตรเพชร

โคตรตะพาบ


โคตร

คำกริยาวิเศษณ์

ปกติเมื่อพูดสามารถใช้ "โคตร" นำหน้าหรือต่อท้ายกริยาหรือคุณศัพท์ที่ต้องการขยายได้

/kʰoːt̚˥˩/^((สัมผัส))

มากอย่างยิ่ง

ข้อสอบวันนี้โคตรยาก

โคตรน่ารัก

โคตรอร่อย

โคตรฮา


คคนะ

ยืมมาจากสันสกฤต गगन (คคน) หรือบาลี คคน

/kʰa˦˥.kʰa˦˥.naʔ˦˥/^((สัมผัส))


คคนัมพร

ยืมมาจากบาลี คคนมฺพร; เทียบเท่า คคน + อัมพร

คะ-คะ-นำ-พอน


คคนางค์

คคน + องค์ โดยสมาสด้วยกฎบาลี

/kʰa˦˥.kʰa˦˥.naːŋ˧/^((สัมผัส))


คคนานต์

คคน + อันต โดยสมาสด้วยกฎบาลี


คงกระพัน

ทนทานต่อศัสตราวุธ


คงกระพันชาตรี

การคงกระพันชาตรี (abstract-noun)

คง–กฺระ–พัน–ชา–ตฺรี

/kʰoŋ˧.kra˨˩.pʰan˧.t͡ɕʰaː˧.triː˧/^((สัมผัส))

ทนทานต่อศัสตราวุธ


คงแก่เรียน

คง + แก่ + เรียน

คง–แก่–เรียน

ที่ได้ศึกษาเล่าเรียนมามาก


คงขาด

/kʰoŋ˧.kʰaːt̚˨˩/^((สัมผัส))


คงคลัง

ที่มีอยู่ในคลังในเวลาใดเวลาหนึ่ง (ใช้กับเงิน)


คงทน

ยั่งยืน, ถาวร, ทนทาน


คงที่

/kʰoŋ˧.tʰiː˥˩/^((สัมผัส))

ไม่เปลี่ยนแปลง


คงคา

ยืมมาจากสันสกฤต गङ्गा (คงฺคา, “ไปเร็ว, ไหลเชี่ยว”) หรือบาลี คงฺคา (“idem”)

/kʰoŋ˧.kʰaː˧/^((สัมผัส))

ชื่อหวายชนิดหนึ่ง ต้นเหมือนต้นสามสิบ รากเหมือนรากละหุ่ง ใบเหมือนใบละหุ่ง หัวเป็นแง่ง ยางขาวเหมือนนม


คงคา

คำวิสามานยนาม

/kʰoŋ˧.kʰaː˧/^((สัมผัส))

ชื่อแม่น้ำสำคัญสายหนึ่งในประเทศอินเดีย


คงคาลัย

แม่น้ำ, น้ำ, น่านน้ำ


คงคาเดือด

ชื่อไม้ต้นขนาดกลางชนิด Arfeuillea arborescens ในวงศ์ Sapindaceae ขึ้นตามป่าเบญจพรรณแล้ง สูง 8–10 เมตร มีพุ่มใหญ่ ใบเป็นใบประกอบมีใบย่อย 3–4 คู่ ดอกเล็กสีม่วงดำ หอมมาก ผลมีปีกบาง ๆ 3 ปีก เปลือกใช้ทำยาได้


คงไคย

จากบาลี คงฺเคยฺย; เทียบกับสันสกฤต गाङ्गेय (คางฺเคย)

ชื่อช้างตระกูล 1 ใน 10 ตระกูล กายสีเหมือนสีน้ำไหล


คชกรรม

กิจการในทางปฏิบัติอันเกี่ยวกับช้าง เช่น การขี่ การฟันขอ

ประเภทตำราว่าด้วยทางปฏิบัติอันเกี่ยวกับช้าง


คชนาม

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

/kʰot̚˦˥.t͡ɕʰa˦˥.naːm˧/^((สัมผัส))

อักษรชื่อที่ขึ้นต้นด้วย ย ร ล ว


คชลักษณ์

/kʰot̚˦˥.t͡ɕʰa˦˥.lak̚˦˥/^((สัมผัส))

ประเภทตำราแสดงรูปพรรณสัณฐานของช้างต่าง ๆ ซึ่งดีและชั่ว ถ้าได้ไว้จะให้คุณหรือโทษแก่เจ้าของ


คชศาสตร์

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

/kʰot̚˦˥.t͡ɕʰa˦˥.saːt̚˨˩/^((สัมผัส))

วิชาว่าด้วยช้าง มี 2 ประเภท คือ คชลักษณ์ และ คชกรรม


คชสาร

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

/kʰot̚˦˥.t͡ɕʰa˦˥.saːn˩˩˦/^((สัมผัส))


คชสีห์

/kʰot̚˦˥.t͡ɕʰa˦˥.siː˩˩˦/^((สัมผัส))

สัตว์ในนิยายมีรูปเหมือนราชสีห์ แต่มีงวงเหมือนช้าง


คชาชาติ

[kʰá tɕʰaː tɕʰât̚ː]

ช้าง, หมู่ช้าง


คชาธาร

มาจากการสนธิคำในภาษาบาลี คช (คะชะ, ช้าง) + อาธาร (อาทาระ)

ช้างทรง, ช้างพระที่นั่ง

เครื่องแต่งหลังช้างชนิดหนึ่ง มี 3 อย่าง คือ พระคชาธารเครื่องมั่น สำหรับใช้ในการสงคราม พระคชาธารพุดตานทอง สำหรับผูกช้างพระที่นั่งทรงซึ่งใช้ในกระบวนอิสริยยศ และพระคชาธารกาญจนฉันท์ สำหรับผูกหลังช้างประดิษฐานพระชัยวัฒน์


คชาภรณ์

/kʰa˦˥.t͡ɕʰaː˧.pʰɔːn˧/^((สัมผัส))

เครื่องประดับช้าง


คเชนทร์

/kʰa˦˥.t͡ɕʰeːn˧/^((สัมผัส))


คชราช

แผลงมาจาก คุดทะราด โดยเลียนคำยืมภาษาบาลี คช (“ช้าง”) + ราช (“พระเจ้าแผ่นดิน”)

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

/kʰot̚˦˥.t͡ɕʰa˦˥.raːt̚˥˩/^((สัมผัส))

ประชวรพระโรคสำหรับบุรุษกลายเป็นพระโรคคชราช


คชส่าน

[kʰá tɕʰaː sàːn]

ชื่อแตงโมพันธุ์หนึ่ง สีเหลือง เนื้อหวาน


โคโยตี้

ยืมมาจากอังกฤษ coyote คาดว่ามาจากชื่อของภาพยนตร์อเมริกันเรื่อง Coyote Ugly ("โคโยตี้ อั๊กลี่ บาร์ห้าวสาวฮ็อต") เมื่อปี พ.ศ. 2543

ผู้หญิงที่เต้นประกอบเพลงด้วยลีลาเย้ายวน มักเต้นในสถานเริงรมย์

ผับนี้มีโคโยตีสวย ๆ หลายคน

การเต้นประกอบเพลงด้วยลีลาเย้ายวน มักเต้นในสถานเริงรมย์

ที่ผับเปิดใหม่มีโคโยตีโชว์ด้วย


โคโยตี้

เต้นประกอบเพลงด้วยลีลาเย้ายวน มักเต้นในสถานเริงรมย์

ไปโคโยตีกันที่งานวันเกิดนุชคืนนี้เถอะ


ฆ่าตัดตอน

ฆ่า + ตัด + ตอน

/kʰaː˥˩.tat̚˨˩.tɔːn˧/^((สัมผัส))

ฆ่าเพื่อไม่ให้ซัดทอดความผิดมาถึงตน

ผู้ค้ายาเสพติดรายย่อยถูกฆ่าตัดตอนเพื่อไม่ให้สาวถึงผู้ค้ารายใหญ่


ฆ่ายกครัว

ฆ่า + ยก + ครัว

ค่า-ยก-คฺรัว

ฆ่าตายหมดทั้งครอบครัว

คนเคยรวยก่อเหตุสลดฆ่ายกครัว

โจรปล้นบ้านแล้วฆ่ายกครัว


ฆ่าล้างโคตร

/kʰâː láːŋ kôːt̚/

[kʰäː˥˩.lä̃ːŋ˦˥.kʰoːt̚˥˩]

ทำให้ตายหมดทั้งตระกูล

เขาแค้นมาก สาบานว่าจะต้องฆ่าล้างโคตรให้ได้


งอขี้กล้อง

งอ–ขี้–กฺล็้อง

/ŋɔː˧.kʰiː˥˩.klɔŋ˥˩/^((สัมผัส))

อาการที่ถูกทำร้ายบริเวณท้องจนล้มลงกับพื้นในลักษณะตัวงอคล้ายคนนอนสูบฝิ่น

เขาถูกอันธพาลทำร้าย ล้มงอขี้กล้องเลย


งานช้าง

/ŋaːn˧.t͡ɕʰaːŋ˦˥/^((สัมผัส))

จัดงานช้างอย่างนี้ จะมีที่จอดรถพอหรือ

งานที่ต้องลงทุนลงแรงและใช้ความพยายามอย่างมาก

อย่าทำพาสปอร์ตหาย ไม่งั้นเป็นงานช้างแน่ ๆ


งาบ

แผลงมาจาก งับ

/ŋaːp̚˥˩/^((สัมผัส))

อาการที่อ้าปากคาบหรือกัด

โกงกิน, รวบเอามาเป็นของตน

ข่าวนายทุนงาบที่ดินป่าสงวนกำลังอื้อฉาวอยู่ในขณะนี้

ทำลายความบริสุทธิ์ของหญิงสาว

หลอกหญิงสาวไปงาบ


เงก

/ŋeːk̚˥˩/^((สัมผัส))

เต็มที่, แย่

นานมาก (มักใช้กับกริยารอ, คอย)

นัดไว้ไม่มาเสียที ฉันคอยเงกเลย


เง็ง

แผลงมาจาก งง

/ŋeŋ˧/^((สัมผัส))

ปรกติพ่อไม่เคยเถียงแม่ วันนี้เกิดเถียงขึ้นมาแม่เง็งพูดไม่ออกเลย


เงินถุงเงินถัง

เงิน + ถุง + เงิน + ถัง

เงิ็น–ถุง–เงิ็น–ถัง

/ŋɤn˧.tʰuŋ˩˩˦.ŋɤn˧.tʰaŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

เงินจำนวนมาก

ฉันไม่ได้มีเงินถุงเงินถัง จะให้ได้เงินลูกน้องทีละมาก ๆ อย่างเขา


คณะ

ยืมมาจากสันสกฤต गण (คณ) หรือบาลี คณ

faculteit

/kʰa˦˥.naʔ˦˥/^((สัมผัส))

หมู่, พวก, (ซึ่งแยกมาจากส่วนใหญ่)

กลุ่มคนผู้ร่วมกันเพื่อการอย่างใดอย่างหนึ่ง

คณะกรรมการ

คณะสงฆ์

คณะนักท่องเที่ยว

หน่วยงานในมหาวิทยาลัยหรือสถาบันที่เทียบเท่า ซึ่งรวมภาควิชาต่าง ๆ ที่จัดการเรียนการสอนวิชาในสายเดียวกัน

คณะนิติศาสตร์

คณะอักษรศาสตร์

กลุ่มคำที่จัดให้มีลักษณะเป็นไปตามแบบรูปของร้อยกรองแต่ละประเภท ประกอบด้วยบท บาท วรรค และคำ ตามจำนวนที่กำหนด, หลักเกณฑ์ที่ใช้ในการแต่งฉันท์วรรณพฤติ มี 8 คณะ คือ ช คณะ, ต คณะ, น คณะ, ภ คณะ, ม คณะ, ย คณะ, ร คณะ และ ส คณะ แต่ละคณะมี 3 คำ หรือ 3 พยางค์ โดยถือครุและลหุเป็นหลัก


คณบดี

ยืมมาจากสันสกฤต गणपति (คณปติ); เทียบเท่า คณ + บดี

หัวหน้าคณะในมหาวิทยาลัยหรือในสถาบันที่เทียบเท่า


คณะกรมการจังหวัด

คณะ + กรมการ + จังหวัด

คะ-นะ-กฺรม-มะ-กาน-จัง-หฺวัด

คะ-นะ-กฺรม-กาน-จัง-หฺวัด

/kʰa˦˥.na˦˥.krom˧.ma˦˥.kaːn˧.t͡ɕaŋ˧.wat̚˨˩/^((สัมผัส))

/kʰa˦˥.na˦˥.krom˧.kaːn˧.t͡ɕaŋ˧.wat̚˨˩/^((สัมผัส))

คณะบุคคลซึ่งทำหน้าที่เป็นที่ปรึกษาของผู้ว่าราชการจังหวัดในการบริหารราชการแผ่นดินในจังหวัดนั้น และให้ความเห็นชอบในการจัดทำแผนพัฒนาจังหวัดกับปฏิบัติหน้าที่อื่นตามที่กฎหมายหรือมติของคณะรัฐมนตรีกำหนด


คณะรัฐมนตรี

คณะ + รัฐมนตรี; เป็นศัพท์บัญญัติสำนักงานราชบัณฑิตยสภาของ cabinet, Council of Ministers

υπουργικό συμβούλιο

คณะบุคคลที่บริหารราชการแผ่นดิน

គណៈរដ្ឋមន្ត្រី

คณะบุคคลที่บริหารราชการแผ่นดิน

gabinet

คณะบุคคลที่บริหารราชการแผ่นดิน

內閣

คณะบุคคลที่บริหารราชการแผ่นดิน

内阁

คณะบุคคลที่บริหารราชการแผ่นดิน

kabinet

คณะบุคคลที่บริหารราชการแผ่นดิน

内閣

คณะบุคคลที่บริหารราชการแผ่นดิน

kabinet

คณะบุคคลที่บริหารราชการแผ่นดิน

кабине́т

คณะบุคคลที่บริหารราชการแผ่นดิน

کابینه

คณะบุคคลที่บริหารราชการแผ่นดิน

gabinete

คณะบุคคลที่บริหารราชการแผ่นดิน

rząd

คณะบุคคลที่บริหารราชการแผ่นดิน

rada ministrów

คณะบุคคลที่บริหารราชการแผ่นดิน

gabinet

คณะบุคคลที่บริหารราชการแผ่นดิน

cabinet

คณะบุคคลที่บริหารราชการแผ่นดิน

ကက်ဗိနက်

คณะบุคคลที่บริหารราชการแผ่นดิน

hallitus

คณะบุคคลที่บริหารราชการแผ่นดิน

шїїгээ

คณะบุคคลที่บริหารราชการแผ่นดิน

gabinet

คณะบุคคลที่บริหารราชการแผ่นดิน

kabinet

คณะบุคคลที่บริหารราชการแผ่นดิน

kāhui minita

คณะบุคคลที่บริหารราชการแผ่นดิน

komiti minita

คณะบุคคลที่บริหารราชการแผ่นดิน

rūnanga o te kāwanatanga

คณะบุคคลที่บริหารราชการแผ่นดิน

Kabinett

คณะบุคคลที่บริหารราชการแผ่นดิน

кабине́т

คณะบุคคลที่บริหารราชการแผ่นดิน

сове́т мини́стров

คณะบุคคลที่บริหารราชการแผ่นดิน

kabinets

คณะบุคคลที่บริหารราชการแผ่นดิน

skapis

คณะบุคคลที่บริหารราชการแผ่นดิน

ຄະນະລັດຖະມົນຕີ

คณะบุคคลที่บริหารราชการแผ่นดิน

kambarëlis

คณะบุคคลที่บริหารราชการแผ่นดิน

kabinetas

คณะบุคคลที่บริหารราชการแผ่นดิน

nội các

คณะบุคคลที่บริหารราชการแผ่นดิน

內閣

คณะบุคคลที่บริหารราชการแผ่นดิน

kabati

คณะบุคคลที่บริหารราชการแผ่นดิน

gabinete

คณะบุคคลที่บริหารราชการแผ่นดิน

kabinet

คณะบุคคลที่บริหารราชการแผ่นดิน

cabinet

คณะบุคคลที่บริหารราชการแผ่นดิน

gabinetto

คณะบุคคลที่บริหารราชการแผ่นดิน

kabinet

คณะบุคคลที่บริหารราชการแผ่นดิน

קבינט

คณะบุคคลที่บริหารราชการแผ่นดิน

คะ-นะ-รัด-ถะ-มน-ตฺรี

/kʰa˦˥.na˦˥.rat̚˦˥.tʰa˨˩.mon˧.triː˧/^((สัมผัส))

คณะบุคคลซึ่งพระมหากษัตริย์ทรงแต่งตั้ง ประกอบด้วยนายกรัฐมนตรีคนหนึ่ง และรัฐมนตรีอื่นอีกไม่เกินจำนวนที่กำหนดไว้ในรัฐธรรมนูญ เพื่อทำหน้าที่บริหารราชการแผ่นดิน


คณะองคมนตรี

คณะบุคคลซึ่งพระมหากษัตริย์ทรงเลือกและทรงแต่งตั้งจากผู้ทรงคุณวุฒิ ประกอบด้วยประธานองคมนตรีคนหนึ่งและองคมนตรีอื่นอีกไม่เกิน 18 คน คณะองคมนตรีมีหน้าที่ถวายความเห็นต่อพระมหากษัตริย์ในพระราชกรณียกิจทั้งปวงที่พระมหากษัตริย์ทรงปรึกษา และมีหน้าที่อื่นตามที่บัญญัติไว้ในรัฐธรรมนูญ


คณาจารย์

คณ + อาจารย์


คณาธิการ

คะ-นา-ทิ-กาน

ผู้มีอำนาจในคณะ, ผู้ปกครองคณะ

(พระ~) ภิกษุผู้ทำหน้าที่ในด้านการปกครองคณะสงฆ์ตั้งแต่ผู้ช่วยเจ้าอาวาสขึ้นไป


คณาธิปไตย

คณ + อธิปไตย

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

คะ-นา-ทิ-ปะ-ไต

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

คะ-นา-ทิบ-ปะ-ไต

/kʰa˦˥.naː˧.tʰip̚˦˥.pa˨˩.taj˧/^((สัมผัส))

ระบอบการปกครองแบบหนึ่ง ซึ่งปกครองโดยคณะบุคคลจำนวนน้อยของสังคม มักได้แก่ กลุ่มผู้อาวุโส กลุ่มทหาร หรือ กลุ่มปฏิวัติ


คณานุกรม

คะ-นา-นุ-กฺรม

(พระ~) ฐานานุกรมของเจ้าคณะใหญ่และรองเจ้าคณะใหญ่ฝ่ายพระสงฆ์จีนและพระสงฆ์ญวน


คณนะ

ยืมมาจากสันสกฤต गणना (คณนา) หรือบาลี คณนา

รูปแบบอื่นของ คณนา


คณนา

พระสมุทรสุดลึกล้น คณนา สายดิ่งทิ้งทอดมา หยั่งได้


คณานับ

คณนา + นับ โดยพยางค์ นะ หายไปจากคำแรก


คณิกา

ยืมมาจากสันสกฤต गणिका (คณิกา) หรือบาลี คณิกา

กระบี่

อรรถาภิธาน:โสเภณี

กะหรี่

อรรถาภิธาน:โสเภณี

ไก่

อรรถาภิธาน:โสเภณี

ไก่ตาฟาง

อรรถาภิธาน:โสเภณี

คณิกา

อรรถาภิธาน:โสเภณี

คุณตัว

อรรถาภิธาน:โสเภณี

คุณโส

อรรถาภิธาน:โสเภณี

โคมเขียว

อรรถาภิธาน:โสเภณี

ช็อกกะรี

อรรถาภิธาน:โสเภณี

ช็อกการี

อรรถาภิธาน:โสเภณี

นครโสภิณี

อรรถาภิธาน:โสเภณี

นครโสเภณี

อรรถาภิธาน:โสเภณี

นางกลางเมือง

อรรถาภิธาน:โสเภณี

นางบำเรอ

อรรถาภิธาน:โสเภณี

นางโลม

อรรถาภิธาน:โสเภณี

บะหมี่

อรรถาภิธาน:โสเภณี

ผีขนุน

อรรถาภิธาน:โสเภณี

ผีมะขาม

อรรถาภิธาน:โสเภณี

แพศยา

อรรถาภิธาน:โสเภณี

วสลี

อรรถาภิธาน:โสเภณี

วัณณทาสี

อรรถาภิธาน:โสเภณี

เวศยา

อรรถาภิธาน:โสเภณี

เวสิ

อรรถาภิธาน:โสเภณี

เวสิยา

อรรถาภิธาน:โสเภณี

เวสี

อรรถาภิธาน:โสเภณี

สำเพ็ง

อรรถาภิธาน:โสเภณี

โสภิณี

อรรถาภิธาน:โสเภณี

โสเภณี

อรรถาภิธาน:โสเภณี

หญิงขายบริการ

อรรถาภิธาน:โสเภณี

หญิงงามเมือง

อรรถาภิธาน:โสเภณี

หญิงหากิน

อรรถาภิธาน:โสเภณี

หยำฉ่า

อรรถาภิธาน:โสเภณี

อภิสาริกา

อรรถาภิธาน:โสเภณี

อีตัว

อรรถาภิธาน:โสเภณี

(นาง~) หญิงงามเมือง, นางบำเรอ, โสเภณี


คณิต

ยืมมาจากสันสกฤต गणित (คณิต)

การนับ, การคำนวณ, วิชาคำนวณ


คเณศ

คำวิสามานยนาม

ยืมมาจากสันสกฤต गणेश (คเณศ)

/kʰa˦˥.neːt̚˥˩/^((สัมผัส))

ชื่อเทพองค์หนึ่ง มีเศียรเป็นช้าง ถือว่าเป็นเทพแห่งศิลปะ เชื่อกันว่าถ้าบูชาแล้วจะป้องกันความขัดข้องที่อาจเกิดอาจมีขึ้นได้


คด

ร่วมเชื้อสายกับลาว ຄົດ (ค็ด), คำเมือง ᨣᩫ᩠ᨯ (ค็ด), ไทดำ ꪶꪁꪒ (โกฺด), ไทขาว ꪁꪺꪒ, ไทใหญ่ ၵူတ်ႉ (กู๎ต) , จ้วงแบบจั่วเจียง koet (คด-ไม่ตรง คด)

/kʰot̚˦˥/^((สัมผัส))

ลักษณะที่ไม่ตรงตลอด


คด

/kʰot̚˦˥/^((สัมผัส))

สิ่งปลูกสร้างซึ่งมีสัณฐานหักมุมเป็นข้อศอก

วิหารคด


คด

ร่วมเชื้อสายกับลาว ຄົດ (ค็ด), คำเมือง ᨤᩫ᩠ᨯ (ฅ็ด), ไทใหญ่ ၶူတ်ႉ (ขู๎ต)

/kʰot̚˦˥/^((สัมผัส))

ตักข้าวสุกออกจากหม้อ


คด

/kʰot̚˦˥/^((สัมผัส))

วัตถุแข็งคล้ายหินที่มีในสัตว์หรือต้นไม้ นับถือกันว่าเป็นเครื่องราง


คดกริช

ชื่อลายชนิดหนึ่งเป็นเส้นยาวคดไปมาอย่างรูปกริช


คดโกง

/kʰot̚˦˥.koːŋ˧/^((สัมผัส))

ประพฤติทุจริต, ไม่ซื่อตรง


คดเคี้ยว

คดไปคดมา, ลดเลี้ยว, วกไปวกมา


คดงอ

การคดงอ (abstract-noun)
ความคดงอ (abstract-noun)

/kʰot̚˦˥.ŋɔː˧/^((สัมผัส))


คดซ่าง

[kʰót̚ sâːŋ]

โรงขนาดเล็กมียกพื้นข้างใน สำหรับพระสงฆ์นั่งสวดพระอภิธรรมอยู่ 4 มุมเมรุ


คดสร้าง

[kʰót̚ sâːŋ]

คดซ่าง, โรงขนาดเล็กมียกพื้นข้างใน สำหรับพระสงฆ์นั่งสวดพระอภิธรรมอยู่ 4 มุมเมรุ


คดี

ยืมมาจากเขมรเก่า ក្តិ (กฺติ) หรือเขมรเก่าสมัยอังกอร์ គតិ (คติ), จากสันสกฤต गति (คติ); ร่วมเชื้อสายกับเขมร ក្តី (กฺตี), ลาว ຄະດີ (คะดี), ไทใหญ่ ၵတီႉ (กตี๎); ร่วมรากกับ คติ

คดีโลก

คดีธรรม

เรื่อง, มักใช้ประกอบคำศัพท์

โบราณคดี

วรรณคดี

สารคดี

เรื่องหรือความที่ฟ้องร้องหรือกล่าวหากันในทางกฎหมาย ซึ่งต้องดำเนินการตามกระบวนวิธีพิจารณาความตามที่กฎหมายกำหนด

คดีแพ่ง

คดีอาญา

คดีปกครอง


คดีดำ

ตัดทอนจาก คดีหมายเลขดำ

คดีหมายเลขดำ

คดีดำที่ ๑/๒๕๔๐


คดีแดง

ตัดทอนจาก คดีหมายเลขแดง

/kʰa˦˥.diː˧.dɛːŋ˧/^((สัมผัส))

คดีหมายเลขแดง

คดีแดงที่ ๑/๒๕๔๐


คดีแพ่ง

/kʰa˦˥.diː˧.pʰɛŋ˥˩/^((สัมผัส))

คดีที่ฟ้องร้องเกี่ยวกับสิทธิในทางแพ่ง


คดีมโนสาเร่

คดีอันมีทุนทรัพย์หรือค่าเช่าจำนวนเล็กน้อย ซึ่งไม่เกินจำนวนที่กำหนดในกฎหมาย


คดีหมายเลขดำ

คดี + หมายเลข + ดำ

คะ-ดี-หฺมาย-เลก-ดำ

/kʰa˦˥.diː˧.maːj˩˩˦.leːk̚˥˩.dam˧/^((สัมผัส))

คดีที่ฟ้องร้องต่อศาลและศาลได้ลงทะเบียนคดีในสารบบความของศาล ก่อนศาลมีคำพิพากษาหรือคำสั่งวินิจฉัยหรือมีคำสั่งจำหน่ายคดีออกจากสารบบความ หรือมีคำสั่งจำหน่ายคดีชั่วคราว, เรื่องฟ้องร้องที่ศาลยังพิจารณาไม่สิ้นสุด

คดีหมายเลขดำที่ ๑/๒๕๔๐


คดีหมายเลขแดง

คดี + หมายเลข + แดง

คะ-ดี-หฺมาย-เลก-แดง

/kʰa˦˥.diː˧.maːj˩˩˦.leːk̚˥˩.dɛːŋ˧/^((สัมผัส))

คดีที่ศาลได้มีคำพิพากษาหรือคำสั่งวินิจฉัยชี้ขาดคดี หรือมีคำสั่งจำหน่ายคดีออกจากสารบบความ หรือมีคำสั่งจำหน่ายคดีชั่วคราวแล้ว, เรื่องที่พิจารณาตัดสินแล้ว

คดีหมายเลขแดงที่ ๑/๒๕๔๐


คดีอนาถา

คดีแพ่งที่คู่ความอ้างว่าเป็นคนยากจนไม่สามารถเสียค่าธรรมเนียมศาลในศาลชั้นต้น หรือชั้นอุทธรณ์ หรือชั้นฎีกา เมื่อศาลได้ไต่สวนเป็นที่เชื่อได้ว่าคู่ความนั้นเป็นคนยากจน ไม่มีทรัพย์สินพอจะเสียค่าธรรมเนียม ศาลจะอนุญาตให้คู่ความนั้นฟ้องหรือต่อสู้คดีอย่างคนอนาถาได้ แต่การขอเช่นว่านี้ถ้าผู้ขอเป็นโจทก์ ผู้ขอจะต้องแสดงให้เป็นที่พอใจศาลด้วยว่าคดีของตนมีมูลที่จะฟ้องร้อง หรือในกรณีอุทธรณ์หรือฎีกาศาลเห็นว่ามีเหตุผลอันสมควรที่จะอุทธรณ์หรือฎีกาแล้วแต่กรณี


คดีอาญา

คดีที่เกี่ยวกับการกระทำที่กฎหมายบัญญัติว่าเป็นความผิดและมีโทษทางอาญา


คดีอุทลุม

คดี + อุทลุม

คะ–ดี–อุด–ทะ–ลุม

/kʰa˦˥.diː˧.ʔut̚˨˩.tʰa˦˥.lum˧/^((สัมผัส))

คดีที่บุคคลฟ้องบุพการีของตนเป็นคดีแพ่งหรือคดีอาญา ซึ่งต้องห้ามตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ว่า ผู้ใดจะฟ้องบุพการีของตนเป็นคดีแพ่งหรือคดีอาญามิได้


คต

[เสียงสมาส]
คะ-ตะ-

/kʰot̚˦˥/^((สัมผัส))

ถึงแล้ว, ไปแล้ว, ล่วงแล้ว, ละแล้ว, ตายแล้ว, นั่งแล้ว, อยู่แล้ว ฯลฯ


คตชีพ

[kʰátà tɕʰiːp̚]


คตชีวิต

[kʰátà tɕʰiːwít̚]


คตทิน

เมื่อวาน, วานนี้


คติชาวบ้าน

เรื่องราวของชาวบ้านที่เป็นของเก่าเล่าต่อปากและประพฤติสืบ ๆ กันมาหลายชั่วอายุคนในรูปคติความเชื่อ ประเพณี นิทาน เพลง ภาษิต ปริศนาคำทาย ศิลปะ สถาปัตยกรรม การละเล่นของเด็ก เป็นต้น

วิชาที่ว่าด้วยเรื่องดังกล่าว


คติธรรม

ธรรมที่เป็นแบบอย่าง


คตินิยม

คติ + นิยม; เป็นศัพท์บัญญัติสำนักงานราชบัณฑิตยสภาของ ideology

ideologie

แบบอย่างความคิดเห็น ความเชื่อ หรือวิธีการคิดรวมกันที่เป็นลักษณะของกลุ่มชน

คตินิยมของกลุ่มวิชาชีพ

คตินิยมทางศาสนา

คตินิยมทางการเมือง


คติพจน์

คติ + พจน์, เป็นศัพท์บัญญัติสำนักงานราชบัณฑิตยสภาของ motto

ถ้อยคำที่เป็นแบบอย่างเพื่อเป็นประโยชน์สอนใจ


คติสุขารมณ์

คติ + สุขารมณ์; เป็นศัพท์บัญญัติสำนักงานราชบัณฑิตยสภาของ hedonism

คะ-ติ-สุ-ขา-รม

/kʰa˦˥.ti˨˩.su˨˩.kʰaː˩˩˦.rom˧/^((สัมผัส))

ลัทธิที่ถือว่าความสุขทางผัสสะหรือโลกียสุขในชีวิตปัจจุบัน เป็นสิ่งสูงสุดหรือเป็นความดีสูงสุดของชีวิต


คทาธร

คำวิสามานยนาม

/kʰa˦˥.tʰaː˧.tʰɔːn˧/^((สัมผัส))


คทาหัสต์

ยืมมาจากสันสกฤต गदाहस्त (คทาหสฺต); เทียบเท่า คทา + หัสต์

มีตะบองซึ่งถืออยู่ในมือ


ประตู

เป็นไปได้ว่ากร่อนมาจาก ปาก + ตู ซึ่งคำหลังมาจากไทดั้งเดิม *tuːᴬ; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨲᩪ (ตู) (เก่า) หรือ ᨸᨲᩪ (ปตู) (ใหม่), ปักษ์ใต้ ตู, ลาว ປະຕູ (ปะตู), ไทดำ ꪔꪴ (ตุ) หรือ ꪜꪱꪀꪔꪴ (ปากตุ), ไทใหญ่ တူ (ตู), ปู้อี dul, จ้วง dou หรือ du

ᨸᨲᩪ

ช่องทางเข้าออกของบ้านเรือน

deur

ช่องทางเข้าออกของบ้านเรือน

ၽၵ်းတူ

ช่องทางเข้าออกของบ้านเรือน

སྒོ

ช่องทางเข้าออกของบ้านเรือน

porte

ช่องทางเข้าออกของบ้านเรือน

doar

ฟรีเชียตะวันตก

ช่องทางเข้าออกของบ้านเรือน

Tür

ช่องทางเข้าออกของบ้านเรือน

ປະຕູ

ช่องทางเข้าออกของบ้านเรือน

puerta

ช่องทางเข้าออกของบ้านเรือน

door

ช่องทางเข้าออกของบ้านเรือน

ช่องทางเข้าออกของบ้านเรือนเป็นต้น มีบานเปิดปิดได้

ประตูบ้าน

ประตูเมือง

ไม่มีประตูสู้

สิ่งที่มีลักษณะคล้ายคลึงเช่นนั้น

ประตูฟุตบอล

ประตูรักบี้

ช่องหรือโอกาสที่จะได้หรือเสียในการเล่นการพนันบางชนิด อย่างถั่ว โป ไฮโล น้ำเต้า

ถูกประตูเดียว

กิน 3 ประตู


ประตู

ลักษณนามเรียกจำนวนครั้งที่เตะลูกบอลเข้าไปในประตู

ได้ 2 ประตู

เสีย 3 ประตู


ซื้อ

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *zɯːꟲ⁴, จากไทดั้งเดิม *z.ɟɯːꟲ; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨪᩨ᩶ (ซื้), เขิน ᨪᩨ᩶ (ซื้), ลาว ຊື້ (ซื้), อีสาน ซื้อ, ญ้อ ซื่อ, ไทลื้อ ᦌᦹᧉ (ซื้), ไทดำ ꪏꪳ꫁ (ซึ้), ไทใหญ่ သိုဝ်ႉ (สึ๎ว), ไทใต้คง ᥔᥪᥳ (สื๎), อาหม 𑜏𑜢𑜤𑜈𑜫 (สึว์), จ้วง cawx, จ้วงแบบจั่วเจียง swx, ปู้อี xex

kafen

ลักเซมเบิร์ก

/sɯː˦˥/^((สัมผัส))

เอาเงินตราแลกกับสิ่งของ


ขาย

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *p.qaːj; ร่วมเชื้อสายกับลาว ຂາຍ (ขาย), อีสาน ขาย, คำเมือง ᨡᩣ᩠ᨿ (ขาย), เขิน ᨡᩣ᩠ᨿ (ขาย), ไทลื้อ ᦃᦻ (ฃาย), ไทใหญ่ ၶၢႆ (ขาย), ไทดำ ꪄꪱꪥ (ฃาย), ไทใต้คง ᥑᥣᥭᥴ (ฃ๋าย), พ่าเก ၵႝ (ขย์), อาหม 𑜁𑜩 (ขย์), จ้วง gai, ปู้อี gaail, ภาษาจ้วงใต้ kai

vendre

เอาของแลกเงินตรา

vender

เอาของแลกเงินตรา

팔다

เอาของแลกเงินตรา

លក់

เอาของแลกเงินตรา

賣

เอาของแลกเงินตรา

卖

เอาของแลกเงินตรา

売る

เอาของแลกเงินตรา

verkopen

เอาของแลกเงินตรา

sælge

เอาของแลกเงินตรา

satmak

เอาของแลกเงินตรา

བཙོངས

เอาของแลกเงินตรา

ၶၢႆ

เอาของแลกเงินตรา

vender

เอาของแลกเงินตรา

vendre

เอาของแลกเงินตรา

ရောင်း

เอาของแลกเงินตรา

selja

เอาของแลกเงินตรา

jual

เอาของแลกเงินตรา

menjual

เอาของแลกเงินตรา

verkaufen

เอาของแลกเงินตรา

продава́ть

เอาของแลกเงินตรา

vinde

เอาของแลกเงินตรา

verkafen

ลักเซมเบิร์ก

เอาของแลกเงินตรา

ຂາຍ

เอาของแลกเงินตรา

bán

เอาของแลกเงินตรา

vender

เอาของแลกเงินตรา

sälja

เอาของแลกเงินตรา

sell

เอาของแลกเงินตรา

vend

เอาของแลกเงินตรา

بَاعَ

เอาของแลกเงินตรา

vendere

เอาของแลกเงินตรา

sotmoq

เอาของแลกเงินตรา

ساتماق

เอาของแลกเงินตรา

selja

เอาของแลกเงินตรา

बेचना

เอาของแลกเงินตรา

/kʰaːj˩˩˦/^((สัมผัส))

เอาของแลกเงินตรา

โอนกรรมสิทธิ์แห่งทรัพย์สินให้แก่กันโดยตกลงกันว่าผู้รับโอนจะใช้ราคาแห่งทรัพย์สินนั้น มีหลายลักษณะ เช่น ขายเงินสด ขายเชื่อ

เอาเงินเขามาโดยยอมตนเข้ารับใช้การงานของเจ้าเงิน

ขายตัวลงเป็นทาส


หลัก

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ʰlakᴰ; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩉᩖᩢᨠ (หลัก), ลาว ຫຼັກ (หลัก), ไทลื้อ ᦜᧅ (หลัก), ไทใหญ่ လၵ်း (ลั๊ก), อาหม 𑜎𑜀𑜫 (ลก์), แสก ลั๊ก, จ้วงแบบจั่วเจียง laek, จ้วง laek

လၵ်း

หลักที่ปักไว้

ຫຼັກ

หลักที่ปักไว้

แม่สื่อแม่ชัก ไม่ได้เจ้าตัว เอาวัวพันหลัก

เสาที่ปักไว้, ที่ผูก, ที่มั่น

เอาเรือไปผูกไว้กับหลัก

หลักเขต

เครื่องยึดเหนี่ยว

มีธรรมะเป็นหลักในการดำรงชีวิต

เครื่องจับยึด

หลักแจว

สาระที่มั่นคง

พูดจาไม่มีหลัก

หลักกฎหมาย

หลักเศรษฐศาสตร์

ตำแหน่งของตัวเลขซึ่งแสดงจำนวน คือ ถ้าเป็นเลขตัวเดียว เรียกว่า จำนวนหน่วย เลข 2 ตัวเรียงกัน เรียกว่า จำนวนสิบ เลข 3 ตัวเรียงกัน เรียกว่า จำนวนร้อย เลข 4 ตัวเรียงกัน เรียกว่า จำนวนพัน เลข 5 ตัวเรียงกัน เรียกว่า จำนวนหมื่น เลข 6 ตัวเรียงกัน เรียกว่า จำนวนแสน เลข 7 ตัวเรียงกัน เรียกว่า จำนวนล้าน

987 เป็นจำนวนร้อย, 9 เป็นเลขหลักร้อย หมายถึง 900, ส่วน 8 เป็นเลขหลักสิบ หมายถึง 80, และ 7 เป็นเลขหลักหน่วย หมายถึง 7


หลัก

ยืมโดยกึ่งเรียนรู้จากสันสกฤต लक्ष (ลกฺษ) หรือยืมโดยกึ่งเรียนรู้จากบาลี ลกฺข; ร่วมเชื้อสายกับเขมร លក្ខ (ลกฺข)


หนา

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ʰnaːᴬ; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩉ᩠ᨶᩣ (หนา), เขิน ᩉ᩠ᨶᩣ (หนา), ลาว ໜາ (หนา), ไทลื้อ ᦐᦱ (หนา), ไทดำ ꪘꪱ (หนา), ไทขาว ꪘꪱ, ตั่ย na, ไทใหญ่ ၼႃ (นา), ไทใต้คง ᥘᥣᥴ (ล๋า) หรือ ᥢᥣᥴ (น๋า), อ่ายตน ꩫႃ (นา), พ่าเก ꩫႃ (นา), อาหม 𑜃𑜡 (นา), ปู้อี nal, จ้วง na; เทียบสุ่ย qnal, ต้งใต้ nal, ไหลดั้งเดิม *C-naː

/naː˩˩˦/^((สัมผัส))

ส่วนสูงมากจากผิวพื้น


หนา

/naː˩˩˦/^((สัมผัส))

มีส่วนสูงมากจากผิวพื้น

แน่นทึบ, มาก


หนา

เกี่ยวข้องกับ นะ

/naː˩˩˦/^((สัมผัส))

คำประกอบท้ายคำอื่นที่มีความหมายไปในเชิงบังคับหรืออ้อนวอน

อยู่เถิดหนา


ไฟแช็ก

ไฟ + (แช็ก เป็นคำเลียนเสียงเวลาขีดไฟ)

/faj˧.t͡ɕʰɛk̚˦˥/^((สัมผัส))

เครื่องขีดไฟชนิดหนึ่ง เวลาใช้ต้องทำให้จักรโลหะครูดกับถ่านไฟแช็ก เกิดประกายไฟติดไส้ที่ชุ่มด้วยน้ำมันหรือแก๊สที่บรรจุอยู่ลุกเป็นเปลวไฟขึ้น


ผ่าตัด

/pʰaː˨˩.tat̚˨˩/^((สัมผัส))

ผ่าส่วนใดส่วนหนึ่งของร่างกายแล้วตัดเอาส่วนที่เสียออก เพื่อรักษาโรคตามหลักศัลยกรรม เป็นต้น


บาดเจ็บ

/baːt̚˨˩.t͡ɕep̚˨˩/^((สัมผัส))

มีบาดแผลหรือรอยฟกช้ำทำให้เจ็บปวด


บาดแผล

[bàːt̚ pʰlɛ̌ː]

เนื้อหนังที่แตกแยกออกเพราะถูกตีฟันทิ่มแทง เป็นต้น