เงื้อ

/ŋɯa̯˦˥/^((สัมผัส))

ยกมือขึ้นทำท่าจะทุบจะตี

อาการที่มือยกสิ่งใดสิ่งหนึ่งขึ้นทำท่าจะตีหรือฟัน เป็นต้น


เงื่อนกระตุก

เงื่อน + กระตุก

เงื่อน-กฺระ-ตุก

เงื่อนที่ผูกแล้วกระตุกออกได้ง่าย


เงื่อนกระทก

เงื่อนที่ผูกแล้วกระตุกออกได้ง่าย


เงื่อนตาย

เงื่อน + ตาย

/ŋɯa̯n˥˩.taːj˧/^((สัมผัส))

เงื่อนที่ผูกแล้วแก้ยาก


เงื่อนเป็น

เงื่อน + เป็น

เงื่อนที่ผูกแล้วแก้ง่าย


เงื้อม

ร่วมเชื้อสายกับไทใหญ่ ငိူမ်ႉ (เงิ๎ม), จ้วงแบบจั่วเจียง ngwemz (เงือม, “เงื้อมผา, ถ้ำ”)

/ŋɯa̯m˦˥/^((สัมผัส))

สิ่งที่สูงยื่นง้ำออกมา


เงื้อมมือ

เงื้อม + มือ

/ŋɯa̯m˦˥.mɯː˧/^((สัมผัส))

อำนาจที่ครอบงำจะไม่ให้หลุดพ้นไปได้


แง่

ร่วมเชื้อสายกับลาว ແງ່ (แง่), จ้วง ngez (แง)

/ŋɛː˥˩/^((สัมผัส))

ส่วนที่เป็นเหลี่ยมเป็นสันเป็นมุมหรือส่วนที่ยื่นออกมา

แง่หิน

แง่โต๊ะ

โดยปริยายหมายความว่า เหลี่ยม, ชั้นเชิง

ชาวแพแผ่แง่ค้าขายของ


แง่

เทียบจ้วง ngeq (แง่, “อัน, ใช้สำหรับสิ่งของที่เป็นอันหรือชิ้น”)

/ŋɛː˥˩/^((สัมผัส))

แต่งแง่

มิแต่งแง่ให้แม่ชม มิหวีผมให้แม่เชย


แง้ม

/ŋɛːm˦˥/^((สัมผัส))

เปิดแต่น้อย ๆ

แง้มประตู


แง้ม

/ŋɛːm˦˥/^((สัมผัส))

ปากคลองบางกอกน้อยแง้มขวา


แงะ

เป็นไปได้วาแผลงมาจาก แกะ หรือ แคะ

/ŋɛʔ˦˥/^((สัมผัส))

งัดให้เผยอขึ้น


โง่

ยืมมาจากจีนเก่า愚 (OC *ŋo); ร่วมเชื้อสายกับลาว ໂງ່ (โง่), ไทใหญ่ ငိူဝ်ႈ (เงิ้ว); เป็นไปได้ว่าเกี่ยวข้องกับ เง่า; เทียบจ้วงแบบจั่วเจียง huj (หู้, “โง่”)

กลวง

อรรถาภิธาน:โง่

กำเลา

อรรถาภิธาน:โง่

กินแกลบ

อรรถาภิธาน:โง่

กินแกลบกินรำ

อรรถาภิธาน:โง่

กินหญ้า

อรรถาภิธาน:โง่

กินรำ

อรรถาภิธาน:โง่

ขลาดเขลา

อรรถาภิธาน:โง่

ขี้เท่อ

อรรถาภิธาน:โง่

เขลา

อรรถาภิธาน:โง่

ควาย

อรรถาภิธาน:โง่

เคี้ยวเอื้อง

อรรถาภิธาน:โง่

งั่ง

อรรถาภิธาน:โง่

งี่เง่า

อรรถาภิธาน:โง่

งี่เง่าเต่าตุ่น

อรรถาภิธาน:โง่

เง่า

อรรถาภิธาน:โง่

โง่

อรรถาภิธาน:โง่

โง่เขลา

อรรถาภิธาน:โง่

โง่เขลาเบาปัญญา

อรรถาภิธาน:โง่

โง่งม

อรรถาภิธาน:โง่

โง่เง่า

อรรถาภิธาน:โง่

โง่เง่าเต่าตุ่น

อรรถาภิธาน:โง่

เฉาโฉด

อรรถาภิธาน:โง่

โฉด

อรรถาภิธาน:โง่

โฉดเฉา

อรรถาภิธาน:โง่

โฉดเขลา

อรรถาภิธาน:โง่

โฉดเขลาเบาปัญญา

อรรถาภิธาน:โง่

ซื่อ

อรรถาภิธาน:โง่

ซื่อบื้อ

อรรถาภิธาน:โง่

เซ่อ

อรรถาภิธาน:โง่

เซอะ

อรรถาภิธาน:โง่

เต่า

อรรถาภิธาน:โง่

ทาสปัญญา

อรรถาภิธาน:โง่

ทึบ

อรรถาภิธาน:โง่

ทึ่ม

อรรถาภิธาน:โง่

ทุย

อรรถาภิธาน:โง่

บ้านนอก

อรรถาภิธาน:โง่

บ้านนอกคอกนา

อรรถาภิธาน:โง่

บื้อ

อรรถาภิธาน:โง่

เบาปัญญา

อรรถาภิธาน:โง่

ปัญญาแค่หางอึ่ง

อรรถาภิธาน:โง่

ปัญญาทึบ

อรรถาภิธาน:โง่

ปัญญาเท่าหางอึ่ง

อรรถาภิธาน:โง่

ปัญญาอ่อน

อรรถาภิธาน:โง่

ปัญญาอับ

อรรถาภิธาน:โง่

ฟาย

อรรถาภิธาน:โง่

มนท์

อรรถาภิธาน:โง่

โมมูห์

อรรถาภิธาน:โง่

โมมูหะ

อรรถาภิธาน:โง่

ลาว

อรรถาภิธาน:โง่

สมองกลวง

อรรถาภิธาน:โง่

สมองทึบ

อรรถาภิธาน:โง่

หัวทึบ

อรรถาภิธาน:โง่

หัวปลาทอง

อรรถาภิธาน:โง่

อนธะ

อรรถาภิธาน:โง่

อันธะ

อรรถาภิธาน:โง่

อับ

อรรถาภิธาน:โง่

/ŋoː˥˩/^((สัมผัส))

เขลา, ไม่ฉลาด


โง้ง

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨦᩰᩫ᩠᩶ᨦ (โง็้ง), ลาว ໂງ້ງ (โง้ง), ไทลื้อ ᦷᦇᧂᧉ (โง้ง) (ในคำว่า ᦷᦅᧆᦷᦇᧂᧉᦷᦅᧆᦇᦱᧂᧉ (โคดโง้งโคดง้าง)); อาจเกี่ยวข้องกับคำเมือง ᨦᩬ᩶ᨦ (งอ้ง) และคำร่วมเชื้อสาย

/ŋoːŋ˦˥/^((สัมผัส))

โค้งเข้าหากัน

ควายเขาโง้ง

หนวดโง้ง


โงน

/ŋoːn˧/^((สัมผัส))

จวนจะล้มเพราะส่วนบนหนักหรือใหญ่ ส่วนล่างไม่แน่นหรือเล็ก


โงนเงน

การโงนเงน (abstract-noun)
ความโงนเงน (abstract-noun)

/ŋoːn˧.ŋeːn˧/^((สัมผัส))

เอียงเอนไปมา, โอนเอนไปมา


มวย

ยืมมาจากสันสกฤต मव्यति (มวฺยติ, “ผูก, มัด”); ร่วมเชื้อสายกับลาว ມວຍ (มวย)

การชกกันด้วยหมัดเป็นต้น

กีฬาประเภทต่อสู้หลายชนิด ชกกันด้วยหมัดเป็นหลัก

ผมที่มุ่นขมวดให้เป็นกลุ่มเป็นกระจุกไว้ตรงท้ายทอยเป็นต้น เรียกว่า ผมมวย


มวย

ยืมมาจากเขมรเก่า หรือเขมรกลาง

หนึ่ง, เดียว


ภาชนะ

ยืมมาจากสันสกฤต भाजन (ภาชน) หรือ บาลี ภาชน

อย่าง ชิ้น ใบ

/pʰaː˧.t͡ɕʰa˦˥.naʔ˦˥/^((สัมผัส))

/pʰaːt̚˥˩.t͡ɕʰa˦˥.naʔ˦˥/^((สัมผัส))

เครื่องใช้จำพวกถ้วยโถโอชามหม้อไห เป็นต้น สำหรับใส่สิ่งของ


ละเว้น

การแบ่งพยางค์
{ไม่ตามอักขรวิธี; เสียงสระสั้น}

งดเว้น, ยกเว้น

ลงโทษทุกคนไม่ละเว้นผู้ใด

ทุกคนถูกบังคับให้ทำงานไม่มีละเว้น


ระงับ

ยืมมาจากเขมรเก่าสมัยก่อนอังกอร์ រងប៑ (รงบฺ); ร่วมเชื้อสายกับเขมร រងាប់ (รงาบ̍), ลาว ລະງັບ (ละงับ)

การระงับ (abstract-noun)
ความระงับ (abstract-noun)

/ra˦˥.ŋap̚˦˥/^((สัมผัส))

ระงับคดี

ระงับเรื่องราว

ระงับทุกข์


ระงับ

/ra˦˥.ŋap̚˦˥/^((สัมผัส))

ชื่อไม้พุ่มชนิด Breynia glauca ในวงศ์ Euphorbiaceae คล้ายต้นก้างปลา ใช้ทำยาได้


โรมะจิ

ยืมมาจากญี่ปุ่นローマ字(じ) (rōmaji, แปลตามตัวอักษรว่า “อักษรโรมัน”); สะกดตามหลักเกณฑ์ของราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2535

/roː˧.ma˦˥.t͡ɕiʔ˨˩/^((สัมผัส))

รูปแบบอื่นของ โรมาจิ


ทับศัพท์

ที่รับเอาคำของภาษาหนึ่งมาใช้ในอีกภาษาหนึ่งโดยวิธีถอดตามเสียงอ่านหรือตัวอักษร


ทับศัพท์

รับเอาคำของภาษาหนึ่งมาใช้ในอีกภาษาหนึ่งโดยวิธีถอดตามเสียงอ่านหรือตัวอักษร


น้ำส้มสายชู

น้ำส้ม + สายชู

식초

ของเหลวซึ่งมีกรดแอซีติก

醋

ของเหลวซึ่งมีกรดแอซีติก

酢

ของเหลวซึ่งมีกรดแอซีติก

azijn

ของเหลวซึ่งมีกรดแอซีติก

suka

ของเหลวซึ่งมีกรดแอซีติก

vinaigre

ของเหลวซึ่งมีกรดแอซีติก

Essig

ของเหลวซึ่งมีกรดแอซีติก

уксус

ของเหลวซึ่งมีกรดแอซีติก

acetum

ของเหลวซึ่งมีกรดแอซีติก

ນ້ຳສົ້ມ

ของเหลวซึ่งมีกรดแอซีติก

giấm

ของเหลวซึ่งมีกรดแอซีติก

vinagre

ของเหลวซึ่งมีกรดแอซีติก

vinegar

ของเหลวซึ่งมีกรดแอซีติก

خل

ของเหลวซึ่งมีกรดแอซีติก

aceto

ของเหลวซึ่งมีกรดแอซีติก

cuka

ของเหลวซึ่งมีกรดแอซีติก

น้ำ-ซ่ม-สาย-ชู

/nam˦˥.som˥˩.saːj˩˩˦.t͡ɕʰuː˧/^((สัมผัส))

ของเหลวซึ่งมีกรดแอซีติก (กรดน้ำส้ม) ละลายอยู่ไม่เกินร้อยละ 6 มีรสเปรี้ยว ใช้ปรุงอาหาร


น้ำส้ม

πορτοκαλάδα

น้ำคั้นจากส้ม

오랜지주스

น้ำคั้นจากส้ม

橘子汁

น้ำคั้นจากส้ม

橘汁

น้ำคั้นจากส้ม

オレンジジュース

น้ำคั้นจากส้ม

sinaasappelsap

น้ำคั้นจากส้ม

jus d'orange

น้ำคั้นจากส้ม

jus oren

น้ำคั้นจากส้ม

Orangensaft

น้ำคั้นจากส้ม

апельсиновый сок

น้ำคั้นจากส้ม

jugo de naranja

น้ำคั้นจากส้ม

zumo de naranja

น้ำคั้นจากส้ม

orange juice

น้ำคั้นจากส้ม

succo d'arancia

น้ำคั้นจากส้ม

น้ำคั้นจากผลส้ม ใช้เป็นเครื่องดื่ม

คำพ้องความของ น้ำส้มสายชู


กองทัพ

armed force

(1) หน่วยทหารประกอบด้วยทหาร 3 กองพลและหน่วยอื่น ๆ

/kɔːŋ˧.tʰap̚˦˥/^((สัมผัส))

หน่วยทหารที่ประกอบด้วย ทหาร 3 กองพล และมีทหารหน่วยอื่น ๆ เช่น หน่วยทหารช่าง หน่วยทหารสื่อสาร หน่วยทหารรถถัง หน่วยทหารปืนใหญ่ เป็นส่วนประกอบ มีแม่ทัพเป็นผู้บังคับบัญชา


ก่อง

/kɔŋ˨˩/^((สัมผัส))

เครื่องประดับหน้าอก

ชื่อแผ่นผ้าที่ปิดอกหญิงคล้ายเต่า ที่หญิงรุ่นสาวใช้


ก่อง

/kɔŋ˨˩/^((สัมผัส))

เครื่องมือจับสัตว์น้ำชนิดหนึ่ง ใช้ในจังหวัดหนองคาย ทำด้วยตาข่าย ซึ่งด้านหนึ่งติดกับลำไม้ไผ่คล้ายธง ทิ้งชายด้านหนึ่งลงไปในน้ำ มุมหนึ่งถ่วงด้วยหิน และอีกมุมหนึ่งมีเชือกโยงมาบนเรือ ลากติดไปกับเรือ พอรู้ว่าปลาติดตาข่ายก็สาวเชือกขึ้นมา


ก่อง

/kɔŋ˨˩/^((สัมผัส))

สุกใส, สว่าง, งาม


ก่องข้าว

ชื่อภาชนะสานชนิดหนึ่ง ใช้สำหรับเก็บข้าวเหนียวนึ่ง


กอซ

* ทับศัพท์จากภาษาอังกฤษ gauze

ผ้าบาง ผ้าโปร่ง ใช้ปิดหรือพันแผล


ก้อน

ร่วมเชื้อสายกับลาว ກ້ອນ (ก้อน), คำเมือง ᨠᩬ᩶ᩁ (กอ้ร), เขิน ᨠᩬ᩶ᩁ (กอ้ร), ไทลื้อ ᦂᦸᧃᧉ (ก้อ̂น), ไทดำ ꪀ꫁ꪮꪙ (ก้อน), ไทใหญ่ ၵွၼ်ႈ (ก้อ̂น), อาหม 𑜀𑜨𑜃𑜫 (กอ̂น์), จ้วงแบบจั่วเจียง konj-ข้อน, จ้วง gonj-ก้อน

/kɔːn˥˩/^((สัมผัส))

คำบอกลักษณะของเล็ก ๆ ที่เกาะหรือติดรวมกันแน่น ไม่กำหนดรูปแน่นอน โดยมากมีลักษณะค่อนข้างกลม

ข้าวเกาะกันเป็นก้อน

เรียกสิ่งที่มีลักษณะเป็นของเล็ก ๆ ที่เกาะหรือติดรวมกันแน่น ไม่กำหนดรูปแน่นอน

แถวนี้มีก้อนหินขนาดใหญ่อยู่กระจัดกระจาย

สิ่งที่แยกหรือแตกออกจากสิ่งใหญ่ ไม่กำหนดรูปแน่นอน โดยมากมีลักษณะค่อนข้างกลม

ก้อนอิฐ

ก้อนหิน

โดยปริยายหมายถึง จำนวนรวม

ได้เป็นเงินก้อน


ก้อน

/kɔːn˥˩/^((สัมผัส))

เรียกของเล็ก ๆ ที่เกาะหรือติดรวมกันแน่น

แม่นำหินสองก้อนมาประดับสวน

ข้าวสองก้อนตกลงบนพื้น


ก๊อบปี้

ทับศัพท์จากอังกฤษ copy

carbon paper

(1) กระดาษที่ใช้ทำสำเนา

/kɔp̚˦˥.piː˥˩/^((สัมผัส))

กระดาษที่ใช้สำหรับทำสำเนา เรียกว่า กระดาษก๊อบปี้


ก๊อบปี้

ทับศัพท์จากอังกฤษ copy

copy

(1) ทำสำเนา, คัดลอก

/kɔp̚˦˥.piː˥˩/^((สัมผัส))

ทำสำเนา, คัดลอก

คุณก๊อบปี้งานในเอกสารนี้ด้วย

ลอก, เลียนแบบ

อย่าก๊อบปี้งานของคนอื่น

กระเป๋าพวกนี้ก๊อบปี้ของแบรนด์เนมทั้งนั้น


กอริลลา

ยืมมาจากอังกฤษ gorilla

ingagi

ชื่อลิงไม่มีหาง

γορίλας

ชื่อลิงไม่มีหาง

goril·la

ชื่อลิงไม่มีหาง

gorila

ชื่อลิงไม่มีหาง

고릴라

ชื่อลิงไม่มีหาง

горилла

ชื่อลิงไม่มีหาง

გორილა

ชื่อลิงไม่มีหาง

大猩猩

ชื่อลิงไม่มีหาง

大猩猩

ชื่อลิงไม่มีหาง

gorila

ชื่อลิงไม่มีหาง

ᎠᏓᎵᏍᎩᏱᏍᎩ ᎤᏔᎾ

ชื่อลิงไม่มีหาง

ᎪᎵᎳ

ชื่อลิงไม่มีหาง

gorila

เซอร์โบ-โครเอเชีย

ชื่อลิงไม่มีหาง

ゴリラ

ชื่อลิงไม่มีหาง

gorilla

ชื่อลิงไม่มีหาง

gorilya

ชื่อลิงไม่มีหาง

goril

ชื่อลิงไม่มีหาง

gorille

ชื่อลิงไม่มีหาง

gorilla

ชื่อลิงไม่มีหาง

mágítsoh

ชื่อลิงไม่มีหาง

горила

ชื่อลิงไม่มีหาง

গরিলা

ชื่อลิงไม่มีหาง

гары́ла

ชื่อลิงไม่มีหาง

korira

ชื่อลิงไม่มีหาง

گوریل

ชื่อลิงไม่มีหาง

gorila

ชื่อลิงไม่มีหาง

goryl

ชื่อลิงไม่มีหาง

gorille

ชื่อลิงไม่มีหาง

gorilla

ชื่อลิงไม่มีหาง

גאָרילע

ชื่อลิงไม่มีหาง

гори́ла

ชื่อลิงไม่มีหาง

Gorilla

ชื่อลิงไม่มีหาง

гори́лла

ชื่อลิงไม่มีหาง

gorilă

ชื่อลิงไม่มีหาง

khỉ đột

ชื่อลิงไม่มีหาง

đại tinh tinh

ชื่อลิงไม่มีหาง

大猩猩

ชื่อลิงไม่มีหาง

dàngin gi

ชื่อลิงไม่มีหาง

gorila

ชื่อลิงไม่มีหาง

gorila

ชื่อลิงไม่มีหาง

ngagi

ชื่อลิงไม่มีหาง

gorilla

ชื่อลิงไม่มีหาง

gorilla

ชื่อลิงไม่มีหาง

gorila

ชื่อลิงไม่มีหาง

qorilla

อาเซอร์ไบจาน

ชื่อลิงไม่มีหาง

գորիլլա

ชื่อลิงไม่มีหาง

gorila

ชื่อลิงไม่มีหาง

غُورِيلَا

ชื่อลิงไม่มีหาง

gorilo

ชื่อลิงไม่มีหาง

gorilla

ชื่อลิงไม่มีหาง

گورلا

ชื่อลิงไม่มีหาง

gorilla

ชื่อลิงไม่มีหาง

gorilo

ชื่อลิงไม่มีหาง

górilla

ชื่อลิงไม่มีหาง

goraille

ชื่อลิงไม่มีหาง

gorilla

ชื่อลิงไม่มีหาง

गोरिल्ला

ชื่อลิงไม่มีหาง

ชื่อลิงไม่มีหางชนิด Gorilla gorilla ในวงศ์ Pongidae เป็นลิงที่มีขนาดใหญ่ที่สุด ตัวสูงขนาดคนแต่ล่ำสันและแข็งแรงกว่ามาก มีถิ่นกำเนิดในทวีปแอฟริกา


กอและ

(ถิ่นใต้) อาหารชนิดหนึ่ง ทำด้วยไก่ที่ถอดกระดูก ชุบเครื่องปรุงรส ปิ้งให้สุก

(ถิ่นใต้) ชื่อเรือประมงตามชายฝั่งทะเลทางภาคใต้ รูปร่างยาวเพรียว หัวและท้ายเรือแหลมสูง เขียนลวดลายสีสันต่าง ๆ ไว้อย่างสวยงาม


กอเอี๊ยะ

ยืมมาจากแต้จิ๋ว 膏藥 (go1 iêh8, “ขี้ผึ้งปิดแผล”)

/kɔː˧.ʔia̯ʔ˦˥/^((สัมผัส))

ขี้ผึ้งปิดแผลชนิดหนึ่งแบบจีน


กะ

round

(2) รอบการเข้าเวร, ระยะเวลาเปลี่ยนผลัด

period

(2) รอบการเข้าเวร, ระยะเวลาเปลี่ยนผลัด

shift

(2) รอบการเข้าเวร, ระยะเวลาเปลี่ยนผลัด

/kaʔ˨˩/^((สัมผัส))

เครื่องหมายบอกทำนองสวด, ทำนองสวด

กะมหาชาติคำหลวง

รอบการเข้าเวร, ระยะเวลาที่ผลัดเปลี่ยนกันทำงาน

กะแรก

กะที่ 2


กะ

estimate

(1) กำหนด, หมาย, คะเน, ประมาณ

guess

(1) กำหนด, หมาย, คะเน, ประมาณ

calculate

(1) กำหนด, หมาย, คะเน, ประมาณ

/kaʔ˨˩/^((สัมผัส))

กำหนด, หมาย, คะเน, ประมาณ


กะ

* กร่อนเสียงมาจาก กับ หรือ แก่

/kaʔ˨˩/^((สัมผัส))

ใช้รวมกับคำวิเศษณ์ เช่น เหมือนกะ ราวกะ ถึงกะ


กะ

* กร่อนเสียงมาจาก กับ หรือ แก่

/kaʔ˨˩/^((สัมผัส))

ใช้นำหน้าผู้รับพูดหรือรับบอก

พี่พูดกะน้อง

เขากล่าวกะฉัน

เขาบอกกะท่าน


กะ

* กร่อนเสียงมาจาก กับ หรือ แก่

/kaʔ˨˩/^((สัมผัส))

ใช้แทนคำว่า กับ

ยายกะตา

ใช้แทนคำว่า แก่

มีกะใจ


กะ

/kaʔ˨˩/^((สัมผัส))

ส่วนของสมอแบบหนึ่ง ลักษณะคล้ายแขนยื่นออกไป 2 ข้าง สำหรับช่วยยึดเกาะติดพื้นท้องน้ำ


กะ

/kaʔ˨˩/^((สัมผัส))

ชื่อเงื่อนชนิดหนึ่ง ใช้สำหรับผูกเรือเพื่อคล้องกับที่ยึดหรือเสายึดเรือ เป็นเงื่อนที่แน่นแต่แก้ออกง่าย


กะเกณฑ์

ກະເກນ

บังคับ, กำหนด

exact

บังคับ, กำหนด

force

บังคับ, กำหนด

compel

บังคับ, กำหนด

บังคับ, กำหนดเป็นเชิงบังคับ


กะซวก

แทง, แทงอย่างแรง

ไปที่เปลี่ยว ๆ คนเดียวเดี๋ยวก็ถูกคนร้ายกะซวกไส้ทะลัก

กินอย่างตะกรุมตะกรามด้วยความหิวโหย

ขนมจีนเจ้านี้อร่อยมาก เลยกะซวกเสีย ๓ ชาม


กะตัก

ชื่อรวมใช้เรียกปลาทะเลขนาดเล็กจำพวกหนึ่ง มีหลายชนิด หลายสกุล


กะบิ้ง

ของที่เป็นแผ่นเล็ก ๆ


กะบิ้ง

เรียกที่ดินแปลงเล็ก ๆ


กะบึงกะบอน

โกรธอย่างแสนงอน


กะเบือ

pestle

สากที่ตำข้าวเบือ

ครกดินที่ใช้ตำข้าวเบือ

สากที่ใช้ตำข้าวเบือ


กะปริดกะปรอย

ความกะปริดกะปรอย (noun-from-adj)

กะ-ปฺริด-กะ-ปฺรอย

มีอาการออกหรือไหลออกน้อย ๆ หยุดบ้าง ออกบ้าง

ฝนตกน้อย ๆ ตก ๆ หยุด ๆ

อาการที่ทำ ๆ หยุด ๆ ไม่เป็นล่ำเป็นสัน


กะปวกกะเปียก

อ่อนกำลังจนแทบทรงตัวไม่ได้


กะปูด

เลียนเสียงธรรมชาติ

(นก~) ชื่อนกขนาดกลางในวงศ์ Cuculidae ปากแหลมสั้นหนา ตาสีแดง ลำตัวเพรียว หัว คอ และลำตัวมีขนสีดำ ปีกสั้นสีน้ำตาลแดง หากินตามพื้นป่าโปร่ง บินได้ในระยะสั้น ๆ ร้องเสียง “ปูด ๆ ” มี 3 ชนิด คือ กะปูดใหญ่ [Centropus sinensis (Stephens)] กะปูดเล็ก [C. bengalensis (Gmelin)] และกะปูดนิ้วสั้น (C. rectunguis Strickland)

(นก~) คนที่ชอบพูดเปิดเผยความลับของผู้อื่น


กะเปิ๊บกะป๊าบ

คำกริยาวิเศษณ์

กะ-เปิ๊บ-กะ-ป๊าบ

/ka˨˩.pɤːp̚˦˥.ka˨˩.paːp̚˦˥/^((สัมผัส))

พูดเสียงดังเอะอะและไม่ระมัดระวังวาจาหรือท่าทาง, มีกิริยาท่าทางกระโดกกระเดกไม่เรียบร้อย

งานนี้มีผู้ใหญ่มากันหลายคน ขอให้ระมัดระวังอย่างทำกะเปิ๊บกะป๊าบให้ขายหน้าล่ะ

แต่งตัวรุงรังไม่เรียบร้อย

เธอเป็นคนสวยแต่แต่งตัวกะเปิ๊บกะป๊าบ


กะโปโล

คำกริยาวิเศษณ์

ไม่ได้เรื่องราว, ไม่พิถีพิถัน

แต่งตัวกะโปโล


กะโปโล

เด็กกะโปโล


กะร่องกะแร่ง

ติดห้อยอยู่นิด ๆ หน่อย ๆ, ไม่เป็นชิ้นเป็นอัน, ไม่สมบูรณ์


กะรุ่งกะริ่ง

คำกริยาวิเศษณ์

กะ-รุ่ง-กะ-ริ่ง

ขาดออกเป็นริ้ว ๆ, เป็นชิ้นเล็กชิ้นน้อย


กะเล่อกะล่า

แสดงหน้าตาเซ่อซ่า


ผก

/pʰok̚˨˩/^((สัมผัส))


ผกผัน

การผกผัน (abstract-noun)
ความผกผัน (abstract-noun)

/pʰok̚˨˩.pʰan˩˩˦/^((สัมผัส))


ผกา

ยืมมาจากเขมร ផ្កា (ผฺกา)


ผงขาว

/pʰoŋ˩˩˦.kʰaːw˩˩˦/^((สัมผัส))


ผงคลี

ฝุ่นละเอียด, ละออง


ผจง

ความตั้งใจ, ความบรรจง


ผจญ

ยืมมาจากเขมรกลาง ផ្ចញ (ผฺจญ) (ปรากฏครั้งแรกปี ค.ศ. 1704); ร่วมเชื้อสายกับเขมร ផ្ចាញ់ (ผฺจาญ̍)

ผจัญ
ประจญ
ประจัญ
จญ
การผจญ (abstract-noun)

พยายามต่อสู้, พยายามเอาชนะ

มารผจญ

ต่อสู้ดิ้นรนเพื่อเอาชนะ

ผจญความทุกข์ยาก

ผจญอุปสรรค


ผจัญ

รูปแบบอื่นของ ผจญ


ผดุง

support

ค้ำจุน, ระวัง, อุดหนุน

maintain

ค้ำจุน, ระวัง, อุดหนุน

preserve

ค้ำจุน, ระวัง, อุดหนุน

ค้ำจุน, ระวัง, อุดหนุน


ผดุงครรภ์

ผู้ทำการคลอดบุตรแผนปัจจุบัน


ผทม

ยืมมาจากเขมร ផ្ទំ (ผฺทํ)

นอน (ใช้แก่เจ้านาย)


ผนวก

แผลงมาจาก บวก


ผนวช

ยืมมาจากเขมรเก่า ផ្នូស (ผฺนูส), ផ្នូស្ស (ผฺนูสฺส), ផ្នួស (ผฺนัวส), เขมรเก่าสมัยก่อนอังกอร์ ប្នោស៑ (บฺโนสฺ), หรือเขมรเก่าสมัยอังกอร์ ផ្ន្វស៑ (ผฺนฺวสฺ), ផ្នោស៑ (ผฺโนสฺ), ប្នោស៑ (ปฺโนสฺ), รูปแผลงของ បោស៑ (โปสฺ), ប្វាស៑ (ปฺวาสฺ), ប្វស៑ (ปฺวสฺ) และเปลี่ยนตัวสะกดเป็น ช ให้เหมือนบาลี ปพฺพชฺชา; ร่วมเชื้อสายกับเขมร ផ្នួស (ผฺนัวส)


ผนัง

/pʰa˨˩.naŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

ฝาที่ก่ออิฐถือปูน, ฝาทึบที่โบกปูน

โดยปริยายหมายถึง สิ่งที่มีลักษณะคล้ายคลึงเช่นนั้นเช่น ผนังถ้ำ


ผนึก

ไม่ทราบรากศัพท์

/pʰa˨˩.nɯk̚˨˩/^((สัมผัส))

ติดให้แน่น, ปิดให้แน่น

รวมกันเป็นปึกแผ่น


ผม

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *prɤmᴬ; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨹᩫ᩠ᨾ (ผ็ม), ลาว ຜົມ (ผ็ม), ไทลื้อ ᦕᦳᧄ (ผุม), ไทใหญ่ ၽူမ် (ผูม), อาหม 𑜇𑜤𑜪 (ผุํ), ปักษ์ใต้ พ่ม, จ้วง byoem, Shangsi Zhuang pʰomᴬ¹, แสก ผรั่ม

ᨹᩫ᩠ᨾ

ขนที่ขึ้นอยู่บนศีรษะ

haar

ขนที่ขึ้นอยู่บนศีรษะ

ꪶꪠꪣ

ขนที่ขึ้นอยู่บนศีรษะ

ၶူၼ်ႁူဝ်

ขนที่ขึ้นอยู่บนศีรษะ

hier

ฟรีเชียตะวันตก

ขนที่ขึ้นอยู่บนศีรษะ

ຜົມ

ขนที่ขึ้นอยู่บนศีรษะ

pelo

ขนที่ขึ้นอยู่บนศีรษะ

cabello

ขนที่ขึ้นอยู่บนศีรษะ

hair

ขนที่ขึ้นอยู่บนศีรษะ

เกศ

อรรถาภิธาน:ผม

เกศธาตุ

อรรถาภิธาน:ผม

เกศา

อรรถาภิธาน:ผม

เกศี

อรรถาภิธาน:ผม

เกส

อรรถาภิธาน:ผม

เกสา

อรรถาภิธาน:ผม

เกสี

อรรถาภิธาน:ผม

ขนหัว

อรรถาภิธาน:ผม

ผม

อรรถาภิธาน:ผม

เผ้า

อรรถาภิธาน:ผม

ศก

อรรถาภิธาน:ผม

สก

อรรถาภิธาน:ผม

เส้นผม

อรรถาภิธาน:ผม

เส้นพระเจ้า

อรรถาภิธาน:ผม

หัว

อรรถาภิธาน:ผม

/pʰom˩˩˦/^((สัมผัส))

ขนที่ขึ้นอยู่บนศีรษะ โดยปกติเป็นเส้นยาว


ผม

ตัดมาจาก กระผม

I

คำใช้แทนตัวผู้พูด เพศชาย

me

คำใช้แทนตัวผู้พูด เพศชาย

กระผม

อรรถาภิธาน:ฉัน

กระหม่อม

อรรถาภิธาน:ฉัน

กระหม่อมฉัน

อรรถาภิธาน:ฉัน

กรู

อรรถาภิธาน:ฉัน

กัน

อรรถาภิธาน:ฉัน

กู

อรรถาภิธาน:ฉัน

เกล้าฯ

อรรถาภิธาน:ฉัน

เกล้ากระผม

อรรถาภิธาน:ฉัน

เกล้ากระหม่อม

อรรถาภิธาน:ฉัน

เกล้ากระหม่อมฉัน

อรรถาภิธาน:ฉัน

ขยม

อรรถาภิธาน:ฉัน

ขยุม

อรรถาภิธาน:ฉัน

ข้อย

อรรถาภิธาน:ฉัน

ข้า

อรรถาภิธาน:ฉัน

ข้าฯ

อรรถาภิธาน:ฉัน

ข้าเจ้า

อรรถาภิธาน:ฉัน

ข้าน้อย

อรรถาภิธาน:ฉัน

ข้าพเจ้า

อรรถาภิธาน:ฉัน

ข้าพระพุทธเจ้า

อรรถาภิธาน:ฉัน

ข้าวรพุทธเจ้า

อรรถาภิธาน:ฉัน

ฃ้า

อรรถาภิธาน:ฉัน

ฃ้าพเจ้า

อรรถาภิธาน:ฉัน

เค้า

อรรถาภิธาน:ฉัน

ฉัน

อรรถาภิธาน:ฉัน

ฉาน

อรรถาภิธาน:ฉัน

ชั้น

อรรถาภิธาน:ฉัน

ดนุ

อรรถาภิธาน:ฉัน

ดนู

อรรถาภิธาน:ฉัน

ดำนู

อรรถาภิธาน:ฉัน

ดิฉัน

อรรถาภิธาน:ฉัน

ดีฉัน

อรรถาภิธาน:ฉัน

ดีฉาน

อรรถาภิธาน:ฉัน

เดี๊ยน

อรรถาภิธาน:ฉัน

ตน

อรรถาภิธาน:ฉัน

ตนเอง

อรรถาภิธาน:ฉัน

ตนุ

อรรถาภิธาน:ฉัน

ตัว

อรรถาภิธาน:ฉัน

ตัวเอง

อรรถาภิธาน:ฉัน

ตู

อรรถาภิธาน:ฉัน

ตูข้า

อรรถาภิธาน:ฉัน

นี่

อรรถาภิธาน:ฉัน

เปิ้น

อรรถาภิธาน:ฉัน

ผม

อรรถาภิธาน:ฉัน

ม่อน

อรรถาภิธาน:ฉัน

รูป

อรรถาภิธาน:ฉัน

เรา

อรรถาภิธาน:ฉัน

เรียม

อรรถาภิธาน:ฉัน

ลูกช้าง

อรรถาภิธาน:ฉัน

หนู

อรรถาภิธาน:ฉัน

หม่อมฉัน

อรรถาภิธาน:ฉัน

อ้าย

อรรถาภิธาน:ฉัน

อัญขยม

อรรถาภิธาน:ฉัน

อั๊ว

อรรถาภิธาน:ฉัน

อั๊วะ

อรรถาภิธาน:ฉัน

อาตม

อรรถาภิธาน:ฉัน

อาตม์

อรรถาภิธาน:ฉัน

อาตมภาพ

อรรถาภิธาน:ฉัน

อาตมา

อรรถาภิธาน:ฉัน

อิฉัน

อรรถาภิธาน:ฉัน

อีฉัน

อรรถาภิธาน:ฉัน

/pʰom˩˩˦/^((สัมผัส))

คำใช้แทนตัวผู้พูด เพศชาย, เป็นสรรพนามบุรุษที่ 1


ผรุส

ยืมมาจากบาลี ผรุส (“ถ้อยคำหยาบ”)

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

[เสียงสมาส]
ผะ-รุ-สะ-

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

[เสียงสมาส]
ผะ-รุด-สะ-

หยาบ, หยาบคาย


ผรุสวาท

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

ผะ-รุ-สะ-วาด

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

ผะ-รุด-สะ-วาด


ผลลัพธ์

จำนวนที่ได้จากการคำนวณ

ผล, สิ่งที่ได้จากการกระทำ


ผลานิสงส์

ผล + อานิสงส์; จากภาษาบาลี

ผลแห่งบุญกุศล


ผลาผล

ลูกไม้ใหญ่น้อย


ผลาหาร

อาหารคือลูกไม้


ผลัด

เทียบเขมร ផ្លាស់ (ผฺลาส̍, “เปลี่ยนแทนที่”)

เปลี่ยนแทนที่

ผลัดเสื้อผ้า

ผลัดเวร

ผลัดใบ

ผลัดขน


ผลัด

เรียกการผลัดเปลี่ยนเวรยาม

เปลี่ยนเวรวันละ 3 ผลัด


ผลัดแผ่นดิน

เปลี่ยนรัชกาล


ผลาญ

ร่วมเชื้อสายกับลาว ຜານ (ผาน), คำเมือง ᨹᩖᩣ᩠ᨶ (ผลาน), เขมร ផ្លាញ "ทำให้พินาศ" (ผฺลาญ "ทำให้พินาศ")

destroy

ทำลายให้หมดสิ้นไป

ruin

ทำลายให้หมดสิ้นไป

verkwisten

ทำลายทรัพย์สมบัติให้หมดสิ้นไป

ຜານ

ทำลายทรัพย์สมบัติให้หมดสิ้นไป

malgastar

ทำลายทรัพย์สมบัติให้หมดสิ้นไป

desperdiciar

ทำลายทรัพย์สมบัติให้หมดสิ้นไป

waste

ทำลายทรัพย์สมบัติให้หมดสิ้นไป

squander

ทำลายทรัพย์สมบัติให้หมดสิ้นไป

/pʰlaːn˩˩˦/^((สัมผัส))

ทำลายให้หมดสิ้นไป

บางทีหมายถึงทำลายทรัพย์สมบัติให้หมดสิ้นไป

ผลาญพ่อผลาญแม่

ทำลายทรัพย์สมบัติของพ่อแม่ให้หมดสิ้นไป


ผลิ

bud

เริ่มงอกปริออกมา

/pʰliʔ˨˩/^((สัมผัส))

เริ่มงอกปริออกมา, เริ่มแตกดอกออกใบ

ดอกไม้ผลิ

ใบไม้ผลิ

ผลิดอกออกผล


ผลิต

ยืมมาจากบาลี ผลิต (“ผลิแล้ว, แตกแล้ว”), จากสันสกฤต फलित (ผลิต)

ᦃᦱᧄᧈᦗᧁᧈ

อาศัยแรงงานหรือเครื่องจักรเพื่อทำให้มีขึ้น

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

[เสียงสมาส]
ผะ-หฺลิด-ตะ-

ทำให้เกิดมีขึ้นตามที่ต้องการด้วยอาศัยแรงงานหรือเครื่องจักรเป็นต้น

ผลิตข้าว

ผลิตรถยนต์

ผลิตครู

ผลิตบัณฑิต


ผลิตผล

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

ผะ-หฺลิด-ตะ-ผน


ผลิตภัณฑ์

ผลิต + ภัณฑ์

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

ผะ-หฺลิด-ตะ-พัน

สิ่งที่ทำขึ้น เป็นวัตถุที่จับต้องได้ สำหรับขายเป็นต้น


ผวน

/pʰua̯n˩˩˦/^((สัมผัส))


คำผวน

คำที่พูดทวนกลับ

คำผวนของ นักร้อง คือ น้องรัก


ผ่อง

/pʰɔŋ˨˩/^((สัมผัส))

ปลั่ง, ปราศจากมลทิน, ไม่ขุ่นมัว

ผิวผ่อง

หน้าผ่อง

ขาวผ่อง


ผ่อง

ยืมมาจากฮกเกี้ยน 碰 (phòng, “ชน”)

/pʰɔŋ˨˩/^((สัมผัส))

ออกเสียงร้องว่า "ผ่อง" เมื่อเปิดไพ่ขึ้นมาเข้าตอง เป็นคำใช้ในการเล่นไพ่ผ่องไทยหรือจีน


ผ่อง

ยืมมาจากฮกเกี้ยน 碰 (phòng, “ชน”)

/pʰɔŋ˨˩/^((สัมผัส))

ไพ่ที่เหมือนกันสามอัน


ผ่อน

/pʰɔn˨˩/^((สัมผัส))

ทำให้หย่อนหรือคลายความตึง

ผ่อนสายป่านว่าว

ผ่อนหนี้

ผ่อนอารมณ์


ผอูน

ยืมมาจากเขมร ប្អូន (บฺอูน, “น้อง”)

/pʰa˨˩.ʔuːn˧/^((สัมผัส))


ผัน

อาจมาจากจีนเก่า翻 (OC *pʰan) หรือ 番 (OC *pʰan); อาจร่วมรากกับ ผวน

/pʰan˩˩˦/^((สัมผัส))

เปลี่ยนรูปคำเพื่อแสดงกาล ลิงค์ พจน์ และมาลา เป็นต้น

ผันคำกริยา


ผัน

/pʰan˩˩˦/^((สัมผัส))

ชื่อบัวชนิดหนึ่ง มีดอกสีคราม


ผันแปร

เปลี่ยนแปลงไป, กลับกลายไป


แปรผัน

เปลี่ยนแปลงไป, กลับกลายไป


ผันอักษร

เปลี่ยนเสียงพยัญชนะให้สูงต่ำไปตามวรรณยุกต์


ผ้า

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *pʰaːꟲ¹, จากจีนเก่า布 (OC *paːs); ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨹ᩶ᩣ (ผ้า), ลาว ຜ້າ (ผ้า), ไทลื้อ ᦕᦱᧉ (ผ้า), ไทดำ ꪠ꫁ꪱ (ฝ้า), ไทใหญ่ ၽႃႈ (ผ้า), ไทใต้คง ᥚᥣᥲ (ผ้า), อ่ายตน ၸႃ (ผา), คำตี้ ၸႃႛ, อาหม 𑜇𑜠 (ผะ), 𑜇𑜡 (ผา), 𑜇𑜨𑜠 (ผอ̂ะ), หรือ 𑜇𑜨𑜡 (ผอ̂า), ปักษ์ใต้ พ้า, จ้วงแบบจั่วเจียง paj, จ้วง baq

ชิ้น ผืน พับ ม้วน

ᨹ᩶ᩣ

สิ่งที่ทำด้วยเยื่อใยโดยวิธีทอหรืออัดให้เป็นผืน

/pʰaː˥˩/^((สัมผัส))

สิ่งที่ทำด้วยเยื่อใยเช่น ฝ้าย ไหม ขนสัตว์ โดยวิธีทอหรืออัดให้เป็นผืน, มักเรียกตามลักษณะของสิ่งที่ทำหรือตามลักษณะที่ใช้

ผ้าไหม

ผ้าฝ้าย

ผ้าขนสัตว์

ผ้ากราบ

ผ้าอาบ

ผ้าอ้อม


ผ้าเหลือง

ผ้า + เหลือง

/pʰaː˥˩.lɯa̯ŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

เกาะชายผ้าเหลือง

เครื่องหมายแห่งพระพุทธศาสนา, พระพุทธศาสนา

ไม่เห็นแก่พระ ก็เห็นแก่ผ้าเหลืองเถิด


ผาติกรรม

* ผาติ + กรรม

การทำให้เจริญ (=รื้อของไม่ดีออกแล้วทำใหม่ให้ดีกว่าของเก่า)


ผาล

เครื่องมือเหล็กสำหรับสวมหัวหมูเครื่องไถ เพื่อเจาะพลิกหน้าดิน


ผาสุก

ยืมมาจากบาลี ผาสุก

/pʰaː˩˩˦.suk̚˨˩/^((สัมผัส))

ความสำราญ, ความสบาย


ผาสุก

ยืมมาจากบาลี ผาสุก

/pʰaː˩˩˦.suk̚˨˩/^((สัมผัส))


ผิด

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *pʰitᴰˢ¹; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨹᩥ᩠ᨯ (ผิด), ลาว ຜິດ (ผิด), ไทลื้อ ᦕᦲᧆ (ผีด), ไทดำ ꪠꪲꪒ (ฝิด), ไทขาว ꪞꪲꪒ, ไทใหญ่ ၽိတ် (ผิต), ไทใต้คง ᥚᥤᥖᥴ (ผี๋ต), พ่าเก ၸိတ် (ผิต์), อาหม 𑜇𑜢𑜄𑜫 (ผิต์)

different

ภาษาอังกฤษ|อังกฤษ

/pʰit̚˨˩/^((สัมผัส))

ไม่ตรงกับความจริงหรือที่กำหนดนิยมไว้, ไม่ถูก

ต่างไป, แปลกไป

ของสิ่งนี้ผิดกับสิ่งนั้น


ผีตากผ้าอ้อม

ผี + ตาก + ผ้าอ้อม

ผี-ตาก-พ่า-อ้อม

/pʰiː˩˩˦.taːk̚˨˩.pʰaː˥˩.ʔɔːm˥˩/^((สัมผัส))

แสงแดดที่สะท้อนกลับมาสว่างในเวลาจวนพลบในบางคราว


ผีพุ่งไต้

ผี + พุ่ง + ไต้

ผี-พุ่ง-ต้าย

/pʰiː˩˩˦.pʰuŋ˥˩.taj˥˩/^((สัมผัส))

/pʰiː˩˩˦.pʰuŋ˥˩.taːj˥˩/^((สัมผัส))

เทหวัตถุแข็งจากอวกาศ มี 2 ชนิด ชนิดหนึ่งประกอบด้วยหินเป็นส่วนใหญ่อีกชนิดหนึ่งประกอบด้วยเหล็กเป็นส่วนใหญ่ เมื่อเคลื่อนที่ผ่านบรรยากาศสู่ผิวโลก จะลุกไหม้ให้แสงสว่างจ้าเนื่องจากเสียดสีกับอากาศ ถ้ามีขนาดเล็กก็จะไหม้หมดก่อนถึงผิวโลก ถ้ามีขนาดใหญ่ก็จะตกถึงผิวโลกและเรียกว่า อุกกาบาต, ดาวตก ก็เรียก


ผีตองเหลือง

ผี + ตองเหลือง

ผี-ตอง-เหฺลือง

/pʰiː˩˩˦.tɔːŋ˧.lɯa̯ŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

คนป่าเผ่าหนึ่ง เรียกตัวเองว่า มลาบรี อาศัยอยู่ในจังหวัดแพร่และน่าน


ผีเสื้อ

แผลงมาจาก ผี + เชื้อ

/pʰiː˩˩˦.sɯa̯˥˩/^((สัมผัส))

ชื่อแมลงจำพวกหนึ่ง มีปีกเป็นแผ่นบาง 2 คู่

ชื่อปลาทะเลจำพวกหนึ่ง อาศัยอยู่ตามแนวหินปะการัง


ผู้

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *pʰuːꟲ, จากจีนยุคกลาง甫 (MC pjuX); ร่วมเชื้อสายกับลาว ຜູ້ (ผู้), ไทลื้อ ᦕᦴᧉ (ผู้), ไทดำ ꪠꪴ꫁ (ฝุ้), ไทใหญ่ ၽူႈ (ผู้), ไทใต้คง ᥚᥧᥲ (ผู้), คำตี้ ၸူႛ, อาหม 𑜇𑜥 (ผู), ปักษ์ใต้ พู้, จ้วง boux

/pʰuː˥˩/^((สัมผัส))

คำใช้แทนคำว่า คนหรือสิ่งที่ถือเสมือนคน

คำใช้ประกอบคำกริยาหรือคำวิเศษณ์ใช้เป็นนาม เช่น ผู้โดยสาร ผู้ร้าย


ผู้

ᨹᩪ᩶

คำใช้แทนคำว่า คน

ꪠꪴ꫁

คำใช้แทนคำว่า คน

ၽူႈ

คำใช้แทนคำว่า คน

ၵူၼ်း

คำใช้แทนคำว่า คน

ຜູ້

คำใช้แทนคำว่า คน

person

คำใช้แทนคำว่า คน

/pʰuː˥˩/^((สัมผัส))


ผู้

/pʰuː˥˩/^((สัมผัส))


ผู้ก่อการร้าย

บุคคลที่ตั้งตนเป็นปฏิปักษ์ต่อรัฐบาลและพยายามก่อความไม่สงบขึ้น


ผู้ต้องหา

ผู้ + ต้องหา

พู่-ต็้อง-หา

/pʰuː˥˩.tɔŋ˥˩.haː˩˩˦/^((สัมผัส))

บุคคลผู้ถูกหาว่าได้กระทำความผิด แต่ยังไม่ได้ถูกฟ้องต่อศาล


ผู้แทนราษฎร

บุคคลที่ได้รับเลือกตั้งจากประชาชนให้ทำหน้าที่นิติบัญญัติในสภา


ผู้พิทักษ์สันติราษฎร์

th-ผู้พิทักษ์สันติราษฎร์-th-noun-wvv0ow29


ผู้เยาว์

youth

ภาษาอังกฤษ|อังกฤษ

youngster

ภาษาอังกฤษ|อังกฤษ

บุคคลผู้ยังไม่บรรลุนิติภาวะ


เผชิญ

/pʰa˨˩.t͡ɕʰɤːn˧/^((สัมผัส))

ปะทะกัน, ต่อกัน


เผด็จ

ร่วมเชื้อสายกับเขมร ផ្ដាច់ (ผฺฎาจ̍, “ทำให้ขาด, ตัดขาด”); เกี่ยวข้องกับคำว่า เด็จ

ตัด, ขจัด, ขาด


เผด็จการ

การใช้อำนาจบริหารเด็ดขาด

เรียกลัทธิหรือแบบการปกครองที่ผู้นำคนเดียวหรือบุคคลกลุ่มเดียวใช้อำนาจอย่างเด็ดขาดในการบริหารประเทศ ว่า ลัทธิเผด็จการ, เรียกผู้ใช้อำนาจเช่นนั้น ว่า ผู้เผด็จการ


เผย

เทียบลาว ເຜີຍ (เผีย)

/pʰɤːj˩˩˦/^((สัมผัส))

ค่อย ๆ ขยายออก, ค่อย ๆ แย้มออก

เผยหน้าต่าง

เผยปาก


เผยแผ่

/pʰɤːj˩˩˦.pʰɛː˨˩/^((สัมผัส))

ทำให้ขยายออกไป, ขยายออกไป

เผยแผ่พระศาสนา


เผยแพร่

ᦵᦕᧀᦶᦕᧈ

ป่าวประกาศให้แพร่หลาย

ເຜີຍແຜ່

ป่าวประกาศให้แพร่หลาย

/pʰɤːj˩˩˦.pʰrɛː˥˩/^((สัมผัส))

โฆษณาให้แพร่หลาย

เผยแพร่ความรู้


ไอยรา

เทียบสันสกฤต ऐरावत (ไอราวต, “ชื่อช้างของพระอินทร์”)


คชา

ยืมมาจากสันสกฤต गज (คช) หรือ บาลี คช

[เสียงสมาส]
คะ-ชา-

/kʰa˦˥.t͡ɕʰaː˧./


เอราวัณ

คำวิสามานยนาม

ยืมมาจากบาลี เอราวณ; เทียบสันสกฤต ऐरावण (ไอราวณ)

ช้าง 33 เศียรเป็นพาหนะของพระอินทร์

ชื่ออำเภอหนึ่งในจังหวัดเลย


พลาย

ยืมมาจากมอญ ဗၠဲာ (พฺลัวา, “ชายหนุ่ม”); ร่วมเชื้อสายกับลาว ພາຍ (พาย)

เรียกช้างตัวผู้ว่า ช้างพลาย


พัง

ร่วมเชื้อสายกับลาว ພັງ (พัง), ไทใหญ่ ပင်း (ปั๊ง), อาหม 𑜆𑜂𑜫 (ปง์), จ้วงแบบจั่วเจียง baengq (ปั่ง)

การพัง (abstract-noun)
ความพัง (abstract-noun)

/pʰaŋ˧/^((สัมผัส))

บ้านพัง

ตึกพัง

พังบ้าน

พังประตู

ชีวิตพัง

งานพัง


พัง

ร่วมเชื้อสายกับลาว ພັງ (พัง)

/pʰaŋ˧/^((สัมผัส))


พลายนรการ

(คำสุภาพ) ช้างสีดอ (ช้างงาสั้น)


พังแม่หนัก

(คำสุภาพ) ช้างแม่แปรก (ช้างพังหัวหน้าโขลง)


อัสดร

ยืมมาจากบาลี อสฺสตร; เทียบสันสกฤต अश्वतर (อศฺวตร)

/ʔat̚˨˩.sa˨˩.dɔːn˧/^((สัมผัส))


อาชา

/ʔaː˧.t͡ɕʰaː˧/^((สัมผัส))


อัศว

ยืมมาจากสันสกฤต अश्व (อศฺว); เทียบบาลี อสฺส

[เสียงสมาส]
อัด-สะ-วะ-


อุรา

ยืมมาจากบาลี อุร, อุรสฺ; เทียบสันสกฤต उरस् (อุรสฺ)

/ʔu˨˩.raː˧/^((สัมผัส))

รูปแบบอื่นของ อุระ


อุรา

ยืมมาจากสันสกฤต उरा (อุรา)

/ʔu˨˩.raː˧/^((สัมผัส))


นางเก้ง

/naːŋ˧.keːŋ˥˩/^((สัมผัส))


ศฤคาล

ยืมมาจากสันสกฤต शृगाल (ศฺฤคาล)


สิงคาร

ยืมมาจากบาลี สิงฺคาร; เทียบสันสกฤต शृङ्गार (ศฺฤงฺคาร)

/siŋ˩˩˦.kʰaːn˧/^((สัมผัส))

ศฤงคาร, สิ่งให้เกิดความรัก

บริวารหญิงผู้บำเรอความรัก


อุรคะ

ยืมมาจากบาลี อุรค (“ไปด้วยอก”)

/ʔu˨˩.ra˦˥.kʰaʔ˦˥/^((สัมผัส))

ผู้ที่ไปด้วยอก คือ งู, นาค


สัปปะ

ยืมมาจากบาลี สปฺป; เทียบสันสกฤต सर्प (สรฺป)


วานรินทร์

(คำสุภาพ) ลิง


สุกร

ยืมมาจากสันสกฤต सूकर (สูกร) หรือ บาลี สุกร, สูกร

หมู (มักใช้เป็นทางการ)

เนื้อสุกร

สุกรชำแหละ


โสณะ

ยืมมาจากบาลี โสณ (“หมา”), จากสันสกฤต श्वन् (ศฺวนฺ, “หมา”)

/soː˩˩˦.naʔ˦˥/^((สัมผัส))


โสณะ

ยืมมาจากบาลี โสณ (“แดง”), จากสันสกฤต शोण (โศณ, “แดงเข้ม, ม่วงแดง”)

/soː˩˩˦.naʔ˦˥/^((สัมผัส))

ต้นไม้ชนิดหนึ่ง


ศวา

ยืมมาจากสันสกฤต श्वा (ศฺวา)

(คำสุภาพ) หมา


ศวาน

ยืมมาจากสันสกฤต श्वान (ศฺวาน); เทียบบาลี สาน

(คำสุภาพ) หมา


วิฬาร

ยืมมาจากบาลี พิฬาร

พิฬาร
วิฬาร์


มัชชาร

ยืมมาจากบาลี มชฺชาร; เทียบสันสกฤต मार्जार (มารฺชาร)

มัชชาระ
มัชชาร์

/mat̚˦˥.t͡ɕʰaːn˧/^((สัมผัส))


มูสิก

ยืมมาจากบาลี มุสิก, มูสิก; เทียบสันสกฤต मूषिक (มูษิก)

มุสิก
มูสิกะ

[เสียงสมาส]
มู-สิ-กะ-


ศศะ

ยืมมาจากสันสกฤต शश (ศศ, “กระต่าย”); เทียบบาลี สส


จิตรจุล

(คำสุภาพ) เต่า


มัจฉะ

ยืมมาจากบาลี มจฺฉ; เทียบสันสกฤต मत्स्य (มตฺสฺย)

/mat̚˦˥.t͡ɕʰaʔ˨˩/^((สัมผัส))


มัจฉา

ยืมมาจากบาลี มจฺฉา, รูปกรรตุการกพหูพจน์ของ มจฺฉ (“ปลา”)

/mat̚˦˥.t͡ɕʰaː˩˩˦/^((สัมผัส))

อวัยวะเพศชาย


มัสยา

รูปที่สะกดผิดของ มัตสยา


ปลามัจฉะ

/plaː˧.mat̚˦˥.t͡ɕʰaʔ˨˩/^((สัมผัส))


ชลูกา

(คำสุภาพ) ปลิง


ชัลลุกา

(คำสุภาพ) ปลิง


สกุณ

ยืมมาจากบาลี สกุณ


ปักษิณ

(คำสุภาพ) นก


ทิชากร

(คำสุภาพ) นก


สกุณา

(คำสุภาพ) นกตัวผู้


ปักษา

/pak̚˨˩.saː˩˩˦/^((สัมผัส))

(คำสุภาพ) นกตัวผู้


ปักษี

(คำสุภาพ) นกตัวเมีย


นางลุ้ม

(คำสุภาพ) นกอีลุ้ม


สกุณโปดก

(คำสุภาพ) ลูกนก


กีฏ

ยืมมาจากสันสกฤต कीट (กีฏ) หรือบาลี กีฏ

[เสียงสมาส]
กี-ตะ-


มูล

ยืมมาจากสันสกฤต मूल (มูล, “ราก”) หรือบาลี มูล (“ราก”); ร่วมเชื้อสายกับลาว ມູນ (มูน), เขมร មូល (มูล)

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

[เสียงสมาส]
มูน-ละ-

รุกขมูล

ราก, รากเหง้า

มีโทสะเป็นมูล

คดีมีมูล

ชั้นมูล


มูล

คำกริยาวิเศษณ์

ยืมมาจากบาลี มูล

[เสียงสมาส]
มูน-ละ-

มวล, ทั้งหมด, ทั้งสิ้น

จัดข้าวของไว้ให้โดยพร้อมมูล

เตรียมเอกสารหลักฐานไว้ให้พร้อมมูล


มูล

ยืมมาจากบาลี มูล

อุจจาระสัตว์

ขี้หรือเศษของสิ่งต่าง ๆ

มูลไถ


มูล

คำวิสามานยนาม

ยืมมาจากบาลี มูลา

ดาวฤกษ์ที่ 19 มี 9 ดวง เห็นเป็นรูปสะดือนาค, ดาวช้างน้อย หรือ ดาวแมว ก็เรียก


มูล

คำวิสามานยนาม

ยืมมาจากอีสาน มูน (“มั่งคั่ง, มั่งมี, (ของ)มีค่า”)

ชื่อแม่น้ำในภาคตะวันออกเฉียงเหนือของไทย


มูลกระบือ

(คำสุภาพ) ขี้ควาย


มูลโค

(คำสุภาพ) ขี้วัว


มูลสกุณชาติ

(คำสุภาพ) ขี้นก


อุจจาระ

ยืมมาจากสันสกฤต उच्चार (อุจฺจาร) หรือ บาลี อุจฺจาร

อุจจาร
อุจาระ

/ʔut̚˨˩.t͡ɕaː˧.raʔ˦˥/^((สัมผัส))


อุจจาระ

อุจจาร
อุจาระ
การอุจจาระ (abstract-noun)

ขับถ่าย

อรรถาภิธาน:ขี้

ขี้

อรรถาภิธาน:ขี้

ถ่าย

อรรถาภิธาน:ขี้

ถ่ายท้อง

อรรถาภิธาน:ขี้

ถ่ายทุกข์

อรรถาภิธาน:ขี้

ถ่ายมูล

อรรถาภิธาน:ขี้

ถ่ายหนัก

อรรถาภิธาน:ขี้

ถ่ายอุจจาระ

อรรถาภิธาน:ขี้

ทิ้งบอมบ์

อรรถาภิธาน:ขี้

ทิ้งระเบิด

อรรถาภิธาน:ขี้

ปลดทุกข์

อรรถาภิธาน:ขี้

ไปทุ่ง

อรรถาภิธาน:ขี้

ลงพระบังคน

อรรถาภิธาน:ขี้

ลงพระบังคนหนัก

อรรถาภิธาน:ขี้

วางระเบิด

อรรถาภิธาน:ขี้

ส่งทุกข์

อรรถาภิธาน:ขี้

ส้วม

อรรถาภิธาน:ขี้

หย่อนระเบิด

อรรถาภิธาน:ขี้

อึ

อรรถาภิธาน:ขี้

อึ๊

อรรถาภิธาน:ขี้

อุจจาระ

อรรถาภิธาน:ขี้

/ʔut̚˨˩.t͡ɕaː˧.raʔ˦˥/^((สัมผัส))


คูถ

ยืมมาจากสันสกฤต गूथ (คูถ) หรือบาลี คูถ

[เสียงสมาส]
คู-ถะ-

/kʰuːt̚˥˩/^((สัมผัส))


ปัสสาวะ

ยืมมาจากบาลี ปสฺสาว; เทียบสันสกฤต प्रस्रव (ปฺรสฺรว)

/pat̚˨˩.saː˩˩˦.waʔ˦˥/^((สัมผัส))


ปัสสาวะ

เก็บดอกไม้

อรรถาภิธาน:เยี่ยว

ฉี่

อรรถาภิธาน:เยี่ยว

ชิ้งฉ่อง

อรรถาภิธาน:เยี่ยว

เด็ดดอกไม้

อรรถาภิธาน:เยี่ยว

ถ่ายเบา

อรรถาภิธาน:เยี่ยว

ถ่ายปัสสาวะ

อรรถาภิธาน:เยี่ยว

ปลดทุกข์

อรรถาภิธาน:เยี่ยว

ปัสสาวะ

อรรถาภิธาน:เยี่ยว

ยิงกระต่าย

อรรถาภิธาน:เยี่ยว

ลงพระบังคน

อรรถาภิธาน:เยี่ยว

ลงพระบังคนเบา

อรรถาภิธาน:เยี่ยว

เยี่ยว

อรรถาภิธาน:เยี่ยว

/pat̚˨˩.saː˩˩˦.waʔ˦˥/^((สัมผัส))


มูตร

ยืมมาจากสันสกฤต मूत्र (มูตฺร)

/muːt̚˥˩/^((สัมผัส))

(คำสุภาพ) ฉี่, เยี่ยว


สีผึ้ง

/siː˩˩˦.pʰɯŋ˥˩/^((สัมผัส))

ขี้ผึ้งที่ปรุงแล้วใช้สำหรับสีปาก


กุมฝอย

การแบ่งพยางค์
{เสียงสระสั้น}

ขยะ, เศษสิ่งของที่ทิ้งแล้ว, หยากเยื่อ


เหนียวแน่น

เหนียว + แน่น

เหฺนียว-แน็่น

มีความระมัดระวังมากในการใช้จ่าย

เขาเป็นคนเหนียวแน่น

มิตรภาพระหว่างประเทศทั้งสองนี้เหนียวแน่นมาก


มูลครั่ง

(คำสุภาพ) ขี้ครั่ง


เถ้าบุหรี่

(คำสุภาพ) ขี้บุหรี่


จตุบาท

ยืมมาจากบาลี จตุปาท หรือ จตุปฺปาท; เทียบเท่า จตุ + บาท

/t͡ɕa˨˩.tu˨˩.baːt̚˨˩/^((สัมผัส))

สัตว์สี่เท้า


จตุบท

ยืมมาจากบาลี จตุปท หรือ จตุปฺปท; เทียบเท่า จตุ + บท

แมวไทยชนิดหนึ่ง ตามตำราโบราณกล่าวว่า ตัวเป็นสีดำ ปลายเท้าขึ้นมาจนถึงข้อพับทั้งสี่ข้างเป็นสีขาว นัยน์ตาเป็นสีเหลืองคล้ายดอกโสน (แต่ลักษณะดังกล่าวสามารถพบได้ในแมวสายพันธุ์อื่น ๆ ทั่วไป)

สัตว์สี่เท้า


ทวิบาท

ยืมมาจากสันสกฤต द्विपाद (ทฺวิปาท); เทียบเท่า ทวิ + บาท

สัตว์สองเท้า หมายถึงมนุษย์หรือนก


ทวิบท

ยืมมาจากสันสกฤต द्विपद (ทฺวิปท); เทียบเท่า ทวิ + บท

สัตว์สองเท้า หมายถึงมนุษย์หรือนก


ตกลูก

ออกลูก (ใช้แก่สัตว์สี่เท้า)


วางเบ็ด

(คำสุภาพ) ตกปลา


วางไข่

ออกไข่ (ใช้กับสัตว์)


วางข่าย

(คำสุภาพ) ขึงตาข่ายดักสัตว์


วางอวน

(คำสุภาพ) ตีอวน


ขัดดุม

(คำสุภาพ) ใส่กระดุม


ปักปิ่น

(คำสุภาพ) ใส่ปิ่น


จำโซ่

(คำสุภาพ) ใส่โซ่


ขึ้นยุ้ง

(คำสุภาพ) ใส่ยุ้ง


ขึ้นฉาง

(คำสุภาพ) ใส่ฉาง


ลั่นกุญแจ

(คำสุภาพ) ใส่กุญแจ


ขัดกลอน

(คำสุภาพ) ใส่กลอน


กลัดกระดุม

(คำสุภาพ) ใส่กระดุม


ทายา

(คำสุภาพ) ใส่ยา


ปิดยา

(คำสุภาพ) ใส่ยา


นารายณ์หัตถ์

นารายณ์ + หัตถ์


ปฏิสันถาร

ยืมมาจากบาลี ปฏิสนฺถาร

ปะ-ติ-สัน-ถาน

การทักทายปราศรัยแขกผู้มาหา (มักใช้แก่ผู้น้อย)

การต้อนรับแขก


ปฏิภาณ

ยืมมาจากบาลี ปฏิภาณ

[เสียงสมาส]
ปะ-ติ-พา-นะ-

[เสียงสมาส]
ปะ-ติ-พาน-นะ-

เชาวน์ไวในการกล่าวแก้หรือโต้ตอบเป็นต้นได้ฉับพลันทันทีและแยบคาย


ปฏิญาณ

ยืมมาจากบาลี ปฏิญฺญาณ (“การรู้เฉพาะ”)

ให้คำมั่นสัญญา


ปฏิกูล

(คำสุภาพ) สิ่งน่าเกลียด


ปฏิสังขรณ์

ยืมมาจากบาลี ปฏิสงฺขรณ (“ปรับปรุงให้กลับคืน”)

ปะ-ติ-สัง-ขอน

/pa˨˩.ti˨˩.saŋ˩˩˦.kʰɔːn˩˩˦/^((สัมผัส))

ซ่อมแซมทำให้กลับคืนดีเหมือนเดิม (มักใช้เฉพาะวัดวาอาราม)

ปฏิสังขรณ์วัด


ยาจก

ยืมมาจากบาลี ยาจก (“ผู้ขอ”)

/jaː˧.t͡ɕok̚˨˩/^((สัมผัส))


วณิพก

ยืมมาจากบาลี วนิพฺพก, วณิพฺพก (“ผู้ที่กล่าวแล้วจึงขอ”)

รูปแบบอื่นของ วนิพก


นางเลิ้ง

(คำสุภาพ) อีเลิ้ง


มูลดิน

กองดิน, ขี้ดิน


สามี

ยืมมาจากบาลี สามิ

คู่

อรรถาภิธาน:ผัว

คู่ครอง

อรรถาภิธาน:ผัว

คู่ชีวิต

อรรถาภิธาน:ผัว

คู่รัก

อรรถาภิธาน:ผัว

คู่สมรส

อรรถาภิธาน:ผัว

เจ้าบ่าว

อรรถาภิธาน:ผัว

ช้างเท้าหน้า

อรรถาภิธาน:ผัว

บดิ

อรรถาภิธาน:ผัว

บดี

อรรถาภิธาน:ผัว

ปติ

อรรถาภิธาน:ผัว

ปั๋ว

อรรถาภิธาน:ผัว

ผัว

อรรถาภิธาน:ผัว

ฝาละมี

อรรถาภิธาน:ผัว

พ่อบ้าน

อรรถาภิธาน:ผัว

แฟน

อรรถาภิธาน:ผัว

ภรรดร

อรรถาภิธาน:ผัว

ภรรดา

อรรถาภิธาน:ผัว

ภรัสดาษ

อรรถาภิธาน:ผัว

ภัสดา

อรรถาภิธาน:ผัว

สวามี

อรรถาภิธาน:ผัว

สามิกะ

อรรถาภิธาน:ผัว

สามี

อรรถาภิธาน:ผัว

/saː˩˩˦.miː˧/^((สัมผัส))

ผัว, ชายที่เป็นคู่ครองของหญิง, คู่กับ ภรรยา หรือ ภริยา

นาย, เจ้าของ


สวามี

ยืมมาจากสันสกฤต स्वामी (สฺวามี)

เจ้า, ผู้เป็นใหญ่, นาย


ภรรยา

ยืมมาจากสันสกฤต भार्या (ภารฺยา); เทียบบาลี ภริยา; ร่วมรากกับ ภารยา and ภริยา

คฤหปัตนี

อรรถาภิธาน:เมีย

คหปตานี

อรรถาภิธาน:เมีย

คู่

อรรถาภิธาน:เมีย

คู่ครอง

อรรถาภิธาน:เมีย

คู่ชีวิต

อรรถาภิธาน:เมีย

คู่รัก

อรรถาภิธาน:เมีย

คู่สมรส

อรรถาภิธาน:เมีย

ฆรณี

อรรถาภิธาน:เมีย

จอมมารดา

อรรถาภิธาน:เมีย

เจ้าจอม

อรรถาภิธาน:เมีย

เจ้าจอมมารดา

อรรถาภิธาน:เมีย

เจ้าสาว

อรรถาภิธาน:เมีย

ช้างเท้าหลัง

อรรถาภิธาน:เมีย

ชายา

อรรถาภิธาน:เมีย

ที่บ้าน

อรรถาภิธาน:เมีย

นักสนม

อรรถาภิธาน:เมีย

นางห้าม

อรรถาภิธาน:เมีย

บาทบริจาริกา

อรรถาภิธาน:เมีย

ปัตนิ

อรรถาภิธาน:เมีย

ปัตนี

อรรถาภิธาน:เมีย

แฟน

อรรถาภิธาน:เมีย

ภรรเมีย

อรรถาภิธาน:เมีย

ภรรยา

อรรถาภิธาน:เมีย

ภริยา

อรรถาภิธาน:เมีย

ภารยา

อรรถาภิธาน:เมีย

มเหสี

อรรถาภิธาน:เมีย

เมีย

อรรถาภิธาน:เมีย

แม่บ้าน

อรรถาภิธาน:เมีย

สนม

อรรถาภิธาน:เมีย

หม่อม

อรรถาภิธาน:เมีย

หม่อมห้าม

อรรถาภิธาน:เมีย

หลังบ้าน

อรรถาภิธาน:เมีย

ห้าม

อรรถาภิธาน:เมีย

ฮูหยิน

อรรถาภิธาน:เมีย

ภริยา, เมีย, หญิงที่เป็นคู่ครองของชาย, คู่กับ สามี


ภริยา

ยืมมาจากบาลี ภริยา

คฤหปัตนี

อรรถาภิธาน:เมีย

คหปตานี

อรรถาภิธาน:เมีย

คู่

อรรถาภิธาน:เมีย

คู่ครอง

อรรถาภิธาน:เมีย

คู่ชีวิต

อรรถาภิธาน:เมีย

คู่รัก

อรรถาภิธาน:เมีย

คู่สมรส

อรรถาภิธาน:เมีย

ฆรณี

อรรถาภิธาน:เมีย

จอมมารดา

อรรถาภิธาน:เมีย

เจ้าจอม

อรรถาภิธาน:เมีย

เจ้าจอมมารดา

อรรถาภิธาน:เมีย

เจ้าสาว

อรรถาภิธาน:เมีย

ช้างเท้าหลัง

อรรถาภิธาน:เมีย

ชายา

อรรถาภิธาน:เมีย

ที่บ้าน

อรรถาภิธาน:เมีย

นักสนม

อรรถาภิธาน:เมีย

นางห้าม

อรรถาภิธาน:เมีย

บาทบริจาริกา

อรรถาภิธาน:เมีย

ปัตนิ

อรรถาภิธาน:เมีย

ปัตนี

อรรถาภิธาน:เมีย

แฟน

อรรถาภิธาน:เมีย

ภรรเมีย

อรรถาภิธาน:เมีย

ภรรยา

อรรถาภิธาน:เมีย

ภริยา

อรรถาภิธาน:เมีย

ภารยา

อรรถาภิธาน:เมีย

มเหสี

อรรถาภิธาน:เมีย

เมีย

อรรถาภิธาน:เมีย

แม่บ้าน

อรรถาภิธาน:เมีย

สนม

อรรถาภิธาน:เมีย

หม่อม

อรรถาภิธาน:เมีย

หม่อมห้าม

อรรถาภิธาน:เมีย

หลังบ้าน

อรรถาภิธาน:เมีย

ห้าม

อรรถาภิธาน:เมีย

ฮูหยิน

อรรถาภิธาน:เมีย

ภรรยา, เมีย, หญิงที่เป็นคู่ครองของชาย, คู่กับ สามี


แพทย์ผดุงครรภ์

(คำสุภาพ) หมอตำแย


อุลิด

จากเขมรเก่า ឧលិក៑ (อุลิกฺ), ឧលិក្ក៑ (อุลิกฺกฺ); ร่วมเชื้อสายกับเขมร ឪឡឹក (อัวฬึก)

/ʔu˨˩.lit̚˦˥/^((สัมผัส))


ผลมูลละมั่ง

ลูกตะลิงปลิง


ผักไห่

คำวิสามานยนาม

ชื่ออำเภอหนึ่งในจังหวัดพระนครศรีอยุธยา


ฟักเหลือง

/fak̚˦˥.lɯa̯ŋ˩˩˦/^((สัมผัส))


กล้วยสั้น

(คำสุภาพ, คำราชาศัพท์) กล้วยกุ


มะเขือเผา

มะเขือกะหำแพะ


ถั่วเพาะ

/tʰua̯˨˩.pʰɔʔ˦˥/^((สัมผัส))


จรกาลงสรง

(คำสุภาพ) ถั่วดำต้มหวาน


เถากระพังโหม

เถาตูดหมูตูดหมา


เถาวัลย์เขียว

เถาวัลย์ + เขียว

เถา-วัน-เขียว


วัณโรค

วรรณโรค
วัณณโรค

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

โรคชนิดหนึ่งเกิดที่ปอดเป็นต้น ทำให้ร่างกายทรุดโทรมเสื่อมไปตามลำดับ, โบราณเรียกวัณโรคปอด ว่า ฝีในท้อง


อหิวาตกโรค

อหิวาต์ + โรค, -ก- เกิดขึ้นจากการเลียนกฎภาษาบาลี

อะ-หิ-วา-ตะ-กะ-โรก

/ʔa˨˩.hi˨˩.waː˧.ta˨˩.ka˨˩.roːk̚˥˩/^((สัมผัส))

ชื่อโรคระบาดชนิดหนึ่ง มีอาการลงราก, เรียกย่อว่า อหิวาต์


นารีจำศีล

(คำสุภาพ) กล้วยบวชชี


พระอุณหิส

กรอบหน้า, กระบังหน้า


บ้วนพระโอษฐ์

กระโถน (ใช้แก่เจ้านาย)


ทรงตัก

ช้อนหรือกระบวยขนาดเล็กสำหรับตักน้ำอบ


พยุหบาตร

พะ-ยุ-หะ-บาด


ล่วม

เครื่องสำหรับใส่หมากพลูบุหรี่ ส่วนมากทำด้วยผ้า มีใบปก เป็นของใช้โบราณ แต่ที่ทำด้วยโลหะก็มี, ถ้าเป็นของเจ้านาย เรียกว่า พระล่วม, สำหรับใส่ยา เรียกว่า ล่วมยา


ขิปสัทโท

ยืมมาจากบาลี ขิปีตสทฺท (“เสียงจาม”)

ขิ-ปะ-สัด-โท


เยื่อเคย

/jɯa̯˥˩.kʰɤːj˧/^((สัมผัส))


อยู่งานพระกลด

การอยู่งานพระกลด (abstract-noun)


เครื่องคาว

เครื่อง + คาว

เคฺรื่อง-คาว

/kʰrɯa̯ŋ˥˩.kʰaːw˧/^((สัมผัส))

คำพ้องความของ ของคาว


ทรงพระอักษร

ซง-พฺระ-อัก-สอน

/soŋ˧.pʰra˦˥.ʔak̚˨˩.sɔːn˩˩˦/^((สัมผัส))

การเขียนหนังสือ


ทรงพระอักษร

ซง-พฺระ-อัก-สอน

/soŋ˧.pʰra˦˥.ʔak̚˨˩.sɔːn˩˩˦/^((สัมผัส))

เขียนหนังสือ

เรียนหนังสือ


ทรงเครื่อง

ทรง + เครื่อง

/soŋ˧.kʰrɯa̯ŋ˥˩/^((สัมผัส))

แต่งตัวมีเครื่องประดับ


ทรงเครื่อง

ทรง + เครื่อง

/soŋ˧.kʰrɯa̯ŋ˥˩/^((สัมผัส))

ที่แต่งตัวมีเครื่องประดับ

พระพุทธรูปทรงเครื่อง

มีเครื่องปรุงพิเศษกว่าปรกติ

กระท้อนทรงเครื่อง

ประดิดประดอยให้งดงามเป็นพิเศษ

ตัวหนังสือทรงเครื่อง


แต่งพระองค์

การแต่งตัว (ใช้แก่เจ้านาย)


อภิเษก

ยืมมาจากสันสกฤต अभिषेक (อภิเษก); เทียบบาลี อภิเสก

/ʔa˨˩.pʰi˦˥.seːk̚˨˩/^((สัมผัส))

แต่งตั้งโดยการทำพิธีรดน้ำ เช่นพิธีขึ้นเสวยราชย์ของพระมหากษัตริย์


เชิญ

ร่วมเชื้อสายกับเขมร ជើញ (เชิญ)

เชอญ
เชีญ
เชืญ
การเชิญ (abstract-noun)

ᨩᩮᩥ᩠ᨶ

แสดงความปรารถนาเพื่อขอให้ทำอย่างใดอย่างหนึ่งด้วยความเคารพหรืออ่อนน้อม

/t͡ɕʰɤːn˧/^((สัมผัส))

เชิญมาเป็นเกียรติในพิธีมงคลสมรส

ถือ อุ้ม ชู หรือนำไปเป็นต้น ด้วยความเคารพ

เชิญพระแสง

เชิญพระพุทธรูป

เชิญธง

กล่าวอนุญาตให้ทำอย่างใดอย่างหนึ่งด้วยความสุภาพหรืออ่อนน้อม

เชิญเถิด

เชิญครับ

เชิญตามสบาย


ทองพระกร

ทอง + พระ + กร

ทอง-พฺระ-กอน

/tʰɔːŋ˧.pʰra˦˥.kɔːn˧/^((สัมผัส))


ทองข้อพระกร

ทอง-ข้อ-พฺระ-กอน

/tʰɔːŋ˧.kʰɔː˥˩.pʰra˦˥.kɔːn˧/^((สัมผัส))


พาหุรัด

เครื่องประดับชนิดหนึ่ง สวมรัดต้นแขน, ทองต้นแขน ก็เรียก


มุฐิ

กำมือ, กำหมัด


ขอประทาน

ขอ (ใช้แก่เจ้านาย)


ไม่ควรจะกราบบังคมทูลพระกรุณา

ขอโทษ (ใช้กับพระราชา)

th-ไม่ควรจะกราบบังคมทูลพระกรุณา-th-verb-V5-isNt-


ไม่ควรจะกราบบังคมทูล

ขอโทษ (ใช้กับเจ้านายชั้นสูง)

th-ไม่ควรจะกราบบังคมทูล-th-noun-6H6BUee3


เครื่องว่าง

เครื่อง + ว่าง

เคฺรื่อง-ว่าง

/kʰrɯa̯ŋ˥˩.waːŋ˥˩/^((สัมผัส))

ของว่าง, ของกินนอกเวลากินอาหารตามปรกติ มักกินในเวลาบ่าย


เครื่องหวาน

เครื่อง + หวาน

เคฺรื่อง-หฺวาน

/kʰrɯa̯ŋ˥˩.waːn˩˩˦/^((สัมผัส))

คำพ้องความของ ของหวาน


เครื่องสูง

ของประดับเกียรติ, เครื่องประดับเกียรติยศ


คุยหประเทศ

คุยห + ประเทศ

คุย-หะ-ปฺระ-เทด

อวัยวะเพศชาย


บาทมูลิกากร

บาท + มูลิกากร

บาด-ทะ-มู-ลิ-กา-กอน

/baːt̚˨˩.tʰa˦˥.muː˧.li˦˥.kaː˧.kɔːn˧/^((สัมผัส))

ข้าราชการในพระองค์


ข้าวเสวย

ข้าว (ใช้กับเจ้านาย)


นักแสดง

/nak̚˦˥.sa˨˩.dɛːŋ˧/^((สัมผัส))

ผู้มีอาชีพแสดงละคร ภาพยนตร์ หรืออื่น ๆ

พัชราภา ไชยเชื้อเป็นนักแสดงละครหญิงของประเทศไทย


มูลพระกัจฉะ

ขี้เต่า (ในคน)


มูลพระนาสิก

ขี้มูก, น้ำมูก


รัดพระองค์

รัด + พระองค์


พระมัตถลุงค์

ไขสมอง, มันสมอง


กุณฑี

ยืมมาจากสันสกฤต कुण्डी (กุณฺฑี) หรือบาลี กุณฺฑี

คนที, หม้อนํ้า, หม้อนํ้ามีหู, เต้านํ้า

พลูกัดชลกุณฑี ลูกไม้


พระสุวรรณภิงคาร

คนโทน้ำลายทอง, เต้าน้ำทองคำ


คชาชีพ

/kʰa˦˥.t͡ɕʰaː˧.t͡ɕʰiːp̚˥˩/^((สัมผัส))

คนเลี้ยงช้าง, หมอช้าง, ควาญช้าง


กัณฐา

ยืมมาจากบาลี กณฺฐ


พะเนียด

คอกขังช้างสำหรับคล้อง


ห้องเครื่อง

ห้อง + เครื่อง

ฮ็่อง-เคฺรื่อง

/hɔŋ˥˩.kʰrɯa̯ŋ˥˩/^((สัมผัส))

ห้องที่มีเครื่องยนต์เครื่องจักรต่าง ๆ ของเรือกลไฟหรือรถไฟเป็นต้น


พระราชปฏิบัติ

คำแก้ขัดข้อง


พระราชกระแส

คำพูด (ใช้กับพระราชา)


รับสั่ง

คำพูด (ใช้กับเจ้านาย)


พระบรมราชาธิบาย

คำอธิบาย (ใช้กับพระราชา)


พระราชาธิบาย

คำอธิบาย (ใช้กับพระบรมราชินีนาถ)


เสลี่ยง

เทียบลาว ສະຫຼ່ຽງ (สะหล่ยง) หรือ ຕະຫຼ່ຽງ (ตะหล่ยง), เขมร សលៀង (สเลียง), มอญ သြေၚ် (สฺเรง์), พม่า သန်လျင်း (สน์ลฺยง์:)

คานหาม, ยานชนิดมีคานหาม


มีพระราชหฤทัยระลึกถึง

การมีพระราชหฤทัยระลึกถึง (abstract-noun)

คิดถึง (ใช้กับพระราชา)

th-มีพระราชหฤทัยระลึกถึง-th-verb-1s2onT4T


พระโขนง

คำวิสามานยนาม

พฺระ-ขะ-โหฺนง

/pʰra˦˥.kʰa˨˩.noːŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

ชื่อเขตหนึ่งในกรุงเทพมหานคร

ชื่อแขวงหนึ่งในเขตคลองเตย กรุงเทพมหานคร


เครื่องทรง

เครื่อง + ทรง

/kʰrɯa̯ŋ˥˩.soŋ˧/^((สัมผัส))

เครื่องแต่งตัว


เครื่องราชูปโภค

เครื่องใช้ (ใช้กับพระราชา)


พระปิลันธน์

เครื่องประดับกาย


พระภูษณะ

เครื่องประดับกาย


ทับทรวง

เครื่องประดับอก


เครื่องต้น

เครื่อง + ต้น

เคฺรื่อง-ต้น

/kʰrɯa̯ŋ˥˩.ton˥˩/^((สัมผัส))

เครื่องทรงสำหรับพระมหากษัตริย์ในพระราชพิธี เช่น พระราชพิธีบรมราชาภิเษก, เรียกเต็มว่า ฉลองพระองค์เครื่องต้น

เครื่องทรงสำหรับพระพุทธรูป ซึ่งมีลักษณะอย่างเครื่องทรงพระเจ้าจักรพรรดิ เช่น พระพุทธนิมิตวิชิตมารโมลีศรีสรรเพชญบรมไตรโลกนาถ วัดหน้าพระเมรุราชิการาม

ของใช้ของเสวยสำหรับพระมหากษัตริย์


บังสูรย์

เครื่องสูงอย่างหนึ่งสำหรับใช้ในริ้วขบวนพิธีแห่, คู่กับ บังแทรก


บังแทรก

/baŋ˧.sɛːk̚˥˩/^((สัมผัส))

เครื่องสูงอย่างหนึ่งสำหรับใช้ในริ้วขบวนพิธีแห่, คู่กับ บังสูรย์ อยู่ระหว่างฉัตร


พระมหามงกุฎ

เครื่องสวมหัวมียอดแหลมสูง (ใช้กับพระราชา)


พระสำอาง

เครื่องสำอาง


พระสุคนธ์

เครื่องหอม, น้ำหอม


อุลูก

/ʔu˨˩.luːk̚˥˩/^((สัมผัส))


นาสา

ยืมมาจากสันสกฤต नासा (นาสา) หรือบาลี นาสา

/naː˧.saː˩˩˦/^((สัมผัส))


อังสกุฏ

ยืมมาจากบาลี อํส + กุฏ

จะงอยบ่า, ไหล่


เยื้อนพระโอษฐ์

จะพูดแล้วกลับนิ่ง


หัตถเลขา

จดหมาย (ใช้กับพระราชา)

ลายมือ (ใช้กับพระราชา)


พระราชสาสน์

จดหมาย (ใช้กับพระราชาต่างประเทศ)


ลายพระหัตถ์

จดหมาย (ใช้กับพระราชินี เจ้านาย)


พระมหาสมณสาสน์

จดหมาย (ใช้กับพระมหาสมณเจ้า)


พระสมณสาสน์

จดหมาย (ใช้กับพระสังฆราช)


พระอักษร

จดหมาย (ใช้กับเจ้านาย)


ลิขิต

ยืมมาจากสันสกฤต लिखित (ลิขิต, “เอกสารที่เขียน; การเขียน; ที่เขียนไว้”) หรือ บาลี ลิขิต (“idem”)

หนังสือ, จดหมาย, (นิยมใช้เฉพาะจดหมายของพระสงฆ์)


พระมังสี

พานรองน้ำสังข์


ประชวร

ยืมมาจากเขมร ប្រឈួន (บฺรฌัวน), จากสันสกฤต प्रज्वार (ปฺรชฺวาร, “ไข้”)

ประชวน
การประชวร (abstract-noun)

เจ็บป่วย, เจ็บไข้, เจ็บ


อาพาธ

ยืมมาจากบาลี อาพาธ

การอาพาธ (abstract-noun)
ความอาพาธ (abstract-noun)

/ʔaː˧.pʰaːt̚˥˩/^((สัมผัส))

เจ็บไข้, ป่วย (ใช้กับภิกษุสามเณร)


สมโภช

การแบ่งพยางค์ สม-โพด
 การแผลงเป็น
อักษรโรมัน ไพบูลย์พับบลิชชิง sǒm-pôot
 ราชบัณฑิตยสภา som-phot
 (มาตรฐาน) สัทอักษรสากล^((คำอธิบาย)) /som˩˩˦.pʰoːt̚˥˩/^((สัมผัส))
 คำพ้องเสียง สมโพธน์
สมโพธิ

การกินร่วม, การเลี้ยงอาหาร

งานเลี้ยง, งานฉลองในพิธีมงคลเพื่อความยินดีร่าเริง (ใช้เฉพาะแต่ในงานพระราชพิธี)

งานสมโภชกรุงรัตนโกสินทร์ 200 ปี

งานสมโภชพระสุพรรณบัฏ


ฉัตรมงคล

ฉัด-ตฺระ-มง-คน

พระราชพิธีฉลองพระมหาเศวตฉัตร ทำในวันซึ่งตรงกับวันบรมราชาภิเษก


พระมหาเศวตฉัตร

ฉัตรขาว 7 ชั้น


ช่องพระนาสา

ช่องจมูก, รูจมูก


ฉลองพระหัตถ์ช้อนส้อม

th-ฉลองพระหัตถ์ช้อนส้อม-th-noun-pDfjhb1i


โปรด

ยืมมาจากเขมรเก่าสมัยอังกอร์ ប្រោស៑ (บฺโรสฺ); ร่วมเชื้อสายกับเขมร ប្រោស (บฺโรส)

การโปรด (abstract-noun)
ความโปรด (abstract-noun)

ชอบ, รัก, เอ็นดู (ใช้กับเจ้านาย)


พระรูปชี

ชี (ใช้กับเจ้านาย)


ราชาวลี

เชื้อสาย (ใช้กับพระราชา)


พระแสงอาชญาสิทธิ์

ดาบที่มอบให้แม่ทัพไปรบ


พระปิตตะ

ถุงน้ำดี, ดี


ปิปผลี

ยืมมาจากบาลี ปิปฺผลี หรือ ปิปฺผลิ; เทียบสันสกฤต पिप्पली (ปิปฺปลี)


เสด็จพระราชดำเนิน

เดิน (ใช้กับพระราชา)


เลียบเมือง

เดินทักษิณรอบเมือง


จะเกร็ง

เหงือกปลาหมอ


ราชวงศ์

ยืมมาจากสันสกฤต राजवंश (ราชวํศ), จาก राज (ราช) + वंश (วํศ); เทียบเท่า ราช + วงศ์; ร่วมเชื้อสายกับเขมร រាជវង្ស (ราชวงฺส), บาลี ราชวํส

ราชวงค์
ราชวงษ์

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

/raːt̚˥˩.t͡ɕʰa˦˥.woŋ˧/^((สัมผัส))

ตำแหน่งเจ้านายในเมืองประเทศราชฝ่ายเหนือ เรียกว่า เจ้าราชวงศ์

วงศ์ตระกูลของกษัตริย์

ราชวงศ์พระร่วง

ราชวงศ์บ้านพลูหลวง

ราชวงศ์ถัง

ราชวงศ์วินเซอร์


ราชสกุล

ราด-ชะ-สะ-กุน

ตระกูลฝ่ายพ่อ


ราชินิกุล

ตระกูลฝ่ายแม่


ต้องพระราชอาญา

การต้องพระราชอาญา (abstract-noun)


คธา

/kʰa˦˥.tʰaː˧/^((สัมผัส))

รูปที่สะกดผิดของ คทา


ศกกันต์

ตัดจุก (ใช้กับพระราชา)


โสกันต์

สก (“ผม”), จากเขมร សក់ (สก̍, “ผม”) + บาลี อนฺต (“ปลาย, ส่วนสุด”)

โกนจุก (ใช้แก่พระองค์เจ้าขึ้นไป)


เกศากันต์

ตัดจุก (ใช้กับหม่อมเจ้า)


ทรงเครื่องใหญ่

การทรงเครื่องใหญ่ (abstract-noun)

ตัดผม (ใช้กับพระราชา)


แต่งพระเกศา

แต่ง + พระเกศา

แต็่ง-พฺระ-เก-สา

/tɛŋ˨˩.pʰra˦˥.keː˧.saː˩˩˦/^((สัมผัส))

ตัดผม (ใช้กับเจ้านาย)


จำเริญพระนขา

การจำเริญพระนขา (abstract-noun)


ยกนะ

ยืมมาจากบาลี ยกน; เทียบสันสกฤต यकृत् (ยกฺฤตฺ)


ตั้งเครื่อง

ตั้ง-เคฺรื่อง

/taŋ˥˩.kʰrɯa̯ŋ˥˩/^((สัมผัส))


ทรงพระครรภ์

ตั้งครรภ์, ตั้งท้อง


ภัทรบิฐ

ตั่งที่สรงน้ำ


เศวตเนตร

สะ-เหฺวด-ตะ-เนด


สวรรคต

ยืมมาจากสันสกฤต स्वर्गगत (สฺวรฺคคต, “ไปสวรรค์แล้ว”)

ไปสู่สวรรค์, ตาย


ทิวงคต

ยืมมาจากสันสกฤต दिवङ्गत (ทิวงฺคต, “ไปเทวโลกแล้ว”)

ไปสู่สวรรค์, ตาย, (ใช้แก่สมเด็จพระยุพราช หรือเจ้าฟ้าซึ่งทรงพระกรุณาโปรดเกล้าโปรดกระหม่อมเฉลิมพระยศเป็นพิเศษ)


สิ้นพระชนม์

สิ้น + พระชนม์

ซิ่น-พฺระ-ชน

ตาย (ใช้แก่เจ้าฟ้า พระองค์เจ้า สมเด็จพระสังฆราชเจ้า และสมเด็จพระสังฆราช)


สิ้นชีพิตักษัย

สิ้น + ชีพิตักษัย

ซิ่น-ชี-พิ-ตัก-ไส

/sin˥˩.t͡ɕʰiː˧.pʰi˦˥.tak̚˨˩.saj˩˩˦/^((สัมผัส))

ตาย (ใช้เฉพาะหม่อมเจ้า), ถึงชีพิตักษัย ก็ใช้


ถึงชีพิตักษัย

ถึง + ชีพิตักษัย

ถึง-ชี-พิ-ตัก-ไส

/tʰɯŋ˩˩˦.t͡ɕʰiː˧.pʰi˦˥.tak̚˨˩.saj˩˩˦/^((สัมผัส))

ตาย (ใช้เฉพาะหม่อมเจ้า), สิ้นชีพิตักษัย ก็ใช้


สิ้นชีพ

/sin˥˩.t͡ɕʰiːp̚˥˩/^((สัมผัส))

ตาย (ใช้แก่คนทั่วไป)

เขาสิ้นชีพในสงคราม


ถึงแก่พิราลัย

ถึง + แก่ + พิราลัย

ถึง-แก่-พิ-รา-ไล

/tʰɯŋ˩˩˦.kɛː˨˩.pʰi˦˥.raː˧.laj˧/^((สัมผัส))

ตาย (ใช้แก่เจ้าประเทศราช สมเด็จเจ้าพระยา หรือผู้ที่ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าโปรดกระหม่อมเป็นการเฉพาะ), ใช้ว่า พิราลัย ก็มี


ถึงแก่อสัญกรรม

ถึง + แก่ + อสัญกรรม

ถึง-แก่-อะ-สัน-ยะ-กำ

/tʰɯŋ˩˩˦.kɛː˨˩.ʔa˨˩.san˩˩˦.ja˦˥.kam˧/^((สัมผัส))

ตาย (ใช้แก่นายกรัฐมนตรี เจ้าพระยาหรือเทียบเท่า)


ถึงแก่อนิจกรรม

ถึง + แก่ + อนิจกรรม

ถึง-แก่-อะ-นิด-จะ-กำ

/tʰɯŋ˩˩˦.kɛː˨˩.ʔa˨˩.nit̚˦˥.t͡ɕa˨˩.kam˧/^((สัมผัส))

ตาย (ใช้แก่พระยาพานทองหรือเทียบเท่า)


สิ้นชีวิต

สิ้น + ชีวิต

ตาย (ใช้แก่คนทั่วไป)

บิดามารดาเขาสิ้นชีวิตไปนานแล้ว


เสียชีวิต

เสีย + ชีวิต

กระทำซึ่งอันตกิริยา

อรรถาภิธาน:ตาย

กลับบ้านเก่า

อรรถาภิธาน:ตาย

กินข้าวผ่านธูป

อรรถาภิธาน:ตาย

ขาดใจ

อรรถาภิธาน:ตาย

ขิต

อรรถาภิธาน:ตาย

เข้าเฝ้ายมบาล

อรรถาภิธาน:ตาย

เข้าโลง

อรรถาภิธาน:ตาย

จบชีวิต

อรรถาภิธาน:ตาย

จอด

อรรถาภิธาน:ตาย

จาก

อรรถาภิธาน:ตาย

จากโลกนี้ไป

อรรถาภิธาน:ตาย

ชีวาลัย

อรรถาภิธาน:ตาย

ชีวิตักษัย

อรรถาภิธาน:ตาย

ซี้

อรรถาภิธาน:ตาย

ซี้บ้องเซ็ก

อรรถาภิธาน:ตาย

ด้อง

อรรถาภิธาน:ตาย

ดับ

อรรถาภิธาน:ตาย

ดับขันธ์

อรรถาภิธาน:ตาย

ดับจิต

อรรถาภิธาน:ตาย

ดับชีพ

อรรถาภิธาน:ตาย

เด๊ดสะมอเร่

อรรถาภิธาน:ตาย

เดี้ยง

อรรถาภิธาน:ตาย

ตยุติ

อรรถาภิธาน:ตาย

ตักษัย

อรรถาภิธาน:ตาย

ตาย

อรรถาภิธาน:ตาย

ตุย

อรรถาภิธาน:ตาย

ถึงแก่กรรม

อรรถาภิธาน:ตาย

ถึงแก่กาลกิริยา

อรรถาภิธาน:ตาย

ถึงแก่ชีวิต

อรรถาภิธาน:ตาย

ถึงแก่พิราลัย

อรรถาภิธาน:ตาย

ถึงแก่มรณกรรม

อรรถาภิธาน:ตาย

ถึงแก่มรณภาพ

อรรถาภิธาน:ตาย

ถึงแก่อนิจกรรม

อรรถาภิธาน:ตาย

ถึงแก่อสัญกรรม

อรรถาภิธาน:ตาย

ถึงฆาต

อรรถาภิธาน:ตาย

ถึงชีพิตักษัย

อรรถาภิธาน:ตาย

ถึงซึ่งกาลกิริยา

อรรถาภิธาน:ตาย

ถึงที่

อรรถาภิธาน:ตาย

ถึงมรณกรรม

อรรถาภิธาน:ตาย

ถึงมรณภาพ

อรรถาภิธาน:ตาย

ทิวงคต

อรรถาภิธาน:ตาย

เท่งทึง

อรรถาภิธาน:ตาย

นฤพาน

อรรถาภิธาน:ตาย

นอนคุยกับรากมะม่วง

อรรถาภิธาน:ตาย

นอนห่มหนังสือพิมพ์

อรรถาภิธาน:ตาย

นอนอ่านหนังสือพิมพ์

อรรถาภิธาน:ตาย

นิคาลัย

อรรถาภิธาน:ตาย

นิพพาน

อรรถาภิธาน:ตาย

นิรพาณ

อรรถาภิธาน:ตาย

บรรลัย

อรรถาภิธาน:ตาย

ปรลัย

อรรถาภิธาน:ตาย

ปรินิพพาน

อรรถาภิธาน:ตาย

ปลดปลง

อรรถาภิธาน:ตาย

ปิดฉากชีวิต

อรรถาภิธาน:ตาย

เป็นสุข

อรรถาภิธาน:ตาย

ไปค้าถ่าน

อรรถาภิธาน:ตาย

ไปต่างโลก

อรรถาภิธาน:ตาย

ไปปรโลก

อรรถาภิธาน:ตาย

ไปไม่กลับ

อรรถาภิธาน:ตาย

ไปสบาย

อรรถาภิธาน:ตาย

ไปสวรรค์

อรรถาภิธาน:ตาย

แผ่นดินกลบหน้า

อรรถาภิธาน:ตาย

พิราลัย

อรรถาภิธาน:ตาย

มรณ

อรรถาภิธาน:ตาย

มรณ์

อรรถาภิธาน:ตาย

มรณภาพ

อรรถาภิธาน:ตาย

มรณะ

อรรถาภิธาน:ตาย

มรณา

อรรถาภิธาน:ตาย

มลาน

อรรถาภิธาน:ตาย

มลาย

อรรถาภิธาน:ตาย

ม้วย

อรรถาภิธาน:ตาย

ม้วยมรณ์

อรรถาภิธาน:ตาย

ม้วยมรณัง

อรรถาภิธาน:ตาย

ม้วยมอด

อรรถาภิธาน:ตาย

ม่อง

อรรถาภิธาน:ตาย

ม่องเท่ง

อรรถาภิธาน:ตาย

มอดม้วย

อรรถาภิธาน:ตาย

ม่อยกระรอก

อรรถาภิธาน:ตาย

มะตี

อรรถาภิธาน:ตาย

ล้ม

อรรถาภิธาน:ตาย

ล้มหายตายจาก

อรรถาภิธาน:ตาย

ล่วงลับ

อรรถาภิธาน:ตาย

ละโลก

อรรถาภิธาน:ตาย

ละสังขาร

อรรถาภิธาน:ตาย

ลับหน้า

อรรถาภิธาน:ตาย

ลาลับ

อรรถาภิธาน:ตาย

ลาโลก

อรรถาภิธาน:ตาย

ลงโลง

อรรถาภิธาน:ตาย

วอดวาย

อรรถาภิธาน:ตาย

วางวาย

อรรถาภิธาน:ตาย

วายชนม์

อรรถาภิธาน:ตาย

วายชีพ

อรรถาภิธาน:ตาย

วายชีวิต

อรรถาภิธาน:ตาย

วายชีวา

อรรถาภิธาน:ตาย

วายปราณ

อรรถาภิธาน:ตาย

วายวอด

อรรถาภิธาน:ตาย

วายวาง

อรรถาภิธาน:ตาย

วายสังขาร

อรรถาภิธาน:ตาย

สวรรคต

อรรถาภิธาน:ตาย

สวรรคาลัย

อรรถาภิธาน:ตาย

สังขาร

อรรถาภิธาน:ตาย

สังขาร์

อรรถาภิธาน:ตาย

สิ้น

อรรถาภิธาน:ตาย

สิ้นกรรม

อรรถาภิธาน:ตาย

สิ้นกรรมสิ้นเวร

อรรถาภิธาน:ตาย

สิ้นใจ

อรรถาภิธาน:ตาย

สิ้นชีพ

อรรถาภิธาน:ตาย

สิ้นชีพิตักษัย

อรรถาภิธาน:ตาย

สิ้นชีวิต

อรรถาภิธาน:ตาย

สิ้นชีวี

อรรถาภิธาน:ตาย

สิ้นชื่อ

อรรถาภิธาน:ตาย

สิ้นบุญ

อรรถาภิธาน:ตาย

สิ้นพระชนม์

อรรถาภิธาน:ตาย

สิ้นลมปราณ

อรรถาภิธาน:ตาย

สิ้นเวร

อรรถาภิธาน:ตาย

สิ้นเวรสิ้นกรรม

อรรถาภิธาน:ตาย

สิ้นอายุขัย

อรรถาภิธาน:ตาย

สุขิต

อรรถาภิธาน:ตาย

สู่ขิต

อรรถาภิธาน:ตาย

สู่สัมปรายภพ

อรรถาภิธาน:ตาย

เสร็จ

อรรถาภิธาน:ตาย

เสีย

อรรถาภิธาน:ตาย

เสียชีวิต

อรรถาภิธาน:ตาย

เสียตัว

อรรถาภิธาน:ตาย

หมดกรรม

อรรถาภิธาน:ตาย

หมดกรรมหมดเวร

อรรถาภิธาน:ตาย

หมดบุญ

อรรถาภิธาน:ตาย

หมดลม

อรรถาภิธาน:ตาย

หมดเวร

อรรถาภิธาน:ตาย

หมดเวรหมดกรรม

อรรถาภิธาน:ตาย

หมดอายุ

อรรถาภิธาน:ตาย

หลับไม่ตื่น

อรรถาภิธาน:ตาย

หายไปจากโลก

อรรถาภิธาน:ตาย

แหงแก๋

อรรถาภิธาน:ตาย

อาสัญ

อรรถาภิธาน:ตาย

/sia̯˩˩˦.t͡ɕʰiː˧.wit̚˦˥/^((สัมผัส))

ตาย (ใช้แก่คนทั่วไป)

เขาประสบอุบัติเหตุเสียชีวิตเมื่อวานนี้


มรณะ

ยืมมาจากสันสกฤต मरण (มรณ) หรือบาลี มรณ

มรณ
มรณ์
มรณา

/mɔː˧.ra˦˥.naʔ˦˥/^((สัมผัส))

ความตาย, การตาย


มรณะ

ยืมมาจากสันสกฤต मरण (มรณ) หรือบาลี มรณ

มรณ
มรณ์
มรณา

/mɔː˧.ra˦˥.naʔ˦˥/^((สัมผัส))


พระสุพรรณภาชน์

โต๊ะเสวย, โต๊ะเท้าช้าง

ที่ใส่อาหาร, สำรับกับข้าว


โต๊ะทรงพระอักษร

โต๊ะเขียนหนังสือ


ถุงพระบาท

ถุง + พระบาท

ถุง-พฺระ-บาด

/tʰuŋ˩˩˦.pʰra˦˥.baːt̚˨˩/^((สัมผัส))


ถุงพระหัตถ์

ถุง + พระหัตถ์

ถุง-พฺระ-หัด

/tʰuŋ˩˩˦.pʰra˦˥.hat̚˨˩/^((สัมผัส))


เฉลิมพระชนมพรรษา

ทำบุญวันเกิด


ทรงบำเพ็ญพระกุศล

การทรงบำเพ็ญพระกุศล (abstract-noun)

ซง-บำ-เพ็น-พฺระ-กุ-สน

/soŋ˧.bam˧.pʰen˧.pʰra˦˥.ku˨˩.son˩˩˦/^((สัมผัส))

ทำบุญ (ใช้กับเจ้านาย)


รับพระราชทานทำฉลองพระเดชพระคุณ

การรับพระราชทานทำฉลองพระเดชพระคุณ (abstract-noun)

th-รับพระราชทานทำฉลองพระเดชพระคุณ-th-verb-l452OHGM


มหาดเล็ก

เทียบเขมร មហាតលិក (มหาตลิก), មហាឡិក (มหาฬิก), មត្លិក (มตฺลิก), មហាតឡឹក (มหาตฬึก)

(ทหาร~) ทหารผู้รับใช้


เวจมรรค

การแบ่งพยางค์
{เสียงสระสั้น}


ทรงพระสุคนธ์

การทรงพระสุคนธ์ (abstract-noun)

ทาเครื่องหอม


ทรงพระสำอาง

ทาเครื่องหอม


สถลมารค

สะ-ถน-ละ-มาก


เวหายสมารค

เวหายส + มารค

เว-หา-ยด-สะ-มาก

/weː˧.haː˩˩˦.jot̚˦˥.sa˨˩.maːk̚˥˩/^((สัมผัส))


พระที่

ที่นอน (ใช้กับเจ้านาย)


พลับพลา

ที่พักชั่วคราว


พลับพลา

คำวิสามานยนาม

ชื่อตำบลหนึ่งในอำเภอเมืองจันทบุรี จังหวัดจันทบุรี

ชื่อตำบลหนึ่งในอำเภอโชคชัย จังหวัดนครราชสีมา

ชื่อตำบลหนึ่งในอำเภอเชียงขวัญ จังหวัดร้อยเอ็ด


ลาดพระบาท

ที่จัดปูไว้สำหรับเดิน


ยี่ภู่

ไม่ทราบรากศัพท์

/jiː˥˩.pʰuː˥˩/^((สัมผัส))

ที่สำหรับนอน, เบาะรองนอน, ฟูกนอน (ใช้กับพระราชา)


ทราบฝ่าละอองธุลีพระบาท

การทราบฝ่าละอองธุลีพระบาท (abstract-noun)

ทราบ, รู้ (ใช้กับพระราชา)

th-ทราบฝ่าละอองธุลีพระบาท-th-verb-CLVU9IgN


สุวรรณ

ยืมมาจากสันสกฤต सुवर्ण (สุวรฺณ); เหมือนกับ สุ + วรรณ; เทียบบาลี สุวณฺณ

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

[เสียงสมาส]
สุ-วัน-นะ-


กาญจน

ยืมมาจากสันสกฤต काञ्चन (กาญฺจน); เทียบบาลี กญฺจน

[เสียงสมาส]
กาน-จะ-นะ-

รูปแบบอื่นของ กาญจน์


ทรงน้อยพระหฤทัย

การทรงน้อยพระหฤทัย (abstract-noun)


เข้าที่บรรทม

นอน (ใช้กับพระราชา)


บรรทม

ยืมมาจากเขมร បន្ទំ (บนฺทํ, “นอน”), แผลงมาจาก ផ្ទំ (ผฺทํ, “นอน”)

นอน (ใช้กับเจ้านาย)


จำวัด

นอน (ใช้กับพระภิกษุสามเณร)


ประทับ

อยู่ที่, อยู่กับที่

ประทับที่พระตำหนักจิตรลดารโหฐาน

ประทับบนพระราชอาสน์

แนบอยู่, แนบชิด, แนบลง

กอดประทับอก

เอาปืนประทับบ่า


สุธารส

ยืมมาจากสันสกฤต सुधारस (สุธารส, “น้ำต้อย; มีรสอย่างน้ำต้อย”) หรือบาลี สุธารส (“idem”)

(พระ~) น้ำกิน


สุธารสชา

/su˨˩.tʰaː˧.rot̚˦˥.t͡ɕʰaː˧/^((สัมผัส))

(พระ~) น้ำชา


บุพโพ

ยืมมาจากบาลี ปุพฺโพ, รูปกรรตุการกเอกพจน์ของ ปุพฺพ

(พระ~) น้ำหนอง, น้ำเหลือง


ทิกษิโณทก

น้ำสำหรับกรวด


น้ำมูรธาภิเษก

น้ำรดศีรษะในพิธีมงคล


น้ำเคย

/naːm˦˥.kʰɤːj˧/^((สัมผัส))

น้ำที่ได้จากเยื่อเคยหมักทำเป็นกะปิ มีรสเค็ม ใช้ปรุงอาหาร


กราบบังคมทูล

การกราบบังคมทูล (abstract-noun)

กฺราบ-บัง-คม-ทูน

บอก (ใช้กับพระราชินี พระยุพราช เจ้านาย)


กราบบังคมทูลพระกรุณา

การกราบบังคมทูลพระกรุณา (abstract-noun)

บอก (ใช้กับพระราชา)

th-กราบบังคมทูลพระกรุณา-th-verb-iJ83iCRY


กราบทูล

บอก (ใช้กับเจ้านาย)


ทูล

ยืมมาจากเขมร ទួល (ทัวล) หรือ ទូល (ทูล)

บอก (ใช้กับเจ้านายเสมอกันหรือต่ำกว่า)


กราบเรียน

บอก (ใช้กับขุนนางชั้นสูง)


เรียน

ยืมมาจากเขมรเก่า រេន៑ (เรนฺ) หรือเขมรเก่าสมัยอังกอร์ រ្យ្យន៑ (รฺยฺยนฺ), រ្យ្យណ៑ (รฺยฺยณฺ), រ្យ្យាន៑ (รฺยฺยานฺ), រ្យាន៑ (รฺยานฺ); ร่วมเชื้อสายกับลาว ຮຽນ (ฮยน), อีสาน เฮียน, คำเมือง ᩁ᩠ᨿᩁ (รยร), เขิน ᩁ᩠ᨿᩁ (รยร), ไทลื้อ ᦵᦣᧃ (เฮน), ไทใหญ่ ႁဵၼ်း (เห๊น), เขมร រៀន (เรียน)

ᩁ᩠ᨿᩁ

เข้ารับความรู้จากผู้สอน, รับการฝึกฝนอบรมเพื่อให้เกิดความรู้ความเข้าใจหรือความชำนาญ

เรียนหนังสือ

เรียนวิชาความรู้

ฝึกให้เกิดความรู้ความเข้าใจจนเป็นหรือมีความชำนาญ

เขาเรียนแก้พัดลมด้วยตนเอง


เรียน

notificar

บอก, แจ้ง, (มักใช้แก่ผู้ที่อยู่ในตำแหน่งสูงกว่าหรือเสมอกัน)

จึงเรียนมาเพื่อทราบ

จึงเรียนมาเพื่อโปรดพิจารณา

เรียนผู้อำนวยการว่ามีคนขอพบ

คำขึ้นต้นจดหมายหรือที่ใช้ในการจ่าหน้าซองในหนังสือราชการที่เขียนถึงบุคคลทั่วไป หรือจดหมายส่วนตัวที่บุคคลธรรมดาเขียนถึงกันเพื่อแสดงความ]นับถือ


เรียน

ใช้เป็นคำประกอบหน้ากริยาอื่นเพื่อแสดงความสุภาพ

เรียนถาม

เรียนเชิญ


ถวายพระพร

บอก (ภิกษุสามเณรใช้กับพระราชาหรือเจ้านาย)


โธรน

ยืมมาจากอังกฤษ throne

(พระ~) บัลลังก์มีพนักสูง


บั้นพระองค์

บั้น + พระองค์

บั้น-พฺระ-อง


ตำหนัก

ยืมมาจากเขมร ដំណាក់ (ฎํณาก̍)

บ้านเรือน, เรือน


โอสถมวน

(พระ~) บุหรี่


อุธัจ

ยืมมาจากบาลี อุทฺธจฺจ

/ʔu˨˩.tʰat̚˦˥/^((สัมผัส))

รูปแบบอื่นของ อุทธัจ


ถวายงานอยู่พัด

ถวายงาน + อยู่ + พัด

การถวายงานอยู่พัด (abstract-noun)

ถะ-หฺวาย-งาน-หฺยู่-พัด

/tʰa˨˩.waːj˩˩˦.ŋaːn˧.juː˨˩.pʰat̚˦˥/^((สัมผัส))


บำเพ็ญพระราชกรณียกิจ

การบำเพ็ญพระราชกรณียกิจ (abstract-noun)

ปฏิบัติกิจ, ปฏิบัติธุรกิจ

th-บำเพ็ญพระราชกรณียกิจ-th-verb-p~K5xOt6


ประชวรพระยอด

การประชวรพระยอด (abstract-noun)


มิได้

เปล่า (ใช้กับเจ้านาย)


เสด็จ

ยืมมาจากเขมรเก่า ស្ដេច (สฺเฏจ)

คำเรียกเจ้านายชั้นพระองค์เจ้าที่เป็นพระราชโอรสพระราชธิดา


เสด็จ

ยืมมาจากเขมรเก่า ស្ដេច (สฺเฏจ)

เสด็จประพาส

เสด็จประทับ


เสด็จประพาสต้น

ไปเที่ยวธรรมดาส่วนพระองค์


เสด็จเข้าที่พระบรรทม

เข้านอน, ไปนอน

th-เสด็จเข้าที่พระบรรทม-th-verb-RDX1gYj-


เส้นพระเจ้า

เส้นผม, ผม (ใช้กับพระราชา)


ซูบพระองค์

ซูบ + พระองค์

/suːp̚˥˩.pʰra˦˥.ʔoŋ˧/^((สัมผัส))


พระบฏ

ผ้าที่มีรูปพระพุทธเจ้า

ผ้ากราบของพระภิกษุ


พระอุทุมพรพัสตร์

ผ้าย้อมสีเปลือกไม้มะเดื่อ


พระภูษา

เสื้อผ้าเครื่องนุ่งห่ม


พระภูษาคลุมบรรทม

ผ้าห่มสำหรับนอน


ผ้าทรงสะพัก

ผ้าห่มสไบเฉียง


ผ้าชุบสรง

ผ้าอาบน้ำ (ใช้กับเจ้านาย)


ผ้าสรง

ผ้าอาบน้ำ (ใช้กับเจ้านาย)


พระสุพรรณบัฏ

แผ่นทองจารึกชื่อ


พระหิรัญบัฏ

แผ่นเงินจารึกชื่อ


เฝ้าแหน

/faw˥˩.hɛːn˩˩˦/^((สัมผัส))

อยู่แวดล้อมที่นั้น

เฝ้าเจ้านายตามตำแหน่ง


ยกทรง

เสื้อชั้นในหญิงที่ยกเต้านมเพื่อให้ได้รูปทรง


เฝ้า

ร่วมเชื้อสายกับลาว ເຝົ້າ (เฝ็้า), ไทลื้อ ᦚᧁᧉ (เฝ้า)

คอยดูแล, คอยระวัง

เฝ้าบ้าน

เฝ้าแฟน

เพียรทำ, เอาใจจดจ่อ

เฝ้าถาม

เฝ้าอ้อนวอน

จ้อง, จ้องดู, คอยดู

นั่งเฝ้าจอทีวี

มุ่งคอยโอกาส

เฝ้าแต่จะออกจากบ้าน

พบ, ไปเข้าพบ

เฝ้าเจ้านาย


เฝ้าทูลละอองธุลีพระบาท

th-เฝ้าทูลละอองธุลีพระบาท-th-verb-lTnhszWj


ถวายอยู่งานพัด

การถวายอยู่งานพัด (abstract-noun)


พานหมากเสวย

พานหมาก (ใช้กับเจ้านาย)


พานพระศรี

พานหมาก (ใช้กับพระราชา)


รัชดาภิเษก

รัชด + อภิเษก

รัด-ชะ-ดา-พิ-เสก

/rat̚˦˥.t͡ɕʰa˦˥.daː˧.pʰi˦˥.seːk̚˨˩/^((สัมผัส))

พระราชพิธีสมโภชเมื่อพระมหากษัตริย์ทรงครองราชสมบัติครบ 25 ปี


รัชดาภิเษก

คำวิสามานยนาม

รัชด + อภิเษก

รัด-ชะ-ดา-พิ-เสก

ชื่อแขวงหนึ่งในเขตดินแดง กรุงเทพมหานคร

ชื่อถนนในกรุงเทพมหานคร เรียกย่อว่า รัชดา


พระเชษฐราชินี

พี่พระราชินี


อันตคุณ

การแบ่งพยางค์ อัน-ตะ-คุน
 การแผลงเป็น
อักษรโรมัน ไพบูลย์พับบลิชชิง an-dtà-kun
 ราชบัณฑิตยสภา an-ta-khun
 (มาตรฐาน) สัทอักษรสากล^((คำอธิบาย)) /ʔan˧.ta˨˩.kʰun˧/^((สัมผัส))


รัตนา

ยืมมาจากสันสกฤต रत्न (รตฺน)

รัตน
รัตน์
รัตนะ

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

แก้วที่ถือว่ามีค่ายิ่ง

คน สัตว์ หรือสิ่งของที่ถือว่าวิเศษ และมีค่ามาก

ของประเสริฐสุด, ของยอดเยี่ยม


รัตนา

คำวิสามานยนาม

ยืมมาจากสันสกฤต रत्न (รตฺน)

รัตน
รัตน์
รัตนะ

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

ชื่อบุคคลหญิง


ปราชัย

ยืมมาจากบาลี ปราชย (“พ่ายแพ้”)


ปราชัย

ยืมมาจากบาลี ปราชย (“พ่ายแพ้”)


พระบรมโพธิสมภาร

พระเจ้าแผ่นดิน


ในหลวง

ใน + หลวง, เป็นไปได้ว่าแผลงมาจาก นาย + หลวง; เทียบไทลื้อ ᦺᦓᦷᦜᧂ (ไนโหลง, “รัฐบาล”)

พระมหากษัตริย์ (ใช้เฉพาะประเทศไทย)


นายหลวง

พระเจ้าแผ่นดิน


ทรงธรรม

ฟังธรรม, ฟังเทศน์


ทรงธรรม

ยังไว้ซึ่งคุณธรรม

พระเจ้าจะให้มนุษยชาติคงอยู่ ตราบเท่าที่ ยังมีผู้ทรงธรรมทั้ง 36 คนอยู่บนโลก


ทรงธรรม

คำวิสามานยนาม

ชื่อตำบลหนึ่งในอำเภอเมืองกำแพงเพชร จังหวัดกำแพงเพชร


ทรงสดับพระธรรมเทศนา

การทรงสดับพระธรรมเทศนา (abstract-noun)


ลาสนะ

ยืมมาจากสันสกฤต लासन (ลาสน) หรือบาลี ลาสน (“ไปยังที่นั่น/ที่นี่”)

การฟ้อนรํา, การเต้นรํา


ตะเลง

คำวิสามานยนาม

ยืมมาจากพม่า တလိုင် (ตไลง์), กร่อนมาจาก တန်လိုင် (ตน์ไลง์), จากฮินดี तेलंगाना (เตลํคานา, “ชื่อแคว้นหนึ่งของประเทศอินเดีย”)


อัมพวา

แผลงมาจาก อัมพวัน, จากบาลี อมฺพวน

ป่าหรือสวนมะม่วง


อัมพวา

คำวิสามานยนาม

แผลงมาจาก อัมพวัน, จากบาลี อมฺพวน

ชื่ออำเภอหนึ่งในจังหวัดสมุทรสงคราม


ปิหกะ

ยืมมาจากบาลี ปิหก (“ไต”)


พระแสงขรรค์ชัยศรี

มีด (เครื่องเบญจราชกกุธภัณฑ์)


รัตนสิงหาสน์

รัด-ตะ-นะ-สิง-หาด

/rat̚˦˥.ta˨˩.na˦˥.siŋ˩˩˦.haːt̚˨˩/^((สัมผัส))

มุขเด็จ, หน้ามุข


มุขกระสัน

มุขเชื่อมระหว่างพระที่นั่ง


พระเมรุมาศ

พฺระ-เม-รุ-มาด


ชายา

/t͡ɕʰaː˧.jaː˧/^((สัมผัส))

ภรรยา (ที่ไม่เป็นเจ้า)


สมเด็จพระบรมราชินีนาถ

ภรรยา (ใช้กับพระราชา)

th-สมเด็จพระบรมราชินีนาถ-th-noun--z2xQgLd


มาตุราช

แม่ของพระราชา


มัชชาร์

ยืมมาจากบาลี มชฺชาร; เทียบสันสกฤต मार्जार (มารฺชาร)

มัชชาร
มัชชาระ

/mat̚˦˥.t͡ɕʰaː˧/^((สัมผัส))


ฉลองได

/t͡ɕʰa˨˩.lɔːŋ˩˩˦.daj˧/^((สัมผัส))


คทา

ยืมมาจากสันสกฤต गदा (คทา) หรือบาลี คทา

/kʰa˦˥.tʰaː˧/^((สัมผัส))

ตะบอง, ไม้ถือ


โอสถประจุ

โอสถ + ประจุ

โอ-สด-ปฺระ-จุ

/ʔoː˧.sot̚˨˩.pra˨˩.t͡ɕuʔ˨˩/^((สัมผัส))

(พระ~) ยาถ่าย


โอสถเส้น

(พระ~) ยาเส้น, ยาสูบ


ราชยาน

ยานชนิดมีคานหาม


สีวิกา

ยานชนิดมีคานหาม, วอ


ต้องพระราชนิยม

ต้อง + พระ + ราช + นิยม

ต็้อง-พฺระ-ราด-ชะ-นิ-ยม

/tɔŋ˥˩.pʰra˦˥.raːt̚˥˩.t͡ɕʰa˦˥.ni˦˥.jom˧/^((สัมผัส))


อัฐิมิญชะ

ยืมมาจากบาลี อฏฺฐิมิญฺช; เหมือนกับ อัฐิ + มิญชะ

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

อัด-ถิ-มิน-ชะ

/ʔat̚˨˩.tʰi˨˩.min˧.t͡ɕʰaʔ˦˥/^((สัมผัส))

เยื่อในกระดูก


แยกวัง

/jɛːk̚˥˩.waŋ˧/^((สัมผัส))


ครรภมล

รก (สิ่งที่ติดมากับสายสะดือทารก)


สกุน

ไม่ทราบรากศัพท์; เทียบเขมร សុក (สุก) ในความหมายเดียวกัน

รก (ติดกับสายสะดือ)


สรงมูรธาภิเษก

การสรงมูรธาภิเษก (abstract-noun)


รถพระที่นั่ง

รถ (ใช้กับพระราชา)


ฉลองพระบาท

ฉลอง + พระบาท

ฉะ-หฺลอง-พฺระ-บาด

/t͡ɕʰa˨˩.lɔːŋ˩˩˦.pʰra˦˥.baːt̚˨˩/^((สัมผัส))

รองเท้า (ใช้กับพระราชา)


รองพระบาท

รอง + พระบาท

รอง-พฺระ-บาด

/rɔːŋ˧.pʰra˦˥.baːt̚˨˩/^((สัมผัส))

รองเท้า (ใช้กับเจ้านาย)


ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ

การทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ (abstract-noun)

รัก (ใช้กับพระมหากษัตริย์)

th-ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ-th-verb-G0IBuoel


โปรดเกล้าฯ

คำย่อของ โปรดเกล้าโปรดกระหม่อม


ยุพราช

แผลงมาจาก ยุวราช

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}


ราชวัติ

รั้วแถวปักฉัตร


อินทรีย์

ยืมมาจากสันสกฤต इन्द्रिय (อินฺทฺริย); เป็นศัพท์บัญญัติสำนักงานราชบัณฑิตยสภาของ organism

ร่างกายและจิตใจ


อินทรีย์

เกี่ยวกับสิ่งที่มีชีวิตและสิ่งที่สืบเนื่องมาจากสิ่งมีชีวิต


ทราบฝ่าละอองพระบาท

ทราบ + ฝ่า + ละออง + พระ + บาท

การทราบฝ่าละอองพระบาท (abstract-noun)

ซาบ-ฝ่า-ละ-ออง-พฺระ-บาด

/saːp̚˥˩.faː˨˩.la˦˥.ʔɔːŋ˧.pʰra˦˥.baːt̚˨˩/^((สัมผัส))

ทราบ, รู้ (ใช้กับราชินี ยุพราช)


ทราบฝ่าพระบาท

การทราบฝ่าพระบาท (abstract-noun)

ทราบ, รู้ (ใช้กับเจ้านายชั้นสูง)


ทราบเกล้าทราบกระหม่อม

การทราบเกล้าทราบกระหม่อม (abstract-noun)

th-ทราบเกล้าทราบกระหม่อม-th-verb-7Obaok9x


มีพระราชกระแสรับสั่งให้หา

การมีพระราชกระแสรับสั่งให้หา (abstract-noun)

เรียกหา (ใช้กับพระราชา)

th-มีพระราชกระแสรับสั่งให้หา-th-verb-0m-P31OI


มีรับสั่งให้หา

การมีรับสั่งให้หา (abstract-noun)

เรียกหา (ใช้กับเจ้านาย)


กำมังวิลิต

เรือนกลางสระน้ำ


ปราสาท

ยืมมาจากสันสกฤต प्रासाद (ปฺราสาท); เทียบบาลี ปาสาท

เรือนยอดซ้อนกันเป็นชั้น ๆ สำหรับเป็นที่ประทับเฉพาะพระมหากษัตริย์หรือเป็นที่ประดิษฐานสิ่งศักดิ์สิทธิ์


ปราสาท

คำวิสามานยนาม

ชื่ออำเภอหนึ่งในจังหวัดสุรินทร์


พระภคันทลา

ริดสีดวงทวาร


ลงพระราชอาญา

การลงพระราชอาญา (abstract-noun)


ทรงลงพระปรมาภิไธย

การทรงลงพระปรมาภิไธย (abstract-noun)

ลงนาม, ลงชื่อ


กราบถวายบังคมลา

การกราบถวายบังคมลา (abstract-noun)

ลา (ใช้กับพระราชา)


กราบทูลลา

ลา (ใช้กับเจ้านายชั้นสูง)


ทูลลา

ลา (ใช้กับเจ้านาย)


พระหัตถเลขา

ลายมือ (ใช้กับเจ้านาย)


สรงพระพักตร์

การสรงพระพักตร์ (abstract-noun)


ผลไม้

frucht

ฟรีเชียตะวันตก

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

ลูกไม้, ผลของพืช

มะม่วงเป็นผลไม้เขตร้อนที่คนไทยรู้จักมาเนิ่นนาน

กินผักและผลไม้ให้มาก


พระราชชามาดา

ลูกเขย (ใช้กับพระราชา)


อุหลบ

เทียบสันสกฤต उल्ब (อุลฺพ, “รกหุ้มทารก, ครรภ์”)

/ʔu˨˩.lop̚˨˩/^((สัมผัส))


วันพระบรมราชสมภพ

วันเกิด (ใช้กับพระราชา)


วันประสูติ

วันเกิด (ใช้กับเจ้านาย)


วันเฉลิมพระชนมพรรษา

วันคล้ายวันเกิด


พระเจ้า

/pʰra˦˥.t͡ɕaːw˥˩/^((สัมผัส))

พระเจ้าห้าพระองค์

ทุกแห่งห้องพระเจ้า นั่งเนือง

เทพผู้เป็นใหญ่

คำนำหน้าพระเจ้าแผ่นดินและเจ้านาย

พระเจ้ากรุงธนบุรี

พระเจ้าลูกเธอ

พระเศียรหรือพระเกศาพระเจ้าแผ่นดิน


ปราษณี

ยืมมาจากสันสกฤต पार्ष्णि (ปารฺษฺณิ)

(พระ~) ส้นเท้า


พระสังวาล

สร้อยสะพายแล่ง


เจ้าจอม

/t͡ɕaːw˥˩.t͡ɕɔːm˧/^((สัมผัส))

ตำแหน่งภรรยาของพระมหากษัตริย์ ซึ่งไม่มีพระราชโอรสพระราชธิดา

ตำแหน่งภรรยาของกรมพระราชวังบวรสถานมงคล (วังหน้า) ในรัชกาลที่ 1-4 ซึ่งไม่มีพระราชโอรสพระราชธิดา


เจ้าจอมมารดา

เจ้าจอม + มารดา

จ้าว-จอม-มาน-ดา

/t͡ɕaːw˥˩.t͡ɕɔːm˧.maːn˧.daː˧/^((สัมผัส))

ตำแหน่งภรรยาของพระมหากษัตริย์ ซึ่งมีพระราชโอรสพระราชธิดา

ตำแหน่งภรรยาของกรมพระราชวังบวรสถานมงคล (วังหน้า) ในรัชกาลที่ 1-4 ซึ่งมีพระราชโอรสพระราชธิดา

คำเรียกเจ้าขรัวยายของสมเด็จเจ้าฟ้า แต่มิได้เป็นเจ้าจอมมารดาในพระมหากษัตริย์


ทรงพระสำราญพระกาย

การทรงพระสำราญพระกาย (abstract-noun)


ทรงพระสำราญพระราชหฤทัย

การทรงพระสำราญพระราชหฤทัย (abstract-noun)

th-ทรงพระสำราญพระราชหฤทัย-th-verb-0-h~7W-w


ทรงพระสำราญ

สบายกายสบายใจ


พระราชฐาน

สถานที่หรือบริเวณประทับ


โบกขรณี

ยืมมาจากบาลี โปกฺขรณี

โบก-ขะ-ระ-นี

โบก-ขอ-ระ-นี

/boːk̚˨˩.kʰɔː˩˩˦.ra˦˥.niː˧/^((สัมผัส))

รูปแบบอื่นของ โปกขรณี

ชื่อมุจลินท์สินธุสาโรชโบกขรณี


ถ่ายมูล

ขี้ (ใช้แก่สัตว์)


พาฬมฤค

พาฬ + มฤค; เทียบบาลี พาฬมิค, สันสกฤต व्यालमृग (วฺยาลมฺฤค)

พา-ละ-มะ-รึก

สัตว์ที่กินสัตว์อื่นเป็นอาหาร


พระสุพรรณสังข์ษิโณทก

สังข์หลั่งน้ำ

th-พระสุพรรณสังข์ษิโณทก-th-noun-DGVZrv~B


ปรัศว์

ยืมมาจากสันสกฤต पार्श्व (ปารฺศฺว)

(พระ~) ข้าง, สีข้าง

(พระ~) เรียกอาคาร 2 หลังที่อยู่ขนานกัน ซึ่งอยู่ต่อท้ายพระที่นั่งที่เป็นประธาน


ทรงพระโอสถมวน

การทรงพระโอสถมวน (abstract-noun)


นหารุ

ยืมมาจากบาลี นหารุ, นหารู

/na˦˥.haː˩˩˦.ruʔ˦˥/^((สัมผัส))

(พระ~) เส้น, เอ็น


เส้นพระเกษา

เส้นผมของพระราชา


เส้นพระเกษี

เส้นผมของพระราชินี


ได้อีก

คำกริยาวิเศษณ์

/daːj˥˩.ʔiːk̚˨˩/^((สัมผัส))

ต่อไป, ซ้ำ, เพิ่มเติม

ทำได้อีก

มากมาย, มากเหลือเกิน

สวยได้อีก


กติกู

การหลอมคำ ของ กติกา + กู

กฎเกณฑ์ที่ตั้งขึ้นเองตามใจชอบ (ใช้คู่กับ กติกา)

กติกูมา กติกาหาย

ถ้าคนส่วนใหญ่ไม่เคารพกติกา มุ่งแต่จะทำตามกติกู บ้านเมืองก็ไม่สงบ


หอยกงเกวียน

Angarian shell

(1) หอยกาบเดี่ยวชนิดหนึ่ง

dolphin shell

(1) หอยกาบเดี่ยวชนิดหนึ่ง

หอยกาบเดี่ยวชนิดหนึ่ง เปลือกค่อนข้างหนา มีหนามแหลมตามวงเกลียวมองดูคล้ายกำของล้อเกวียน อาศัยตามแนวปะการัง

หอยกงเกวียนชนิดที่พบมากในน่านน้ำไทย ได้แก่ Angaria delphinus (Linn.)


แกงกะหรี่

แกง + กะหรี่

แกง-กะ-หฺรี่

/kɛːŋ˧.ka˨˩.riː˨˩/^((สัมผัส))

ชื่อแกงชนิดหนึ่ง สีเหลือง ปรุงด้วยเครื่องเทศ


กะหรี่ปั๊บ

ยืมโดยกึ่งเรียนรู้จากอังกฤษ curry puff; เทียบมาเลเซีย karipap

กะ-หฺรี่-ปั๊บ

ชื่อของกินชนิดหนึ่ง ใช้แป้งสาลีห่อไส้ผสมผงกะหรี่ แล้วจับจีบคล้ายหอยแครง ทอดน้ำมัน


กลุ่มชาติพันธุ์

กลุ่ม + ชาติพันธุ์

กฺลุ่ม-ชาด-ติ-พัน

/klum˨˩.t͡ɕʰaːt̚˥˩.ti˨˩.pʰan˧/^((สัมผัส))

กลุ่มชนที่มีลักษณะทางเชื้อชาติ ภาษา หรือวัฒนธรรมต่างกับกลุ่มอื่นในสังคม

คนไทยเป็นกลุ่มชาติพันธุ์ที่ใหญ่ที่สุดในประเทศไทย

ในประเทศจีนมีกลุ่มชาติพันธุ์ที่หลากหลาย เช่น ฮั่น จ้วง แมนจู หุย


ก็เห็นกันอยู่

การก็เห็นกันอยู่ (abstract-noun)

รู้อยู่, รู้กันอยู่

เขาทำงานหนักอยู่คนเดียวก็เห็นกันอยู่


ก็เห็น ๆ กันอยู่

การก็เห็น ๆ กันอยู่ (abstract-noun)

รู้อยู่, รู้กันอยู่

เขาทำงานหนักอยู่คนเดียวก็เห็น ๆ กันอยู่


พระประสาทรูป

พระ + ประสาทรูป

พฺระ-ปฺระ-สา-ทะ-รูบ

/pʰra˦˥.pra˨˩.saː˩˩˦.tʰa˦˥.ruːp̚˥˩/^((สัมผัส))


ฉลองพระองค์

ฉลอง + พระองค์

ฉะ-หฺลอง-พฺระ-อง

/t͡ɕʰa˨˩.lɔːŋ˩˩˦.pʰra˦˥.ʔoŋ˧/^((สัมผัส))

เสื้อ, เสื้อผ้า, เครื่องแต่งกาย


กัญจุก

ยืมมาจากสันสกฤต कञ्चुक (กญฺจุก) หรือบาลี กญฺจุก


เสื้อทรง

เสื้อ (ใช้กับเจ้านาย)


ผ้าทรง

เสื้อผ้าเครื่องนุ่งห่ม


ทรงพระสนับเพลา

การทรงพระสนับเพลา (abstract-noun)


อันตะ

การแบ่งพยางค์ อัน-ตะ
 การแผลงเป็น
อักษรโรมัน ไพบูลย์พับบลิชชิง an-dtà
 ราชบัณฑิตยสภา an-ta
 (มาตรฐาน) สัทอักษรสากล^((คำอธิบาย)) /ʔan˧.taʔ˨˩/^((สัมผัส))


มุสิก

ยืมมาจากบาลี มุสิก, มูสิก; เทียบสันสกฤต मूषिक (มูษิก)

มูสิก
มูสิกะ


พระราชนัดดา

หลาน, ลูกของลูก


ศิลา

ยืมมาจากสันสกฤต शिला (ศิลา)


ศิลา

คำวิสามานยนาม

ยืมมาจากสันสกฤต शिला (ศิลา)

ชื่อตำบลหนึ่งในอำเภอเมืองขอนแก่น จังหวัดขอนแก่น


หีบพระศรี

หีบหมาก (ใช้กับพระราชา)


หีบหมากเสวย

หีบหมาก (ใช้กับเจ้านาย)


รากขวัญ

(พระ~) ไหปลาร้า


ทูลเกล้าฯ ถวาย

การทูลเกล้าฯ ถวาย (abstract-noun)

คำย่อของ ทูลเกล้าทูลกระหม่อมถวาย


ประทาน

ยืมมาจากสันสกฤต प्रदान (ปฺรทาน)

[เสียงสมาส]
ปฺระ-ทาน-นะ-

ให้ (เจ้านายให้)


สางเสนียด

สาง + เสนียด

สาง-สะ-เหฺนียด

/saːŋ˩˩˦.sa˨˩.nia̯t̚˨˩/^((สัมผัส))


ห้องพระสำอาง

ห้อง + พระ + สำอาง

ฮ็่อง-พฺระ-สำ-อาง

/hɔŋ˥˩.pʰra˦˥.sam˩˩˦.ʔaːŋ˧/^((สัมผัส))


ทรงพระเจริญ

ทรง + พระ + เจริญ

ซง-พฺระ-จะ-เริน

คำกล่าวสรรเสริญแด่พระมหากษัตริย์และพระราชวงศ์


ทรงพระเจริญ

ทรง + พระ + เจริญ

ซง-พฺระ-จะ-เริน


พระเจ้าอา

อาชาย, น้องของพ่อ


สรงน้ำ

อาบน้ำ (ใช้กับพระราชา เจ้านาย)


สรงพระมูรธาภิเษก

การสรงพระมูรธาภิเษก (abstract-noun)

อาบน้ำศักดิ์สิทธิ์


ทรงพระอุปถัมภ์

การทรงพระอุปถัมภ์ (abstract-noun)


หลาน

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ʰlaːnᴬ; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩉᩖᩣ᩠ᨶ (หลาน), เขิน ᩉᩖᩣ᩠ᨶ (หลาน), ลาว ຫຼານ (หลาน), ไทลื้อ ᦜᦱᧃ (หลาน), ไทดำ ꪨꪱꪙ (หลาน), ไทใหญ่ လၢၼ် (ลาน), ไทใต้คง ᥘᥣᥢᥴ (ล๋าน), อาหม 𑜎𑜃𑜫 (ลน์), จ้วง lan, แสก หล่าน; เทียบสุ่ย haanl (“หลานชาย”)

nephew

ภาษาอังกฤษ|อังกฤษ

niece

ภาษาอังกฤษ|อังกฤษ

/laːn˩˩˦/^((สัมผัส))

ลูกของหลานที่เป็นลูกของพี่-น้อง

ลูกของพี่หรือลูกของน้อง


ลูก

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *lɯ:kᴰ; ร่วมเชื้อสายกับอีสาน ลูก, ลาว ລູກ (ลูก), คำเมือง ᩃᩪᨠ (ลูก), ไทลื้อ ᦟᦴᧅ (ลูก), ไทดำ ꪩꪴꪀ (ลุก), ไทใหญ่ လုၵ်ႈ (ลุ้ก), ไทใต้คง ᥘᥧᥐ (ลูก), คำตี้ လုက်ႉ, พ่าเก လုက် (ลุก์), อาหม 𑜎𑜤𑜀𑜫 (ลุก์), ปู้อี leg, จ้วง lwg, จ้วงแบบจั่วเจียง lug

/luːk̚˥˩/^((สัมผัส))

ผู้มีกำเนิดจากพ่อแม่ หรือโดยปริยายถือว่ามีฐานะเสมือนลูก

คำที่พ่อแม่เรียกลูกของตนโดยตรง หรือเรียกเด็กอื่นหรือผู้เยาว์กว่าผู้พูดหลายปีด้วยความรู้สึกรักและเอ็นดู

คำที่ลูกใช้แทนชื่อตนเวลาพูดกับพ่อแม่ด้วยความรักและเคารพ

ลูกไปเล่นกับเพื่อนนะครับ

สัตว์ที่ยังไม่โต

ลูกแมว

ลูกหมา

ผลไม้, ลูกไม้, สิ่งที่จะสืบเป็นพันธุ์ไม้มีลักษณะกลม ๆ

เมื่อกล่าวถึงผลไม้ชนิดใดโดยเฉพาะ ซึ่งโดยมากเป็นคำพยางค์เดียวอันอาจทำให้เข้าใจผิดเป็นอย่างอื่นได้ ตามปรกติมักมีคำ ลูก ประกอบข้างหน้า

ลูกเกด

ลูกชิด

ใช้เรียกสิ่งที่มีรูปกลม ๆ หรือยาว ๆ หรือโดยอนุโลม

ลูกกุญแจ

ลูกเต๋า

ลูกหิน


ลูก

ᩃᩪᨠ

ผู้กำเนิดจากพ่อแม่

ꪩꪴꪀ

ผู้กำเนิดจากพ่อแม่

လုၵ်ႈ

ผู้กำเนิดจากพ่อแม่

ລູກ

ผู้กำเนิดจากพ่อแม่

child

ผู้กำเนิดจากพ่อแม่

offspring

สัตว์ที่ยังไม่โต

cub

สัตว์ที่ยังไม่โต

/luːk̚˥˩/^((สัมผัส))

ใช้แก่ลูกไม้หรือสิ่งที่มีรูปกลม ๆ หรือยาว ๆ หรือคล้ายคลึงเช่นนั้น

มะม่วง 5 ลูก

ลูกหิน 2 ลูก

ขนมจีบ 10 ลูก

แป้งข้าวหมาก 3 ลูก


ลูก

/luːk̚˥˩/^((สัมผัส))

ที่มีลักษณะเป็นทรงกลม, ที่กลม ๆ

เคี่ยวกะทิเป็นลูก


เหลน

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ʰlenꟲ; ร่วมเชื้อสายกับลาว ເຫຼນ (เหลน) หรือ ເຫຼັນ (เหลัน), อีสาน เหลน, คำเมือง ᩉᩖᩮᩁ (เหลร), เขิน ᩉᩖᩮᩁ (เหลร), ไทลื้อ ᦜᦲᧃ (หลีน), ไทใหญ่ လိၼ် (ลิน), จ้วง lenj/laenj, จ้วงแบบจั่วเจียง linj

ᩉᩖᩮᩁ

ลูกของหลานที่เป็นลูกของลูก

ᦜᦲᧃ

ลูกของหลานที่เป็นลูกของลูก

လိၼ်

ลูกของหลานที่เป็นลูกของลูก

ເຫຼນ

ลูกของหลานที่เป็นลูกของลูก

great-grandchild

ลูกของหลานที่เป็นลูกของลูก

great-grandson

ลูกของหลานที่เป็นลูกของลูก

great-granddaughter

ลูกของหลานที่เป็นลูกของลูก

/leːn˩˩˦/^((สัมผัส))

ลูกของหลานที่เป็นลูกของลูก


ลื่อ

/lɯː˥˩/^((สัมผัส))

ลูกของเหลน, หลานของหลาน


นักเลง

นัก + เลง, จากเขมร លេង (เลง, “เล่น, ทำเพื่อความสนุก”))

ผู้ฝักใฝ่ในสิ่งนั้น ๆ

นักเลงหนังสือ

นักเลงการพนัน

ผู้เกะกะระราน, นักเลงโต ก็ว่า

เป็นนักเลง

นักเลงหัวไม้


นักเลง

มีใจกว้าง กล้าได้กล้าเสีย

ใจนักเลง


ไช

/t͡ɕʰaj˧/^((สัมผัส))

หนอนไช

ไชรู

เอานิ้วไชจมูก


ภา

ยืมมาจากสันสกฤต भा (ภา), จากบาลี ภา

/pʰaː˧/^((สัมผัส))

แสงสว่าง, รัศมี


ภา

/pʰaː˧/^((สัมผัส))

รูปเลิกใช้ของ พา


วี

ร่วมเชื้อสายกับ จ้วงแบบจั่วเจียง viz (วี-พัดลม)


วี

ยืมมาจากอังกฤษ vee (วี, “ชื่อเรียกอักษร V”)

ชื่อตัวอักษรในอักษรละติน V/v


ท่าว

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน ท่าว, ลาว ທ່າວ (ท่าว), คำเมือง ᨴ᩵ᩤ᩠ᩅ (ท่าว), เขิน ᨴ᩵ᩤ᩠ᩅ (ท่าว), ไทลื้อ ᦑᦱᧁᧈ (ท่าว), ไทใหญ่ တၢဝ်ႈ (ต้าว); เทียบจีนยุคกลาง倒 (MC tawX|tawH)

/tʰaːw˥˩/^((สัมผัส))

ล้ม, ทบ, ซ้ำ, ยอบลง

ท่าวจักทอดธุระ กะว่าฝันเป็นแน่


ล้ำ

เปรียบ เวียดนาม lắm (ลั้ม, “มาก”)

ล่วงเข้าไปเกินเขตที่กำหนด

ล้ำเขตแดน

ล้ำแดนข้าศึก


ล้ำ

เปรียบ เวียดนาม lắm (ลั้ม, “มาก”)

สูงล้ำ

ปัญญาล้ำ


หลัว

/lua̯˩˩˦/^((สัมผัส))

ภาชนะสานรูปคล้ายทรงกระบอก ก้นสอบปากผาย มีหูที่ขอบปาก 2 ข้าง


หลัว

/lua̯˩˩˦/^((สัมผัส))

มัว, ไม่แจ่ม, ไม่กระจ่าง

ตอนเช้าใกล้สว่าง อากาศยังหลัว ๆ อยู่ มองอะไรไม่ค่อยชัด


เค้า

สิ่งที่เป็นเครื่องกำหนดหมายบอกให้รู้

ฝนตั้งเค้า

สิ่งที่ส่อแสดงให้รู้ได้ว่ามีลักษณะเหมือนสิ่งอื่น

นาย ก มีเค้าหน้าเหมือนนาย ข

ต้นเค้า

รูปหรือรูปความโดยย่อ

เขียนพอให้เห็นเป็นเค้า

พอได้เค้า

โคตรเค้าเหล่ากอ


เค้า

ข้า (อนันตวิภาค)


เค้า

ตัวเงินหรือวัตถุที่ใช้แทนตัวเงิน เช่นเมล็ดมะขามเป็นต้นที่เป็นทุนซึ่งตั้งไว้สำหรับเล่นในบ่อนการพนันบางชนิด เรียกผู้ถือต้นทุนในการพนันว่า ถุงเค้า


เค้า

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ɡawꟲ; ร่วมเชื้อสายกับลาว ເຄົ້າ (เค็้า), ไทใหญ่ ၵဝ်ႉ (ก๎ว), พ่าเก ကွ် (เกา), ไทใต้คง ᥐᥝᥳ (เก๎า), ไทดำ ꪹꪁ꫁ꪱ (เกฺ้า), อาหม 𑜀𑜧 (กว์), จ้วงแบบจั่วเจียง gaeuxmeuq (เก้าแมว, “เค้าแมว”) [หลงโจว], duo'kaeuj (ตัวเค้า, “เค้าแมว”) [ต้าซิน]

ชื่อนกหลายชนิดในวงศ์ Strigidae ขนนุ่ม หัวใหญ่ ตาโต ตัวลาย ออกหากินเวลากลางคืน กลางวันหลบพักผ่อนตามต้นไม้ มีหลายชนิด


เค้า

แผลงมาจาก เขา


เมิน

/mɤːn˧/^((สัมผัส))

เบือนหน้าหนี, ไม่ยอมดู, ไม่ยอมแล


เลา

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩃᩮᩢᩣ (เลัา), เขิน ᩃᩮᩢᩣ (เลัา), ลาว ເລົາ (เล็า), ไทลื้อ ᦟᧁ (เลา), ไทใหญ่ လဝ်း (ล๊ว)，ภาษาจ้วง laeuz (เลา)

ชื่อไม้ล้มลุกชนิด Saccharum spontaneum L. ในวงศ์ Gramineae ดอกสีขาวเงิน เป็นมัน, พง หรือ อ้อยเลา ก็เรียก

เรียกผมที่หงอกขาวและมีสีดำแซมอยู่บ้าง ว่า ผมสีดอกเลา


เลา

ไม้ลองในหรือกระบอกสำหรับสอดเพลาในดุมเกวียน


เลา

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩃᩮᩢᩣ (เลัา), เขิน ᩃᩮᩢᩣ (เลัา), ลาว ເລົາ (เล็า), ไทลื้อ ᦟᧁ (เลา), ไทใหญ่ လဝ်း (ล๊ว)

เรียกเครื่องเป่าที่มีลักษณะยาวตรงและกลมอย่างปี่ ขลุ่ย

ปี่เลาหนึ่ง

ขลุ่ย 2 เลา


เลา

แผลงมาจาก เรา

เรา (ตัวผู้พูดคนเดียว)


ลวง

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩃ᩠ᩅᨦ (ลวง), ลาว ລວງ (ลวง); เทียบเขมร លួង (ลัวง)

ขุดหลุมพรางลวงข้าศึก


ลวง

คำกำกับชื่อปีในวิธีนับศักราชของไทยเหนือ ตรงกับเลข 8


แหม

/mɛː˩˩˦/^((สัมผัส))

ปลอกรัดสิ่งของบางอย่าง เช่น ลำกล้องปืนยาวแบบโบราณให้ติดกับราง ด้ามมีด ด้ามสิ่ว ไม้กวาดทางมะพร้าว


แหม

/mɛː˩˩˦/^((สัมผัส))

เสียงที่เปล่งออกมาให้รู้สึกว่าเป็นการแปลกเป็นต้น


ป่าว

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *paːwᴮ, จากจีนยุคกลาง報 (MC pawH); ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨸ᩵ᩣ᩠ᩅ (ป่าว), ลาว ປ່າວ (ป่าว), ไทลื้อ ᦔᦱᧁᧈ (ป่าว), ไทดำ ꪜ꪿ꪱꪫ (ป่าว), ไทใหญ่ ပၢဝ်ႇ (ป่าว), ไทใต้คง ᥙᥣᥝᥱ (ป่าว), พ่าเก ပွ် (เปา), อาหม 𑜆𑜨𑜧 (ปอ̂ว์), จ้วง bauq

บอกให้รู้ทั่วกัน


มาน

ชื่อโรคจำพวกหนึ่ง เกิดได้หลายสาเหตุ เช่น มีถุงน้ำเกิดที่เยื่อบุช่องท้อง การอุดกั้นหลอดเลือดดำหรือทางเดินของน้ำเหลือง ตับแข็ง ลิ้นหัวใจพิการ ไตอักเสบเรื้อรัง ทำให้มีน้ำสีเหลืองใสอยู่ในช่องท้อง อาจมีเพียงเล็กน้อยหรือมากถึง 15-20 ลิตร เป็นเหตุให้หน้าท้องโป่งพองจนเห็นได้ชัด น้ำหนักเพิ่ม แน่นท้อง ท้องผูก เบื่ออาหาร หายใจลำบาก เท้าบวม เป็นต้น


มาน

ยืมมาจากสันสกฤต मान (มาน, “ความถือตัว”) หรือบาลี มาน (“ความถือตัว”)


มาน

แผลงมาจาก มน, จากสันสกฤต मन (มน, “ใจ”) หรือบาลี มน (“ใจ”)

ดวงมาน


มาน

ยืมมาจากเขมรเก่า មាន (มาน, “มี”)

มานพระบัณฑูร


มาน

ร่วมเชื้อสายกับลาว ມານ (มาน), ไทลื้อ ᦙᦱᧃ (มาน), ไทใหญ่ မၢၼ်း (ม๊าน), จ้วงแบบจั่วเจียง mat (มาด) (เช่น mat lug, มาดลูก, "ตั้งท้อง")

มานลูก

ข้าวมาน


หนังสือพิมพ์

หนังสือ + พิมพ์

កាសែត

(1) สิ่งพิมพ์ประเภทหนึ่ง

សារពត៌មាន

(1) สิ่งพิมพ์ประเภทหนึ่ง

報紙

(1) สิ่งพิมพ์ประเภทหนึ่ง

报纸

(1) สิ่งพิมพ์ประเภทหนึ่ง

報

(1) สิ่งพิมพ์ประเภทหนึ่ง

报

(1) สิ่งพิมพ์ประเภทหนึ่ง

noviny

(1) สิ่งพิมพ์ประเภทหนึ่ง

新聞

(1) สิ่งพิมพ์ประเภทหนึ่ง

ကော်လံ

(1) สิ่งพิมพ์ประเภทหนึ่ง

သတင်းစာ

(1) สิ่งพิมพ์ประเภทหนึ่ง

journal

(1) สิ่งพิมพ์ประเภทหนึ่ง

journaux

(1) สิ่งพิมพ์ประเภทหนึ่ง

akhbar

(1) สิ่งพิมพ์ประเภทหนึ่ง

surat khabar

(1) สิ่งพิมพ์ประเภทหนึ่ง

Zeitung

(1) สิ่งพิมพ์ประเภทหนึ่ง

ໜັງສືພິມ

(1) สิ่งพิมพ์ประเภทหนึ่ง

tờ báo

(1) สิ่งพิมพ์ประเภทหนึ่ง

báo

(1) สิ่งพิมพ์ประเภทหนึ่ง

periódico

(1) สิ่งพิมพ์ประเภทหนึ่ง

newspaper

(1) สิ่งพิมพ์ประเภทหนึ่ง

جَرِيدَة

(1) สิ่งพิมพ์ประเภทหนึ่ง

صَحِيفَة

(1) สิ่งพิมพ์ประเภทหนึ่ง

giornale

(1) สิ่งพิมพ์ประเภทหนึ่ง

quotidiano

(1) สิ่งพิมพ์ประเภทหนึ่ง

koran

(1) สิ่งพิมพ์ประเภทหนึ่ง

अख़बार

(1) สิ่งพิมพ์ประเภทหนึ่ง

समाचारपत्र

(1) สิ่งพิมพ์ประเภทหนึ่ง

หฺนัง-สือ-พิม

/naŋ˩˩˦.sɯː˩˩˦.pʰim˧/^((สัมผัส))

สิ่งพิมพ์ข่าวและความเห็นเป็นต้นเสนอประชาชน ตามปรกติออกเป็นรายวัน

สิ่งพิมพ์ซึ่งมีชื่อจ่าหน้าเช่นเดียวกัน และออกหรือเจตนาจะออกตามลำดับเรื่อยไป มีกำหนดระยะเวลาหรือไม่ก็ตาม มีข้อความต่อเนื่องกันหรือไม่ก็ตาม


ไม้ล้มลุก

ไม้ (สิ่งที่ทำด้วยไม้) + ล้มลุก

ม้าย-ล้ม-ลุก

ไม้ 2 ขาสำหรับกว้านของหนักขึ้นไปไว้บนที่สูง

เอาไม้ล้มลุกกว้านพระบรมโกศขึ้นบนเกริน


ไม้ล้มลุก

ไม้ (พืช) + ล้มลุก

ม้าย-ล้ม-ลุก

พืชที่ไม่มีเนื้อไม้มีอายุปีเดียวหรือหลายปี


เภสัชกร

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

เพ-สัด-ชะ-กอน

/pʰeː˧.sat̚˨˩.t͡ɕʰa˦˥.kɔːn˧/^((สัมผัส))

แพทย์ปรุงยา, ผู้ที่ได้รับใบอนุญาตให้เป็นผู้ประกอบโรคศิลปะสาขาเภสัชกรรม


ทอง

จากจีนเก่า銅 (OC *doːŋ, “ทองแดง”); ร่วมเชื้อสายกับลาว ທອງ (ทอง), คำเมือง ᨴᩬᨦ (ทอง), ไทลื้อ ᦑᦸᧂ (ทอ̂ง), ไทใหญ่ တွင်း (ต๊อ̂ง), เขมร ទង់ (ทง̍), ថង (ถง) และ ទង (ทง), เวียดนาม đồng (ด่ง), จ้วงแบบจั่วเจียง toŋ

goud

ฟรีเชียตะวันตก

กนก

อรรถาภิธาน:ทอง

กระนก

อรรถาภิธาน:ทอง

กาญจน

อรรถาภิธาน:ทอง

กาญจน์

อรรถาภิธาน:ทอง

กาญจนา

อรรถาภิธาน:ทอง

คำ

อรรถาภิธาน:ทอง

จามีกร

อรรถาภิธาน:ทอง

จารุ

อรรถาภิธาน:ทอง

ชมพูนท

อรรถาภิธาน:ทอง

ชมพูนุท

อรรถาภิธาน:ทอง

ชัมพูนท

อรรถาภิธาน:ทอง

ชามพูนท

อรรถาภิธาน:ทอง

ชาตรูป

อรรถาภิธาน:ทอง

ตปนียะ

อรรถาภิธาน:ทอง

ทอง

อรรถาภิธาน:ทอง

ทองคำ

อรรถาภิธาน:ทอง

ทองชมพูนุท

อรรถาภิธาน:ทอง

ทองธรรมชาติ

อรรถาภิธาน:ทอง

ทองนพคุณ

อรรถาภิธาน:ทอง

ทองเนื้อกษัตริย์

อรรถาภิธาน:ทอง

ทองเนื้อเก้า

อรรถาภิธาน:ทอง

ทองเนื้อแท้

อรรถาภิธาน:ทอง

นพคุณ

อรรถาภิธาน:ทอง

มาศ

อรรถาภิธาน:ทอง

ไร

อรรถาภิธาน:ทอง

สิงคี

อรรถาภิธาน:ทอง

สุพรรณ

อรรถาภิธาน:ทอง

สุวรรณ

อรรถาภิธาน:ทอง

โสณ

อรรถาภิธาน:ทอง

โสม

อรรถาภิธาน:ทอง

โสรม

อรรถาภิธาน:ทอง

โสวรรณ

อรรถาภิธาน:ทอง

หาดก

อรรถาภิธาน:ทอง

หาตกะ

อรรถาภิธาน:ทอง

หิรัญ

อรรถาภิธาน:ทอง

หิรัณย

อรรถาภิธาน:ทอง

หิรัณย์

อรรถาภิธาน:ทอง

เหม

อรรถาภิธาน:ทอง

ไหรณย์

อรรถาภิธาน:ทอง

อุไร

อรรถาภิธาน:ทอง

/tʰɔːŋ˧/^((สัมผัส))

ธาตุแท้ชนิดหนึ่งเนื้อแน่นมาก สีเหลืองสุกปลั่ง เป็นโลหะมีค่า, เรียกเต็มว่า ทองคำ

เรียกสิ่งที่ทำด้วยทองเหลือง ว่า ทอง ก็มี

กระทะทอง

หม้อทอง

ใช้ประกอบสิ่งต่าง ๆ บางอย่างโดยอนุโลมตามลักษณะสี เป็นชื่อเรียกเฉพาะ

ขนมทอง

ขนมชนิดหนึ่ง รูปวงกลม มีน้ำตาลหยอดข้างบน

ปลาทอง

ปลาชนิดหนึ่ง ตัวสีเหลืองหรือแดงส้ม


ทอง

/tʰɔːŋ˧/^((สัมผัส))

สีเหลืองที่มีความแวววาวอย่างโลหะทอง

สีคล้ายเหลือง

เนื้อทอง

ผมทอง

แสงทอง


หมากรุก

σκάκι

เกมกระดานแบบตาราง

escacs

เกมกระดานแบบตาราง

xadrez

เกมกระดานแบบตาราง

ჭადრაკი

เกมกระดานแบบตาราง

schaak

เกมกระดานแบบตาราง

ahedres

เกมกระดานแบบตาราง

satranç

เกมกระดานแบบตาราง

sjakk

เกมกระดานแบบตาราง

sjakk

เกมกระดานแบบตาราง

échecs

เกมกระดานแบบตาราง

စစ်တုရင်

เกมกระดานแบบตาราง

shakki

เกมกระดานแบบตาราง

šakki

เกมกระดานแบบตาราง

catur

เกมกระดานแบบตาราง

ша́хматы

เกมกระดานแบบตาราง

scach

เกมกระดานแบบตาราง

Schach

ลักเซมเบิร์ก

เกมกระดานแบบตาราง

šahs

เกมกระดานแบบตาราง

ໝາກຣຸກ

เกมกระดานแบบตาราง

ໝາກຮຸກ

เกมกระดานแบบตาราง

šachmatai

เกมกระดานแบบตาราง

schack

เกมกระดานแบบตาราง

ajedrez

เกมกระดานแบบตาราง

escaques

เกมกระดานแบบตาราง

šah

เกมกระดานแบบตาราง

chess

เกมกระดานแบบตาราง

ሰንጠረዥ

เกมกระดานแบบตาราง

ճատրակ

เกมกระดานแบบตาราง

շախմատ

เกมกระดานแบบตาราง

شَطْرَنْج

เกมกระดานแบบตาราง

شِطْرَنْج

เกมกระดานแบบตาราง

şahmat

อาเซอร์ไบจาน

เกมกระดานแบบตาราง

scacchi

เกมกระดานแบบตาราง

shaxmat

เกมกระดานแบบตาราง

escacs

เกมกระดานแบบตาราง

شاھمات

เกมกระดานแบบตาราง

sakk

เกมกระดานแบบตาราง

שַׁחְמָט

เกมกระดานแบบตาราง

šachy

เกมกระดานแบบตาราง

skak

เกมกระดานแบบตาราง

شطرنج

เกมกระดานแบบตาราง

Schach

เกมกระดานแบบตาราง

cờ vua

เกมกระดานแบบตาราง

skaak

เกมกระดานแบบตาราง

xadrez

เกมกระดานแบบตาราง

szachy

เกมกระดานแบบตาราง

การเล่นชนิดหนึ่ง ใช้ตัวหมากซึ่งมีรูปและชื่อต่างกันได้แก่ ขุน เรือ ม้า โคน เม็ด และเบี้ย (หมากรุกไทย) เดินบนกระดานสี่เหลี่ยมจัตุรัสแบ่งเป็น 64 ตาเท่า ๆ กันเรียกว่า กระดานหมากรุก


กะออม

ยืมโดยกึ่งเรียนรู้จากทมิฬ கலயம் (กลยมฺ, “หม้อ”)

/ka˨˩.ʔɔːm˧/^((สัมผัส))

รูปแบบอื่นของ กระออม (“ภาชนะสาน”)


กัก

ร่วมเชื้อสายกับลาว ກັກ (กัก), คำเมือง ᨠᩢ᩠ᨠ (กัก), ไทลื้อ ᦂᧅ (กัก, “อย่า, หยุด, ห้าม”), จ้วงแบบจั่วเจียง gaeg (กั๊ก)

store

ภาษาอังกฤษ|อังกฤษ

stock

ภาษาอังกฤษ|อังกฤษ

accumulate

ภาษาอังกฤษ|อังกฤษ

ไม่ให้ล่วงพ้นเขตที่กำหนดไว้, กำหนดเขตให้อยู่

ยึดไว้, ไม่ปล่อยไป

เก็บ, สะสม, รวบรวม


กัก

คำกริยาวิเศษณ์


มูลนิธิ

มูล + นิธิ; เป็นศัพท์บัญญัติสำนักงานราชบัณฑิตยสภาของ foundation

มูลนิธิ แห่ง ราย

foundation

(1, 2) องค์กรที่ไม่แสวงหาผลกำไร

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

มูน-ละ-นิ-ทิ

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

องค์กรเอกชนที่จัดกิจกรรมการกุศลแก่ส่วนรวมโดยไม่แสวงหาผลกำไร

มูลนิธิวิกิมีเดียเป็นองค์กรที่ไม่แสวงหาผลกำไร

ทรัพย์สินที่จัดสรรไว้โดยเฉพาะสำหรับวัตถุประสงค์ เพื่อการกุศลสาธารณะการศาสนา ศิลปะ วิทยาศาสตร์ วรรณคดี การศึกษา หรือเพื่อสาธารณประโยชน์อย่างอื่น โดยมิได้มุ่งหาผลประโยชน์มาแบ่งปันกัน และได้จดทะเบียนตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์แล้ว


กัง

ร่วมเชื้อสายกับลาว ກັງ (กัง), คำเมือง ᨠᩢ᩠ᨦ (กัง), เขิน ᨠᩢ᩠ᨦ (กัง), จ้วง gaeng (“กัง-ลิงกัง”)

ชื่อลิงชนิด Macaca nemestrina ในวงศ์ Cercopithecidae ขนสีน้ำตาลอมเทา หางสั้นงอโค้งขึ้นไปทางด้านหลัง ทาง ปักษ์ใต้ใช้เก็บมะพร้าว, กะบุด ก็เรียก


กัง

ทำให้รู้สึกอับอาย ทุเรศทุรังไร้สาระ


บูชายัญ

การบูชาของพราหมณ์อย่างหนึ่ง, การเซ่นสรวงด้วยวิธีฆ่าคนหรือสัตว์เป็นเครื่องบูชา


บูชายัญ

บูชายัญญ์
การบูชายัญ (abstract-noun)

เซ่นสรวงด้วยวิธีฆ่าคนหรือสัตว์เป็นเครื่องบูชา


สังเวย

ไม่ทราบรากศัพท์

/saŋ˩˩˦.wɤːj˧/^((สัมผัส))

บวงสรวง, เซ่นสรวง


ทำลาย

แผลงมาจาก ทลาย, จากเขมรเก่าสมัยอังกอร์ ទ្លាយ៑ (ทฺลายฺ), ទ្លៃយ៑ (ทฺไลยฺ); ร่วมเชื้อสายกับลาว ທຳລາຍ (ทำลาย), เขมร ទម្លាយ (ทมฺลาย)

อาการที่ทำให้สิ่งซึ่งเป็นกลุ่มก้อนแตกหักหรือพังกระจัดกระจาย, ทำให้พัง

ทำลายกำแพง

ทำลายวงศ์ตระกูล

ทำให้หมดสิ้นไป

ทำลายชื่อเสียง

ทำลายหลักฐาน


หลวม

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ʰloːmᴬ; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩉᩖᩅ᩠ᨾ (หลวม), ลาว ຫຼົມ (หล็ม), ไทลื้อ ᦷᦜᧄ (โหลม), ไทใหญ่ လူမ် (ลูม), อาหม 𑜎𑜢𑜤𑜉𑜫 (ลึม์)

loose

(1) ไม่แน่น, ไม่สนิท

large

(2) ใหญ่เกินพอดี, มีที่ว่างเหลือ

baggy

(2) ใหญ่เกินพอดี, มีที่ว่างเหลือ

largo

(2) ใหญ่เกินพอดี, มีที่ว่างเหลือ

careless

(4) ไม่รอบคอบ

ไม่แน่น, ไม่สนิท

นอตตัวนี้หลวม

ใหญ่เกินพอดี, ยังมีที่ว่างเหลืออยู่

จัดของใส่กระเป๋าหมดแล้ว กระเป๋ายังหลวมอยู่

เสื้อตัวนี้ฉันใส่แล้วหลวมมาก

ไม่กระชับ, ไม่รัดกุม

สำนวนหลวมไป

เหตุผลยังหลวมอยู่

สัญญาฉบับนี้ทำไว้หลวมเกินไป


โคร่งคร่าง

โคร่ง + คร่าง เป็นคำสร้อย

โคฺร่ง-คฺร่าง

/kʰroːŋ˥˩.kʰraːŋ˥˩/^((สัมผัส))

ใหญ่โต, เร่อร่า, ไม่กะทัดรัด


โคร่ง

จากเขมรเก่า ក្រោង៑ (กฺโรงฺ), ក្រង៑ (กฺรงฺ); ร่วมเชื้อสายกับเขมร គ្រោង (คฺโรง), ลาว ໂຄ່ງ (โค่ง); เทียบอาหม 𑜁𑜤𑜂𑜫 (ขุง์)
Jonsson (1991) ได้แนะนำว่ามาจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *ɡrɔŋᴮ⁴ (“ใหญ่”) แต่ภาษาในกลุ่มส่วนมากไม่มีคำศัพท์

/kʰroːŋ˥˩/^((สัมผัส))

ใหญ่โต, เร่อร่า, ไม่กะทัดรัด


โคร่งเคร่ง

โคร่ง + เคร่ง เป็นคำสร้อย

โคฺร่ง-เคฺร่ง

/kʰroːŋ˥˩.kʰreːŋ˥˩/^((สัมผัส))

ใหญ่โต, เร่อร่า, ไม่กะทัดรัด


ใจกว้าง

มีความเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่

เขาเป็นคนที่ใจกว้างมาก เขามักให้เงินอุดหนุนกับเราทั้งทางตรงและทางอ้อม


ด้าน

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨯ᩶ᩣ᩠ᨶ (ด้าน), เขิน ᨯ᩶ᩣ᩠ᨶ (ด้าน), ลาว ດ້ານ (ด้าน), ไทลื้อ ᦡᦱᧃᧉ (ด้าน)

ฝ่าย, ข้าง, ทาง, ส่วน

ด้านซ้าย

ด้านขวา

ด้านวิชาการ

ด้านศิลปกรรม

ด้านวิทยาศาสตร์


ด้าน

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨯ᩶ᩣ᩠ᨶ (ด้าน), เขิน ᨯ᩶ᩣ᩠ᨶ (ด้าน), ลาว ດ້ານ (ด้าน), ไทลื้อ ᦡᦱᧃᧉ (ด้าน), ไทใหญ่ လၢၼ်ႈ (ล้าน, “ไม่อาย”) และ လၼ် (ลัน, “ไม่นิ่ม”)

hard

ภาษาอังกฤษ|อังกฤษ

(1) กระด้าง, ไม่นิ่ม

callous

ภาษาอังกฤษ|อังกฤษ

(1) กระด้าง, ไม่นิ่ม

coarse

ภาษาอังกฤษ|อังกฤษ

(1) กระด้าง, ไม่นิ่ม

rough

ภาษาอังกฤษ|อังกฤษ

(1) กระด้าง, ไม่นิ่ม

brazen

ภาษาอังกฤษ|อังกฤษ

(4) ไม่รู้สึกเจ็บหรืออาย

shameless

ภาษาอังกฤษ|อังกฤษ

(4) ไม่รู้สึกเจ็บหรืออาย

กระด้าง, ไม่นิ่ม

มือด้าน

ข้อศอกด้าน

ไม่เป็นมัน, ไม่เป็นเงา

สีด้าน

กระดาษด้าน

จุดไม่ติดหรือไม่ระเบิด

ประทัดด้าน

ชนวนด้าน

ลูกระเบิดด้าน

ไม่รู้สึกเจ็บ, ไม่รู้สึกอาย

หน้าด้าน


ข้าง

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *k.raːŋꟲ; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨡ᩶ᩣ᩠ᨦ (ข้าง) (ในคำ ᨡᩦ᩶ᨡ᩶ᩣ᩠ᨦ (ขี้ข้าง), ᩈ᩠ᩅ᩶ᨦᨡ᩶ᩣ᩠ᨦ (สว้งข้าง)), ลาว ຂ້າງ (ข้าง), ไทใหญ่ ၶၢင်ႈ (ข้าง) และ ၶၢင်း (ข๊าง), ไทใต้คง ᥑᥣᥒᥲ (ฃ้าง), พ่าเก ၵင် (ขง์), อาหม 𑜁𑜂𑜫 (ขง์) หรือ 𑜁𑜞𑜂𑜫 (ขฺรง์), จ้วง hangj (ในคำ ndokhangj), จ้วงแบบจั่วเจียง hangj; เทียบออสโตรนีเซียนดั้งเดิม *baʀaŋ, *tageʀaŋ (“ซี่โครง”)

/kʰaːŋ˥˩/^((สัมผัส))

ข้างหน้า

ข้างหลัง

ข้างหัว

ข้างท้าย

ข้างไหน

ข้างนี้

เอาข้างเข้าถู


ข้าง

/kʰaːŋ˥˩/^((สัมผัส))

ต้นฝรั่งข้างรั้ว


กังฟู

ยืมมาจากอังกฤษ kung fu ซึ่งเป็นการถอดอักษรโรมันระบบเวด-ไจลส์ kung¹-fu จากจีนกลาง 功夫 (กงฟุ, “ทักษะ, ความสำเร็จ”)

ศิลปะการต่อสู้ป้องกันตัวแบบหนึ่งของจีน เน้นหนักไปในทางฝึกสมาธิและความแข็งแกร่งว่องไวของร่างกาย


กังวาน

ร่วมเชื้อสายกับลาว ກັງວານ (กังวาน)

ก้องอยู่ได้นาน

เสียงระฆังกังวาน

มีกระแสเสียงก้องและแจ่มใส


ก่งก๊ง

ก่ง (แผลงจาก ก๊ง) + ก๊ง

/koŋ˨˩.koŋ˦˥/^((สัมผัส))

เมื่อคืนนอนดึก ตื่นขึ้นมาตอนเช้าเลยก่งก๊ง


กงโก้กงกก

คำกริยาวิเศษณ์

กง-โก้-กง-กก

เกะกะ, ไม่เรียบร้อย

ยืนกงโก้กงกกทำอะไรอยู่ตรงนี้ นั่งลงเสียก่อน


กฎบัตรกฎหมาย

กด-บัด-กด-หฺมาย

/kot̚˨˩.bat̚˨˩.kot̚˨˩.maːj˩˩˦/^((สัมผัส))

กระบวนกฎหมาย, เชิงกฎหมาย

คนธรรมดาอย่างเราจะไปรู้กฎบัตรกฎหมายได้อย่างไร


กฐินทัวร์

กฐิน + ทัวร์

การทอดกฐินที่จัดการท่องเที่ยวร่วมไปด้วย

เขาจัดกฐินทัวร์ทุกปี ใครไปร่วมทำบุญก็ได้เที่ยวสนุกด้วย


กดจุด

/kot̚˨˩.t͡ɕut̚˨˩/^((สัมผัส))

ใช้นิ้วกดตามตำแหน่งหรือจุดต่าง ๆ บนร่างกายเพื่อบำบัดโรคหรือทำให้ผ่อนคลาย เป็นต้น

เขาหายปวดหลังเพราะว่าไปให้หมอจีนกดจุดมา


ก้นครัว

ไม่ได้ออกหน้าออกตา

เมียก้นครัว

ไม่ได้เปิดหูเปิดตา

แม่หวงเธอมาก เก็บไว้เป็นสาวก้นครัว ไม่ให้ไปงานไหนกับใครเลย


ก้นร้อน

นั่งอยู่ที่ใดได้ไม่นาน


ก้นหนัก

นั่งอยู่ที่ใดที่หนึ่งได้นาน ๆ ไม่ลุกหรือขยับเขยื้อนไปไหนง่าย ๆ

แม่คนนี้ก้นหนัก ไปนั่งคุยอยู่บ้านเพื่อนตั้งแต่เช้ายังไม่กลับ


กบไต๋

กบ (ประกบ) + ไต๋ (จากกวางตุ้ง 底 (dai2, “สิ่งที่อยู่ข้างใต้”))

ปกปิดไพ่ตัวสำคัญไว้ไม่ให้คู่แข่งรู้

ปกปิดกลเม็ด ทีเด็ด ความลับ หรือเจตนาไว้


กร๊วก

ไม่ทราบรากศัพท์

ไร้แก่นสาร, ไม่มีส่วนดี

ใครอนุญาตให้ไอ้กร๊วกนี่เข้ามาในห้องผม

สมัยหนึ่งกรมประชาสัมพันธ์ถูกเรียกว่ากรมกร๊วก เพราะเสนอข่าวไม่เป็นกลาง


กรวดในรองเท้า

กรวด + ใน + รองเท้า

กฺรวด-ไน-รอง-ท้าว

/krua̯t̚˨˩.naj˧.rɔːŋ˧.tʰaːw˦˥/^((สัมผัส))

สิ่งที่ทำให้ปฏิบัติงานไม่สะดวก, อุปสรรคเล็กน้อยที่ทำให้รำคาญใจ

นักการเมืองบางคนเห็นนักวิชาการเป็นกรวดในรองเท้า เพราะมักทำให้รำคาญใจอยู่เสมอ


กระจอกข่าว

ใช้เปรียบเทียบนักข่าวว่าเป็นเหมือนนกกระจอกที่ว่องไว และส่งเสียงจ้อกแจ้กเหมือนคนช่างพูด ช่างซักถาม

กฺระ-จอก-ข่าว

/kra˨˩.t͡ɕɔːk̚˨˩.kʰaːw˨˩/^((สัมผัส))


กระจิบกระจอกข่าว

ใช้เปรียบเทียบนักข่าวว่าเป็นเหมือนนกกระจิบนกกระจอกที่ว่องไว และส่งเสียงจ้อกแจ้กเหมือนคนช่างพูด ช่างซักถาม

กฺระ-จิบ-กฺระ-จอก-ข่าว

/kra˨˩.t͡ɕip̚˨˩.kra˨˩.t͡ɕɔːk̚˨˩.kʰaːw˨˩/^((สัมผัส))

งานนี้มีกระจิบกระจอกข่าวมากันเต็ม


กระจิบข่าว

ใช้เปรียบเทียบนักข่าวว่าเป็นเหมือนนกกระจิบ ที่ว่องไว และส่งเสียงจ้อกแจ้กเหมือนคนช่างพูด ช่างซักถาม

กฺระ-จิบ-ข่าว

งานนี้มีพวกกระจิบข่าวมากันเต็ม


กระจู๋

/kra˨˩.t͡ɕuː˩˩˦/^((สัมผัส))

อวัยวะเพศชาย


กระชากวัย

แต่งตัวหรือทำอย่างใดอย่างหนึ่งเพื่อให้ดูอ่อนกว่าวัยมาก

คุณป้าคนนี้แต่งตัวกระชากวัยอย่างกับวัยรุ่นอยู่เป็นประจำ


กระดิกหู

ขยับใบหูแสดงอาการตั้งใจฟัง (ใช้กับสุนัข)

พอมีเสียงอะไรแกรกกราก เจ้าตูบจะยืดคอกระดิกหูฟัง

เข้าใจดี, รู้เรื่องดี (ใช้กับการเรียนรู้ภาษาต่างประเทศ มักใช้ในความปฏิเสธ)

ภาษาอังกฤษฉันกระดิกหูเสียที่ไหน ถึงจะให้ไปทำงานบ้านฝรั่ง


เชียงใหม่

คำวิสามานยนาม

เชียง + ใหม่

/t͡ɕʰia̯ŋ˧.maj˨˩/^((สัมผัส))

(จังหวัด~) ชื่อจังหวัดในภาคเหนือของประเทศไทย

ชื่อเทศบาลนครในจังหวัดเชียงใหม่

ชื่อมหาวิทยาลัยในกำกับของรัฐ แห่งหนึ่งในประเทศไทย


เชียงราย

คำวิสามานยนาม

/t͡ɕʰia̯ŋ˧.raːj˧/^((สัมผัส))


น่าน

နယ်မြေ

(1) ย่าน, เขต

territory

(1) ย่าน, เขต

ទឹកដី

(1) ย่าน, เขต

កន្លែង

(1) ย่าน, เขต

Territorium

(1) ย่าน, เขต

terytorium

(1) ย่าน, เขต


น่าน

คำวิสามานยนาม

ชื่อจังหวัดตั้งตาม แม่น้ำน่าน

ภาษาอังกฤษ|อังกฤษ

(1) ชื่อจังหวัด

ชื่อแม่น้ำในภาคเหนือและภาคกลางของไทย


แม่ฮ่องสอน

คำวิสามานยนาม

แม่-ฮ็่อง-สอน

mɛ̂ɛ-hɔ̂ng-sɔ̌ɔn

/mɛː˥˩.hɔŋ˥˩.sɔːn˩˩˦/^((สัมผัส))


พะเยา

คำวิสามานยนาม

เชื่อกันว่ากร่อนมาจาก "ภูยาว" (ปัจจุบันเรียก ภูกามยาว) ซึ่งเป็นชื่อภูเขาในพะเยา

Phayao

(1) ชื่อจังหวัด


ลำปาง

คำวิสามานยนาม

ᩃᩴᩣᨻᩣ᩠ᨦ

อักษรธรรมล้านนา

(1) ชื่อจังหวัด

Lampang

(1) ชื่อจังหวัด


ลำพูน

คำวิสามานยนาม

จากชื่อเก่า ลำพูนชัย ซึ่งแผลงมาจาก หริภุญชัย


อุตรดิตถ์

คำวิสามานยนาม

อุตร (“ทิศเหนือ”) + ดิตถ์ (“ท่าน้ำ”)

อุตตรดิตถ์
อุตรดิฐ

Uttaradit

(1) ชื่อจังหวัด

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

อุด-ตะ-ระ-ดิด


เลย

ร่วมเชื้อสายกับลาว ເລີຍ (เลีย), ไทใหญ่ လိူဝ် (เลิว)

/lɤːj˧/^((สัมผัส))

พ้นหรือเกินจุดที่กำหนด

เลยเวลาเที่ยงไปตั้งนาน

รถเลยบ้านไปแล้ว

อายุเลยวัยกลางคน


เลย

คำกริยาวิเศษณ์

/lɤːj˧/^((สัมผัส))

แสดงการกระทำกริยาอีกอย่างหนึ่งต่อไป ใช้ประกอบหน้ากริยา

จะไปซื้อของแล้วเลยกินข้าวนอกบ้าน

ผมเปียกแล้วเลยสระผมเสียด้วย

เน้นความว่า ทันที, ทีเดียว ใช้ประกอบหลังคำอื่น

ออกจากนี่แล้วไปเลยไม่ต้องแวะเวียนที่ไหน

พอนั่งโต๊ะก็กินเลยไม่รอใคร

อายุ ๗๐ แล้วยังดูหนุ่มอยู่เลย

โดยสิ้นเชิง, แม้แต่น้อย

ฉันไม่เชื่อเลย ไม่เห็นด้วยเลย

ซื้อของจนเงินหมดกระเป๋าเลย


เลย

/lɤːj˧/^((สัมผัส))


เลย

คำวิสามานยนาม

/lɤːj˧/^((สัมผัส))

(จังหวัด~) ชื่อจังหวัดในภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทย


กาฬสินธุ์

คำวิสามานยนาม

Kalasin

(1) ชื่อจังหวัด

ชื่อตำบลหนึ่งในอำเภอเมืองกาฬสินธุ์ จังหวัดกาฬสินธุ์


ขอนแก่น

คำวิสามานยนาม

ខនកែន

(1) ชื่อจังหวัด

ຂອນແກ່ນ

(1) ชื่อจังหวัด

Khon Kaen

(1) ชื่อจังหวัด

/kʰɔːn˩˩˦.kɛn˨˩/^((สัมผัส))

/kʰɔn˩˩˦.kɛn˨˩/^((สัมผัส))

ชื่อตำบลหนึ่งในอำเภอเมืองร้อยเอ็ด จังหวัดร้อยเอ็ด


ชัยภูมิ

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

ทำเลที่เหมาะ


ชัยภูมิ

คำวิสามานยนาม

Chaiyaphum

(1) ชื่อจังหวัด

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}


นครพนม

คำวิสามานยนาม

Nakhon Phanom

(1) ชื่อจังหวัด

นะ-คอน-พะ-นม


นครราชสีมา

คำวิสามานยนาม

นคร + ราช + สีมา

นครราชสีห์มา

Nakhon Ratchasima

(1) ชื่อจังหวัด

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

นะ-คอน-ราด-ชะ-สี-มา

/na˦˥.kʰɔːn˧.raːt̚˥˩.t͡ɕʰa˦˥.siː˩˩˦.maː˧/^((สัมผัส))


บึงกาฬ

คำวิสามานยนาม

Bueng Kan

(1) ชื่อจังหวัด


บุรีรัมย์

คำวิสามานยนาม

บุรี + รัมย์

Buriram

(1) ชื่อจังหวัด


มหาสารคาม

คำวิสามานยนาม

Maha Sarakham

(1) ชื่อจังหวัด

มะ-หา-สา-ระ-คาม

/ma˦˥.haː˩˩˦.saː˩˩˦.ra˦˥.kʰaːm˧/^((สัมผัส))


มุกดาหาร

ชื่อรัตนะอย่างหนึ่งในพวกนพรัตน์ สีหมอกอ่อน


มุกดาหาร

คำวิสามานยนาม

Mukdahan

(1) ชื่อจังหวัด


ยโสธร

คำวิสามานยนาม

ยืมมาจากบาลี ยโสธร

/ja˦˥.soː˩˩˦.tʰɔːn˧/^((สัมผัส))


ร้อยเอ็ด

/rɔːj˦˥.ʔet̚˨˩/^((สัมผัส))

ร้อยกับหนึ่ง

เป็นจำนวนมากตั้งร้อย

ร้อยเอ็ดพระนคร


ร้อยเอ็ด

คำวิสามานยนาม

Roi Et

(1) ชื่อจังหวัด

/rɔːj˦˥.ʔet̚˨˩/^((สัมผัส))


สกลนคร

คำวิสามานยนาม

Sakon Nakhon

(1) ชื่อจังหวัด

สะ-กน-นะ-คอน


สุรินทร์

คำวิสามานยนาม

สุร + อินทร์

Surin

(1) ชื่อจังหวัด

素林

(1) ชื่อจังหวัด

Сурин

(1) ชื่อจังหวัด

សុរិន្ទ

(1) ชื่อจังหวัด

ສຸລິນ

(1) ชื่อจังหวัด

سورين

(1) ชื่อจังหวัด

ชื่อหมู่เกาะอุทยานแห่งชาติในทะเลอันดามัน

ชื่อหาดทรายแหล่งท่องเที่ยวในจังหวัดภูเก็ต

ชื่อบุคคลชายหญิง


ศรีสะเกษ

คำวิสามานยนาม

/siː˩˩˦.sa˨˩.keːt̚˨˩/^((สัมผัส))


หนองคาย

คำวิสามานยนาม

Nong Khai

(1) ชื่อจังหวัด

/nɔːŋ˩˩˦.kʰaːj˧/^((สัมผัส))


หนองบัวลำภู

คำวิสามานยนาม

Nong Bua Lamphu

(1) ชื่อจังหวัด

หฺนอง-บัว-ลำ-พู


อุดรธานี

คำวิสามานยนาม

อุ-ดอน-ทา-นี

/ʔu˨˩.dɔːn˧.tʰaː˧.niː˧/^((สัมผัส))


อุบลราชธานี

คำวิสามานยนาม

อุบล + ราชธานี

ឧប្បលរាជធានី

(1) ชื่อจังหวัด

ອຸບົນລາຊະທານີ

(1) ชื่อจังหวัด

Ubon Ratchathani

(1) ชื่อจังหวัด

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

อุ-บน-ราด-ชะ-ทา-นี

/ʔu˨˩.bon˧.raːt̚˥˩.t͡ɕʰa˦˥.tʰaː˧.niː˧/^((สัมผัส))


อำนาจเจริญ

คำวิสามานยนาม

អំនាចច្រើន

(1) ชื่อจังหวัด

ອຳນາດຈະເລີນ

(1) ชื่อจังหวัด

Amnat Charoen

(1) ชื่อจังหวัด

อำ-นาด-จะ-เริน

/ʔam˧.naːt̚˥˩.t͡ɕa˨˩.rɤːn˧/^((สัมผัส))


เพชรบูรณ์

คำวิสามานยนาม

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ; เสียงสระสั้น}

/pʰet̚˦˥.t͡ɕʰa˦˥.buːn˧/^((สัมผัส))

(จังหวัด~) ชื่อจังหวัดในภาคกลางของประเทศไทย


กำแพงเพชร

คำวิสามานยนาม

กำแพง + เพชร

Kamphaeng Phet

(1) ชื่อจังหวัด

การแบ่งพยางค์
{เสียงสระสั้น}

/kam˧.pʰɛːŋ˧.pʰet̚˦˥/^((สัมผัส))

ชื่อตำบลหนึ่งในอำเภอรัตภูมิ จังหวัดสงขลา


ชัยนาท

คำวิสามานยนาม

Chainat

(1) ชื่อจังหวัด

/t͡ɕʰaj˧.naːt̚˥˩/^((สัมผัส))

ชื่อเดิมของเมืองพิษณุโลก


นครนายก

คำวิสามานยนาม

Nakhon Nayok

(1) ชื่อจังหวัด

นะ-คอน-นา-ยก


นครปฐม

คำวิสามานยนาม

นะ-คอน-ปะ-ถม


นครสวรรค์

คำวิสามานยนาม

Nakhon Sawan

(1) ชื่อจังหวัด

นะ-คอน-สะ-หฺวัน


นนทบุรี

คำวิสามานยนาม

Нонтхабури

(1) ชื่อจังหวัด

ນົນທະບຸລີ

(1) ชื่อจังหวัด

Nonthaburi

(1) ชื่อจังหวัด

ชื่อเทศบาลนครในจังหวัดนนทบุรี


ปทุมธานี

คำวิสามานยนาม

Pathum Thani

(1) ชื่อจังหวัด

ปะ-ทุม-ทา-นี


พระนครศรีอยุธยา

คำวิสามานยนาม

Phra Nakhon Si Ayutthaya

(1) ชื่อจังหวัด

Ayutthaya

(1) ชื่อจังหวัด

พฺระ-นะ-คอน-สี-อะ-ยุด-ทะ-ยา

/pʰra˦˥.na˦˥.kʰɔːn˧.siː˩˩˦.ʔa˨˩.jut̚˦˥.tʰa˦˥.jaː˧/^((สัมผัส))

ชื่ออำเภอหนึ่งในจังหวัดพระนครศรีอยุธยา


พิจิตร

คำวิสามานยนาม

Phichit

(1) ชื่อจังหวัด

/pʰi˦˥.t͡ɕit̚˨˩/^((สัมผัส))


พิษณุโลก

คำวิสามานยนาม

วิษณุโลก
พิศณุโลก
พิศณุโลกย์
พิศณูโลก
พีศณูโลก

ពិស្ណុលោក

(1) ชื่อจังหวัด

ພິສະນຸໂລກ

(1) ชื่อจังหวัด

Phitsanulok

(1) ชื่อจังหวัด

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

พิด-สะ-นุ-โลก


ลพบุรี

คำวิสามานยนาม

ลพ + บุรี; ลพ เป็นไปได้ว่าแผลงมาจาก ละโว้ ซึ่งเป็นอาณาจักรโบราณในแถบนี้

Lopburi

(1) ชื่อจังหวัด


สมุทรปราการ

คำวิสามานยนาม

北欖府

(1) ชื่อจังหวัด

北榄府

(1) ชื่อจังหวัด

Samut Prakan

(1) ชื่อจังหวัด

สะ-หฺมุด-ปฺรา-กาน


สมุทรสงคราม

คำวิสามานยนาม

Samut Songkhram

(1) ชื่อจังหวัด

สะ-หฺมุด-สง-คฺราม


สมุทรสาคร

คำวิสามานยนาม

สะ-หฺมุด-สา-คอน

/sa˨˩.mut̚˨˩.saː˩˩˦.kʰɔːn˧/^((สัมผัส))


สิงห์บุรี

คำวิสามานยนาม

สิงห์ + บุรี

Sing Buri

(1) ชื่อจังหวัด


สุโขทัย

คำวิสามานยนาม

ศุกโขไท
ศุกโขไทย
ศุกโฃไทย
ศุโขไท
ศุโขไทย
ษุกโขไท
สุกโขใทย
สุกโขไทย
สุโขทย

ສຸໂຂໄທ

(1) ชื่อจังหวัด

Sukhothai

(1) ชื่อจังหวัด

ชื่ออาณาจักรในสมัยโบราณ ปัจจุบันอยู่ในจังหวัดสุโขทัย


สุพรรณบุรี

คำวิสามานยนาม

สุ-พัน-บุ-รี

(จังหวัด~) ชื่อจังหวัดหนึ่งในภาคกลางของประเทศไทย


สระบุรี

คำวิสามานยนาม

Saraburi

(1) ชื่อจังหวัด

สะ-หฺระ-บุ-รี


อ่างทอง

คำวิสามานยนาม

/ʔaːŋ˨˩.tʰɔːŋ˧/^((สัมผัส))

ชื่อตำบลหนึ่งในอำเภอเมืองกำแพงเพชร จังหวัดกำแพงเพชร


อุทัยธานี

คำวิสามานยนาม

Uthai Thani

(1) ชื่อจังหวัด


จันทบุรี

คำวิสามานยนาม

เป็นไปได้ว่ายืมมาจากบาลี จนฺทปุรี (แปลตามตัวอักษรว่า “เมืองแห่งดวงจันทร์”); เทียบเท่า จันท + บุรีสุจิตต์ วงศ์เทศ แย้งว่าอาจยืมมาจากบาลี จนฺทนปุรี (แปลตามตัวอักษรว่า “เมืองแห่งต้นจันทน์”); เทียบเท่า จันทน + บุรี ซึ่ง -น- ถูกตัดออก

จัน-ทะ-บุ-รี

(จังหวัด~) ชื่อจังหวัดในภาคตะวันออกของประเทศไทย


ฉะเชิงเทรา

คำวิสามานยนาม

เป็นไปได้ว่ายืมมาจากเขมรเก่า ច្ទិង៑ (จฺทิงฺ), ច្ទិង្ង៑ (จฺทิงฺงฺ), ឆ្ទិង៑ (ฉฺทิงฺ), ឆ្ទិង្ង៑ (ฉฺทิงฺงฺ, “แม่น้ำสายย่อย”) + ជ្រៅ (ชฺเรา), ជ្រោវ៑ (ชฺโรวฺ, “ลึก”), ซึ่งหมายถึง แม่น้ำบางปะกง

Chachoengsao

(1) ชื่อจังหวัด

/t͡ɕʰa˨˩.t͡ɕʰɤːŋ˧.saw˧/^((สัมผัส))


ชลบุรี

คำวิสามานยนาม


ตราด

คำวิสามานยนาม

เป็นไปได้ว่ามาจากเขมรเก่า ត្រាច៑ (ตฺราจฺ, “กราด (พืช)”)

Trat

(1) ชื่อจังหวัด


ปราจีนบุรี

คำวิสามานยนาม

Prachin Buri

(1) ชื่อจังหวัด

ปฺรา-จีน-บุ-รี


ระยอง

คำวิสามานยนาม

ยืมมาจากชอง ราย็อง (“เขตแดน”)

Rayong

(1) ชื่อจังหวัด

/ra˦˥.jɔːŋ˧/^((สัมผัส))


สระแก้ว

คำวิสามานยนาม

Sa Kaeo

(1) ชื่อจังหวัด

/sa˨˩.kɛːw˥˩/^((สัมผัส))

ชื่อตำบลหนึ่งในอำเภอเปือยน้อย จังหวัดขอนแก่น

ชื่อตำบลหนึ่งในอำเภอเมืองสระแก้ว จังหวัดสระแก้ว


กาญจนบุรี

คำวิสามานยนาม

กาญจน + บุรี

กาน-จะ-นะ-บุ-รี

[โบราณ]
กาน-บุ-รี

/kaːn˧.t͡ɕa˨˩.na˦˥.bu˨˩.riː˧/^((สัมผัส))

(จังหวัด~) ชื่อจังหวัดในภาคตะวันตกของประเทศไทย


ตาก

ร่วมเชื้อสายกับลาว ຕາກ (ตาก), จ้วง dak (ตาก- ตากแดด), จ้วงแบบจั่วเจียง pyak (ผลาก-ตากแดด)

/taːk̚˨˩/^((สัมผัส))

เดินตากฝน

นอนตากยุง

ตากผ้า

ปล่อยทิ้งไว้กลางแจ้ง

ตากแดด

ตากฝน


ตาก

/taːk̚˨˩/^((สัมผัส))

เรียกหลังคาเรือนที่ชันน้อย ว่า หลังคาตาก

ที่ผึ่งแดดจนแห้ง

ข้าวตาก

กล้วยตาก


ตาก

ร่วมเชื้อสายกับลาว ຕາກ (ตาก)

/taːk̚˨˩/^((สัมผัส))

ห่าง, แบะออก

ควายเขาตาก

ควายที่ปลายเขาไม่รวบเข้าหากัน


ตาก

คำวิสามานยนาม

Tak

ภาษาอังกฤษ|อังกฤษ

/taːk̚˨˩/^((สัมผัส))


ประจวบคีรีขันธ์

คำวิสามานยนาม

ประจวบ + คีรี + ขันธ์

ปฺระ-จวบ-คี-รี-ขัน

/pra˨˩.t͡ɕua̯p̚˨˩.kʰiː˧.riː˧.kʰan˩˩˦/^((สัมผัส))

ชื่ออำเภอเมืองในจังหวัดประจวบคีรีขันธ์

ชื่อเทศบาลเมืองในจังหวัดประจวบคีรีขันธ์


เพชรบุรี

คำวิสามานยนาม

เพ็ด-ชะ-บุ-รี

/pʰet̚˦˥.t͡ɕʰa˦˥.bu˨˩.riː˧/^((สัมผัส))


ชุมพร

คำวิสามานยนาม

ຊຸມພອນ

(1) ชื่อจังหวัด

Chumphon

(1) ชื่อจังหวัด

/t͡ɕʰum˧.pʰɔːn˧/^((สัมผัส))

(จังหวัด~) ชื่อจังหวัดในภาคใต้ของประเทศไทย


ตรัง

ปู่จะใช้ชาวคลงงสิ่งสินตรังตรา ส่งแล

ต้องกวางทรายตายเหลือตรัง


ตรัง

คำวิสามานยนาม

Trang

(1) ชื่อจังหวัด


นครศรีธรรมราช

คำวิสามานยนาม

นคร + ศรี + ธรรม + ราช

Nakhon Si Thammarat

(1) ชื่อจังหวัด

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

นะ-คอน-สี-ทำ-มะ-ราด

/na˦˥.kʰɔːn˧.siː˩˩˦.tʰam˧.ma˦˥.raːt̚˥˩/^((สัมผัส))


นราธิวาส

คำวิสามานยนาม

ยืมมาจากสันสกฤต नर (นร, “คน”) + अधिवास (อธิวาส, “ที่อยู่”); ตั้งขึ้นโดยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อ พ.ศ. 2458 แทนชื่อเดิม บางนรา (ซึ่งคนพื้นเมืองเรียก มะนารอ)

Narathiwat

(1) ชื่อจังหวัด

นะ-รา-ทิ-วาด


ปัตตานี

คำวิสามานยนาม

เป็นไปได้ว่ามาจาก:
* มาเลเซีย petani (“ชาวนา”), จาก per- + tani (“การทำนา”) (Reungnarong, 2015, p. 21)
* มาเลเซีย patani, กร่อนมาจาก pantai ini (“หาดแห่งนี้”) ตามตำนาน (p. 28) ซึ่งสอดคล้องกับมลายูแบบปัตตานี ปาตา อีนิง

ڤطاني

มลายูแบบปัตตานี

ڤتاني

มลายูแบบปัตตานี

ปือตานี

มลายูแบบปัตตานี

ปตานี

มลายูแบบปัตตานี

ڤاطاني

มลายูแบบปัตตานี

ڤاتاني

มลายูแบบปัตตานี

ปาตานี

มลายูแบบปัตตานี


พังงา

/pʰaŋ˧.ŋaː˧/^((สัมผัส))

พะงา, นางงาม

เครื่องบังคับหางเสือเรือ


พังงา

คำวิสามานยนาม

Phang Nga

(1) ชื่อจังหวัด

/pʰaŋ˧.ŋaː˧/^((สัมผัส))


พัทลุง

คำวิสามานยนาม

ยืมมาจากมาเลเซีย Mardelong

พัททะลุง
พัตะลุง
พัดทลุง
พัทธลุง
พัฒลุง

ພັດທະລຸງ

(1) ชื่อจังหวัด

Phatthalung

(1) ชื่อจังหวัด

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}


ภูเก็ต

คำวิสามานยนาม

ยืมโดยกึ่งเรียนรู้จากมาเลเซีย bukit (บูกิต, “เนินเขา”)

Phuket

(1) ชื่อจังหวัด

ชื่อเกาะในภาคใต้ของประเทศไทย


ระนอง

คำวิสามานยนาม

กร่อนมาจาก แร่นอง มีมาตั้งแต่ก่อนรัชกาลที่ 2 ซึ่งมีหลวงระนองเป็นเจ้าเมือง

Ranong

(1) ชื่อจังหวัด

/ra˦˥.nɔːŋ˧/^((สัมผัส))


สตูล

คำวิสามานยนาม

ยืมมาจากมลายูแบบเกอดะฮ์ ستول (setul, “กระท้อน”); เทียบมาเลเซีย sentul

Satun

(1) ชื่อจังหวัด


สงขลา

คำวิสามานยนาม

Songkhla

(1) ชื่อจังหวัด

/soŋ˩˩˦.kʰlaː˩˩˦/^((สัมผัส))


สุราษฎร์ธานี

คำวิสามานยนาม

สุ + ราษฎร์ + ธานี บัญญัติโดยรัชกาลที่ 6; คำว่า "สุราษฎร์" นั้น ตั้งใจให้เป็นเข้าคู่เสียง-ความหมายจากคุชราต સુરત (สุรต) ซึ่งเป็นชื่อเมืองหนึ่งในรัฐคุชราต ประเทศอินเดีย

素叻他尼府

(1) ชื่อจังหวัด

素叻他尼府

(1) ชื่อจังหวัด

素叻府

(1) ชื่อจังหวัด

Сураттхани

(1) ชื่อจังหวัด

Surat Thani

(1) ชื่อจังหวัด

สุ-ราด-ทา-นี


ยะลา

คำวิสามานยนาม

ยืมมาจากมาเลเซีย jala (“ตาข่าย”) (เทียบมลายูแบบปัตตานี جالاوْ / ยาลอ (“ตาข่าย”)), จากสันสกฤต जाल (ชาล, “ตาข่าย”)


ราชบุรี

คำวิสามานยนาม

Ratchaburi

(1) ชื่อจังหวัด

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

ราด-ชะ-บุ-รี

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

/raːt̚˥˩.t͡ɕʰa˦˥.bu˨˩.riː˧/^((สัมผัส))


กระดี๊กระด๊า

การกระดี๊กระด๊า (abstract-noun)
ความกระดี๊กระด๊า (abstract-noun)

กฺระ-ดี๊-กฺระ-ด๊า

ระริกระรี้, ตื่นเต้นแสดงความสนใจเพศตรงข้าม

พอหนุ่มหล่อมาคุยด้วยหน่อย ยายนั่นก็กระดี๊กระด๊าไปทั้งวัน

แสดงท่าทางอย่างเห็นได้ชัดว่าดีใจหรือพอใจมาก

แค่รู้ว่าผู้ชายจะมาสู่ขอลูกสาว ว่าที่แม่ยายก็กระดี๊กระด๊าจนเก็บอาการไม่อยู่

ตื่นเต้นแสดงความดีใจจนเกินงาม

พอรู้ว่าหัวหน้าจะพาไปเที่ยวทะเลก็กระดี๊กระด๊ากันไปทั้งแผนก


กระดูกขัดมัน

กฺระ-ดูก-ขัด-มัน

ขี้เหนียวมากอย่างไม่ยอมให้อะไรแก่ใครง่าย ๆ

แม่ค้าคนนี้กระดูกขัดมันเหลือเกิน เราซื้อเงาะแกตั้งสิบกิโลจะเกินสักขีดก็ไม่ได้

อาจารย์คนนี้กระดูกขัดมันชะมัด ออกข้อสอบก็ยากแล้วยังขี้เหนียวคะแนนอีก


กระดูกเหล็ก

กฺระ-ดูก-เหฺล็ก

แข็งแรง, ไม่บาดเจ็บง่าย

หมอนี่กระดูกเหล็ก ตกบันได ๑๐ ขั้นยังไม่เป็นอะไร

ไม่ตายง่าย ๆ

เขาเป็นสารวัตรกระดูกเหล็ก ผ่านการต่อสู้กับผู้ร้ายมาโชกโชน


กระทบไหล่

กฺระ-ทบ-ไหฺล่

พบปะหรือได้ไปร่วมในงานที่มีคนมีชื่อเสียง ดารา หรือคนสำคัญร่วมอยู่ด้วย

เราชอบไปงานกาชาดเพราะได้ไปกระทบไหล่ดาราด้วย


กระเทือนซาง

กฺระ-เทือน-ซาง

กระทบความรู้สึก มักใช้ในความปฏิเสธ

ฉันว่าเขา แล้วมันไปกระเทือนซางเธอหรือไง

ลูกคนนี้ว่าเท่าไร ๆ ก็ไม่กระเทือนซาง


เก๊ะ

ยืมมาจากฮกเกี้ยน 格 (keh, “ตาราง, ช่อง, กรอบ”)

/keʔ˦˥/^((สัมผัส))

เงินทอนอยู่ในเก๊ะ


กระปี๋

แผลงมาจาก กระเป๋า

พนักงานหญิงที่เก็บค่าโดยสารรถประจำทาง


กระเป๋าแห้ง

กระเป๋า + แห้ง

กฺระ-เป๋า-แฮ่ง

/kra˨˩.paw˩˩˦.hɛːŋ˥˩/^((สัมผัส))

วันนี้ฉันกระเป๋าแห้ง เธอเลี้ยงฉันก็แล้วกัน


กระเป๋าอู๋ สตางค์บ๊อ

* กระเป๋า + อู๋ (จาก 有 (u6 อู๋, “มี”)), สตางค์ + บ๊อ (จาก 无 (bho5 บ๊อ, “ไม่”))

กฺระ-เป๋า-อู๋ สะ-ตาง-บ๊อ

/kra˨˩.paw˩˩˦.ʔuː˩˩˦.sa˨˩.taːŋ˧.bɔː˦˥/^((สัมผัส))

กระเป๋าเงินที่ไม่มีสตางค์

ทำเป็นรวย จริง ๆ แล้วกระเป๋าอู๋ สตางค์บ๊อน่ะซิ

th-กระเป๋าอู๋_สตางค์บ๊อ-th-noun-o2dr9VoK


กระโปรงบานขาสั้น

กระโปรง + บาน + ขา + สั้น

กฺระ-โปฺรง-บาน-ขา-ซั่น

/kra˨˩.proːŋ˧.baːn˧.kʰaː˩˩˦.san˥˩/^((สัมผัส))

เด็กในวัยเรียนชั้นมัธยม

คอนเสิร์ตเปิดอัลบั้มนักร้องขวัญใจวัยรุ่นเมื่อวานนี้ มีแต่พวกกระโปรงบานขาสั้นเต็มไปหมด


กัญชา

ยืมมาจากเขมร កញ្ឆា (กญฺฉา), จากจามตะวันตก ꨆꨍ; หรือจากสันสกฤต गञ्जा (คญฺชา) เทียบกับมาเลเซีย gandja

กัญชลี

อรรถาภิธาน:กัญชา

กัญชา

อรรถาภิธาน:กัญชา

เนื้อ

อรรถาภิธาน:กัญชา

ใบไม้ร่าเริง

อรรถาภิธาน:กัญชา

ใบหญ้าร่าเริง

อรรถาภิธาน:กัญชา

มาลีฮวนน่า

อรรถาภิธาน:กัญชา

วัชพืช

อรรถาภิธาน:กัญชา

สมุนไพร

อรรถาภิธาน:กัญชา

หญ้ายิ้ม

อรรถาภิธาน:กัญชา

ชื่อไม้ล้มลุกชนิด Cannabis sativa ในวงศ์ Cannabidaceae ใบมนแฉกลึกเข้าไปทางก้านหลายแฉก ดอกสีเขียว ช่อดอกเพศผู้และช่อดอกเพศเมียอยู่ต่างต้นกัน ใบและช่อดอกเพศเมียที่แห้งใช้สูบปนกับยาสูบ มีสรรพคุณทำให้มึนเมา เปลือกลำต้นใช้ทำเชือกป่านและทอผ้า


กะหลี่กัญชา

กะ-หฺลี่-กัน-ชา

ใบและช่อดอกเพศเมียของกัญชาที่แห้ง ใช้สูบปนกับยาสูบ


กัณฐ์

ยืมมาจากบาลี กณฺฐ


กัณณ์

ยืมมาจากบาลี กณฺณ; เทียบสันสกฤต कर्ण (กรฺณ)


กัณห

ยืมมาจากบาลี กณฺห

[เสียงสมาส]
กัน-หะ-


กัณหปักษ์

กัณห + ปักษ์; เทียบบาลี กณฺหปกฺข


อุปสรรค

ยืมมาจากสันสกฤต उपसर्ग (อุปสรฺค); เทียบบาลี อุปสคฺค

障礙

เครื่องขัดข้อง, ความขัดข้อง

荊棘

เครื่องขัดข้อง, ความขัดข้อง

ອຸປະສັກ

เครื่องขัดข้อง, ความขัดข้อง

ຂວາກໜາມ

เครื่องขัดข้อง, ความขัดข้อง

obstáculo

เครื่องขัดข้อง, ความขัดข้อง

obstacle

เครื่องขัดข้อง, ความขัดข้อง

barrier

เครื่องขัดข้อง, ความขัดข้อง

hurdle

เครื่องขัดข้อง, ความขัดข้อง

stumbling block

เครื่องขัดข้อง, ความขัดข้อง

obstruction

เครื่องขัดข้อง, ความขัดข้อง

impediment

เครื่องขัดข้อง, ความขัดข้อง

hindrance

เครื่องขัดข้อง, ความขัดข้อง

difficulty

เครื่องขัดข้อง, ความขัดข้อง

prefix

คำที่ใช้เติมหน้าคำนามหรือกริยา

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

เครื่องขัดข้อง, ความขัดข้อง, เครื่องขัดขวาง

คำสำหรับใช้เติมข้างหน้าคำนามหรือคำกริยาที่เป็นรูปคำบาลี สันสกฤต เป็นต้น ให้มีความหมายแผกเพี้ยนไปจากเดิม หรือมีความหมายตรงข้ามกับความหมายเดิม เป็นต้น และถือเป็นคำเดียวกับคำนามหรือคำกริยานั้น เพราะตามปรกติจะไม่ใช้ตามลำพัง เช่น อภิ (ยิ่ง) เป็นอุปสรรค เมื่อนำไปรวมกับ วัฒน์ (เจริญ) = อภิวัฒน์ (เจริญยิ่ง) เป็นต้น


ถุงยาง

ตัดทอนจาก ถุงยางอนามัย

/tʰuŋ˩˩˦.jaːŋ˧/^((สัมผัส))

ถุงยางอนามัย


กัตติกมาส

คำวิสามานยนาม

ยืมมาจากบาลี กตฺติกมาส

กัด-ติ-กะ-มาด

เดือน 12 ตามจันทรคติ ช่วงย่างเข้าเดือนพฤศจิกายน, เดือนอันมีพระจันทร์เพ็ญเสวยฤกษ์กัตติกา


กัตติกา

* จากภาษาบาลี กตฺติกา
* เทียบกับภาษาสันสกฤต กฺฤตฺติกา (ดูเพิ่มที่ กฤติกา)

ดาวลูกไก่, ดาวฤกษ์ที่ 3 มี 8 ดวง เห็นเป็นรูปธงสามเหลี่ยม มีหางเรียวยาว


กันชน

เครื่องป้องกันการกระทบกระแทกด้านหน้าและด้านหลังรถยนต์


กันชน

ที่กั้นอยู่ระหว่างดินแดนของ 2 ประเทศ เพื่อมิให้พิพาทกันในเรื่องดินแดนและผลประโยชน์


รีไซเคิล

ยืมมาจากอังกฤษ recycle

recycle

แปรสภาพใช้ใหม่

recikligi

แปรสภาพใช้ใหม่

รี-ไซ-เคิ็่น

รี-ไซ-เคิ็่ล

นำสิ่งของที่ใช้แล้วแปรสภาพเป็นวัสดุใช้ใหม่


กั้น

เทียบจีนยุคกลาง干 (MC kan); ร่วมเชื้อสายกับลาว ກັ້ນ (กั้น), ไทใหญ่ ၵၼ်ႈ (กั้น)

ႁႄႉ

ทำเพื่อไม่ให้เข้ามา

ၵင်ႈ

ทำเพื่อไม่ให้เข้ามา

ກັ້ນ

ทำเพื่อไม่ให้เข้ามา

cut off

ทำเพื่อไม่ให้เข้ามา

shut off

ทำเพื่อไม่ให้เข้ามา

bar

ทำเพื่อไม่ให้เข้ามา

block

ทำเพื่อไม่ให้เข้ามา

กีดขวางหรือทำสิ่งกีดขวางเพื่อบัง คั่น หรือกันไว้ไม่ให้เข้ามา

กั้นกลด

ภูเขากั้นเขตแดน

กั้นถนน


กั้น

คำวิสามานยนาม

ยืมโดยเรียนรู้จากจีนกลาง 贛語 /赣语 (gànyǔ)

ภาษากั้น, ภาษาถิ่นหนึ่งในมณฑลเจียงซี ประเทศจีน


กันย์

สาวรุ่น, สาวน้อย

ชื่อกลุ่มดาวรูปหญิงสาว เป็นราศีที่ 5 ในจักรราศี


กันแสง

ยืมมาจากเขมร កន្សែង (กนฺแสง, “ร้องไห้”)

/kan˧.sɛːŋ˩˩˦/^((สัมผัส))


กันแสง

/kan˧.sɛːŋ˩˩˦/^((สัมผัส))


ปัจจัย

ยืมมาจากบาลี ปจฺจย; เทียบสันสกฤต प्रत्यय (ปฺรตฺยย)

requisite

ภาษาอังกฤษ|อังกฤษ

suffix

ภาษาอังกฤษ|อังกฤษ

เหตุอันเป็นทางให้เกิดผล, หนทาง

การศึกษาเป็นปัจจัยให้เกิดความรู้ความสามารถ

องค์ประกอบ, ส่วนประกอบ

ปัจจัยในการผลิต

เครื่องอาศัยยังชีพ

เครื่องอาศัยเลี้ยงชีวิตของบรรพชิตในพระพุทธศาสนา 4 อย่าง คือ จีวร (ผ้านุ่งห่ม) บิณฑบาต (อาหาร) เสนาสนะ (ที่อยู่) คิลานเภสัช (ยา)

เงินตรา (มักใช้แก่ภิกษุสามเณร)

ส่วนเติมท้ายธาตุหรือศัพท์เพื่อแสดงความหมาย เป็นต้น


เหตุผล

λόγος

เหตุ, เหตุและผล

이유

เหตุ, เหตุและผล

ហេតុផល

เหตุ, เหตุและผล

原因

เหตุ, เหตุและผล

理由

เหตุ, เหตุและผล

oorzaak

เหตุ, เหตุและผล

reden

เหตุ, เหตุและผล

sebep

เหตุ, เหตุและผล

ᥐᥧᥢᥐᥨᥢᥰ

เหตุ, เหตุและผล

ᥑᥨᥝᥲ

เหตุ, เหตุและผล

ᦷᦠᦵᦠᧆᧈ

เหตุ, เหตุและผล

လွင်ႈတၢင်း

เหตุ, เหตุและผล

сәбәп

เหตุ, เหตุและผล

دلیل

เหตุ, เหตุและผล

causa

เหตุ, เหตุและผล

motivo

เหตุ, เหตุและผล

razão

เหตุ, เหตุและผล

przyczyna

เหตุ, เหตุและผล

raison

เหตุ, เหตุและผล

အကြောင်း

เหตุ, เหตุและผล

syy

เหตุ, เหตุและผล

sebab

เหตุ, เหตุและผล

Grund

เหตุ, เหตุและผล

причи́на

เหตุ, เหตุและผล

causa

เหตุ, เหตุและผล

cēlonis

เหตุ, เหตุและผล

ເຫດຜົນ

เหตุ, เหตุและผล

lý do

เหตุ, เหตุและผล

motivo

เหตุ, เหตุและผล

causa

เหตุ, เหตุและผล

razón

เหตุ, เหตุและผล

anledning

เหตุ, เหตุและผล

skäl

เหตุ, เหตุและผล

orsak

เหตุ, เหตุและผล

reason

เหตุ, เหตุและผล

պատճառ

เหตุ, เหตุและผล

سَبَب

เหตุ, เหตุและผล

ragione

เหตุ, เหตุและผล

causa

เหตุ, เหตุและผล

perché

เหตุ, เหตุและผล

alasan

เหตุ, เหตุและผล

ábhar

เหตุ, เหตุและผล

fáth

เหตุ, เหตุและผล

סיבה

เหตุ, เหตุและผล

/heːt̚˨˩.pʰon˩˩˦/^((สัมผัส))

เหตุ, เหตุและผล

เขามีเหตุผลที่ดีพอที่จะไม่เชื่อคุณ


สาธารณสุข

สาธารณ + สุข; เป็นศัพท์บัญญัติสำนักงานราชบัณฑิตยสภาของ public health

สา-ทา-ระ-นะ-สุก

[เสียงสมาส]
สา-ทา-ระ-นะ-สุก-ขะ-

/saː˩˩˦.tʰaː˧.ra˦˥.na˦˥.suk̚˨˩/^((สัมผัส))

กิจการเกี่ยวกับการป้องกัน การบำบัดโรค การรักษา และส่งเสริมสุขภาพของประชาชน


สาธารณสุข

คำวิสามานยนาม

สา-ทา-ระ-นะ-สุก

[เสียงสมาส]
สา-ทา-ระ-นะ-สุก-ขะ-

(กระทรวง~) ชื่อกระทรวงที่มีอำนาจหน้าที่เกี่ยวกับการแพทย์ การสาธารณสุข การควบคุมอาหารและยา รวมทั้งสิ่งที่อาจเป็นพิษหรือเป็นภัยแก่สุขภาพ และควบคุมกิจการกาชาด


กับข้าว

อาหารซึ่งปรกติใช้กินพร้อมข้าว


กับแกล้ม

ของกินกับเหล้า


ประกอบ

เทียบเขมร ផ្គួប (ผฺคัวบ), มอญ ဗ္ဂပ် (พฺคป์) / ဗဂပ် (พคป์); เป็นไปได้ว่าเกี่ยวข้องกับ ประกบ

/pra˨˩.kɔːp̚˨˩/^((สัมผัส))

เอาชิ้นส่วนต่าง ๆ มารวมหรือคุมกันเข้าเป็นรูปร่างตามที่ต้องการ

ประกอบรถยนต์

ประกอบอาชีพ

ประกอบธุรกิจ

ประสมหรือปรุงเป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน

ประกอบยา

ประกอบอาหาร

เสริม, เพิ่มเติม

อธิบายประกอบ


เน่า

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *nawᴮ², จากไทดั้งเดิม *nawᴮ; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨶᩮᩢ᩵ᩣ (เนั่า), ลาว ເນົ່າ (เน็่า), ไทลื้อ ᦓᧁᧈ (เน่า), ไทดำ ꪹꪙ꪿ꪱ (เน่า), ไทใหญ่ ၼဝ်ႈ (น้ว), อาหม 𑜃𑜧 (นว์) หรือ 𑜃𑜧𑜈𑜫 (นว์ว์), จ้วง naeuh, แสก เหน้า

เหน้า
การเน่า (abstract-noun)
ความเน่า (abstract-noun)

เสียและมีกลิ่นเหม็น

ปลาเน่า

เนื้อเน่า