ย้อน

ร่วมเชื้อสายกับจ้วง yonx

/jɔːn˦˥/^((สัมผัส))

ย้อนไป

ย้อนมา

ย้อนกลับบ้าน

ย้อนเกล็ด

ย้อนหลัง

พูดสวนตอบ (มักใช้ในทางไม่ดี)

เด็กย้อนผู้ใหญ่

ลูกย้อนแม่


หวน

ยืมมาจากจีนยุคกลาง還 (MC hwaen|zjwen); ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩉ᩠ᩅᩁ (หวร) หรือ ᩉᩫ᩠ᨶ (ห็น), ลาว ຫວນ (หวน) หรือ ຫົນ (ห็น), ไทใหญ่ ႁူၼ် (หูน)

ลมหวน


ปีเตอร์

ยืมมาจากอังกฤษ Peter, เป็นไปได้ว่ามาจากตัวละครในภาพยนตร์อเมริกันเรื่อง Joe's Apartment ในปี 1996 หรือจากตัวละครแมลงสาบในโฆษณายาฆ่าแมลง "ไบก้อน"

/piː˧.tɤː˥˩/^((สัมผัส))


สัญญา

ยืมมาจากบาลี สญฺญา (“จำ”); ร่วมเชื้อสายกับลาว ສັນຍາ (สันยา), เขมร សន្យា (สนฺยา)

belofte

ฟรีเชียตะวันตก

ข้อตกลงระหว่างบุคคล 2 ฝ่ายหรือหลายฝ่ายว่าจะกระทำการหรืองดเว้นกระทำการอย่างใดอย่างหนึ่ง

ข้อตกลงกัน, คำมั่น

เขาให้สัญญาว่าจะมาหาพรุ่งนี้

ความจำ เป็นขันธ์ 1 ในขันธ์ 5 คือ รูป เวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณ


สัญญา

ให้คำมั่น, รับปาก, ทำความตกลงกัน

แม่สัญญากับลูกว่าถ้าสอบได้ที่ 1 จะให้รางวัล


คำมั่น

การแสดงเจตนาฝ่ายเดียวของผู้ให้คำมั่นที่มีผลผูกพันผู้ให้คำมั่นเมื่อมีผู้แสดงเจตนารับรู้ที่สอดคล้องกับคำมั่น อันเป็นความผูกพันก่อนเกิดสัญญาที่มุ่งประสงค์จะทำระหว่างกัน, คำมั่นไม่จำเป็นต้องมีการเสนอให้มีการตกลงทำสัญญาเสมอไป อาจมีผู้แสดงเจตนารับรู้ที่สอดคล้องกับคำมั่นหรือไม่มีผู้แสดงเจตนารับรู้ก็นับว่าเป็นคำมั่นได้

คำมั่นว่าจะซื้อหรือขาย

คำมั่นว่าจะให้รางวัล


รับปาก

รับคำ, บางทีก็ใช้เข้าคู่กับคำ รับคำ เป็น รับปากรับคำ

เขารับปากว่าจะมารับ แต่ก็ไม่มา


ล่ม

เป็นไปได้ว่าเกี่ยวข้องกับ ล้ม

กิริยาที่ทรงตัวไม่อยู่ เอียงจนตะแคง คว่ำ หรือจม

เรือล่ม

เกวียนล่ม

ทำให้ตะแคง คว่ำ หรือจม

ล่มเรือ

ได้รับความเสียหายมากเพราะน้ำท่วมหรือพายุพัดเป็นต้น

นาล่ม

สวนล่ม

โป๊ะล่ม

ไม่สำเร็จ, ไม่รอดฝั่ง

โครงการล่ม

ใช้งานไม่ได้ชั่วขณะ

ระบบล่ม

เซิร์ฟเวอร์ล่ม


ตลอดรอดฝั่ง

คำกริยาวิเศษณ์

ตลอด + รอด + ฝั่ง

ตะ-หฺลอด-รอด-ฝั่ง

/ta˨˩.lɔːt̚˨˩.rɔːt̚˥˩.faŋ˨˩/^((สัมผัส))

ถึงจุดหมายปลายทาง, พ้นอันตราย, ผ่านอุปสรรคมาได้


สายัณห์

ยืมมาจากบาลี สายณฺห


หลง

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ʰloŋᴬ; ร่วมเชื้อสายกับอีสาน หลง, ลาว ຫຼົງ (หล็ง), คำเมือง ᩉᩖᩫᨦ (หล็ง), เขิน ᩉᩖᩫᨦ (หล็ง), ไทลื้อ ᦜᦳᧂ (หลุง), ไทดำ ꪶꪨꪉ (โหลง), ไทใหญ่ လူင် (ลูง), ไทใต้คง ᥘᥨᥒᥴ (โล๋ง), จ้วง loeng, จ้วงแบบหนง loang

/loŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

สำคัญผิด, เข้าใจผิด

กาหลงเข้าใจว่าไข่นกดุเหว่าเป็นไข่ของตน

หมกมุ่น, มัวเมา, คลั่งไคล้, เคลิบเคลิ้ม

หลงในอบายมุข

หลงเสน่ห์

กาหลงเข้าไปในฝูงหงส์

เข้าไปแล้วหาทางออกไม่ได้

หลงป่า

หลงทาง

เหลืออยู่, ตกค้างอยู่

มะม่วงหลง

ฝนหลงฤดู

มีความจำเลอะเลือน, สติเฟือนไป

พอแก่ก็ชักจะหลงแล้ว

เรียกเสียงที่แผดดังผิดปรกติ หรือเสียงที่ผิดระดับเสียงดนตรีว่า เสียงหลง


หลง

/loŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

เลอะเลือน, จำได้บ้างไม่ได้บ้าง, ขี้หลงขี้ลืม ก็ว่า


แผด

/pʰɛːt̚˨˩/^((สัมผัส))

เปล่งเสียงดังสนั่น (ตามปรกติใช้ประกอบกับคำ เสียง เป็น แผดเสียง)

ฉายแสงกล้า (ใช้แก่แดด)


แผด

บท (ใช้ในกลอน)

จบสิบสองกำนัน ครูไม้หนึ่ง 14 แผด


แคร์

ยืมมาจากอังกฤษ care

/kʰɛː˧/^((สัมผัส))

ใส่ใจ, เป็นห่วงเป็นใย, อาทร

ใครจะว่าอะไรเขาก็ไม่แคร์

ผมแคร์ความรู้สึกของลูกและภรรยาผมมากที่สุด


คู่บ้านคู่เมือง

คู่ + บ้าน + คู่ + เมือง

คู่-บ้าน-คู่-เมือง

/kʰuː˥˩.baːn˥˩.kʰuː˥˩.mɯa̯ŋ˧/^((สัมผัส))

ที่เป็นของประจำบ้านเมืองหรือที่มีมาพร้อมกับบ้านเมือง ถือว่าเป็นของที่มีค่ามาก

พระพุทธรูปคู่บ้านคู่เมือง

ซึ่งเป็นสิ่งสำคัญของประเทศ

พระแก้วมรกตเป็นพระคู่บ้านคู่เมืองของเรา

ช้างเป็นสัตว์คู่บ้านคู่เมืองของไทย


แลก

ยืมมาจากจีนเก่า易 (OC *leːɡs, *leɡ); ร่วมเชื้อสายกับลาว ແລກ (แลก), ไทใหญ่ လႅၵ်ႈ (แล้ก), ไทใต้คง ᥘᥦᥐ (แลก), อาหม 𑜎𑜢𑜀𑜫 (ลิก์)

/lɛːk̚˥˩/^((สัมผัส))

เอาสิ่งหนึ่งให้ไปเพื่อได้สิ่งหนึ่งที่ต้องการมา

แลกเชลย

แลกกล้วยไม้

นักกีฬาแลกธงกัน

ซื้อของด้วยของ

เอาน้ำมันแลกข้าว


แล็ก

ยืมมาจากอังกฤษ lag

/lɛk̚˦˥/^((สัมผัส))

/lɛk̚˨˩/^((สัมผัส))

มีปฏิกิริยาช้าไปจากเดิมเล็กน้อย

เมื่อผู้เล่นเกมรวมกันอยู่เยอะ ๆ เกมก็จะแล็ก


แหล่ม

คำกริยาวิเศษณ์

แผลงมาจาก แจ่ม; จากคำพูดติดปากของนักแสดงตลก อ่าง เถิดเทิง

การแบ่งพยางค์
{ไม่ตามอักขรวิธี; เสียงสระสั้น}

/lɛm˨˩/^((สัมผัส))

งานนี้ทำได้แหล่มจริง ๆ


แหง็ม

คำกริยาวิเศษณ์

แผลงมาจาก แหง

/ŋɛm˩˩˦/^((สัมผัส))

ฝนตกฟ้าร้องอย่างนี้ เขาไม่มาแหง็มเลย


แหง็ม ๆ

คำกริยาวิเศษณ์

คำซ้ำของ แหง็ม; แผลงมาจาก แหง ๆ

แหฺง็ม-แหฺง็ม

/ŋɛm˩˩˦.ŋɛm˩˩˦/^((สัมผัส))

เรื่องวุ่นวายแบบนี้ต้องเป็นฝีมือเขาแหง็ม ๆ


แหง

คำกริยาวิเศษณ์

/ŋɛː˩˩˦/^((สัมผัส))

อาการของหน้าที่แสดงความเก้อหรือจนปัญญา ในคำว่า หน้าแหง

ยิงฟันแหง

คอยแหง


แหง

คำกริยาวิเศษณ์

ยืมมาจากแต้จิ๋ว 硬 (ngên6, “แข็ง”)

/ŋɛː˩˩˦/^((สัมผัส))

ชนะแหง


แหง ๆ

คำกริยาวิเศษณ์

คำซ้ำของ แหง

/ŋɛː˩˩˦.ŋɛː˩˩˦/^((สัมผัส))

ตายแหง ๆ


ปีติ

ยืมมาจากบาลี ปีติ

ความปลาบปลื้มใจ, ความอิ่มใจ


ปรีติ

ยืมมาจากสันสกฤต प्रीति (ปฺรีติ); เทียบบาลี ปีติ

ปีติ, ความปลาบปลื้มใจ, ความอิ่มใจ


อิ่มใจ

ปลื้มใจ, สบายใจ, ภูมิใจ, ปีติยินดี


สบายใจ

การสบายใจ (abstract-noun)
ความสบายใจ (abstract-noun)

ไม่มีทุกข์มีร้อน

ลูก ๆ เรียนจบหมดแล้วก็สบายใจ

ทำงานเสร็จเรียบร้อยแล้วสบายใจ


นฬป

ยืมมาจากบาลี นฬป

แม้ถึงในกาลจำงายอดีตภพ เราเป็นนฬปมัจฉชาติ สมัยนั้นปราศจากฝนชลชรทึง บึงบางทางละหานห้วยก็แห้งขาด


ราษฎร์

ยืมมาจากสันสกฤต राष्ट्र (ราษฺฏฺร, “พลเมือง”)

กลางเมือง

อรรถาภิธาน:ประชาชน

ข้า

อรรถาภิธาน:ประชาชน

ข้าแผ่นดิน

อรรถาภิธาน:ประชาชน

ชน

อรรถาภิธาน:ประชาชน

ชาติ

อรรถาภิธาน:ประชาชน

ชาวบ้าน

อรรถาภิธาน:ประชาชน

ชาวเมือง

อรรถาภิธาน:ประชาชน

ปชช.

อรรถาภิธาน:ประชาชน

ประชากร

อรรถาภิธาน:ประชาชน

ประชาชน

อรรถาภิธาน:ประชาชน

ประชาชาติ

อรรถาภิธาน:ประชาชน

ประชาชี

อรรถาภิธาน:ประชาชน

ประชาราษฎร์

อรรถาภิธาน:ประชาชน

ปั่ว

อรรถาภิธาน:ประชาชน

ฝุ่นเมือง

อรรถาภิธาน:ประชาชน

พลเมือง

อรรถาภิธาน:ประชาชน

พลเรือน

อรรถาภิธาน:ประชาชน

พสก

อรรถาภิธาน:ประชาชน

พสกนิกร

อรรถาภิธาน:ประชาชน

ไพร่

อรรถาภิธาน:ประชาชน

ไพร่ฟ้า

อรรถาภิธาน:ประชาชน

มหาชน

อรรถาภิธาน:ประชาชน

ราษฎร

อรรถาภิธาน:ประชาชน

ราษฎร์

อรรถาภิธาน:ประชาชน

เลก

อรรถาภิธาน:ประชาชน

สาธารณชน

อรรถาภิธาน:ประชาชน

ไส้เมือง

อรรถาภิธาน:ประชาชน

อาณาประชาราษฎร์

อรรถาภิธาน:ประชาชน

/raːt̚˥˩/^((สัมผัส))

พลเมืองของประเทศ


ราษฎร์

ยืมมาจากสันสกฤต राष्ट्र (ราษฺฏฺร, “บ้านเมือง”); เทียบบาลี รฏฺฐ

/raːt̚˥˩/^((สัมผัส))

แว่นแคว้น, บ้านเมือง


ราษฎร

ยืมมาจากสันสกฤต राष्ट्र (ราษฺฏฺร, “พลเมือง”); เทียบบาลี รฏฺฐ

กลางเมือง

อรรถาภิธาน:ประชาชน

ข้า

อรรถาภิธาน:ประชาชน

ข้าแผ่นดิน

อรรถาภิธาน:ประชาชน

ชน

อรรถาภิธาน:ประชาชน

ชาติ

อรรถาภิธาน:ประชาชน

ชาวบ้าน

อรรถาภิธาน:ประชาชน

ชาวเมือง

อรรถาภิธาน:ประชาชน

ปชช.

อรรถาภิธาน:ประชาชน

ประชากร

อรรถาภิธาน:ประชาชน

ประชาชน

อรรถาภิธาน:ประชาชน

ประชาชาติ

อรรถาภิธาน:ประชาชน

ประชาชี

อรรถาภิธาน:ประชาชน

ประชาราษฎร์

อรรถาภิธาน:ประชาชน

ปั่ว

อรรถาภิธาน:ประชาชน

ฝุ่นเมือง

อรรถาภิธาน:ประชาชน

พลเมือง

อรรถาภิธาน:ประชาชน

พลเรือน

อรรถาภิธาน:ประชาชน

พสก

อรรถาภิธาน:ประชาชน

พสกนิกร

อรรถาภิธาน:ประชาชน

ไพร่

อรรถาภิธาน:ประชาชน

ไพร่ฟ้า

อรรถาภิธาน:ประชาชน

มหาชน

อรรถาภิธาน:ประชาชน

ราษฎร

อรรถาภิธาน:ประชาชน

ราษฎร์

อรรถาภิธาน:ประชาชน

เลก

อรรถาภิธาน:ประชาชน

สาธารณชน

อรรถาภิธาน:ประชาชน

ไส้เมือง

อรรถาภิธาน:ประชาชน

อาณาประชาราษฎร์

อรรถาภิธาน:ประชาชน

พลเมืองของประเทศ


วัดราษฎร์

วัด + ราษฎร์

วัดที่ได้รับพระราชทานที่วิสุงคามสีมา แต่มิได้เข้าบัญชีเป็นพระอารามหลวง


ของสงฆ์

/kʰɔːŋ˩˩˦.soŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

ของที่เป็นของทางวัด, ของที่สงฆ์ใช้ร่วมกัน


ขีดฆ่า

/kʰiːt̚˨˩.kʰaː˥˩/^((สัมผัส))

ขีดเส้นตัดข้อความเพื่อยกเลิกข้อความนั้น

ขีดเส้นตัดข้อความในเอกสารออกและลงลายมือชื่อกำกับเพื่อแก้ไขเพิ่มเติม หรือยกเลิกข้อความนั้น

ตามประมวลรัษฎากรหมายความว่า การกระทำเพื่อมิให้ใช้แสตมป์ได้อีกโดยขีดเส้นคร่อมฆ่าแสตมป์ที่ปิดทับกระดาษและลงวันเดือนปีที่ขีดฆ่าไว้ด้วย


ยกเมฆ

เพ่งดูเมฆเมื่อเห็นเป็นรูปอะไรแล้ว ก็ถือเป็นนิมิตเพื่อทำนายว่าดีหรือร้าย เช่นในเวลาจะยกทัพ ถ้าเห็นเมฆเป็นรูปพระนารายณ์ ก็ถือว่าเป็นนิมิตที่ดี ควรยกทัพได้, ถ้าเห็นเมฆเป็นรูปคนหัวขาดหรือแขนขาดขาขาด เป็นนิมิตไม่ดี ไม่ควรยกทัพ แม้ผู้ทรงวิทยาคุณอาจบริกรรมต่อหัวหรือแขนขาให้สมบูรณ์ได้ ถึงกระนั้นก็ไม่ถือว่าเป็นนิมิตที่ดี ไม่ควรยกทัพ

ตรงเข้าไปในป่าแล้วปลุกตัว เป่าทั่วด้วยคาถาประกาศิต ขยับยืนยกเมฆดูนิมิต เห็นรูปนารายณ์เรืองฤทธิ์ติดอัมพร

กอดอกยกเมฆดูนิมิต ก็วิปริตเป็นรูปคนหัวหาย จะยกต่อคอแขนไม่ติดกาย เถนสำคัญมั่นหมายไม่คืนมา

เดาเอา, นึกคาดเอาเอง, กุเรื่องขึ้น


ข่าวยกเมฆ

ข่าว + ยกเมฆ (เดาเอา)

ข่าวที่ไม่มีมูล, ข่าวเหลวไหล


เข่น

ร่วมเชื้อสายกับลาว ເຂັ່ນ (เขั่น), ไทใหญ่ ၶဵၼ်ႇ (เข่น)

ทุบหรือตีอย่างแรงเพื่อให้แบนเป็นต้น

เข่นมีด


เข่นฆ่า

/kʰen˨˩.kʰaː˥˩/^((สัมผัส))

ฆ่าด้วยความโกรธแค้น


สฐะ

ยืมมาจากบาลี สฐ

/sa˨˩.tʰaʔ˨˩/^((สัมผัส))


คอระฆัง

/kʰɔː˧.ra˦˥.kʰaŋ˧/^((สัมผัส))

ส่วนพระเจดีย์ตรงคอด ต่อองค์พระเจดีย์ (ที่เรียกระฆัง) กับบัลลังก์


อาฆาต

ยืมมาจากสันสกฤต आघात (อาฆาต) หรือบาลี อาฆาต

อาฆาฏ
การอาฆาต (abstract-noun)
ความอาฆาต (abstract-noun)

/ʔaː˧.kʰaːt̚˥˩/^((สัมผัส))

ผูกใจเจ็บและอยากแก้แค้น, พยาบาท


คู่อาฆาต

[kʰuː˥˩.ʔäː˧.kʰäːt̚˥˩]

ผู้ที่มีเรื่องบาดหมางกันรุนแรงและผูกพยาบาทต่อกัน


ฆนะ

ยืมมาจากสันสกฤต घन (ฆน) หรือบาลี ฆน

/kʰa˦˥.naʔ˦˥/^((สัมผัส))


ฆนะ

ยืมมาจากสันสกฤต घन (ฆน) หรือบาลี ฆน

/kʰa˦˥.naʔ˦˥/^((สัมผัส))

แน่น, ทึบ, แข็ง


ฆน

ยืมมาจากสันสกฤต घन (ฆน) หรือบาลี ฆน

[เสียงสมาส]
คะ-นะ-

รูปแบบอื่นของ ฆนะ


ฆน

ยืมมาจากสันสกฤต घन (ฆน) หรือบาลี ฆน

[เสียงสมาส]
คะ-นะ-

รูปแบบอื่นของ ฆนะ


แม่เรือน

[mɛː˥˩.rɯːä̃n˧]

หญิงผู้ปกครองบ้านเรือน, แม่เจ้าเรือน หรือ แม่เหย้าแม่เรือน ก็ว่า


ตะเฆ่

/ta˨˩.kʰeː˥˩/^((สัมผัส))

เครื่องลากเข็นของหนัก รูปเตี้ย ๆ มีล้อ


เอฬา

ยืมมาจากบาลี เอฬา

/ʔeː˧.laː˧/^((สัมผัส))


ทฤฆ

ยืมมาจากสันสกฤต दीर्घ (ทีรฺฆ)

[เสียงสมาส]
ทะ-รึ-คะ-

ยาว, นาน, ยั่งยืน


ทีรฆ

ยืมมาจากสันสกฤต दीर्घ (ทีรฺฆ)

[เสียงสมาส]
ที-ระ-คะ-

ยาว, นาน, ยั่งยืน


เทียรฆ

ยืมมาจากสันสกฤต दीर्घ (ทีรฺฆ)

[เสียงสมาส]
เทียน-คะ-

ยาว, นาน, ยั่งยืน


ทีฆ

ยืมมาจากบาลี ทีฆ (“ยาว; นาน”)

[เสียงสมาส]
ที-คะ-

ยาว, นาน, ยั่งยืน


ปากโป้ง

/paːk̚˨˩.poːŋ˥˩/^((สัมผัส))

ชอบพูดเปิดเผยสิ่งที่ไม่สมควรออกมาโดยไม่คำนึงถึงความผิดพลาดเสียหาย


ปากโป้ง

/paːk̚˨˩.poːŋ˥˩/^((สัมผัส))


ฆ้องหุ่ย

ฆ้อง + (หุ่ย เป็นคำเลียนเสียงตีฆ้อง)

[kʰɔ̃ːŋ˦˥.huj˨˩]

ฆ้องขนาดใหญ่ สมัยโบราณใช้ตีเป็นสัญญาณในกองทัพ ในปัจจุบันใช้ตีในงานพิธีมงคลต่าง ๆ, ฆ้องชัย ก็เรียก


เหม่ง

จากกวางตุ้ง 明 (ming4, “สว่าง, ใส”)

/meŋ˨˩/^((สัมผัส))


เหม่ง

/meŋ˨˩/^((สัมผัส))

มีเสียงดังเช่นนั้น


สงฆ์

ยืมมาจากบาลี สงฺฆ, จากสันสกฤต सङ्घ (สงฺฆ)

ขรัว

อรรถาภิธาน:ภิกษุ

แครอท

อรรถาภิธาน:ภิกษุ

เจาไทย

อรรถาภิธาน:ภิกษุ

เจ้าไทย

อรรถาภิธาน:ภิกษุ

ชินบุตร

อรรถาภิธาน:ภิกษุ

ชิโนรส

อรรถาภิธาน:ภิกษุ

แซลมอน

อรรถาภิธาน:ภิกษุ

เถร

อรรถาภิธาน:ภิกษุ

เถระ

อรรถาภิธาน:ภิกษุ

บิกูปะระมาหนา

อรรถาภิธาน:ภิกษุ

บิกูปะระหมั่นหนา

อรรถาภิธาน:ภิกษุ

พระ

อรรถาภิธาน:ภิกษุ

ภิกขุ

อรรถาภิธาน:ภิกษุ

ภิกษุ

อรรถาภิธาน:ภิกษุ

มุนิ

อรรถาภิธาน:ภิกษุ

มุนี

อรรถาภิธาน:ภิกษุ

ยติ

อรรถาภิธาน:ภิกษุ

ศรมณะ

อรรถาภิธาน:ภิกษุ

สงฆ์

อรรถาภิธาน:ภิกษุ

สถวีระ

อรรถาภิธาน:ภิกษุ

สมณ

อรรถาภิธาน:ภิกษุ

สมณเจ้า

อรรถาภิธาน:ภิกษุ

สมณะ

อรรถาภิธาน:ภิกษุ

สมี

อรรถาภิธาน:ภิกษุ

สังฆ

อรรถาภิธาน:ภิกษุ

สังฆเจ้า

อรรถาภิธาน:ภิกษุ

หลวงเจ๊

อรรถาภิธาน:ภิกษุ

หลวงตา

อรรถาภิธาน:ภิกษุ

หลวงปู่

อรรถาภิธาน:ภิกษุ

หลวงพ่อ

อรรถาภิธาน:ภิกษุ

หลวงพี่

อรรถาภิธาน:ภิกษุ

อาวาสิก

อรรถาภิธาน:ภิกษุ

อุปสมบัน

อรรถาภิธาน:ภิกษุ

อุปสัมบัน

อรรถาภิธาน:ภิกษุ

เถรี

อรรถาภิธาน:ภิกษุณี

พระ

อรรถาภิธาน:ภิกษุณี

ภิกขุนี

อรรถาภิธาน:ภิกษุณี

ภิกษุณี

อรรถาภิธาน:ภิกษุณี

สงฆ์

อรรถาภิธาน:ภิกษุณี

สังฆ

อรรถาภิธาน:ภิกษุณี

หลวงแม่

อรรถาภิธาน:ภิกษุณี

/soŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

ภิกษุ, ภิกษุณี, บางทีก็ใช้ควบกับคำ พระ หรือ ภิกษุ/ภิกษุณี เป็น พระสงฆ์ หรือ ภิกษุสงฆ์/ภิกษุณีสงฆ์

ของสงฆ์

พิธีสงฆ์

นิมนต์พระสงฆ์มาเจริญพระพุทธมนต์

มีภิกษุสงฆ์มารับบิณฑบาตมาก

ภิกษุตั้งแต่ 4 รูปขึ้นไปร่วมกันทำสังฆกรรม แต่จำนวนภิกษุที่เข้าร่วมสังฆกรรมแต่ละอย่างไม่เท่ากัน, ภิกษุที่เข้าร่วมสังฆกรรมดังกล่าว ถ้ามากกว่าจำนวนที่กำหนดจึงจะใช้ได้ ถ้าขาดจำนวนใช้ไม่ได้

สงฆ์จตุรวรรค

ภิกษุ 4 รูป ในสังฆกรรมทั่ว ๆ ไป เช่น ในการสวดพิธีธรรม สวดอภิธัมมัตถสังคหะ

สงฆ์ปัญจวรรค

ภิกษุ 5 รูป ในการรับกฐิน สวดพระปาติโมกข์ ปวารณากรรม และอุปสมบทในถิ่นที่ขาดแคลนภิกษุ

สงฆ์ทสวรรค

ภิกษุ 10 รูป ในการอุปสมบทในถิ่นที่มีภิกษุมาก

สงฆ์วีสติวรรค

ภิกษุ 20 รูป ในการสวดอัพภานระงับอาบัติสังฆาทิเสส


ควบ

/kʰua̯p̚˥˩/^((สัมผัส))

เอารวมเข้าเป็นอันเดียวกันหรือเข้าคู่กัน

ควบเชือก

ควบด้าย

สอบควบ

กินยาควบกัน


ควบ

/kʰua̯p̚˥˩/^((สัมผัส))

อาการที่วิ่งเต็มที่จนดูเหมือนเท้าหรือล้อไม่ติดดิน

ควบม้า

ควบรถ


ดีด

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ɓliːtᴰ; ร่วมเชื้อสายกับลาว ດີດ (ดีด), ไทดำ ꪒꪲꪒ (ดิด), ไทใหญ่ ၼဵတ်း (เน๊ต) หรือ လဵတ်း (เล๊ต), ไทใต้คง ᥘᥤᥖᥴ (ลี๋ต), อาหม 𑜃𑜢𑜄𑜫 (นิต์), จ้วง ndit

/diːt̚˨˩/^((สัมผัส))

สะบัดนิ้วออกไปโดยแรงเพื่อให้สิ่งใดสิ่งหนึ่งหลุดจากที่หรือเคลื่อนออกไป

ดีดลูกหิน

ดีดแมลงออกจากเสื้อ

ยกขึ้นด้วยแม่แรงเป็นต้น

ดีดเรือน

เล่นเครื่องดนตรีประเภทเครื่องสายโดยใช้ปลายนิ้วมือหรืออุปกรณ์สะกิดให้เกิดเสียง

ดีดจะเข้

ดีดพิณ

ดีดกีตาร์

เอานิ้วมือแตะแล้วเขี่ยให้เลื่อนไป

ดีดลูกคิด

เอาปลายนิ้วกดแล้วปล่อย

ดีดพิมพ์ดีด

ดีดเปียโน

ทำห่างเหินผู้ใหญ่ ไม่เข้าหน้า

หมู่นี้ชักดีดไปไม่เข้าหน้า

มีแรงฮึดสู้ขึ้นมากะทันหัน


ดีด

/diːt̚˨˩/^((สัมผัส))

ชื่อแมลงพวกด้วงหลายชนิดหลายสกุล ในวงศ์ Elateridae ลำตัวยาว แบนเล็กน้อย และเรียวไปทางหาง สีดำ น้ำตาล หรือเทา บางชนิดมีจุดเป็นลาย แผ่นแข็งด้านล่างของอกปล้องแรกมีแกนยาวเป็นเครื่องดีด ซึ่งยึดโดยร่องของแผ่นแข็งด้านล่างของอกปล้องที่ 2 ทำให้สามารถดีดตัวกลับได้เมื่อถูกจับให้หงายท้อง มีชื่อเรียกต่าง ๆ กัน เช่น ดีดกะลา คอลั่น ชนิดที่พบบ่อย เช่น ชนิด Agrypnus aegualia Candèze ลำตัวยาวประมาณ 2.5 เซนติเมตร สีดำ


ดีด

/diːt̚˨˩/^((สัมผัส))

ชื่อกุ้งขนาดเล็กหลายชนิดหลายสกุล เช่น สกุล Alpheus ในวงศ์ Alpheidae มีก้ามใหญ่ 2 ข้าง ก้ามข้างหนึ่งโตกว่ามาก สามารถทำให้เกิดเสียงดังด้วยวิธีหนีบก้าม โดยเฉพาะเมื่อกระทบขันเสียงจะดังยิ่งขึ้น จึงได้ชื่อว่า กุ้งดีดขัน พบอาศัยหลบซ่อนอยู่ตามซอกวัสดุต่าง ๆ ริมฝั่งทั้งในน้ำเค็มและน้ำกร่อย ยกเว้นชนิด Alpheus microrhynchus De Man ที่พบอยู่ในน้ำจืดด้วย


เข้าหน้า

ไม่กล้าเข้าหน้า


เผชิญหน้า

เผชิญ + หน้า

面對

เจอกันซึ่งหน้าเพื่อแก้ไข เอาชนะ หรือยอมรับ

/pʰa˨˩.t͡ɕʰɤːn˧.naː˥˩/^((สัมผัส))

เจอกันซึ่งหน้า (ใช้แก่ผู้ที่ไม่ชอบหน้ากัน)

กลุ่มนักอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมต้องเผชิญหน้ากับตำรวจปราบจลาจล

คนจำนวนมากไม่เลือกที่จะเผชิญหน้ากับความจริง


ซึ่งหน้า

คำกริยาวิเศษณ์

/sɯŋ˥˩.naː˥˩/^((สัมผัส))

กระทำความผิดซึ่งหน้า


แม่แรง

/mɛː˥˩.rɛːŋ˧/^((สัมผัส))

เครื่องสำหรับดีดงัดหรือยกของหนัก

โดยปริยายหมายถึงคนที่เป็นกำลังสำคัญในการงาน


แตะ

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨲᩯᩡ (แตะ), ลาว ແຕະ (แตะ)

/tɛʔ˨˩/^((สัมผัส))

ถูกต้องแต่เบา ๆ หรือเพียงนิดหน่อย

เข้าไปเกี่ยวข้อง, เข้าไปยุ่งเกี่ยว


สะกิด

เอาปลายเล็บหรือสิ่งที่คล้ายคลึงกันเขี่ยหรือแคะแต่เบา ๆ เพื่อให้รู้ตัวหรือเพื่อให้หลุดหรือให้แตกออกเป็นต้น

เอามือสะกิดสีข้าง

ใช้เข็มสะกิดฝีให้หนองออก

เตือนให้นึกถึง


เขี่ย

ร่วมเชื้อสายกับลาว ເຂ່ຍ (เข่ย), ไทใหญ่ ၶေႇ (เข่)

/kʰia̯˨˩/^((สัมผัส))

ใช้ไม้หรือสิ่งอื่น ๆ ทำให้สิ่งใดสิ่งหนึ่งเคลื่อนที่ไป

เขี่ยฟุตบอล

เขี่ยสวะ

ค่อย ๆ สะกิดออก

เขี่ยผงที่ลูกตา

เอาก้านพลูเขี่ยตา

เอานิ้วเขี่ยหลัง

คุ้ยเขี่ยให้ไฟกลับลุกขึ้นอีก

เขี่ยขี้ไต้

เขี่ยขี้เถ้า

เอานิ้วเคาะหรือดีดบุหรี่หรือเอาบุหรี่เคาะที่สิ่งอื่นเพื่อให้ขี้บุหรี่ร่วง เรียกว่า เขี่ยบุหรี่

ขีดไปขีดมาหรือปัดไปปัดมาเพื่อให้กระจายออก

เขี่ยดินเพื่อหาของที่ตกอยู่ในดิน

ไก่เขี่ยดินหาอาหาร

เขียนหรือวาดอย่างหวัด ๆ

ช่วยเขี่ย ๆ ประวัติเรื่องนี้ให้หน่อยเถอะ

ลายมือเป็นไก่เขี่ย

ถูกเขี่ยออกไป


คุ้ยเขี่ย

คุ้ย + เขี่ย

ค้นเอาเรื่องเก่าขึ้นมาเปิดเผย, ขุด หรือ ขุดคุ้ย ก็ว่า

เรื่องนี้อย่าไปคุ้ยเขี่ยขึ้นมาเลย


เลื่อน

เป็นไปได้ว่าแผลงมาจาก ลื่น

/lɯa̯n˥˩/^((สัมผัส))

ยานชนิดหนึ่งไม่มีล้อ ใช้ลากไปตามท้องนาและหมู่บ้าน สำหรับบรรทุกฟ่อนข้าวเป็นต้น, บางถิ่นของภาคกลางเรียกว่า กะเลิด

ยานชนิดหนึ่งใช้แถบขั้วโลก ไม่มีล้อ ใช้ลากไปบนพื้นหิมะหรือบนพื้นน้ำแข็ง


เลื่อน

เป็นไปได้ว่าแผลงมาจาก ลื่น

/lɯa̯n˥˩/^((สัมผัส))

เคลื่อนหรือย้ายจากที่เดิมโดยลักษณะอาการต่าง ๆ เช่น ลาก เสือกไส ยกขึ้น กดลง

เปลี่ยนเวลาจากที่กำหนดไว้เดิม

เลื่อนเวลาเดินทาง

เลื่อนวันประชุม

เขยิบชั้นหรือตำแหน่งฐานะสูงขึ้นไปกว่าเดิม

เลื่อนยศ

เลื่อนตำแหน่ง

นำไปวาง (ใช้แก่อาหาร)

เลื่อนแกง

เลื่อนของหวาน

เลื่อนสำรับ


ขั้วโลก

/kʰua̯˥˩.loːk̚˥˩/^((สัมผัส))

บริเวณปลายสุดของแกนโลกเหนือและใต้ที่มีละติจูด 90 องศาเหนือและใต้


เทือกเขา

/tʰɯa̯k̚˥˩.kʰaw˩˩˦/^((สัมผัส))

แนวเขาที่ต่อเนื่องกันไปเป็นพืด


ที่ราบ

/tʰiː˥˩.raːp̚˥˩/^((สัมผัส))

ภูมิประเทศที่เป็นที่ราบซึ่งอาจจะราบเรียบหรือมีลักษณะเป็นลูกคลื่น โดยปรกติความสูงต่ำของพื้นที่ในบริเวณนั้นจะแตกต่างกันไม่เกิน 150 เมตร


อ่าว

เทียบจีนยุคกลาง澳 (MC 'awH|'juwk), เขมร អាវ (อาว), มอญ အော (โอ), ဩော (โโอ); ร่วมเชื้อลายกับ ลาว ອ່າວ (อ่าว)

/ʔaːw˨˩/^((สัมผัส))

ส่วนของมหาสมุทร ทะเล หรือทะเลสาบ ที่ล้ำเข้าไปในฝั่งหรือในแผ่นดิน มีลักษณะเว้าโค้งและเปิดกว้าง ทำให้มีแนวของชายฝั่งทะเลยาว


ชายฝั่ง

/t͡ɕʰaːj˧.faŋ˨˩/^((สัมผัส))

แถบแผ่นดินนับจากแนวชายทะเลขึ้นไปบนบกจนถึงบริเวณที่มีลักษณะภูมิประเทศเปลี่ยนแปลงอย่างเด่นชัด


ที่ราบสูง

ที่ราบ + สูง

[tʰiː˥˩.räːp̚˥˩.sũːŋ˩˥]

ที่ราบซึ่งสูงกว่าระดับผิวโลกโดยรอบตั้งแต่ 300 เมตรขึ้นไป


แอ่ง

อาจร่วมเชื้อสายกับไทใหญ่ ဢႅင်ႇ (แอ่ง)

/ʔɛŋ˨˩/^((สัมผัส))

ที่ซึ่งลาดลึกลงไปพอน้ำขังได้


แอ่งกระทะ

แอ่ง + กระทะ

แอ็่ง-กฺระ-ทะ

/ʔɛŋ˨˩.kra˨˩.tʰaʔ˦˥/^((สัมผัส))

ภูมิประเทศที่แผ่นดินอันกว้างขวางต่ำกว่าบริเวณโดยรอบ


เทือก

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨴᩮᩥ᩠ᨠ (เทิก)

/tʰɯa̯k̚˥˩/^((สัมผัส))

ที่ดินที่ไถและคราดแล้วทำให้เป็นโคลนเป็นตมเพื่อตกกล้า, ขี้เทือก ก็ว่า

ทำเทือกตกกล้า

ที่ซึ่งเปรอะเลอะเทอะเพราะย่ำกันไปมา

ย่ำเป็นเทือก

แนว, แถว, พืด


เปรอะ

/prɤʔ˨˩/^((สัมผัส))

ผ้าเปรอะ

สนิมเปรอะ

ขี้ไคลเปรอะ

สับสน, ยุ่งเหยิง

ลวดลายเปรอะ

วางของเปรอะไปหมด


เลอะ

/lɤʔ˦˥/^((สัมผัส))

เสื้อเลอะเขม่า

หน้าเลอะหมึก

เปรอะไปด้วยสิ่งเปียก ๆ แฉะ ๆ มีลักษณะเละ อย่างโคลนเลน

ย่ำโคลนขึ้นบ้านเลอะหมด

เรี่ยรายกระจัดกระจายไปทั่วอย่างไม่มีระเบียบ

วางข้าวของไว้เลอะเต็มห้อง

โดยปริยายหมายความว่า วุ่นวายสับสน

เรื่องนี้ชักเลอะกันใหญ่

ผ้าดอกเลอะ

พูดจาเลอะ

อายุมากแล้วชักจะเลอะ


กระแสเสียง

กระแส + เสียง

กฺระ-แส-เสียง

/kra˨˩.sɛː˩˩˦.sia̯ŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

เสียงที่แล่นไป, น้ำเสียง


เบส

ยืมมาจากอังกฤษ base

/beːt̚˨˩/^((สัมผัส))

สารเคมีซึ่งทำปฏิกิริยากับกรด แล้วให้ผลเป็นเกลือหรือเกลือกับน้ำเท่านั้น มีสมบัติรับโปรตอนมาจากสารอื่นได้ จ่ายอิเล็กตรอนคู่หนึ่งให้แก่สารอื่นได้ เมื่อละลายน้ำแล้วให้ไฮดรอกไซด์ไอออน (OH-) เปลี่ยนสีลิตมัสสีแดงเป็นสีน้ำเงินได้


เบส

ยืมมาจากอังกฤษ bass

/beːt̚˨˩/^((สัมผัส))

กีตาร์ 4-6 สายที่ให้เสียงทุ้ม


เยื่อใย

ความเกี่ยวพันแม้จะขาดกันไปแล้ว แต่ก็ยังมีอาลัยเหลืออยู่, ความผูกพันที่ยังตัดไม่ขาด

เขาทิ้งไปอย่างไม่มีเยื่อใย


เยื่อ

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩉ᩠ᨿᩮᩬᩥ᩶ᩋ (เหยอิ้อ), เขิน ᩉ᩠ᨿᩮᩨ᩶ᩋ (เหยื้อ), ลาว ເຫຍື້ອ (เหยื้อ), ไทลื้อ ᦵᦊᦲᧉ (เหยี้), ไทใหญ่ ယိူဝ်ႈ (เยิ้ว)

/jɯa̯˥˩/^((สัมผัส))

สิ่งที่เป็นแผ่นบางอยู่ตามผิวหรือภายในของร่างกายบางส่วนหรือของสิ่งต่าง ๆ

เยื่อในกระดูก

เยื่อหัวหอม

เยื่อไม้ไผ่


พ่อเลี้ยง

พ่อ + เลี้ยง; ร่วมเชื้อสายกับลาว ພໍ່ລ້ຽງ (พํ่ล้ยง), คำเมือง ᨻᩬᩴ᩵ᩃ᩠ᨿ᩶ᨦ (พอํ่ลย้ง), ไทใหญ่ ပေႃႈလဵင်ႉ (ป้อ̂เล๎ง)

/pʰɔː˥˩.lia̯ŋ˦˥/^((สัมผัส))

ผัวของแม่ แต่ไม่ใช่พ่อของตัว


แม่เลี้ยง

แม่ + เลี้ยง

/mɛː˥˩.lia̯ŋ˦˥/^((สัมผัส))

เมียของพ่อ แต่ไม่ใช่แม่ของตัว


ถุงเท้า

/tʰuŋ˩˩˦.tʰaːw˦˥/^((สัมผัส))

เครื่องสวมเท้า มักทำจากผ้า ใส่เพื่อกันฝุ่นดินติดเท้า เพื่อให้อบอุ่น หรือเพื่อปกปิดเท้าที่ไม่น่ามอง เป็นต้น


ตัวผู้

เพศอย่างเดียวกับชาย (ใช้เฉพาะสัตว์และพืชบางชนิด)

แมวตัวผู้

เสลดพังพอนตัวผู้

เรียกสิ่งของบางอย่างที่มีรูปแหลมยาว

เกลือตัวผู้

เรียกสิ่งที่มีเดือยสำหรับสอด

กระเบื้องตัวผู้

นอตตัวผู้

เรียกต้นไม้ที่ไม่มีผลตลอดไป

มะละกอตัวผู้


ตัวเมีย

เพศอย่างเดียวกับหญิง (ใช้เฉพาะสัตว์และพืชบางชนิด)

แมวตัวเมีย

เสลดพังพอนตัวเมีย

เรียกสิ่งของบางอย่างที่มีรูหรือขอรับให้สิ่งอื่นเกาะหรือสอดเข้าได้

กระเบื้องตัวเมีย

นอตตัวเมีย


สอด

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน สอด, ลาว ສອດ (สอด), คำเมือง ᩈᩬᨯ (สอด), เขิน ᩈᩬᨯ (สอด), ไทลื้อ ᦉᦸᧆᧈ (ส่อ̂ด), ไทดำ ꪎꪮꪒ (สอด), ไทใหญ่ သွတ်ႇ (ส่อ̂ต)

/sɔːt̚˨˩/^((สัมผัส))

เสือกหรือใส่เข้าไปในช่องหรือในระหว่างที่แคบ ๆ

สอดจดหมายเข้าไปใต้ประตู

สอดขาเข้าไปในกางเกง

สอดสนับเพลา

แทรกเข้าไประหว่างกลาง

เอาธนบัตรสอดไว้ในหนังสือ

แทรกเข้าในระหว่าง (มักใช้ในเชิงตำหนิ)

ขณะที่ผู้ใหญ่กำลังพูดอยู่ เด็กไม่ควรพูดสอดขึ้น


แคบ

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *ɣɛːpᴰᴸ⁴ (Jonsson, 1991), จากจีนยุคกลาง狹 (MC heap); ร่วมเชื้อสายกับลาว ແຄບ (แคบ), ไทดำ ꪵꪁꪚ (แกฺบ), ไทขาว ꪵꪅꪚ, ไทใหญ่ ၵႅပ်ႈ (แก้ป), แสก เกฺ้บ; เป็นไปได้ว่าร่วมรากกับ คับ

/kʰɛːp̚˥˩/^((สัมผัส))

มีส่วนกว้างน้อย

บ้านแคบ

ไม่กว้างขวาง

ความรู้แคบ


แคบ

เทียบเขมร គែប (แคบ, “เบาะ, อานม้า”)

/kʰɛːp̚˥˩/^((สัมผัส))

สรรพแคบหมอนทองห้อยภู่พราย


แคบ

ยืมมาจากอีสาน แขบ

/kʰɛːp̚˥˩/^((สัมผัส))

ล้วนอลงกฎด้วยอลงการ เบาะลอออานแคบคำ


เหลอ

ทำหน้าเซ่อ ๆ ทำนองว่าไม่รู้เรื่อง

ทำหน้าเหลอ


รู้เรื่อง

รู้ + เรื่อง

/ruː˦˥.rɯa̯ŋ˥˩/^((สัมผัส))

เข้าใจเรื่อง (มักใช้ในความปฏิเสธ)

พูดเท่าไร ๆ ก็ไม่รู้เรื่อง


ชัดเจน

คำกริยาวิเศษณ์

/t͡ɕʰat̚˦˥.t͡ɕeːn˧/^((สัมผัส))

แจ่มแจ้งโดยไม่ต้องสงสัย

ถูกต้องแน่นอน


พลังงาน

โดยปริยายหมายความว่า ปัจจัยที่ใช้ขับเคลื่อนเศรษฐกิจของประเทศเช่น น้ำมัน แก๊สหุงต้ม ไฟฟ้า นิวเคลียร์

ความสามารถซึ่งมีอยู่ในตัวของสิ่งที่อาจให้แรงงานได้


นิวเคลียร์

ยืมมาจากอังกฤษ nuclear

ที่ใช้พลังงานอะตอม

ระเบิดนิวเคลียร์

โรงไฟฟ้านิวเคลียร์

เกี่ยวกับนิวเคลียสของอะตอม


ไม้พุ่ม

ต้นไม้ที่มีกิ่งก้านรวมกันเป็นรูปคล้ายกระพุ่มมือ


ไม้ดอก

[mäːj˦˥.dɔːk̚˨˩]

ไม้ที่ปลูกไว้ดูดอก


ไม้ประดับ

ไม้ + ประดับ

ไม้ที่ปลูกไว้สำหรับประดับบ้านเรือนหรือสถานที่


ยินยอม

การยินยอม (abstract-noun)
ความยินยอม (abstract-noun)

ยอม, ไม่ขัด, ตกลง, ชอบใจ, ตาม


ไม้ใบ

ไม้ที่ปลูกไว้ดูใบ


ไม้ผล

[mäːj˦˥.pʰõn˩˥]

ไม้ที่ปลูกไว้เก็บผล


พุ่ม

เทียบภาษาจ้วง bumh（ปุ้ม）

ลักษณะกิ่งก้านของต้นไม้ที่รวมกัน มีทรงเกือบกลมยอดนูนคล้ายกระพุ่มมือ หรือสิ่งอื่นที่มีลักษณะคล้ายคลึงเช่นนั้น

ต้นมะขามแตกกิ่งก้านเป็นพุ่ม

พุ่มต้นเข็ม

ชื่อดอกไม้ไฟอย่างหนึ่ง ใช้ดอกไม้เทียนเสียบซี่ไม้เป็นชั้น ๆ กลางพองเป็นรูปพุ่ม


ดอกไม้เทียน

ดอกไม้ + เทียน

ดอก-ม้าย-เทียน

ดอกไม้ไฟชนิดหนึ่ง รูปเหมือนเทียน จุดมีสีนวล


ดอกไม้ไฟ

เครื่องสำหรับจุดในงานเทศกาลหรืองานศพเป็นต้น ทำด้วยกระบอกไม้อ้อหรือไม้ไผ่เป็นต้น บรรจุดินดำ มีชื่อต่าง ๆ กันตามชนิด


ดินดำ

ผงถ่านประสมกำมะถันกับดินประสิวเป็นต้น ใช้เป็นวัตถุระเบิด, ดินปืน ก็เรียก


ดินดำ

คำวิสามานยนาม

ชื่อตำบลหนึ่งในอำเภอภูเวียง จังหวัดขอนแก่น


ท่าเรือ

/tʰaː˥˩.rɯa̯˧/^((สัมผัส))

สถานที่สำหรับให้บริการแก่เรือในการจอดเทียบบรรทุก หรือขนถ่ายของ


ท่าเรือ

คำวิสามานยนาม

/tʰaː˥˩.rɯa̯˧/^((สัมผัส))

ชื่ออำเภอหนึ่งในจังหวัดพระนครศรีอยุธยา

ชื่อตำบลหนึ่งในอำเภอท่ามะกา จังหวัดกาญจนบุรี


หาค่ามิได้

หา + ค่า + มิ + ได้

หา-ค่า-มิ-ด้าย

/haː˩˩˦.kʰaː˥˩.mi˦˥.daːj˥˩/^((สัมผัส))

มีค่ามากจนประมาณไม่ได้


วัตต์

ยืมมาจากอังกฤษ watt, จากชื่อของ James Watt

หน่วยวัดกำลัง 1 วัตต์ มีค่าเท่ากับ 1 จูลต่อวินาที หรือ 107 เอิร์กต่อวินาที, 745.7 วัตต์ มีค่าเท่ากับ 1 กำลังม้า


บาร์เรล

ยืมมาจากอังกฤษ barrel (“ถังไม้กลม”)

การแบ่งพยางค์
{เสียงสระสั้น}

หน่วยวัดความจุของของเหลว ซึ่งเมื่อใช้กับการวัดปริมาตรน้ำมันปิโตรเลียม 1 บาร์เรล = 36 แกลลอนในประเทศอังกฤษ ส่วนในประเทศสหรัฐอเมริกา 1 บาร์เรล = 42 แกลลอน


เปอร์เซ็นต์

ยืมมาจากอังกฤษ percent

จำนวนที่เทียบเป็นส่วนร้อยหรือร้อยละ, การคิดเทียบเป็นส่วนร้อย เรียกว่า ร้อยละ หรือ ต่อร้อย ใช้เครื่องหมาย % แทน

นักเรียนโรงเรียนนี้สอบได้ 70 เปอร์เซ็นต์

สอบได้ 70 คน จากจำนวนนักเรียนทั้งหมด 100 คน

เด็กคนนี้สอบได้ 80 เปอร์เซ็นต์

ได้คะแนน 80 คะแนน จากคะแนนเต็ม 100 คะแนน

ค่านายหน้า, ค่าตอบแทนในการติดต่อซื้อขายเป็นต้น

ได้เปอร์เซ็นต์

ให้เปอร์เซ็นต์


โหล

ร่วมเชื้อสายกับลาว ໂຫຼ (โหล)

/loː˩˩˦/^((สัมผัส))

บอกจำนวนนับหน่วยละ 12

ดินสอโหลหนึ่ง

ปากกา 2 โหล


โหล

ร่วมเชื้อสายกับลาว ໂຫຼ (โหล)

/loː˩˩˦/^((สัมผัส))

โดยปริยายหมายความว่า ที่ถือกันว่ามีคุณภาพต่ำ

เสื้อโหล

มีซ้ำกันจำนวนมาก

ชื่อโหล


โหล

ร่วมเชื้อสายกับลาว ໂຫຼ (โหล)

/loː˩˩˦/^((สัมผัส))

ขวดปากกว้าง มีฝา, ขวดโหล ก็เรียก


โหล

/loː˩˩˦/^((สัมผัส))

ดูลึกลงไป ในคำว่า ตาโหล


ได้แก่

/daːj˥˩.kɛː˨˩/^((สัมผัส))

/daj˥˩.kɛː˨˩/^((สัมผัส))

คือ, เท่ากับ (มักใช้เพื่อแจกแจงรายการ)

หนังสือสำหรับค้นความหมายของคำที่เรียงลำดับตามตัวอักษร ได้แก่ พจนานุกรม


เลี้ยงดู

ดูแล, เอาใจใส่ (มักใช้แก่คน)

เลี้ยงดูพ่อแม่

บำรุง, ปรนปรือด้วยอาหารการกินเป็นต้น (มักใช้แก่คน)


เลี้ยงดูปูเสื่อ

เลี้ยงดู + ปู + เสื่อ

การเลี้ยงดูปูเสื่อ (abstract-noun)

[li(ː)ä̃ŋ˦˥.duː˧.puː˧.sɯːä˨˩]

ต้อนรับเลี้ยงดูด้วยอาหารการกินอย่างดี


ปรน

บำรุงเลี้ยงดูให้สมบูรณ์


ผ่อนปรน

แบ่งหนักให้เป็นเบา, เอาไปทีละน้อย, ขยับขยายให้เบาบางลง


เปรอ

ยืมมาจากเขมรเก่าสมัยก่อนอังกอร์ ប្រេ (บฺเร, “ใช้”); ร่วมเชื้อสายกับเขมร ប្រើ (บฺเริ)

/prɤː˧/^((สัมผัส))


เสมอใจ

[sä˩.mɤː˩˥.t͡ɕäj˧ ~ sä˧.mɤː˩˥.t͡ɕäj˧]

เหมือนใจ, ได้ดังใจ


เสมอตัว

[sä˩.mɤː˩˥.tuːä˧ ~ sä˧.mɤː˩˥.tuːä˧]

ไม่ได้ไม่เสีย, ไม่ขาดทุน

เขาลงทุนครั้งนี้มีแต่เสมอตัว ไม่มีหวังได้กำไร


เสมอเหมือน

เสมอ + เหมือน

[sä˩.mɤː˩˥.mɯːä̃n˩˥ ~ sä˧.mɤː˩˥.mɯːä̃n˩˥]

เทียบเท่า, เทียบเหมือน, (มักใช้ในความปฏิเสธ)

ผู้หญิงคนนี้งามไม่มีใครเสมอเหมือน

เด็กคนนั้นซนไม่มีใครเสมอเหมือน


นี่

/niː˥˩/^((สัมผัส))

คำใช้แทนนามที่อ้างถึงบุคคลหรือสิ่งที่อยู่ใกล้

นี่ใคร

นี่อะไร

บางครั้งมักเป็นสรรพนามบุรุษที่ 1


นี่

/niː˥˩/^((สัมผัส))

คำใช้ประกอบคำนามให้รู้ว่าอยู่ใกล้หรือชี้เฉพาะ

หนังสือนี่แต่งดี

ขนมนี่อร่อย


นี่

คำกริยาวิเศษณ์

/niː˥˩/^((สัมผัส))

คำใช้ประกอบคำกริยาให้รู้ว่าอยู่ใกล้หรือชี้เฉพาะ

อยู่นี่

มานี่


นี่

/niː˥˩/^((สัมผัส))

คำประกอบท้ายคำเพื่อเน้นความหมาย

เดี๋ยวเฆี่ยนเสียนี่


โน่น

คำใช้แทนนามที่อยู่ไกลออกไป

ที่โน่นมีอากาศดี


นู่น

คำใช้แทนนามที่อยู่ไกลออกไป


นู้น

ใช้ประกอบนามที่อยู่ไกลออกไป


โน้น

คำที่ใช้ประกอบนามที่อยู่ไกลออกไป

บ้านโน้นมีงานรื่นเริง


ไหมฝัน

ไหม + ฝัน; จากเนื้อเพลง งานวัด โดยศิลปิน เพื่อน

สายไหม (ชนิดปุย)


ไหมฝัน

จากกวางตุ้ง 米粉 (mai5 fan2)

เส้นแป้งคล้ายบะหมี่แต่เล็กและเหนียวกว่า


สายไหม

ชื่อขนมชนิดหนึ่ง ทำด้วยน้ำตาลซึ่งใช้เครื่องปั่นจนเป็นเส้นฝอย ๆ คล้ายเส้นไหม ห่อด้วยแผ่นโรตีหรือแผ่นเปาะเปี๊ยะ, ถ้าห่อด้วยแผ่นโรตี เรียกว่า โรตีสายไหม

ชื่อขนมชนิดหนึ่ง ทำจากน้ำตาลที่ปั่นเป็นปุย พันอยู่บนด้ามไม้, ไหมฝัน ไหมสวรรค์ ก็เรียก


สายไหม

คำวิสามานยนาม

ชื่อเขตหนึ่งในกรุงเทพมหานคร


ไหมสวรรค์

ไหม + สวรรค์

[mäj˩˥.sä˩.wä̃n˩˥ ~mäj˩˥.sä˧.wä̃n˩˥]

สายไหม (ชนิดปุย)


ปูจ๋า

ปู + จีนกลาง 炸 (zhá, “ทอด”)

/puː˧.t͡ɕaː˩˩˦/^((สัมผัส))

ชื่อกับข้าวอย่างหนึ่ง เอาเนื้อปูผสมเครื่องกับไข่แล้วใส่กระดองปูนึ่งหรือทอด


ปู่ครู

ตำแหน่งสมณศักดิ์ครั้งกรุงสุโขทัยเป็นราชธานี


ปู่เจ้า

[puː˨˩.t͡ɕäːw˥˩]

ผู้เฒ่าที่คนเคารพนับถือ, เจ้าปู่ ก็ว่า

เขาใส่สมญาเรา ปู่เจ้า


ปู่ทวด

/puː˨˩.tʰua̯t̚˥˩/^((สัมผัส))

พ่อของปู่หรือของย่า

ชายที่เป็นญาติชั้นเดียวกับปู่ทวดหรือย่าทวด


ย่าทวด

/jaː˥˩.tʰua̯t̚˥˩/^((สัมผัส))

[jäː˥˩.tʰu(ː)ät̚˥˩]

แม่ของปู่หรือของย่า

หญิงที่เป็นญาติชั้นเดียวกับปู่ทวดหรือย่าทวด


ยายทวด

แม่ของตาหรือของยาย

หญิงที่เป็นญาติชั้นเดียวกับตาทวดหรือยายทวด


ตาทวด

พ่อของตาหรือของยาย

ชายที่เป็นญาติชั้นเดียวกับตาทวดหรือยายทวด


ปู่น้อย

/puː˨˩.nɔːj˦˥/^((สัมผัส))

น้องชายของปู่หรือของย่า


เจ้าพ่อ

/t͡ɕaw˥˩.pʰɔː˥˩/^((สัมผัส))

/t͡ɕaːw˥˩.pʰɔː˥˩/^((สัมผัส))

เทพารักษ์ผู้คุ้มเกรงถิ่นนั้น ๆ

เจ้าพ่อเสือ

ผู้เป็นใหญ่หรือมีอิทธิพลในถิ่นนั้น

เจ้าพ่อเซี่ยงไฮ้


เจ้าแม่

/t͡ɕaw˥˩.mɛː˥˩/^((สัมผัส))

/t͡ɕaːw˥˩.mɛː˥˩/^((สัมผัส))

เทพารักษ์ผู้หญิงที่ถือว่าศักดิ์สิทธิ์จะให้ความคุ้มเกรงรักษาได้

เจ้าแม่ทับทิม

หญิงผู้เป็นใหญ่หรือมีอิทธิพลในถิ่นนั้น


คุ้มเกรง

[kʰũm˦˥.krẽːŋ˧]

ปกป้องไว้ให้คนอื่นเกรงกลัว


ผิดพ่อผิดแม่

ผิด + พ่อ + ผิด + แม่

ผิด-พ่อ-ผิด-แม่

/pʰit̚˨˩.pʰɔː˥˩.pʰit̚˨˩.mɛː˥˩/^((สัมผัส))

แตกต่างไปจากพ่อแม่


รีดลูก

/riːt̚˥˩.luːk̚˥˩/^((สัมผัส))

ทำให้แท้งลูก


ลูกผู้พี่

ลูก + ผู้ + พี่

[luːk̚˥˩.pʰuː˥˩.pʰiː˥˩]

ญาติที่เป็นลูกของลุงหรือป้า


ลูกผู้น้อง

ลูก + ผู้ + น้อง

[luːk̚˥˩.pʰuː˥˩.nɔ̃ːŋ˦˥]

ญาติที่เป็นลูกของน้าหรืออา


ลูกพี่ลูกน้อง

ลูก + พี่ + ลูก + น้อง

ลูก-พี่-ลูก-น้อง

/luːk̚˥˩.pʰiː˥˩.luːk̚˥˩.nɔːŋ˦˥/^((สัมผัส))

ญาติที่เป็นลูกของลุง ป้า น้า หรืออา


ทวด

ᩉ᩠ᨾᩬ᩵ᩁ

พ่อหรือแม่ของปู่ย่าตายาย

ᩉ᩠ᨾᩬ᩵ᩁ

พ่อหรือแม่ของปู่ย่าตายาย

ᦖᦸᧃᧈ

พ่อหรือแม่ของปู่ย่าตายาย

မွၼ်ႇ

พ่อหรือแม่ของปู่ย่าตายาย

ທວດ

พ่อหรือแม่ของปู่ย่าตายาย

great-grandparent

พ่อหรือแม่ของปู่ย่าตายาย

great-grandfather

พ่อหรือแม่ของปู่ย่าตายาย

great-grandmother

พ่อหรือแม่ของปู่ย่าตายาย

/tʰua̯t̚˥˩/^((สัมผัส))

พ่อหรือแม่ของ ปู่ ย่า ตา ยาย, ชวด ก็ว่า


มโรง

แผลงมาจากเขมร រោង (โรง)

[mä˥.rõːŋ˧ ~ mä˧.rõːŋ˧]


ทินาท

[tʰi˥.näːt̚˥˩]

เวลาตั้งแต่ย่ำรุ่งถึงเที่ยงวัน


นิสาท

เวลาตั้งแต่ย่ำค่ำถึงเที่ยงคืน


ราสี

ยืมมาจากบาลี ราสิ; เทียบสันสกฤต राशि (ราศิ)

/raː˧.siː˩˩˦/^((สัมผัส))


ราศี

ยืมมาจากสันสกฤต राशि (ราศิ); เทียบบาลี ราสิ

/raː˧.siː˩˩˦/^((สัมผัส))

บุญราศี

ชื่อมาตราวัดจักรราศี คือ 30 องศา เป็น 1 ราศี, ถ้ากลุ่มดาวใดอยู่ในช่วงจักรราศีนั้น ก็เรียกชื่อราศีตามกลุ่มดาวนั้น

ราศีเมษ

ราศีกรกฎ

อาทิตย์โคจรรอบจักรวาลผ่านหมู่ดาว 12 หมู่ (เมื่อมองจากโลก) และดาวหมู่หนึ่ง ๆ เรียกว่า ราศี 1


ราศี

/raː˧.siː˩˩˦/^((สัมผัส))

ความสง่างาม, ลักษณะดีงามของคน

หน้าตามีราศี

โดยปริยายหมายความว่าความอิ่มเอิบ, ความภาคภูมิ

ได้ตำแหน่งดี ดูมีราศีขึ้น

สิริมงคล เชื่อกันว่าเวลาเช้าราศีอยู่ที่หน้า เวลากลางวันราศีอยู่ที่หน้าอก เวลากลางคืนราศีอยู่ที่เท้า


กุมภ

ยืมมาจากบาลี กุมฺภ

[เสียงสมาส]
กุม-พะ-


มีน

ยืมมาจากสันสกฤต मीन (มีน) หรือบาลี มีน

[เสียงสมาส]
มี-นะ-


มีน

คำวิสามานยนาม

ยืมมาจากสันสกฤต मीन (มีน) หรือบาลี มีน

[เสียงสมาส]
มี-นะ-

ชื่อกลุ่มดาวรูปปลา เรียกว่า ราศีมีน เป็นราศีที่ 11 ในจักรราศี (นับจาก 0 ถึง 11)


ดาวเคราะห์

ดาว + เคราะห์; ตัดมาจาก ดาวนพเคราะห์ หรือ ดาวพระเคราะห์ ที่ใช้ในด้านโหราศาสตร์

/daːw˧.kʰrɔʔ˦˥/^((สัมผัส))

ดาวขนาดใหญ่ที่ไม่มีแสงสว่างในตัวเอง ต้องได้รับแสงสว่างจากดาวฤกษ์จึงสามารถมองเห็น และเป็นบริวารโคจรรอบดาวฤกษ์ดวงนั้น


จันทร

ยืมมาจากสันสกฤต चन्द्र (จนฺทฺร); เทียบบาลี จนฺท

[เสียงสมาส]
จัน-ทฺระ-

/t͡ɕan˧.tʰɔːn˧/^((สัมผัส))


จันทรวาร

ยืมมาจากสันสกฤต चन्द्रवार (จนฺทฺรวาร)

จัน-ทฺระ-วาน


จันทวาร

ยืมมาจากบาลี จนฺทวาร


โสมวาร

ยืมมาจากสันสกฤต सोमवार (โสมวาร) หรือบาลี โสมวาร


รวิวาร

ยืมมาจากสันสกฤต रविवार (รวิวาร) หรือบาลี รวิวาร; เทียบเท่า รวิ + วาร


สูรยวาร

ยืมมาจากสันสกฤต सूर्यवार (สูรฺยวาร)

สู-ระ-ยะ-วาน


อาทิจจวาร

ยืมมาจากบาลี อาทิจฺจวาร

อา-ทิด-จะ-วาน

/ʔaː˧.tʰit̚˦˥.t͡ɕa˨˩.waːn˧/^((สัมผัส))


อาทิตยวาร

ยืมมาจากสันสกฤต आदित्यवार (อาทิตฺยวาร)

อา-ทิด-ตะ-ยะ-วาน

/ʔaː˧.tʰit̚˦˥.ta˨˩.ja˦˥.waːn˧/^((สัมผัส))


วันแข็ง

/wan˧.kʰɛŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

วันซึ่งถือว่าดาวมีพลังแรง ได้แก่ วันอาทิตย์ วันอังคาร วันเสาร์


ภุมมวาร

ยืมมาจากบาลี ภุมฺมวาร


ภุมวาร

ยืมมาจากบาลี ภุมฺมวาร


มงคลวาร

ยืมมาจากสันสกฤต मङ्गलवार (มงฺคลวาร) หรือบาลี มงฺคลวาร

มง-คน-ละ-วาน


วุธวาร

ยืมมาจากสันสกฤต बुधवार (พุธวาร) หรือบาลี พุธวาร


พฤหัสปติวาร

ยืมมาจากสันสกฤต बृहस्पतिवार (พฺฤหสฺปติวาร)

พฺรึ-หัด-สะ-ปะ-ติ-วาน

พะ-รึ-หัด-สะ-ปะ-ติ-วาน

/pʰrɯ˦˥.hat̚˨˩.sa˨˩.pa˨˩.ti˨˩.waːn˧/^((สัมผัส))

/pʰa˦˥.rɯ˦˥.hat̚˨˩.sa˨˩.pa˨˩.ti˨˩.waːn˧/^((สัมผัส))


พฤหัส

คำวิสามานยนาม

/pʰrɯ˦˥.hat̚˨˩/^((สัมผัส))

/pʰa˦˥.rɯ˦˥.hat̚˨˩/^((สัมผัส))

คำตัดทอนของ พฤหัสบดี


พฤหัส

/pʰrɯ˦˥.hat̚˨˩/^((สัมผัส))

/pʰa˦˥.rɯ˦˥.hat̚˨˩/^((สัมผัส))

คำตัดทอนของ พฤหัสบดี


โรงบาล

คำตัดทอนของ โรงพยาบาล


มหาลัย

คำตัดทอนของ มหาวิทยาลัย


มกรา

คำวิสามานยนาม

คำตัดทอนของ มกราคม


มีนา

คำวิสามานยนาม

คำตัดทอนของ มีนาคม


เมษา

คำวิสามานยนาม

/meː˧.saː˩˩˦/^((สัมผัส))

คำตัดทอนของ เมษายน


พฤษภา

คำวิสามานยนาม

/pʰrɯt̚˦˥.sa˨˩.pʰaː˧/^((สัมผัส))

คำตัดทอนของ พฤษภาคม


มิถุนา

คำวิสามานยนาม

คำตัดทอนของ มิถุนายน


กรกฎา

คำวิสามานยนาม

[ล้าสมัย]
กะ-รัก-กะ-ดา

คำตัดทอนของ กรกฎาคม


สิงหา

คำวิสามานยนาม

/siŋ˩˩˦.haː˩˩˦/^((สัมผัส))

คำตัดทอนของ สิงหาคม


ตุลา

ยืมมาจากสันสกฤต तुला (ตุลา, “ตราชู; มาตราชั่ง”) หรือบาลี ตุลา (“ตราชู; มาตราชั่ง”)

คันชั่ง, ตราชู

ชื่อมาตราวัดน้ำหนักมคธ เท่ากับ 100 ปละ


ตุลา

คำวิสามานยนาม

คำตัดทอนของ ตุลาคม


ตุลา

ตัดทอนจาก มาตุลา

น้า, น้องชายของแม่


พฤศจิกา

คำวิสามานยนาม

พฺรึด-สะ-จิ-กา

/pʰrɯt̚˦˥.sa˨˩.t͡ɕi˨˩.kaː˧/^((สัมผัส))

/pʰrɯt̚˦˥.t͡ɕi˨˩.kaː˧/^((สัมผัส))

คำตัดทอนของ พฤศจิกายน


ธันวา

คำวิสามานยนาม

คำตัดทอนของ ธันวาคม


มอไซค์

ตัดทอนจาก มอเตอไซค์, จากอังกฤษ motorcycle

คำพ้องความของ จักรยานยนต์


คุรุวาร

ยืมมาจากสันสกฤต गुरुवार (คุรุวาร) หรือบาลี คุรุวาร, ครุวาร


กูรู

ยืมมาจากอังกฤษ guru (กูรู), ถอดอักษรมาจากฮินดี गुरू (คุรู) หรือ อูรดู گرو, จากสันสกฤต गुरु (คุรุ)

ผู้เชี่ยวชาญ, ผู้รู้

เขาเป็นกูรูด้านเสริมสวย


กุยเล้ย

ยืมมาจากแต้จิ๋ว 郭 (guêh4, “แซ่หนึ่งของคนจีน”) + 笠 (loih8, “งอบ”); คนจีนแซ่ 郭 เป็นผู้ประดิษฐ์หมวกชนิดนี้

หมวกกันแดดของคนจีน ทรงแหลม มีปีกใหญ่


อุ้มบุญ

[ʔũm˥˩.bũn˧]

ตั้งครรภ์แทนด้วยการนำตัวอ่อนที่ปฏิสนธิภายนอกร่างกายของแม่ไปฝากไว้ในมดลูกของผู้หญิงที่รับอุ้มท้องแทน มักทำในกรณีที่แม่มีความผิดปรกติไม่สามารถตั้งครรภ์ได้

ภรรยาของเขามีเนื้องอกในมดลูกแต่รังไข่ยังปรกติ อยากมีลูกก็เลยขอให้น้องสาวอุ้มบุญให้


อุ้มท้อง

[ʔũm˥˩.tʰɔ̃ːŋ˦˥]

มีลูกอยู่ในท้อง


อธิกมาส

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

อะ-ทิ-กะ-มาด

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

อะ-ทิก-กะ-มาด

/ʔa˨˩.tʰi˦˥.ka˨˩.maːt̚˥˩/^((สัมผัส))

/ʔa˨˩.tʰik̚˦˥.ka˨˩.maːt̚˥˩/^((สัมผัส))

เดือนที่เพิ่มขึ้นในปีจันทรคติ คือ ในปีนั้นมี 13 เดือน มีเดือน 8 สองหน เรียกว่า เดือน 8 สอง 8

เรียกปีที่มีเดือน 8 สองหนว่า ปีอธิกมาส


อธิกวาร

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

อะ-ทิ-กะ-วาน

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

อะ-ทิก-กะ-วาน

วันที่เพิ่มขึ้นในปีจันทรคติ คือ ในปีนั้นเดือน 7 เป็นเดือนเต็ม มี 30 วัน


เดือนเต็ม

เดือน + เต็ม

เดือนทางจันทรคติที่มี 30 วัน วันสิ้นเดือนตรงกับวันแรม 15 ค่ำ คือ เดือนยี่ เดือน 4 เดือน 6 เดือน 8 เดือน 10 เดือน 12, คู่กับ เดือนขาด


เดือนขาด

/dɯa̯n˧.kʰaːt̚˨˩/^((สัมผัส))

เดือนทางจันทรคติที่มี 29 วัน วันสิ้นเดือนตรงกับวันแรม 14 ค่ำ คือ เดือนอ้าย เดือน 3 เดือน 5 เดือน 7 เดือน 9 เดือน 11, คู่กับ เดือนเต็ม


เดือนคู่

/dɯa̯n˧.kʰuː˥˩/^((สัมผัส))

เดือนที่มีจำนวนคู่ คือ เดือนยี่ เดือน 4 เดือน 6 เดือน 8 เดือน 10 เดือน 12, คู่กับ เดือนคี่


เดือนคี่

/dɯa̯n˧.kʰiː˥˩/^((สัมผัส))

เดือนที่มีจำนวนคี่ คือ เดือนอ้าย เดือน 3 เดือน 5 เดือน 7 เดือน 9 เดือน 11, คู่กับ เดือนคู่


อธิกสุรทิน

อธิก + สุรทิน

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

อะ-ทิ-กะ-สุ-ระ-ทิน

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

อะ-ทิก-กะ-สุ-ระ-ทิน

/ʔa˨˩.tʰi˦˥.ka˨˩.su˨˩.ra˦˥.tʰin˧/^((สัมผัส))

/ʔa˨˩.tʰik̚˦˥.ka˨˩.su˨˩.ra˦˥.tʰin˧/^((สัมผัส))

วันที่เพิ่มขึ้นในปีสุริยคติ คือ ในปีนั้นเพิ่มวันเข้าในเดือนกุมภาพันธ์อีก 1 วัน เป็น 29 วัน

เรียกปีที่เดือนกุมภาพันธ์มี 29 วันว่า ปีอธิกสุรทิน


ปกติสุรทิน

ปกติ + สุรทิน

ปะ-กะ-ติ-สุ-ระ-ทิน

ปก-กะ-ติ-สุ-ระ-ทิน

/pa˨˩.ka˨˩.ti˨˩.su˨˩.ra˦˥.tʰin˧/^((สัมผัส))

/pok̚˨˩.ka˨˩.ti˨˩.su˨˩.ra˦˥.tʰin˧/^((สัมผัส))

เรียกปีที่เดือนกุมภาพันธ์มี 28 วันว่า ปีปกติสุรทิน


ไตรมาส

ระยะเวลา 3 เดือน ในรอบ 1 ปี มี 4 ไตรมาส, ปีงบประมาณเริ่มต้นไตรมาสที่ 1 ในเดือนตุลาคม, ถ้าปีปฏิทินเริ่มไตรมาสที่ 1 เดือนมกราคม

สภาพัฒน์ฯ คาดว่าไตรมาสที่ 3 เงินเฟ้อจะรุนแรงขึ้นเนื่องจากน้ำมันมีราคาสูงขึ้นมาก

นักธุรกิจคาดว่าการส่งออกจะดีขึ้นในไตรมาสที่ 2


อัฒมาส

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

/ʔat̚˨˩.tʰa˦˥.maːt̚˥˩/^((สัมผัส))


วันเพ็ญ

วันกลางเดือนนับตามจันทรคติ คือวันที่พระจันทร์ขึ้นเต็มดวง


วันเพ็ญ

คำวิสามานยนาม

ชื่อบุคคลหญิง


กลางเดือน

กลาง + เดือน

กลางเดือน 6

วันที่ 15-16 โดยประมาณของเดือนสุริยคติ


ปักษ์

ยืมมาจากสันสกฤต पक्ष (ปกฺษ); เทียบบาลี ปกฺข

ปักษ์ใต้

กึ่งของเดือนจันทรคติ เดือนหนึ่งมี 2 ปักษ์

ศุกลปักษ์

ฝ่ายขาว หมายถึง ข้างขึ้น

กาฬปักษ์

ฝ่ายดำ หมายถึง ข้างแรม

หนังสือรายปักษ์


ปักษ

ยืมมาจากสันสกฤต पक्ष (ปกฺษ); เทียบบาลีปกฺข

[päk̚˩.säʔ˩]

กึ่งของเดือนจันทรคติ


ปักข

ยืมมาจากบาลี ปกฺข

[เสียงสมาส]
ปัก-ขะ-

กึ่งของเดือนจันทรคติ


ปักข์

ยืมมาจากบาลี ปกฺข

กึ่งของเดือนจันทรคติ


ปกติมาส

ปกติ (“ธรรมดา”) + มาส (“เดือน”), จากบาลี ปกติ (“ธรรมดา”) + บาลี มาส (“เดือน”)

ปะ-กะ-ติ-มาด

ปก-กะ-ติ-มาด

เรียกปีที่มีเดือน 8 หนเดียวว่า ปีปกติมาส


อวสาน

ยืมมาจากสันสกฤต अवसान (อวสาน) หรือบาลี อวสาน

อวศานติ์
อวสาณ
อวสานต์
การอวสาน (abstract-noun)

/ʔa˨˩.wa˦˥.saːn˩˩˦/^((สัมผัส))


อวสาน

อวศานติ์
อวสาณ
อวสานต์

/ʔa˨˩.wa˦˥.saːn˩˩˦/^((สัมผัส))

การสิ้นสุด, ที่สุด


ปักษาวสาน

ยืมมาจากสันสกฤต पक्षावसान (ปกฺษาวสาน), จาก पक्ष (ปกฺษ, “ครึ่งเดือน”) + अवसान (อวสาน, “สิ้นสุด”)

ปัก-สา-วะ-สาน

วันสิ้นปักษ์, วันเพ็ญหรือวันสิ้นเดือน


ปฐมสุรทิน

ปฐม + สุรทิน

ปะ-ถม-มะ-สุ-ระ-ทิน

/pa˨˩.tʰom˩˩˦.ma˦˥.su˨˩.ra˦˥.tʰin˧/^((สัมผัส))

วันที่ 1 แห่งเดือนทางสุริยคติ


ทุติยสุรทิน

ยืมมาจากบาลี ทุติย (“ที่สอง”) + สูร (“ดวงอาทิตย์”) + ทิน (“วัน”)

ทุ-ติ-ยะ-สุ-ระ-ทิน

/tʰu˦˥.ti˨˩.ja˦˥.su˨˩.ra˦˥.tʰin˧/^((สัมผัส))

วันที่ 2 แห่งเดือนทางสุริยคติ


ส.บ.ม.

[sɔː˩˥.bɔː˧.mɔː˧]

อักษรย่อของ สบายมาก

เรื่องแค่นี้ ส.บ.ม. เดี๋ยวจัดการให้เรียบร้อย


ข.

/kʰɔː˩˩˦/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ เขต


ข.

คำวิสามานยนาม

/kʰɔː˩˩˦/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ ภาษาเขมร


ง.

/ŋɔː˧/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ งาน


ท.

/tʰɔː˧/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ ทะนานหลวง


ผ.

/pʰɔː˩˩˦/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ แผนก


ฝ.

/fɔː˩˩˦/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ ฝ่าย


ฝ.

คำวิสามานยนาม

/fɔː˩˩˦/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ ภาษาฝรั่งเศส


พ.

/pʰɔː˧/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ วันพุธ


พ.

คำวิสามานยนาม

/pʰɔː˧/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ ประกาศนียบัตรประโยคครูพิเศษมูล


ภ.

/pʰɔː˧/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ ภาค

อักษรย่อของ ภาพยนตร์

อักษรย่อของ ภาษา

อักษรย่อของ ตำรวจภูธรภาค…

ภ. 8

ตำรวจภูธรภาค 8


ว.

/wɔː˧/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ วา

อักษรย่อของ วิทยาลัย

อักษรย่อของ วิทยุ

อักษรย่อของ วิเศษณ์


ส.

/sɔː˩˩˦/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ วันเสาร์

อักษรย่อของ สรรพนาม


ส.

คำวิสามานยนาม

/sɔː˩˩˦/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ ภาษาสันสกฤต


สัน.

อักษรย่อของ สันธาน


ญิ.

คำวิสามานยนาม

อักษรย่อของ ภาษาญี่ปุ่น


ม.ค.

คำวิสามานยนาม

/mɔː˧.kʰɔː˧/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ มกราคม


มี.ค.

คำวิสามานยนาม

/miː˧.kʰɔː˧/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ มีนาคม


เม.ย.

คำวิสามานยนาม

/meː˧.jɔː˧/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ เมษายน


พ.ค.

คำวิสามานยนาม

/pʰɔː˧.kʰɔː˧/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ พฤษภาคม


มิ.ย.

คำวิสามานยนาม

/mi˦˥.jɔː˧/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ มิถุนายน


ส.ค.

คำวิสามานยนาม

/sɔː˩˩˦.kʰɔː˧/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ สิงหาคม


พ.ย.

คำวิสามานยนาม

/pʰɔː˧.jɔː˧/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ พฤศจิกายน


ธ.ค.

คำวิสามานยนาม

/tʰɔː˧.kʰɔː˧/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ ธันวาคม


อา.

/ʔaː˧/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ วันอาทิตย์


พฤ.

/pʰrɯʔ˦˥/^((สัมผัส))

/pʰa˦˥.rɯʔ˦˥/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ วันพฤหัสบดี


ม.ศ.

คำวิสามานยนาม

/mɔː˧.sɔː˩˩˦/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ มหาศักราช


ก.ศ.

คำวิสามานยนาม

/kɔː˧.sɔː˩˩˦/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ กลียุคศักราช

อักษรย่อของ คณะกรรมการข้าราชการศาลยุติธรรม


โท่

/tʰoː˥˩/^((สัมผัส))

เป็นช่องกว้างใหญ่เห็นได้จะแจ้ง


โท

จากเขมรเก่าสมัยก่อนอังกอร์ ទោ (โท), จากบาลี ทุ หรือ ทฺวิ

/tʰoː˧/^((สัมผัส))

ชั้นที่สอง (ใช้เกี่ยวกับลำดับชั้นหรือขั้นของยศ ตำแหน่ง คุณภาพ หรือ วิทยฐานะ ต่ำกว่า เอก สูงกว่า ตรี)

ร้อยโท

ข้าราชการชั้นโท

ปริญญาโท


โท

ปากเป็นเอก เลขเป็นโท หนังสือเป็นตรี ชั่วดีเป็นตรา

/tʰoː˧/^((สัมผัส))

เรียกเครื่องหมายวรรณยุกต์รูปดังนี้ ◌้ ว่า ไม้โท


ตก

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *tokᴰ; ร่วมเชื้อสายกับลาว ຕົກ (ต็ก), ไทลื้อ ᦷᦎᧅ (โตก), ไทดำ ꪶꪔꪀ (โตก), ไทใหญ่ တူၵ်း (ตู๊ก), ไทใต้คง ᥖᥨᥐᥱ (โต่ก), อาหม 𑜄𑜤𑜀𑜫 (ตุก์), ปู้อี dogt, จ้วง doek

ไม่ได้ขึ้นยานพาหนะเพราะไปไม่ทันหรือไม่มีค่าโดยสาร

ตกรถ

ตกเรือ

ลดลงต่ำ เป็นอาการแสดงว่ากลัว ยอมแพ้ หรือหมดกำลัง เป็นต้น

คอตก

หัวตก

หางตก

พลัดลง, หล่นลง

ตกบันได

ตกต้นไม้

ไหลลง, หยดลงมา

ฝนตก

ฝีมือตก

แรงตก

พระอาทิตย์ตก

ล่วงเข้าเวลา

ตกเย็น

ตกดึก

เรียกสีที่ละลายออกหรือจางไปในเวลาซักหรือถูกแดดเป็นต้น ว่า สีตก

อยู่ในภาวะที่ไม่น่าพอใจ

ตกทุกข์

ตกระกำลำบาก

ตกยาก

ของที่สั่งตกมาแล้ว

คำสั่งตกแล้ว

ตกลูก

เขียนหนังสือตก


ตก

คำกริยาวิเศษณ์

แก้ตก

ปลงตก

คิดตก


ตก

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨲᩧ᩠ᨠ (ตึก), จ้วง dwk (ตึก-หาปลาล่าสัดตว์) , จ้วงแบบจั่วเจียง dwk (ตึก/เติก-หาปลาล่าสัดตว์)

เอาเบ็ดเกี่ยวเหยื่อหย่อนลงไปให้ปลาหรือกุ้งกินแล้ววัดหรือสาวขึ้นมา

ตกปลา

ตกกุ้ง

ตกหมึก

หลอกล่อให้ติดหรือไม่ให้หนี

ตกผู้ชาย

ตกแมว

เอาเงินหรือสิ่งของให้ไปก่อน แล้วคิดเอาเป็นพืชผลภายหลังตามแต่จะตกลงกัน


ตก

คำวิสามานยนาม

/tɔː˧.kɔː˧/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ ตาก


หล่น

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ʰlɤnᴮ; ร่วมเชื้อสายกับลาว ຫຼົ່ນ (หล็่น), ไทใหญ่ လူၼ်ႇ (ลู่น), จ้วง loenq

ตกลงมา, ร่วงลง


หยด

ไหลหรือทำให้ไหลหลุดออกมาเป็นหยาด ๆ

น้ำหยด


หยด

หยาดของเหลวที่ไหลหลุดออกมา

หยดน้ำ

หยดหมึก


หยด

ใช้เรียกสิ่งที่ไหลหลุดออกมาเช่นนั้น

น้ำหยดหนึ่ง

น้ำหมึก 2 หยด


ซัก

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *zakᴰ; ร่วมเชื้อสายกับลาว ຊັກ (ซัก), ไทลื้อ ᦌᧅ (ซัก), ไทใหญ่ သၵ်ႉ (สั๎ก), จ้วง saeg (ซัก)

ทำให้สะอาดด้วยน้ำ

ไล่เลียงให้กระจ่างแจ้ง


เบ็ด

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ɓetᴰ; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨷᩮᩢ᩠ᨯ (เบัด), ลาว ເບັດ (เบัด), ไทลื้อ ᦵᦢᧆ (เบด), ไทดำ ꪹꪚꪸꪒ (เบย̂ด), ไทใหญ่ မဵတ်း (เม๊ต) หรือ ဝဵတ်း (เว๊ต), ไทใต้คง ᥛᥥᥖᥱ (เม่ต), พ่าเก မိတ် (มิต์), อาหม 𑜈𑜢𑜄𑜫 (บิต์)

เครื่องมือสำหรับตกปลา หรือ กุ้ง รูปเป็นขอสำหรับเกี่ยวเหยื่อ ส่วนมากมีเงี่ยง


เหมาะสม

/mɔʔ˨˩.som˩˩˦/^((สัมผัส))

พอเหมาะพอสมกัน

เจ้าบ่าวเจ้าสาวคู่นี้เหมาะสมกัน

สมควร, ควรแก่กรณี

เขาถูกลงโทษเหมาะสมกับความผิดแล้ว


ว่องไว

คำกริยาวิเศษณ์

รวดเร็ว, คล่องแคล่ว, ปราดเปรียว, ปราดเปรื่อง

ทำงานว่องไว

มีปฏิภาณว่องไว


เอนไซม์

ยืมมาจากอังกฤษ enzyme

การแบ่งพยางค์
{เสียงสระสั้น}

สารอินทรีย์ที่มีโครงสร้างซับซ้อนประเภทโปรตีน มีปรากฏอยู่ในเซลล์ที่มีชีวิตของพืชและสัตว์ ทำหน้าที่เป็นตัวเร่งปฏิกิริยาเคมีของกรรมวิธีต่าง ๆ ทางชีววิทยา เช่น การย่อยอาหาร การหมัก


คลอโรฟิลล์

ยืมมาจากอังกฤษ chlorophyll (คฺลอเรอะฟิล)

สารสีเขียว มีปรากฏในพืช ซึ่งสามารถดูดกลืนพลังงานแสงอาทิตย์มาใช้ในกระบวนการสังเคราะห์ด้วยแสง โดยใช้น้ำและแก๊สคาร์บอนไดออกไซด์ในอากาศมาผลิตคาร์โบไฮเดรตได้


เมนทอล

ยืมมาจากอังกฤษ menthol

สารประกอบอินทรีย์ชนิดหนึ่ง มีสูตร C₁₀H₂₀O ลักษณะเป็นผลึกสีขาวหลอมละลายที่ 42 °ซ. มีกลิ่นหอมเย็น มีอยู่ในน้ำมันหอมระเหยที่ได้จากพืชบางชนิด เช่น น้ำมันมินต์ซึ่งสกัดจากใบมินต์ ใช้ประโยชน์ในทางยาปรุงกลิ่นและปรุงรส


อินซูลิน

ยืมมาจากอังกฤษ insulin

ฮอร์โมนประเภทโปรตีนชนิดหนึ่ง ซึ่งหย่อมเซลล์แลงเกอร์ฮานส์ (islets of Langerhans) ในตับอ่อนผลิตขึ้น มีสมบัติควบคุมการเผาผลาญน้ำตาลในร่างกาย ในทางแพทย์ใช้เป็นสารลดระดับน้ำตาลในเลือดของผู้ป่วยโรคเบาหวาน


หย่อม

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩉ᩠ᨿᩬ᩵ᨾ (หยอ่ม), ลาว ຫຍ່ອມ (หย่อม), ไทใหญ่ ယွမ်ႇ (ย่อ̂ม), ไทใต้คง ᥕᥩᥛᥱ (ย่อ̂ม), พ่าเก ယုံ (ยุํ), อาหม 𑜊𑜤𑜉𑜫 (ยุม์), จ้วง nyomq, จ้วงแบบจั่วเจียง yomq

/jɔm˨˩/^((สัมผัส))

หมู่เล็ก ๆ, กองเล็ก ๆ

หย่อมความกดอากาศต่ำ


หย่อม ๆ

คำซ้ำของ หย่อม

หฺย็่อม-หฺย็่อม

/jɔm˨˩.jɔm˨˩/^((สัมผัส))

หมู่เล็ก ๆ, กองเล็ก ๆ

หญ้าขึ้นเป็นหย่อม ๆ


เบาหวาน

เบา (“ปัสสาวะ”) + หวาน

ชื่อโรคชนิดหนึ่งมีระดับน้ำตาลในเลือดสูงกว่าปรกติ


อ่อน

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *ʔɔːnᴮ¹, จากไทดั้งเดิม *ʔwuːnᴮ; ร่วมเชื้อสายกับลาว ອ່ອນ (อ่อน), ไทลื้อ ᦀᦸᧃᧈ (อ่อ̂น), ไทดำ ꪮ꪿ꪮꪙ (อ่อน), ไทขาว ꪮꪮꪙꫀ, ไทใหญ่ ဢွၼ်ႇ (อ่อ̂น) หรือ ဢူၼ်ႈ (อู้น), อาหม 𑜒𑜨𑜃𑜫 (ออ̂น์) หรือ 𑜒𑜤𑜃𑜫 (อุน์), จ้วง unq หรือ onq, จ้วงแบบหนง oanq, แสก อูน

/ʔɔːn˨˩/^((สัมผัส))

/ʔɔn˨˩/^((สัมผัส))

ลิ้นอ่อน

เนื้ออ่อน

แดดอ่อน

ไม่แข็ง, ยอมง่าย ๆ, รู้สึกสงสาร

ใจอ่อน

มะพร้าวอ่อน

อ่อนเค็ม

เด็กอ่อน

ดัดง่าย, เปลี่ยนแปลงง่าย

เหลืองอ่อน

ไฟอ่อน

ไก่อ่อน


อ่อน

/ʔɔːn˨˩/^((สัมผัส))

/ʔɔn˨˩/^((สัมผัส))

มีค่าต่ำ เมื่อเทียบกับสกุลเงินอื่น (ใช้แสดงค่าเงิน)

เงินบาทตอนนี้อ่อน อย่าเพิ่งสั่งสินค้าจากต่างประเทศเลย

ไร้ประสบการณ์, ไม่มีฝีมือ

นักเขียนคนนี้ฝีมือยังอ่อนอยู่

เด็กคนนี้อ่อนคณิตศาสตร์


ละมุนละม่อม

ละมุน + ละม่อม

ความละมุนละม่อม (noun-from-adj)

ละ-มุน-ละ-ม็่อม

อ่อนโยน, นิ่มนวล

เขามีกิริยาท่าทางละมุนละม่อม


นุ่มนวล

คำกริยาวิเศษณ์

อ่อนหวาน, อ่อนโยน, ละมุนละไม, เพราะพริ้ง

พูดจานุ่มนวล

กิริยาท่าทางนุ่มนวล


คล้อย

คำกริยาวิเศษณ์

ร่วมเชื้อสายอีสาน คล้อย หรือ ค้อย, ลาว ຄ້ອຍ (ค้อย), คำเมือง ᨣᩖᩬ᩠᩶ᨿ (คลอ้ย), เขิน ᨣᩭ᩶ (คอย้), ไทลื้อ ᦅᦾᧉ (ค้อ̂ย), ไทใหญ่ ၵွႆႉ (ก๎อ̂ย, “โค้ง”)

/kʰlɔːj˦˥/^((สัมผัส))

เพิ่งพ้นจากที่กำหนดไป

เขาเพิ่งเดินคล้อยไปเมื่อสักครู่นี้


คล้อย

/kʰlɔːj˦˥/^((สัมผัส))

เรียกอาการที่ดวงตะวันเลยเที่ยงไปแล้วว่า ตะวันคล้อย

เรียกอาการที่ดวงจันทร์เลยเที่ยงคืนไปแล้วว่า เดือนคล้อย

หย่อนลง, ลดต่ำ

เรียกนมที่หย่อนลงเล็กน้อยว่า นมคล้อย


แทะ

/tʰɛʔ˦˥/^((สัมผัส))

เอาหน้าฟันกัดให้หลุดออกมาทีละน้อย ๆ, เล็มกินทีละน้อย ๆ

โดยปริยายหมายถึงอาการที่คล้ายคลึงเช่นนั้น

ลูกไม่ทำมาหากิน มาคอยแทะเงินพ่อแม่


ฝึกฝน

ฝึก + ฝน (“ถู”)

/fɯk̚˨˩.fon˩˩˦/^((สัมผัส))

เพียรฝึก, พยายามฝึก

ฝึกฝนตนเองให้ชำนาญในการเย็บปักถักร้อย


ฝึกงาน

/fɯk̚˨˩.ŋaːn˧/^((สัมผัส))

สอนให้ทำงานจนทำเป็น


เหยื่อ

ยืมมาจากจีนยุคกลาง餌 (MC nyiH); ร่วมเชื้อสายกับลาว ເຫຍື່ອ (เหยื่อ), ไทใหญ่ ယိူဝ်ႇ (เยิ่ว)

/jɯa̯˨˩/^((สัมผัส))

อาหารที่ใช้ล่อสัตว์

ตัวรับเคราะห์

เหยื่อกระสุน


ราด

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *rwaːtᴰ; ร่วมเชื้อสายกับลาว ຮາດ (ฮาด) หรือ ລາດ (ลาด), ไทลื้อ ᦟᦱᧆ (ลาด), ไทใหญ่ ႁၢတ်ႇ (ห่าต), จ้วง set, จ้วงแบบจั่วเจียง rat/sat

/raːt̚˥˩/^((สัมผัส))

เทของเหลว ๆ เช่นน้ำให้กระจายแผ่ไปหรือให้เรี่ยรายไปทั่ว

ราดน้ำ

ก๋วยเตี๋ยวราดหน้า

ข้าวราดแกง

เยี่ยวราด

ขี้ราด


เยี่ยม ๆ มอง ๆ

คำซ้ำ ของ เยี่ยม +คำซ้ำ ของ มอง

เยี่ยม-เยี่ยม-มอง-มอง

/jia̯m˥˩.jia̯m˥˩.mɔːŋ˧.mɔːŋ˧/^((สัมผัส))

โผล่มองบ่อย ๆ (เพื่อให้เห็น หรือเพื่อให้รู้ว่ามีใครหรืออะไรอยู่ข้างใน)


เยี่ยม ๆ มอง ๆ

คำกริยาวิเศษณ์

คำซ้ำ ของ เยี่ยม +คำซ้ำ ของ มอง

เยี่ยม-เยี่ยม-มอง-มอง

อาการที่ด้อมแอบดูบ่อย ๆ

มีคนแปลกหน้ามาเยี่ยม ๆ มอง ๆ


แอลกอฮอล์

ยืมมาจากอังกฤษ alcohol

การแบ่งพยางค์
{เสียงสระสั้น}

การแบ่งพยางค์
{เสียงสระสั้น}

/ʔɛːl˧.kɔː˧.hɔː˧/^((สัมผัส))

/ʔɛl˧.kɔː˧.hɔː˧/^((สัมผัส))

สารอินทรีย์จำพวกหนึ่ง ในโมเลกุลประกอบด้วยหมู่ไฮดรอกซิล (-OH) ลักษณะเป็นของเหลวใส กลิ่นฉุน ระเหยง่าย ใช้ประโยชน์เป็นตัวทำละลาย และเป็นเชื้อเพลิง เป็นต้น

สุราและเมรัยทุกชนิด ซึ่งมีองค์ประกอบสำคัญคือเอทิลแอลกอฮอล์


เมรัย

ยืมมาจากบาลี เมรย

น้ำเมาที่เกิดจากการหมักหรือแช่, น้ำเมาที่ไม่ได้กลั่น


เมรย

ยืมมาจากบาลี เมรย

[เสียงสมาส]
เม-ระ-ยะ-


โอฬาร

ยืมมาจากบาลี โอฬาร

ใหญ่โต, โอ่โถง, กว้างขวาง

ยิ่งใหญ่, เลิศล้น

ประเสริฐ, ดี


หมอเฒ่า

[mɔː˩˥.tʰäw˥˩]

ผู้มีความรู้ทางคชศาสตร์และเป็นหัวหน้าในการจับช้าง, หมอขวัญ ก็เรียก


ขุนพัฒน์

/kʰun˩˩˦.pʰat̚˦˥/^((สัมผัส))

นายอากรบ่อนเบี้ย


ขุนบาล

นายอากรหวย ก ข


ลงทัณฑ์

ลงโทษผู้กระทำผิดต่อวินัยทหารหรือตำรวจ


ขุน

จากจีนยุคกลาง君 (MC kjun); ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨡᩩᩁ (ขุร), ลาว ຂຸນ (ขุน), ไทลื้อ ᦃᦳᧃ (ฃุน), ไทใหญ่ ၶုၼ် (ขุน), ไทใต้คง ᥑᥧᥢᥴ (ฃู๋น), อาหม 𑜁𑜤𑜃𑜫 (ขุน์); เทียบเขมรเก่า ខុណ (ขุณ), เขมร ខុន (ขุน) และ ឃុន (ฆุน)

/kʰun˩˩˦/^((สัมผัส))

ผู้เป็นใหญ่, หัวหน้า

บรรดาศักดิ์ข้าราชการรองจากหลวงลงมา

ขุนวิจิตรมาตรา

ข้าราชการที่ได้รับพระราชทานสัญญาบัตร ตามปรกติ ต้องมีศักดินาตั้งแต่ 400 ขึ้นไป

เรียกหมากรุกตัวสำคัญที่สุด


ขุน

/kʰun˩˩˦/^((สัมผัส))

ขุนเขา

ขุนนาง


ขุน

/kʰun˩˩˦/^((สัมผัส))

ให้อาหารแก่สัตว์เลี้ยง

โดยปริยายหมายถึงเลี้ยงดูอย่างดี


สัตว์เลี้ยง

สัตว์ + เลี้ยง

huisdier

สัตว์ที่มนุษย์เลี้ยงไว้

ສັດລ້ຽງ

สัตว์ที่มนุษย์เลี้ยงไว้

pet

สัตว์ที่มนุษย์เลี้ยงไว้

สัตว์ที่มนุษย์เลี้ยงไว้เพื่อใช้แรงงาน เพื่อเป็นอาหาร หรือเพื่อความเพลิดเพลิน เป็นต้น


ยื้ม

/jɯːm˦˥/^((สัมผัส))


ยิ้ม

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨿᩥ᩠᩶ᨾ (ยิ้ม), ลาว ຍິ້ມ (ยิ้ม), ไทลื้อ ᦍᦲᧄᧉ (ยี้ม); เทียบไทใหญ่ ယုမ်ႉ (ยุ๎ม), อาหม 𑜐𑜤𑜉𑜫 (ญุม์), จ้วง nyumx, จ้วงแบบจั่วเจียง yumx

แสดงให้ปรากฏว่าชอบใจ เยาะเย้ย หรือเกลียดชังเป็นต้น ด้วยริมฝีปากและใบหน้า

มีเพศสัมพันธ์


แย้ม

/jɛːm˦˥/^((สัมผัส))

เผยอ, คลี่, บานแต่น้อย ๆ

กุหลาบแย้มกลีบ

เผยอริมฝีปากน้อย ๆ ไม่ถึงกับยิ้ม

พระพุทธเจ้าทรงแย้มพระโอษฐ์

แย้มพราย


ยิ้มแย้ม

ยิ้มอย่างชื่นบาน, แย้มยิ้ม ก็ว่า


เผยอ

/pʰa˨˩.jɤː˩˩˦/^((สัมผัส))

เผยอปาก

เผยอฝาหม้อไว้

ฝากาเผยอ


เผยอ

คำกริยาวิเศษณ์

/pʰa˨˩.jɤː˩˩˦/^((สัมผัส))

อวดดี, ทำไปโดยไม่รู้จักประมาณตน

เผยอทำ

เผยอพูด


เผื่อ

ร่วมเชื้อสายกับลาว ເຜື່ອ (เผื่อ), จ้วงแบบจั่วเจียง pweq (เผื่อ-ตุนเผื่อไว้)

/pʰɯa̯˨˩/^((สัมผัส))

กักน้ำไว้เผื่อแล้ง

ให้มากไว้กว่าที่ต้องการสำหรับส่วนตัวหรือผู้อื่น

กินเผื่อ

เอาข้าวมาเผื่อ


เผื่อ

/pʰɯa̯˨˩/^((สัมผัส))

ถ้า, หาก, สมมุติ, เผื่อว่า ก็ใช้


ผื่น

/pʰɯːn˨˩/^((สัมผัส))

เม็ดตุ่มหรือแถบที่ผุดขึ้นเป็นพืดบนผิวหนัง


ผุด

/pʰut̚˨˩/^((สัมผัส))

โผล่, ทะลึ่งหรือสูงเด่นขึ้นมาปรากฏอยู่เหนือพื้นดินพื้นน้ำเป็นต้น

ปลาผุด

ตอผุด

อย่าได้ผุดได้เกิด


ผด

ร่วมเชื้อสายกับ จ้วงแบบจั่วเจียง pwt/poet (ผึด/ผด-ผดร้อน), pwt pangj (ผึดผ้าง-ผดร้อนในเด็กทารก)

/pʰot̚˨˩/^((สัมผัส))

ชื่อโรคผิวหนังชนิดหนึ่ง ขึ้นเป็นผื่นเม็ดเล็ก ๆ ตามผิวหนัง มักเกิดในเวลาที่มีอากาศร้อนอบอ้าว มีอาการคัน


แผก

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨹᩯ᩠ᨠ (แผก), ลาว ແຜກ (แผก); เทียบเขมรเก่าสมัยอังกอร์ បេក៑ (เบกฺ, “แตกออก; แยกออก”) (ซึ่งเป็นรากของเขมร បែក (แบก))

/pʰɛːk̚˨˩/^((สัมผัส))


แผก

/pʰɛːk̚˨˩/^((สัมผัส))

แยกออก, แตกออก, ต่างออกไปอีกส่วนหนึ่ง


ผัวะ

เลียนเสียงธรรมชาติ

/pʰua̯ʔ˨˩/^((สัมผัส))

เสียงอย่างเสียงไม้หักหรือเสียงตบ


เผียะ

เลียนเสียงธรรมชาติ

/pʰia̯ʔ˨˩/^((สัมผัส))

เสียงอย่างเสียงตบ


เพียะ

เลียนเสียงธรรมชาติ

/pʰia̯ʔ˦˥/^((สัมผัส))

เสียงอย่างเสียงตบ


ผ่าง

เสียงดังเช่นนั้น


ผาง

คำกริยาวิเศษณ์

/pʰaːŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

เสียงดังอย่างเสียงเอามือตบสิ่งของ


เต้นผาง

[tẽn˥˩.pʰä̃ːŋ˩˥]

แสดงความโกรธ

เมื่อได้ยินเช่นนั้น ผู้การถึงกับเต้นผางรีบรุดเดินทางไปยังสถานีตำรวจ


เต้นเป็นเจ้าเข้า

เต้น + เป็น + เจ้า + เข้า

เต็้น-เป็น-จ้าว-เค่า

แสดงความโกรธ

ผมสาแก่ใจนักที่ข่าวนี้มันทำให้เขาเต้นเป็นเจ้าเข้า


ผลีผลาม

คำกริยาวิเศษณ์

/pʰliː˩˩˦.pʰlaːm˩˩˦/^((สัมผัส))

รีบร้อนเกินไปโดยไม่ระมัดระวังหรือไม่ถูกกาลเทศะ


ชะแลง

ร่วมเชื้อสายกับลาว ຊະແລງ (ซะแลง)

/t͡ɕʰa˦˥.lɛːŋ˧/^((สัมผัส))

เครื่องมือชนิดหนึ่ง ทำด้วยท่อนเหล็กมีปลายแบน สำหรับงัดสิ่งของหรือขุดดิน


ชะลอม

ไม่ทราบรากศัพท์

/t͡ɕʰa˦˥.lɔːm˧/^((สัมผัส))

เครื่องสานชนิดหนึ่ง รูปทรงกระบอก สานด้วยตอกเป็นต้น ตาห่าง ๆ สำหรับใส่สิ่งของ, อีสานเรียก กระลอม ก็มี


ลูกค้า

/luːk̚˥˩.kʰaː˦˥/^((สัมผัส))

ผู้ขายปลีกเป็นลูกค้าของผู้ขายส่ง

ผู้อุดหนุนในเชิงธุรกิจ

ลูกค้าของธนาคาร

ลูกน้องหรือผู้ร่วมเดินทางกับพ่อค้าไปยังที่ต่าง ๆ


ลูกคำ

เรียกคำ 2 คำเมื่อเอามาประสมกันแล้วมีความหมายต่างไปจากคำเดิมว่า ลูกคำของคำตั้ง

ลูกค้า ลูกเขย เป็นลูกคำของคำ ลูก


ลูกบิด

อุปกรณ์สำหรับจับบิดเพื่อปิด เปิดประตูหน้าต่าง เดิมทำเป็นลูกกลม ๆ

อุปกรณ์เครื่องแก้ววิทยาศาสตร์สำหรับปิดเปิดให้ของเหลวเป็นต้นหยุดผ่านหรือไหลผ่าน

อุปกรณ์สำหรับบิดเร่งหรือลดสายเครื่องดนตรีประเภทเครื่องดีดหรือเครื่องสีให้ตึงหรือหย่อน มักทำด้วยไม้หรืองา

ของเล่นชนิดหนึ่งเป็นลูกบาศก์ แต่ละหน้ามีสีต่าง ๆ สามารถบิดไปมาเพื่อสลับสีเหล่านั้น (Rubik's cube)


อาขยาน

ยืมมาจากสันสกฤต आख्यान (อาขฺยาน); เทียบบาลี อกฺขาน

/ʔaː˧.kʰa˨˩.jaːn˩˩˦/^((สัมผัส))

การเล่า, การบอก

เรื่อง, นิทาน


ฉิมพลี

ยืมมาจากบาลี สิมฺพลิ หรือ สิมฺพลี; เทียบสันสกฤต शाल्मलि (ศาลฺมลิ, “งิ้ว”)

[งิ้ว]
ฉิม-พะ-ลี

[แขวง]
ฉิม-พฺลี

/t͡ɕʰim˩˩˦.pʰa˦˥.liː˧/^((สัมผัส))

/t͡ɕʰim˩˩˦.pʰliː˧/^((สัมผัส))


ฉิมพลี

คำวิสามานยนาม

[งิ้ว]
ฉิม-พะ-ลี

[แขวง]
ฉิม-พฺลี

/t͡ɕʰim˩˩˦.pʰa˦˥.liː˧/^((สัมผัส))

/t͡ɕʰim˩˩˦.pʰliː˧/^((สัมผัส))

ชื่อแขวงหนึ่งในเขตตลิ่งชัน กรุงเทพมหานคร


หมาต๋า

เป็นไปได้ว่ามาจากฮกเกี้ยน 馬打 (má-tâ, “ตำรวจ”) [เอเชียตะวันออกเฉียงใต้], จากมาเลเซีย mata-mata; นอกจากนี้ หมา ก็ยังมีความหมายในเชิงลบ

/maː˩˩˦.taː˩˩˦/^((สัมผัส))

พระบริบูรณ์ใช้ให้พวกจีนกับพวกหมาต๋ามาจับฝิ่นที่โรงก๊วนหน้าวัดสัมพันธวงศ์


ศี

/siː˩˩˦/^((สัมผัส))

รูปเลิกใช้ของ สี


ไฟไหม้ฟาง

ไฟ + ไหม้ + ฟาง

อารมณ์ที่เกิดขึ้นอย่างวู่วามสักพักหนึ่งแล้วก็หายไป

สิ่งที่เกิดขึ้นอย่างวูบวาบ แข็งแรง ใหญ่โต แต่ว่าเกิดขึ้นไม่นานก็หายไป


คห.

/kʰɔː˧.hɔː˩˩˦/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ ความเห็น


วู่วาม

อาการที่พูดหรือทำอย่างรีบร้อนโดยไม่ใคร่ครวญให้ดีเสียก่อน, ขาดสติ, หุนหันพลันแล่น

อารมณ์วู่วาม


วู่วาม

คำกริยาวิเศษณ์

ทำไปอย่างวู่วาม


ชญาภา

ผู้มีราศีแห่งชัยชนะ


เมนู

ยืมมาจากอังกฤษ menu (แมนฺยู), จากฝรั่งเศส menu (เมอะนฺยือ)

รายการอาหารและเครื่องดื่ม

พวกเขาสั่งอาหารสุขภาพจากเมนู

อาหารจานหนึ่ง ๆ หรือชุดหนึ่ง ๆ

ไข่เจียวเป็นเมนูง่าย ๆ ที่ใครก็ทำได้

รายการคำสั่งต่าง ๆ สำหรับเลือกสั่งให้เครื่องทำงาน

ลูกชายของยืมไอผ็อดไปเล่น แต่พอคืนมา เมนูทั้งหมดเปลี่ยนจากภาษาอังกฤษเป็นภาษาญี่ปุ่น

มือถือเครื่องใหม่นี้ จะเลือกเมนูเป็นภาษาอังกฤษหรือภาษาไทยก็ได้


กทม

คำวิสามานยนาม

/kɔː˧.tʰɔː˧.mɔː˧/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ กรุงเทพมหานคร


กจ

/kɔː˧.t͡ɕɔː˧/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ กาญจนบุรี


กส

คำวิสามานยนาม

/kɔː˧.sɔː˩˩˦/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ กาฬสินธุ์


กพ

คำวิสามานยนาม

/kɔː˧.pʰɔː˧/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ กำแพงเพชร


ขก

คำวิสามานยนาม

/kʰɔː˩˩˦.kɔː˧/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ ขอนแก่น


ฉช

คำวิสามานยนาม

/t͡ɕʰɔː˩˩˦.t͡ɕʰɔː˧/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ ฉะเชิงเทรา


ชบ

คำวิสามานยนาม

/t͡ɕʰɔː˧.bɔː˧/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ ชลบุรี


ชย

ยืมมาจากสันสกฤต जय (ชย), จากบาลี ชย; ร่วมเชื้อสายกับเขมร ជ័យ (ชัย) และ ជយ (ชย), ลาว ໄຊ (ไซ)

[เสียงสมาส]
ชะ-ยะ-

การชนะ, ความชนะ


ชย

คำวิสามานยนาม

อักษรย่อของ ชัยภูมิ


ชพ

คำวิสามานยนาม

/t͡ɕʰɔː˧.pʰɔː˧/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ ชุมพร


ชร

ยืมมาจากเขมร ជរ (ชร, “การเย็บปักถักร้อย”)

/t͡ɕʰɔːn˧/^((สัมผัส))

ลวดลาย, ลายประกอบริม, ระบาย

ขนนเขนยชร


ชร

แผลงมาจาก ชล

/t͡ɕʰɔːn˧/^((สัมผัส))

ชรเซาะเขาเราตกแต่ง

ชรธารา


ชร

[เสียงสมาส]
ชฺระ-

เป็นพยางค์หน้าของคำที่ตั้งต้นด้วยตัว ช ในบทกลอน เช่น ชทึง เป็น ชรทึง


ชร

คำวิสามานยนาม

/t͡ɕʰɔː˧.rɔː˧/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ เชียงราย


ชม

เทียบจีนยุคกลาง諂 (MC trhjemX); ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨩᩫ᩠ᨾ (ช็ม), เขิน ᨩᩫ᩠ᨾ (ช็ม), ลาว ຊົມ (ซ็ม), ไทลื้อ ᦋᦳᧄ (ชุม), ไทใหญ่ ၸူမ်း (จู๊ม)

/t͡ɕʰom˧/^((สัมผัส))

สรรเสริญ, ยกย่อง


ชม

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨩᩫ᩠ᨾ (ช็ม), ลาว ຊົມ (ซ็ม)

/t͡ɕʰom˧/^((สัมผัส))

ดู (ใช้ในที่สุภาพ)

เชิญชมของในร้าน

ดูเพื่อให้เกิดความเพลิดเพลินใจหรือชื่นใจ

ชมสวน

ชมนกชมไม้


ชม

/t͡ɕʰom˧/^((สัมผัส))

ชื่อเพลงไทยจำพวกหนึ่ง มีชื่อขึ้นต้นด้วยคำว่า ชม

ชมดง

ชมตลาด


ชม

คำวิสามานยนาม

/t͡ɕʰɔː˧.mɔː˧/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ เชียงใหม่


ตง

ไม้เครื่องเรือนที่วางบนรอดหรือคานสำหรับรองพื้นกระดานหรือฟาก


ตง

ชื่อไผ่ชนิด Dendrocalamus asper (Schult. f.) Heyne ในวงศ์ Gramineae ลำต้นใหญ่ ไม่มีหนาม หน่อกินได้


ตง

คำวิสามานยนาม

/tɔː˧.ŋɔː˧/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ ตรัง


ตร

คำวิสามานยนาม

/tɔː˧.rɔː˧/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ ตราด


ขรก.

kɔ̌ɔ-rɔɔ-gɔɔ

/kʰɔː˩˩˦.rɔː˧.kɔː˧/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ ข้าราชการ


นย

ยืมมาจากสันสกฤต नय (นย, “แนะนำ”) หรือ บาลี นย (“แนะนำ”)

[เสียงสมาส]
นะ-ยะ-

เค้าความที่ส่อให้เข้าใจเอาเอง


นย

คำวิสามานยนาม

/nɔː˧.jɔː˧/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ นครนายก


นฐ

คำวิสามานยนาม

/nɔː˧.tʰɔː˩˩˦/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ นครปฐม


นพ.

/nɔː˧.pʰɔː˧/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ นายแพทย์


นายแพทย์

[näːj˧.pʰɛːt̚˥˩]

คำนำหน้าชื่อบุคคลชายที่เป็นแพทย์


แพทย์หญิง

แพทย์ + หญิง

[pʰɛːt̚˥˩.jĩŋ˩˥]

คำนำหน้าชื่อบุคคลหญิงที่เป็นแพทย์


พญ.

/pʰɔː˧.jɔː˧/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ แพทย์หญิง


นศ

คำวิสามานยนาม

/nɔː˧.sɔː˩˩˦/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ นครศรีธรรมราช


กท

คำวิสามานยนาม

/kɔː˧.tʰɔː˧/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ กรุงเทพมหานคร


น.ม.

/nɔː˧.mɔː˧/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ นิติศาสตรมหาบัณฑิต


นธ

คำวิสามานยนาม

/nɔː˧.tʰɔː˧/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ นราธิวาส


นน

คำวิสามานยนาม

/nɔː˧.nɔː˧/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ น่าน


บก.

/bɔː˧.kɔː˧/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ กองบัญชาการ

อักษรย่อของ กองบังคับการ


บก.

คำวิสามานยนาม

/bɔː˧.kɔː˧/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ กรมบัญชีกลาง


บร

คำวิสามานยนาม

/bɔː˧.rɔː˧/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ บุรีรัมย์


บร.

/bɔː˧.rɔː˧/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ บรรณารักษ์


ปท

คำวิสามานยนาม

/pɔː˧.tʰɔː˧/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ ปทุมธานี


ปท.

/pɔː˧.tʰɔː˧/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ ประเทศ


ปท.

คำวิสามานยนาม

/pɔː˧.tʰɔː˧/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ ที่ทำการไปรษณีย์โทรเลข


ปข

คำวิสามานยนาม

/pɔː˧.kʰɔː˩˩˦/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ ประจวบคีรีขันธ์


ปจ

คำวิสามานยนาม

/pɔː˧.t͡ɕɔː˧/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ ปราจีนบุรี


พย

คำวิสามานยนาม

/pʰɔː˧.jɔː˧/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ พะเยา


อย

ยืมมาจากบาลี อย หรือ อยสฺ

[เสียงสมาส]
อะ-ยะ-


อย

คำวิสามานยนาม

/ʔɔː˧.jɔː˧/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ พระนครศรีอยุธยา


พง

ร่วมเชื้อสายกับลาว ພົງ (พ็ง), ไทใหญ่ ပူင်း (ปู๊ง), อาหม 𑜆𑜤𑜂𑜫 (ปุง์)

/pʰoŋ˧/^((สัมผัส))

ดงหญ้าหรือดงไม้ที่เป็นหมู่ ๆ หรือที่รก ๆ

ป่าดงพงพี

รกเป็นพง


พง

/pʰoŋ˧/^((สัมผัส))

แขม, ชื่อไม้ล้มลุกชนิด Saccharum arundinaceum Retz.

เลา, ชื่อไม้ล้มลุกชนิด Saccharum spontaneum L.


พง

คำวิสามานยนาม

/pʰɔː˧.ŋɔː˧/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ พังงา


พท

คำวิสามานยนาม

/pʰɔː˧.tʰɔː˧/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ พัทลุง


พจ

คำวิสามานยนาม

/pʰɔː˧.t͡ɕɔː˧/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ พิจิตร


พช

คำวิสามานยนาม

/pʰɔː˧.t͡ɕʰɔː˧/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ เพชรบูรณ์


พร

ยืมมาจากบาลี วร (“ประเสริฐ”); ร่วมรากกับ พระ and วร; ร่วมเชื้อสายกับลาว ພອນ (พอน), ไทลื้อ ᦗᦸᧃ (พอ̂น)

ᨻᩕᨻᩬᩁ

ความช่วยเหลือและการปกป้องจากพระเป็นเจ้า

祝福

ความช่วยเหลือและการปกป้องจากพระเป็นเจ้า

zegen

ความช่วยเหลือและการปกป้องจากพระเป็นเจ้า

မၢင်ႇၵလႃႇ

ความช่วยเหลือและการปกป้องจากพระเป็นเจ้า

တၢင်းလီ

ความช่วยเหลือและการปกป้องจากพระเป็นเจ้า

segen

ฟรีเชียตะวันตก

ความช่วยเหลือและการปกป้องจากพระเป็นเจ้า

ພະພອນ

ความช่วยเหลือและการปกป้องจากพระเป็นเจ้า

blessing

ความช่วยเหลือและการปกป้องจากพระเป็นเจ้า

/pʰɔːn˧/^((สัมผัส))

คำแสดงความปรารถนาให้ประสบสิ่งที่เป็นสิริมงคล

ให้พร

ถวายพระพร

สิ่งที่ขอเลือกเอาตามประสงค์

ขอพร

(พระ~) ความช่วยเหลือและการปกป้องจากพระเป็นเจ้า


พร

คำวิสามานยนาม

/pʰɔː˧.rɔː˧/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ แพร่


ภก

คำวิสามานยนาม

/pʰɔː˧.kɔː˧/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ ภูเก็ต


มค

คำวิสามานยนาม

/mɔː˧.kʰɔː˧/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ มหาสารคาม


มส

คำวิสามานยนาม

/mɔː˧.sɔː˩˩˦/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ แม่ฮ่องสอน


มส

/mɔː˧.sɔː˩˩˦/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ หมดสิทธิ์สอบ


ยส

คำวิสามานยนาม

/jɔː˧.sɔː˩˩˦/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ ยโสธร


รย

คำวิสามานยนาม

/rɔː˧.jɔː˧/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ ระยอง


ลป

คำวิสามานยนาม

/lɔː˧.pɔː˧/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ ลำปาง


ลพ

ยืมมาจากบาลี ลว (“เกี่ยว, น้อย, หยาดน้ำ”)

การตัด, การเกี่ยว

ส่วนที่ตัดออก, ท่อน, ชิ้น


ลพ

คำวิสามานยนาม

/lɔː˧.pʰɔː˧/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ ลำพูน


ลย

คำวิสามานยนาม

/lɔː˧.jɔː˧/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ เลย


หยักศก

หยัก + ศก (ผม)

ที่หยิกน้อย ๆ (ใช้แก่ผม)


สน

ชื่อไม้ต้นหลายชนิดหลายสกุลในหลายวงศ์ เช่น สนสองใบ หรือ เกี๊ยะเปลือกหนา (Pinus merkusii Jungh. de Vriese), สนสามใบ หรือ เกี๊ยะเปลือกบาง (P. kesiya Royle ex Gordon) ในวงศ์ Pinaceae, ทั้ง 2 ชนิดนี้ สนเขา ก็เรียก; สนหางกระรอก (Dacrydium elatum Blume) ในวงศ์ Cupressaceae; สนฉำฉา หรือ สนญี่ปุ่น [Podocarpus macrophyllus (Thunb.) D. Don] ในวงศ์ Podocarpaceae; สนทราย หรือ สนสร้อย (Baeckea frutescens L.) ในวงศ์ Myrtaceae; สนทะเล (Casuarina equisetifolia J.R. et G. Forst.) ในวงศ์ Casuarinaceae เป็นต้น


สน

ร้อยด้วยเชือกหรือด้ายเป็นต้น

สนเข็ม

สนตะพาย


สน

ตัดทอนจาก สนใจ

สนใจ, ตั้งใจจดจ่ออยู่กับสิ่งใดหรือเรื่องใดเป็นพิเศษ, ใฝ่ใจ ใคร่รู้ ใคร่เห็น

พวกเราจะไปดูหนังกัน สนไหม


สน

คำวิสามานยนาม

/sɔː˩˩˦.nɔː˧/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ สกลนคร


สข

คำวิสามานยนาม

/sɔː˩˩˦.kʰɔː˩˩˦/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ สงขลา


สต

ยืมมาจากบาลี สต; เทียบสันสกฤต शत (ศต)

[เสียงสมาส]
สะ-ตะ-


สต

คำวิสามานยนาม

/sɔː˩˩˦.tɔː˧/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ สตูล


สป

คำวิสามานยนาม

/sɔː˩˩˦.pɔː˧/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ สมุทรปราการ


สส

คำวิสามานยนาม

/sɔː˩˩˦.sɔː˩˩˦/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ สมุทรสงคราม


สค

คำวิสามานยนาม

/sɔː˩˩˦.kʰɔː˧/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ สมุทรสาคร


สห

ยืมมาจากสันสกฤต सह (สห, “ร่วม”), จากบาลี สห (“ร่วม”)

[เสียงสมาส]
สะ-หะ-

ด้วยกัน, พร้อม, ร่วม, ร่วมกัน, (ใช้ประกอบหน้าคำอื่น)

สหประชาชาติ

สหพันธ์

สหรัฐ


สห

คำวิสามานยนาม

/sɔː˩˩˦.hɔː˩˩˦/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ สิงห์บุรี


สท

คำวิสามานยนาม

/sɔː˩˩˦.tʰɔː˧/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ สุโขทัย


สพ

คำวิสามานยนาม

/sɔː˩˩˦.pʰɔː˧/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ สุพรรณบุรี


สฎ

คำวิสามานยนาม

/sɔː˩˩˦.dɔː˧/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ สุราษฎร์ธานี


สร

ยืมมาจากบาลี สร (“ศร”); เทียบสันสกฤต शर (ศร)

/sɔːn˩˩˦/^((สัมผัส))


สร

ยืมมาจากบาลี สร (“ทิพย์, แกล้วกล้า”); เทียบสันสกฤต सुर (สุร)

[เสียงสมาส]
สอ-ระ-

/sɔː˩˩˦.ra˦˥./

ทิพย์, แกล้วกล้า

สรศาสดา

สรศักดิ์

สรสีห์


สร

คำนำหน้าคำอื่นที่ใช้ในบทกลอนเพื่อความสละสลวย เช่น ดื่น เป็น สรดื่น

คำที่แผลงมาจากคำที่ขึ้นต้นด้วยตัว ส ซึ่งใช้ในบทกลอน เช่น สนุก เป็น สรนุก


สร

คำวิสามานยนาม

/sɔː˩˩˦.rɔː˧/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ สุรินทร์


นค

ยืมมาจากสันสกฤต नग (นค) หรือบาลี นค

[เสียงสมาส]
นะ-คะ-


นค

คำวิสามานยนาม

/nɔː˧.kʰɔː˧/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ หนองคาย


อท

คำวิสามานยนาม

/ʔɔː˧.tʰɔː˧/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ อ่างทอง


อจ

คำวิสามานยนาม

/ʔɔː˧.t͡ɕɔː˧/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ อำนาจเจริญ


อต

คำวิสามานยนาม

/ʔɔː˧.tɔː˧/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ อุตรดิตถ์


อน

คำกริยาวิเศษณ์

ยืมมาจากสันสกฤต अन- (อน-, “ไม่”) หรือบาลี อน- (“ไม่”)

[เสียงสมาส]
อะ-นะ-

เป็นคำปฏิเสธ แปลว่า ไม่, ไม่ใช่, ใช้ประกอบหน้าศัพท์บาลีและสันสกฤตที่ขึ้นต้นด้วยสระ เช่น อาทร = เอื้อเฟื้อ, อนาทร = ไม่เอื้อเฟื้อ


อน

คำวิสามานยนาม

/ʔɔː˧.nɔː˧/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ อุทัยธานี


อี

ร่วมเชื้อสายกับลาว ອີ່ (อี่), คำเมือง ᩋᩦ᩵ (อี่), ไทลื้อ ᦀᦲᦰ (อีะ), เขิน ᩋᩦ᩵ (อี่), ไทใหญ่ ဢီႇ (อี่)

/ʔiː˧/^((สัมผัส))

คำประกอบหน้าคำบางคำเพื่อเน้นในเชิงบริภาษ

อีบ้า

อีงั่ง

อีควาย

คำใช้แทนสิ่งที่กล่าวถึงและเป็นที่เข้าใจกัน

เอาอีนี่ออกไปซิ

คำนำหน้าชื่อผู้หญิงสามัญชนทั่วไป, ถ้าใช้ในทางเสียหายโดยเฉพาะทางด้านชู้สาวมักใช้ว่า อี่

อีอยู่อีคงทาษภรรยาพระเสนานน

คำประกอบคำอื่นบอกให้รู้ว่าเป็นเพศหญิงหรือสัตว์ตัวเมีย

อีสาว

อีเหมียว

คำประกอบหน้าชื่อผู้หญิงที่มีฐานะต่ำกว่า

คำใช้ประกอบหน้าชื่อผู้หญิงแสดงความดูหมิ่นเหยียดหยาม

คำประกอบคำบางคำที่ผู้ใหญ่ใช้เรียกเด็กผู้หญิงหรือผู้หญิงที่อายุน้อยกว่ามากด้วยความเอ็นดูหรือสนิทสนมเป็นกันเอง

อีหนู

คำประกอบหน้าคำบางคำเพื่อเน้น

อีทีนี้จะเอาอะไรกินกันล่ะ

อีตอนนั้นไม่สบายเลยไม่ได้ไป


อี

/ʔiː˧/^((สัมผัส))

คำประกอบหน้าชื่อท่าในการเล่นบางอย่าง

อีงุ้ม อีเข่า

อีรวบ อีกาเข้ารัง

คำประกอบหน้าชื่อการเล่นบางอย่าง

อีตัก

อีขีดอีเขียน


อี

ยืมมาจากอังกฤษ e (อี, “ชื่อเรียกอักษร E”)

/ʔiː˧/^((สัมผัส))

ชื่อตัวอักษรในอักษรละติน E/e


อี๊

/ʔiː˦˥/^((สัมผัส))

คำที่เปล่งออกมาแสดงอาการรังเกียจสิ่งใดสิ่งหนึ่งเป็นต้น, ยี้ ก็ว่า

อี๊! เสื้อสกปรกอย่างนี้ ยังจะเอามาให้อีก


อี๋

ยืมมาจากฮกเกี้ยน 圓 (îⁿ, “กลม; ลูกกลม”) หรือ 丸 (îⁿ, “ลูกกลมเล็ก ๆ”)

/ʔiː˩˩˦/^((สัมผัส))

ชื่อขนมของจีนชนิดหนึ่ง ทำด้วยแป้งข้าวเจ้าปั้นเป็นลูกกลม ๆ ต้มน้ำตาล


อี๋

/ʔiː˩˩˦/^((สัมผัส))

คำใช้ขยายกริยา คราง ในคำว่า ครางอี๋


อี๋

/ʔiː˩˩˦/^((สัมผัส))

เสียงที่เปล่งออกมาเมื่อเจอสิ่งขยะแขยง น่ารังเกียจ


อี๋

/ʔiː˩˩˦/^((สัมผัส))

กิริยาที่แสดงอาการเอาอกเอาใจหรือประจบประแจงเป็นต้น


โด

ชะโด, ชื่อปลาน้ำจืดชนิด Channa micropeltes


โด

ยืมมาจากอังกฤษ do (โด, “โน้ตดนตรี โด”), จากอิตาลี do (โด, “โน้ตดนตรี โด”)

/doː˨˩/^((สัมผัส))

โน้ตตัวที่หนึ่งและตัวที่แปดในสเกลซีเมเจอร์ มีสัญลักษณ์ว่า C


เร

ยืมมาจากอังกฤษ re (เร/เรยฺ, “โน้ตดนตรี เร”)

โน้ตตัวที่สองในสเกลซีเมเจอร์ มีสัญลักษณ์ว่า D


ฟา

ยืมมาจากอังกฤษ fa (ฟา, “โน้ตดนตรี ฟา”), ตัดมาจากละติน famuli (ฟามูลี, “คนรับใช้, คนใกล้ชิด”), นำมาจากบทกวี Mira gestorum famuli tuorum

โน้ตตัวที่สี่ในสเกลซีเมเจอร์ มีสัญลักษณ์ว่า F


สามานยนาม

สามานย + นาม

สา-มาน-ยะ-นาม

คำนามที่เป็นชื่อทั่วไปของคน สัตว์ และสิ่งของ เช่น เด็ก นก หนังสือ ลม ใจ


วิสามานยนาม

วิ + สามานย + นาม

วิ-สา-มาน-ยะ-นาม

/wi˦˥.saː˩˩˦.maːn˧.ja˦˥.naːm˧/^((สัมผัส))

คำนามที่เป็นชื่อเฉพาะ ตั้งขึ้นสำหรับเรียกคน สัตว์ สิ่งของ และสถานที่ เพื่อให้รู้ชัดว่าเป็นใครหรืออะไร เช่น นายดำ ช้างเอราวัณ เรือสุพรรณหงส์ จังหวัดเชียงใหม่


สมุหนาม

สะ-หฺมุ-หะ-นาม

คำนามที่บอกลักษณะของคน สัตว์ และสิ่งของที่รวมกันอยู่เป็นหมวด เป็นหมู่ เป็นพวก เช่น กอง หมู่ คณะ ฝูง พวก


อาการนาม

อา-กา-ระ-นาม

คำนามที่บอกกิริยาอาการหรือความปรากฏเป็นต่าง ๆ ของคน สัตว์ และสิ่งของ ซึ่งมาจากคำกริยาหรือคำวิเศษณ์ที่มักมีคำ การ หรือ ความ นำหน้า เช่น การยืน การเดิน การอยู่ ความรัก ความดี ความสวย


ดาว

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *t.naːwᴬ; ร่วมเชื้อสายกับอีสาน ดาว, ลาว ດາວ (ดาว), คำเมือง ᨯᩣ᩠ᩅ (ดาว), ไทลื้อ ᦡᦱᧁ (ดาว), ไทดำ ꪒꪱꪫ (ดาว), ไทขาว ꪒꪱꪫ, ไทใหญ่ လၢဝ် (ลาว), คำตี้ ꩫၢဝ်ႈ, จ้วง ndaundeiq; เทียบไหลดั้งเดิม *ɾaːw, ออสโตรนีเซียนดั้งเดิม *qajaw (ซึ่งเป็นรากของไปวัน qadaw (“ดวงอาทิตย์; วัน”), ตากาล็อก araw (“ดวงอาทิตย์”), มาวรี ao (“กลางวัน”))

ᨯᩣ᩠ᩅ

สิ่งที่เห็นเป็นดวงมีแสงระยิบระยับในท้องฟ้าเวลามืด นอกจากดวงอาทิตย์และดวงจันทร์, แต่ในตำราโหราศาสตร์ถือว่า ดวงอาทิตย์และดวงจันทร์เป็นดาวในพวกดาวนพเคราะห์

เรียกกลุ่มดาว

ดาวลูกไก่

ดาวจระเข้

ดาวไถ

เรียกบุคคลที่เด่นในทางใดทางหนึ่ง

เรียกสิ่งที่มีรูปเป็นแฉกคล้ายคลึงเช่นนั้น, โดยมากหมายถึงดาวห้าแฉก

ดาวเครื่องหมายยศทหารตำรวจ

ชื่อลายประดับเพดานเป็นดวง ๆ มีหลายชนิด

ดาวจงกล

ดาวรังแตน

ดาวกระจาย

แต้มที่ให้ในการจัดลำดับความนิยม คุณภาพ เป็นต้น ยิ่งแต้มสูงแสดงว่าความนิยมหรือคุณภาพสูง

ฉันให้โรงแรมนี้แค่ 2 ดาว

วันนี้ลูกสาวแสดงละคร ครูให้มา 3 ดาวเชียวนะ


ดาว

จากลักษณะของสัตว์ที่มีลายจุดทั่วตัว

ชื่อเสือชนิด Panthera pardus ในวงศ์ Felidae ขนาดใหญ่รองลงมาจากเสือโคร่ง ตัวสีน้ำตาลแกมเหลือง มีจุดดำทั่วตัว ว่องไวและดุ ขึ้นต้นไม้เก่ง กินเนื้อ, บางตัวขนส่วนที่เป็นสีน้ำตาลแกมเหลืองเป็นสีดำ เรียก เสือดำหรือเสือแมลงภู่ ซึ่งมีรอยจุดดำอยู่ทั่วตัวเหมือนกัน แต่จะเห็นได้ชัดเมื่อถูกแสง

ชื่อแมวชนิด Prionailurus bengalensis ในวงศ์ Felidae ขนาดโตกว่าแมวบ้านเล็กน้อย ขนสั้นสีเหลือง มีจุดดำทั่วตัว ใต้ท้องสีขาว

ชื่อกวางชนิด Axis axis ในวงศ์ Cervidae เป็นกวางขนาดกลาง ขนสีน้ำตาลหรือน้ำตาลอมเหลืองละเอียดอ่อนและนุ่มกว่ากวางป่า มีจุดขาวทั่วตัว อยู่รวมกันเป็นฝูง กินพืช มีถิ่นกำเนิดในอินเดียและศรีลังกา


ประพฤติ

ยืมมาจากสันสกฤต प्रवृत्ति (ปฺรวฺฤตฺติ); เทียบบาลี ปวุตฺติ

ความเป็นไปอันเกี่ยวด้วยการกระทำหรือปฏิบัติตน


ประพฤติ

การประพฤติ (abstract-noun)
ความประพฤติ (abstract-noun)

ทำตาม, ปฏิบัติ

ประพฤติธรรม

กระทำ, ดำเนินตน, ปฏิบัติตน

ประพฤติดี

ประพฤติชั่ว


สนใจ

ไม่ทราบรากศัพท์ แต่ไม่ได้ประกอบขึ้นจาก สน + ใจ

การสนใจ (abstract-noun)
ความสนใจ (abstract-noun)

感興趣

ใฝ่ใจใคร่รู้เกี่ยวกับบางสิ่งหรือบางคน

感兴趣

ใฝ่ใจใคร่รู้เกี่ยวกับบางสิ่งหรือบางคน

ᦀᧁᦺᦈᦺᦉᧈ

ใฝ่ใจใคร่รู้เกี่ยวกับบางสิ่งหรือบางคน

ၶဝ်ႈၸႂ်

ใฝ่ใจใคร่รู้เกี่ยวกับบางสิ่งหรือบางคน

ສົນໃຈ

ใฝ่ใจใคร่รู้เกี่ยวกับบางสิ่งหรือบางคน

interested

ใฝ่ใจใคร่รู้เกี่ยวกับบางสิ่งหรือบางคน

ตั้งใจจดจ่ออยู่กับสิ่งใดเรื่องใดเป็นพิเศษ

เขาสนใจวิชาคณิตศาสตร์มาก

ใฝ่ใจใคร่รู้ใคร่เห็นเป็นต้น

เขาสนใจการเมืองมาตั้งแต่เด็ก


จังหวะ

เทียบเขมร ចង្វាក់ (จงฺวาก̍, “ระยะที่สม่ำเสมอ”)

/t͡ɕaŋ˧.waʔ˨˩/^((สัมผัส))

ระยะที่สม่ำเสมอ

หัวใจเต้นเป็นจังหวะ

ระยะที่กำหนดไว้เป็นตอน ๆ

เพลงจังหวะช้า จังหวะเร็ว

พูดเป็นจังหวะ

โดยปริยายหมายความว่า โอกาสอันควร

เจ้านายกำลังโกรธ ไม่มีจังหวะจะเข้าพบ


ทำงาน

ปฏิบัติกิจการ

เขาไปทำงานทุกวัน

ใช้การได้, ไม่ชำรุด

เครื่องจักรทำงานเป็นปรกติ


รอง

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩁᩬᨦ (รอง), อีสาน ฮอง, ลาว ຮອງ (ฮอง), ไทใหญ่ ႁွင်း (ห๊อ̂ง), ไทลื้อ ᦣᦸᧂ (ฮอ̂ง), อาหม 𑜍𑜨𑜂𑜫 (รอ̂ง์), จ้วงแบบจั่วเจียง rongz (รอง-ปูไว้ที่ใต้ รองรับไว้)

/rɔːŋ˧/^((สัมผัส))

รับรวมของเหลวหรือสิ่งอื่นที่ไหลตกลงมา

รองน้ำ

ต้านทานค้ำจุนให้คงอยู่

รองหัวเข็ม

หนุนให้สูงขึ้น

เอาไม้รองโต๊ะรองตู้

เอาเบาะรองนั่ง

เอาผ้ารองมือ


รอง

/rɔːŋ˧/^((สัมผัส))

เป็นที่ 2 โดยตำแหน่ง

รองอธิบดี

รองอธิการบดี

ถัดลงมาโดยอายุหรือตำแหน่ง

ตำแหน่งรองลงมา

เป็นรอง


รอง

/rɔːŋ˧/^((สัมผัส))

รองเรือง

เรืองรอง


ชำระ

ยืมมาจากเขมร ជំរះ (ชํระ), แผลงมาจากជ្រះ (ชฺระ, “สะอาด, บริสุทธิ์”); ร่วมเชื้อสายกับลาว ຊຳລະ (ซำละ)

/t͡ɕʰam˧.raʔ˦˥/^((สัมผัส))

ชะล้างให้สะอาด

ชำระร่างกาย

สะสาง, ปรับปรุงแก้ไขให้ดีขึ้น

ชำระพระไตรปิฎก

ชำระพจนานุกรม

พิจารณาตัดสิน

ชำระความ

ทำให้สิ่งที่ติดค้างหมดไป

ชำระหนี้

ชำระแค้น


แขวน

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *qweːnᴬ; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨡ᩠ᩅᩯᩁ (แขวร), ลาว ແຂວນ (แขวน), ไทลื้อ ᦶᦧᧃ (แฃวน), ไทใหญ่ ၵႅၼ် (แกน) หรือ ၽႅၼ် (แผน), อาหม 𑜁𑜢𑜐𑜫 (ขิญ์), จ้วง kvenเป็นศัพท์บัญญัติสำนักงานราชบัณฑิตยสภาของ suspended (คำคุณศัพท์)

/kʰwɛːn˩˩˦/^((สัมผัส))

เกี่ยวห้อยอยู่

ย้ายไปอยู่ในตำแหน่งที่ไม่มีอำนาจ

พอผู้สนับสนุนหมดอำนาจ เขาก็ถูกแขวนเข้ากรม

พักรอไว้ก่อน

เรื่องนี้ขอแขวนไว้ก่อน เพราะยังไม่มีข้อมูลพอ

เลิกทำสิ่งนั้นหรือสิ่งที่เกี่ยวข้อง

แขวนนวม

แขวนเต้า, แขวนบิกินี่

เลิกถ่ายภาพนู้ด


แขวน

/kʰwɛːn˩˩˦/^((สัมผัส))

ที่เกี่ยวห้อยอยู่


แขวน

/kʰwɛːn˩˩˦/^((สัมผัส))

ตัวไม้โครงหลังคา เป็นเครื่องยึดเหนี่ยวระหว่างเต้ากับจันทันระเบียง, ค้างคาว หรือ โตงเตง ก็เรียก


พิษฐาน

แผลงมาจาก อธิษฐาน

[pʰit̚˥.sä˩.tʰä̃ːn˩˥ ~ pʰit̚˥.sä˧.tʰä̃ːn˩˥]

มุ่งหมาย, ขอร้องต่อสิ่งที่ตนถือว่าศักดิ์สิทธิ์เพื่อช่วยบันดาลให้ประสบผลสำเร็จในสิ่งที่ตนมุ่งหมาย


อธิษฐาน

ยืมมาจากสันสกฤต अधिष्ठान (อธิษฺฐาน, “การอวยพร”); เทียบบาลี อธิฏฺฐาน (“การอวยพร”)

อธิฐาน
การอธิษฐาน (abstract-noun)

ᩋᨵᩥᨭᩛᩣ᩠ᨶ

ขอร้องต่อสิ่งศักดิ์สิทธิ์เพื่อผลอย่างใดอย่างหนึ่ง

อะ-ทิด-สะ-ถาน

/ʔa˨˩.tʰit̚˦˥.tʰaːn˩˩˦/^((สัมผัส))

/ʔa˨˩.tʰit̚˦˥.sa˨˩.tʰaːn˩˩˦/^((สัมผัส))

ตั้งใจมุ่งผลอย่างใดอย่างหนึ่ง, ตั้งจิตปรารถนา

ตั้งจิตขอร้องต่อสิ่งที่ตนถือว่าศักดิ์สิทธิ์เพื่อผลอย่างใดอย่างหนึ่ง


อธิฏฐาน

ยืมมาจากบาลี อธิฏฺฐาน (“การอวยพร”)

อธิฐาน
การอธิฏฐาน (abstract-noun)

/ʔa˨˩.tʰit̚˦˥.tʰaːn˩˩˦/^((สัมผัส))


เบ้อ

/bɤː˥˩/^((สัมผัส))

กว้างใหญ่และลึก (ใช้แก่แผล)

ถูกฟันเป็นแผลเบ้อ


เบ้อเร่อ

ยืมโดยกึ่งเรียนรู้จากฮินดี बड़ा (พฑ̱า) [บะรา]

/bɤː˥˩.rɤː˥˩/^((สัมผัส))

ใหญ่โตกว่าปรกติ


เบ้อเริ่ม

แผลงมาจาก เบ้อเร่อ

/bɤː˥˩.rɤm˥˩/^((สัมผัส))

ใหญ่โตกว่าปรกติ


เหวอะ

/wɤʔ˨˩/^((สัมผัส))

กว้างใหญ่และลึก (ใช้แก่แผล)


เหวอะหวะ

/wɤʔ˨˩.waʔ˨˩/^((สัมผัส))

กว้างใหญ่และลึก (ใช้แก่แผล)


หวะ

/waʔ˨˩/^((สัมผัส))

ถูกฟันหลังหวะ


เครื่องประดับ

เครื่อง + ประดับ

เคฺรื่อง-ปฺระ-ดับ

เครื่องตกแต่งกายมี สร้อย แหวน นาฬิกา เป็นต้น


ท่องเที่ยว

ท่อง + เที่ยว

ท็่อง-เที่ยว

/tʰɔŋ˥˩.tʰia̯w˥˩/^((สัมผัส))

เดินทางจากท้องที่อันเป็นถิ่นที่อยู่โดยปรกติของตนไปยังท้องที่อื่นเป็นการชั่วคราวด้วยความสมัครใจ และด้วยวัตถุประสงค์อันมิใช่เพื่อไปประกอบอาชีพหรือหารายได้


สมัครใจ

การสมัครใจ (abstract-noun)
ความสมัครใจ (abstract-noun)

สมัครด้วยความเต็มใจ

งานนี้เขาสมัครใจเป็นแม่ครัว

ชาวเขาสมัครใจย้ายถิ่นฐาน


สมัครใจ

ทำโดยสมัครใจ


รายได้

เงินหรือผลประโยชน์ที่ได้รับ

เดือนนี้รายได้ดี


รายจ่าย

[räːj˧.t͡ɕäːj˨˩]

รายการจ่าย, คู่กับ รายรับ

เดือนนี้รายจ่ายสูงกว่าเดือนที่แล้ว


รายรับ

รายการรับ, คู่กับ รายจ่าย

เขามีรายรับเพิ่มขึ้น

เงิน ทรัพย์สิน ค่าตอบแทน หรือประโยชน์ใด ๆ อันมีมูลค่าที่ได้รับหรือพึงได้รับ ไม่ว่าในหรือนอกราชอาณาจักร อันเนื่องมาจากการประกอบกิจการ


เดินทาง

/dɤːn˧.tʰaːŋ˧/^((สัมผัส))

ไปสู่จุดที่หมายอีกแห่งหนึ่งที่ไกลออกไป


ที่หมาย

/tʰiː˥˩.maːj˩˩˦/^((สัมผัส))

ที่ที่มุ่งไปให้ถึง, จุดที่ตั้งใจจะให้บรรลุถึง


ทะเลาะ

ยืมมาจากเขมร ឈ្លោះ (ฌฺโละ)

/tʰa˦˥.lɔʔ˦˥/^((สัมผัส))

/tʰa˧.lɔʔ˦˥/^((สัมผัส))

ทุ่มเถียงกันด้วยความโกรธ, โต้เถียงกัน, เป็นปากเป็นเสียงกัน


เป็นปากเป็นเสียงกัน

เป็น + ปาก + เป็น + เสียง + กัน

เป็น-ปาก-เป็น-เสียง-กัน

/pen˧.paːk̚˨˩.pen˧.sia̯ŋ˩˩˦.kan˧/^((สัมผัส))


ตัวอย่าง

ᨲ᩠ᩅᩫᩀ᩵ᩣ᩠ᨦ

สิ่งที่นำมาอ้าง

ꪹꪉ꪿ꪙꪭꪮꪥ

สิ่งที่นำมาอ้าง

ᦶᦢᧇᧈᦵᦔᦲᧂ

สิ่งที่นำมาอ้าง

ᦶᦢᧇᧈ

สิ่งที่นำมาอ้าง

ပုင်ႇသၢၵ်ႈသေႇ

สิ่งที่นำมาอ้าง

ຕົວຢ່າງ

สิ่งที่นำมาอ้าง

ແບບຢ່າງ

สิ่งที่นำมาอ้าง

ejemplo

สิ่งที่นำมาอ้าง

example

สิ่งที่นำมาอ้าง

สิ่งที่นำมาอ้างเพื่อแสดงให้เห็นลักษณะที่เป็นส่วนรวมทั้งหมด

ยกตัวอย่าง


ตัวอย่าง

ที่แสดงแบบอย่างหรือคุณภาพเป็นต้นแทนส่วนทั้งหมดของสิ่งนั้น ๆ

ของตัวอย่าง

ที่ทำให้เห็นเป็นแบบอย่างที่ดี

ครูตัวอย่าง

นาตัวอย่าง


อึง

ดัง, เอ็ด, อึกทึก


อื้อ

/ʔɯː˥˩/^((สัมผัส))

อาการที่รู้สึกมีเสียงดังอยู่ในหู, ไม่ได้ยิน


อื้อ

คำกริยาวิเศษณ์

/ʔɯː˥˩/^((สัมผัส))

รวยอื้อ

บ่นกันอื้อ


อื้ออึง

คำกริยาวิเศษณ์

/ʔɯː˥˩.ʔɯŋ˧/^((สัมผัส))

สนั่น, ดังลั่น, เอิกเกริก


อือ

/ʔɯː˧/^((สัมผัส))

คำที่เปล่งออกมาเป็นการตอบรับหรือรับรู้


อึน

/ʔɯn˧/^((สัมผัส))

ผ้ายังอึน ๆ อยู่


อึน

การหลอมคำ ของ อึ้ง + มึน

/ʔɯn˧/^((สัมผัส))


โปรย

เทียบจีนยุคกลาง播 (MC paH)

ตกลงมาเป็นเม็ด ๆ กระจายทั่วไป

ฝนโปรย

ทำให้ตกลงมาด้วยอาการคล้ายคลึงเช่นนั้น

โปรยข้าวตอกดอกไม้


โปรยปราย

คำกริยาวิเศษณ์

หว่านล้อม (ใช้แก่กริยาพูด)

หว่านไปทั่ว ๆ


หว่าน

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *C̥.waːlᴮ; ร่วมเชื้อสายกับอีสาน หว่าน, ลาว ຫວ່ານ (หว่าน), คำเมือง ᩉ᩠ᩅ᩵ᩣ᩠ᨶ (หว่าน), เขิน ᩉ᩠ᩅ᩵ᩣ᩠ᨶ (หว่าน), ไทลื้อ ᦛᦱᧃᧈ (หว่าน), ไทดำ ꪪ꪿ꪱꪙ (หว่าน), ไทขาว ꪪꪱꪙꫀ, ไทใหญ่ ဝၢၼ်ႇ (ว่าน), ไทใต้คง ᥝᥣᥢᥱ (ว่าน), อาหม 𑜈𑜃𑜫 (บน์), จ้วง vanq

หว่านทาน

สาดให้กระจาย

หว่านข้าวเปลือก

แจกจ่ายไปทั่ว ๆ

หว่านเงิน


หว่านล้อม

คำกริยาวิเศษณ์

หว่าน + ล้อม

/waːn˨˩.lɔːm˦˥/^((สัมผัส))

ตะล่อมเข้ามาตามที่ต้องการ (มักใช้แก่กริยาพูด)

พูดหว่านล้อม

เจรจาหว่านล้อม


ตะล่อม

[tä˩.lɔ̃m˥˩ ~ tä˧.lɔ̃m˥˩]

ทำให้รวมกันเข้ามาเป็นกอง, ทำให้กลมเข้า


ตะล่อม

[tä˩.lɔ̃m˥˩ ~ tä˧.lɔ̃m˥˩]

ลักษณะการพูดหว่านล้อมหรือรวบรัดให้เข้าสู่จุดหมายหรือเข้าประเด็น

พูดตะล่อม


ตะล่อม

[tä˩.lɔ̃m˥˩ ~ tä˧.lɔ̃m˥˩]

อัตราตวงของโบราณ มีพิกัดเท่ากับ 4 เกวียน, และ 5 ตะล่อม เป็น 1 ยุ้ง


ตรอง

/trɔːŋ˧/^((สัมผัส))


ตรึกตรอง

/trɯk̚˨˩.trɔːŋ˧/^((สัมผัส))

ใคร่ครวญ, คิดทบทวน, ตริตรอง

ใช้สติปัญญาตรึกตรองอย่างมีเหตุมีผล


ตรึก

ยืมมาจากสันสกฤต तर्क (ตรฺก, “คิด”); ร่วมรากกับ ตรรก and ตรรกะ

การตรึก (abstract-noun)
ความตรึก (abstract-noun)

/trɯk̚˨˩/^((สัมผัส))


ตรึก

/trɯk̚˨˩/^((สัมผัส))

หมด, สิ้น, เปลือง, น้อย, มักใช้ในความปฏิเสธว่า ไม่ตรึก, มิตรึก

จึงองค์มิสาระปันหยี จึงตอบว่าข้าจะให้ไก่ดีดี ของเรามีไม่ตรึกอย่าร้อนใจ

ท่านก็ไม่ขัดสนจนพราย มากมายตามพรูอยู่มิตรึก แรกรักจะรำพันให้ครั่นครึก

ฤๅจะใคร่ได้เมียสาว ๆ ขาว ๆ ดี ๆ มีไม่ตรึก


บวม

ร่วมเชื้อสายกับลาว ບວມ (บวม), จ้วง mbuemq

การบวม (abstract-noun)
ความบวม (abstract-noun)

อาการที่เนื้ออูมหรือนูนขึ้นเพราะอักเสบหรือฟกช้ำเป็นต้น


อูม

/ʔuːm˧/^((สัมผัส))

หน้าอูม

บวมอูม


เสียดสี

/sia̯t̚˨˩.siː˩˩˦/^((สัมผัส))

กิ่งไม้เสียดสีกันจนเกิดไฟไหม้ป่า


เสียดสี

คำกริยาวิเศษณ์

/sia̯t̚˨˩.siː˩˩˦/^((สัมผัส))

อาการที่ว่ากระทบกระเทียบเหน็บแนมด้วยความอิจฉาเป็นต้น

เธอไม่ชอบเขา จึงพูดเสียดสีเขาเสมอ ๆ


ถ้วน

ครบ, เต็มจำนวนที่กำหนดไว้

ร้อยบาทถ้วน


ถี่ถ้วน

คำกริยาวิเศษณ์

/tʰiː˨˩.tʰua̯n˥˩/^((สัมผัส))

ละเอียดลออ, รอบคอบ, ถ้วนถี่ ก็ว่า

โดยปริยายหมายความว่า เหนียวแน่น


ถ้วนถี่

/tʰua̯n˥˩.tʰiː˨˩/^((สัมผัส))

ละเอียดลออ, รอบคอบ, ถี่ถ้วน ก็ว่า

โดยปริยายหมายความว่า เหนียวแน่น


ฝุ่น

ยืมมาจากจีนยุคกลาง粉 (MC pjunX); ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨺᩩ᩵ᩁ (ฝุ่ร), ลาว ຝຸ່ນ (ฝุ่น), เขิน ᨺᩩ᩵ᩁ (ฝุ่ร), ไทดำ ꪄꪴ꪿ꪙ (ฃุ่น), ไทใหญ่ ၽုၼ်ႇ (ผุ่น), พม่า ဖုန် (ผุน์)

ดินแห้งหรือสิ่งอื่นที่ละเอียดเป็นผง

ฝุ่นละออง

ฝุ่นชอล์ก

ผงขาว ๆ คล้ายแป้งใช้ผัดหน้าหรือทาสิ่งของต่าง ๆ

ฝุ่นผัดหน้า


คอบ

/kʰɔːp̚˥˩/^((สัมผัส))

ครอบ, รักษา, ครอบงำ, ครอบครอง

พระเม้านอระเนิ้งคอบ เรียมทุกข์ เทือนี้


คอบ

/kʰɔːp̚˥˩/^((สัมผัส))

สุทธนูประภาฟอง พัดจาก จยรแฮ ยงงคอบคืนหว้ายได้ สู่สํสองสํฯ


อดทน

การอดทน (abstract-noun)
ความอดทน (abstract-noun)

ยอมรับสภาพความยากลำบาก


แคลน

ขัดสน, อัตคัด, มักใช้ประกอบคำอื่น

ขาดแคลน

ดูแคลน

ดูหมิ่น เพราะเห็นเขาขัดสน

ดูหมิ่นถิ่นแคลน

ดูถูกว่ามีฐานะต่ำต้อย


เครื่องปรุง

เครื่อง + ปรุง

เคฺรื่อง-ปฺรุง

/kʰrɯa̯ŋ˥˩.pruŋ˧/^((สัมผัส))

สิ่งที่ใช้ในการปรุงอาหารเป็นต้น เช่น เนื้อสัตว์ ผัก เครื่องแกง กะทิ ผลไม้


เร่อ

เรื่อย, เฉื่อย


เร่อร่า

คำกริยาวิเศษณ์

/rɤː˥˩.raː˥˩/^((สัมผัส))

อาการที่แต่งกายรุ่มร่ามเกินพอดี

เขาแต่งตัวเร่อร่าผิดกาลเทศะ

เขาเดินเร่อร่าออกไปกลางถนนเลยถูกรถชน

เขาเร่อร่าเข้าไปอยู่กับพวกเล่นการพนันเลยถูกจับไปด้วย

เขาเป็นคนท่าทางเร่อร่าอย่างนั้นเอง


เล่อล่า

/lɤː˥˩.laː˥˩/^((สัมผัส))

เขาเล่อล่าเข้าไปอยู่กับพวกเล่นการพนันเลยถูกจับไปด้วย

เขาเป็นคนท่าทางเล่อล่าอย่างนั้นเอง


เล่อล่า

คำกริยาวิเศษณ์

/lɤː˥˩.laː˥˩/^((สัมผัส))

อาการที่แต่งกายรุ่มร่ามเกินพอดี

เขาแต่งตัวเล่อล่าผิดกาลเทศะ

เขาเดินเล่อล่าออกไปกลางถนนเลยถูกรถชน


ยกเครื่อง

ยก + เครื่อง; มาจากการใช้แม่แรง ยกเครื่องยนต์ขึ้น เพิ่มที่จะซ่อมแซมหรือปรับปรุงใหม่

/jok̚˦˥.kʰrɯa̯ŋ˥˩/^((สัมผัส))

ซ่อมใหญ่เครื่องยนต์ของรถยนต์หรือเรือยนต์เป็นต้น

รถคันนี้ชักจะเสียบ่อย ๆ คงต้องยกเครื่องเสียที

ปรับปรุงขนานใหญ่เพื่อให้ทำงานได้มีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น

ที่ทำงานมีปัญหามาก หัวหน้าจึงสั่งให้ยกเครื่องใหม่

ผ่าตัดหรือตกแต่งอวัยวะบางส่วนเพื่อให้เป็นหนุ่มเป็นสาวขึ้น

ได้ข่าวว่าสาวไฮโซคนนั้นไปยกเครื่องมา สวยพริ้งเชียว


ชาบู

ยืมมาจากญี่ปุ่น しゃぶしゃぶ (ชะบุชะบุ) เป็นคำเลียนเสียงขณะลวกเนื้อในน้ำเดือด

/t͡ɕʰaː˧.buː˧/^((สัมผัส))

ชื่ออาหารแบบญี่ปุ่นชนิดหนึ่ง ประกอบด้วยเนื้อสัตว์ เต้าหู้ และผักบางชนิด ลวกในน้ำเดือด


ชาบู

สลับพยางค์มาจาก บูชา

/t͡ɕʰaː˧.buː˧/^((สัมผัส))

บูชา, ยกย่องเทิดทูนด้วยความนับถือหรือเลื่อมใสในความรู้ความสามารถ


หาด

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *haːtᴰ; ร่วมเชื้อสายกับลาว ຫາດ (หาด), คำเมือง ᩉᩣ᩠ᨯ (หาด), ไทลื้อ ᦠᦱᧆ (หาด), ไทใหญ่ ႁၢတ်ႇ (ห่าต), ไทใต้คง ᥞᥣᥖᥱ (ห่าต), จ้วง hat (หาด) (ถิ่นเหนือ)

strand

เนินที่ลาดลงไปในน้ำ

praia

เนินที่ลาดลงไปในน้ำ

ၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇ

เนินที่ลาดลงไปในน้ำ

plage

เนินที่ลาดลงไปในน้ำ

Strand

เนินที่ลาดลงไปในน้ำ

ຫາດ

เนินที่ลาดลงไปในน้ำ

playa

เนินที่ลาดลงไปในน้ำ

beach

เนินที่ลาดลงไปในน้ำ

/haːt̚˨˩/^((สัมผัส))

เนินที่ลาดลงไปในน้ำหรือบริเวณที่ตื้นเขินเป็นเนินอยู่กลางน้ำ ส่วนมากเป็นเนินทราย, ที่เป็นเนินกรวดหรือเนินหิน เรียกว่า หาดกรวด หาดหิน ก็มี


ตื้น

ร่วมเชื้อสายกับลาว ຕຶ້ນ (ตึ้น), ไทดำ ꪔꪳ꫁ꪙ (ตึ้น), ไทใหญ่ တိုၼ်ႈ (ตึ้น), ไทใต้คง ᥖᥫᥢᥲ (เต้อ̂น), พ่าเก တိုꩫ် (ตึน์)

/tɯːn˥˩/^((สัมผัส))

ต่ำลงไปจากขอบน้อยกว่าปรกติ

ชามก้นตื้น

หยั่งลงไปได้ไม่ไกลจากผิวหน้าหรือขอบบน

น้ำตื้น

คลองตื้น

เข้าไปไม่ไกลจากขอบเป็นต้น

ตรอกตื้น

ผิวเผิน, ไม่ลึกซึ้ง

ความคิดตื้น


ลอย

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *lɔːjᴬ⁴, จากไทดั้งเดิม *loːjᴬ (“ว่ายน้ำ”); ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩃᩬ᩠ᨿ (ลอย), เขิน ᩃᩭ (ลอย), อีสาน ลอย, ลาว ລອຍ (ลอย), ไทลื้อ ᦟᦾ (ลอ̂ย), ไทใหญ่ လွႆး (ล๊อ̂ย), พ่าเก လွႝ (ลอ̂ย์), อาหม 𑜎𑜨𑜐𑜫 (ลอ̂ญ์) และ 𑜃𑜨𑜩 (นอ̂ย์)

/lɔːj˧/^((สัมผัส))

ทรงตัวอยู่ในอากาศ

บัลลูนลอย

ว่าวลอย

เด่นขึ้น, นูนขึ้น

รูปปลาที่วาดบนพัดมองเหมือนลอยออกมา

ไม่อยู่เป็นหลักแหล่ง, ไม่มีตำแหน่งหรือหน้าที่การงานเป็นหลักแหล่ง

เป็นพ่อพวงมาลัยลอยไปลอยมา

เรือลอย

ซุงลอย

อยู่บนผิวน้ำ

จอกแหนลอย

ปล่อยให้ไปตามน้ำหรืออากาศ

ลอยกระทง

ปล่อยลูกโป่งให้ลอยในพิธีเปิดงาน


ลอย

/lɔːj˧/^((สัมผัส))

ไม่มีอะไรคุ้มหรือผูกไว้ (ใช้ในการเล่นหมากรุก)

โคนลอย

ม้าลอย


ค้อย

/kʰɔːj˦˥/^((สัมผัส))


ค้อย

คำกริยาวิเศษณ์

/kʰɔːj˦˥/^((สัมผัส))


เวียน

เทียบเขมร វិល (วิล), เวียดนาม vẹo (แหว่ว)

อาการที่ของสิ่งหนึ่งเคลื่อนไหวไปรอบ ๆ ของอีกสิ่งหนึ่ง

เดินเวียนรอบบ้าน

อาการที่ทำซ้ำแล้วซ้ำเล่า

เวียนรับเวียนส่ง

เวียนไปเวียนมา


เวียน

ชื่อปลาน้ำจืดชนิด Tor tambroides ในวงศ์ Cyprinidae รูปร่างและเกล็ดใหญ่คล้ายปลาจาดซึ่งอยู่ในสกุลเดียวกัน เว้นแต่ที่ส่วนกลางของริมฝีปากบนและล่างมีแผ่นเนื้อขนาดใหญ่ พบตามแหล่งน้ำใหญ่และน้ำใสไหลผ่านกรวดทราย ขนาดยาวได้ถึง 50 เซนติเมตร, ยาด ก็เรียก


วงเวียน

เครื่องมือสำหรับเขียนวงกลม ส่วนโค้งของวงกลมหรือกะระยะ ทำด้วยโลหะ มี 2 ขา ปลายข้างหนึ่งแหลม ปลายอีกข้างหนึ่งมีดินสอเป็นต้น อีกแบบหนึ่งมีปลายแหลมทั้ง 2 ข้าง แบบหลังนี้ใช้สำหรับเขียนบนโลหะก็ได้, กงเวียน หรือ กางเวียน ก็ว่า

ที่ซึ่งมีลักษณะกลมเป็นที่รวมแห่งถนนหลาย ๆ สาย

วงเวียนใหญ่

วงเวียน 22 กรกฎา


ทันทีทันใด

คำกริยาวิเศษณ์

ทันที + ทันใด

ทัน-ที-ทัน-ได

ในขณะนั้นเอง


คะเน

กะ, คำนวณเอาอย่างหยาบ ๆ

คะเนให้พอดี


ชั่วโมง

ᨩ᩠ᩅᩫ᩵ᨾᩰᩫ᩠ᨦ

ช่วงเวลา 60 นาที

uur

ช่วงเวลา 60 นาที

wákàtí

ช่วงเวลา 60 นาที

ìṣẹ́jú

ช่วงเวลา 60 นาที

ꪹꪋꪷ

ช่วงเวลา 60 นาที

ꪶꪣꪉ

ช่วงเวลา 60 นาที

ၼႃႇရီႇ

ช่วงเวลา 60 นาที

ၸူဝ်ႈမူင်း

ช่วงเวลา 60 นาที

မွင်း

ช่วงเวลา 60 นาที

ຊົ່ວໂມງ

ช่วงเวลา 60 นาที

hour

ช่วงเวลา 60 นาที

/t͡ɕʰua̯˥˩.moːŋ˧/^((สัมผัส))

ช่วงระยะเวลา 60 นาที


แม้ว่า

[mɛː˦˥.wäː˥˩]

ผิว่า, หากว่า

แม้ว่าจะไปด้วย ก็ตามใจ


ผิว่า

ถ้าว่า, หากว่า, แม้นว่า


แม้น

/mɛːn˦˥/^((สัมผัส))

แม้นมิไปช่วยจะม้วยมอด ด้วยสังข์ทองไม่ถอดรูปเงาะป่า


แม้น

คำกริยาวิเศษณ์

/mɛːn˦˥/^((สัมผัส))

เหมือน, เช่น, คล้าย

แม้นวาด


ดังนั้น

คำกริยาวิเศษณ์


มุ่งมั่น

การมุ่งมั่น (abstract-noun)
ความมุ่งมั่น (abstract-noun)

ตั้งใจอย่างแน่วแน่

เขามุ่งมั่นในการทำความดี


บริษัท

ยืมมาจากสันสกฤต परिषद् (ปริษทฺ, “ที่ประชุม, ชุมนุม”); เทียบบาลี ปริสา (“ที่ประชุม, ชุมนุม”)

พุทธบริษัท

จะพูดอย่างไรต้องดูบริษัทเสียก่อน

กลุ่มคนที่รวมตัวกันดำเนินธุรกิจเพื่อแสวงหาผลกำไร


จงใจ

คำกริยาวิเศษณ์

/t͡ɕoŋ˧.t͡ɕaj˧/^((สัมผัส))

อย่างตั้งใจ, หมายใจ, เจตนา


ฝืดเคือง

/fɯːt̚˨˩.kʰɯa̯ŋ˧/^((สัมผัส))

มีไม่สู้จะพอใช้พอสอย


เภท

ยืมมาจากสันสกฤต भेद (เภท, “แตก, ทำลาย”), จากบาลี เภท (“แตก, ทำลาย”)

/pʰeːt̚˥˩/^((สัมผัส))

การแบ่ง, การแตกแยก, การทำลาย, มักใช้เป็นส่วนท้ายของสมาส

สามัคคีเภท

สังฆเภท

ความแตกต่าง, ความแปลก


เภท

/pʰeːt̚˥˩/^((สัมผัส))

แตก, หัก, ทำลาย, พัง


เข้าทาง

/kʰaw˥˩.tʰaːŋ˧/^((สัมผัส))

ตรงตามที่ต้องการ, ตรงตามที่ถนัด


ได้หน้า

การได้หน้า (abstract-noun)
ความได้หน้า (abstract-noun)

ได้ชื่อเสียง, ได้ความดีความชอบ, ได้รับคำชม

เขาจัดงานได้เรียบร้อย เลยได้หน้าไปเยอะ


ได้ฤกษ์

/daːj˥˩.rɤːk̚˥˩/^((สัมผัส))

ถึงเวลาอันเป็นมงคล

ได้ฤกษ์ตั้งเสาเอกบ้านเวลา 9.00 น.

ถึงเวลาที่จะทำสิ่งใดสิ่งหนึ่ง

วิทยานิพนธ์เรื่องนี้วิเคราะห์เสร็จแล้ว แต่ยังไม่ได้ฤกษ์เขียนสักที


ไดโนเสาร์เต่าล้านปี

ไดโนเสาร์ + เต่าล้านปี

ได-โน-เสา-เต่า-ล้าน-ปี

/daj˧.noː˧.saw˩˩˦.taw˨˩.laːn˦˥.piː˧/^((สัมผัส))

คนหัวโบราณ ล้าสมัย

เขาหาว่าพวกที่แอนตี้สายเดี่ยวเป็นพวกไดโนเสาร์เต่าล้านปี


หัวโบราณ

นิยมตามแบบเก่าแก่

ครึมาก, ล้าสมัย


ครึ

/kʰrɯʔ˦˥/^((สัมผัส))

เก่าไม่ทันสมัย


กกน.

/kɔː˧.kɔː˧.nɔː˧/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ กางเกงใน

ถ้านุ่งกางเกงสีขาว อย่าใส่ กกน. สีเข้มเพราะคนจะรู้ว่าใส่ กกน. สีอะไร


กางเกงใน

กางเกงสำหรับสวมไว้ชั้นใน ไม่มีขา หรือขาสั้น


ก้างขวางคอ

ก้าง + ขวาง + คอ

ก้าง-ขฺวาง-คอ

/kaːŋ˥˩.kʰwaːŋ˩˩˦.kʰɔː˧/^((สัมผัส))

ผู้ขัดขวางมิให้ทำการได้สะดวก, ผู้ขัดขวางให้ผู้อื่นเสียประโยชน์

ผู้ที่กีดขวางทำให้คู่รักจีบกันไม่สะดวก, พูดย่อว่า กขค.

เขาจะจีบกันเธอก็ไปนั่งเป็นก้างขวางคอเขาอยู่ได้


เคราะห์

แผลงมาจากสันสกฤต ग्रह (คฺรห, “ดาวเคราะห์, ยึด”); เทียบบาลี คห (“ยึด”)

/kʰrɔʔ˦˥/^((สัมผัส))

เรียกดาวเฉพาะ 9 ดวง เรียงตามลำดับมหาทักษา คือ อาทิตย์ จันทร์ อังคาร พุธ เสาร์ พฤหัสบดี ราหู ศุกร์ เกตุ ซึ่งถือกันว่ามีเทวดาประจำแต่ละดวง ว่า ดาวพระเคราะห์

เรียกดาวพระเคราะห์ทั้ง 9 ดวงอย่างรวม ๆ ว่า ดาวนพเคราะห์ ถือว่าเป็นดาวที่ยึดโชคของคน

สิ่งที่นำผลมาให้โดยไม่ได้คาดหมาย, มักนิยมใช้ในทางไม่ดี

เคราะห์ดี

เคราะห์ร้าย

มีเคราะห์

ฟาดเคราะห์


เคราะห์

แผลงมาจากสันสกฤต ग्रह (คฺรห, “ดาวเคราะห์”)

/kʰrɔʔ˦˥/^((สัมผัส))

เรียกดาวที่ไม่มีแสงสว่างในตัวเอง ต้องได้รับแสงสว่างจากดาวฤกษ์ และเป็นบริวารโคจรรอบดาวฤกษ์ ว่า ดาวเคราะห์, ในระบบสุริยจักรวาล มี 9 ดวง เรียงลำดับจากใกล้ดวงอาทิตย์ออกไป คือ พุธ (Mercury) ศุกร์ (Venus) โลก (Earth) อังคาร (Mars) พฤหัสบดี (Jupiter) เสาร์ (Saturn) มฤตยู (Uranus) สมุทร (Neptune) ยม (Pluto)


เต้าสือ

จาก道士 (เต๋าสือ, “บรรพชิตแห่งลัทธิเต๋า”)

[täw˥˩.sɯː˩˥]

บรรพชิตแห่งลัทธิเต๋า


เต้าหยิน

ยืมมาจากแต้จิ๋ว 道人 (“ผู้นับถือลัทธิเต๋า”)

บรรพชิตแห่งลัทธิเต๋า

ผู้นับถือลัทธิเต๋า


สาใจ

คำกริยาวิเศษณ์

สา (“เหมาะ, สม”) + ใจ

/saː˩˩˦.t͡ɕaj˧/^((สัมผัส))

สาแก่ใจ, สะใจ


สา

ยืมมาจากบาลี สาน (“หมา”); เทียบสันสกฤต श्वन् (ศฺวนฺ, “หมา”)

/saː˩˩˦/^((สัมผัส))


สา

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩈᩣ (สา), ลาว ສາ (สา), ไทลื้อ ᦉᦱ (สา), ไทใหญ่ သႃ (สา); เทียบจ้วง sa (ในคำว่า go sa (กอสา)), จ้วงแบบจั่วเจียง sa (ในคำว่า maex sa (ไม้สา))

/saː˩˩˦/^((สัมผัส))

คำพ้องความของ กระสา

(กระดาษ~) ชื่อกระดาษที่ทำจากเปลือกต้นกระสา ใช้ทำร่มเป็นต้น เรียกว่า กระดาษสา


สา

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน สา, ลาว ສາ (สา) เป็นชื่องูหลายชนิด

/saː˩˩˦/^((สัมผัส))

ชื่องูหลายชนิดในหลายวงศ์ เช่น สาเหลือง หมายถึง งูลายสอบ้าน (Xenochrophis piscator) สาขาว หมายถึง งูทับสมิงคลา (Bungarus candidus) สาคอแดง หมายถึง งูลายสาบคอแดง (Rhabdophis subminiatus)


สา

/saː˩˩˦/^((สัมผัส))

สาอวรอรวนิดา โดยพี่มานี


สา

/saː˩˩˦/^((สัมผัส))

สาใจ

สาแก่ใจ

สาสม


สา

ตัดมาจาก สามี

/saː˩˩˦/^((สัมผัส))


ล่อลวง

/lɔː˥˩.lua̯ŋ˧/^((สัมผัส))

ใช้อุบายทุจริตให้หลงเชื่อในสิ่งที่เป็นเท็จ

ล่อลวงเด็กไปขาย


พัฒนา

แผลงมาจาก พัฒน, จากบาลี วฑฺฒน

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

ความเจริญ, ความงอกงาม


พัฒนา

แผลงมาจาก พัฒน, จากบาลี วฑฺฒน

發展

ทำให้ก้าวหน้า

发展

ทำให้ก้าวหน้า

ontwikkelen

ทำให้ก้าวหน้า

ᦔᦳᧂᧈᦵᦓᦲᧂ

ทำให้ก้าวหน้า

ᦉᦱᧂᧉᦶᦎᧂᧈ

ทำให้ก้าวหน้า

ပူၵ်းပွင်

ทำให้ก้าวหน้า

ພັດທະນາ

ทำให้ก้าวหน้า

develop

ทำให้ก้าวหน้า

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}


การโค้ง

/kaːn˧.kʰoːŋ˦˥/^((สัมผัส))

คำอาการนามของ โค้ง


ความโค้ง

/kʰwaːm˧.kʰoːŋ˦˥/^((สัมผัส))

คำอาการนามของ โค้ง


การเบิก

/kaːn˧.bɤːk̚˨˩/^((สัมผัส))

คำอาการนามของ เบิก


การนำ

คำอาการนามของ นำ

การเคลื่อนที่ของกระแสไฟฟ้าผ่านตัวนำหรือฉนวน

การส่งถ่ายพลังงานความร้อนผ่านเทหวัตถุโดยวิธีการซึ่งโมเลกุลของเทหวัตถุนั้นกระทบกระแทกกันเนื่องจากโมเลกุลสั่นสะเทือนอย่างรวดเร็วมาก


การพา

คำอาการนามของ พา


การรัก

คำอาการนามของ รัก


คชก.

คำวิสามานยนาม

kɔɔ-chɔɔ-gɔɔ

/kʰɔː˧.t͡ɕʰɔː˧.kɔː˧/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ คณะกรรมการนโยบายและมาตรการช่วยเหลือเกษตรกร

อักษรย่อของ คณะกรรมการการเช่าที่ดินเพื่อเกษตรกรรม

อักษรย่อของ คณะกรรมการผู้ชำนาญการพิจารณารายงานการวิเคราะห์ผลกระทบสิ่งแวดล้อม


น้ำรัก

ยางที่ได้จากไม้ต้นในสกุล Melanorrhoea และไม้พุ่มในสกุล Rhus วงศ์ Anacardiaceae ทำให้มีสีดำแล้วใช้ทาลงพื้นให้เหนียวเพื่อปิดทอง


น้ำรัก

น้ำ + รัก (“ผูกพันฉันชู้สาว”)


อสุจิ

ยืมมาจากบาลี อสุจิ (“ไม่สะอาด”), มาจาก อ (“ไม่”) + สุจิ (“สะอาด”)

/ʔa˨˩.su˨˩.t͡ɕiʔ˨˩/^((สัมผัส))

ไม่สะอาด, ไม่บริสุทธิ์

เรียกน้ำกามว่า น้ำอสุจิ


น้ำกาม

zaad

น้ำเชื้อที่เกิดจากความกำหนัดของเพศชาย

sperma

น้ำเชื้อที่เกิดจากความกำหนัดของเพศชาย

ၼမ်ႉသုၵ်ႉ

น้ำเชื้อที่เกิดจากความกำหนัดของเพศชาย

sémen

น้ำเชื้อที่เกิดจากความกำหนัดของเพศชาย

ນ້ຳກາມ

น้ำเชื้อที่เกิดจากความกำหนัดของเพศชาย

semen

น้ำเชื้อที่เกิดจากความกำหนัดของเพศชาย

semen

น้ำเชื้อที่เกิดจากความกำหนัดของเพศชาย

น้ำเชื้อที่เกิดจากความกำหนัด แล้วเคลื่อนออกมาจากอวัยวะสืบพันธุ์ของเพศชาย


ทีน

ยืมมาจากอังกฤษ teen (ทีน, “วัยรุ่น”)

เขาเป็นนักร้องขวัญใจวัยทีน


ทีน

แผลงมาจาก ตีน

รูปที่เจตนาสะกดผิดของ ตีน

ระวังหนามตำทีนเวลาเดิน


ครุฑ

เป็นได้ว่ายืมมาจากเขมรเก่า គរុឌ (ครุฑ), គុរុឌ (คุรุฑ), จากสันสกฤต गरुड (ครุฑ); เทียบเขมร គ្រុឌ (คฺรุฑ), บาลี ครุฬ

ฅรุฑ
ครุท
คลุฑ
ฆรุฑ

พญานกในเทพนิยาย เป็นพาหนะของพระนารายณ์, ใช้เป็นตราแผ่นดินและเครื่องหมายทางราชการของประเทศไทย


คลิก

ยืมมาจากอังกฤษ click

ใช้นิ้วกดลงไปปุ่มของเม้าส์แล้วดีดนิ้วออกทันที


คลิก

ยืมมาจากอังกฤษ click

เสียงดังเช่นนั้น


เม้าส์

รูปแบบอื่นของ เมาส์


เมาส์

ยืมมาจากอังกฤษ mouse

อุปกรณ์ที่ใช้ในการสั่งงานคอมพิวเตอร์ มีลักษณะคล้ายตัวหนู มีอุปกรณ์ส่งสัญญาณไปที่คอมพิวเตอร์เพื่อบังคับเครื่องหมายบ่งชี้ตำแหน่งที่จะทำงานให้เคลื่อนที่บนหน้าจอคอมพิวเตอร์

ยืมโน้ตบุ๊กเพื่อนมาแต่ไม่มีเมาส์เลยทำงานไม่สะดวก


คอมพิวเต้อร์

ยืมมาจากอังกฤษ computer

การแบ่งพยางค์
{เสียงสระสั้น}

ค็อม-พิว-เต้อ

การแบ่งพยางค์
{เสียงสระสั้น}

ค็อม-พิ้ว-เต้อ

/kʰɔm˧.pʰiw˧.tɤː˥˩/^((สัมผัส))

/kʰɔm˧.pʰiw˦˥.tɤː˥˩/^((สัมผัส))

รูปแบบอื่นของ คอมพิวเตอร์


ซับซ้อน

การซับซ้อน (abstract-noun)
ความซับซ้อน (abstract-noun)

ingewikkeld

ยุ่งยากสับสนสะสางยาก

သုၵ်ႉသၵ်ႉ

ยุ่งยากสับสนสะสางยาก

ၵဝ်ၼဝ်း

ยุ่งยากสับสนสะสางยาก

ຊັບຊ້ອນ

ยุ่งยากสับสนสะสางยาก

complex

ยุ่งยากสับสนสะสางยาก

/sap̚˦˥.sɔːn˦˥/^((สัมผัส))

ปะปนทับถมรวมกันอยู่หลายอย่างหลายเรื่อง

ยุ่งยากสับสนสะสางยาก

คดีซับซ้อน


มะหะหมัด

คำวิสามานยนาม

ยืมมาจากอาหรับ مُحَمَّد (มุฮัมมัด) โดยอ่านแบบไม่มีสระ

นามศาสดาของศาสนาอิสลาม, มุฮัมมัด ก็เรียก


มุฮัมมัด

คำวิสามานยนาม

ยืมมาจากอาหรับ مُحَمَّد (มุฮัมมัด)

มุ-ฮัม-หฺมัด

นามศาสดาของศาสนาอิสลาม, มะหะหมัด ก็เรียก


อะลิฟ

ยืมโดยเรียนรู้จากอาหรับ أَلِف (อะลิฟ); การสะกดนี้มาจากหลักการทับศัพท์ฯ ชื่อเต็มของตัวอักษร

/ʔa˨˩.lip̚˦˥/^((สัมผัส))

อักษรอาหรับ ا


ท้อ

ร่วมเชื้อสายกับลาว ທໍ້ (ทํ้)

การท้อ (abstract-noun)
ความท้อ (abstract-noun)

/tʰɔː˦˥/^((สัมผัส))

ไม่มีกำลังใจจะสู้


ท้อ

ยืมมาจากแต้จิ๋ว 桃 (to5)

/tʰɔː˦˥/^((สัมผัส))

ชื่อไม้ต้นชนิด Prunus persica (L.) Batsch ในวงศ์ Rosaceae ผลกินได้, พายัพเรียก หมากม่วน


ท้อ

/tʰɔː˦˥/^((สัมผัส))

กล่าว, โต้, เถียง


เถียง

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน เถียง, ลาว ຖຽງ (ถยง), คำเมือง ᨳ᩠ᨿᨦ (ถยง), เขิน ᨳ᩠ᨿᨦ (ถยง), ไทลื้อ ᦵᦏᧂ (เถง), ไทดำ ꪖꪸꪉ (ถย̂ง), ไทใหญ่ ထဵင် (เถง), อาหม 𑜌𑜢𑜂𑜫 (ถิง์)

/tʰia̯ŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

พูดโต้, พูดแย้ง, พูดโต้แย้ง

เรื่องนี้ความตอนต้นกับตอนปลายเถียงกัน


เถียง

ร่วมเชื้อสายกับลาว ຖຽງ (ถยง), ไทใหญ่ ထဵင် (เถง), อาหม 𑜌𑜢𑜂𑜫 (ถิง์), ภาษาจ้วงใต้ ting/tieng (ถิง/เถียง)

/tʰia̯ŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

เรือนพักชั่วคราวในทุ่งนา สำหรับอยู่เฝ้าข้าว


กำลังใจ

สภาพของจิตใจที่มีความเชื่อมั่นและกระตือรือร้นพร้อมที่จะเผชิญกับเหตุการณ์ทุกอย่าง


ข้าวเหนียว

ข้าว + เหนียว; เทียบลาว ເຂົ້າໜຽວ (เข็้าหนยว), ไทใหญ่ ၶဝ်ႈၼဵဝ် (ข้วเนว)

ค่าว-เหฺนียว

เค่า-เหฺนียว

ชื่อข้าวพันธุ์หนึ่งของชนิด Oryza sativa L. เนื้อเมล็ดขุ่นกว่าข้าวเจ้า เมื่อหุงหรือนึ่งแล้วเมล็ดจะเหนียวติดกัน มีชื่อต่าง ๆ กัน เช่น ข้าวเหนียวเขี้ยวงู ข้าวเหนียวดำ

เรียกผลไม้ที่มีเนื้อนุ่มและเหนียวอย่างข้าวเหนียว

สาเกข้าวเหนียว

มะตาดข้าวเหนียว

ข้าวโพดข้าวเหนียว


เต็มมือ

คำกริยาวิเศษณ์

มากจนเกือบล้นมือ, บางทีก็ใช้ว่า เต็มไม้เต็มมือ

มีงานเต็มมือ


หุน

ยืมมาจากฮกเกี้ยน 分 (hun, “ส่วน”)

ชื่อมาตราวัดหรือชั่งของจีน ในมาตราวัด 1 หุน หมายถึง เส้นผ่าศูนย์กลาง 1.5 ใน 16 ของนิ้ว ในมาตราชั่ง 5 หุน เท่ากับ 1 เฟื้อง


จด

/t͡ɕot̚˨˩/^((สัมผัส))

จ่อให้ถึงกัน, ถึง, จนถึง


จด

/t͡ɕot̚˨˩/^((สัมผัส))

กำหนด, หมายไว้, เขียนไว้


จรด

/t͡ɕa˨˩.rot̚˨˩/^((สัมผัส))

จด, ถึง, จ่อให้ถึง


เหง้า

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *ʰŋawꟲ¹, จากจีนเก่า藕 (OC *ŋoːʔ, “รากบัว”); ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩉ᩠ᨦᩮᩢ᩶ᩣ (เหงั้า), ลาว ເຫງົ້າ (เหง็้า), ไทลื้อ ᦄᧁᧉ (เหง้า), ไทใหญ่ ငဝ်ႈ (ง้ว), อาหม 𑜂𑜧 (งว์), 𑜂𑜨𑜧 (งอ̂ว์), หรือ 𑜂𑜧𑜈𑜫 (งว์ว์)

/ŋaw˥˩/^((สัมผัส))

ลำต้นที่อยู่ใต้ดินของพืชบางชนิด เช่น ขิง กระวาน ที่จมอยู่ใต้ดิน

ต้นเดิม, ต้นวงศ์


ลำต้น

ส่วนของต้นไม้ที่อยู่เหนือดิน ไม่นับรวมกิ่งก้าน มีลักษณะเป็นลำ


รวมหัว

ร่วมกันคิดร่วมกันทำ (ใช้ในทางที่ดีหรือไม่ดีก็ได้)


เชื่อง

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ɟɯəŋꟲ; ร่วมเชื้อสายกับจ้วง ciengx (“เลี้ยง”), จ้วงแบบจั่วเจียง cwengx

/t͡ɕʰɯa̯ŋ˥˩/^((สัมผัส))

ไม่เปรียว, ไม่ดุ, ที่คุ้นกับคน, (ใช้แก่สัตว์)


ต้อน

ร่วมเชื้อสายกับลาว ຕ້ອນ (ต้อน), ไทดำ ꪔ꫁ꪮꪙ (ต้อน)，จ้วง donj (ต้อน)

/tɔːn˥˩/^((สัมผัส))

สกัดกั้นให้ไปตามที่ต้องการ, ไล่ไปโดยวิธีกันไม่ให้แตกฝูง

ต้อนควายเข้าคอก

ดักหน้าดักหลัง

รำต้อน

กิริยาอาการที่คล้ายคลึงเช่นนั้น

ต้อนเข้ามุม

ต้อนให้จนมุม


ต้อน

/tɔːn˥˩/^((สัมผัส))

เครื่องมือจับสัตว์น้ำตามริมฝั่งชนิดหนึ่ง ใช้เฝือกกั้นเป็นคอก 3 ด้าน ด้านหนึ่งมีประตูเปิดปิดได้ ในคอกสะด้วยกิ่งไม้เพื่อล่อให้ปลาเข้าอยู่, กะต้ำ ก็ว่า


สิ้นสุด

จบ, สุดสิ้น ก็ว่า

การแข่งขันบาสเกตบอลสิ้นสุดลงเมื่อเวลา 18.00 น.

การเจรจายุติสงครามสิ้นสุดลงแล้ว


ป๋อ

/pɔː˩˩˦/^((สัมผัส))

แสดงอาการโดยจงใจหรือไม่จงใจให้เห็นเด่น ผึ่งผาย องอาจ หรือคล้ายคลึงเช่นนั้น


ด่าง

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ɗaŋᴮ; ร่วมเชื้อสายกับลาว ດັ່ງ (ดั่ง), ไทใหญ่ လင်ႇ (ลั่ง), จ้วง ndaengq

/daːŋ˨˩/^((สัมผัส))

น้ำขี้เถ้าที่เกรอะหรือแช่ไว้ มีรสกร่อย ๆ สำหรับทำยาและกัดสิ่งของ

สารประกอบจำพวกไฮดรอกไซด์ของโลหะแอลคาไล ซึ่งละลายน้ำได้ดี มีรสฝาด ถูกมือลื่นคล้ายสบู่ (เป็นเบสจำพวกหนึ่ง)


ด่าง

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ɓlaːŋᴮ; ร่วมเชื้อสายกับลาว ດ່າງ (ด่าง), อาหม 𑜓𑜂𑜫 (ดง์)

/daːŋ˨˩/^((สัมผัส))

เป็นดวงหรือเป็นจุดขาว ๆ ผิดกับสีพื้น

วัวด่าง

มือด่าง

มีสีจางกว่าสีเดิมเป็นแห่ง ๆ

ผ้าด่าง


ของขลัง

[kʰɔ̃ːŋ˩˥.kʰlä̃ŋ˩˥]

ของที่มีอำนาจศักดิ์สิทธิ์ที่เชื่อกันว่าอาจบันดาลให้สำเร็จได้ดังประสงค์


ทองเค

ทอง + (เค, จากอังกฤษ K (เค/เคยฺ, “อักษร K”), ย่อมาจากอังกฤษ karat (แคเริต, “กะรัต”))

[tʰɔ̃ːŋ˧.kʰeː˧]

เรียกทองคำที่มีเกณฑ์สำหรับวัดความบริสุทธิ์เป็นกะรัตว่าทองเค, ทอง 24 กะรัต ถือเป็นทองแท้ ถ้ามีกะรัตต่ำลงมา ก็มีโลหะอื่นเจือมากขึ้นตามส่วนเช่น ทองคำ 14 กะรัต หมายถึงมีเนื้อทอง 14 ส่วน มีโลหะอื่นปน 10 ส่วน, ทองนอก ก็เรียก


ซอล

ยืมมาจากอังกฤษ sol (“โน้ตดนตรี ซอล”), ตัดมาจากละติน solve (โซลเว), นำมาจากเพลงสวดสรรเสริญแก่ St. John the Baptist

การแบ่งพยางค์
{เสียงสระสั้น}

การแบ่งพยางค์
{เสียงสระสั้น}

โน้ตตัวที่ห้าในสเกลซีเมเจอร์ มีสัญลักษณ์ว่า G


ร่อย

ค่อยหมดไป, กร่อนไป

คมมีดร่อย


หรอ

/rɔː˩˩˦/^((สัมผัส))

สึกเข้าไป, กร่อนเข้าไป, ในคำว่า สึกหรอ ร่อยหรอ


หรอ

แผลงมาจาก หรือ

/rɔː˩˩˦/^((สัมผัส))

บอกเนื้อความเป็นคำถามหรือความสงสัย

ตอนนี้เธอทำอะไรอยู่หรอ


ร่อยหรอ

การร่อยหรอ (abstract-noun)
ความร่อยหรอ (abstract-noun)

/rɔj˥˩.rɔː˩˩˦/^((สัมผัส))

ค่อยหมดไป, หมดไปสิ้นไปทีละน้อย

เงินทองร่อยหรอ


สึกหรอ

/sɯk̚˨˩.rɔː˩˩˦/^((สัมผัส))

เครื่องจักรสึกหรอ

โดยปริยายหมายถึงอาการที่คล้ายคลึงเช่นนั้น

การด่าว่าไม่ทำให้สึกหรออะไร


ปาด

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน ปาด, ลาว ປາດ (ปาด), คำเมือง ᨸᩣ᩠ᨯ (ปาด), เขิน ᨸᩣ᩠ᨯ (ปาด), ไทลื้อ ᦔᦱᧆ (ปาด), ไทดำ ꪜꪱꪒ (ปาด), ไทใหญ่ ပၢတ်ႇ (ป่าต), ไทใต้คง ᥙᥣᥖᥱ (ป่าต), อาหม 𑜆𑜄𑜫 (ปต์)

/paːt̚˨˩/^((สัมผัส))

เอาส่วนที่ไม่ต้องการออกโดยวิธีฝานบาง ๆ หรือกวาดออก

ปาดผลไม้ส่วนที่เสียออก

ปาดปากถังปากสัดปากทะนาน

เอาของมีคมฟันแฉลบ ๆ

เอามีดปาดหน้า

เปลี่ยนช่องทางเดินรถโดยกะทันหัน

มอเตอร์ไซค์ปาดหน้า

ขับรถปาดซ้ายปาดขวา


ปาด

/paːt̚˨˩/^((สัมผัส))

ชื่อสัตว์สี่เท้าสะเทินน้ำสะเทินบก ในวงศ์ Rhacophoridae รูปร่างคล้ายเขียดแต่อาศัยอยู่ตามต้นไม้ ปลายนิ้วแบนช่วยในการเกาะ ทำกองฟองวางไข่ตามกิ่งไม้ชายน้ำ มีหลายชนิด เช่น ชนิด Rhacophorus leucomystax ซึ่งพบทั่วไป, ปาดบิน (R. nigropalmatus), เขียดตะปาด ก็เรียก


เลน

เทียบอีสาน เลน, ลาว ເລນ (เลน)

ดินเปียกเหลวจนปั้นไม่ได้

โกยเลนลอกท้องร่อง


เลน

ยืมมาจากอังกฤษ lane

ช่องทางที่กำหนดให้รถวิ่งในถนน

อย่าขับรถคร่อมเลน


เลน

ยืมมาจากอังกฤษ lane

ใช้เรียกช่องทางที่กำหนดให้รถวิ่งในถนน

ถนน 4 เลน


เจิม

/t͡ɕɤːm˧/^((สัมผัส))

เอาแป้งหอมแต้มเป็นจุด ๆ ที่หน้าผากหรือสิ่งที่ต้องการให้มีสิริมงคล

เสริม, เพิ่ม

เจิมปากกระทง

เปิดประเด็นเป็นคนแรก

เจิมกระทู้


เจิม

เป็นไปได้ว่าตัดมาจากเขมรเก่า ចំចេំ (จํเจํ), ចន្ច្យេម (จนฺจฺเยม, “คิ้ว”); เทียบเขมร ចិញ្ចើម (จิญฺเจิม)

/t͡ɕɤːm˧/^((สัมผัส))


ตกมัน

ลักษณะที่ต่อมน้ำมันที่ขมับของช้างบวมโตและมีน้ำมันใส ๆ ไหลออกมา ช้างตัวผู้จะมีอารมณ์รุนแรง ก้าวร้าว ดุร้าย มีกลิ่นสาบฉุน, เรียกช้างที่มีอาการเช่นนั้นว่า ช้างตกมัน


พอเหมาะ

/pʰɔː˧.mɔʔ˨˩/^((สัมผัส))

เหมาะเจาะ, พอเหมาะพอเจาะ ก็ว่า

เขามาพอเหมาะกับเวลา

รองเท้านี้ใส่ได้พอเหมาะ


สร้างภาพ

/saːŋ˥˩.pʰaːp̚˥˩/^((สัมผัส))

ทำให้ดูเหมือนมีภาพลักษณ์ที่ดี

บริษัทที่กำลังจะล้มละลายพยายามสร้างภาพว่ายังคงมีความมั่นคงโดยโฆษณาว่ามีนักการเมืองใหญ่ถือหุ้นอยู่


ภาพลักษณ์

ภาพ + ลักษณ์; เป็นศัพท์บัญญัติสำนักงานราชบัณฑิตยสภาของ image

/pʰaːp̚˥˩.lak̚˦˥/^((สัมผัส))

ภาพที่เกิดจากความนึกคิดหรือที่คิดว่าควรจะเป็นเช่นนั้น


โดกเดก

การโดกเดก (abstract-noun)
ความโดกเดก (abstract-noun)

/doːk̚˨˩.deːk̚˨˩/^((สัมผัส))

หลักแพสั่นโดกเดกไปมา

ยวบขึ้นยวบลง

เรือโดกเดกเพราะถูกคลื่นซัด


โดกเดก

คำกริยาวิเศษณ์

/doːk̚˨˩.deːk̚˨˩/^((สัมผัส))

เดี่ยว, ลำพัง

มาคนเดียวโดกเดก


เดก

กระเดก, โยก, โคลง


โยกโย้

การโยกโย้ (abstract-noun)
ความโยกโย้ (abstract-noun)

/joːk̚˥˩.joː˦˥/^((สัมผัส))

อาการที่พูดหรือทำพิโยกพิเกน, โยก ก็ว่า

กว่าจะตกลงกันได้ พูดโยกโย้อยู่นาน


โยก

ร่วมชื้อสายกับลาว ໂຍກ (โยก), ไทลื้อ ᦷᦍᧅ (โยก)

/joːk̚˥˩/^((สัมผัส))

ฟันโยก

เก้าอี้โยก

กิ่งไม้โยก

ทำให้มีอาการเช่นนั้น

โยกฟัน

โยกกิ่งไม้

อาการที่พูดหรือทำพิโยกพิเกน, โยกโย้ ก็ว่า

กว่าจะตกลงกันได้ พูดโยกอยู่นาน

แปลงให้เป็นอีกประเภทหนึ่ง (ใช้กับเงิน)

โยกเงินกองทุนน้ำมันฯ เป็นภาษีสรรพสามิต

โยกงบประมาณไปใช้ในโครงการอื่น


พิโยกพิเกน

โยกโย้ไม่เสร็จสิ้นไปง่าย ๆ


โยกย้าย

ขยับขยายไปอยู่ที่อื่น

โยกย้ายไปอยู่ต่างเมือง

โยกย้ายข้าราชการ


คู่รัก

/kʰuː˥˩.rak̚˦˥/^((สัมผัส))

หญิงชายที่ผูกสมัครรักใคร่กัน, คนรัก


ร้ายกาจ

จาก ร้าย + เขมร កាច (กาจ, “ดุร้าย, รุนแรง”)

ร้ายมาก, ร้ายยิ่ง

เด็กคนนี้ความประพฤติร้ายกาจ

ขยะส่งกลิ่นเหม็นร้ายกาจ


สาลี่

ยืมมาจากแคะ 沙梨 (sâ-lì)

/saː˩˩˦.liː˥˩/^((สัมผัส))

ชื่อไม้ต้นชนิด Pyrus pyriflora L. ในวงศ์ Rosaceae ผลเนื้อกรอบ รสหวานอมเปรี้ยวเล็กน้อย กลิ่นหอม


สาลี่

แผลงมาจาก สาลี, จากบาลี สาลิ (“ข้าวสาลี”)

/saː˩˩˦.liː˥˩/^((สัมผัส))

(ขนม~) ชื่อขนมชนิดหนึ่ง ทำด้วยแป้งสาลีตีกับไข่และน้ำตาลจนฟู แล้วนึ่งจนสุก


สาลี่

ยืมโดยกึ่งเรียนรู้จากอังกฤษ trolley (“รถเข็น; รถราง”)

/saː˩˩˦.liː˥˩/^((สัมผัส))

เครื่องบรรทุกของหนักมี 2 ล้อ ใช้ลากหรือผลักไป

คันเหล็กติดอยู่บนหลังคารถราง ปลายมีลูกรอกยันอยู่กับสายไฟฟ้า เพื่อเป็นทางให้กระแสไฟฟ้าเข้าเครื่องรถ


ถุน

ยืมมาจากไหหลำ 吞 (“กลืน”)

/tʰun˩˩˦/^((สัมผัส))

กินหรือเสพพอแก้ขัด

ถุนขี้ยา


ถุน

เทียบไทใหญ่ ထုၼ် (ถุน) (ในคำ ထုၼ်ႁိူၼ်း (ถุนเหิ๊น)), พ่าเก ထိုꩫ် (ถึน์) (ในคำ တၞ်ထိုꩫ် (ใตถึน์))

/tʰun˩˩˦/^((สัมผัส))

พื้น ในคำว่า ใต้ถุน


โบตั๋น

ยืมมาจากฮกเกี้ยน 牡丹 (bó͘-tan, “โบตั๋น”)

ชื่อไม้ดอกหลายชนิดในสกุล Paeonia มีดอกใหญ่ ส่วนใหญ่เป็นสีชมพู กลีบซ้อนสองชั้น ถ้าเป็นพันธุ์ผสมมีหลายชั้น กลิ่นหอม


ปวดแสบปวดร้อน

ปวด + แสบ + ปวด + ร้อน

การปวดแสบปวดร้อน (abstract-noun)
ความปวดแสบปวดร้อน (abstract-noun)

ปวด-แสบ-ปวด-ร้อน

/pua̯t̚˨˩.sɛːp̚˨˩.pua̯t̚˨˩.rɔːn˦˥/^((สัมผัส))

รู้สึกเจ็บเช่นเมื่อถูกไฟหรือน้ำร้อนลวก


แสบ

เทียบลาว ແສບ (แสบ), ສຽບ (สยบ); เป็นไปได้ว่าร่วมรากกับ แซ่บ

การแสบ (abstract-noun)
ความแสบ (abstract-noun)

/sɛːp̚˨˩/^((สัมผัส))

อาการที่รู้สึกเจ็บปวดหรือระคายเคือง

แสบตา

แสบตัว

แสบหน้า

อาการที่รู้สึกเผ็ดร้อน

แสบปาก

แสบลิ้น

ทำให้ผู้อื่นได้รับความเดือดร้อนวุ่นวาย

ยายคนนี้แสบจริง ๆ บอกว่าจะช่วยเบิกเงินให้ แต่กลับเชิดเงินหนีไปเลย


เผ็ดร้อน

/pʰet̚˨˩.rɔːn˦˥/^((สัมผัส))

ทั้งเผ็ดทั้งร้อนอย่างรสพริกไทยหรือดีปลี


เผ็ดร้อน

คำกริยาวิเศษณ์

/pʰet̚˨˩.rɔːn˦˥/^((สัมผัส))

โต้คารมอย่างเผ็ดร้อน


ลวก

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *luəkᴰ; ร่วมเชื้อสายกับอีสาน ลวก, ลาว ລວກ (ลวก), คำเมือง ᩃ᩠ᩅᨠ (ลวก), เขิน ᩃ᩠ᩅᨠ (ลวก), ไทลื้อ ᦷᦟᧅ (โลก), ไทดำ ꪩꪺꪀ (ลัวก), ไทขาว ꪩꪺ, แสก หล้วก, จ้วง lueg, จ้วงแบบจั่วเจียง lueg

กิริยาที่ของเหลวหรือไอที่ร้อนจัดหรือไฟมากระทบ

น้ำร้อนลวก

ถูกไอน้ำเดือดลวก

ไฟลวก

กิริยาที่ถูกน้ำร้อน ไอร้อน หรือไฟพลุ่งมากระทบผิว

หม้อน้ำระเบิด น้ำร้อนพลุ่งมาลวกทำให้พองไปทั้งตัว

ไฟพลุ่งมาลวกเนื้อลวกตัว

รดหรือแช่ด้วยน้ำร้อน

เอาน้ำร้อนมาลวกผัก

ลวกผ้า

ลวกชาม


ลวก

เรียกสิ่งที่รดหรือแช่ด้วยน้ำร้อน

ไข่ลวก

ผักลวก

สะเดาลวก


รด

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน หด, ลาว ຫົດ (ห็ด) หรือ ຮົດ (ฮ็ด), ไทลื้อ ᦷᦠᧆ (โหด), ไทใหญ่ ႁူတ်း (หู๊ต)

เท ราด สาด ฉีด หรือโปรยน้ำหรือของเหลวไปยังสิ่งใดสิ่งหนึ่งเพื่อให้เปียกหรือให้เปียกชุ่ม

รดน้ำต้นไม้

เอาน้ำรดตัว

เยี่ยวรดที่นอน

นกขี้รดหลังคา


ฉีด

ร่วมเชื้อสายกับภาษาจ้วงใต้ zit (จี้ด), ภาษาจ้วงเหนือ cit (ซีด)

/t͡ɕʰiːt̚˨˩/^((สัมผัส))

ใช้กำลังอัดหรือดันให้ของเหลวอย่างน้ำพุ่งออกจากช่องเล็ก ๆ


ดั่ง

ร่วมเชื้อสายกับลาว ດັ່ງ (ดั่ง), ไทใหญ่ ၼင်ႇ (นั่ง), อาหม 𑜃𑜂𑜫 (นง์)

/daŋ˨˩/^((สัมผัส))

เช่น, อย่าง, ราวกับ, คล้าย, เหมือน


ราวกับ

เช่นกับ, พอกับ

สวยราวกับนางฟ้า


นักโทษ

/nak̚˦˥.tʰoːt̚˥˩/^((สัมผัส))

บุคคลซึ่งถูกลงโทษจำคุก


ระบาย

ผ้าที่ห้อยจากขอบ


ระบาย

ยืมมาจากเขมร របាយ (รบาย, “ระบาย”), แผลงมาจากเขมร រាយ (ราย, “ราย”)

ระบายสินค้า

ระบายน้ำ

ระบายความทุกข์

ระบายท้อง

ระบายอากาศ


ระบาญ

แผลงมาจาก ราญ

[rä˥.bä̃ːn˧ ~ rä˧.bä̃ːn˧]


รำบาญ

แผลงมาจาก ราญ

[rä̃m˧.bä̃ːn˧]


เรียง

ร่วมเชื้อสายกับลาว ຮຽງ (ฮยง), อีสาน เฮียง, คำเมือง ᩁ᩠ᨿᨦ (รยง), เขิน ᩁ᩠ᨿᨦ (รยง), ไทลื้อ ᦵᦣᧂ (เฮง); เทียบเขมร រៀង (เรียง, “เรียง”)

ᦊᦻ

จัดให้เป็นแถวหรือลำดับ

ၶပ်ႉ

จัดให้เป็นแถวหรือลำดับ

ລຽນ

จัดให้เป็นแถวหรือลำดับ

arrange

จัดให้เป็นแถวหรือลำดับ

จัดให้เป็นแถวหรือเป็นลำดับเป็นต้น (ในบทกลอนแผลงเป็น ระเรียง หรือ รันเรียง ก็มี)

จัดแถวหน้ากระดานเรียงสอง

เข้าแถวเรียงตามลำดับไหล่

เรียงไข่ใส่ตะกร้า


เรียง

ลักษณนามเรียกพลูที่เอามาเรียงซ้อนกันประมาณ 7–8 ใบ

พลูเรียงหนึ่ง

พลู 2 เรียง


ระเบียง

ยืมมาจากเขมร របៀង (รเบียง, “ระเบียง, เรียง”), แผลงมาจาก រៀង (เรียง, “เรียง”)

พื้นเรือนที่ต่อออกไปทางด้านข้าง มีหลังคาคลุม

โรงแถวที่ล้อมรอบอุโบสถหรือวิหาร, ถ้าเป็นอารามหลวง เรียกว่า พระระเบียง


ระเบียง

คำกริยาวิเศษณ์

เรียง, เคียง, ราย


เรียบ

ยืมมาจากเขมร រៀប (เรียบ)

พื้นเรียบ

กระเบื้องแผ่นเรียบ

ฝาผนังเรียบไม่มีลวดลาย

จัดบ้านเรียบ

หวีผมเรียบ

รีดเสื้อเรียบ

เกลี้ยง, หมด, ไม่เหลือ

กินเรียบ

กวาดเรียบ

ตายเรียบ


เรียบ ๆ

คำกริยาวิเศษณ์

คำซ้ำของ เรียบ

เป็นไปตามธรรมดาสามัญ, ไม่โลดโผน

ใช้ชีวิตเรียบ ๆ

แต่งตัวเรียบ ๆ


ฉูด

คำกริยาวิเศษณ์

/t͡ɕʰuːt̚˨˩/^((สัมผัส))

อาการที่พุ่งหรือไปโดยเร็ว

น้ำพุ่งฉูด

เรือแล่นฉูด


ฉูดฉาด

ไม่ทราบรากศัพท์ แต่ไม่ได้ประกอบขึ้นจาก ฉูด + ฉาด

/t͡ɕʰuːt̚˨˩.t͡ɕʰaːt̚˨˩/^((สัมผัส))

จ้ากว่าปรกติ อาจทำให้รู้สึกบาดตา (ใช้แก่สีบางสี)


จ่าหน้า

จ่า (เขียนบอก) + หน้า

/t͡ɕaː˨˩.naː˥˩/^((สัมผัส))

เขียนบอกไว้ข้างหน้า

จ่าหน้าซอง

เขียนบอกไว้ที่ต้นเรื่อง

จ่าหน้าเรื่อง


นักบิน

ผู้ขับขี่เครื่องบินหรืออากาศยานอื่น ๆ


เจียม

เทียบเขมรกลาง ច្យើម្ម (จฺเยิมฺม), ចេម (เจม, “แกะ; ขนสัตว์, พรมขนสัตว์”), เขมร ចៀម (เจียม, “แกะ”)

เครื่องลาดลักษณะเหมือนพรม ทำด้วยขนสัตว์ชนิดหนึ่งในจำพวกกวาง มีอยู่ทางเหนือของประเทศจีน


เจียม

เป็นไปได้ว่ายืมมาจากหมิ่นใต้ 謙 (khiam)

รู้จักประมาณตัว, ประพฤติตนพอสถานประมาณ

เจียมเนื้อเจียมตัว


พอสถานประมาณ

พอ + สถาน + ประมาณ

[pʰɔː˧.sä˩.tʰä̃ːn˩˥.prä˩.mä̃ːn˧ ~ pʰɔː˧.sä˧.tʰä̃ːn˩˥.prä˧.mä̃ːn˧]

เพียงระดับปานกลาง, พอสัณฐานประมาณ ก็ว่า

เขามีความรู้พอสถานประมาณ


พอสัณฐานประมาณ

พอ + สัณฐาน + ประมาณ

[pʰɔː˧.sä̃n˩˥.tʰä̃ːn˩˥.prä˩.mä̃ːn˧ ~ pʰɔː˧.sä̃n˩˥.tʰä̃ːn˩˥.prä˧.mä̃ːn˧]

เพียงระดับปานกลาง, พอสถานประมาณ ก็ว่า


ปานกลาง

ขนาดกลาง, ไม่มากไม่น้อย, พอสมควร, อยู่ระหว่างที่สุด 2 ฝ่าย เช่น ระหว่างสูงกับต่ำ ใหญ่กับเล็ก มากกับน้อย ฉลาดกับโง่


จำเนียม

แผลงมาจาก เจียม

รู้จักประมาณตัว, ประพฤติตนพอสถานประมาณ

บรรจงภาพจำเนียม


มังสะ

ยืมมาจากบาลี มํส (“เนื้อ”)

เนื้อของคนและสัตว์


มางสะ

ยืมมาจากสันสกฤต मांस (มาํส, “เนื้อ”); เทียบบาลี มํส (“เนื้อ”)

/maːŋ˧.saʔ˨˩/^((สัมผัส))

เนื้อของคนและสัตว์


มังส

ยืมมาจากบาลี มํส (“เนื้อ”)

[เสียงสมาส]
มัง-สะ-

เนื้อของคนและสัตว์


เลข

ยืมมาจากสันสกฤต लेख (เลข, “การเขียน”) หรือบาลี เลข (“การเขียน”)

/leːk̚˥˩/^((สัมผัส))

สัญลักษณ์ที่ใช้แทนจำนวนจริง

คณิตศาสตร์, วิชาคำนวณ


กระทบกระเทียบ

คำกริยาวิเศษณ์

กระทบ + กระเทียบ

กฺระ-ทบ-กฺระ-เทียบ

/kra˨˩.tʰop̚˦˥.kra˨˩.tʰia̯p̚˥˩/^((สัมผัส))

เปรียบเปรยให้กระทบถึง


มโน

แผลงมาจากบาลี มน (“ใจ”), สันสกฤต मनस् (มนสฺ, “ใจ”)

ใจ, มนัส ก็ว่า


มโน

ตัดทอนจาก มโนภาพ

คิดสรุปเอาเอง, ทึกทักเอา, สร้างมโนภาพ


ทึกทัก

/tʰɯk̚˦˥.tʰak̚˦˥/^((สัมผัส))

ตู่เอาเป็นของตัว

ถือเอาเป็นจริงเป็นจัง, เหมาเอาว่าเป็นอย่างนั้นอย่างนี้


ตู่

ร่วมเชื้อสายกับลาว ຕູ່ (ตู่), ไทลื้อ ᦉᦎᦴᧈ (สตู่)

/tuː˨˩/^((สัมผัส))

กล่าวอ้างหรือทึกทักเอาของผู้อื่นว่าเป็นของตัว

กล่าวอ้างผิดตัว ผิดสิ่ง ผิดเรื่อง


เป็นจริงเป็นจัง

คำกริยาวิเศษณ์

เป็น + จริง + เป็น + จัง

เป็น-จิง-เป็น-จัง

เป็นหลักฐานมั่นคง, เป็นชิ้นเป็นอัน, เป็นล่ำเป็นสัน


เป็นชิ้นเป็นอัน

คำกริยาวิเศษณ์

เป็น + ชิ้น + เป็น + อัน

เป็น-ชิ้น-เป็น-อัน

เป็นสาระ, เป็นเรื่องเป็นราว, มักใช้ในความปฏิเสธว่า ไม่เป็นชิ้นเป็นอัน


ล่ำ

มีเนื้อแน่นแข็ง


ล่ำสัน

มีรูปร่างล่ำและแข็งแรง (มักใช้แก่ผู้ชาย)

โดยปริยายหมายความว่า มีลักษณะเป็นแก่นสาร ใช้ว่า เป็นล่ำเป็นสัน


มิน่า

คำแสดงว่า รู้สาเหตุ


มิน่าล่ะ

มิ + น่า + ล่ะ

[mi˥.näː˥˩.läʔ˥˩ ~ mi˥.näː˥˩.läʔ˩]

คำแสดงว่า รู้สาเหตุ


มิน่าเล่า

มิ + น่า + เล่า

คำแสดงว่า รู้สาเหตุ


ล่ะ

กร่อนมาจาก เล่า

/laʔ˥˩/^((สัมผัส))

/laʔ˨˩/^((สัมผัส))

คำใช้ประกอบข้อความข้างหน้าเพื่อยืนยันให้มีน้ำหนักขึ้น

มิน่าล่ะ

จะไปไหมล่ะ


คัมภีร์

ร่วมเชื้อสายกับเขมร គម្ពីរ (คมฺพีร)

คัมภีร์ เล่ม

หนังสือตำราที่สำคัญทางศาสนาหรือโหราศาสตร์เป็นต้น


คัมภีร์

ร่วมเชื้อสายกับเขมร គម្ពីរ (คมฺพีร)

เรียกหนังสือตำราเหล่านี้

คัมภีร์หนึ่ง

คัมภีร์โหราศาสตร์ 2 คัมภีร์


คัมภีร์

ยืมมาจากบาลี คมฺภีร (“ลึก; ลึกซึ้ง”); เทียบสันสกฤต गम्भीर (คมฺภีร) หรือ गभीर (คภีร, “ลึก; ลึกซึ้ง”)

คำภีร์
คัมภีร
คามภีร์


ลึกซึ้ง

ฦกซึ้ง
ความลึกซึ้ง (noun-from-adj)

/lɯk̚˦˥.sɯŋ˦˥/^((สัมผัส))

ลึกมากจนยากที่จะหยั่งรู้ได้

ปัญหาลึกซึ้ง


ลึกซึ้ง

คำกริยาวิเศษณ์

/lɯk̚˦˥.sɯŋ˦˥/^((สัมผัส))

ลึกมากจนยากที่จะหยั่งรู้ได้

คิดลึกซึ้ง


คัมภีร

[เสียงสมาส]
คำ-พี-ระ-

รูปแบบอื่นของ คัมภีร์ (“ลึกซึ้ง”)


ครอบ

ยืมมาจากเขมรเก่า ករប៑ (กรปฺ), គរោប៑ (คโรปฺ), °គរោប (°คโรป), គរៅប៑ (คเราปฺ); ร่วมเชื้อสายกับเขมร គ្រប (คฺรบ)

/kʰrɔːp̚˥˩/^((สัมผัส))

เอาของที่มีลักษณะคลุ่ม ๆ คล้ายขันคว่ำเป็นต้นปิดงำไว้

เอาฝาชีครอบ

เอากะลาครอบ


ครอบ

/kʰrɔːp̚˥˩/^((สัมผัส))

แก้วรูปลูกฟักตัดสำหรับครอบพระพุทธรูปหรือเครื่องบูชาเป็นต้น

ภาชนะชนิดหนึ่งทำด้วยโลหะ รูปทรงคล้ายลูกฟักหรือคล้ายน้ำเต้า มีเชิงฝาครอบเป็นรูปทรงหัวเม็ดทรงมัณฑ์เป็นต้น สำหรับใส่น้ำมนต์


ครอบ

/kʰrɔːp̚˥˩/^((สัมผัส))

ประสิทธิ์ประสาทวิชาให้, ถ่ายทอดความรู้ให้

ทำพิธีรับรองความรู้

ครูครอบศิษย์ด้วยหัวโขน


ประสิทธิ์ประสาท

ประสิทธิ์ + ประสาท

การประสิทธิ์ประสาท (abstract-noun)

ปฺระ-สิด-ปฺระ-สาด

อำนวยความสำเร็จให้เกิดมีขึ้น


นิสัย

ยืมมาจากบาลี นิสฺสย (“ที่อาศัย”)

นิสสัย
นิษัย

ความประพฤติที่เคยชิน

ทำจนเป็นนิสัย

ที่พึ่ง, ที่พักพิง, ที่อาศัย

ขอนิสัยในการอุปสมบท


นิสัย

ยืมมาจากบาลี นิสฺสย (“ที่อาศัย”)

นิสสัย
นิษัย

กินแล้วก็ไม่ช่วยเก็บช่วยล้าง นิสัย


สรรเสริญ

ยืมมาจากเขมร សរសើរ (สรเสิร)

การสรรเสริญ (abstract-noun)
ความสรรเสริญ (abstract-noun)

/san˩˩˦.sɤːn˩˩˦/^((สัมผัส))

/san˩˩˦.ra˦˥.sɤːn˩˩˦/^((สัมผัส))

กล่าวคำยกย่อง เชิดชู หรือเทิดทูน, สรเสริญ ก็ใช้

สรรเสริญพระพุทธคุณ

กล่าวคำชมด้วยความนิยมพอใจ หรือเยินยอคุณความดี

สรรเสริญคนที่มีความกตัญญูรู้คุณ


สรเสริญ

ยืมมาจากเขมร សរសើរ (สรเสิร)

/sra˨˩.sɤːn˩˩˦/^((สัมผัส))


รอบคอบ

คำกริยาวิเศษณ์

รอบ + คอบ (ครอบ)

/rɔːp̚˥˩.kʰɔːp̚˥˩/^((สัมผัส))

ระวังเหตุการณ์ข้างหน้าข้างหลังเสมอ, ไม่เผอเรอ

ดูแลให้รอบคอบ

ทั่ว, ถ้วนถี่

พิจารณาอย่างรอบคอบ


งำ

ร่วมเชื้อสายกับลาว ງຳ (งำ), คำเมือง ᨦᩣᩴ (งาํ), เขิน ᨦᩣᩴ (งาํ), ไทลื้อ ᦇᧄ (งัม), ไทใหญ่ ငမ်း (งั๊ม), จ้วง ngaemz (งำ, “ปิด”)

งำความ

งำเมือง

รักษา ในคำว่า เก็บงำ


ครอบงำ

การครอบงำ (abstract-noun)
ความครอบงำ (abstract-noun)

/kʰrɔːp̚˥˩.ŋam˧/^((สัมผัส))

มีอำนาจเหนือ บังคับให้เป็นไปตาม

กิเลสครอบงำ


จรรจา

ยืมมาจากสันสกฤต चर्चा (จรฺจา, “พูด”)

/t͡ɕan˧.t͡ɕaː˧/^((สัมผัส))

อันว่าคนจรรจาลิ้นล่าย กล่าวสองฝ่ายให้ดูดี


จำนรรจา

แผลงมาจาก จรรจา, จากสันสกฤต चर्चा (จรฺจา, “พูด”)

[t͡ɕä̃m˧.nä̃n˧.t͡ɕäː˧]

เจรจา, พูด, กล่าว


จำนรรจ์

[t͡ɕä̃m˧.nä̃n˧]

เจรจา, พูด, กล่าว


คัพภ์

ยืมมาจากบาลี คพฺภ (“ห้อง; ท้องที่มีลูก”); เทียบสันสกฤต गर्भ (ครฺภ)

/kʰap̚˦˥/^((สัมผัส))


คัพภ

[เสียงสมาส]
คับ-พะ-

รูปแบบอื่นของ คัพภ์


สรรค์

ยืมมาจากสันสกฤต सर्ग (สรฺค, “สร้างอย่างพระพรหมสร้างโลก”)

สร้างให้มีให้เป็นขึ้น, มักใช้เข้าคู่กับคำ สร้าง เป็น สรรค์สร้าง หรือ สร้างสรรค์


เล่อ

/lɤː˥˩/^((สัมผัส))

แสดงอาการมีหน้าตาผิดปรกติเพราะตกใจ ดีใจ หรือแปลกใจ, เซ่อซ่า, เร่อร่า กะเล่อกะล่า หรือ กะเร่อกะร่า ก็ว่า


แผนการ

ᦓᦱᦑᦲ

แผนที่วางไว้เป็นแนวทาง

ᦅᧄᦘᦸᧂ

แผนที่วางไว้เป็นแนวทาง

ᦝᦱᧂᧈᦀᦱᧃᧈᦓᦱᦑᦲ

แผนที่วางไว้เป็นแนวทาง

ᦅᧄᦅᦹᧆᦅᧄᦘᦸᧂ

แผนที่วางไว้เป็นแนวทาง

မၢႆၶပ်ႉ

แผนที่วางไว้เป็นแนวทาง

ၶပ်ႉမၢႆ

แผนที่วางไว้เป็นแนวทาง

ແຜນ

แผนที่วางไว้เป็นแนวทาง

/pʰɛːn˩˩˦.kaːn˧/^((สัมผัส))

แผนตามที่กะกำหนดไว้

มีแผนการสร้างผลงานใหม่

แผนการที่ดีเป็นเครื่องมือที่จะพาไปสู่เป้าหมาย


แผนงาน

[pʰɛ̃ːn˩˥.ŋä̃ːn˧]

แผนที่วางไว้เป็นแนวในการดำเนินการ