ตบ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *tɤpᴰ; ร่วมเชื้อสายกับลาว ຕົບ (ต็บ), คำเมือง ᨲᩫ᩠ᨷ (ต็บ), ไทใหญ่ တူပ်း (ตู๊ป), จ้วง dop หรือ doep

ᨲᩫ᩠ᨷ

เอาฝ่ามือหรือของแบน ๆ เป็นต้นตีอย่างแรง

တူပ်း

เอาฝ่ามือหรือของแบน ๆ เป็นต้นตีอย่างแรง

ຕົບ

เอาฝ่ามือหรือของแบน ๆ เป็นต้นตีอย่างแรง

slap

เอาฝ่ามือหรือของแบน ๆ เป็นต้นตีอย่างแรง

เอาฝ่ามือแตะเบา ๆ ด้วยความเอ็นดู

ตบหัวเด็ก

หมุนพวงมาลัยอย่างรวดเร็วเพื่อให้รถเปลี่ยนทางวิ่งในทันที

ถ้าเขาไม่รีบตบซ้ายทันทีมีหวังชนกันแหลก

เอาฝ่ามือหรือของแบน ๆ เป็นต้นตีอย่างแรง

ตบหน้า

ตบลูกเทนนิส


ตบ

แผลงมาจาก ตก, ตัดมาจาก ตกรางวัล

ให้เพื่อตอบแทนความดีความชอบ

กระทรวงการคลังเสนอ ครม. ตบโบนัสปลัดกระทรวงคนละ 5 แสนบาท

เขาทำงานดีมาก เจ้านายเลยตบรางวัลให้เป็นพิเศษ


การตบ

คำอาการนามของ ตบ


ตกรางวัล

ตกรางวัลให้ตัวเอง

ตกรางวัลอย่างงามให้แก่ลูกเรือ 9 นาย


การตกรางวัล

การ + ตกรางวัล

กาน-ตก-ราง-วัน

คำอาการนามของ ตกรางวัล


การตบรางวัล

การ + ตบรางวัล

กาน-ตบ-ราง-วัน

คำอาการนามของ ตบรางวัล


การเสื่อม

การ + เสื่อม

คำอาการนามของ เสื่อม


ความเสื่อม

ความ + เสื่อม

คฺวาม-เสื่อม

คำอาการนามของ เสื่อม


พะงา

แผลงมาจากเขมร ពុំងា (พุํงา, “ที่รัก”)

/pʰa˦˥.ŋaː˧/^((สัมผัส))


พะงา

แผลงมาจากเขมร ពុំងា (พุํงา, “ที่รัก”)

/pʰa˦˥.ŋaː˧/^((สัมผัส))


เพา

ยืมมาจากเขมร ពៅ (เพา, “ผู้มีอายุน้อย”)


การหย่อน

การแบ่งพยางค์
{ไม่ตามอักขรวิธี; เสียงสระสั้น}

คำอาการนามของ หย่อน


ความหย่อน

ความ + หย่อน

คฺวาม-หฺย็่อน

คำอาการนามของ หย่อน


การถอย

การแบ่งพยางค์
{เสียงสระสั้น}

/kaːn˧.tʰɔj˩˩˦/^((สัมผัส))

คำอาการนามของ ถอย


ความเต็ม

คำอาการนามของ เต็ม


การไหว

คำอาการนามของ ไหว


ความไหว

คำอาการนามของ ไหว


ความเบา

คำอาการนามของ เบา


การเบา

คำอาการนามของ เบา


เบาใจ

ไม่หนักใจ, โล่งใจ


เบาใจ

ไม่หนักใจ, โล่งใจ


ความเบาใจ

ความ + เบาใจ

คฺวาม-เบา-ไจ

คำอาการนามของ เบาใจ


ยุ้ย

ยื่นโป่งออกมาอย่างน่ารักน่าเอ็นดู

แก้มยุ้ย

เด็กพุงยุ้ย


ความยุ้ย

คำอาการนามของ ยุ้ย


บ้องแบ๊ว

/bɔŋ˥˩.bɛw˦˥/^((สัมผัส))

มีหน้าตาพิลึก

มีสีหน้าและแววตาใสซื่อบริสุทธิ์อย่างเด็กไร้เดียงสาแลดูน่ารัก


ความบ้องแบ๊ว

ความ + บ้องแบ๊ว

คฺวาม-บ็้อง-แบ็๊ว

/kʰwaːm˧.bɔŋ˥˩.bɛw˦˥/^((สัมผัส))

คำอาการนามของ บ้องแบ๊ว


เดียง

เทียบเขมร ដឹង (ฎึง, “รู้”)

มากูจะไปให้ดลเดียงถนัด


เดียง

ตีลง, ทุบลง, ฟาดลง


การเดียง

คำอาการนามของ เดียง


ลอบ

/lɔːp̚˥˩/^((สัมผัส))

ชื่อเครื่องสานสำหรับดักปลา กุ้ง ปู เป็นต้น มีหลายชนิด

ลอบนอน

ลอบตั้ง

ลอบประทุน


ลอบ

/lɔːp̚˥˩/^((สัมผัส))

แอบทำโดยไม่ให้ผู้อื่นรู้เห็น

ลอบทำร้าย

ลอบเข้าไปในหมู่ข้าศึก


การลอบ

/kaːn˧.lɔːp̚˥˩/^((สัมผัส))

คำอาการนามของ ลอบ


การสาน

คำอาการนามของ สาน


ไม้มืด

/maːj˦˥.mɯːt̚˥˩/^((สัมผัส))

การลอบทำร้าย

ถูกไม้มืดเล่นงาน


การทำร้าย

การ + ทำร้าย

คำอาการนามของ ทำร้าย


ผลู

ยืมมาจากเขมร ផ្លូវ (ผฺลูว)

/pʰluː˩˩˦/^((สัมผัส))


ผลุย

คำกริยาวิเศษณ์

อาการที่เชือกหรือปมหลุดโดยเร็ว


ผลุด

หลุดเข้าหรือออกโดยเร็ว

มุดเข้าหรือออกโดยเร็ว


การผลุด

คำอาการนามของ ผลุด


การผลิ

คำอาการนามของ ผลิ


ผละ

/pʰlaʔ˨˩/^((สัมผัส))

แยกออก, ละไว้

ลูกพอโตก็ผละออกจากพ่อแม่

ผละไปหาคนรักใหม่


การผละ

คำอาการนามของ ผละ


การผลัก

คำอาการนามของ ผลัก


ทิฐิ

ยืมมาจากบาลี ทิฏฺฐิ (“ความเห็น”); เทียบสันสกฤต दृष्टि (ทฺฤษฺฏิ, “ความเห็น”)

/tʰit̚˦˥.tʰiʔ˨˩/^((สัมผัส))

สัมมาทิฐิ

มิจฉาทิฐิ

ความอวดดื้อถือดี

เขามีทิฐิมาก


ทฤษฎี

ยืมมาจากสันสกฤต दृष्टि (ทฺฤษฺฏิ, “ความเห็น”); เทียบบาลี ทิฏฺฐิ (“ความเห็น”)

การเห็น, การเห็นด้วยใจ

ลักษณะที่คิดคาดเอาตามหลักวิชา เพื่อเสริมเหตุผลและรากฐานให้แก่ปรากฏการณ์หรือข้อมูลในภาคปฏิบัติ ซึ่งเกิดขึ้นมาอย่างมีระเบียบ


การเสริม

/kaːn˧.sɤːm˩˩˦/^((สัมผัส))

คำอาการนามของ เสริม


การยุ

คำอาการนามของ ยุ


ความดื้อ

/kʰwaːm˧.dɯː˥˩/^((สัมผัส))

คำอาการนามของ ดื้อ


น่า

คำกริยาวิเศษณ์

ᨯᩦ

ชวนให้, ทำให้อยากจะ

ᨸᩮ᩠ᨶᨯᩦ

ชวนให้, ทำให้อยากจะ

ᨯᩦ

ชวนให้, ทำให้อยากจะ

ᨸᩮ᩠ᨶᨯᩦ

ชวนให้, ทำให้อยากจะ

ᦡᦲ

ชวนให้, ทำให้อยากจะ

လီ

ชวนให้, ทำให้อยากจะ

ຕາ

ชวนให้, ทำให้อยากจะ

ເປັນຕາ

ชวนให้, ทำให้อยากจะ

ໜ້າ

ชวนให้, ทำให้อยากจะ

/naː˥˩/^((สัมผัส))

(ตามด้วยคำว่า จะ) คำประกอบหน้ากริยา หมายความว่า ควร

น่าจะทำอย่างนั้น

น่าจะเป็นอย่างนี้

ชวนให้, ทำให้อยากจะ

น่ากิน

น่ารัก


น่า

/naː˥˩/^((สัมผัส))

สมควรถูกตำหนิหรือลงโทษ

ซนจนหัวร้างข้างแตก มันน่านักเชียว


น่า

/naː˥˩/^((สัมผัส))

คำประกอบท้ายความ หมายความไปในทางชักชวนหรือให้ทำตาม

กินเถิดน่า

ไปเถิดน่า


น่า

/naː˥˩/^((สัมผัส))

หน้า (หนังสือ)


น่ารัก

มีลักษณะชวนให้รักให้เอ็นดู


น่ารัก

ชวนให้รัก, ชวนให้เอ็นดู

ลูกสาวของเขากำลังน่ารัก

มีมนุษยสัมพันธ์ดี, มีไมตรีจิต

ชาวชนบทส่วนมากน่ารักกว่าคนในเมือง


ความน่ารัก

ความ + น่ารัก

คฺวาม-น่า-รัก

คำอาการนามของ น่ารัก


การเอ็นดู

การ + เอ็นดู

คำอาการนามของ เอ็นดู


ความเอ็นดู

ความ + เอ็นดู

คฺวาม-เอ็น-ดู

คำอาการนามของ เอ็นดู


โชน

คำกริยาวิเศษณ์

/t͡ɕʰoːn˧/^((สัมผัส))

อาการที่ไหม้ทั่วเต็มที่

ไฟลุกโชน

ไหลโชน

พุ่งโชน


บาดหมาง

การบาดหมาง (abstract-noun)
ความบาดหมาง (abstract-noun)

/baːt̚˨˩.maːŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

โกรธเคืองกัน, หมองใจกัน, ผิดใจกัน


การบาดหมาง

การ + บาดหมาง

กาน-บาด-หฺมาง

/kaːn˧.baːt̚˨˩.maːŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

คำอาการนามของ บาดหมาง


ความบาดหมาง

ความ + บาดหมาง

คฺวาม-บาด-หฺมาง

/kʰwaːm˧.baːt̚˨˩.maːŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

คำอาการนามของ บาดหมาง


หมาง

การหมาง (abstract-noun)
ความหมาง (abstract-noun)

/maːŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

หมางกัน

หมางหน้า

อาการที่ห่างเหินกันเพราะขุ่นเคืองใจหรือผิดใจกันเป็นต้น, หมาง ๆ ก็ว่า

คนคู่นี้แต่ก่อนก็ดูสนิทสนมกันดี แต่เดี๋ยวนี้ดูเขาหมางกันไป


การหมาง

/kaːn˧.maːŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

คำอาการนามของ หมาง


ความหมาง

/kʰwaːm˧.maːŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

คำอาการนามของ หมาง


องค์

ยืมมาจากสันสกฤต अङ्ग (องฺค, “ส่วน”) หรือบาลี องฺค (“ส่วน”)

/ʔoŋ˧/^((สัมผัส))

ส่วนของร่างกาย, อวัยวะ

ตัว (ใช้แก่หม่อมเจ้า)

รู้สึกองค์

แต่งองค์

ส่วนย่อยที่เป็นองค์ประกอบ

มรรคมีองค์ 8


องค์

/ʔoŋ˧/^((สัมผัส))

ในราชาศัพท์ใช้เป็นลักษณนามเรียกอวัยวะ สิ่งของ หรือคำพูด เป็นต้น ของกษัตริย์หรือเจ้านาย

พระทนต์ 1 องค์

พระสุพรรณภาชน์ 1 องค์

ภาชนะทองคำ 1 ชุด

พระศรี 1 องค์

พระที่นั่ง 1 องค์

พระบรมราโชวาท 2 องค์

ลักษณนามใช้เรียกสิ่งที่เคารพบูชาบางอย่างในทางศาสนา

พระพุทธรูป 1 องค์

พระเจดีย์ 2 องค์

ลักษณนามใช้เรียกภิกษุสามเณร

ภิกษุ 1 องค์


อง

ยืมมาจากเวียดนาม ông (อง, “คุณ (คำเติมหน้าชื่อ)”)

/ʔoŋ˧/^((สัมผัส))

คำนำหน้านามของบุคคลซึ่งเป็นเชื้อพระวงศ์ของกษัตริย์ญวน

องเชียงสือ

องเชียงชุน

คำนำหน้าสมณศักดิ์พระสงฆ์อนัมนิกายชั้นปลัดขวาปลัดซ้ายและพระคณานุกรม

องสรภาณมธุรส

องสุตบทบวร


เฝอ

ยืมมาจากเวียดนาม phở (เฝอ, “ก๋วยเตี๋ยว”)

/fɤː˩˩˦/^((สัมผัส))

ก๋วยเตี๋ยวน้ำแบบญวน น้ำซุปข้น ใส่หมูยอ กระเทียมเจียว


แหนม

ยืมมาจากเวียดนาม nem (แนม); ร่วมเชื้อสายกับลาว ແໜມ (แหนม)

/nɛːm˩˩˦/^((สัมผัส))

อาหารอย่างหนึ่ง ทำด้วยหมู หมักให้เปรี้ยว

อวัยวะเพศชาย


แหนมเนือง

ยืมมาจากเวียดนาม nem nướng (แนม เนื้อง)

/nɛːm˩˩˦.nɯa̯ŋ˧/^((สัมผัส))

อาหารเวียดนามชนิดหนึ่ง ประกอบด้วยแผ่นแป้งบาง ๆ ห่อหมูบดปรุงรส ปั้นเป็นก้อน เสียบไม้ย่าง ใส่เครื่องต่าง ๆ มีกล้วยดิบ กระเทียม มะเฟืองดิบ รับประทานกับน้ำจิ้ม และผักสดหลายชนิดเช่น ผักแพว สะระแหน่ ผักกาดหอม เป็นต้น


ซื่อตรง

การซื่อตรง (abstract-noun)
ความซื่อตรง (abstract-noun)

/sɯː˥˩.troŋ˧/^((สัมผัส))

ประพฤติตรงไม่เอนเอียง

ซื่อตรงต่อหน้าที่

เขาเป็นคนซื่อตรง


การซื่อตรง

การ + ซื่อตรง

กาน-ซื่อ-ตฺรง

คำอาการนามของ ซื่อตรง


ความซื่อตรง

ความ + ซื่อตรง

คฺวาม-ซื่อ-ตฺรง

คำอาการนามของ ซื่อตรง


การแพ้

/kaːn˧.pʰɛː˦˥/^((สัมผัส))

คำอาการนามของ แพ้


ความแพ้

/kʰwaːm˧.pʰɛː˦˥/^((สัมผัส))

คำอาการนามของ แพ้


การพ่าย

คำอาการนามของ พ่าย


ความพ่าย

คำอาการนามของ พ่าย


เหน็ด

เทียบไทลื้อ ᦵᦐᧆᦵᦙᧀᧈ (เหนดเมิ่ย), จ้วง naet (หนัด), จ้วงแบบจั่วเจียง net (แหน็ด) ในความหมายเดียวกัน; เป็นไปได้ว่าร่วมรากกับ เหน็บ (“อาการชา”)

อ่อนเพลียเพราะทำงาน, มักใช้เข้าคู่กับคำ เหนื่อย เป็น เหน็ดเหนื่อย หรือ เหนื่อยเหน็ด


วิรุฬห์

ยืมมาจากบาลี วิรุฬฺห (“งอกขึ้น”); เทียบสันสกฤต विरूध (วิรูธ, “งอกขึ้น”) หรือ विरूढ (วิรูฒ, “งอกขึ้น”)

เจริญ, งอกงาม


มัตสยา

ยืมมาจากสันสกฤต मत्स्य (มตฺสฺย); เทียบบาลี มจฺฉ


เสนีย์

ยืมมาจากบาลี เสนีย (“ผู้นำทัพ”)

จอมทัพ, ผู้นำทัพ


เชียง

ยืมมาจากจีนยุคกลาง城 (MC dzyeng, “เมือง”); ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨩ᩠ᨿᨦ (ชยง), ลาว ຊຽງ (ซยง), ไทลื้อ ᦵᦋᧂ (เชง)，จ้วง cingz (ชิง-เชียง)

/t͡ɕʰia̯ŋ˧/^((สัมผัส))

คำเรียกเมืองทางภาคพายัพและเหนือขึ้นไป

เชียงใหม่

เชียงราย

เชียงตุง


เชียง

/t͡ɕʰia̯ŋ˧/^((สัมผัส))

เรียกเครื่องหอมชนิดหนึ่งว่า ชะมดเชียง


เชียง

/t͡ɕʰia̯ŋ˧/^((สัมผัส))


ปรมาภิไธย

ยืมมาจากบาลี ปรมาภิเธยฺย (“ชื่ออันเป็นที่สุด”) มาจาก ปรม (“อย่างยิ่ง, ที่สุด”) + อภิเธยฺย (“ชื่อ”)

ปะ-ระ-มา-พิ-ไท

ปอ-ระ-มา-พิ-ไท

ชื่อ (ใช้เฉพาะพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว)

ในพระปรมาภิไธย

ทรงลงพระปรมาภิไธย


รูปการณ์

[ruːp̚˥˩.kä̃ːn˧]

ลักษณะของเรื่องราว, เค้ามูลของเรื่องราว

คดีนี้ดูรูปการณ์แล้วจะต้องแพ้

รูปการณ์บอกว่าบริษัทนี้จะเจริญต่อไปภายหน้า


ปราการ

ยืมมาจากสันสกฤต प्राकार (ปฺราการ); เทียบบาลี ปาการ

กำแพงสำหรับป้องกันการรุกราน


อธิป

ยืมมาจากสันสกฤต अधिप (อธิป) หรือบาลี อธิป

[เสียงสมาส]
อะ-ทิ-ปะ-

[เสียงสมาส]
อะ-ทิบ-ปะ-

/ʔa˨˩.tʰip̚˦˥/^((สัมผัส))

พระเจ้าแผ่นดิน

นาย, หัวหน้า, ผู้เป็นใหญ่


อธิ

ยืมมาจากสันสกฤต अधि- (อธิ-) หรือบาลี อธิ-

[เสียงสมาส]
อะ-ทิ-

อธิปัญญา


ทรราช

ทร + ราช, เป็นศัพท์บัญญัติสำนักงานราชบัณฑิตยสภาของ tyrant

暴君

ผู้ปกครองบ้านเมืองที่ใช้อำนาจกดขี่

ၶုၼ်မိူၵ်ႈ

ผู้ปกครองบ้านเมืองที่ใช้อำนาจกดขี่

ທໍລະລາດ

ผู้ปกครองบ้านเมืองที่ใช้อำนาจกดขี่

tyrant

ผู้ปกครองบ้านเมืองที่ใช้อำนาจกดขี่

/tʰɔː˧.ra˦˥.raːt̚˥˩/^((สัมผัส))

ผู้ปกครองบ้านเมืองที่ใช้อำนาจตามอำเภอใจ ทำความเดือดร้อนทารุณให้แก่ผู้อยู่ใต้การปกครองของตน, เรียกลัทธิเช่นนั้นว่า ทรราชย์ หรือ ระบบทรราชย์


องคมนตรี

[ʔõŋ˧.kʰä˥.mõn˧.triː˧ ~ ʔõŋ˧.kʰä˧.mõn˧.triː˧]

ตำแหน่งที่มีหน้าที่ถวายความเห็นต่อพระมหากษัตริย์ในพระราชกรณียกิจทั้งปวงที่พระมหากษัตริย์ทรงปรึกษา และมีหน้าที่อื่นตามที่บัญญัติในรัฐธรรมนูญ


รชตะ

ยืมมาจากสันสกฤต रजत (รชต) หรือบาลี รชต

/ra˦˥.t͡ɕʰa˦˥.taʔ˨˩/^((สัมผัส))


อานันท์

ยืมมาจากสันสกฤต आनन्द (อานนฺท, “ความยินดี”), จากบาลี อานนฺท (“ความยินดี”)

[ʔäː˧.nä̃n˧]

ความเพลิดเพลิน, ความยินดี, ความปลื้มใจ


ไชย

แผลงมาจากสันสกฤต जेय्य (เชยฺย, “ดีกว่า”), จากบาลี เชยฺย (“ดีกว่า”)

[เสียงสมาส]
ไช-ยะ-

/t͡ɕʰaj˧/^((สัมผัส))

ดีกว่า, เจริญกว่า


ชโย

ยืมมาจากบาลี ชโย, รูปกรรตุการกเอกพจน์ของ ชย

/t͡ɕʰa˦˥.joː˧/^((สัมผัส))


ชโย

/t͡ɕʰa˦˥.joː˧/^((สัมผัส))

คำที่เปล่งเสียงอวยชัยให้พรหรือแสดงความดีใจเมื่อได้รับชัยชนะเป็นต้น


เปรม

ยืมมาจากสันสกฤต प्रेम (ปฺเรม, “รัก; ความรัก”)

การเปรม (abstract-noun)
ความเปรม (abstract-noun)

สบาย, รื่นเริง, อิ่มใจ


เปรม

ความรัก, ความชอบใจ


พิราลัย

พิร (“นักรบ”) + อาลัย (“ที่อยู่”)

ตาย (เดิมใช้แก่เจ้าประเทศราช สมเด็จเจ้าพระยา ภายหลังใช้แก่ผู้ที่ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าโปรดกระหม่อมเป็นการเฉพาะราย), ใช้ว่า ถึงแก่พิราลัย


อำเภอใจ

/ʔam˧.pʰɤː˧.t͡ɕaj˧/^((สัมผัส))

ความคิดเห็นโดยเอาแต่ใจตัว


การเปรม

คำอาการนามของ เปรม


ความเปรม

คำอาการนามของ เปรม


เหน็ดเหนื่อย

เหน็ด + เหนื่อย

การเหน็ดเหนื่อย (abstract-noun)
ความเหน็ดเหนื่อย (abstract-noun)

เหฺน็ด-เหฺนื่อย

อ่อนเพลียเพราะทำงานเป็นต้น, เหนื่อยเหน็ด ก็ว่า


การเหน็ดเหนื่อย

การ + เหน็ดเหนื่อย

กาน-เหฺน็ด-เหฺนื่อย

คำอาการนามของ เหน็ดเหนื่อย


ความเหน็ดเหนื่อย

ความ + เหน็ดเหนื่อย

คฺวาม-เหฺน็ด-เหฺนื่อย

คำอาการนามของ เหน็ดเหนื่อย

th-ความเหน็ดเหนื่อย-th-adj_noun-D0ob7Qq3


เหนื่อยเหน็ด

เหนื่อย + เหน็ด

การเหนื่อยเหน็ด (abstract-noun)
ความเหนื่อยเหน็ด (abstract-noun)

เหฺนื่อย-เหฺน็ด

อ่อนเพลียเพราะทำงานเป็นต้น, เหน็ดเหนื่อย ก็ว่า


การเหนื่อยเหน็ด

การ + เหนื่อยเหน็ด

กาน-เหฺนื่อย-เหฺน็ด

คำอาการนามของ เหนื่อยเหน็ด


ความเหนื่อยเหน็ด

ความ + เหนื่อยเหน็ด

คฺวาม-เหฺนื่อย-เหฺน็ด

คำอาการนามของ เหนื่อยเหน็ด

th-ความเหนื่อยเหน็ด-th-adj_noun-im58VX2W


อ่อนเพลีย

อ่อน + เพลีย

/ʔɔːn˨˩.pʰlia̯˧/^((สัมผัส))

มีแรงลดน้อยถอยลง, ถอยกำลัง


ความอ่อนเพลีย

ความ + อ่อนเพลีย

คฺวาม-อ่อน-เพฺลีย

คำอาการนามของ อ่อนเพลีย


ภูมิใจ

การภูมิใจ (abstract-noun)
ความภูมิใจ (abstract-noun)

กระหยิ่มใจ, รู้สึกว่ามีเกียรติยศ


การภูมิใจ

การ + ภูมิใจ

คำอาการนามของ ภูมิใจ


ความภูมิใจ

ความ + ภูมิใจ

คฺวาม-พูม-ไจ

คำอาการนามของ ภูมิใจ


ผอง

/pʰɔːŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

ทั้งปวง, ทั้งหมด

พี่น้องผองเพื่อน

ไทยทั้งผอง


ฟากฟ้า

ฟาก (ฝั่ง) + ฟ้า

/faːk̚˥˩.faː˦˥/^((สัมผัส))


สดุดี

ยืมมาจากสันสกฤต स्तुति (สฺตุติ, “การสรรเสริญ”); เทียบบาลี ถุติ (“การสรรเสริญ”)

คำยกย่อง, คำสรรเสริญ, (โดยปรกติใช้ในลักษณะเป็นพิธีการ)

กล่าวสดุดีวีรกรรมของทหาร


สดุดี

ยกย่อง, สรรเสริญ


การสดุดี

กาน-สะ-ดุ-ดี

คำอาการนามของ สดุดี


พระทรงชัย

พระ + ทรง + ชัย

[pʰrä˥.sõŋ˧.t͡ɕʰäj˧]


พระทรงภพ

พระ + ทรง + ภพ


พระทรงศรี

พระ + ทรง + ศรี


พระทรงศักดิ์

พระ + ทรง + ศักดิ์

[pʰrä˥.sõŋ˧.säk̚˩]


พระทรงธรรม

พระ + ทรง + ธรรม

[pʰrä˥.sõŋ˧.tʰä̃m˧]


พระทรงโค

พระ + ทรง + โค

พระเป็นเจ้าผู้มีโคเป็นพาหนะ หมายถึง พระอิศวร


พระทรงครุฑ

พระ + ทรง + ครุฑ

พฺระ-ซง-คฺรุด

พระเป็นเจ้าผู้มีครุฑเป็นพาหนะ หมายถึง พระนารายณ์


พระทรงหงส์

พระ + ทรง + หงส์

พระเป็นเจ้าผู้มีหงส์เป็นพาหนะ หมายถึง พระพรหม


พระทรงศร

พระ + ทรง + ศร

[pʰrä˥.sõŋ˧.sɔ̃ːn˩˥]

พระเป็นเจ้าผู้มีศรเป็นอาวุธ หมายถึง พระนารายณ์


พระทรงสังข์

พระ + ทรง + สังข์

[pʰrä˥.sõŋ˧.sä̃ŋ˩˥]

พระเป็นเจ้าผู้มีสังข์เป็นอาวุธ หมายถึง พระนารายณ์


หล่อเลี้ยง

หล่อ + เลี้ยง

การหล่อเลี้ยง (abstract-noun)
ความหล่อเลี้ยง (abstract-noun)

หฺล่อ-เลี้ยง

/lɔː˨˩.lia̯ŋ˦˥/^((สัมผัส))


การหล่อเลี้ยง

การ + หล่อเลี้ยง

กาน-หฺล่อ-เลี้ยง

/kaːn˧.lɔː˨˩.lia̯ŋ˦˥/^((สัมผัส))

คำอาการนามของ หล่อเลี้ยง


ความหล่อเลี้ยง

ความ + หล่อเลี้ยง

คฺวาม-หฺล่อ-เลี้ยง

/kʰwaːm˧.lɔː˨˩.lia̯ŋ˦˥/^((สัมผัส))

คำอาการนามของ หล่อเลี้ยง


ล้ำเลิศ

/lam˦˥.lɤːt̚˥˩/^((สัมผัส))

ดียิ่ง, ประเสริฐ


ความล้ำเลิศ

ความ + ล้ำเลิศ

คฺวาม-ล้ำ-เลิด

คำอาการนามของ ล้ำเลิศ


ไท้

จากจีนยุคกลาง大 (MC dajH, “ใหญ่”); ร่วมเชื้อสายกับลาว ໄທ້ (ไท้)


การเทิด

/kaːn˧.tʰɤːt̚˥˩/^((สัมผัส))

คำอาการนามของ เทิด


ปรัชญา

ยืมมาจากสันสกฤต प्रज्ञा (ปฺรชฺญา, “ความรู้”)

哲學

วิชาว่าด้วยหลักแห่งความรู้และความจริง

哲学

วิชาว่าด้วยหลักแห่งความรู้และความจริง

ပၢႆးဝူၼ်ႉၶပ်ႉ

วิชาว่าด้วยหลักแห่งความรู้และความจริง

philosophie

วิชาว่าด้วยหลักแห่งความรู้และความจริง

Philosophie

วิชาว่าด้วยหลักแห่งความรู้และความจริง

ປັດຊະຍາ

วิชาว่าด้วยหลักแห่งความรู้และความจริง

philosophy

วิชาว่าด้วยหลักแห่งความรู้และความจริง

วิชาว่าด้วยหลักแห่งความรู้และความจริง


ปฐพี

ยืมมาจากบาลี ปฐวี (“แผ่นดิน”); เทียบสันสกฤต पृथ्वी (ปฺฤถฺวี, “แผ่นดิน”)


คำขวัญ

คำ + ขวัญ, เป็นศัพท์บัญญัติสำนักงานราชบัณฑิตยสภาของ slogan

ถ้อยคำที่แต่งขึ้นเพื่อเตือนใจหรือเพื่อให้เป็นสิริมงคล


สามัคคี

ยืมมาจากบาลี สามคฺคี (“ความพร้อมเพรียง”), จากสันสกฤต सामग्री (สามคฺรี, “ความพร้อมเพรียง”)

/saː˩˩˦.mak̚˦˥.kʰiː˧/^((สัมผัส))

ความพร้อมเพรียงกัน, ความปรองดองกัน


สามัคคี

คำวิสามานยนาม

/saː˩˩˦.mak̚˦˥.kʰiː˧/^((สัมผัส))

ชื่อตำบลหนึ่งในอำเภอร่องคำ จังหวัดกาฬสินธุ์


สามัคคี

/saː˩˩˦.mak̚˦˥.kʰiː˧/^((สัมผัส))

ที่พร้อมเพรียงกันทำ, ที่ร่วมมือร่วมใจกันทำ

กฐินสามัคคี

ผ้าป่าสามัคคี


ความสามัคคี

ความ + สามัคคี

คฺวาม-สา-มัก-คี

/kʰwaːm˧.saː˩˩˦.mak̚˦˥.kʰiː˧/^((สัมผัส))

คำอาการนามของ สามัคคี


แบ่งปัน

แบ่งส่วนให้บ้าง, แบ่งให้บางส่วน


การแบ่งปัน

การ + แบ่งปัน

กาน-แบ็่ง-ปัน

คำอาการนามของ แบ่งปัน


อดออม

การอดออม (abstract-noun)
ความอดออม (abstract-noun)

/ʔot̚˨˩.ʔɔːm˧/^((สัมผัส))

ประหยัด, กระเหม็ดกระแหม่, ออมอด ก็ว่า


การอดออม

/kaːn˧.ʔot̚˨˩.ʔɔːm˧/^((สัมผัส))

คำอาการนามของ อดออม


ความอดออม

ความ + อดออม

คฺวาม-อด-ออม

/kʰwaːm˧.ʔot̚˨˩.ʔɔːm˧/^((สัมผัส))

คำอาการนามของ อดออม


ออมอด

การออมอด (abstract-noun)
ความออมอด (abstract-noun)

/ʔɔːm˧.ʔot̚˨˩/^((สัมผัส))

ประหยัด, กระเหม็ดกระแหม่, อดออม ก็ว่า


การออมอด

/kaːn˧.ʔɔːm˧.ʔot̚˨˩/^((สัมผัส))

คำอาการนามของ ออมอด


ความออมอด

ความ + ออมอด

คฺวาม-ออม-อด

/kʰwaːm˧.ʔɔːm˧.ʔot̚˨˩/^((สัมผัส))

คำอาการนามของ ออมอด


มิตร

ยืมมาจากสันสกฤต मित्र (มิตฺร, “เพื่อน”); เทียบบาลี มิตฺต (“เพื่อน”); ร่วมเชื้อสายกับลาว ມິດ (มิด), พม่า မိတ် (มิต์)

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

[เสียงสมาส]
มิด-ตฺระ-

เพื่อนรักใคร่คุ้นเคย

มิตรแท้

มิตรเทียม

ฉันมิตร


หวาด

การหวาด (abstract-noun)
ความหวาด (abstract-noun)

/waːt̚˨˩/^((สัมผัส))

สะดุ้งกลัว, กริ่งเกรง, เสียว, หวั่น


การหวาด

คำอาการนามของ หวาด


ความหวาด

คำอาการนามของ หวาด


การสะดุ้ง

การ + สะดุ้ง

คำอาการนามของ สะดุ้ง


จิ้ม

เทียบจีนยุคกลาง浸 (MC tsimH, “แช่”); เป็นไปได้ว่าเกี่ยวข้องกับ จุ่ม, จุ้ม, และ จ่อม

/t͡ɕim˥˩/^((สัมผัส))

เมื่อวานไม่สบายไปให้หมอจิ้มมาเข็มหนึ่ง

จิ้มน้ำพริก

จิ้มหมึก

เอาสิ่งใดสิ่งหนึ่งทิ่มหรือแทงเบา ๆ

จิ้มฟัน

เอาสิ่งใดสิ่งหนึ่งแตะ ๆ

เอามะม่วงจิ้มพริกกะเกลือ

แทง (ด้วยมีด)

ซ่าส์นัก เดี๋ยวก็โดนจิ้มพุงไส้ทะลักหรอก


การจิ้ม

คำอาการนามของ จิ้ม


เสียบ

ยืมมาจากจีนยุคกลาง插 (MC tsrheap); ร่วมเชื้อสายกับลาว ສຽບ (สยบ), ไทใหญ่ သဵပ်ႇ (เส่ป), อาหม 𑜏𑜢𑜆𑜫 (สิป์), จ้วง cep

เอาไม้แหลมเสียบปลา

เอาไม้เสียบลูกชิ้น

เอาของดันลงบนปลายสิ่งที่แหลม ๆ

เอากระดาษเสียบบนที่เสียบกระดาษ

เอาจดหมายเสียบไว้ที่ประตู

ยืนตัวแข็งทื่อต่อหน้าผู้ใหญ่เป็นการแสดงกิริยาไม่อ่อนน้อม เรียกว่า ยืนเสียบ


เสียบ

ชื่อหอยทะเลกาบคู่หลายชนิด หลายสกุล หลายวงศ์ เช่น ชนิด Donax faba ในวงศ์ Donacidae เปลือกรูปสามเหลี่ยม สีเหลืองนวล ลายสลับสีเข้มหลากสี เช่น น้ำตาลเข้ม ฝังตัวอยู่ตามหาดทรายในระดับน้ำขึ้นน้ำลง นำมาดองน้ำปลา


การเสียบ

คำอาการนามของ เสียบ


การแทง

การแบ่งพยางค์
{เสียงสระสั้น}

การแบ่งพยางค์
{เสียงสระสั้น}

/kaːn˧.tʰɛːŋ˧/^((สัมผัส))

/kaːn˧.tʰɛŋ˧/^((สัมผัส))

คำอาการนามของ แทง


หวังดี

การหวังดี (abstract-noun)
ความหวังดี (abstract-noun)

/waŋ˩˩˦.diː˧/^((สัมผัส))

มีความปรารถนาที่ดี


การหวังดี

การ + หวังดี

กาน-หฺวัง-ดี

คำอาการนามของ หวังดี


ความหวังดี

ความ + หวังดี

คฺวาม-หฺวัง-ดี

คำอาการนามของ หวังดี


สมหวัง

การสมหวัง (abstract-noun)
ความสมหวัง (abstract-noun)

/som˩˩˦.waŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

ได้ดังที่หวัง


การสมหวัง

การ + สมหวัง

กาน-สม-หฺวัง

คำอาการนามของ สมหวัง


ความสมหวัง

ความ + สมหวัง

คฺวาม-สม-หฺวัง

คำอาการนามของ สมหวัง


การสมใจ

คำอาการนามของ สมใจ


ความสมใจ

คำอาการนามของ สมใจ


ความสมควร

ความ + สมควร

คฺวาม-สม-ควน

คำอาการนามของ สมควร


สมจริง

คำกริยาวิเศษณ์

/som˩˩˦.t͡ɕiŋ˧/^((สัมผัส))

ควรถือได้ว่าเป็นจริง, คล้ายกับที่เป็นจริง

เขาแสดงบทบาทในละครได้อย่างสมจริง

ตามความเป็นจริง

เขาทำได้สมจริงอย่างที่พูดไว้


สมจริง

/som˩˩˦.t͡ɕiŋ˧/^((สัมผัส))

เหมือนจริงแต่ไม่ใช่ความจริงทั้งหมด

นวนิยายสมจริง

เรื่องสมจริง


ความสมจริง

ความ + สมจริง

คฺวาม-สม-จิง

คำอาการนามของ สมจริง


หมกมุ่น

การหมกมุ่น (abstract-noun)
ความหมกมุ่น (abstract-noun)

ฝังใจมุ่งไปทางเดียว

เขาหมกมุ่นอยู่กับงาน


การหมกมุ่น

การ + หมกมุ่น

กาน-หฺมก-มุ่น

คำอาการนามของ หมกมุ่น


ความหมกมุ่น

ความ + หมกมุ่น

คฺวาม-หฺมก-มุ่น

คำอาการนามของ หมกมุ่น


ฝังใจ

การฝังใจ (abstract-noun)
ความฝังใจ (abstract-noun)

/faŋ˩˩˦.t͡ɕaj˧/^((สัมผัส))


การฝังใจ

คำอาการนามของ ฝังใจ


ความฝังใจ

ความ + ฝังใจ

คฺวาม-ฝัง-ไจ

คำอาการนามของ ฝังใจ


จิ้มก้อง

ยืมมาจากจีนกลาง進貢／进贡 (jìngòng)

/t͡ɕim˥˩.kɔːŋ˥˩/^((สัมผัส))

เจริญทางพระราชไมตรีเฉพาะกับประเทศจีน โดยนำพระราชสาส์นและเครื่องราชบรรณาการไปถวายจักรพรรดิตามเวลาที่กำหนด ปรกติ 3 ปี ต่อครั้ง

แต่งทูตออกไปจิ้มก้อง

นำสิ่งของเป็นต้นไปกำนัลเพื่อเอาใจ

นำสิ่งของไปกำนัลผู้ที่สามารถให้ประโยชน์หรือช่วยเหลือได้ มักเป็นผู้ใหญ่หรือผู้มีอำนาจ

เขาเอาของไปจิ้มก้องเจ้านายเพื่อขอเลื่อนตำแหน่ง


การจิ้มก้อง

การ + จิ้มก้อง

กาน-จิ้ม-ก็้อง

/kaːn˧.t͡ɕim˥˩.kɔŋ˥˩/^((สัมผัส))

คำอาการนามของ จิ้มก้อง


ท่องสื่อ

ยืมมาจากหมิ่นใต้ 通 (“สื่อสาร”) + 事 (“ธุระ, การงาน”)

/tʰɔŋ˥˩.sɯː˨˩/^((สัมผัส))

ตำแหน่งล่ามจีนครั้งโบราณ

ขุนพจนาพิจิตร ท่องสื่อใหญ่


ปวศ.

bpɔɔ-wɔɔ-sɔ̌ɔ

/pɔː˧.wɔː˧.sɔː˩˩˦/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ ประวัติศาสตร์


ปวท.

bpɔɔ-wɔɔ-tɔɔ

/pɔː˧.wɔː˧.tʰɔː˧/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ ประกาศนียบัตรวิชาชีพเทคนิค


นอ.

/nɔː˧.ʔɔː˧/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ นายอำเภอ


พนง.

pɔɔ-nɔɔ-ngɔɔ

/pʰɔː˧.nɔː˧.ŋɔː˧/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ พนักงาน


ปชต.

/pɔː˧.t͡ɕʰɔː˧.tɔː˧/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ ประชาธิปไตย


สปป.

sɔ̌ɔ-bpɔɔ-bpɔɔ

/sɔː˩˩˦.pɔː˧.pɔː˧/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ สาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชน

สปป. ลาว

สาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว


สปป.

คำวิสามานยนาม

sɔ̌ɔ-bpɔɔ-bpɔɔ

/sɔː˩˩˦.pɔː˧.pɔː˧/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ สมัชชาปกป้องประชาธิปไตย

อักษรย่อของ สหพันธ์ประชาชนเสรีเพื่อประชาธิปไตย


ลธก.

/lɔː˧.tʰɔː˧.kɔː˧/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ เลขาธิการ


ปชช.

/pɔː˧.t͡ɕʰɔː˧.t͡ɕʰɔː˧/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ ประชาชน


ปัญญาชน

คนที่มีความรู้หรือความฉลาดอันเกิดแต่การเรียนมามาก

พวกเขาเป็นปัญญาชนที่มีบทบาทสําคัญในสังคม


สมบูรณาญาสิทธิราชย์

สมบูรณ์ + อาญาสิทธิ์ + ราชย์ โดยสมาสตามกฎบาลี-สันสกฤต

สม-บู-ระ-นา-ยา-สิด-ทิ-ราด

/som˩˩˦.buː˧.ra˦˥.naː˧.jaː˧.sit̚˨˩.tʰi˦˥.raːt̚˥˩/^((สัมผัส))

ระบอบการปกครองซึ่งพระมหากษัตริย์มีอำนาจสิทธิ์ขาดในการบริหารประเทศ


สมบูรณ์

ยืมมาจากสันสกฤต सम्पूरण (สมฺปูรณ, “เติมให้เต็ม”); ร่วมรากกับ สัมบูรณ์

สมบูรณ์ด้วยโภคสมบัติ

สมบูรณ์ด้วยข้าทาสบริวาร

หลักฐานยังไม่สมบูรณ์

อ้วนท้วน, แข็งแรง

เขาสมบูรณ์ขึ้น

เดี๋ยวนี้สุขภาพเขาสมบูรณ์ดีแล้ว


สมบูรณ์

มีคุณสมบัติหรือคุณลักษณะครบถ้วน

มีคุณสมบัติสมบูรณ์ตามกำหนด

อ้วนท้วน, แข็งแรง

มีร่างกายสมบูรณ์

สุขภาพสมบูรณ์


สมบูรณ์

คำวิสามานยนาม

ชื่อบุคคลชายหญิง


การสมบูรณ์

การ + สมบูรณ์

คำอาการนามของ สมบูรณ์


ความสมบูรณ์

ความ + สมบูรณ์

คฺวาม-สม-บูน

คำอาการนามของ สมบูรณ์


ราชย์

ยืมมาจากสันสกฤต राज्य (ราชฺย, “ความเป็นพระราชา”); เทียบบาลี รชฺช (“ความเป็นพระราชา”)

/raːt̚˥˩/^((สัมผัส))

ความเป็นพระราชา

ขึ้นครองราชย์

เสวยราชย์


การราด

คำอาการนามของ ราด


ราต

ยืมมาจากสันสกฤต रात (ราต, “ที่ให้มา”)

/raːt̚˥˩/^((สัมผัส))

ธรรมราต

พระธรรมให้มา


อาญาสิทธิ์

อาญา + สิทธิ์

[ʔäː˧.jäː˧.sit̚˩]

อำนาจเด็ดขาด คือ สิทธิที่แม่ทัพได้รับพระราชทานจากพระเจ้าแผ่นดินในเวลาไปสงครามเป็นต้น, โดยมีสิ่งสำคัญคือพระแสงดาบเป็นเครื่องหมาย เรียกว่า พระแสงอาญาสิทธิ์ หรือ พระแสงอาชญาสิทธิ์


อาชญาสิทธิ์

อาชญา + สิทธิ์

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

อาด-ชะ-ยา-สิด

/ʔaːt̚˨˩.jaː˧.sit̚˨˩/^((สัมผัส))

/ʔaːt̚˨˩.t͡ɕʰa˦˥.jaː˧.sit̚˨˩/^((สัมผัส))


การวา

คำอาการนามของ วา


ฌาปน

ยืมมาจากบาลี ฌาปน

[เสียงสมาส]
ชา-ปะ-นะ-

การเผาศพ, การปลงศพ


การโลม

คำอาการนามของ โลม


สามเณรี

ยืมโดยเรียนรู้จากบาลี สามเณรี

สาม-มะ-เน-รี

ผู้ดำรงเพศอย่างภิกษุณี แต่สมาทานศีล 10 ตามปกติมีอายุยังไม่ครบ 20 ปีบริบูรณ์, ปัจจุบันไม่มีสืบวงศ์ในไทย


ธน

ยืมมาจากสันสกฤต धन (ธน) หรือ บาลี ธน

[เสียงสมาส]
ทะ-นะ-


สาลิ

ยืมมาจากบาลี สาลิ (“ข้าว”); เทียบสันสกฤต शालि (ศาลิ)

/saː˩˩˦.liʔ˦˥/^((สัมผัส))

ข้าว (ทั่วไป)


อหิ

ยืมมาจากสันสกฤต अहि (อหิ) หรือ บาลี อหิ

/ʔa˨˩.hiʔ˨˩/^((สัมผัส))


นป.

/nɔː˧.pɔː˧/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ นปุงสกลิงค์


อิ.

อักษรย่อของ อิตถีลิงค์


บาเรียน

ผู้รู้ธรรม, ผู้คงแก่เรียน, เปรียญ

ผู้เล่าเรียน


เปรียญ

แผลงมาจาก บาเรียน โดยเลียนคำว่า ปริญญา

ผู้สอบความรู้พระปริยัติธรรมสายบาลีได้ตามหลักสูตรตั้งแต่ 3 ประโยคขึ้นไป


หลักสูตร

ประมวลวิชาและกิจกรรมต่าง ๆ ที่กำหนดไว้ในการศึกษาเพื่อวัตถุประสงค์อย่างใดอย่างหนึ่ง


นักสืบ

/nak̚˦˥.sɯːp̚˨˩/^((สัมผัส))

ผู้ชำนาญในการสืบสวน


นักสวด

ผู้ชำนาญในการสวด


นักศึกษา

/nak̚˦˥.sɯk̚˨˩.saː˩˩˦/^((สัมผัส))

ผู้ที่ศึกษาอยู่ในสถาบันอุดมศึกษาหรือเทียบเท่า


นักวิชาการ

นัก + วิชาการ

นัก-วิ-ชา-กาน

ผู้เชี่ยวชาญในวิชาความรู้สาขาใดสาขาหนึ่งหรือหลายสาขา


นักสิทธิ์

นัก + สิทธิ์

ผู้สำเร็จ, ฤษี, ลักษณนามว่า ตน


นักการเมือง

นัก + การเมือง

นัก-กาน-เมือง

ผู้ฝักใฝ่ในทางการเมือง

ผู้ที่ทำหน้าที่ทางการเมือง เช่น รัฐมนตรี สมาชิกรัฐสภา


นักเทศน์

[näk̚˥.tʰeːt̚˥˩]

ผู้ชำนาญในการเทศน์


นักเทศ

[näk̚˥.tʰeːt̚˥˩]

คนต่างประเทศที่สำหรับใช้ในราชสำนัก

นักเทศจงไปสั่งการ พนักงานของใครให้ขวายขวน


นักการ

พนักงานชั้นผู้น้อยต่ำกว่าเสมียน ทำหน้าที่เดินหนังสือ


นักธรรม

ผู้สอบความรู้ธรรมได้ตามหลักสูตรที่กำหนดไว้ มี 3 ชั้น คือ ชั้นตรี ชั้นโท ชั้นเอก


นักบุญ

ผู้อ้างตัวว่าเป็นผู้วิเศษ

ผู้ที่ทำความดีไว้มากเมื่อตายแล้วได้รับยกย่องว่าเป็นผู้สำเร็จในทางศาสนาคริสต์นิกายโรมันคาทอลิก

ผู้ยินดีในการบุญ


นักเรียนนอก

นักเรียน + นอก

ผู้ที่ไปศึกษามาจากต่างประเทศ มีประเทศในยุโรปและสหรัฐอเมริกาเป็นต้น


นักเลงโต

[näk̚˥.lẽːŋ˧.toː˧]

นักเลงที่เหนือนักเลงทั้งหลาย มักให้ความคุ้มครองแก่ประชาชนในหมู่บ้านไม่ให้นักเลงที่อื่นมารังแก

ผู้เกะกะระราน, นักเลง ก็ว่า

น้องชายเขาเป็นนักเลงโต ทำให้เพื่อนบ้านเดือดร้อนเสมอ ๆ


นักสนม

หญิงคนใช้ในพระราชวัง

ภรรยาที่เป็นสามัญชนของพระมหากษัตริย์ ซึ่งไม่ใช่เจ้าจอม เจ้าจอมมารดา หรือพระภรรยาเจ้า


อาบัติ

ยืมมาจากสันสกฤต आपत्ति (อาปตฺติ) หรือบาลี อาปตฺติ

/ʔaː˧.bat̚˨˩/^((สัมผัส))

โทษที่เกิดจากการล่วงละเมิดสิกขาบทหรือข้อห้ามแห่งภิกษุ มีโทษ 3 สถาน คือ 1. โทษสถานหนัก เรียกว่า ครุโทษ หรือ มหันตโทษ ทำให้ภิกษุผู้ต้องอาบัติขาดจากความเป็นภิกษุ ได้แก่ อาบัติปาราชิก ซึ่งเรียกว่า ครุกาบัติ 2. โทษสถานกลาง เรียกว่า มัชฌิมโทษ ทำให้ภิกษุผู้ต้องอาบัติต้องอยู่กรรมก่อนจึงจะพ้นโทษ ได้แก่ อาบัติสังฆาทิเสส และ 3. โทษสถานเบา เรียกว่า ลหุโทษ ทำให้ภิกษุผู้ต้องอาบัติที่ต่ำกว่าอาบัติสังฆาทิเสสต้องปลงอาบัติ คือ บอกอาบัติของตนแก่ภิกษุด้วยกัน ได้แก่ อาบัติถุลลัจจัย ปาจิตตีย์ ปาฏิเทสนียะ ทุกกฏ และทุพภาษิต ซึ่งเรียกว่า ลหุกาบัติ


ครุโทษ

/kʰa˦˥.ru˦˥.tʰoːt̚˥˩/^((สัมผัส))


มหันตโทษ

(มหันต, จากบาลี มหนฺต (“ใหญ่, มาก”) หรือ มหนฺตฺ) + (โทษ, จากสันสกฤต दोष (โทษ, “ความผิด”))

[mä˥.hä̃n˩˥.tä˩.tʰoːt̚˥˩ ~ mä˧.hä̃n˩˥.tä˧.tʰoːt̚˥˩]


ลหุโทษ

ความผิดซึ่งต้องระวางโทษจำคุกไม่เกิน 1 เดือน หรือ ปรับไม่เกิน 10,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ

โทษเบา, โทษไม่ร้ายแรง


ซังเต

ยืมมาจากฝรั่งเศส Santé (ซ็องเต) เป็นชื่อทัณฑสถานแห่งหนึ่งในประเทศฝรั่งเศส

อย่าประมาทไปนะ เธอทำผิดกฎหมาย เดี๋ยวก็เข้าซังเตหรอก

คนที่ปลอมเอกสารราชการถ้าถูกจับได้ ก็โดนนอนซังเต


รำวง

การรำโดยมีผู้เล่นจับคู่รำตามกันไปเป็นวง, แต่เดิมใช้โทนและร้องเพลงปรบมือให้จังหวะ เรียกว่า รำโทน ต่อมาภายหลังเพิ่มดนตรีประกอบด้วย


รำวง

รำตามกันไปเป็นวง


การรำวง

คำอาการนามของ รำวง


ปรบ

เอาฝ่ามือตบกันหลาย ๆ ครั้งให้เกิดเสียงเพื่อแสดงความยินดีเป็นต้น ในคำว่า ปรบมือ, ตบมือ ก็ว่า

ไก่ปรบปีก

ช้างปรบหู


การปรบ

คำอาการนามของ ปรบ


ลักษณ

ยืมมาจากสันสกฤต लक्षण (ลกฺษณ, “สิ่งชี้บอก, เครื่องหมาย”); เทียบบาลี ลกฺขณ

[เสียงสมาส]
ลัก-สะ-หฺนะ-

รูปแบบอื่นของ ลักษณ์


ละติน

คำวิสามานยนาม

ยืมมาจากอังกฤษ Latin

拉丁語

ภาษาที่ใช้ในอาณาจักรโรมันโบราณ

Latijn

ภาษาที่ใช้ในอาณาจักรโรมันโบราณ

latin

ภาษาที่ใช้ในอาณาจักรโรมันโบราณ

ລາແຕັງ

ภาษาที่ใช้ในอาณาจักรโรมันโบราณ

latín

ภาษาที่ใช้ในอาณาจักรโรมันโบราณ

Latin

ภาษาที่ใช้ในอาณาจักรโรมันโบราณ

(ภาษา~) ภาษาที่ใช้ในอาณาจักรโรมันโบราณ

อักษรที่ใช้เขียนภาษาละติน และสืบทอดไปยังภาษาอื่น ๆ ด้วย เช่นภาษาอังกฤษ


ความอ้วน

คำอาการนามของ อ้วน


ศีล

ยืมมาจากสันสกฤต शील (ศีล, “ความประพฤติที่ดี”); เทียบบาลี สีล (“สภาวะ”)

/siːn˩˩˦/^((สัมผัส))

ข้อบัญญัติทางพระพุทธศาสนาที่กำหนดการปฏิบัติกายและวาจา

ศีล 5

ศีล 8

การรักษากายวาจาให้เรียบร้อย, เป็นธรรมข้อ 1 ในทศพิธราชธรรม

พิธีกรรมบางอย่างทางศาสนา

ศีลจุ่ม

ศีลมหาสนิท


ศีลอด

/siːn˩˩˦.ʔot̚˨˩/^((สัมผัส))

การถือบวชของชาวมุสลิม ไม่ดื่มไม่กินอะไรเลยตลอดเวลากลางวันตั้งแต่พระอาทิตย์ขึ้นจนถึงพระอาทิตย์ตกในเดือนเราะมะฎอน อันเป็นเดือนที่ 9 แห่งปีในศาสนาอิสลามนับแบบจันทรคติ

การงดเว้นไม่ดื่มไม่กินเช่นนั้น โดยไม่เกี่ยวกับศาสนาอิสลาม


ศีลจุ่ม

/siːn˩˩˦.t͡ɕum˨˩/^((สัมผัส))


ศีลล้างบาป

ศีล + ล้างบาป

สีน-ล้าง-บาบ

/siːn˩˩˦.laːŋ˦˥.baːp̚˨˩/^((สัมผัส))

พิธีจุ่มหัวหรือตัวลงในน้ำ หรือใช้น้ำเสกพรมศีรษะเพื่อรับเข้าเป็นคริสต์ศาสนิกชน, พิธีจุ่มหรือบัพติศมา ก็เรียก, เดิมเรียกว่า ศีลจุ่ม


ศีลมหาสนิท

ศีล + มหา + สนิท

[sĩːn˩˥.mä˥.häː˩˥.sä˩.nit̚˩ ~ sĩːn˩˥.mä˧.häː˩˥.sä˧.nit̚˩]

พิธีดื่มเหล้าองุ่นแดงและกินขนมปังที่เสกแล้ว ซึ่งถือเป็นเครื่องหมายแทนเลือดและเนื้อที่พระเยซูทรงเสียสละไถ่บาปให้มนุษย์และมีเลือดเนื้อเดียวกับพระองค์


บรั่นดี

ยืมโดยกึ่งเรียนรู้จากอังกฤษ brandy

บะ-หฺรั่น-ดี

ชื่อสุราชนิดหนึ่งกลั่นจากเหล้าองุ่น


ร่อแร่

/rɔː˥˩.rɛː˥˩/^((สัมผัส))

อาการหนักจวนตาย

อยู่ในอาการร่อแร่


ความร่อแร่

ความ + ร่อแร่

คฺวาม-ร่อ-แร่

/kʰwaːm˧.rɔː˥˩.rɛː˥˩/^((สัมผัส))

คำอาการนามของ ร่อแร่


อาละวาด

อาละวาษ
การอาละวาด (abstract-noun)

/ʔaː˧.la˦˥.waːt̚˥˩/^((สัมผัส))

ทำเกะกะระราน, แสดงอาการดุร้าย เอะอะตึงตัง หรือคลุ้มคลั่ง

เมาสุราอาละวาด

ช้างตกมันอาละวาด


การอาละวาด

การ + อาละวาด

กาน-อา-ละ-วาด

คำอาการนามของ อาละวาด


ความดุร้าย

ความ + ดุร้าย

คฺวาม-ดุ-ร้าย

คำอาการนามของ ดุร้าย


เหี้ยมโหด

เหี้ยม + โหด


ความเหี้ยมโหด

ความ + เหี้ยมโหด

คฺวาม-เฮี่ยม-โหด

คำอาการนามของ เหี้ยมโหด


โหดเหี้ยม

โหด + เหี้ยม


ความโหดเหี้ยม

ความ + โหดเหี้ยม

คฺวาม-โหด-เฮี่ยม

คำอาการนามของ โหดเหี้ยม


การโม้ก

คำอาการนามของ โม้ก


ปกรณ์

ยืมมาจากบาลี ปกรณ; เทียบสันสกฤต प्रकरण (ปฺรกรณ)

คัมภีร์, ตำรา, หนังสือ


โดม

แผลงมาจากเขมร ដង (ฎง, “สายน้ำ”) [โดง]

แนว, แถว, สายน้ำ


โดม

ยืมมาจากเขมร ដោម (โฎม, “สูง”)


โดม

ยืมมาจากฝรั่งเศส dôme (“หลังคากลม”)

หลังคาส่วนใดส่วนหนึ่งของอาคารที่มีลักษณะโค้งกลมคล้ายผลส้มผ่าครึ่งคว่ำ, ส่วนที่มีลักษณะโค้งกลมซึ่งครอบอยู่บนสิ่งก่อสร้าง


สายน้ำ

กระแสน้ำที่ไหลเห็นเป็นสายยาวไป

เรือล่องลอยไปตามสายน้ำ


การหลั่ง

คำอาการนามของ หลั่ง


หลั่งเลือด

หลั่ง + เลือด

หฺลั่ง-เลือด

/laŋ˨˩.lɯa̯t̚˥˩/^((สัมผัส))

เสียสละเลือดเนื้อเพื่อปกป้องแผ่นดินเป็นต้น


การหลั่งเลือด

การ + หลั่งเลือด

กาน-หฺลั่ง-เลือด

คำอาการนามของ หลั่งเลือด


หลั่งไหล

การหลั่งไหล (abstract-noun)
ความหลั่งไหล (abstract-noun)

ไหลไม่ขาดสาย

สายน้ำหลั่งไหล

เงินทองหลั่งไหล

โดยปริยายหมายถึง มาอย่างต่อเนื่องไม่ขาดสาย

ผู้คนหลั่งไหลกันมามืดฟ้ามัวดิน


การหลั่งไหล

การ + หลั่งไหล

กาน-หฺลั่ง-ไหฺล

คำอาการนามของ หลั่งไหล


ความหลั่งไหล

ความ + หลั่งไหล

คฺวาม-หฺลั่ง-ไหฺล

คำอาการนามของ หลั่งไหล


สันขวาน

ด้านสันของขวาน

ดินแดนด้านตะวันตกของประเทศไทย ซึ่งมีเทือกเขาตะนาวศรีเป็นพรมแดนตั้งแต่ภาคเหนือจรดภาคใต้

คนโง่ เปรียบดั่งคนที่ใช้สันของขวานตัดไม้แทนที่จะใช้คม


ด้ามขวาน

ส่วนของขวานที่ใช้มือจับ

ภาคใต้ของประเทศไทย


ลุง

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *luŋᴬ; ร่วมเชื้อสายกับลาว ລຸງ (ลุง), ไทลื้อ ᦟᦳᧂ (ลุง), ไทใหญ่ လုင်း (ลุ๊ง), ไทใต้คง ᥘᥧᥒᥰ (ลู๊ง), จ้วง lungz, จ้วงแบบหนง lungz, แสก ลุ๊ง

พี่ชายของพ่อหรือแม่ หรือชายที่มีวัยไล่เลี่ยแต่แก่กว่าพ่อหรือแม่

คำเรียกชายที่ไม่รู้จักแต่มักจะมีอายุแก่กว่าพ่อหรือแม่


ลุง

ร่วมเชื้อสายกับจ้วง rungz (รุง, “ต้นลุง”), จ้วงแบบจั่วเจียง lungz (ลุง, “ต้นลุง”)

กร่าง, ชื่อไม้ต้นขนาดกลางถึงขนาดใหญ่


ลุง

คำวิสามานยนาม

คำตัดทอนของ พัทลุง


ป้า

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *paːꟲ; ร่วมเชื้อสายกับลาว ປ້າ (ป้า), ไทลื้อ ᦔᦱᧉ (ป้า), ไทใหญ่ ပႃႈ (ป้า), ไทดำ ꪜ꫁ꪱ (ป้า), อาหม 𑜆𑜡 (ปา), จ้วง baj, แสก ป̂า

/paː˥˩/^((สัมผัส))

พี่สาวของพ่อหรือแม่ หรือหญิงที่มีวัยไล่เลี่ยแต่แก่กว่าพ่อหรือแม่

คำเรียกหญิงที่ไม่รู้จักแต่มักมีอายุแก่กว่าพ่อหรือแม่

ชายรักเพศเดียวกันที่อายุมาก

บางครั้ง ขำขัน


เจ้ามือ

/t͡ɕaw˥˩.mɯː˧/^((สัมผัส))

/t͡ɕaːw˥˩.mɯː˧/^((สัมผัส))

ผู้ตั้งต้นในวงการพนันเช่นวงไพ่

ผู้รับกินรับใช้ในการเล่นการพนัน เช่นถั่ว โป หวย

ผู้รับออกเงินในการเลี้ยง, เจ้าภาพ ก็ว่า


มลรัฐ

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

แคว้นที่มีอำนาจปกครองตนเองในดินแดนของประเทศหนึ่ง ๆ, ปัจจุบันใช้ รัฐ


ยาสูบ

ยาสำหรับสูบ มีทั้งที่เป็นมวนและที่เป็นเส้นสำหรับสูบกล้อง

บุหรี่ซิกาแรต บุหรี่ซิการ์ บุหรี่อื่น ยาเส้นปรุง รวมตลอดถึงยาเคี้ยวด้วย


ยาสูบ

ชื่อไม้ล้มลุกชนิด Nicotiana tabacum L. ในวงศ์ Solanaceae ใบหั่นเป็นเส้นใช้กินกับหมากหรือมวนสูบ ทำเป็นผงใช้เป่าหรือสูดดม

ใบของต้นยาสูบที่หั่นเป็นเส้น ทำให้แห้งแล้วใช้ใบตองหรือใบจากมวนสูบ


พินทุ

ยืมมาจากบาลี พินฺทุ (“หยาด, จุด”); เทียบสันสกฤต बिन्दु (พินฺทุ) หรือ इन्दु (อินฺทุ), ฮินดี बिंदु (พิํทุ)

หยาดเช่นหยาดน้ำ

จุดที่ใส่ไว้ใต้ตัวอักษรไทย

จุดกลมแต้มที่หน้าผากระหว่างคิ้วของผู้หญิงตามลัทธิพราหมณ์


พินทุ

ยืมมาจากบาลี พินฺทุ (“10⁴⁹”); เทียบสันสกฤต बिन्दु (พินฺทุ) หรือ विन्दु (วินฺทุ)

ชื่อสังขยาจำนวนสูงเท่ากับโกฏิกำลัง 7 หรือเลขหนึ่งมีศูนย์ตามหลัง 49 ตัว


เทคโนโลยี

ยืมมาจากอังกฤษ technology; เป็นศัพท์บัญญัติสำนักงานราชบัณฑิตยสภา

technologie

วิทยาการที่ใช้ความรู้ทางวิทยาศาสตร์ให้เกิดประโยชน์

การแบ่งพยางค์
{เสียงสระสั้น}

เท็ก-โน-โล-ยี

การแบ่งพยางค์
{เสียงสระสั้น}

เท็ก-โน-โล-ยี่

วิทยาการที่นำเอาความรู้ทางวิทยาศาสตร์มาใช้ให้เกิดประโยชน์ในทางปฏิบัติและอุตสาหกรรม


ซากุไร

ยืมโดยกึ่งเรียนรู้จากอังกฤษ screwdriver


ซากูไร

ยืมโดยกึ่งเรียนรู้จากอังกฤษ screwdriver


จำนวนคู่

จำนวนเต็มที่หารด้วย 2 ลงตัว มักจะลงท้ายด้วย 0 2 4 6 หรือ 8


จำนวนคี่

จำนวนเต็มที่หารด้วย 2 ไม่ลงตัว มักจะลงท้ายด้วย 1 3 5 7 หรือ 9


ชอล์ก

ยืมมาจากอังกฤษ chalk

การแบ่งพยางค์
{เสียงสระสั้น}

/t͡ɕʰɔk̚˦˥/^((สัมผัส))

ชื่อแร่ชนิดหนึ่ง ประกอบด้วยแคลเซียมคาร์บอเนต มีซิลิกาปนอยู่เล็กน้อย เกิดขึ้นตามธรรมชาติโดยการรวมตัวของหินปูนจากซากสัตว์ พืช และเปลือกหอยในทะเล, หินดินสอพอง ก็เรียก


ชอล์ก

ยืมมาจากอังกฤษ chalk

การแบ่งพยางค์
{เสียงสระสั้น}

/t͡ɕʰɔk̚˦˥/^((สัมผัส))

สิ่งที่ใช้เขียนกระดานดำ มีลักษณะเป็นแท่งสีขาวทำจากแคลเซียมซัลเฟต ซึ่งได้จากเกลือจืดหรือยิปซัมผสมน้ำ, เมื่อผสมด้วยดินสีหรือสีสำเร็จรูปมีสีต่าง ๆ เรียกว่า ชอล์กสี


เสี้ยม

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *siəmꟲ¹; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩈ᩠ᨿ᩶ᨾ (สย้ม), เขิน ᩈ᩠ᨿ᩶ᨾ (สย้ม), ลาว ສ້ຽມ (ส้ยม), ไทลื้อ ᦵᦉᧄᧉ (เส้ม), ไทใหญ่ သဵမ်ႈ (เส้ม), ไทใต้คง ᥔᥥᥛᥲ (เส้ม), พ่าเก ꩬိမ် (สิม์), อาหม *𑜏𑜢𑜉𑜫 (*สิม์), จ้วง siemj (เสี้ยม-แหลมมาก)

เสี้ยมไม้

โดยปริยายหมายความว่า ยุแหย่ให้เขาแตกกันหรือทะเลาะกัน


เสี้ยม

มีลักษณะค่อนข้างแหลม

หน้าเสี้ยม

คางเสี้ยม


การเสี้ยม

การ + เสี้ยม

คำอาการนามของ เสี้ยม


ความเสี้ยม

ความ + เสี้ยม

คฺวาม-เซี่ยม

คำอาการนามของ เสี้ยม


ของชำร่วย

ของ + ชำร่วย

/kʰɔːŋ˩˩˦.t͡ɕʰam˧.rua̯j˥˩/^((สัมผัส))

ของตอบแทนผู้มาช่วยงานเช่นงานแต่งงานและงานศพ


ไวรัส

ยืมมาจากอังกฤษ virus, จากละติน virus (วีรุซ, “พิษ”)

เชื้อจุลินทรีย์ที่เล็กมาก ไม่สามารถมองเห็นได้ด้วยกล้องจุลทรรศน์ธรรมดา ไม่จัดเป็นเซลล์ มีทั้งที่ก่อโรคและไม่ก่อโรค

เชื้อไข้หวัดใหญ่เป็นไวรัสชนิดหนึ่ง

ชุดคำสั่งหรือโปรแกรมคอมพิวเตอร์ที่สามารถแพร่ไปสู่โปรแกรมอื่น ๆ ด้วยการสำเนาตัวเองไปไว้ในโปรแกรมนั้น ๆ ซึ่งอาจทำความเสียหายแก่โปรแกรมหรือแฟ้มข้อมูล


ช่ำชอง

การช่ำชอง (abstract-noun)
ความช่ำชอง (abstract-noun)

/t͡ɕʰam˥˩.t͡ɕʰɔːŋ˧/^((สัมผัส))


การช่ำชอง

การ + ช่ำชอง

/kaːn˧.t͡ɕʰam˥˩.t͡ɕʰɔːŋ˧/^((สัมผัส))

คำอาการนามของ ช่ำชอง


ความช่ำชอง

ความ + ช่ำชอง

คฺวาม-ช่ำ-ชอง

/kʰwaːm˧.t͡ɕʰam˥˩.t͡ɕʰɔːŋ˧/^((สัมผัส))

คำอาการนามของ ช่ำชอง


ผิดใจ

การผิดใจ (abstract-noun)
ความผิดใจ (abstract-noun)


การผิดใจ

คำอาการนามของ ผิดใจ


ความผิดใจ

ความ + ผิดใจ

คฺวาม-ผิด-ไจ

คำอาการนามของ ผิดใจ


ตัวการ

ในทางอาญาหมายถึง บุคคลตั้งแต่ 2 คนขึ้นไป ซึ่งร่วมกระทำความผิดด้วยกัน

ในทางแพ่งหมายถึง บุคคลซึ่งมอบอำนาจโดยตรงหรือโดยปริยายให้บุคคลอีกคนหนึ่งทำการแทนตน


ลูกอม

ลูกกลม ๆ ทำด้วยของต่าง ๆ ใช้อมเป็นเครื่องราง


ลวก ๆ

คำกริยาวิเศษณ์

คำซ้ำของ ลวก

อย่างหยาบ ๆ, มักง่าย, ยังไม่เรียบร้อย

ทำงานลวก ๆ พอให้เสร็จ ๆ ไป


กฎบัตร

ตราสารที่จัดตั้ง จัดระเบียบ และกำหนดอำนาจหน้าที่ขององค์การ


กระดองหาย

กฺระ-ดอง-หาย

/kra˨˩.dɔːŋ˧.haːj˩˩˦/^((สัมผัส))

ดอง, ไม้สำหรับสงฟางในเวลานวดข้าว

ด่าตีกันด้วยเคียวไม้กระตักและไม้กระดองหาย


กระดาษชำระ

กระดาษ + ชำระ

กฺระ-ดาด-ชำ-ระ

/kra˨˩.daːt̚˨˩.t͡ɕʰam˧.raʔ˦˥/^((สัมผัส))

กระดาษม้วนเป็นต้น สำหรับใช้ในห้องส้วม


กระดุบกระดิบ

คำกริยาวิเศษณ์

กฺระ-ดุบ-กฺระ-ดิบ

อาการที่เคลื่อนไหวน้อย ๆ


วิกิพจนานุกรม

คำวิสามานยนาม

อังกฤษ wiki + พจนานุกรม

วิ-กิ-พด-จะ-นา-นุ-กฺรม

/wi˦˥.ki˨˩.pʰot̚˦˥.t͡ɕa˨˩.naː˧.nu˦˥.krom˧/^((สัมผัส))

โครงการวิกิของมูลนิธิวิกิมีเดีย มีจุดประสงค์เพื่อสร้างพจนานุกรมเสรีหลายภาษา, วิกิพจนานุกรมเป็นชื่อที่ตั้งขึ้นสำหรับโครงการภาษาไทย ชื่อดั้งเดิมคือ Wiktionary


วิกิคำคม

คำวิสามานยนาม

ვიკიციტატა

โครงการสารานุกรมเสรี

維基語錄

โครงการสารานุกรมเสรี

Викицита́тник

โครงการสารานุกรมเสรี

Wikiquote

โครงการสารานุกรมเสรี

Վիքիքաղվածք

โครงการสารานุกรมเสรี

위키인용집

โครงการสารานุกรมเสรี

โครงการวิกิของมูลนิธิวิกิมีเดีย มีจุดประสงค์เพื่อรวบรวมคำคมหรือคำพูดของบุคคลสำคัญและบทพูดในบันเทิงคดี, วิกิคำคมเป็นชื่อที่ตั้งขึ้นสำหรับโครงการภาษาไทย ชื่อดั้งเดิมคือ Wikiquote


วิกิตำรา

คำวิสามานยนาม

(วิกิ, จากอังกฤษ wiki) + ตำรา

維基教科書

โครงการสารานุกรมเสรี

Wikibooks

โครงการสารานุกรมเสรี

위키책

โครงการสารานุกรมเสรี

โครงการวิกิของมูลนิธิวิกิมีเดีย มีจุดประสงค์เพื่อรวบรวมเนื้อหาเชิงการสอนหรือคู่มือต่าง ๆ, วิกิตำราเป็นชื่อที่ตั้งขึ้นสำหรับโครงการภาษาไทย ชื่อดั้งเดิมคือ Wikibooks


วิกิท่องเที่ยว

คำวิสามานยนาม

(วิกิ, จากอังกฤษ wiki) + ท่องเที่ยว

โครงการวิกิของมูลนิธิวิกิมีเดีย มีจุดประสงค์เพื่อรวบรวมเนื้อหาแนะนำการท่องเที่ยว, วิกิท่องเที่ยวเป็นชื่อที่ตั้งขึ้นสำหรับโครงการภาษาไทย ชื่อดั้งเดิมคือ Wikivoyage


วิกิวิทยาลัย

คำวิสามานยนาม

(วิกิ, จากอังกฤษ wiki) + (วิทยาลัย, ตัดมาจาก มหาวิทยาลัย)

[wi˥.ki˩.wit̚˥.tʰä˥.jäː˧.läj˧ ~ wi˥.ki˩.wit̚˥.tʰä˧.jäː˧.läj˧]

โครงการวิกิของมูลนิธิวิกิมีเดีย มีจุดประสงค์เพื่อรวบรวมนิพนธ์และการวิจัยของระดับอุดมศึกษาและบัณฑิตศึกษา, วิกิวิทยาลัยเป็นชื่อที่ตั้งขึ้นสำหรับโครงการภาษาไทย ชื่อดั้งเดิมคือ Wikiversity


วิกิซอร์ซ

คำวิสามานยนาม

ยืมมาจากอังกฤษ Wikisource

ვიკიწყარო

โครงการสารานุกรมเสรี

維基文庫

โครงการสารานุกรมเสรี

Wikisource

โครงการสารานุกรมเสรี

Վիքիդարան

โครงการสารานุกรมเสรี

위키문헌

โครงการสารานุกรมเสรี

/wi˦˥.ki˨˩.sɔːt̚˦˥/^((สัมผัส))

โครงการวิกิของมูลนิธิวิกิมีเดีย มีจุดประสงค์เพื่อรวบรวมเอกสารต้นฉบับเสรี รวมทั้งหนังสือที่ไม่มีลิขสิทธิ์หรือลิขสิทธิ์หมดอายุ


วิกิสนเทศ

คำวิสามานยนาม

วิกิ + สนเทศ

วิ-กิ-สน-เทด

โครงการวิกิของมูลนิธิวิกิมีเดีย มีจุดประสงค์เพื่อรวบรวมลิงก์ข้ามภาษาระหว่างโครงการต่าง ๆ, วิกิสนเทศเป็นชื่อที่ตั้งขึ้นสำหรับโครงการภาษาไทย ชื่อดั้งเดิมคือ Wikidata


กุโงก

ยืมมาจากเขมร ក្ងោក (กฺโงก, “นกยูง”)

/ku˨˩.ŋoːk̚˥˩/^((สัมผัส))

มีกุโงกกุงานแลกุงอน นกจิบจาบซอน ซเซียบในบัวใบบัง


ปราบดาภิเษก

ยืมมาจากสันสกฤต प्राप्त (ปฺราปฺต, “ได้มา”) + अभिषेक (อภิเษก, “เสวยราชย์”)

ปฺราบ-ดา-พิ-เสก

/praːp̚˨˩.daː˧.pʰi˦˥.seːk̚˨˩/^((สัมผัส))

มีอภิเษกอันถึงแล้ว


ปราบดาภิเษก

ปฺราบ-ดา-พิ-เสก

พระราชพิธีขึ้นเสวยราชสมบัติหรือได้ราชสมบัติ


ราชสมบัติ

ราช + สมบัติ

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

ราด-ชะ-สม-บัด

/raːt̚˥˩.t͡ɕʰa˦˥.som˩˩˦.bat̚˨˩/^((สัมผัส))

สมบัติของพระมหากษัตริย์

ความเป็นพระมหากษัตริย์

ขึ้นครองราชสมบัติ


การเชิญ

/kaːn˧.t͡ɕʰɤːn˧/^((สัมผัส))

คำอาการนามของ เชิญ


ชำร่วย

แผลงมาจาก ช่วย

ของตอบแทนผู้มาช่วยงานเช่นงานแต่งงานและงานศพ เรียกว่า ของชำร่วย


มาลัย

เทียบทมิฬ மாலை (มาไล)

ดอกไม้ประดิษฐ์แบบไทยลักษณะหนึ่ง โดยการนำดอกไม้ กลีบดอกไม้ และใบไม้ มาร้อยด้วยเข็มแล้วรูดออกมาใส่ด้ายผูกเป็นพวง มีลักษณะต่าง ๆ กัน


ปรัมปรา

ยืมมาจากสันสกฤต परम्परा (ปรมฺปรา), จากบาลี ปรมฺปรา; ร่วมเชื้อสายกับลาว ປະຣັມປະຣາ (ปะรัมปะรา) หรือ ປະລຳປະລາ (ปะลำปะลา), เขมร បរម្បរា (บรมฺบรา)

สืบ ๆ กันมา, เก่าก่อน

เรื่องเล่าปรัมปรา

นิทานปรัมปรา

ตำนานปรัมปรา


ความปรัมปรา

ความ + ปรัมปรา

คฺวาม-ปะ-รำ-ปะ-รา

/kʰwaːm˧.pa˨˩.ram˧.pa˨˩.raː˧/^((สัมผัส))

คำอาการนามของ ปรัมปรา


สังเขป

ยืมมาจากบาลี สงฺเขป (“การย่อ”); เทียบสันสกฤต संक्षेप (สํกฺเษป, “การย่อ”)

/saŋ˩˩˦.kʰeːp̚˨˩/^((สัมผัส))

ใจความย่อ, เค้าความย่อ

เขียนมาพอเป็นสังเขป


ทาบทาม

/tʰaːp̚˥˩.tʰaːm˧/^((สัมผัส))

หยั่งใจเขาดู, ลองหยั่งเสียงดู

ติดต่อสอบถามเพื่อฟังความเห็นก่อนที่จะตกลงกัน


การทาบทาม

การ + ทาบทาม

คำอาการนามของ ทาบทาม


ทาบ

/tʰaːp̚˥˩/^((สัมผัส))

วางวัตถุสิ่งหนึ่งแนบกับอีกสิ่งหนึ่ง

เอาผ้าทาบตัว

เอามือทาบอก

เปรียบ, เทียบ

เรามีความรู้น้อยจะไปทาบท่านผู้รู้ได้อย่างไร

ตบ, ตี, ถาบ ก็ใช้

นกทาบปีก


การทาบ

คำอาการนามของ ทาบ


การนาบ

คำอาการนามของ นาบ


การอบ

คำอาการนามของ อบ


การอวด

คำอาการนามของ อวด


การอวดดี

คำอาการนามของ อวดดี


ความอวดดี

ความ + อวดดี

คฺวาม-อวด-ดี

คำอาการนามของ อวดดี


อวดตัว

การอวดตัว (abstract-noun)
ความอวดตัว (abstract-noun)

แสดงให้เห็นว่าตัวเองดีกว่าผู้อื่น


การอวดตัว

การ + อวดตัว

คำอาการนามของ อวดตัว


อวดรู้

การอวดรู้ (abstract-noun)
ความอวดรู้ (abstract-noun)

/ʔua̯t̚˨˩.ruː˦˥/^((สัมผัส))

แสดงให้ผู้อื่นเข้าใจว่าตนรู้

เขาชอบอวดรู้ทุกเรื่อง


การอวดรู้

การ + อวดรู้

คำอาการนามของ อวดรู้


ความอวดรู้

ความ + อวดรู้

คฺวาม-อวด-รู้

คำอาการนามของ อวดรู้


อวดอ้าง

/ʔua̯t̚˨˩.ʔaːŋ˥˩/^((สัมผัส))

พูดแสดงสรรพคุณหรือคุณวิเศษที่มิได้มีอยู่หรือให้เกินความเป็นจริง

พูดโดยยกหลักฐานซึ่งไม่มีอยู่จริงหรือที่บิดเบือนไปจากความจริงมาประกอบ


การอวดอ้าง

การ + อวดอ้าง

กาน-อวด-อ้าง

/kaːn˧.ʔua̯t̚˨˩.ʔaːŋ˥˩/^((สัมผัส))

คำอาการนามของ อวดอ้าง


หมาลอบกัด

หมา + ลอบ + กัด

[mäː˩˥.lɔːp̚˥˩.kät̚˩]

คนที่ลอบทำร้ายหรือกลั่นแกล้งผู้อื่นลับหลัง


หมาหางด้วน

หมา + หาง + ด้วน

[mäː˩˥.hä̃ːŋ˩˥.du(ː)ä̃n˥˩]

คนที่ทำอะไรผิดพลาดจนได้รับความอับอายแล้วชวนให้ผู้อื่นทำตามโดยยกย่องการกระทำนั้นว่าดี ควรเอาอย่าง


จระนำ

ยืมโดยกึ่งเรียนรู้จากทมิฬ சாளரம் (จาฬรมฺ, “หน้าต่าง”)

ซุ้มคูหาท้ายวิหารหรือท้ายโบสถ์มักเป็นที่ประดิษฐานพระพุทธรูป เรียกว่า ซุ้มจระนำ


ไพรำ

ที่แหลกเป็นเม็ดเล็ก ๆ

ทองไพรำ


ไพรำ

จากทมิฬ வைரம் (ไวรมฺ, “เพชร”); ร่วมเชื้อสายกับลาว ໄພຣຳ (ไพรำ)


สุริยน

จากทมิฬ சூரியன் (จูริยนฺ̄)


สุริยัน

จากทมิฬ சூரியன் (จูริยนฺ̄)


ตรีปวาย

ยืมโดยกึ่งเรียนรู้จากทมิฬ திருப்பாவை (ติรุปฺปาไว)

พิธีพราหมณ์กระทำรับพระนารายณ์ที่เรียกเป็นสามัญว่า พิธีแห่พระนารายณ์ ซึ่งกระทำในวันแรมค่ำ 1 ถึงแรม 5 ค่ำ เดือนยี่


ตรียัมปวาย

ยืมโดยกึ่งเรียนรู้จากทมิฬ திருவெம்பாவை (ติรุเว็มฺปาไว)

ตฺรี-ยำ-ปะ-วาย

พิธีพราหมณ์กระทำรับพระอิศวรที่เรียกเป็นสามัญว่า พิธีโล้ชิงช้า ซึ่งกระทำในวันขึ้น 7 ค่ำตอนเช้า ขึ้น 9 ค่ำตอนเย็น เดือนยี่


การปราด

คำอาการนามของ ปราด


ปราดเปรียว

ปราด + เปรียว

ปฺราด-เปฺรียว

ว่องไว, คล่องแคล่ว


ความปราดเปรียว

ความ + ปราดเปรียว

คฺวาม-ปฺราด-เปฺรียว

คำอาการนามของ ปราดเปรียว


ร้องไห้

ႁႆႈ

มีน้ำตาไหลออกมา

pleurer

มีน้ำตาไหลออกมา

weinen

มีน้ำตาไหลออกมา

ໄຫ້

มีน้ำตาไหลออกมา

ຮ້ອງໄຫ້

มีน้ำตาไหลออกมา

cry

มีน้ำตาไหลออกมา

weep

มีน้ำตาไหลออกมา

กรรแสง

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

กระโหย

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

กระอืด

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

กลืนน้ำตา

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

ก๊อกแตก

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

กันแสง

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

กำสรวล

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

กําสรวญ

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

กินน้ำตา

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

กินน้ำตาต่างข้าว

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

เขื่อนแตก

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

คร่ำ

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

เครงครำ

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

เครงคร่ำ

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

จาบัล

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

จาบัลย์

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

ต่อมน้ำตาแตก

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

น้ำตาตก

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

น้ำตาแตก

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

น้ำตาร่วง

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

น้ำท่วมตา

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

น้ำล้นตา

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

บีบน้ำตา

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

ประปราน

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

ปล่อยโฮ

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

เป่าปี่

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

พิลาป

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

ยม

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

รวะ

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

ร้อง

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

ร้องกระจองอแง

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

ร้องห่ม

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

ร้องห่มร้องไห้

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

ร้องไห้

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

ร้องไห้ร้องห่ม

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

ร่ำไห้

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

โรท

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

โรทะ

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

ลักสร้อย

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

โศก

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

โศกา

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

โศกาดูร

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

โศกาลัย

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

โศกี

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

สะอึกสะอื้น

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

เสียน้ำตา

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

หลั่งน้ำตา

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

หอน

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

โหย

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

โหยไห้

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

ไห้

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

โอด

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

โอดกาเหว่า

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

โอดครวญ

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

/rɔːŋ˦˥.haːj˥˩/^((สัมผัส))

อาการที่น้ำตาไหลเพราะประสบอารมณ์อันแรงกล้า เช่น เจ็บปวด เศร้าโศก ดีใจ


การร้องไห้

การ + ร้องไห้

กาน-ร้อง-ฮ่าย

/kaːn˧.rɔːŋ˦˥.haːj˥˩/^((สัมผัส))

คำอาการนามของ ร้องไห้


หายใจ

ᩉᩣ᩠ᨿᨧᩱ

ให้ลมเข้าออกจากปอด

呼吸

ให้ลมเข้าออกจากปอด

ꪬꪱꪻꪊ

ให้ลมเข้าออกจากปอด

ထူၺ်ႈၸႂ်

ให้ลมเข้าออกจากปอด

respirer

ให้ลมเข้าออกจากปอด

atmen

ให้ลมเข้าออกจากปอด

ຫາຍໃຈ

ให้ลมเข้าออกจากปอด

ຫັນໃຈ

ให้ลมเข้าออกจากปอด

breathe

ให้ลมเข้าออกจากปอด

กิริยาที่ทำให้อากาศเข้าสู่และออกจากปอด

นำอากาศเข้าและออกบริเวณเยื่อหุ้มเซลล์เพื่อสลายสารอาหารให้ได้พลังงาน

ยังมีชีวิตอยู่

คนเจ็บยังหายใจอยู่

หมกมุ่นไปในทางใดทางหนึ่ง

หายใจเป็นเงิน


รปห.

rɔɔ-bpɔɔ-hɔ̌ɔ

/rɔː˧.pɔː˧.hɔː˩˩˦/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ รัฐประหาร


สภ.

/sɔː˩˩˦.pʰɔː˧/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ สถานีตำรวจภูธร


จคม.

คำวิสามานยนาม

/t͡ɕɔː˧.kʰɔː˧.mɔː˧/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ โจรจีนคอมมิวนิสต์มลายา


ผกค.

คำวิสามานยนาม

pɔ̌ɔ-gɔɔ-kɔɔ

/pʰɔː˩˩˦.kɔː˧.kʰɔː˧/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ ผู้ก่อการร้ายคอมมิวนิสต์


พคท.

คำวิสามานยนาม

/pʰɔː˧.kʰɔː˧.tʰɔː˧/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ พรรคคอมมิวนิสต์แห่งประเทศไทย


พระยาเทครัว

พระยา + เทครัว

ชายที่ได้หญิงเป็นภรรยาทั้งแม่ทั้งลูกหรือทั้งพี่ทั้งน้อง


กัมมันตรังสี

กำ-มัน-ตะ-รัง-สี

ที่สามารถเกิดกัมมันตภาพรังสีได้ (ใช้แก่ธาตุหรือสาร)


กัมมาร

ยืมมาจากบาลี กมฺมาร; เทียบสันสกฤต कर्मार (กรฺมาร)

กรรมาร, ช่างทอง, ช่างเหล็ก


กัยวิกัย

* จากบาลี กยวิกย

การซื้อและการขาย


กัลชาญ

กลชาญ, เชี่ยวชาญ

แด่พระผู้กัลชาญพิเศษ — กัณฑ์ทศพร มหาชาติคำหลวง ฉบับหอพระสมุดวชิรญาณ พ.ศ. ๒๔๖๐


ผปค.

pɔ̌ɔ-bpɔɔ-kɔɔ

/pʰɔː˩˩˦.pɔː˧.kʰɔː˧/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ ผู้ปกครอง


ผดส.

pɔ̌ɔ-dɔɔ-sɔ̌ɔ

/pʰɔː˩˩˦.dɔː˧.sɔː˩˩˦/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ ผู้โดยสาร


พกส.

pɔɔ-gɔɔ-sɔ̌ɔ

/pʰɔː˧.kɔː˧.sɔː˩˩˦/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ พนักงานเก็บค่าโดยสาร


มโนธรรม

มโน + ธรรม; เป็นศัพท์บัญญัติสำนักงานราชบัณฑิตยสภาของ conscience

geweten

ความรู้สึกว่าอะไรควรทำอะไรไม่ควรทำ

conscience

ความรู้สึกว่าอะไรควรทำอะไรไม่ควรทำ

gewisse

ฟรีเชียตะวันตก

ความรู้สึกว่าอะไรควรทำอะไรไม่ควรทำ

Gewissen

ความรู้สึกว่าอะไรควรทำอะไรไม่ควรทำ

conciencia

ความรู้สึกว่าอะไรควรทำอะไรไม่ควรทำ

conscience

ความรู้สึกว่าอะไรควรทำอะไรไม่ควรทำ

ความรู้สึกว่าอะไรควรทำอะไรไม่ควรทำ, ความรู้สึกผิดชอบชั่วดี

คนเรามีมโนธรรมอยู่ในใจ

เสริมสร้างมโนธรรมให้เข้มแข็งขึ้น


ภราดรภาพ

ภราตรภาพ
ภราตฤภาพ

พะ-รา-ดะ-ระ-พาบ

พะ-รา-ดอน-ระ-พาบ

/pʰa˦˥.raː˧.da˨˩.ra˦˥.pʰaːp̚˥˩/^((สัมผัส))

/pʰa˦˥.raː˧.dɔːn˧.ra˦˥.pʰaːp̚˥˩/^((สัมผัส))

ความเป็นพี่น้องกัน


ปฏิญญา

ยืมมาจากบาลี ปฏิญฺญา (“รู้เฉพาะ”)

การให้คำมั่นสัญญาหรือการแสดงยืนยันโดยถือเอาสิ่งศักดิ์สิทธิ์หรือความสุจริตใจเป็นที่ตั้ง


พิสูจน์

ยืมมาจากสันสกฤต विसूचन (วิสูจน) หรือบาลี วิสูจน

bewijzen

/pʰi˦˥.suːt̚˨˩/^((สัมผัส))

บ่ง ชี้แจงให้รู้เห็นความจริงด้วยเหตุผลและหลักฐาน

หนทางพิสูจน์ม้า กาลเวลาพิสูจน์คน


ขันติธรรม

จาก ขันติ + ธรรม

ຂັນຕິທຳ

ความอดกลั้น, ขันติ]]

tolerance

ความอดกลั้น, ขันติ]]

ความอดกลั้น,ขันติ


ประทุษวาจา

ประทุษ + วาจา

govor mržnje

เซอร์โบ-โครเอเชีย

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

ปฺระ-ทุด-สะ-วา-จา

/pra˨˩.tʰut̚˦˥.sa˨˩.waː˧.t͡ɕaː˧/^((สัมผัส))

คำพูดที่เป็นการข่มขู่ คุกคาม สบประมาท ยั่วยุให้เกิดความเกลียดชัง การเลือกปฏิบัติ และความรุนแรง


พิการ

ยืมมาจากสันสกฤต विकार (วิการ) หรือบาลี วิการ

เสียอวัยวะมีแขนขาเป็นต้น, เสียไปจากสภาพเดิม

แขนพิการ

ตาพิการ


ความพิการ

ความ + พิการ

คฺวาม-พิ-กาน

คำอาการนามของ พิการ


ธนาคารเลือด

แปลตรงตัวจากอังกฤษ blood bank; เทียบเท่า ธนาคาร + เลือด

ทะ-นา-คาน-เลือด

สถานที่เก็บรักษาเลือดไว้เพื่อบริการแก่ผู้ป่วย


นกม.

/nɔː˧.kɔː˧.mɔː˧/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ นักการเมือง

อักษรย่อของ นักกฎหมาย


นทท.

/nɔː˧.tʰɔː˧.tʰɔː˧/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ นักท่องเที่ยว


กัลปิต

* จากสันสกฤต कल्पित (กลฺปิต, “เหมาะสม, ซึ่งสมมุติขึ้น, ฯลฯ”)
* เทียบบาลี กปฺปิต


กัลพุม

แผลงมาจาก กระพุ่ม

ถวายกรกัลพุมบันสารโกสุม ศิโรจม์. — กัณฑ์ฉกษัตริย์ มหาชาติคำหลวง ฉบับหอพระสมุดวชิรญาณ พ.ศ. ๒๔๖๐

จับพฤกษางกูรกัลพุม โดยกุสุมฤดูกาล. — กัณฑ์วนปเวสน์ มหาชาติคำหลวง ฉบับหอพระสมุดวชิรญาณ พ.ศ. ๒๔๖๐


แหวนกัลเม็ด

แหวน + กัลเม็ด

แหวน-กัน-ละ-เม็ด

แหวนที่มีก้านหัวเป็นเกลียวถอดออกจากเรือนได้


ขวดกัลเม็ด

ขวด + กัลเม็ด

ขวด-กัน-ละ-เม็ด

ขวดที่มีจุกเป็นเกลียว


กัลยาเยี่ยมห้อง

กัลยา + เยี่ยม + ห้อง

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ; ไม่ตามอักขรวิธี; เสียงสระสั้น}

กัน-ละ-ยา-เยี่ยม-ฮ็่อง

/kan˧.la˦˥.jaː˧.jia̯m˥˩.hɔŋ˥˩/^((สัมผัส))

ชื่อเพลงไทยทำนองหนึ่ง


กัลยาณ

ยืมมาจากสันสกฤต कल्याण (กลฺยาณ) หรือ บาลี กลฺยาณ

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

[เสียงสมาส]
กัน-ละ-ยา-นะ-

ดี, งาม (ใช้เป็นบทหน้าสมาส)


กัลยาณกรรม

ยืมมาจากสันสกฤต कल्याण (กลฺยาณ, “ดี, งาม”) + कर्म (กรฺม, “การกระทำ”) หรือ कर्मन् (กรฺมนฺ, “การกระทำ”); เทียบบาลี กลฺยาณ (“ดี, งาม”) + กมฺม (“การกระทำ”)

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

กัน-ละ-ยา-นะ-กำ

การกระทำที่ดีงาม


กัลยาณกามะ

ยืมมาจากสันสกฤต कल्याण (กลฺยาณ, “ดี, งาม”) + काम (กาม, “ความใคร่, ความอยาก”); เทียบบาลี กลฺยาณ (“ดี, งาม”) + กาม (“ความใคร่”)

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

กัน-ละ-ยา-นะ-กา-มะ

/kan˧.la˦˥.jaː˧.na˦˥.kaː˧.maʔ˦˥/^((สัมผัส))

ความใคร่ต่อสิ่งที่ดีที่งาม


กัลยาณการี

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

กัน-ละ-ยา-นะ-กา-รี

/kan˧.la˦˥.jaː˧.na˦˥.kaː˧.riː˧/^((สัมผัส))

ผู้ทำสิ่งที่ดีที่งาม


กัลยาณคุณ

ยืมมาจากสันสกฤต कल्याण (กลฺยาณ, “ดี, งาม”) + गुण (คุณ, “คุณ, ความดี”); เทียบบาลี กลฺยาณ (“ดี, งาม”) + คุณ (“คุณ”)

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

กัน-ละ-ยา-นะ-คุน

คุณอันดี, คุณอันงาม


กัลยาณธรรม

ยืมมาจากสันสกฤต कल्याण (กลฺยาณ, “ดี, งาม”) + धर्म (ธรฺม, “คุณความดี, ความจริง”); เทียบบาลี กลฺยาณ (“ดี, งาม”) + ธมฺม (“คุณความดี, ความจริง, กฎ”)

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

กัน-ละ-ยา-นะ-ทำ

ธรรมที่ดีงาม, ธรรมอันดี

ความประพฤติที่ดีงาม


กัลยาณมิตร

ยืมมาจากสันสกฤต कल्याणमित्र (กลฺยาณมิตฺร); เทียบเท่า กัลยาณ + มิตร

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

กัน-ละ-ยา-นะ-มิด

มิตรดี, เพื่อนดี

ชื่อเพลงไทยทำนองหนึ่ง


กัลยาณศีล

ยืมมาจากสันสกฤต कल्याण (กลฺยาณ, “ดี, งาม”) + शील (ศีล, “ความประพฤติที่ดี, ธรรมชาติ, ความงาม”); เทียบบาลี กลฺยาณ (“ดี, งาม”) + สีล (“ความประพฤติที่ดี”)

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

กัน-ละ-ยา-นะ-สีน

/kan˧.la˦˥.jaː˧.na˦˥.siːn˩˩˦/^((สัมผัส))

ศีลที่ดีงาม, ศีลที่ควรปฏิบัติ, ความประพฤติเคยชินที่ดีงาม


กัลยาณัชฌาสัย

ยืมมาจากบาลี กลฺยาณ (“ดี, งาม”) + อชฺฌาสย (“นิสัย, จุดประสงค์, จินตนาการ”); เหมือน กัลยาณ + อัชฌาสัย

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

กัน-ละ-ยา-นัด-ชา-ไส

/kan˧.la˦˥.jaː˧.nat̚˦˥.t͡ɕʰaː˧.saj˩˩˦/^((สัมผัส))

อัธยาศัยอันดีงาม


กัลเว้า

คำกริยาวิเศษณ์

พูดอ่อนหวาน, พูดเอาใจ

ก็มีพระราชโองการอนนกัลเว้า. — กัณฑ์มหาราช มหาชาติคำหลวง ฉบับหอพระสมุดวชิรญาณ พ.ศ. ๒๔๖๐


กัลออม

ยืมโดยกึ่งเรียนรู้จากทมิฬ கலயம் (กลยมฺ, “หม้อ”)

รูปแบบอื่นของ กระออม (“ภาชนะสาน”)


กัศมล

ยืมมาจากสันสกฤต कश्मल (กศฺมล)

น่าเกลียด, ไม่งาม, อุจาด

บพิตรพราหมณ์นี้กาจกัศมลร้ายพ้นคนในโลกย์นี้. — กัณฑ์กุมาร มหาชาติคำหลวง ฉบับหอพระสมุดวชิรญาณ พ.ศ. ๒๔๖๐


กัศยป

ยืมมาจากสันสกฤต कश्यप (กศฺยป)


กาจับหลัก

กา + จับ + หลัก

กา-จับ-หฺลัก

ท่าถือขอช้างอย่างหนึ่ง

ชื่อไม้ต้นชนิด Vitex peduncularis ในวงศ์กะเพรา (Lamiaceae), กาสามปีก

ชื่อไม้พุ่มชนิด Brucea javanica ในวงศ์ปลาไหลเผือก (Simaroubaceae), ราชดัด

ไม้แป้นวงกลม มีหลักปักอยู่ที่ริมแป้น ที่ปลายหลักมีวัตถุรูปกระจับสำหรับรับคางศพที่บรรจุโกศ

เครื่องดักทำร้ายของคนโบราณ มีของแหลมอยู่ข้างล่าง เมื่อคนนั่งกระทบไกเข้าก็ลัดขึ้นเสียบทวาร


กาสัก

ชื่อไม้พุ่มชนิด Leea macrophylla ในวงศ์ Leeaceae (วงศ์กะตังใบ) ใบใหญ่ ใช้ทำยาได้

นกที่เชื่อกันว่าเป็นสัตว์กายสิทธิ์บินมาไม่เห็นตัว ถ้าได้ขนมันไว้ก็หายตัวได้


กะตังใบ

ชื่อไม้พุ่ม 2 ชนิด ในสกุลกะตังใบ (Leea) วงศ์กะตังใบ (Leeaceae) คือ

ชนิด Leea indica ใบเป็นใบประกอบ ใบย่อยรูปไข่ปลายแหลม ดอกเล็กสีขาวอมเขียว ออกเป็นช่อตามยอด ผลสีเขียว ใบใช้ทำยาได้

ชนิด Leea rubra ดอกมีก้านช่อดอกและผลสีแดง

ชื่อสกุลหนึ่งของพืช ในวงศ์กะตังใบ (Leeaceae)

ชื่อวงศ์หนึ่งของพืช ในอันดับองุ่น (Vitales)


หายตัว

ทำให้ไม่เห็นตัว, มักใช้คู่กับ ล่องหน เป็น ล่องหนหายตัว

บางคนเชื่อว่ามีเวทมนตร์ทำให้หายตัวได้

หายไป, หลบไป

เผลอแผล็บเดียวเขาก็หายตัวไปแล้ว


ล่องหนหายตัว

ล่องหน (“หายไปด้วยเวทมนตร์”) + หายตัว (“ทำให้ไม่เห็นตัว”)

การล่องหนหายตัว (abstract-noun)

ล็่อง–หน–หาย–ตัว

ไม่ปรากฏตัวให้เห็น


กาเวียน

กาต้มน้ำชนิดหนึ่ง อยู่ในถังซึ่งมีเตาไฟ


กาน้ำ

กา (นกชนิดหนึ่งสีดำทั้งตัว) + น้ำ (สารประกอบชนิดหนึ่ง)

ชื่อนกน้ำขนาดกลางถึงขนาดใหญ่หลายชนิด ในวงศ์ Phalacrocoracidae คอยาว ตัวสีดำ ตีนมีพังผืดนิ้วแบบตีนพัดเต็ม ว่ายน้ำเหมือนเป็ด ดำน้ำจับปลากิน อาศัยอยู่รวมกันเป็นฝูง ในประเทศไทยมี 3 ชนิด คือ กาน้ำใหญ่ กาน้ำปากยาว และกาน้ำเล็ก


กาน้ำ

กา (ภาชนะสำหรับใส่น้ำหรือต้มน้ำ) + น้ำ (สารประกอบชนิดหนึ่ง)

(ลักษณนาม ใบ) เครื่องใช้ภายในครัวเรือนอย่างหนึ่ง เป็นภาชนะสำหรับใส่น้ำหรือต้มน้ำ


กากข้าว

/kaːk̚˨˩.kʰaːw˥˩/^((สัมผัส))

ข้าวเปลือกที่ปนอยู่ในข้าวสารหรือข้าวสุก


หินกากเพชร

การแบ่งพยางค์
{เสียงสระสั้น}

หิน–กาก–เพ็ด

เครื่องลับมีดเป็นต้นชนิดหนึ่ง


กากรุน

ผงของกะรุนที่เอามาผสมครั่งขัดของแข็งเช่นป้าน


กากะ

ยืมมาจากสันสกฤต काक (กาก), จากบาลี กาก


กากคติ

กาก (“นกกา”) + คติ

ชื่อกาพย์ชนิดหนึ่ง มีดำเนินกลอนอย่างกาที่บินไป

(ตัวอย่างกาพย์กากคติ) สรรเพ็ชญ์เจ้าได้ ทรงฤทธิ์เรืองไกร ย่อมบำเพงทาน ให้พระวิมุติ โลกุดรญาณ แสวงหาศีลาจาร ประเสริฐหนักหนา — หนังสือชุมนุมตำรากลอน ฉบับหอพระสมุดวชิรญาณ


กากภาษา

* จากบาลี กาก (“อีกา”), จากสันสกฤต काक (กาก, “อีกา”) + สันสกฤต भाषा (ภาษา), เหมือน กาก + ภาษา

ลางมารนิรมิตอินทรีย์ เศียรเป็นอสุรี และกายเป็นกากภาษา. — คำพากย์รามเกียรติ์ ฉบับหอพระสมุดวชิรญาณ พ.ศ. ๒๔๖๑


กากะทิง

ชื่อไม้ต้นชนิด Calophyllum inophyllum, กระทิง (พืช)


กากีแกมเขียว

กากี + แกม + เขียว

กา-กี-แกม-เขียว

เขียวเข้มปนน้ำตาล


อำนาจมืด

/ʔam˧.naːt̚˥˩.mɯːt̚˥˩/^((สัมผัส))

อิทธิพลที่ไม่ถูกต้องตามกฎหมายหรือระเบียบเป็นต้น ที่บังคับให้ผู้อื่นต้องยอมทำตาม


ประเทศชาติ

ประเทศ + ชาติ

ปฺระ-เทด-ชาด

/pra˨˩.tʰeːt̚˥˩.t͡ɕʰaːt̚˥˩/^((สัมผัส))

บ้านเกิดเมืองนอน, ประเทศ


อักษรจีนตัวเต็ม

คำวิสามานยนาม

อักษรจีน + ตัว + เต็ม

อัก-สอน-จีน-ตัว-เต็ม

/ʔak̚˨˩.sɔːn˩˩˦.t͡ɕiːn˧.tua̯˧.tem˧/^((สัมผัส))

อักษรจีนที่ใช้เขียนกลุ่มภาษาจีนที่สืบทอดกันมาแต่ดั้งเดิม ซึ่งอาจมีอักษรหลายรูปแบบแทนคำคำเดียวกัน


ลู่

เทียบจีนยุคกลาง路 (MC luH, “ทาง; ถนน”)

/luː˥˩/^((สัมผัส))

ทาง, แนว, ช่อง, มักใช้เข้าคู่กับคำ ทาง เป็น ลู่ทาง

ในทางกีฬาหมายถึงทางวิ่งเป็นแนวเป็นช่อง, คู่กับ ลาน

วิ่งในลู่ที่ 1


ลู่

bend

เอนราบเป็นแนวไป

incline

เอนราบเป็นแนวไป

/luː˥˩/^((สัมผัส))

เอนราบเป็นแนวไปด้วยมีสิ่งอื่นบังคับให้เป็นเช่นนั้น

ต้นสนลู่ไปตามลม

ผมของเขาพอถูกฝนก็ลู่ลงมาหมด


หิม

ยืมมาจากสันสกฤต हिम (หิม) หรือบาลี หิม

[เสียงสมาส]
หิม-มะ-

ละอองน้ำในอากาศที่แปรสภาพเป็นของแข็งเพราะอุณหภูมิต่ำ ลักษณะฟูเป็นปุย ลอยลงมาจากท้องฟ้า

ความหนาว, ความเยือกเย็น


ข้อง

ร่วมเชื้อสายกับลาว ຂ້ອງ (ข้อง), ไทขาว ꪌꪮꪉꫂ, ไทใหญ่ ၶွင်ႈ (ข้อ̂ง), จ้วง giengh, จ้วงแบบจั่วเจียง hweng

/kʰɔŋ˥˩/^((สัมผัส))

เครื่องจักสานสำหรับใส่ปลา ปู เป็นต้น รูปคล้ายตะกร้าปากแคบอย่างคอหม้อดิน ก้นสี่เหลี่ยมจัตุรัส มีขนาดต่าง ๆ


ข้อง

ร่วมเชื้อสายกับลาว ຂ້ອງ (ข้อง), ไทใหญ่ ၶွင်ႈ (ข้อ̂ง)

การข้อง (abstract-noun)
ความข้อง (abstract-noun)

/kʰɔŋ˥˩/^((สัมผัส))


จุน

คำวิสามานยนาม

ชื่ออำเภอหนึ่งในจังหวัดพะเยา


จุน

ค้ำหรือยันเพื่อปะทะปะทังไว้


ตาว

เทียบจีนยุคกลาง刀 (MC taw); ร่วมเชื้อสายกับลาว ຕາວ (ตาว), ไทใหญ่ တၢဝ် (ตาว), อาหม 𑜄𑜧 (ตว์)


ตาว

ชื่อพืชชนิด Arenga pinnata (Wurmb) Merr. ผลเหมือนลูกตาล ย่อส่วนออกเป็นทะลายคล้ายหมาก มีเมล็ดย่อยข้างใน 3 เมล็ด เนื้อในเมล็ดอ่อนเรียกว่า ลูกชิดหรือลูกตาว


อักษรจีนตัวย่อ

คำวิสามานยนาม

อักษรจีน + ตัว + ย่อ

簡體字

อักษรจีนตัวย่อ

简体字

อักษรจีนตัวย่อ

簡化字

อักษรจีนตัวย่อ

简化字

อักษรจีนตัวย่อ

簡體字

อักษรจีนตัวย่อ

简体字

อักษรจีนตัวย่อ

簡化字

อักษรจีนตัวย่อ

简化字

อักษรจีนตัวย่อ

簡字

อักษรจีนตัวย่อ

简字

อักษรจีนตัวย่อ

簡體字

อักษรจีนตัวย่อ

简体字

อักษรจีนตัวย่อ

簡化字

อักษรจีนตัวย่อ

简化字

อักษรจีนตัวย่อ

簡体字

อักษรจีนตัวย่อ

簡化字

อักษรจีนตัวย่อ

giản thể tự

อักษรจีนตัวย่อ

簡體字

อักษรจีนตัวย่อ

trung văn giản thể

อักษรจีนตัวย่อ

giản hóa từ

อักษรจีนตัวย่อ

簡化字

อักษรจีนตัวย่อ

Simplified Chinese

อักษรจีนตัวย่อ

حُرُوف صِينِيَّة مُبَسَّطَة

อักษรจีนตัวย่อ

सरलीकृत चीनी

อักษรจีนตัวย่อ

อัก-สอน-จีน-ตัว-ย่อ

/ʔak̚˨˩.sɔːn˩˩˦.t͡ɕiːn˧.tua̯˧.jɔː˥˩/^((สัมผัส))

อักษรจีนที่ใช้เขียนกลุ่มภาษาจีนที่ประกาศใช้โดยรัฐบาลสาธารณรัฐประชาชนจีน ใช้แพร่หลายในจีนแผ่นดินใหญ่ สิงคโปร์ มาเลเซีย


นาก

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *naːkᴰ; ร่วมเชื้อสายกับลาว ນາກ (นาก), ตั่ย nạc, ไทดำ ꪙꪱꪀ (นาก), อาหม 𑜃𑜀𑜫 (นก์), จ้วง nag (ในคำ duznag), จ้วงแบบจั่วเจียง nag; เทียบไหลดั้งเดิม *hnaːk, ออสโตรนีเซียนดั้งเดิม *Sanaq (ซึ่งเป็นรากของไปวัน sanaq, กบาลัน sani)

ᨷ᩠ᩅ᩶ᩁ

สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม

မူၼ်ႈ

สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม

ນາກ

สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม

otter

สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม

/naːk̚˥˩/^((สัมผัส))

สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมในวงศ์ Mustelidae มีขนลำตัวสีน้ำตาลอมเทา มี 2 ชั้น ชั้นในมีเนื้อละเอียด ส่วนชั้นนอกหยาบ หัวกว้างและแบน ระหว่างนิ้วมี แผ่นพังผืดขึงอยู่คล้ายตีนของเป็ด มีหางที่แบน ขาหลังใหญ่และแข็งแรงกว่าขาหน้า ซึ่งใช้ว่ายน้ำร่วมกับหาง ไล่จับปลาและสัตว์น้ำเล็ก ๆ


นาก

/naːk̚˥˩/^((สัมผัส))

โลหะผสมชนิดหนึ่ง ประกอบด้วยทองคำ เงิน กับทองแดง


นาก

/naːk̚˥˩/^((สัมผัส))


อายครูไม่รู้วิชา อายภรรยาไม่มีบุตร

ᩋᩣ᩠ᨿᨣᩕᩪᨷᩴ᩵ᨩ᩵ᩣ᩠ᨦᩁᩪ᩶ ᩋᩣ᩠ᨿᨩᩪ᩶ᨷᩴ᩵ᨯᩱ᩶ᨠᩥ᩠ᨶᨡᩯ᩠ᨠ

อายในสิ่งที่ไม่ควรอาย อันทำให้ไม่เกิดประโยชน์

th-อายครูไม่รู้วิชา_อายภรรยาไม่มีบุตร-th-proverb-t6JvzP81


หมั่น

ขยัน, ทำบ่อย ๆ เป็นประจำ

หมั่นฝึกฝน


ฟาน

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *waːlᴬ; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨼᩣ᩠ᨶ (ฟาน), ลาว ຟານ (ฟาน), ไทลื้อ ᦝᦱᧃ (ฟาน), ไทดำ ꪡꪱꪙ (ฟาน), ไทใหญ่ ၽၢၼ်း (ผ๊าน) หรือ ၾၢၼ်း (ฝ๊าน), ไทใต้คง ᥜᥣᥢᥰ (ฝ๊าน), อ่ายตน ၸꩫ် (ผน์)，จ้วงแบบจั่วเจียง fanz หรือ nanx， จ้วง duz fanz หรือ du ging

เก้งชนิด Muntiacus muntjak, อีเก้ง ก็เรียก


ปิ๊ก

ยืมมาจากอังกฤษ guitar pick

ชิ้นพลาสติกหรือโลหะขนาดเล็ก มีปลายค่อนข้างแหลม สำหรับดีดสายกีตาร์


จ้อง

ร่วมเชื้อสายกับลาว ຈ້ອງ (จ้อง)

/t͡ɕɔŋ˥˩/^((สัมผัส))

เพ่งตาดูหรือมุ่งมองดูสิ่งใดสิ่งหนึ่งโดยเฉพาะ

จ้องหน้า

มุ่งคอยจนกว่าจะได้ช่อง, คอยที

จ้องจับผิด

จ้องจะทำร้าย

จ้องจะแทง

กิริยาที่เอาปืนหรืออาวุธเล็งมุ่งตรงไปยังสิ่งใดสิ่งหนึ่ง


เซื่อง

/sɯa̯ŋ˥˩/^((สัมผัส))

เงื่องหงอย, ซึม


เซื่อง

คำกริยาวิเศษณ์

/sɯa̯ŋ˥˩/^((สัมผัส))

เงื่องหงอย, ซึม


เพ

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน เพ, ลาว ເພ (เพ)

/pʰeː˧/^((สัมผัส))

ลมเพลมพัด

ลมที่พัดให้สิ่งต่าง ๆ พังทลายไป


นิคหกรรม

ยืมมาจากบาลี นิคฺคหกมฺม

[nik̚˥.kʰä˥.hä˩.kä̃m˧ ~ nik̚˥.kʰä˥.hä˧.kä̃m˧]

ชื่อกรรมที่สงฆ์ทำแก่ภิกษุที่ควรปราบเพื่อให้เข็ดหลาบ


อิจฉา

ยืมมาจากสันสกฤต इच्छा (อิจฺฉา, “ความอยาก, ความต้องการ, ความปรารถนา”) หรือบาลี อิจฺฉา

การอิจฉา (abstract-noun)
ความอิจฉา (abstract-noun)

ᨡᩭ

เห็นเขาได้ดีแล้วไม่พอใจ

ᨡᩬ᩠ᨿ

เห็นเขาได้ดีแล้วไม่พอใจ

嫉妒

เห็นเขาได้ดีแล้วไม่พอใจ

忌妒

เห็นเขาได้ดีแล้วไม่พอใจ

ᦧᦾ

เห็นเขาได้ดีแล้วไม่พอใจ

ᦃᦾ

เห็นเขาได้ดีแล้วไม่พอใจ

သီႈၵေႉ

เห็นเขาได้ดีแล้วไม่พอใจ

သီႈၵေႉႁေႈတႃ

เห็นเขาได้ดีแล้วไม่พอใจ

ၶွႆ

เห็นเขาได้ดีแล้วไม่พอใจ

ອິດສາ

เห็นเขาได้ดีแล้วไม่พอใจ

jealous

เห็นเขาได้ดีแล้วไม่พอใจ

envious

เห็นเขาได้ดีแล้วไม่พอใจ

/ʔit̚˨˩.t͡ɕʰaː˩˩˦/^((สัมผัส))

เห็นเขาได้ดีแล้วไม่พอใจ อยากจะมีหรือเป็นอย่างเขาบ้าง (มีความหมายเบากว่า ริษยา)


ทับทิม

ยืมมาจากสันสกฤต दाडिम (ทาฑิม, “ทับทิม (พืช)”)

เรียกขนมชนิดหนึ่งทำด้วยแป้งมันใส่สีแดงเหมือนเม็ดทับทิมต้มกินกับน้ำเชื่อมหรือน้ำหวาน ว่า ทับทิมลอยแก้ว, ถ้าทำด้วยแห้วหรือมันแกวหั่นเป็นชิ้นเล็ก ๆ คลุกแป้ง แล้วทำด้วยกรรมวิธีเดียวกัน เรียกว่า ทับทิมกรอบ

ปลานิลที่พัฒนาสายพันธุ์มาจากปลานิลแดง ตัวมีสีแดงอมชมพู

เรียกสิ่งที่เป็นเกล็ดสีม่วงแก่ เมื่อละลายน้ำจะออกเป็นสีทับทิม ว่า ด่างทับทิม

เรียกหินที่มีสีคล้ายทับทิมใช้รองแกนในนาฬิกาข้อมือเป็นต้น ว่า ทับทิม

ชื่อไม้พุ่มชนิด Punica granatum L. ในวงศ์ Punicaceae เนื้อที่หุ้มเมล็ดสีแดงใสคล้ายพลอยทับทิม กินได้ เปลือกของต้นของผลและของราก ใช้ทำยาได้

พลอยสีแดงชนิดหนึ่ง


ทับทิม

สีแดงชนิดหนึ่งคล้ายทับทิม เรียกว่า สีทับทิม


โบ

ยืมมาจากอังกฤษ bow

เชือกหรือริบบิ้นทำเป็นห่วง 2 ห่วงคล้ายหูกระต่ายแล้วผูกไขว้กันเป็นเงื่อนกระทก


โบ

ตัดมาจาก โบราณ

ดูโบราณ, ไม่ทันสมัย

ดูน้องคนนั้นซิ โบจังเลย นุ่งกระโปรงพลี้ตยาวคลุมเข่าเชียว


โบ

ตัดมาจาก โบท็อกซ์


มะลิ

จากเขมรเก่า មុលិះ (มุลิะ), មលិ (มลิ), จากสันสกฤต मल्लि (มลฺลิ); เทียบเขมรเก่าสมัยอังกอร์ មុលិះ (มุลิะ), មូលិះ (มูลิะ); ร่วมเชื้อสายกับเขมร ម្លិះ (มฺลิะ), ลาว ມະລິ (มะลิ), จามตะวันออก malih

ชื่อไม้พุ่มชนิด Jasminum sambac (L.) Aiton ในวงศ์ Oleaceae ดอกสีขาว กลิ่นหอมเย็น, พันธุ์ดอกซ้อนเรียก มะลิซ้อน


มะลิ

คำพ้องความของ ไส้ตัน


โบรชัวร์

ยืมมาจากอังกฤษ brochure (“โบรชัวร์”), จากฝรั่งเศส brochure (“งานเย็บ”)

แผ่นพับหรือหนังสือเล่มบาง มีรายละเอียดย่อ ๆ ของงานที่จัดแสดง รายการท่องเที่ยว ความรู้ต่าง ๆ สินค้า เป็นต้น มักทำให้มีรูปแบบและสีสันสวยงาม


ภิรมย์

ตัดทอนจาก อภิรมย์

รื่นเริงยิ่ง, ดีใจยิ่ง, ยินดียิ่ง


อภิรมย์

ยืมมาจากสันสกฤต अभिरम्य (อภิรมฺย)

การอภิรมย์ (abstract-noun)
ความอภิรมย์ (abstract-noun)

รื่นเริงยิ่ง, ดีใจยิ่ง, ยินดียิ่ง


การอภิรมย์

การ + อภิรมย์

กาน-อะ-พิ-รม

คำอาการนามของ อภิรมย์


ความอภิรมย์

ความ + อภิรมย์

คฺวาม-อะ-พิ-รม

คำอาการนามของ อภิรมย์


มะรืน

ႁိုဝ်း

วันถัดจากวันพรุ่งนี้ไปวันหนึ่ง

မိူဝ်ႈႁိုဝ်း

วันถัดจากวันพรุ่งนี้ไปวันหนึ่ง

ຮື

วันถัดจากวันพรุ่งนี้ไปวันหนึ่ง

ມື້ຮື

วันถัดจากวันพรุ่งนี้ไปวันหนึ่ง

วันถัดจากวันพรุ่งนี้ไปวันหนึ่ง


มะเรื่อง

วันถัดจากวันมะรืนไปวันหนึ่ง


รุรุ

ยืมมาจากบาลี รุรุ > จากสันสกฤต रुरु (รุรุ, “สัตว์จำพวกเนื้อ, แอนทิโลป”)

สัตว์จำพวกเนื้อชนิดหนึ่ง, แอนทิโลป


รงกุ์

ยืมมาจากสันสกฤต रङ्कु (รงฺกุ, “สัตว์จำพวกกวางหรือแอนทิโลปชนิดหนึ่ง”) หรือบาลี รงฺกุ

ชื่อสัตว์ในพวกเนื้อชนิดหนึ่ง


อลัชชี

ยืมมาจากบาลี อลชฺชี (“ผู้ไม่มีความอาย”)

/ʔa˨˩.lat̚˦˥.t͡ɕʰiː˧/^((สัมผัส))

ไม่อาย, ไร้ความละอาย, หน้าด้าน


อลัชชี

ยืมมาจากบาลี อลชฺชี (“ผู้ไม่มีความอาย”)

/ʔa˨˩.lat̚˦˥.t͡ɕʰiː˧/^((สัมผัส))

ผู้ไม่อาย (ใช้แก่นักพรต)

ผู้ประพฤตินอกจารีต

พระรูปนี้เป็นอลัชชี


ชุกชี

ยืมโดยกึ่งเรียนรู้จากเปอร์เซียคลาสสิก صوغ (ศุฆ, “รูปเคารพ”) (เทียบรากของภาษาอาหรับ ص و غ (ศ-ว-ฆ)) + جای (จฺาย, “สถานที่; ที่ตั้ง”)

/t͡ɕʰuk̚˦˥.ka˨˩.t͡ɕʰiː˧/^((สัมผัส))

ฐานส่วนล่างที่เป็นส่วนรองรับรัตนบัลลังก์ที่ประดิษฐานพระพุทธรูปเป็นต้น มักก่ออิฐถือปูน


ก่ออิฐถือปูน

ก่อ + อิฐ + ถือ + ปูน

การก่ออิฐถือปูน (abstract-noun)

ก่อ-อิด-ถือ-ปูน

/kɔː˨˩.ʔit̚˨˩.tʰɯː˩˩˦.puːn˧/^((สัมผัส))

ก่ออิฐและฉาบปูนทับ


การก่ออิฐถือปูน

การ + ก่ออิฐถือปูน

กาน-ก่อ-อิด-ถือ-ปูน

/kaːn˧.kɔː˨˩.ʔit̚˨˩.tʰɯː˩˩˦.puːn˧/^((สัมผัส))

คำอาการนามของ ก่ออิฐถือปูน


ปลอดภัยไว้ก่อน

ให้คำนึงถึงความปลอดภัยมาก่อนเป็นอันดับแรก, พบวลีนี้ได้ตามสถานที่ก่อสร้าง


จับฉ่าย

ยืมมาจากแต้จิ๋ว 雜菜 (zab8 cai3, “ผักหลายอย่าง”)

/t͡ɕap̚˨˩.t͡ɕʰaːj˨˩/^((สัมผัส))

ชื่ออาหารอย่างจีนชนิดหนึ่งที่ใส่ผักหลาย ๆ อย่าง

ของต่าง ๆ ที่ปะปนกันไม่เป็นสำรับ ไม่เป็นชุด


สำรับ

ภาชนะเช่นถาดเป็นต้นใส่ถ้วยชามพร้อมบรรจุอาหารคาวหรือหวานเป็นชุด

สำรับคาว

สำรับหวาน


สำรับ

ของหรือคนที่รวมกันเข้าได้ไม่ผิดหมู่ผิดพวก เป็นชุดเป็นวงเป็นต้น

ไพ่ 2 สำรับ

พระพิธีธรรม 1 สำรับ มี 4 รูป

นักสวดคฤหัสถ์ 1 สำรับ มี 4 คน


ถาด

ยืมมาจากเขมรเก่า ថាស (ถาส), ថាស៑ (ถาสฺ), จากมอญ-เขมรดั้งเดิม *thaas; ร่วมเชื้อสายกับเขมร ថាស (ถาส), คำเมือง ᨳᩣ᩠ᨯ (ถาด), เขิน ᨳᩣ᩠ᨯ (ถาด), ลาว ຖາດ (ถาด), มอญ ထး (ถห์), ญัฮกุร ทาด

/tʰaːt̚˨˩/^((สัมผัส))

ภาชนะใส่สิ่งของ ทำด้วยไม้หรือโลหะเป็นต้น รูปเตี้ย ๆ แบน มีขอบ


ถาด

/tʰaːt̚˨˩/^((สัมผัส))

ชิดทางนอก (บอกวัวควายเวลาไถนา), ถัด ก็ว่า


การถัด

คำอาการนามของ ถัด


ขนมเปี๊ยะ

ขนม + (เปี๊ยะ, จากฮกเกี้ยน 餅 (piáⁿ, “ขนมแป้งอบ”))

ขะ-หฺนม-เปี๊ยะ

ขนมทำด้วยแป้ง มีไส้ต่าง ๆ เช่น ไส้ถั่วกวน ไส้ฟักเชื่อม ไส้ทุเรียนกวน, โบราณเรียก ขนมเปีย หรือ ขนมเปียะ


เต๋า

ยืมมาจากกวางตุ้ง 骰 (tau4)

dau

ลูกบาศก์สำหรับทอดหรือเขย่าเพื่อนับแต้ม

daus

ลูกบาศก์สำหรับทอดหรือเขย่าเพื่อนับแต้ม

dobbelsteen

ลูกบาศก์สำหรับทอดหรือเขย่าเพื่อนับแต้ม

骰子

ลูกบาศก์สำหรับทอดหรือเขย่าเพื่อนับแต้ม

dado

ลูกบาศก์สำหรับทอดหรือเขย่าเพื่อนับแต้ม

dados

ลูกบาศก์สำหรับทอดหรือเขย่าเพื่อนับแต้ม

ລູກເຕົ໋າ

ลูกบาศก์สำหรับทอดหรือเขย่าเพื่อนับแต้ม

xúc xắc

ลูกบาศก์สำหรับทอดหรือเขย่าเพื่อนับแต้ม

dado

ลูกบาศก์สำหรับทอดหรือเขย่าเพื่อนับแต้ม

dados

ลูกบาศก์สำหรับทอดหรือเขย่าเพื่อนับแต้ม

die

ลูกบาศก์สำหรับทอดหรือเขย่าเพื่อนับแต้ม

dice

ลูกบาศก์สำหรับทอดหรือเขย่าเพื่อนับแต้ม

(ลูก~) เรียกลูกบาศก์สำหรับทอดหรือเขย่านับแต้มเล่นการพนัน

วัตถุอย่างอื่นที่คล้ายลูกบาศก์ขนาดเล็ก


เต๋า

คำวิสามานยนาม

ยืมมาจากแต้จิ๋ว 道 (“ถนน, ทาง”) ซึ่งตัดมาจาก 道教 (“ศาสนาเต๋า”)

ชื่อศาสนาสำคัญศาสนาหนึ่งของจีน มีศาสดาชื่อ เล่าจื๊อ หรือ เหลาจื่อ


เวกา

คำวิสามานยนาม

織女一

ชื่อดาวฤกษ์ในกลุ่มดาวพิณ

织女一

ชื่อดาวฤกษ์ในกลุ่มดาวพิณ

織女星

ชื่อดาวฤกษ์ในกลุ่มดาวพิณ

织女星

ชื่อดาวฤกษ์ในกลุ่มดาวพิณ

Vega

ชื่อดาวฤกษ์ในกลุ่มดาวพิณ

Alpha Lyrae

ชื่อดาวฤกษ์ในกลุ่มดาวพิณ

ดาวฤกษ์หนึ่งที่ตั้งอยู่ในกลุ่มดาวพิณ เป็นดาวฤกษ์ที่สว่างที่สุดเป็นอันดับห้าในท้องฟ้าราตรี อยู่ห่างจากโลก 25 ปีแสง


วิวัฒนาการ

วิวัฒน + อาการ, เป็นศัพท์บัญญัติสำนักงานราชบัณฑิตยสภาของ evolution

ᩅᩥᩅᨯ᩠ᨰᨶᩣᨠᩣ᩠ᩁ

การเปลี่ยนแปลงอย่างค่อยเป็นค่อยไป

วิวัฒนาก๋าร

การเปลี่ยนแปลงอย่างค่อยเป็นค่อยไป

ວິວັດທະນາການ

การเปลี่ยนแปลงอย่างค่อยเป็นค่อยไป

evolution

การเปลี่ยนแปลงอย่างค่อยเป็นค่อยไป

วิ-วัด-ทะ-นา-กาน

/wi˦˥.wat̚˦˥.tʰa˦˥.naː˧.kaːn˧/^((สัมผัส))

ขบวนการเปลี่ยนแปลงอย่างค่อยเป็นค่อยไป เพื่อไปสู่ความเป็นอยู่ที่ดีขึ้นหรือเจริญเติบโตยิ่งขึ้น


เติบโต

การเติบโต (abstract-noun)
ความเติบโต (abstract-noun)

/tɤːp̚˨˩.toː˧/^((สัมผัส))

โตขึ้น, เติบใหญ่ ก็ว่า

ร่างกายเติบโต

ต้นไม้เติบโต


สูงส่ง

/suːŋ˩˩˦.soŋ˨˩/^((สัมผัส))

ที่ยกย่องกันว่าดีเด่น

วรรณคดีเรื่องนี้ยกย่องกันว่ามีค่าทางวรรณศิลป์สูงส่ง


ต่ำต้อย

มีความเป็นอยู่ทางสังคม หรือตำแหน่งหน้าที่ต่ำกว่าจนเปรียบเทียบกันไม่ได้, มีความเป็นอยู่ทางสังคมที่ด้อยกว่าผู้อื่น.


ค้างคา

ຄົງຄ້າງ

ยังไม่จบสิ้น

/kʰaːŋ˦˥.kʰaː˧/^((สัมผัส))

ยังไม่หมด, ยังไม่จบสิ้น


เพ้อ

ร่วมเชื้อสายกับลาว ເພີ້ (เพี้)

/pʰɤː˦˥/^((สัมผัส))

พูดโดยไม่มีสติ, พูดโดยไม่รู้ตัว

คนไข้เพ้อ


การเพ้อ

/kaːn˧.pʰɤː˦˥/^((สัมผัส))

คำอาการนามของ เพ้อ


ความเพ้อเจ้อ

ความ + เพ้อเจ้อ

คฺวาม-เพ้อ-เจ้อ

/kʰwaːm˧.pʰɤː˦˥.t͡ɕɤː˥˩/^((สัมผัส))

คำอาการนามของ เพ้อเจ้อ


เพ้อฝัน

การเพ้อฝัน (abstract-noun)
ความเพ้อฝัน (abstract-noun)

/pʰɤː˦˥.fan˩˩˦/^((สัมผัส))

คิดฝันอย่างลม ๆ แล้ง ๆ


การเพ้อฝัน

การ + เพ้อฝัน

กาน-เพ้อ-ฝัน

/kaːn˧.pʰɤː˦˥.fan˩˩˦/^((สัมผัส))

คำอาการนามของ เพ้อฝัน


ความเพ้อฝัน

ความ + เพ้อฝัน

คฺวาม-เพ้อ-ฝัน

/kʰwaːm˧.pʰɤː˦˥.fan˩˩˦/^((สัมผัส))

คำอาการนามของ เพ้อฝัน


ไข้ใจ

ความระทมใจเนื่องจากผิดหวังในความรักเป็นต้น


ใจเดียว

ไม่หลายใจ, มีความรักและซื่อตรงในบุคคลเดียวหรือสิ่งเดียวไม่เปลี่ยนแปลง


ความใจเดียว

ความ + ใจเดียว

คฺวาม-ไจ-เดียว

คำอาการนามของ ใจเดียว


ตาบอด

/taː˧.bɔːt̚˨˩/^((สัมผัส))

ตามืด, ตามองไม่เห็น

โดยปริยายหมายถึงหลงผิดไปชั่วคราวไม่รู้ว่าอะไรผิดอะไรถูก

เพราะความรักเลยทำให้เขาตาบอดไปชั่วระยะหนึ่ง


ทูนหัว

คำพูดแสดงความรักใคร่หรือยกย่อง

พ่อทูนหัว

แม่ทูนหัว


มล่อน

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨾ᩠ᩅ᩵ᩁ (มว่ร), อีสาน ม่วน, ลาว ມ່ວນ (ม่วน), เขิน ᨾ᩠ᩅ᩵ᩁ (มว่ร), ไทลื้อ ᦷᦙᧃᧈ (โม่น), ไทดำ ꪣ꪿ꪺꪙ (มั่วน), ไทใหญ่ မူၼ်ႈ (มู้น), อาหม 𑜉𑜤𑜃𑜫 (มุน์) หรือ 𑜈𑜤𑜃𑜫 (บุน์)

/ma˦˥.lɔːn˥˩/^((สัมผัส))

ไพเราะ, หวาน


ผุยผง

/pʰuj˩˩˦.pʰoŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

ละอองละเอียด, ผงละเอียด


ถีบทาง

/tʰiːp̚˨˩.tʰaːŋ˧/^((สัมผัส))

เดิน, ย่างเท้า


ปั่ว

เทียบจีนยุคกลาง甫 (MC pjuX) (ซึ่งเป็นรากของ ผู้) หรือ 夫 (MC pju) (ซึ่งเป็นรากของ ผัว)


หนุ่มเหน้า

กำลังสาว, กำลังหนุ่ม


มลาว

คำวิสามานยนาม


โยธา

ยืมมาจากสันสกฤต योध (โยธ), จากบาลี โยธ


โยธา

งานที่ต้องใช้กำลังกายเกี่ยวกับการก่อสร้าง มีแบก หาม ทำความสะอาดเป็นต้น เรียกว่า งานโยธา


ว่ายหล้า

เที่ยวไปในแผ่นดิน


เดียรดาษ

คำกริยาวิเศษณ์

เกลื่อนกลาด, เกลื่อน, ดื่นดาษ


เฟือ

/fɯa̯˧/^((สัมผัส))


เรื่อ

/rɯa̯˥˩/^((สัมผัส))

อ่อน ๆ (มักใช้แก่สีแดงหรือสีเหลือง)


เอื้อ

/ʔɯa̯˥˩/^((สัมผัส))

มีน้ำใจ, เอาใจใส่, เห็นแก่

เอื้อแก่กัน

ทำกับข้าวเผ็ดไม่เอื้อเด็ก ๆ


จ้ำ

ร่วมเชื้อสายกับจ้วงแบบจั่วเจียง zaem (จำ, “แทง, ปัก, จ้วง, กระแทก”)

/t͡ɕam˥˩/^((สัมผัส))

จ้วงใบพายลงในน้ำ แล้ววักไปทางข้างตัวโดยแรงและเร็ว

เขาจ้ำเรือข้ามฟาก

ฟันหรือแทงถี่ ๆ

ผู้ร้ายจ้ำแทง


จ้ำ

คำกริยาวิเศษณ์

/t͡ɕam˥˩/^((สัมผัส))

อาการที่ทำเร็ว ๆ ถี่ ๆ

พายเรือจ้ำเอา ๆ

เขียนหนังสือจ้ำเอา ๆ

เดินจ้ำ ๆ


จ้ำ

/t͡ɕam˥˩/^((สัมผัส))

รอยฟกช้ำดำเขียว


ปะ

/paʔ˨˩/^((สัมผัส))

มาเจอกัน, มาประเชิญหน้ากัน

เดินจนปะกัน

เอาวัตถุเช่นผ้าหรือไม้เป็นต้นปิดทับส่วนที่ชำรุดเป็นช่องเป็นรู, ปิดทับ

เอาไม้มาปะผ้าให้เรียบร้อย


อ่า

/ʔaː˨˩/^((สัมผัส))

ประดับ, ตกแต่ง


อานุภาพ

ยืมมาจากบาลี อานุภาว (“อำนาจ, กำลัง”)

อาณุภาพ
อานุภาวะ

/ʔaː˧.nu˦˥.pʰaːp̚˥˩/^((สัมผัส))

อำนาจ, ฤทธิ์เดช, ความยิ่งใหญ่


อานุภาวะ

ยืมมาจากบาลี อานุภาว (“อำนาจ, กำลัง”)

/ʔaː˧.nu˦˥.pʰaː˧.waʔ˦˥/^((สัมผัส))

อำนาจ, ฤทธิ์เดช, ความยิ่งใหญ่


จรรยา

ยืมมาจากสันสกฤต चर्या (จรฺยา); เทียบบาลี จริยา

ความประพฤติ, กิริยาที่ควรประพฤติในหมู่ในคณะ, นิยมใช้ในทางดี

จรรยาแพทย์

มีจรรยา

มีความประพฤติที่ดี


จริยา

ยืมมาจากบาลี จริยา ญ.; เทียบสันสกฤต चर्या (จรฺยา)

ความประพฤติ, กิริยาที่ควรประพฤติ


การประพฤติ

การ + ประพฤติ

กาน-ปฺระ-พฺรึด

คำอาการนามของ ประพฤติ


ความประพฤติ

ความ + ประพฤติ

คฺวาม-ปฺระ-พฺรึด

คำอาการนามของ ประพฤติ


ความยิ่งใหญ่

ความ + ยิ่งใหญ่

คฺวาม-ยิ่ง-ไหฺย่

คำอาการนามของ ยิ่งใหญ่


หลอกลวง

การหลอกลวง (abstract-noun)
ความหลอกลวง (abstract-noun)

/lɔːk̚˨˩.lua̯ŋ˧/^((สัมผัส))

ใช้อุบายทุจริตลวงให้เข้าใจผิด

แสดงข้อความอันเป็นเท็จหรือปกปิดข้อความจริงซึ่งควรบอกให้แจ้ง เพื่อให้บุคคลอื่นเข้าใจผิด


การหลอกลวง

การ + หลอกลวง

กาน-หฺลอก-ลวง

คำอาการนามของ หลอกลวง


ความหลอกลวง

ความ + หลอกลวง

คฺวาม-หฺลอก-ลวง

คำอาการนามของ หลอกลวง


ประทวน

ฐานันดรที่ต่ำกว่าชั้นสัญญาบัตร

นายทหารชั้นประทวน

สมณศักดิ์ชั้นต่ำกว่าพระครูสัญญาบัตร

หนังสือแทนสารกรมธรรม์


เหล่า

ร่วมเชื้อสายกับลาว ເຫຼົ່າ (เหล็่า)

พวก, กลุ่ม, ก๊ก

เหล่ามนุษย์

เหล่าสัตว์

เหล่าอันธพาล

กำลังพลของทหารซึ่งประกอบกับคำอื่นมีลักษณะเฉพาะของงาน

เหล่าทหารปืนใหญ่

เหล่าทหารราบ


เหล่า

ร่วมเชื้อสายกับลาว ເຫຼົ່າ (เหล็่า)

ใช้ประกอบกับคำนามแสดงว่ามีจำนวนมาก

คนเหล่านี้

ของเหล่านั้น


เล็บ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *C̬.lepᴰ; ร่วมเชื้อสายกับลาว ເລັບ (เลับ), ไทใหญ่ ၼဵပ်ႉ (เน๎ป), อาหม 𑜎𑜢𑜆𑜫 (ลิป์), แสก หลี้บ ， ，จ้วงแบบจั่วเจียง lep， จ้วง rip/gyaep

สิ่งซึ่งมีลักษณะแข็งอย่างเขาสัตว์อยู่ปลายนิ้ว สำหรับป้องกันส่วนของปลายนิ้วหรือหยิบจับเป็นต้น


ใหญ่โต

ใหญ่มาก, โตมาก


ความใหญ่โต

ความ + ใหญ่โต

คฺวาม-ไหฺย่-โต

คำอาการนามของ ใหญ่โต


ความมืด

/kʰwaːm˧.mɯːt̚˥˩/^((สัมผัส))

คำอาการนามของ มืด


สะสม

กร่อนมาจาก สั่งสม

ប្រមូល

รวบรวมให้เพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ

ᨠᩮᩢ᩠ᨷᩁᩬᨾ

รวบรวมให้เพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ

積攢

รวบรวมให้เพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ

ꪕ꫁ꪮꪙꪬꪮꪣ

รวบรวมให้เพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ

သိမ်းပႅင်း

รวบรวมให้เพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ

ဆည်းပူး

รวบรวมให้เพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ

ທ້ອນໂຮມ

รวบรวมให้เพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ

tích trữ

รวบรวมให้เพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ

store up

รวบรวมให้เพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ

สั่งสม, รวบรวมให้เพิ่มมากขึ้นเรื่อย ๆ

เขาสะสมนาฬิกาเป็นงานอดิเรก


การสะสม

คำอาการนามของ สะสม


สั่งสม

สะสม, รวบรวมให้เพิ่มมากขึ้นเรื่อย ๆ

พระโพธิสัตว์สั่งสมบารมี


การสั่งสม

การ + สั่งสม

คำอาการนามของ สั่งสม


เชื่อมั่น

เชื่อ + มั่น

การเชื่อมั่น (abstract-noun)
ความเชื่อมั่น (abstract-noun)

/t͡ɕʰɯa̯˥˩.man˥˩/^((สัมผัส))

เชื่อโดยไม่เปลี่ยนแปลง

เขาเชื่อมั่นในความยุติธรรมของศาล


การเชื่อมั่น

การ + เชื่อมั่น

กาน-เชื่อ-มั่น

/kaːn˧.t͡ɕʰɯa̯˥˩.man˥˩/^((สัมผัส))

คำอาการนามของ เชื่อมั่น


ความเชื่อมั่น

ความ + เชื่อมั่น

คฺวาม-เชื่อ-มั่น

/kʰwaːm˧.t͡ɕʰɯa̯˥˩.man˥˩/^((สัมผัส))

คำอาการนามของ เชื่อมั่น


ดูหมิ่น

แสดงกิริยาท่าทางพูด หรือเขียน เป็นเชิงดูถูกว่ามีฐานะต่ำต้อยหรือไม่ดีจริงไม่เก่งจริงเป็นต้น, หมิ่น ก็ว่า


การดูหมิ่น

การ + ดูหมิ่น

กาน-ดู-หฺมิ่น

คำอาการนามของ ดูหมิ่น


ถุย

เทียบพม่า ထွေး (ถฺเว:), พม่าเก่า ထုယ်

/tʰuj˩˩˦/^((สัมผัส))

ถุยของในปากออกมา

ถ่มน้ำลายมีเสียงดังเช่นนั้น


ถุย

เทียบพม่า ထွေး (ถฺเว:), พม่าเก่า ထုယ်

/tʰuj˩˩˦/^((สัมผัส))

ออกเสียงดังเช่นนั้นแสดงกิริยาดูถูกดูหมิ่น


การถุย

คำอาการนามของ ถุย


ถ่ม

ร่วมเชื้อสายกับลาว ຖົ່ມ (ถ็่ม), ไทลื้อ ᦏᦳᧄᧈ (ถุ่ม), ไทใหญ่ ထူမ်ႇ (ถู่ม), ไทใต้คง ᥗᥧᥛᥱ (ถู่ม)

ทำให้น้ำลายหรือสิ่งอื่น ๆ ออกจากปากลงไปโดยแรง


การถ่ม

คำอาการนามของ ถ่ม


สนิทสนม

สนิท + สนม เป็นคำสร้อย

สะ-หฺนิด-สะ-หฺนม

ชอบพอ, คุ้นเคยกันดี

สองคนนี้สนิทสนมกันมาตั้งแต่ยังเป็นเด็ก


สนิทสนม

สนิท + สนม เป็นคำสร้อย

สะ-หฺนิด-สะ-หฺนม

เขาพูดเท็จได้อย่างสนิทสนม

เขาชำระแผลให้คนเป็นโรคเรื้อนได้อย่างสนิทสนมโดยไม่รังเกียจ


การสนิทสนม

การ + สนิทสนม

กาน-สะ-หฺนิด-สะ-หฺนม

/kaːn˧.sa˨˩.nit̚˨˩.sa˨˩.nom˩˩˦/^((สัมผัส))

คำอาการนามของ สนิทสนม


ความสนิทสนม

ความ + สนิทสนม

คฺวาม-สะ-หฺนิด-สะ-หฺนม

/kʰwaːm˧.sa˨˩.nit̚˨˩.sa˨˩.nom˩˩˦/^((สัมผัส))

คำอาการนามของ สนิทสนม


อื้อฮือ

/ʔɯː˥˩.hɯː˧/^((สัมผัส))

คำที่เปล่งออกมาแสดงความแปลกใจเป็นต้น


อื้อหือ

/ʔɯː˥˩.hɯː˩˩˦/^((สัมผัส))

คำที่เปล่งออกมาแสดงความแปลกใจเป็นต้น


ขัดแย้ง

การขัดแย้ง (abstract-noun)
ความขัดแย้ง (abstract-noun)

/kʰat̚˨˩.jɛːŋ˦˥/^((สัมผัส))


การขัดแย้ง

การ + ขัดแย้ง

กาน-ขัด-แย้ง

/kaːn˧.kʰat̚˨˩.jɛːŋ˦˥/^((สัมผัส))

คำอาการนามของ ขัดแย้ง


ความขัดแย้ง

ความ + ขัดแย้ง

คฺวาม-ขัด-แย้ง

/kʰwaːm˧.kʰat̚˨˩.jɛːŋ˦˥/^((สัมผัส))

คำอาการนามของ ขัดแย้ง


ดั้งเดิม

/daŋ˥˩.dɤːm˧/^((สัมผัส))

เก่าก่อน, เก่าแก่, เดิมที


ความดั้งเดิม

ความ + ดั้งเดิม

คฺวาม-ดั้ง-เดิม

คำอาการนามของ ดั้งเดิม


คัดค้าน

/kʰat̚˦˥.kʰaːn˦˥/^((สัมผัส))

แสดงอาการไม่เห็นด้วย


การคัดค้าน

การ + คัดค้าน

กาน-คัด-ค้าน

คำอาการนามของ คัดค้าน


แถม

ร่วมเชื้อสายกับลาว ແຖມ (แถม), คำเมือง ᨳᩯ᩠ᨾ (แถม), เขิน ᨳᩯ᩠ᨾ (แถม), ไทลื้อ ᦶᦏᧄ (แถม), ไทใหญ่ ထႅမ် (แถม), ไทใต้คง ᥗᥦᥛᥴ (แถ๋ม) หรือ ᥗᥫᥛᥴ (เถ๋อ̂ม); เทียบจีนยุคกลาง 添 (tʰem), เวียดนาม thêm (เทม)

/tʰɛːm˩˩˦/^((สัมผัส))

เติมให้, เพิ่มให้, (มักใช้ในการซื้อ ขาย แลกเปลี่ยน หรือให้)


แถม

/tʰɛːm˩˩˦/^((สัมผัส))

ที่เติมให้, ที่เพิ่มให้

ของแถม


การแถม

/kaːn˧.tʰɛːm˩˩˦/^((สัมผัส))

คำอาการนามของ แถม


การเติบโต

การ + เติบโต

คำอาการนามของ เติบโต


ความเติบโต

ความ + เติบโต

คฺวาม-เติบ-โต

คำอาการนามของ เติบโต


แน่นแฟ้น

คำกริยาวิเศษณ์

แน่น + (แฟ้น, เป็นคำสร้อย)

/nɛn˥˩.fɛːn˦˥/^((สัมผัส))

รักกันแน่นแฟ้น


ความแน่นแฟ้น

ความ + แน่นแฟ้น

คฺวาม-แน็่น-แฟ้น

คำอาการนามของ แน่นแฟ้น


จัดการ

สั่งงาน, ควบคุมงาน, ดำเนินงาน

ประทุษร้ายหรือฆ่า


การจัดการ

การ + จัดการ

คำอาการนามของ จัดการ


หันเห

การหันเห (abstract-noun)
ความหันเห (abstract-noun)

/han˩˩˦.heː˩˩˦/^((สัมผัส))


การหันเห

คำอาการนามของ หันเห


ความหันเห

ความ + หันเห

คฺวาม-หัน-เห

คำอาการนามของ หันเห


เชื่อฟัง

การเชื่อฟัง (abstract-noun)
ความเชื่อฟัง (abstract-noun)

ᨩᩮᩬᩥ᩵ᩋᨼᩢ᩠ᨦ

ทำตามหรือประพฤติตามคำสั่งหรือคำสอน

gehoorzamen

ทำตามหรือประพฤติตามคำสั่งหรือคำสอน

aan

ทำตามหรือประพฤติตามคำสั่งหรือคำสอน

ထွမ်ႇဢဝ်

ทำตามหรือประพฤติตามคำสั่งหรือคำสอน

ထွမ်ႇၵႂၢမ်း

ทำตามหรือประพฤติตามคำสั่งหรือคำสอน

ထွမ်ႇဢဝ်ၵႂၢမ်း

ทำตามหรือประพฤติตามคำสั่งหรือคำสอน

harkje

ฟรีเชียตะวันตก

ทำตามหรือประพฤติตามคำสั่งหรือคำสอน

ເຊື່ອຟັງ

ทำตามหรือประพฤติตามคำสั่งหรือคำสอน

obedecer

ทำตามหรือประพฤติตามคำสั่งหรือคำสอน

obey

ทำตามหรือประพฤติตามคำสั่งหรือคำสอน

/t͡ɕʰɯa̯˥˩.faŋ˧/^((สัมผัส))

ทำตามหรือประพฤติตามคำสั่งหรือคำสอน


การเชื่อฟัง

การ + เชื่อฟัง

กาน-เชื่อ-ฟัง

/kaːn˧.t͡ɕʰɯa̯˥˩.faŋ˧/^((สัมผัส))

คำอาการนามของ เชื่อฟัง


ความเชื่อฟัง

ความ + เชื่อฟัง

คฺวาม-เชื่อ-ฟัง

/kʰwaːm˧.t͡ɕʰɯa̯˥˩.faŋ˧/^((สัมผัส))

คำอาการนามของ เชื่อฟัง


ประสก

ตัดและแผลงมาจาก อุบาสก

ชายผู้แสดงตนเป็นคนถือพระพุทธศาสนา

คำที่บรรพชิตเรียกคฤหัสถ์ผู้ชาย, คู่กับ สีกา


ขันติ

ยืมมาจากบาลี ขนฺติ

/kʰan˩˩˦.tiʔ˨˩/^((สัมผัส))

ความอดกลั้นต่อสิ่งที่ไม่พอใจ, ความอดทน


ขันตี

ยืมมาจากบาลี ขนฺติ

ความอดกลั้นต่อสิ่งที่ไม่พอใจ, ความอดทน


ฮนชู

คำวิสามานยนาม

ยืมมาจากญี่ปุ่น 本州 (ฮนชู); สะกดตามหลักเกณฑ์ของราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2535/สำนักงานราชบัณฑิตยสภา พ.ศ. 2561

Χονσού

ชื่อเกาะขนาดใหญ่ที่สุดของประเทศญี่ปุ่น

本州

ชื่อเกาะขนาดใหญ่ที่สุดของประเทศญี่ปุ่น

本州

ชื่อเกาะขนาดใหญ่ที่สุดของประเทศญี่ปุ่น

Honshū

ชื่อเกาะขนาดใหญ่ที่สุดของประเทศญี่ปุ่น

Honshu

ชื่อเกาะขนาดใหญ่ที่สุดของประเทศญี่ปุ่น

هُونْشُو

ชื่อเกาะขนาดใหญ่ที่สุดของประเทศญี่ปุ่น

Hoinsiú

ชื่อเกาะขนาดใหญ่ที่สุดของประเทศญี่ปุ่น

होन्शू

ชื่อเกาะขนาดใหญ่ที่สุดของประเทศญี่ปุ่น

ชื่อเกาะขนาดใหญ่ที่สุดของประเทศญี่ปุ่น ประกอบไปด้วย ฟุกุชิมะ, มิยะงิ, ยะมะงะตะ, อะโอะโมะริ, อะกิตะ, อิวะเตะ, กุมมะ, คะนะงะวะ, ชิบะ, ไซตะมะ, โทะชิงิ, โตเกียว, อิบะระกิ, กิฟุ, ชิซุโอะกะ, นะงะโนะ, นีงะตะ, โทะยะมะ, ฟุกุอิ, ยะมะนะชิ, อิชิกะวะ, ไอจิ, เคียวโตะ, ชิงะ, นะระ, มิเอะ, วะกะยะมะ, โอซะกะ, เฮียวโงะ, ชิมะเนะ, ทตโตะริ, ยะมะงุชิ, โอะกะยะมะ, ฮิโระชิมะ


ล่วงลับ

เขาล่วงลับไปแล้ว


คบหา

/kʰop̚˦˥.haː˩˩˦/^((สัมผัส))

ไปมาหาสู่เข้าเป็นพวกเดียวกัน, คบค้า หรือ คบค้าสมาคม ก็ว่า


ผันผาย

/pʰan˩˩˦.pʰaːj˩˩˦/^((สัมผัส))

กลับไป, เดินไป


ผายผัน

/pʰaːj˩˩˦.pʰan˩˩˦/^((สัมผัส))

กลับไป, เดินไป


จะไจ้

คำกริยาวิเศษณ์

/t͡ɕa˨˩.t͡ɕaj˥˩/^((สัมผัส))


แต่งแง่

/tɛːŋ˨˩.ŋɛː˥˩/^((สัมผัส))

แต่งแง่ทรงสะอิ้งผ้า ย่างเยื้องมาหา แม่รา


บ้าง

คำกริยาวิเศษณ์

ร่วมเชื้อสายกับจ้วง mbangj (บ้าง)

/baːŋ˥˩/^((สัมผัส))

มิได้มีทั้งหมดหรือส่วนน้อยกับส่วนไม่มาก

บางทีก็มีบ้าง ต่างก็ไม่

แสดงกริยาร่วมกันหรือในทำนองเดียวกัน

ขอเอาบ้าง

บังคับให้ปฏิบัติตาม

กินข้าวบ้าง เผื่อร่างกายจะแข็งแรงดี


บ้าง

ร่วมเชื้อสายกับจ้วง mbangj (บ้าง)

/baːŋ˥˩/^((สัมผัส))

คำสรรพนามบุรุษที่ 3 ใช้แทนผู้หรือสิ่งที่พูดถึง ในกรณีที่กล่าวแยกเฉพาะ


พ่อง

การหลอมคำ ของ พ่อ + มึง

/pʰɔŋ˥˩/^((สัมผัส))

ใช้แสดงความโกรธ ไม่พอใจ หรือไม่เห็นชอบด้วย


ตือ

ยืมมาจากแต้จิ๋ว 豬 (de1, “หมู”) ซึ่งได้รับอิทธิพลจากตัวละครชื่อ "ตือโป๊ยก่าย" (豬八戒) ในวรรณกรรม ไซอิ๋ว

/tɯː˧/^((สัมผัส))


โจ๊กเกอร์

ยืมมาจากอังกฤษ joker (โจเคอรฺ)

/t͡ɕoːk̚˦˥.kɤː˥˩/^((สัมผัส))

ไพ่ตัวพิเศษจะใช้แทนตัวไหนก็ได้ตามที่ต้องการ


ความเหม่ง

ความ + เหม่ง

คฺวาม-เหฺม็่ง

คำอาการนามของ เหม่ง


การถุน

คำอาการนามของ ถุน


การเก็ง

คำอาการนามของ เก็ง


การเจียว

คำอาการนามของ เจียว


การเงี่ยน

การ + เงี่ยน

คำอาการนามของ เงี่ยน


ความเงี่ยน

ความ + เงี่ยน

คฺวาม-เงี่ยน

คำอาการนามของ เงี่ยน


ความซวย

คำอาการนามของ ซวย


การเซ้ง

คำอาการนามของ เซ้ง


การตุ๋น

คำอาการนามของ ตุ๋น


การถัว

คำอาการนามของ ถัว


การท้อ

/kaːn˧.tʰɔː˦˥/^((สัมผัส))

คำอาการนามของ ท้อ


ความท้อ

/kʰwaːm˧.tʰɔː˦˥/^((สัมผัส))

คำอาการนามของ ท้อ


การโบ้ย

คำอาการนามของ โบ้ย


ความห่วย

คำอาการนามของ ห่วย


การฮั้ว

คำอาการนามของ ฮั้ว


ความเฮง

การแบ่งพยางค์
{เสียงสระสั้น}

คำอาการนามของ เฮง


เข

/kʰeː˩˩˦/^((สัมผัส))


มุ่งมาด

การมุ่งมาด (abstract-noun)
ความมุ่งมาด (abstract-noun)

/muŋ˥˩.maːt̚˥˩/^((สัมผัส))


หยอกเอิน

/jɔːk̚˨˩.ʔɤːn˧/^((สัมผัส))

หยอกในทำนองเกี้ยวพาราสี


เหมาะเจาะ

เหมาะ + เจาะ

/mɔʔ˨˩.t͡ɕɔʔ˨˩/^((สัมผัส))


เฉก

/t͡ɕʰeːk̚˨˩/^((สัมผัส))

เหมือน, เช่น


ห้ำหั่น

เข้าฟาดฟันจนแหลก


ปลาบปลื้ม

ปลาบ + ปลื้ม

การปลาบปลื้ม (abstract-noun)
ความปลาบปลื้ม (abstract-noun)

ปฺลาม-ปฺลื้ม


หยิบยก

ยกขึ้นมาอ้าง

หยิบยกเรื่องอดีตขึ้นมาพูด


ย่ำยี

บีบคั้น, ข่มเหง

ย่ำยีจิตใจ

ยกกองทัพไปย่ำยีประเทศอื่น

ย่ำยีศาสนา


เท้าคู้

/tʰaːw˦˥.kʰuː˦˥/^((สัมผัส))

เรียกขาโต๊ะหรือขาตู้ที่ตอนปลายคู้หรืองอเข้า


ลุล่วง

การลุล่วง (abstract-noun)
ความลุล่วง (abstract-noun)


ครุ่นคิด

คิดอยู่ร่ำไป


สันทัด

การสันทัด (abstract-noun)
ความสันทัด (abstract-noun)

ถนัด, จัดเจน

เรื่องนี้เขาไม่สันทัด

เขาสันทัดในด้านคำนวณ


สันทัด

ปานกลาง, ไม่ใหญ่ไม่เล็ก, ไม่สูงไม่ต่ำ, (ใช้แก่รูปร่าง)

รูปร่างสันทัด


เอื้อนเอ่ย

เอื้อน + เอ่ย

/ʔɯa̯n˥˩.ʔɤːj˨˩/^((สัมผัส))


เปรียบเปรย

เปรียบ + เปรย

อาการที่พูดแบบกระทบกระเทียบ ไม่เจาะจง


ยียวน

การยียวน (abstract-noun)
ความยียวน (abstract-noun)

ก่อกวนให้โมโห

เคล้าคลึงให้กำเริบรัก


การหลงผิด

การ + หลงผิด

กาน-หฺลง-ผิด

คำอาการนามของ หลงผิด


ความหลงผิด

ความ + หลงผิด

คฺวาม-หฺลง-ผิด

คำอาการนามของ หลงผิด


ตอร์ปิโด

ยืมมาจากอังกฤษ torpedo

อาวุธประเภทลูกระเบิดที่ยิงให้พุ่งไปใต้น้ำเพื่อทำลายที่หมายในการศึก

อวัยวะเพศชาย


การสิ้น

คำอาการนามของ สิ้น


การเสียชีวิต

การ + เสียชีวิต

กาน-เสีย-ชี-วิด

/kaːn˧.sia̯˩˩˦.t͡ɕʰiː˧.wit̚˦˥/^((สัมผัส))

คำอาการนามของ เสียชีวิต


การเสร็จ

คำอาการนามของ เสร็จ


การสิ้นชีวิต

การ + สิ้นชีวิต

กาน-สิ้น-ชี-วิด

คำอาการนามของ สิ้นชีวิต


การถึงแก่กรรม

การ + ถึงแก่กรรม

กาน-ถึง-แก่-กำ

/kaːn˧.tʰɯŋ˩˩˦.kɛː˨˩.kam˧/^((สัมผัส))

คำอาการนามของ ถึงแก่กรรม


ความเสีย

คำอาการนามของ เสีย


การซี้

คำอาการนามของ ซี้


การจอด

/kaːn˧.t͡ɕɔːt̚˨˩/^((สัมผัส))

คำอาการนามของ จอด


การล่วงลับ

การ + ล่วงลับ

กาน-ล่วง-ลับ

คำอาการนามของ ล่วงลับ


การสิ้นชีพ

การ + สิ้นชีพ

กาน-สิ้น-ชีบ

คำอาการนามของ สิ้นชีพ


การสวรรคต

การ + สวรรคต

กาน-สะ-หฺวัน-คด

คำอาการนามของ สวรรคต


การมลาย

คำอาการนามของ มลาย


การล้มหายตายจาก

การ + ล้มหายตายจาก

กาน-ล้ม-หาย-ตาย-จาก

/kaːn˧.lom˦˥.haːj˩˩˦.taːj˧.t͡ɕaːk̚˨˩/^((สัมผัส))

คำอาการนามของ ล้มหายตายจาก


สิ้นบุญ

เขาเป็นลูกกำพร้า พ่อแม่สิ้นบุญไปหลายปีแล้ว


การสูญเสีย

การ + สูญเสีย

กาน-สูน-เสีย

คำอาการนามของ สูญเสีย


ความสูญเสีย

ความ + สูญเสีย

คฺวาม-สูน-เสีย

คำอาการนามของ สูญเสีย


การฆ่าแกง

การ + ฆ่าแกง

/kaːn˧.kʰaː˥˩.kɛːŋ˧/^((สัมผัส))

คำอาการนามของ ฆ่าแกง


การฆ่ายกครัว

การ + ฆ่ายกครัว

กาน-ค่า-ยก-คฺรัว

/kaːn˧.kʰaː˥˩.jok̚˦˥.kʰrua̯˧/^((สัมผัส))

คำอาการนามของ ฆ่ายกครัว


การฆ่าล้างโคตร

การ + ฆ่าล้างโคตร

กาน-ค่า–ล้าง–โคด

/kaːn˧.kʰaː˥˩.laːŋ˦˥.kʰoːt̚˥˩/^((สัมผัส))

คำอาการนามของ ฆ่าล้างโคตร


การเด็ดหัว

การ + เด็ดหัว

กาน-เด็ด-หัว

คำอาการนามของ เด็ดหัว


ม้วย

ร่วมเชื้อสายกับลาว ມ້ວຍ (ม้วย)

ตาย, สิ้นสุด, วายวอด, มักใช้เข้าคู่กับคำ มอด เป็น ม้วยมอด หรือ มอดม้วย


การม้วย

คำอาการนามของ ม้วย


การฆ่าฟัน

การ + ฆ่าฟัน

คำอาการนามของ ฆ่าฟัน


การฆ่าตัดตอน

การ + ฆ่าตัดตอน

กาน-ค่า-ตัด-ตอน

คำอาการนามของ ฆ่าตัดตอน


หมดลม

ขาดใจ, ตาย, สิ้นใจ สิ้นลม หรือ หมดอายุ ก็ว่า


สิ้นใจ

ขาดใจ, ตาย, สิ้นลม หมดลม หรือ หมดอายุ ก็ว่า

เขาพึ่งสิ้นใจเมื่อเที่ยงนี้เอง


การสิ้นใจ

การ + สิ้นใจ

คำอาการนามของ สิ้นใจ


สิ้นชื่อ

/sin˥˩.t͡ɕʰɯː˥˩/^((สัมผัส))

หมดชื่อเสียง

เขาชกแพ้หลายครั้งติด ๆ กัน เลยสิ้นชื่อ

เขาถูกแทงทะลุหัวใจ เลยสิ้นชื่อ


การสิ้นชื่อ

การ + สิ้นชื่อ

กาน-สิ้น-ชื่อ

/kaːn˧.sin˥˩.t͡ɕʰɯː˥˩/^((สัมผัส))

คำอาการนามของ สิ้นชื่อ


สิ้นอายุขัย

สิ้น + อายุขัย

ซิ่น-อา-ยุ-ไข

ตาย (มักใช้แก่ผู้สูงอายุ)


สิ้นลมปราณ

สิ้น + ลมปราณ

ซิ่น-ลม-ปฺราน

เขาสิ้นลมปราณไปตั้งแต่เมื่อคืนนี้


โซนิกบูม

ยืมมาจากอังกฤษ sonic boom

โซ-หฺนิก-บูม

เสียงดังสนั่นหวั่นไหวเนื่องจากคลื่นกระแทกในอากาศ โดยเฉพาะที่เกิดจากอากาศยานที่บินเร็วกว่าอัตราเร็วของเสียง


ห้องหับ

[hɔ̃ŋ˥˩.häp̚˩]

บ้านที่อยู่อาศัย ในคำว่า บ้านช่องห้องหับ


หนุ่มแน่น

หนุ่ม + แน่น

หฺนุ่ม-แน็่น

หนุ่มเต็มที่


สาวแส้

/saːw˩˩˦.sɛː˥˩/^((สัมผัส))


เร่าร้อน

การเร่าร้อน (abstract-noun)
ความเร่าร้อน (abstract-noun)

กลัดกลุ้มด้วยกระวนกระวายใจ

มีความต้องการทางเพศ


รัดรึง

/rat̚˦˥.rɯŋ˧/^((สัมผัส))


รกเรื้อ

/rok̚˦˥.rɯa̯˦˥/^((สัมผัส))


เยื้องย่าง

เยื้อง + ย่าง

/jɯa̯ŋ˦˥/^((สัมผัส))

/jaːŋ˥˩/^((สัมผัส))

เดินอย่างมีท่วงท่า


โอนอ่อน

การโอนอ่อน (abstract-noun)
ความโอนอ่อน (abstract-noun)

/ʔoːn˧.ʔɔːn˨˩/^((สัมผัส))

ยอมตาม, คล้อยตาม


เงียบเชียบ

เงียบ + เชียบ

/ŋia̯p̚˥˩.t͡ɕʰia̯p̚˥˩/^((สัมผัส))


ช่วงชิง

/t͡ɕʰua̯ŋ˥˩.t͡ɕʰiŋ˧/^((สัมผัส))


ชิงชัง

การชิงชัง (abstract-noun)
ความชิงชัง (abstract-noun)

/t͡ɕʰiŋ˧.t͡ɕʰaŋ˧/^((สัมผัส))

เกลียดชัง, เกลียดมาก


การหับ

คำอาการนามของ หับ


ความหนุ่มแน่น

ความ + หนุ่มแน่น

คฺวาม-หฺนุ่ม-แน็่น

คำอาการนามของ หนุ่มแน่น


การชน

คำอาการนามของ ชน


การคน

คำอาการนามของ คน


การรับรู้

การ + รับรู้

คำอาการนามของ รับรู้


ความรับรู้

ความ + รับรู้

คฺวาม-รับ-รู้

คำอาการนามของ รับรู้


การปรากฏ

คำอาการนามของ ปรากฏ


ฤณ

ยืมมาจากสันสกฤต ऋण (ฤณ, “หนี้”); เทียบบาลี อิณ (“หนี้”)

หนี้, หนี้สิน


ขัดเกลา

ทำให้เกลี้ยงเกลา

ทำให้เรียบร้อย


เผลอไผล

การเผลอไผล (abstract-noun)
ความเผลอไผล (abstract-noun)

/pʰlɤː˩˩˦.pʰlaj˩˩˦/^((สัมผัส))

หลง ๆ ลืม ๆ, เลินเล่อ


ล้ำลึก

ลึกมากจนยากที่จะหยั่งถึง


ซุกซน

ซนนอกลู่นอกทาง


รุ่ยร่าย

เก็บไม่เป็นระเบียบเรียบร้อย


โหยไห้

ร้องไห้ด้วยความอาลัย


พิราบ

เทียบเขมร ព្រាប (พฺราบ)

/pʰi˦˥.raːp̚˥˩/^((สัมผัส))

(นก~) ชื่อนกในวงศ์ Columbidae ซึ่งเป็นวงศ์เดียวกับนกเขา รูปร่างคล้ายกันแต่ขนาดใหญ่กว่า ส่วนใหญ่ลำตัวสีเทาอมฟ้า หากินบนพื้นดิน กินเมล็ดพืช ที่พบทั่วไป คือ ชนิด Columba livia


ราชบัณฑิต

ราช + บัณฑิต

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

ราด-ชะ-บัน-ดิด

/raːt̚˥˩.t͡ɕʰa˦˥.ban˧.dit̚˨˩/^((สัมผัส))

นักปราชญ์หลวงมีความรู้ทางภาษาบาลี

สมาชิกองค์การวิทยาการของรัฐที่เรียกว่า ราชบัณฑิตยสภา/ราชบัณฑิตยสถาน


เพื่อนตาย

เพื่อน + ตาย; เทียบจีน死黨／死党

เพื่อนร่วมสุขร่วมทุกข์หรือยอมตายแทนกันได้


บรรจุขึ้น

แปลตรงตัวจากอังกฤษ upload; เทียบเท่า บรรจุ + ขึ้น


การบรรจุขึ้น

การ + บรรจุขึ้น

กาน-บัน-จุ-คึ่น

คำอาการนามของ บรรจุขึ้น


บรรจุลง

แปลตรงตัวจากอังกฤษ download; เทียบเท่า บรรจุ + ลง


การบรรจุลง

การ + บรรจุลง

กาน-บัน-จุ-ลง

คำอาการนามของ บรรจุลง


โทรศึกษา

โทร + ศึกษา; เป็นศัพท์บัญญัติสำนักงานราชบัณฑิตยสภาของ tele-education

[tʰoː˧.rä˥.sɯk̚˩.säː˩˥]

การศึกษาทางไกลผ่านอุปกรณ์โทรคมนาคม


กราดภาพ

กราด + ภาพ; เป็นศัพท์บัญญัติสำนักงานราชบัณฑิตยสภาของ scan

/kraːt̚˨˩.pʰaːp̚˥˩/^((สัมผัส))


การกราดภาพ

การ + กราดภาพ

กาน-กฺราด-พาบ

คำอาการนามของ กราดภาพ


ส่วนชุดคำสั่ง

ส่วน + ชุดคำสั่ง

ส่วน-ชุด-คำ-สั่ง

/sua̯n˨˩.t͡ɕʰut̚˦˥.kʰam˧.saŋ˨˩/^((สัมผัส))


ส่วนเครื่อง

ส่วน + เครื่อง

ส่วน-เคฺรื่อง

/sua̯n˨˩.kʰrɯa̯ŋ˥˩/^((สัมผัส))


ส่วนอุปกรณ์

ส่วน + อุปกรณ์

ส่วน-อุ-ปะ-กอน

ส่วน-อุบ-ปะ-กอน


ดรรชนีบน

ดรรชนี + บน; เป็นศัพท์บัญญัติสำนักงานราชบัณฑิตยสภาของ superscript

ดัด-ชะ-นี-บน

ข้อความตัวยก

การเรียงพิมพ์


ดรรชนีล่าง

ดรรชนี + ล่าง; เป็นศัพท์บัญญัติสำนักงานราชบัณฑิตยสภาของ subscript

ดัด-ชะ-นี-ล่าง

/dat̚˨˩.t͡ɕʰa˦˥.niː˧.laːŋ˥˩/^((สัมผัส))

ข้อความตัวห้อย

การเรียงพิมพ์


แขวง

ยืมมาจากเขมรเก่า *ខ្វេង៑ (*ขฺเวงฺ); ร่วมเชื้อสายกับลาว ແຂວງ (แขวง), เขมร ខ្វែង (ขฺแวง); เกี่ยวข้องกับคำว่า กำแพง

/kʰwɛːŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

เขต, แดน, ส่วน, ฝ่าย

อาณาบริเวณที่กำหนดไว้เพื่อสะดวกในการปฏิบัติราชการอย่างใดอย่างหนึ่ง


ปทานุกรม

บท + อนุกรม; เปลี่ยน บท เป็น ปท เพื่อสมาส

ปะ-ทา-นุ-กฺรม

หนังสือสำหรับค้นคว้าความหมายของคำที่เรียงตามลำดับบท


ตรัษ

รูปเลิกใช้ของ ตรัส


ฃ้าพเจ้า

/kʰaː˥˩.pʰa˦˥.t͡ɕaːw˥˩/^((สัมผัส))

รูปเลิกใช้ของ ข้าพเจ้า


การแล

คำอาการนามของ แล


กระษัตร

รูปเลิกใช้ของ กษัตริย์


จัต

/t͡ɕat̚˨˩/^((สัมผัส))

สกุลเงินของพม่า


จัต

/t͡ɕat̚˨˩/^((สัมผัส))


ทัง

ตัดมาจากอังกฤษ tung oil ("น้ำมันจากต้นมะเยา" ซึ่งภาษาอังกฤษเรียก tungtree)

/tʰaŋ˧/^((สัมผัส))

ชื่อน้ำมันที่ได้จากเมล็ดของต้นมะเยา (Vernicia fordii) ในวงศ์ Euphorbiaceae


ทัง

/tʰaŋ˧/^((สัมผัส))

รูปเลิกใช้ของ ทั้ง


ทัง

คำกริยาวิเศษณ์

/tʰaŋ˧/^((สัมผัส))

รูปเลิกใช้ของ ทั้ง


เหน

การแบ่งพยางค์
{เสียงสระสั้น}

การแบ่งพยางค์
{เสียงสระสั้น}

/heːn˩˩˦/^((สัมผัส))

รูปเลิกใช้ของ เห็น


เกบ

การแบ่งพยางค์
{เสียงสระสั้น}

การแบ่งพยางค์
{เสียงสระสั้น}

/keːp̚˨˩/^((สัมผัส))

รูปเลิกใช้ของ เก็บ


ทอต

/tʰɔːt̚˥˩/^((สัมผัส))

รูปเลิกใช้ของ ทอด


กาษ

/kaːt̚˨˩/^((สัมผัส))

รูปเลิกใช้ของ กาด (“ชื่อผัก”)


ฃอง

/kʰɔːŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

รูปเลิกใช้ของ ของ (“สิ่งของ”)


ฃอง

/kʰɔːŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

รูปเลิกใช้ของ ของ (“แห่ง”)


เฃละ

/kʰeː˩˩˦.laʔ˦˥/^((สัมผัส))

รูปเลิกใช้ของ เขฬะ


เทีต

/tʰɤːt̚˥˩/^((สัมผัส))

/tʰɤːt̚˨˩/^((สัมผัส))

รูปเลิกใช้ของ เถิด


สระเสรีญ

/sa˨˩.sɤːn˩˩˦/^((สัมผัส))


จีม

/t͡ɕiːm˧/^((สัมผัส))

เอาลิ่มเสียบแทรกลงไปเพื่อให้แน่นเป็นต้น


จีม

/t͡ɕiːm˧/^((สัมผัส))

รูปเลิกใช้ของ จิ้ม


ปัญา

รูปเลิกใช้ของ ปัญญา


ฃุ่ด

/kʰut̚˨˩/^((สัมผัส))

รูปเลิกใช้ของ ขุด


อุษาหะ

/ʔu˨˩.saː˩˩˦.haʔ˨˩/^((สัมผัส))


อุษาหะ

/ʔu˨˩.saː˩˩˦.haʔ˨˩/^((สัมผัส))


รษ

รูปเลิกใช้ของ รด


ผู่

/pʰuː˨˩/^((สัมผัส))


อัชฌาศัย

[ʔät̚˩.t͡ɕʰäː˧.säj˩˥]


อัฌญาไศร

อัด-ชะ-ยา-ไส

/ʔat̚˨˩.t͡ɕʰa˦˥.jaː˧.saj˩˩˦/^((สัมผัส))

รูปเลิกใช้ของ อัชฌาสัย


ช้วย

/t͡ɕʰua̯j˦˥/^((สัมผัส))

/t͡ɕʰua̯j˥˩/^((สัมผัส))

รูปเลิกใช้ของ ช่วย


สมเดจ์

การแบ่งพยางค์
{เสียงสระสั้น}

รูปเลิกใช้ของ สมเด็จ


เสด็จ์

รูปเลิกใช้ของ เสด็จ


อุธร

[ʔu˩.tʰɔ̃ːn˧ ~ ʔu˧.tʰɔ̃ːn˧]


หนั้งสือ

/naŋ˥˩.sɯː˩˩˦/^((สัมผัส))

รูปเลิกใช้ของ หนังสือ


เมตา

[meːt̚˥˩.täː˧]


ฉวา

คำวิสามานยนาม

/t͡ɕʰa˨˩.waː˧/^((สัมผัส))

รูปเลิกใช้ของ ชวา


ศุกโฃไทย

คำวิสามานยนาม

รูปเลิกใช้ของ สุโขทัย


ฆ่าศึก

/kʰaː˥˩.sɯk̚˨˩/^((สัมผัส))

รูปเลิกใช้ของ ข้าศึก


ไหญ่

รูปเลิกใช้ของ ใหญ่


ฆ้าศึก

/kʰaː˦˥.sɯk̚˨˩/^((สัมผัส))

/kʰaː˥˩.sɯk̚˨˩/^((สัมผัส))

รูปเลิกใช้ของ ข้าศึก


ฉเลย

/t͡ɕʰa˨˩.lɤːj˧/^((สัมผัส))

รูปเลิกใช้ของ เชลย


ม่อบ

/mɔːp̚˥˩/^((สัมผัส))

รูปเลิกใช้ของ มอบ


ศรีศระ

/siː˩˩˦.saʔ˨˩/^((สัมผัส))

รูปเลิกใช้ของ ศีรษะ


ฃาด

/kʰaːt̚˨˩/^((สัมผัส))

รูปเลิกใช้ของ ขาด


สงไส

/soŋ˩˩˦.saj˩˩˦/^((สัมผัส))

รูปเลิกใช้ของ สงสัย


อาวุทธ

/ʔaː˧.wut̚˦˥/^((สัมผัส))

รูปเลิกใช้ของ อาวุธ


สาตราอาวุทธ

[säːt̚˨˩.träː˧.ʔäː˧.wut̚˥]


ส้อน

/sɔːn˥˩/^((สัมผัส))


มิศ

รูปเลิกใช้ของ มิตร


ผูกพรร

รูปเลิกใช้ของ ผูกพัน


ทิดา

รูปเลิกใช้ของ ธิดา


กรรุนา

รูปเลิกใช้ของ กรุณา


กระสัตร

รูปเลิกใช้ของ กษัตริย์


ชิพหาย

/t͡ɕʰip̚˦˥.haːj˩˩˦/^((สัมผัส))

รูปเลิกใช้ของ ฉิบหาย


ทราพ

/saːp̚˥˩/^((สัมผัส))

รูปเลิกใช้ของ ทราบ


เงีน

/ŋɤːn˧/^((สัมผัส))

/ŋɤn˧/^((สัมผัส))

รูปเลิกใช้ของ เงิน


ทิษ

/tʰit̚˦˥/^((สัมผัส))

รูปเลิกใช้ของ ทิศ


ฃ่าว

/kʰaːw˨˩/^((สัมผัส))

รูปเลิกใช้ของ ข่าว


ทุลี

รูปเลิกใช้ของ ธุลี


กระบท

รูปเลิกใช้ของ กบฏ


โทมนัศ

รูปเลิกใช้ของ โทมนัส


ปฤกษา

/prɯk̚˨˩.saː˩˩˦/^((สัมผัส))

รูปเลิกใช้ของ ปรึกษา


เถีด

/tʰɤːt̚˨˩/^((สัมผัส))

รูปเลิกใช้ของ เถิด


อาทิศ

/ʔaː˧.tʰit̚˦˥/^((สัมผัส))

รูปเลิกใช้ของ อาทิตย์


ฃ้าง

/kʰaːŋ˥˩/^((สัมผัส))

รูปเลิกใช้ของ ข้าง


ฃ้าง

/kʰaːŋ˥˩/^((สัมผัส))

รูปเลิกใช้ของ ข้าง


ประสาตร

รูปเลิกใช้ของ ปราสาท


ตระวัน

รูปเลิกใช้ของ ตะวัน


อาใภย

อภัย (ไม่มีภัย)


อาใภย

อภัย (ยกโทษ)


ภอร

/pʰɔːn˧/^((สัมผัส))

รูปเลิกใช้ของ พร


ภัก

/pʰak̚˦˥/^((สัมผัส))

รูปเลิกใช้ของ พัก


บ่าน

บ้าน, หมู่บ้าน


ยาติ

/jaːt̚˥˩/^((สัมผัส))

รูปเลิกใช้ของ ญาติ


พรรญา

รูปเลิกใช้ของ ภรรยา


ทะหาน

/tʰa˦˥.haːn˩˩˦/^((สัมผัส))

รูปเลิกใช้ของ ทหาร


วาษหนา

/waːt̚˥˩.sa˨˩.naː˩˩˦/^((สัมผัส))

รูปเลิกใช้ของ วาสนา


เชีญ

/t͡ɕʰɤːn˧/^((สัมผัส))

รูปเลิกใช้ของ เชิญ


เฃย

/kʰɤːj˩˩˦/^((สัมผัส))

รูปเลิกใช้ของ เขย


มีต

/miːt̚˥˩/^((สัมผัส))

รูปเลิกใช้ของ มีด


เหล้ม

รูปเลิกใช้ของ เล่ม


บ่วน

รูปเลิกใช้ของ บ้วน


สัญา

รูปเลิกใช้ของ สัญญา


สัญา

รูปเลิกใช้ของ สัญญา


ษำคัน

รูปเลิกใช้ของ สำคัญ


ภาน

รูปเลิกใช้ของ พาน


ถ้ม

รูปเลิกใช้ของ ถ่ม


ชิบหาย

/t͡ɕʰip̚˦˥.haːj˩˩˦/^((สัมผัส))

รูปที่สะกดผิดของ ฉิบหาย


แส้ง

/sɛːŋ˥˩/^((สัมผัส))

รูปเลิกใช้ของ แสร้ง


กระตัญู

รูปเลิกใช้ของ กตัญญู


ณมัศการ

นะ-มัด-สะ-กาน

รูปเลิกใช้ของ นมัสการ


จรีง

/t͡ɕiːŋ˧/^((สัมผัส))

/t͡ɕiŋ˧/^((สัมผัส))

รูปเลิกใช้ของ จริง


ณคอร

/na˦˥.kʰɔːn˧/^((สัมผัส))

รูปเลิกใช้ของ นคร


เรว

การแบ่งพยางค์
{เสียงสระสั้น}

การแบ่งพยางค์
{เสียงสระสั้น}

รูปเลิกใช้ของ เร็ว


เรว

คำกริยาวิเศษณ์

การแบ่งพยางค์
{เสียงสระสั้น}

การแบ่งพยางค์
{เสียงสระสั้น}

รูปเลิกใช้ของ เร็ว


ณคร

/na˦˥.kʰɔːn˧/^((สัมผัส))

รูปเลิกใช้ของ นคร


ฃ้าศึก

/kʰaː˥˩.sɯk̚˨˩/^((สัมผัส))

รูปเลิกใช้ของ ข้าศึก


พยัคฆ์

ยืมมาจากบาลี พฺยคฺฆ หรือ วฺยคฺฆ, จากสันสกฤต व्याघ्र (วฺยาฆฺร, “เสือ”)

พยัคฆ
วยัคฆ์


สีห์

ยืมมาจากบาลี สีห (“สิงโต”)

ราชสีห์, สิงโตที่เป็นจ่าฝูง


สีหะ

ยืมมาจากบาลี สีห (“สิงโต”)

[siː˩˥.häʔ˩]

ราชสีห์, สิงโตที่เป็นจ่าฝูง


วทัญญู

ยืมมาจากบาลี วทญฺญู (“ผู้รู้ถ้อยคำอันยาจกกล่าว”)


สัณห์

ยืมมาจากบาลี สณฺห (“อ่อนหวาน”); เทียบสันสกฤต श्लक्ष्ण (ศฺลกฺษฺณ, “อ่อนหวาน”)

สุภาพ, นุ่มนวล


สีห

ยืมมาจากบาลี สีห (“สิงโต”)

[เสียงสมาส]
สี-หะ-

ราชสีห์, สิงโตที่เป็นจ่าฝูง


สรวป

แผลงมาจาก สรุป


อิส

/ʔit̚˨˩/^((สัมผัส))


สิคาล

ยืมมาจากบาลี สิคาล


ความยาว

คำอาการนามของ ยาว


การซ่อน

คำอาการนามของ ซ่อน


การผิน

คำอาการนามของ ผิน


การเสนอ

กาน-สะ-เหฺนอ

/kaːn˧.sa˨˩.nɤː˩˩˦/^((สัมผัส))

คำอาการนามของ เสนอ


การเปล่ง

คำอาการนามของ เปล่ง


ความเปล่ง

ความ + เปล่ง

คฺวาม-เปฺล็่ง

คำอาการนามของ เปล่ง


การออกเสียง

การ + ออกเสียง

กาน-ออก-เสียง

/kaːn˧.ʔɔːk̚˨˩.sia̯ŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

คำอาการนามของ ออกเสียง


การปลูก

คำอาการนามของ ปลูก


การปริ

คำอาการนามของ ปริ


การเสียตัว

การ + เสียตัว

กาน-เสีย-ตัว

คำอาการนามของ เสียตัว


การเข้าเงียบ

การ + เข้าเงียบ

กาน-เค่า-เงียบ

คำอาการนามของ เข้าเงียบ


การชาย

คำอาการนามของ ชาย


การพัด

คำอาการนามของ พัด


การกระพือ

การ + กระพือ

กาน-กฺระ-พือ

คำอาการนามของ กระพือ


การโบก

คำอาการนามของ โบก


การทา

คำอาการนามของ ทา


มือใหม่

ยังไม่มีความชำนาญ


มือใหม่

คนที่ยังไม่มีความชำนาญ


ความใกล้

คำอาการนามของ ใกล้


การใฝ่

คำอาการนามของ ใฝ่


ความใส

คำอาการนามของ ใส


การใบ้

คำอาการนามของ ใบ้


การหลงใหล

การ + หลงใหล

กาน-หฺลง-ไหฺล

คำอาการนามของ หลงใหล


ความหลงใหล

ความ + หลงใหล

คฺวาม-หฺลง-ไหฺล

คำอาการนามของ หลงใหล


การใหลหลง

การ + ใหลหลง

กาน-ไหฺล-หฺลง

คำอาการนามของ ใหลหลง


ความใหลหลง

ความ + ใหลหลง

คฺวาม-ไหฺล-หฺลง

คำอาการนามของ ใหลหลง


พันฦก

รูปเลิกใช้ของ พันลึก


พรรฦก

รูปเลิกใช้ของ พันลึก


รำฦก

รูปเลิกใช้ของ รำลึก


ฦกซึ้ง

/lɯk̚˦˥.sɯŋ˦˥/^((สัมผัส))

รูปเลิกใช้ของ ลึกซึ้ง


เล่าฦๅ

รูปเลิกใช้ของ เล่าลือ


คฤกค้ฤๅน

คฺรึก-คฺรื้น

/kʰrɯk̚˦˥.kʰrɯːn˦˥/^((สัมผัส))

รูปเลิกใช้ของ ครึกครื้น


ค้ฤๅนคฤก

คฺรื้น-คฺรึก

/kʰrɯːn˦˥.kʰrɯk̚˦˥/^((สัมผัส))

รูปเลิกใช้ของ ครื้นครึก


ระฦก

/ra˦˥.lɯk̚˦˥/^((สัมผัส))

รูปเลิกใช้ของ ระลึก


วยง

รูปเลิกใช้ของ เวียง


รยก

รูปเลิกใช้ของ เรียก


สยด

รูปเลิกใช้ของ เสียด


สยด

ใจหายวาบขึ้นทันที เพราะความหวาดกลัวต่อสิ่งที่ได้เห็น


ตวว

รูปเลิกใช้ของ ตัว


หวว

/hua̯˩˩˦/^((สัมผัส))

รูปเลิกใช้ของ หัว


กฤช

แผลงมาจาก กริช


หลกก

รูปเลิกใช้ของ หลัก


เอกศก

/ʔeːk̚˨˩.ka˨˩.sok̚˨˩/^((สัมผัส))

เรียกปีจุลศักราชที่ลงท้ายด้วยเลข 1

ปีมะแมเอกศก จุลศักราช 1341


โทศก

เรียกปีจุลศักราชที่ลงท้ายด้วยเลข 2

ปีวอกโทศก จุลศักราช 1342


ตรีศก

เรียกปีจุลศักราชที่ลงท้ายด้วยเลข 3

ปีระกาตรีศก จุลศักราช 1343


จัตวาศก

จัด-ตะ-วา-สก

เรียกปีจุลศักราชที่ลงท้ายด้วยเลข 4

ปีจอจัตวาศก จุลศักราช 1344


เบญจศก

การแบ่งพยางค์
{เสียงสระสั้น}

การแบ่งพยางค์
{เสียงสระสั้น}

เรียกปีจุลศักราชที่ลงท้ายด้วยเลข 5

ปีกุนเบญจศก จุลศักราช 1345


ฉศก

/t͡ɕʰɔː˩˩˦.sok̚˨˩/^((สัมผัส))

เรียกปีจุลศักราชที่ลงท้ายด้วยเลข 6

ปีชวดฉศก จุลศักราช 1346


สัปตศก

เรียกปีจุลศักราชที่ลงท้ายด้วยเลข 7

ปีฉลูสัปตศก จุลศักราช 1347


อัฐศก

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

/ʔat̚˨˩.tʰa˨˩.sok̚˨˩/^((สัมผัส))

เรียกปีจุลศักราชที่ลงท้ายด้วยเลข 8

ปีขาลอัฐศก จุลศักราช 1348


นพศก

เรียกปีจุลศักราชที่ลงท้ายด้วยเลข 9

ปีเถาะนพศก จุลศักราช 1349


สัมฤทธิศก

สัมฤทธิ + ศก

สำ-ริด-ทิ-สก

เรียกปีจุลศักราชที่ลงท้ายด้วยเลข 0

ปีมะโรงสัมฤทธิศก จุลศักราช 1350

ปีสำเร็จ (ครบรอบ คือ ปีที่ 10 ของรอบ 10 ปีของจุลศักราช) ซึ่งตั้งต้นด้วยเอกศก โทศก เป็นลำดับไปจนนพศก แล้วสัมฤทธิศก เป็นครบรอบแล้วตั้งต้นใหม่


รัตนโกสินทรศก

คำวิสามานยนาม

รัตนโกสินทร์ + ศก

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

รัด-ตะ-นะ-โก-สิน-สก

/rat̚˦˥.ta˨˩.na˦˥.koː˧.sin˩˩˦.sok̚˨˩/^((สัมผัส))

ปีนี้นับตั้งแต่แต่งตั้งกรุงรัตนโกสินทร์ เริ่มตั้งภายหลังพุทธศักราช 2324 ปี (พุทธศักราชลบด้วย 2324 เท่ากับรัตนโกสินทรศก)


กลียุคศักราช

คำวิสามานยนาม

กลียุค + ศักราช

กะ-ลี-ยุก-สัก-กะ-หฺราด

กะ-ลี-ยุก-คะ-สัก-กะ-หฺราด

/ka˨˩.liː˧.juk̚˦˥.sak̚˨˩.ka˨˩.raːt̚˨˩/^((สัมผัส))

/ka˨˩.liː˧.juk̚˦˥.kʰa˦˥.sak̚˨˩.ka˨˩.raːt̚˨˩/^((สัมผัส))

ศักราชที่เริ่มตั้งก่อนพุทธศักราช 2558 ปี (กลียุคศักราช ลบด้วย 2558 เท่ากับพุทธศักราช)


ปาณี

ยืมมาจากสันสกฤต पाणि (ปาณิ) หรือบาลี ปาณิ


ปาณี

ยืมมาจากบาลี ปาณี; เทียบสันสกฤต प्राणिन् (ปฺราณินฺ)


ปาณี

มีลมหายใจอยู่, ยังเป็นอยู่


รัจฉา

ยืมมาจากบาลี รจฺฉา; เทียบสันสกฤต रथ्या (รถฺยา)

/rat̚˦˥.t͡ɕʰaː˩˩˦/^((สัมผัส))


รุกข์

ยืมมาจากบาลี รุกฺข, จากสันสกฤต वृक्ष (วฺฤกฺษ)


การดึง

คำอาการนามของ ดึง


การทอด

/kaːn˧.tʰɔːt̚˥˩/^((สัมผัส))

คำอาการนามของ ทอด


การบัญญัติ

การ + บัญญัติ

กาน-บัน-หฺยัด

คำอาการนามของ บัญญัติ


การเกณฑ์

คำอาการนามของ เกณฑ์


การบังคับ

การ + บังคับ

คำอาการนามของ บังคับ


จั่ว

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน จั่ว, ลาว ຈົ່ວ (จ็่ว)

/t͡ɕua̯˨˩/^((สัมผัส))

เครื่องบนแห่งเรือนที่ปิดด้านสกัดหลังคาสำหรับกันลมและแดดฝน มีรูปเป็นสามเหลี่ยม, หน้าจั่ว ก็ว่า


จั่ว

เทียบแต้จิ๋ว 拖 (tua1, “ดึงออกมา, ลากออกมา”); ร่วมเชื้อสายกับลาว ຈົ່ວ (จ็่ว)

/t͡ɕua̯˨˩/^((สัมผัส))

ลากไพ่จากกองมาเปิด, เปิดไพ่ในกอง


การจั่ว

คำอาการนามของ จั่ว


จีโบ

ยืมมาจากฮกเกี้ยน 氈 (chiⁿ, “ผ้าขนสัตว์”) + 帽 (bō, “หมวก”)

/t͡ɕiː˧.boː˧/^((สัมผัส))

หมวกโบราณชนิดหนึ่ง ทำด้วยขนสัตว์ ข้าง ๆ ยาวลงมาปกหูกันความหนาว เวลาไม่ใช้ม้วนขึ้น (ประชุมพงศ. ภาค 50)


จีโบ

/t͡ɕiː˧.boː˧/^((สัมผัส))

ชื่อเครื่องถ้วยชาชุดชนิดหนึ่ง


ที่นอน

/tʰiː˥˩.nɔːn˧/^((สัมผัส))

ฟูก, เบาะ, เครื่องปูลาดสำหรับนอน, ราชาศัพท์ ว่า พระที่


แนวคิด

แนว + คิด, เป็นศัพท์บัญญัติสำนักงานราชบัณฑิตยสภาของ concept

/nɛːw˧.kʰit̚˦˥/^((สัมผัส))

ความคิดที่เป็นแนวที่จะดำเนินต่อไป

แนวคิดในการปฏิรูปการศึกษา


เทิดทูน

การเทิดทูน (abstract-noun)
ความเทิดทูน (abstract-noun)

/tʰɤːt̚˥˩.tʰuːn˧/^((สัมผัส))

ยกย่อง, เชิดชูไว้เป็นที่เคารพ


การเทิดทูน

การ + เทิดทูน

กาน-เทิด-ทูน

/kaːn˧.tʰɤːt̚˥˩.tʰuːn˧/^((สัมผัส))

คำอาการนามของ เทิดทูน


ความเทิดทูน

ความ + เทิดทูน

คฺวาม-เทิด-ทูน

/kʰwaːm˧.tʰɤːt̚˥˩.tʰuːn˧/^((สัมผัส))

คำอาการนามของ เทิดทูน


เชิดชู

การเชิดชู (abstract-noun)
ความเชิดชู (abstract-noun)

/t͡ɕʰɤːt̚˥˩.t͡ɕʰuː˧/^((สัมผัส))

ยกย่อง, เยินยอในคุณความดี


การเชิดชู

การ + เชิดชู

/kaːn˧.t͡ɕʰɤːt̚˥˩.t͡ɕʰuː˧/^((สัมผัส))

คำอาการนามของ เชิดชู


ความเชิดชู

ความ + เชิดชู

คฺวาม-เชิด-ชู

/kʰwaːm˧.t͡ɕʰɤːt̚˥˩.t͡ɕʰuː˧/^((สัมผัส))

คำอาการนามของ เชิดชู


ความยกย่อง

ความ + ยกย่อง

คฺวาม-ยก-ย็่อง

คำอาการนามของ ยกย่อง


โลเล

ไม่แน่นอน (มักใช้แก่นิสัยใจคอ)

มีจิตใจโลเล


โลเล

คำกริยาวิเศษณ์

ไม่อยู่กับร่องกับรอย (มักใช้แก่กริยาพูด)

พูดจาโลเล


ความโลเล

คำอาการนามของ โลเล


วงการ

กลุ่มบุคคลที่มีอาชีพหรือความสนใจอย่างเดียวหรือในแนวเดียวกัน

วงการธุรกิจ

วงการบันเทิง

วงการครู


ยั่ว

ยาน, เครื่องพาตัวไป, เช่น วอ เสลี่ยง รถ, บางทีใช้ควบกับคำ ยาน เป็น ยั่วยาน, ต่อมาใช้เลือนเป็น ยวดยาน


ยั่ว

พูดหรือทำให้เกิดอารมณ์ในทางใดทางหนึ่งรุนแรงขึ้น

ยั่วราคะ

ยั่วโทสะ

ยั่วโมโห

ยั่วกิเลส


การยั่ว

คำอาการนามของ ยั่ว


เย้ย

เทียบลาว ເຍີ້ຍ (เยี้ย)

/jɤːj˦˥/^((สัมผัส))

พูดหรือกระทำให้ได้อาย ให้เจ็บใจ ให้โกรธ


การเย้ย

คำอาการนามของ เย้ย


ระแวง

การระแวง (abstract-noun)
ความระแวง (abstract-noun)

/ra˦˥.wɛːŋ˧/^((สัมผัส))

แคลงใจ, ชักจะสงสัย


การระแวง

คำอาการนามของ ระแวง


ความระแวง

ความ + ระแวง

คฺวาม-ระ-แวง

คำอาการนามของ ระแวง


ป่าช้า

ป่า + ช้า (“เลว”)

/paː˨˩.t͡ɕʰaː˦˥/^((สัมผัส))

ป่าหรือที่ซึ่งจัดไว้เป็นที่ฝังหรือเผาศพ


มักง่าย

การมักง่าย (abstract-noun)
ความมักง่าย (abstract-noun)

/mak̚˦˥.ŋaːj˥˩/^((สัมผัส))

มีนิสัยชอบเอาแต่ความสะดวกเข้าว่า


การมักง่าย

การ + มักง่าย

กาน-มัก-ง่าย

คำอาการนามของ มักง่าย


ความมักง่าย

ความ + มักง่าย

คฺวาม-มัก-ง่าย

คำอาการนามของ มักง่าย


ฝึกหัด

/fɯk̚˨˩.hat̚˨˩/^((สัมผัส))

ฝึกให้ชำนาญ, หัดให้ทำจนชำนาญ

ฝึกหัดทำเลข

ฝึกหัดทำการบ้าน


ฝึกหัด

/fɯk̚˨˩.hat̚˨˩/^((สัมผัส))

ที่ยังไม่ชำนาญและกำลังเรียนรู้

พนักงานฝึกหัด


การฝึกหัด

การ + ฝึกหัด

คำอาการนามของ ฝึกหัด


ทองเหลือง

ทอง + เหลือง

/tʰɔːŋ˧.lɯa̯ŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

โลหะเจือชนิดหนึ่ง ประกอบด้วยทองแดงและสังกะสีลักษณะเป็นโลหะสีเหลือง


ทอดทิ้ง

/tʰɔːt̚˥˩.tʰiŋ˦˥/^((สัมผัส))

ละเลย, ทิ้งขว้าง, ไม่เอาเป็นธุระ, ไม่เอาใจใส่, ไม่นำพา


การทอดทิ้ง

การ + ทอดทิ้ง

กาน-ทอด-ทิ้ง

/kaːn˧.tʰɔːt̚˥˩.tʰiŋ˦˥/^((สัมผัส))

คำอาการนามของ ทอดทิ้ง


ชดใช้

/t͡ɕʰot̚˦˥.t͡ɕʰaj˦˥/^((สัมผัส))

ใช้ค่าใช้จ่ายที่ทดรองจ่ายไปก่อนแล้ว

ให้ทดแทนสิ่งที่ใช้หรือเสียไป


การชดใช้

/kaːn˧.t͡ɕʰot̚˦˥.t͡ɕʰaj˦˥/^((สัมผัส))

คำอาการนามของ ชดใช้


คนงาน

ผู้ใช้แรงในการทำงานเพื่อรับค่าตอบแทน


ชาวเขา

/t͡ɕʰaːw˧.kʰaw˩˩˦/^((สัมผัส))

กลุ่มชาติพันธุ์ที่อาศัยอยู่แถบภูเขา

กลุ่มคนที่ตั้งบ้านเรือนอยู่บนเขา, บางทีใช้คู่กับ ชาวเรา เพื่อเปรียบเทียบ


เคลิ้ม

/kʰlɤːm˦˥/^((สัมผัส))

เผลอตัว, หลงไป

จวนหลับ, หลับยังไม่สนิท


การเคลิ้ม

การ + เคลิ้ม

คำอาการนามของ เคลิ้ม


การถด

คำอาการนามของ ถด


การกระถด

คำอาการนามของ กระถด


การกระเถิบ

การ + กระเถิบ

กาน-กฺระ-เถิบ

กาน-กฺระ-เถิ็บ

คำอาการนามของ กระเถิบ


จงรัก

การจงรัก (abstract-noun)
ความจงรัก (abstract-noun)

/t͡ɕoŋ˧.rak̚˦˥/^((สัมผัส))

ผูกใจรักด้วยความเคารพนับถือหรือรู้คุณอย่างยิ่ง


การจงรัก

คำอาการนามของ จงรัก


ความจงรัก

ความ + จงรัก

คฺวาม-จง-รัก

คำอาการนามของ จงรัก


จงรักภักดี

จงรัก + ภักดี

การจงรักภักดี (abstract-noun)
ความจงรักภักดี (abstract-noun)

จง-รัก-พัก-ดี


การจงรักภักดี

การ + จงรักภักดี

กาน-จง-รัก-พัก-ดี

/kaːn˧.t͡ɕoŋ˧.rak̚˦˥.pʰak̚˦˥.diː˧/^((สัมผัส))

คำอาการนามของ จงรักภักดี


ความจงรักภักดี

ความ + จงรักภักดี

คฺวาม-จง-รัก-พัก-ดี

/kʰwaːm˧.t͡ɕoŋ˧.rak̚˦˥.pʰak̚˦˥.diː˧/^((สัมผัส))

คำอาการนามของ จงรักภักดี


รู้คุณ

การรู้คุณ (abstract-noun)
ความรู้คุณ (abstract-noun)

ระลึกถึงความดีที่ผู้อื่นทำให้แก่ตน

ลูกศิษย์รู้คุณอาจารย์

ลูกรู้คุณพ่อแม่


การรู้คุณ

การ + รู้คุณ

คำอาการนามของ รู้คุณ


ความรู้คุณ

ความ + รู้คุณ

คฺวาม-รู้-คุน

คำอาการนามของ รู้คุณ


บ้านเกิดเมืองนอน

บ้าน + เกิด + เมือง + นอน; ร่วมเชื้อสายกับลาว ບ້ານເກີດເມືອງນອນ (บ้านเกีดเมืองนอน)

บ้าน-เกิด-เมือง-นอน

/baːn˥˩.kɤːt̚˨˩.mɯa̯ŋ˧.nɔːn˧/^((สัมผัส))

ประเทศหรือถิ่นซึ่งเป็นที่เกิด


บากบั่น

การบากบั่น (abstract-noun)
ความบากบั่น (abstract-noun)

พากเพียร, ตั้งหน้าฝ่าความยากลำบาก

บากบั่นดิ้นรนชั่วชีวิต

เขาบากบั่นจนเรียนจบปริญญาตรี


การบากบั่น

การ + บากบั่น

กาน-บาก-บั่น

คำอาการนามของ บากบั่น


ความบากบั่น

ความ + บากบั่น

คฺวาม-บาก-บั่น

คำอาการนามของ บากบั่น


ทักทาย

ไต่ถามถึงความเป็นอยู่หรือทุกข์สุขอย่างเป็นกันเอง


การทักทาย

การ + ทักทาย

คำอาการนามของ ทักทาย


ทุกข์สุข

ความเป็นอยู่หรือความเป็นไปของชีวิตในขณะนั้น


ไต่ถาม

แผลงมาจาก ไถ่ถาม


การไต่ถาม

การ + ไต่ถาม

คำอาการนามของ ไต่ถาม


กันเอง

เป็นพวกเดียวกัน, สนิทสนมกัน

ราคากันเอง


กันเอง

คำกริยาวิเศษณ์

เป็นพวกเดียวกัน, สนิทสนมกัน

มีท่าทางเป็นกันเอง


ความกันเอง

ความ + กันเอง

คฺวาม-กัน-เอง

คำอาการนามของ กันเอง


เนื้อหา

เนื้อ + หา; เป็นศัพท์บัญญัติสำนักงานราชบัณฑิตยสภาของ content

/nɯa̯˦˥.haː˩˩˦/^((สัมผัส))

ใจความสำคัญ, ข้อสำคัญ, สาระสำคัญ

วงเงินตามข้อตกลงที่จ้างหามา รวมทั้งค่ารถค่าอาหาร เป็นต้น (มักใช้แก่การมหรสพ เช่น ลิเก ละคร)


วงเงิน

/woŋ˧.ŋɤn˧/^((สัมผัส))

จำนวนเงินที่กำหนดไว้เพื่อทำสิ่งใดสิ่งหนึ่ง

ค้ำประกันในวงเงิน 20,000 บาท

ซื้อของได้ในวงเงิน 1,000 บาทเท่านั้น


นครหลวง

นะ-คอน-หฺลวง

/na˦˥.kʰɔːn˧.lua̯ŋ˩˩˦/^((สัมผัส))


นครหลวง

คำวิสามานยนาม

นะ-คอน-หฺลวง

/na˦˥.kʰɔːn˧.lua̯ŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

ชื่ออำเภอหนึ่งในจังหวัดพระนครศรีอยุธยา


การปด

คำอาการนามของ ปด


บุ๋ม

ที่ยุบเป็นรอยลึกลงไป

แก้มบุ๋ม


ความบุ๋ม

คำอาการนามของ บุ๋ม


ประทับใจ

การประทับใจ (abstract-noun)
ความประทับใจ (abstract-noun)


การประทับใจ

การ + ประทับใจ

กาน-ปฺระ-ทับ-ไจ

คำอาการนามของ ประทับใจ


ความประทับใจ

ความ + ประทับใจ

คฺวาม-ปฺระ-ทับ-ไจ

/kʰwaːm˧.pra˨˩.tʰap̚˦˥.t͡ɕaj˧/^((สัมผัส))

คำอาการนามของ ประทับใจ


เผื่อแผ่

การเผื่อแผ่ (abstract-noun)
ความเผื่อแผ่ (abstract-noun)

/pʰɯa̯˨˩.pʰɛː˨˩/^((สัมผัส))

เจือจาน, ให้ประโยชน์แก่ผู้อื่นด้วยความโอบอ้อมอารี, แผ่เผื่อ ก็ว่า

เขาเป็นคนมีน้ำใจมีอะไรก็เผื่อแผ่เพื่อนฝูงเสมอ


การเผื่อแผ่

การ + เผื่อแผ่

กาน-เผื่อ-แผ่

/kaːn˧.pʰɯa̯˨˩.pʰɛː˨˩/^((สัมผัส))

คำอาการนามของ เผื่อแผ่


ความเผื่อแผ่

ความ + เผื่อแผ่

คฺวาม-เผื่อ-แผ่

/kʰwaːm˧.pʰɯa̯˨˩.pʰɛː˨˩/^((สัมผัส))

คำอาการนามของ เผื่อแผ่


ภูเขาไฟ

núi lửa

ภูเขาที่เกิดขึ้นโดยการปะทุของหินหนืดใต้เปลือกโลก

ภูเขาที่เกิดขึ้นโดยการปะทุของหินหนืดร้อนแรงดันสูงใต้เปลือกโลก


เสียรู้

/sia̯˩˩˦.ruː˦˥/^((สัมผัส))

แพ้เพราะโง่กว่าเขาหรือไม่ทันชั้นเชิงเขา


การเสียรู้

การ + เสียรู้

กาน-เสีย-รู้

คำอาการนามของ เสียรู้


ประท้วง

แผลงมาจาก ท้วง

กระทำการหรือแสดงกิริยาอย่างใดอย่างหนึ่งเป็นการคัดค้านเพราะไม่เห็นด้วยหรือไม่พอใจอย่างยิ่ง

อดข้าวประท้วง

เขียนหนังสือประท้วง


การประท้วง

การ + ประท้วง

กาน-ปฺระ-ท้วง

คำอาการนามของ ประท้วง


โพนทะนา

เป็นไปได้ว่ามาจาก ตะโพน + รำมะนา

กล่าวโทษ, ติเตียน, พูดกล่าวโทษท่านต่อหน้าผู้อื่น


การโพนทะนา

การ + โพนทะนา

กาน-โพน-ทะ-นา

คำอาการนามของ โพนทะนา


การกล่าวโทษ

การ + กล่าวโทษ

กาน-กฺล่าว-โทด

คำอาการนามของ กล่าวโทษ


สันหลัง

/san˩˩˦.laŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

ส่วนของร่างกายด้านหลัง ซึ่งมีกระดูกเป็นแนวนูนลงมาตลอดหลัง

โดยปริยายหมายความว่า ส่วนที่ตั้งมั่นของสิ่งใด ๆ


เสียวสันหลัง

เสียว + สันหลัง

[si(ː)äw˩˥.sä̃n˩˥.lä̃ŋ˩˥]

รู้สึกหวาดกลัว, หนาวสันหลัง ก็ว่า

เดินในป่าช้ายามดึก รู้สึกเสียวสันหลัง


วัวสันหลังหวะ

วัว + สันหลัง + หวะ

วัว-สัน-หฺลัง-หฺวะ

คนที่มีความผิดติดตัวทำให้คอยหวาดระแวง


กระดูกสันหลัง

กระดูก + สันหลัง

กฺระ-ดูก-สัน-หฺลัง

/kra˨˩.duːk̚˨˩.san˩˩˦.laŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

กระดูกที่อยู่ในแนวกึ่งกลางทางด้านหลังของลำตัว เป็นแกนของร่างกายมีลักษณะเป็นข้อ ๆ ต่อกันเป็นแนวตั้งแต่บริเวณคอต่อจนถึงบริเวณด้านหลังของทวารหนัก ทำหน้าที่ป้องกันอันตรายให้แก่ไขสันหลัง

ส่วนที่สำคัญ, ส่วนที่เป็นพลังค้ำจุน

ชาวนาเป็นกระดูกสันหลังของชาติ


ไขสันหลัง

ไข + สันหลัง

ไข-สัน-หฺลัง

/kʰaj˩˩˦.san˩˩˦.laŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

ประสาทส่วนกลางที่ต่อเนื่องจากประสาทส่วนปลาย มีความยาวจากระดับต้นคอถึงระดับเอว


คอทั่งสันหลังเหล็ก

คอ + ทั่ง + สันหลัง + เหล็ก

คอ-ทั่ง-สัน-หฺลัง-เหฺล็ก

/kʰɔː˧.tʰaŋ˥˩.san˩˩˦.laŋ˩˩˦.lek̚˨˩/^((สัมผัส))

แข็งแกร่ง, ทรหดอดทน