ครรภ์

ยืมมาจากสันสกฤต गर्भ (ครฺภ, “ห้อง; ท้องที่มีลูก”); เทียบบาลี คพฺภ

ท้อง (ใช้เฉพาะผู้หญิงที่มีลูกอยู่ในท้อง)

หญิงมีครรภ์


ครรภ

[เสียงสมาส]
คับ-พะ-

/kʰap̚˦˥/^((สัมผัส))

รูปแบบอื่นของ ครรภ์


คลีน

ยืมมาจากอังกฤษ clean (คลีน)

สะอาด, ทำความสะอาด

แม่บ้านมาขอคลีนห้อง

สะอาดสะอ้าน (ใช้กับชายหนุ่ม)

เด็กหนุ่มคนนี้คลีนตั้งแต่หัวจดเท้า

นายกหนุ่มคนนี้คลีนมาก ไม่เคยมีประวัติด่างพร้อย


ควิซ

ยืมมาจากอังกฤษ quiz

สอบความรู้โดยไม่บอกให้รู้ล่วงหน้า

เราไม่ได้ท่องหนังสือ อาจารย์มาควิซเมื่อเช้าทำไม่ได้เลย


ควิซ

ยืมมาจากอังกฤษ quiz

วิชานี้มีควิซทุกเดือน


ธัมมจักกัปปวัตนสูตร

คำวิสามานยนาม

ยืมมาจากบาลี ธมฺมจกฺกปฺปวตฺตนสุตฺต

ทำ-มะ-จัก-กับ-ปะ-วัด-ตะ-นะ-สูด

/tʰam˧.ma˦˥.t͡ɕak̚˨˩.kap̚˨˩.pa˨˩.wat̚˦˥.ta˨˩.na˦˥.suːt̚˨˩/^((สัมผัส))

ชื่อปฐมเทศนาที่พระพุทธเจ้าทรงแสดงแก่พระเบญจวัคคีย์


ไม่แคร์สื่อ

ไม่ + แคร์ + สื่อ

mâi-kɛɛ-sʉ̀ʉ

/maj˥˩.kʰɛː˧.sɯː˨˩/^((สัมผัส))

ไม่สนใจ, ไม่สะทกสะท้าน

ไม่ว่าใครจะนินทาเขาเพียงไหน เขาก็ยังไม่แคร์สื่ออยู่เหมือนเดิม


กินเลือดกินเนื้อ

กิน + เลือด + กิน + เนื้อ

กิน-เลือด-กิน-เนื้อ

แสดงอาการปองร้าย, อิจฉา, อยากจะฆ่าให้ตาย

เธออย่าไปยุ่งกับตระกูลนั้นเลย ดูพวกเขาแต่ละคนสิ มองเธออย่างกับจะกินเลือดกินเนื้อ


ซูชิ

ยืมมาจากญี่ปุ่น 寿司 (ซุชิ); สะกดตามหลักเกณฑ์ของสำนักงานราชบัณฑิตยสภา พ.ศ. 2561

/suː˧.t͡ɕʰiʔ˦˥/^((สัมผัส))

อาหารชนิดหนึ่ง เกิดจากการนำข้าวมาปั้นให้เป็นก้อนกลม ๆ โดยใส่ไส้ไว้ตรงกลาง หรือวางไว้ข้างบนข้าว รับประทานพร้อมกับโชยุและวาซาบิ


อีสาน

ยืมมาจากบาลี อีสาน; เทียบสันสกฤต ईशान्य (อีศานฺย)

/ʔiː˧.saːn˩˩˦/^((สัมผัส))

ทิศตะวันออกเฉียงเหนือ


อีสาน

คำวิสามานยนาม

ยืมมาจากสันสกฤต ईशान (อีศาน)

/ʔiː˧.saːn˩˩˦/^((สัมผัส))

พระศิวะหรือพระรุทระ


ลิฟต์

ยืมมาจากอังกฤษ lift

ห้องเล็ก ๆ แขวนอยู่กับลวดสลิง เคลื่อนที่ด้วยพลังไฟฟ้า สำหรับนำคนหรือของขึ้นลงในอาคารสูง ๆ


ใจบาปหยาบช้า

ใจ + บาป + หยาบ + ช้า

ความใจบาปหยาบช้า (noun-from-adj)

ไจ-บาบ-หฺยาบ-ช้า

/t͡ɕaj˧.baːp̚˨˩.jaːp̚˨˩.t͡ɕʰaː˦˥/^((สัมผัส))

มีใจฝักใฝ่ในทางชั่วร้าย


จำพวก

ยืมมาจากเขมร ចំពួក (จํพัวก), แผลงมาจาก ពួក (พัวก)

พวก, ประเภท, ชนิด, หมู่, เหล่า


สาธารณะ

ยืมมาจากสันสกฤต साधारण (สาธารณ) หรือบาลี สาธารณ

สาธารณ
สาธารณ์

/saː˩˩˦.tʰaː˧.ra˦˥.naʔ˦˥/^((สัมผัส))

เพื่อประชาชนทั่วไป

สวนสาธารณะ

โทรศัพท์สาธารณะ

บ่อน้ำสาธารณะ

ถนนนี้ไม่ใช่ถนนสาธารณะ

อย่าแต่งตัวประเจิดประเจ้อในที่สาธารณะ


มารคอหอย

การแบ่งพยางค์
{เสียงสระสั้น}

/maːn˧.kʰɔː˧.hɔj˩˩˦/^((สัมผัส))

ผู้ที่ขัดผลประโยชน์ที่ผู้อื่นจะพึงมีพึงได้


มารค

ยืมมาจากสันสกฤต मार्ग (มารฺค); เทียบบาลี มคฺค

/maːk̚˥˩/^((สัมผัส))

ชลมารค

สถลมารค

เวหายสมารค


อรุโณทัย

ยืมมาจากบาลี อรุโณทย (“การตั้งขึ้นแห่งอรุณ”)

เวลาตั้งขึ้นแห่งอรุณ, เวลาพระอาทิตย์เพิ่งขึ้น, เวลาเช้าตรู่


นิ่ง ๆ

คำกริยาวิเศษณ์

คำซ้ำ ของ นิ่ง

/niŋ˥˩.niŋ˥˩/^((สัมผัส))

เฉย, ไม่กระดุกกระดิก, ไม่เคลื่อนไหว

นั่งนิ่ง ๆ

อยู่นิ่ง ๆ


นิ่ง ๆ

คำซ้ำ ของ นิ่ง

/niŋ˥˩.niŋ˥˩/^((สัมผัส))

ไม่แพร่งพราย

รู้แล้วนิ่ง ๆ ไว้


เป็นกลาง

ไม่เข้าข้างฝ่ายใดฝ่ายหนึ่ง

วางตัวเป็นกลาง


เคาะ

เทียบจีนเก่า叩 (OC *kʰoːʔ); ร่วมเชื้อสายกับลาว ເຄາະ (เคาะ) หรือ ໂຄະ (โคะ)

ꪔ꪿ꪮꪥ

ตีหรือทุบให้เกิดเสียง

တွႆႇ

ตีหรือทุบให้เกิดเสียง

ເຄາະ

ตีหรือทุบให้เกิดเสียง

knock

ตีหรือทุบให้เกิดเสียง

/kʰɔʔ˦˥/^((สัมผัส))

ใช้อวัยวะมีมือเป็นต้นกระทบเบา ๆ

เคาะจังหวะ

เคาะบุหรี่

ใช้มือหรือวัตถุงอ ๆ ตีหรือทุบให้เกิดเสียงเป็นต้น

เคาะประตู

เคาะระฆัง

เคาะตัวถังรถ


เคาะ

/kʰɔʔ˦˥/^((สัมผัส))


เคาะ

คำกริยาวิเศษณ์

/kʰɔʔ˦˥/^((สัมผัส))

พูดเคาะ


เคาะ

มาจากการเคาะโต๊ะด้วยค้อนในการประมูล

/kʰɔʔ˦˥/^((สัมผัส))

ตัดสินใจขั้นสุดท้าย, อนุมัติ

โครงการอบรมเพื่อพัฒนาบุคลากรประจำปีนี้ กรรมการส่วนใหญ่ก็เห็นชอบแล้ว แต่ท่านประธานยังไม่เคาะ

เคาะแล้ว! อัตราใหม่ค่าจ้างขั้นต่ำ เพิ่มทุกจังหวัด 5-22 บาท


เคาะ

/kʰɔʔ˦˥/^((สัมผัส))

งดออกความเห็น

เรื่องหัวหน้าไปยุ่งกับเลขา ฉันขอเคาะ ไม่อยากวิจารณ์


รู้ทัน

รู้ถึงเหตุการณ์หรือความคิดของบุคคลอื่นไม่เพลี่ยงพล้ำเสียเปรียบ, รู้เท่าทัน ก็ว่า

รู้ทันว่าน้ำจะท่วมจึงขนของหนีเสียก่อน

รู้ทันความคิดของเพื่อนว่าจะหักหลังเรื่องผลประโยชน์


เซ็น

คำวิสามานยนาม

ยืมมาจากญี่ปุ่น禅(ぜん) (zen), จากจีนยุคกลาง禪 (MC dzyen), ย่อมาจาก 禪那 (MC dzyen na), จากสันสกฤต ध्यान (ธฺยาน); ร่วมรากกับ ฌาน
สะกดตามพจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน/หลักเกณฑ์ของราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2535/สำนักงานราชบัณฑิตยสภา พ.ศ. 2561

นิกายหนึ่งในพระพุทธศาสนาฝ่ายมหายาน แพร่หลายในญี่ปุ่น เป็นการปฏิบัติธรรมเพื่อให้บรรลุความรู้แจ้งอย่างฉับพลัน โดยการทำสมาธิและใช้ปัญญาขบคิดปริศนาธรรม


เซ็น

ไม้ที่สอดเข้ากับลูกตั้งเรือนฝากระแชงอ่อนหรือฝาขัดแตะ


เซ็น

เย็บแบบด้วยดอกไม้หรือใบไม้ให้เป็นแถบยาว เพื่อใช้ตกแต่งประดับโครงประทุนคลุมผ้าไตรเป็นต้น, สวน ก็ว่า


เซ็น

ยืมมาจากอังกฤษ sign

ลงลายมือชื่อ

เซ็นชื่อ

ซื้อโดยค้างชำระเงินและผู้ขายลงบัญชีไว้เป็นหลักฐาน

เซ็นค่าก๋วยเตี๋ยวไว้ก่อน


เซ็น

ร่วมเชื้อสายกับไทใหญ่ သဵၼ် (เสน), อาหม 𑜏𑜢𑜃𑜫 (สิน์)

กระเซ็น, กระจัดกระจาย


ริน

ร่วมเชื้อสายกับจ้วง rinz (ริน, “เท”), จ้วงแบบจั่วเจียง rinz (ริน, “เท”)

เทให้ไหลออกเรื่อย ๆ ทีละน้อย

รินน้ำใส่ถ้วย


ริน

คำกริยาวิเศษณ์

เรื่อย ๆ, น้อย ๆ

น้ำไหลริน

ลมพัดริน


ริน

ทองคำที่มีเนื้อหย่อนกว่าเนื้อ 4 เรียกว่า ทองริน


ศรีษะ

/siː˩˩˦.saʔ˨˩/^((สัมผัส))

รูปที่สะกดผิดของ ศีรษะ


ทัน

คำกริยาวิเศษณ์

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน ทัน, ลาว ທັນ (ทัน), คำเมือง ᨴᩢ᩠ᨶ (ทัน), เขิน ᨴᩢ᩠ᨶ (ทัน), ไทลื้อ ᦶᦑᧃ (แทน), ไทใหญ่ တၼ်း (ตั๊น), ไทใต้คง ᥖᥢᥰ (ตั๊น), อาหม 𑜄𑜃𑜫 (ตน์)

เป็นไปตามเวลาที่กำหนด, เป็นไปพอดีกับเวลาที่กำหนด

ทันกาล

ทันเวลา

เรียนทัน

วิ่งทัน

เท่า, เทียมถึง

รู้ทันคน

อันว่าผู้จะทำนายฝนนแลจะทัน พระศรีสรรเพชญ์เสด็จภูมีบาลในสงสารภพนี้ก็บมี โสดแล


อนุญาต

ยืมมาจากบาลี อนุญฺญาต (“รู้ตามแล้ว”)

อนุญาติ
การอนุญาต (abstract-noun)

/ʔa˨˩.nu˦˥.jaːt̚˥˩/^((สัมผัส))

ยินยอม, ยอมให้, ตกลง


พนัน

เล่นเอาเงินหรือสิ่งอื่นโดยอาศัยความฉลาด ความชำนาญ เล่ห์เหลี่ยม ไหวพริบและฝีมือ รวมทั้งโชคด้วย


พนัน

การเล่นเช่นนั้น เรียกว่า การพนัน


ไหวพริบ

ปัญญาไวรู้เท่าทัน, เชาวน์ไว

ตำรวจจับยาบ้าได้ถึง 2 แสนเม็ด ด้วยความเป็นตำรวจที่มีไหวพริบและช่างสังเกต


พริบ

ไม่ทราบรากศัพท์ เทียบ เขมร ព្រិច (พฺริจ), ลาว ພິບ (พิบ)

กะพริบ, ในคำว่า พริบตา


พริบ

คำกริยาวิเศษณ์

ฉับพลัน, ทันทีทันใด, ในความว่า ชั่วพริบตาเดียว ในพริบตาเดียว


ทันใด

คำกริยาวิเศษณ์

เดี๋ยวนั้น, บัดนั้น

ทันใดนั้นเอง

ทันทีทันใด


รอย

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *rwuːjᴬ; ร่วมเชื้อสายกับอีสาน ฮอย, ลาว ຮອຍ (ฮอย), คำเมือง ᩁᩬ᩠ᨿ (รอย), เขิน ᩁᩭ (รอย), ไทลื้อ ᦣᦾ (ฮอ̂ย), ไทใหญ่ ႁွႆး (ห๊อ̂ย), ไทใต้คง ᥞᥩᥭᥰ (ห๊อ̂ย), อาหม 𑜍𑜨𑜩 (รอ̂ย์), จ้วง riz/soiz, จ้วงแบบจั่วเจียง roiz

/rɔːj˧/^((สัมผัส))

ลักษณะที่เป็นเส้น เป็นริ้ว หรือลวดลายเป็นต้นที่ปรากฏอยู่บนพื้นสิ่งใดสิ่งหนึ่ง

รอยขีด

รอยหน้าผากย่น

รอยพระบาท

รอยต่อ

รอยประสาน

เค้า, เค้าเงื่อน

แกะรอย

ตามรอย

ลักษณะที่คล้ายคลึงเช่นนั้น

รอยรัก

มารอยเดียวกัน


รอย

/rɔːj˧/^((สัมผัส))

เรียกสิ่งที่เป็นรอย

พระบาท 4 รอย

มีรอยต่อ 3 รอย


รอย

คำกริยาวิเศษณ์

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน ฮอย, ลาว ຮອຍ (ฮอย)

/rɔːj˧/^((สัมผัส))

เห็นจะ, ชะรอย


เห็นจะ

/hen˩˩˦.t͡ɕaʔ˨˩/^((สัมผัส))

คงจะ, ถ้าใช้ในความปฏิเสธ เป็น ไม่เห็นจะ

เห็นจะจริง

ไม่เห็นจะน่ากลัว


อหิวาต์

อหิ (“งู”) + วาต (“ลม”)

ชื่อโรคระบาดชนิดหนึ่ง มีอาการลงราก, เรียกเต็มว่า อหิวาตกโรค


ลงราก

ลง + ราก (“อาเจียน”)

ท้องเดินและอาเจียน


ลงราก

ลง + ราก (“ฐานที่อยู่ใต้ดิน หรือ ส่วนของต้นไม้”)

วางฐานรากอันเป็นโครงสร้างส่วนที่รองรับอาคารหรือสิ่งปลูกสร้างตอนล่างสุดไม่ให้ทรุด

ลงรากตึก

ลงรากอาคาร

มีรากงอกลงไปยึดดิน

ต้นไม้ลงราก


ท้องเดิน

/tʰɔːŋ˦˥.dɤːn˧/^((สัมผัส))

อาการที่ถ่ายอุจจาระเหลวมากบ่อย ๆ


ละคร

เทียบมาเลเซีย lakon หรือ lakun, เขมร ល្ខោន (ลฺโขน), ลาว ລະຄອນ (ละคอน)

/la˦˥.kʰɔːn˧/^((สัมผัส))

การแสดงประเภทหนึ่ง ผู้แสดงเรียกว่า ตัวละคร มีเวทีหรือสถานที่ใช้ในการแสดง มีบทให้ตัวละครแสดงตามเนื้อเรื่อง โดยมากมีดนตรีประกอบ มีลักษณะแตกต่างกันออกไปหลายชนิด

การเล่นที่ใช้สัตว์เป็นตัวแสดง

ละครลิง

ละครสัตว์

ความเป็นไปของชีวิต

ละครชีวิต

โลกคือละครโรงใหญ่


ละกูมะนิส

ยืมมาจากชวา laku (“พฤติกรรม, ความประพฤติ; ประพฤติ”) + manis (“หวาน; น่าดึงดูดใจ”)

ละ-กู-มะ-นิด

คนที่รัก, คนที่ชอบใจ


มิงโค

ยืมโดยกึ่งเรียนรู้จากมาเลเซีย minggu (มิงกฺู), จากโปรตุเกส domingo (“วันอาทิตย์”)

รอบ 7 วัน, สัปดาห์หนึ่ง


มาลำ

ยืมมาจากชวา malem (“กลางคืน, ค่ำ”)

รูปแบบอื่นของ มะลำ


มะลำ

ยืมมาจากชวา malem (“กลางคืน, ค่ำ”)

เวลาค่ำมืด, กลางคืน


กะกัง

ยืมมาจากชวา kakang (“พี่ชาย”)


มันดี

ยืมมาจากชวา [Term?]


มันดี

ยืมมาจากชวา [Term?]


ท้องที่

/tʰɔːŋ˦˥.tʰiː˥˩/^((สัมผัส))

พื้นที่ภายในเขตการปกครองส่วนภูมิภาค ได้แก่ จังหวัด อำเภอ กิ่งอำเภอ ตำบล และหมู่บ้าน

พื้นที่หรือถิ่นที่แห่งใดแห่งหนึ่ง

ท้องที่จังหวัดท้องที่อำเภอ

ท้องที่ที่เกิดเหตุ

ท้องที่ที่มีภูมิลำเนา

พื้นที่ที่อยู่ในเขตอำนาจของพนักงานสอบสวนหรือศาล


ตำบล

ยืมมาจากเขมร តំបន់ (ตํบน̍)

ท้องที่ที่รวมหมู่บ้านหลายหมู่บ้านเข้าด้วยกันและมีประกาศจัดตั้งเป็นตำบล มีกำนันเป็นหัวหน้าปกครอง


สังกัด

ยืมมาจากเขมร សង្កាត់ (สงฺกาต̍)

/saŋ˩˩˦.kat̚˨˩/^((สัมผัส))

ขึ้นอยู่, รวมอยู่

กรมวิชาการสังกัดกระทรวงศึกษาธิการ


สังกัด

ยืมมาจากเขมร សង្កាត់ (สงฺกาต̍)

/saŋ˩˩˦.kat̚˨˩/^((สัมผัส))

ส่วนราชการที่มีหน่วยงานย่อย ๆ ขึ้นอยู่

กรมสามัญศึกษาอยู่ในสังกัดกระทรวงศึกษาธิการ

โดยปริยายหมายถึงที่อยู่เป็นหลักแหล่ง

เขาเป็นคนไม่มีสังกัด


หลักแหล่ง

หลัก + แหล่ง

การแบ่งพยางค์
{ไม่ตามอักขรวิธี; เสียงสระสั้น}

หฺลัก-แหฺล็่ง

/lak̚˨˩.lɛŋ˨˩/^((สัมผัส))

ที่ซึ่งอยู่ประจำ

ทำงานเป็นหลักแหล่ง

ตั้งบ้านเรือนเป็นหลักแหล่ง


แหล่ง

ร่วมเชื้อสายกับลาว ແຫຼ່ງ (แหล่ง), ไทลื้อ ᦶᦜᧂᧈ (แหล่ง)

/lɛŋ˨˩/^((สัมผัส))

ถิ่น, ที่อยู่

บริเวณ, ศูนย์รวม


บ่อเกิด

/bɔː˨˩.kɤːt̚˨˩/^((สัมผัส))

แหล่งที่เกิด, แหล่งที่มา, ต้นกำเนิด

บ่อเกิดวัฒนธรรม

บ่อเกิดรามเกียรติ์


ดีอกดีใจ

ดี + อก + ดี + ใจ

การดีอกดีใจ (abstract-noun)
ความดีอกดีใจ (abstract-noun)

ยินดี, ชอบใจ, ปลาบปลื้มใจ, ดีใจมาก, ดีเนื้อดีใจ ก็ว่า


ดีเนื้อดีใจ

ดี + เนื้อ + ดี + ใจ

การดีเนื้อดีใจ (abstract-noun)
ความดีเนื้อดีใจ (abstract-noun)

ดี-เนื้อ-ดี-ไจ

ยินดี, ชอบใจ, ปลาบปลื้มใจ, ดีใจมาก, ดีอกดีใจ ก็ว่า


ปล่อย

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *plɔːjᴮ²; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨸᩖᩬ᩠᩵ᨿ (ปลอ่ย), เขิน ᨸᩭ᩵ (ปอย่), ลาว ປ່ອຍ (ป่อย), ไทลื้อ ᦔᦾᧈ (ป่อ̂ย), ไทดำ ꪜ꪿ꪮꪥ (ป่อย), ไทขาว ꪜꪮꪥꫀ, ไทใหญ่ ပွႆႇ (ป่อ̂ย), อาหม 𑜆𑜨𑜩 (ปอ̂ย์)

ทำให้ออกจากสิ่งที่ติดอยู่ ผูกอยู่ หรือข้องอยู่ เป็นต้น

ปล่อยนักโทษ

ปล่อยนก

ปล่อยให้เข้ามา

ปล่อยให้บ้านรกรุงรัง

ปล่อยให้น้ำล้น

ที่ที่ซื้อไว้ปล่อยไปแล้วราคา 5 ล้านบาท


ผึ่ง

/pʰɯŋ˨˩/^((สัมผัส))

ชื่อเครื่องมือสำหรับถากไม้ชนิดหนึ่ง รูปคล้ายจอบ


ผึ่ง

ร่วมเชื้อสายกับลาว ຜຶ່ງ (ผึ่ง)

/pʰɯŋ˨˩/^((สัมผัส))

เอาไว้หรือให้อยู่อย่างเปิดเผย เพื่อให้ได้รับแดด ลม น้ำค้าง เป็นต้น

ผึ่งแดด

ผึ่งลม


ผึ่ง

ร่วมเชื้อสายกับลาว ຜຶ່ງ (ผึ่ง)

/pʰɯŋ˨˩/^((สัมผัส))

ที่กางออก, ที่ผายออก

อกผายไหล่ผึ่ง


ผึ่ง

คำกริยาวิเศษณ์

ร่วมเชื้อสายกับลาว ຜຶ່ງ (ผึ่ง)

/pʰɯŋ˨˩/^((สัมผัส))

แสดงท่าทางว่าเป็นคนสำคัญหรือใหญ่โต, มักใช้ประกอบคำอื่น

ทำผึ่ง

นั่งผึ่ง

วางผึ่ง


แจง

/t͡ɕɛːŋ˧/^((สัมผัส))

ชื่อไม้ต้นขนาดเล็กชนิด Maerua siamensis ในวงศ์ Capparidaceae ลำต้นเกลี้ยง เปลือกสีเทาดำ เรือนยอดเป็นพุ่มทึบ ผลกลมรี สุกสีเหลือง


แจง

/t͡ɕɛːŋ˧/^((สัมผัส))

กระจายออกเป็นส่วน ๆ

แจงเบี้ย

แจงถั่ว

พูดหรือเขียนขยายความออกไปในคำว่า ชี้แจง


แจง

/t͡ɕɛːŋ˧/^((สัมผัส))

เรียกเทศน์สังคายนาว่า เทศน์แจง


แจกแจง

/t͡ɕɛːk̚˨˩.t͡ɕɛːŋ˧/^((สัมผัส))

อธิบายขยายความออกไป, อธิบายแสดงรายละเอียด


ชี้แจง

/t͡ɕʰiː˦˥.t͡ɕɛːŋ˧/^((สัมผัส))

พูดขยายความให้เข้าใจชัดเจน


จัดแจง

/t͡ɕat̚˨˩.t͡ɕɛːŋ˧/^((สัมผัส))


แจงสี่เบี้ย

แจง + สี่ + เบี้ย

แจง-สี่-เบี้ย

/t͡ɕɛːŋ˧.siː˨˩.bia̯˥˩/^((สัมผัส))

อธิบายละเอียดชัดแจ้ง


ลงทุน

นำเงินหรือทรัพย์สินเป็นทุนเพื่อประกอบธุรกิจ

โดยปริยายหมายความว่า ยอมทำสิ่งที่ยากและไม่น่าจะทำได้

เขาลงทุนโกนหัวแสดงละคร


คุณค่า

ຄຸນຄ່າ

สิ่งที่มีประโยชน์หรือมีมูลค่าสูง

worth

สิ่งที่มีประโยชน์หรือมีมูลค่าสูง

value

สิ่งที่มีประโยชน์หรือมีมูลค่าสูง

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

สิ่งที่มีประโยชน์หรือมีมูลค่าสูง


เขก

/kʰeːk̚˨˩/^((สัมผัส))

ใช้ด้านหลังของข้อนิ้วที่งอเข้าด้วยกันเคาะลงไป

ใช้มะเหงกเขกหัว


เขก

แผลงมาจาก โขก (ขายราคาแพง)

/kʰeːk̚˨˩/^((สัมผัส))

ขายราคาแพงกว่าปรกติ

ในหมู่บ้านมีร้านขายของอยู่ร้านเดียว เวลาต้องการของที่จำเป็นก็ต้องยอมให้เขาเขกเอา ราคาแพงเกือบเท่าตัว


โข

ตัดมาจาก อักโข ตัดมาจาก อักโขภิณี

/kʰoː˩˩˦/^((สัมผัส))

ยังมีอีกโข


อักโข

ตัดมาจาก อักโขภิณี

/ʔak̚˨˩.kʰoː˩˩˦/^((สัมผัส))


อักโขภิณี

ยืมมาจากบาลี อกฺโขภิณี

อัก-โข-พิ-นี

/ʔak̚˨˩.kʰoː˩˩˦.pʰi˦˥.niː˧/^((สัมผัส))

จำนวนนับอย่างสูง คือ 1 มีศูนย์ตาม 42 ตัว

กองทัพอินเดียโบราณที่มีกระบวนรบพร้อมมูลตามกำหนด


อักโขภิณี

ยืมมาจากบาลี อกฺโขภิณี

อัก-โข-พิ-นี

/ʔak̚˨˩.kʰoː˩˩˦.pʰi˦˥.niː˧/^((สัมผัส))

เลข 1 มีศูนย์ตาม 42 ตัว


อักโขเภณี

แผลงมาจาก อักโขภิณี, จากบาลี อกฺโขภิณี


อักเษาหิณี

ยืมมาจากสันสกฤต अक्षौहिणी (อกฺเษาหิณี); เทียบบาลี อฺกโขภิณี


เครื่องบิน

เครื่อง + บิน

ႁိူဝ်းမိၼ်

อากาศยานชนิดหนึ่งซึ่งลอยตัวอยู่ได้

avion

อากาศยานชนิดหนึ่งซึ่งลอยตัวอยู่ได้

Flugzeug

อากาศยานชนิดหนึ่งซึ่งลอยตัวอยู่ได้

ຍົນ

อากาศยานชนิดหนึ่งซึ่งลอยตัวอยู่ได้

airplane

อากาศยานชนิดหนึ่งซึ่งลอยตัวอยู่ได้

plane

อากาศยานชนิดหนึ่งซึ่งลอยตัวอยู่ได้

เคฺรื่อง-บิน

อากาศยานชนิดหนึ่งซึ่งหนักกว่าอากาศ ลอยตัวอยู่ได้ด้วยการให้พลังงานกลแก่อากาศโดยรอบก่อให้เกิดแรงพยุงขึ้นโต้ตอบกับความโน้มถ่วงของโลกและใช้เครื่องยนต์ขับเคลื่อน


เครื่องยนต์

เครื่อง + ยนต์

ၸၢၵ်ႈ

เครื่องจักรที่ให้กำเนิดพลังงานหรือทำให้วัตถุเคลื่อนที่


เครื่องจักร

เครื่อง + จักร

ၸၢၵ်ႈ

กลอุปกรณ์ที่ประกอบกันขึ้นเป็นเครื่อง

machine

กลอุปกรณ์ที่ประกอบกันขึ้นเป็นเครื่อง

Maschine

กลอุปกรณ์ที่ประกอบกันขึ้นเป็นเครื่อง

ເຄື່ອງຈັກ

กลอุปกรณ์ที่ประกอบกันขึ้นเป็นเครื่อง

machine

กลอุปกรณ์ที่ประกอบกันขึ้นเป็นเครื่อง

เคฺรื่อง-จัก

/kʰrɯa̯ŋ˥˩.t͡ɕak̚˨˩/^((สัมผัส))

กลอุปกรณ์ต่าง ๆ ที่ประกอบกันขึ้นเป็นเครื่อง เพื่อใช้ประโยชน์ในการผลิตสิ่งใดสิ่งหนึ่ง


เทิ้ม

คำกริยาวิเศษณ์

/tʰɤːm˦˥/^((สัมผัส))

มีอาการสั่นไปทั้งตัว


ล่อง

/lɔŋ˥˩/^((สัมผัส))

ช่องตามพื้นที่ทำไว้สำหรับให้สิ่งของลอดลงได้


ล่อง

/lɔŋ˥˩/^((สัมผัส))

ล่องเรือ

ล่องแพ

ล่องลม

โดยปริยายหมายความว่า ด้นดั้นไป

ล่องป่า

ล่องไพร


ล่อง

/lɔŋ˥˩/^((สัมผัส))

อาการที่แล่นไปตามทางจากเหนือลงใต้

รถล่อง

ขาล่อง


เล่น

ร่วมเชื้อสายกับลาว ຫຼິ້ນ (หลิ้น) หรือ ເຫຼັ້ນ (เหลั้น), คำเมือง ᩉᩖᩮ᩶ᩁ (เหล้ร), ไทใหญ่ လဵၼ်ႈ (เล้น), ไทดำ ꪹꪩꪸ꪿ꪙ (เลย่̂น), อาหม 𑜎𑜢𑜃𑜫 (ลิน์)

ᩉᩮ᩠ᩃ ᩶ᩁ

ทำเพื่อให้เพลิดเพลิน

เหล้น

ทำเพื่อให้เพลิดเพลิน

ᦡᦲᧃᧉ

ทำเพื่อให้เพลิดเพลิน

လဵၼ်ႈ

ทำเพื่อให้เพลิดเพลิน

ຫຼິ້ນ

ทำเพื่อให้เพลิดเพลิน

ทำเพื่อสนุกหรือผ่อนอารมณ์

เล่นเรือ

เล่นดนตรี

เล่นโขน

เล่นละคร

เล่นงานเหมา

สาละวนหรือหมกมุ่นอยู่กับสิ่งใด ๆ ด้วยความเพลิดเพลินเป็นต้น

เล่นกล้วยไม้

สะสมของเก่าพร้อมทั้งศึกษาหาความเพลิดเพลินไปด้วย

เล่นเครื่องลายคราม

เล่นพระเครื่อง

เล่นแสตมป์

เล่นม้า

เล่นมวย

ร่วมด้วย, เอาด้วย

งานนี้ขอเล่นด้วยคน

เรื่องคอขาดบาดตาย เขาคงไม่เล่นด้วย

อวดดีนัก เล่นเสีย 2 แผลเลย

หิวมาก เลยเล่นข้าวเสีย 3 จาน

เสพ (ยาเสพติด)


เล่น

คำกริยาวิเศษณ์

อาการที่ทำหรือพูดอย่างไม่เอาจริง, เล่น ๆ ก็ว่า

กินเล่น

พูดเล่น


หง้าย

คำโทโทษของง่าย

/ŋaːj˥˩/^((สัมผัส))

รูปแบบอื่นของ ง่าย

เอาอเวรระงับหง้าย อาจสิ้นสูญเวร


มล้าง

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน ม้าง, ลาว ມ້າງ (ม้าง), คำเมือง ᨾ᩶ᩣ᩠ᨦ (ม้าง), เขิน ᨾ᩶ᩣ᩠ᨦ (ม้าง), ไทลื้อ ᦙᦱᧂᧉ (ม้าง)

/ma˦˥.laːŋ˦˥/^((สัมผัส))

เหล่าศัตรูปองมล้างทำลายบ้านเมืองเรา


ญ่า

คำเอกโทษของหญ้า

/jaː˥˩/^((สัมผัส))

รูปเลิกใช้ของ หญ้า

รูปแบบอื่นของ หญ้า

หย่อมญ่าเหี่ยวแห้งเรื้อ บอกร้ายแสลงดิน


เอกโทษ

/ʔeːk̚˨˩.tʰoːt̚˥˩/^((สัมผัส))

คำที่เคยใช้ไม้โทโดยปรกติ แต่เปลี่ยนใช้ไม้เอกเสียงเดียวกันในบทร้อยกรองประเภทโคลงที่บังคับใช้ไม้เอก เช่น เข้า เป็น เค่า, ถ้า เป็น ท่า


ผิ

/pʰiʔ˨˩/^((สัมผัส))

ถ้า, หาก, แม้น


เค่า

คำเอกโทษของเข้า

รูปแบบอื่นของ เข้า

ยกค่อยอประโยชน์ เค่าเหยี้ยง


ค่อ

คำเอกโทษของข้อ

/kʰɔː˥˩/^((สัมผัส))

รูปแบบอื่นของ ข้อ

ยกค่อยอประโยชน์ เค่าเหยี้ยง


เยี่ยง

ร่วมเชื้อสายกับ จ้วง yiengh (เยี่ยง-แบบ อย่าง)

/jia̯ŋ˥˩/^((สัมผัส))

อย่าง, แบบอย่าง

จงเอาเยี่ยงกา

อย่าถือเป็นเยี่ยงอย่าง


เยี่ยง

คำกริยาวิเศษณ์

/jia̯ŋ˥˩/^((สัมผัส))

เช่น, ใช้ว่า เยื่อง ก็มี


เหยี้ยง

คำโทโทษของเยี่ยง

/jia̯ŋ˥˩/^((สัมผัส))

รูปแบบอื่นของ เยี่ยง

ยกค่อยอประโยชน์ เค่าเหยี้ยง


เหยี้ยง

คำกริยาวิเศษณ์

คำโทโทษของเยี่ยง

/jia̯ŋ˥˩/^((สัมผัส))

รูปแบบอื่นของ เยี่ยง


ท่อย

คำเอกโทษของถ้อย

/tʰɔj˥˩/^((สัมผัส))

รูปแบบอื่นของ ถ้อย

เอกโทษท่อยโทโทษ เทียบใฮ่ เห็นฮา


โทโทษ

/tʰoː˧.tʰoːt̚˥˩/^((สัมผัส))

คำที่ใช้ไม้เอกโดยปรกติ แต่เปลี่ยนใช้ไม้โทเสียงเดียวกันในบทร้อยกรองที่บังคับให้ใช้ไม้โท เช่น ง่าย เป็น หง้าย, พลั่ง เป็น ผลั้ง


ขู

แผลงมาจาก โข ตัดมาจาก อักโข ตัดมาจาก อักโขภิณี


เขรอะ

/kʰrɤʔ˨˩/^((สัมผัส))

เป็นตะกอนทับถมอย่างของที่นอนก้นซับซ้อนอยู่, เกรอะ ก็ว่า

ตะกอนเขรอะ

รองเท้าเปื้อนโคลนเขรอะ


เขรอะ

/kʰrɤʔ˨˩/^((สัมผัส))

จับหรือเกาะซับซ้อนกันอยู่

สนิมเขรอะ

ฝุ่นเขรอะ


เขลอะ

/kʰlɤʔ˨˩/^((สัมผัส))

ตะกอนเขลอะ

รองเท้าเปื้อนโคลนเขลอะ


เขลอะ

/kʰlɤʔ˨˩/^((สัมผัส))

จับหรือเกาะซับซ้อนกันอยู่

สนิมเขลอะ

ฝุ่นเขลอะ


เขละ

/kʰleʔ˨˩/^((สัมผัส))

เละ, เละเทะ, เกะกะ, ไม่เป็นระเบียบ, เขละขละ เขะขะ ก็ว่า


คร่า

/kʰraː˥˩/^((สัมผัส))

ฉุดลากไปอย่างไม่ปรานี


แคว

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน แค, ลาว ແຄ (แค), ไทลื้อ ᦶᦩ (แฅว) หรือ ᦶᦆ (แฅ), ไทใหญ่ ၵႄး (แก๊)

/kʰwɛː˧/^((สัมผัส))

ลำน้ำที่ไหลมารวมกับลำน้ำอีกสายหนึ่งซึ่งมีขนาดใหญ่พอ ๆ กัน

แควน้อย

แควใหญ่

แม่น้ำหรือลำธารสายเล็กที่ไหลลงสู่แม่น้ำหรือลำธารสายใหญ่

แควป่าสัก


มิคสัญญี

คำวิสามานยนาม

ยืมมาจากบาลี มิคสญฺญี (“มีความรู้สึกว่าผู้อื่นเป็นสัตว์ที่ตนต้องล่า”)

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

มิ-คะ-สัน-ยี

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

มิก-คะ-สัน-ยี

ชื่อยุคหนึ่งที่มีแต่รบราฆ่าฟันเบียดเบียนกัน


มิคสัญญี

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

มิ-คะ-สัน-ยี

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

มิก-คะ-สัน-ยี

โดยปริยายหมายถึงการรบราฆ่าฟัน


เบียดเบียน

เบียด + เบียน

เบียดเบียฬ
การเบียดเบียน (abstract-noun)
ความเบียดเบียน (abstract-noun)

ทำให้เดือดร้อน

เบียดเบียนสัตว์

โรคภัยเบียดเบียน

เบียดเบียนเพื่อนให้สิ้นเปลือง


เดือดร้อน

เดือด + ร้อน

การเดือดร้อน (abstract-noun)
ความเดือดร้อน (abstract-noun)

dʉ̀ʉat-rɔ́ɔn

/dɯa̯t̚˨˩.rɔːn˦˥/^((สัมผัส))

เป็นทุกข์กังวลไม่เป็นสุข

พอพ่อป่วยครอบครัวก็เลยเดือดร้อน

งานนี้ฉันเลยเดือดร้อนต้องทำแทนเขา


เดือด

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ɗɤːtᴰ; ร่วมเชื้อสายกับลาว ເດືອດ (เดือด), ไทใหญ่ လိူတ်ႇ (เลิ่ต), คำตี้ ꩫိူတ်, จ้วง ndat (ดาด), จ้วงแบบจั่วเจียง ndwed (เดือด)

/dɯa̯t̚˨˩/^((สัมผัส))

อาการที่ของเหลวพลุ่งขึ้นเพราะความร้อนจัด

น้ำเดือด

โดยปริยายหมายความว่า บันดาลโทสะ


เดือด

/dɯa̯t̚˨˩/^((สัมผัส))


ดุเดือด

คำกริยาวิเศษณ์

/du˨˩.dɯa̯t̚˨˩/^((สัมผัส))

ร้ายแรง, รุนแรง


ดีเดือด

คำกริยาวิเศษณ์

/diː˧.dɯa̯t̚˨˩/^((สัมผัส))

มีอาการคลุ้มคลั่งมุทะลุดุดันเป็นคราว ๆ

บ้าดีเดือด


เดือดดาล

โกรธมาก, โกรธพลุ่งพล่าน, ดาลเดือด ก็ใช้


โอละพ่อ

คำกริยาวิเศษณ์

โอ + ละ + พ่อ

/ʔoː˧.la˦˥.pʰɔː˥˩/^((สัมผัส))

กลับตรงกันข้ามอย่างกลับหน้ามือเป็นหลังมือ


โอละพ่อ

โอ + ละ + พ่อ

/ʔoː˧.la˦˥.pʰɔː˥˩/^((สัมผัส))

คำขึ้นต้นที่พวกระเบ็งร้องและรำในการมหรสพของหลวงเช่นพระราชพิธีโสกันต์


ดุด

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน ดุด, ลาว ດຸດ (ดุด)

กิริยาที่หมูเอาจมูกดุนดิน


แหม่ม

ยืมโดยกึ่งเรียนรู้จากอังกฤษ ma'am, ย่อมาจาก madam

/mɛm˨˩/^((สัมผัส))

คำเรียกหญิงฝรั่ง

ไพ่ตัว Q ซึ่งเป็นรูปราชินี มีแต้มเท่ากับ 10 หรือ 12, ควีน ก็เรียก


โหวต

ยืมมาจากอังกฤษ vote (โวท)

/woːt̚˨˩/^((สัมผัส))

ออกเสียงลงคะแนน

คุณจะโหวตให้ใครเป็นประธานกรรมการบริหารชุดใหม่


อัตโนมัติ

ยืมมาจากบาลี อตฺตโน (“ของตน”) + มติ (“ความเห็น”)

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

อัด-ตะ-โน-มัด

ความเห็นส่วนตัว, ความเห็นโดยลำพังตน


อัตโนมัติ

เข้าคู่เสียง-ความหมายจากอังกฤษ automatic

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

อัด-ตะ-โน-มัด

เป็นไปได้ในตัวเอง, ทำหน้าที่ได้ในตัวเอง, มีกลไกทำหน้าที่ได้เอง

นาฬิกาอัตโนมัติ


อัตโนมัติ

คำกริยาวิเศษณ์

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

อัด-ตะ-โน-มัด

เป็นไปได้ในตัวเอง, ทำหน้าที่ได้ในตัวเอง

ทำงานโดยอัตโนมัติ


ลาวา

ยืมมาจากอังกฤษ lava, จากอิตาลี lava

หินหนืดใต้เปลือกโลกที่พุพุ่งไหลออกมาจากปล่องภูเขาไฟ


เชิ้ต

ยืมมาจากอังกฤษ shirt (เชิร์ต)

/t͡ɕʰɤːt̚˦˥/^((สัมผัส))

(เสื้อ~) เสื้อคอปกชนิดหนึ่ง


ไล่เบี้ย

ไล่เลียงหาคนทำผิดตั้งแต่หัวแถวจนถึงปลายแถว

เรียกร้องให้รับผิดในการชำระหนี้ย้อนขึ้นไปเป็นลำดับ

โดยปริยายหมายถึงการกระทำในลักษณะเช่นนั้น


รับผิด

การรับผิด (abstract-noun)
ความรับผิด (abstract-noun)

ยอมรับว่าทำผิด

มีหน้าที่ผูกพันตามกฎหมายที่จะต้องชำระหนี้หรือกระทำการหรืองดเว้นกระทำการอย่างใดอย่างหนึ่ง


ไม้ตาย

ท่าสำคัญในการต่อสู้กระบี่กระบองหรือมวยซึ่งทำให้ฝ่ายปรปักษ์ไม่สามารถจะสู้ได้อีก, ตรงข้ามกับ ไม้เป็น

วิธีการที่จะเอาชนะศัตรูได้

เขาใช้ไม้ตาย

เขามีไม้ตาย


เอาชนะ

/ʔaw˧.t͡ɕʰa˦˥.naʔ˦˥/^((สัมผัส))

ทำให้อีกฝ่ายหนึ่งแพ้


ญาติดี

ดีกัน, ร่วมกัน, เป็นพวกเดียวกัน


แวด

/wɛːt̚˥˩/^((สัมผัส))

เฝ้า, ระวัง, รักษา


ท่ง

/tʰoŋ˥˩/^((สัมผัส))


ราญ

นักเลงเขาไม่หาญราญนักเลง


แจตร

คำวิสามานยนาม

ยืมมาจากสันสกฤต चैत्र (ไจตฺร)

/t͡ɕɛːt̚˨˩/^((สัมผัส))

/t͡ɕɛːt̚˨˩.traʔ˨˩/^((สัมผัส))

เดือน 5 ตามจันทรคติ


แจ๊ด

คำกริยาวิเศษณ์

แผลงมาจาก จัด

/t͡ɕɛːt̚˦˥/^((สัมผัส))

/t͡ɕɛt̚˦˥/^((สัมผัส))

จัด, ยิ่ง, ในคำว่า แดงแจ๊ด


มอน

ร่วมเชื้อสายกับ จ้วง myonz (มลอน-มอนไข่ ไขกระดูก), จ้วงแบบจั่วเจียง myonz (มลอน-มอนไข่ ไขกระดูก)

/mɔːn˧/^((สัมผัส))

ใจกลาง, ส่วนสำคัญ

มอนไข่


มอน

/mɔːn˧/^((สัมผัส))

ใจมอน

ใจหวาน, ใจดี


สาทุ

ยืมมาจากบาลี สาทุ

/saː˩˩˦.tʰuʔ˦˥/^((สัมผัส))


อุปาทาน

ยืมมาจากบาลี อุปาทาน

การยึดมั่นถือมั่น, การนึกเอาเองแล้วยึดมั่นถือมั่นว่าจะต้องเป็นอย่างนั้น ๆ


ยุบยับ

อาการที่เสียแล้วเสียอีก, ย่อยยับ

เสียเงินยุบยับ


ยุบยิบ

ละเอียดเกินไป, ถี่ถ้วนเกินไป

ตรวจยุบยิบ

คิดยุบยิบทุกบาททุกสตางค์

อาการคันน้อย ๆ ทั่วทั้งตัวหรือเฉพาะบริเวณใดบริเวณหนึ่ง

คันยุบยิบไปทั้งตัว

คันจมูกยุบยิบ


ยุ่บยั่บ

คำกริยาวิเศษณ์

อาการที่เคลื่อนไหวกระดุบกระดิบของสัตว์เล็ก ๆ อย่างหนอน มด ปลวก จำนวนมาก ๆ

มดขึ้นยุ่บยั่บ

หนอนไต่ยุ่บยั่บ

โดยปริยายใช้แก่คนจำนวนมาก ๆ

ที่สนามหลวงคนเดินขวักไขว่ยุ่บยั่บไปหมด


ยุ่บ

มดขึ้นยุ่บ

หนอนไต่ยุ่บ

โดยปริยายใช้แก่คนจำนวนมาก ๆ

ที่สนามหลวงคนเดินขวักไขว่ยุ่บไปหมด


ดาฬ

รูปเลิกใช้ของ ดาล (“กลอนประตู”)


ตาฬ

ยืมมาจากบาลี ตาฬ; เทียบสันสกฤต ताल (ตาล)

ดาล, กลอนประตู


เหนียม

การเหนียม (abstract-noun)
ความเหนียม (abstract-noun)


ทุ่ง

แผลงมาจาก ท่ง, จากไทดั้งเดิม *doŋᴮ; ร่วมเชื้อสายกับลาว ທົ່ງ (ท็่ง), อีสาน ท่ง, คำเมือง ᨴᩫ᩠᩵ᨦ (ท็่ง), เขิน ᨴᩫ᩠᩵ᨦ (ท็่ง), ไทลื้อ ᦑᦳᧂᧈ (ทุ่ง), ไทดำ ꪶꪕ꪿ꪉ (โตฺ่ง), ไทใหญ่ တူင်ႈ (ตู้ง), ไทใต้คง ᥖᥨᥒ (โตง), อาหม 𑜄𑜤𑜂𑜫 (ตุง์), จ้วงแบบจั่วเจียง toŋᴮ

/tʰuŋ˥˩/^((สัมผัส))


ทุ่ง

/tʰuŋ˥˩/^((สัมผัส))


ทุ่ง

/tʰuŋ˥˩/^((สัมผัส))


ม่ง

/moŋ˥˩/^((สัมผัส))

ชื่อหนึ่งของปลาทะเลในกลุ่มปลาหางแข็ง หางกิ่ว หรือสีกุน โดยเฉพาะที่มีขนาดกลางหรือขนาดใหญ่ในวงศ์ Carangidae มีลำตัวเพรียว แบนข้างเล็กน้อย หน้าครีบก้นมีหนามแข็ง 2 อันพับได้ คอดหางแคบ เกล็ดบนเส้นข้างตัวใหญ่เป็นเหลี่ยมแข็งโดยเฉพาะที่บริเวณคอดหาง ไม่มีสีฉูดฉาด อยู่รวมกันเป็นฝูง เช่น ชนิด Caranx sexfasciatus, C. melampygus, C. ignobilis, Carangoides gymnostethoides, C. fulvoguttatus และ Alectis ciliaris ปลาเหล่านี้บางชนิดอาจโตยาวได้ถึง 1.4 เมตร, กะมง หรือ กะม่ง ก็เรียก


ม่ง

แผลงมาจาก มุ่ง

/moŋ˥˩/^((สัมผัส))


เดือย

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *t.nɤːjᴬ, จ้วงแบบจั่วเจียง ndwe (“เดือ”) (เมืองหลงโจว/หนิงหมิง)

อวัยวะของไก่ตัวผู้และนกบางชนิด มีรูปเรียวแหลม งอกขึ้นที่เหนือข้อตีนเบื้องหลัง

แกนที่ยื่นออกมาสำหรับเอาของอื่นสวม

เดือยโม่

เดือยหัวเสา

โดยปริยายเรียกสิ่งอื่นที่ยื่นออกมามีลักษณะคล้ายคลึงเช่นนั้น

อวัยวะเพศชาย


เดือย

ชื่อไม้ล้มลุกชนิด Coix lachryma-jobi L. ในวงศ์ Gramineae ลำต้นและใบคล้ายต้นข้าวโพด แต่ใบสั้นกว่า ผลกลมหรือยาวรี สีขาว เหลือง หรือน้ำเงิน พันธุ์ที่เปลือกหุ้มอ่อนใช้ทำเป็นอาหารและเหล้า พันธุ์ที่เปลือกหุ้มแข็ง เรียก เดือยหิน ใช้ทำเครื่องประดับ


ชโลม

/t͡ɕʰa˦˥.loːm˧/^((สัมผัส))

ลูบไล้ให้เปียก

ชโลมยา

ชโลมน้ำมันยาง

ทำให้ชุ่มชื่น

ชโลมใจ


ครุภัณฑ์

ยืมมาจากบาลี ครุภณฺฑ (“ของหนัก”); เทียบเท่า ครุ + ภัณฑ์; เป็นไปได้ว่าบัญญัติเพื่อใช้แทน อังกฤษ hardgoods

ของที่ใช้ทนทาน เช่น ตู้ โต๊ะ เก้าอี้


จาระบี

ยืมมาจากฮินดี चरबी (จรพี, “ไขมัน”), จากเปอร์เซียคลาสสิก چربی (จัรบี, “ไขมัน”)

น้ำมันข้นเหนียวสำหรับหล่อลื่นและกันความสึกหรอของเครื่องจักรเป็นต้น


จระบี

รูปแบบอื่นของ จาระบี


มาม่า

มาจากยี่ห้อบะหมี่กึ่งสำเร็จรูป มาม่า

บะหมี่กึ่งสำเร็จรูป

น้ำท่วมออกนอกบ้านไม่ได้ทั้งอาทิตย์ ดีที่ซื้อมาม่าตุนไว้หลายยี่ห้อ เลยไม่อดตาย


มาม่า

ตัดทอนจาก มาม่าซัง


สำเร็จรูป

สำเร็จ + รูป

สำ-เหฺร็ด-รูบ

ที่ทำไว้เสร็จเรียบร้อยแล้ว

เสื้อผ้าสำเร็จรูป

อาหารสำเร็จรูป

กาแฟสำเร็จรูป


แฟ็บ

มาจากยี่ห้อผงซักฟอก Fab

/fɛp̚˦˥/^((สัมผัส))

แฟ็บยี่ห้อนี้ฟองน้อย เวลาซักผ้าจึงไม่ค่อยเปลืองน้ำ


ผ้าอนามัย

ผ้า + อนามัย

ผ้า-อะ-นา-ไม

ผ้าสำหรับซับระดู


เดิมพัน

เดิม + (พัน กร่อนมาจาก พนัน)

จำนวนเงินหรือทรัพย์สินอื่น ๆ ที่วางไว้เป็นประกันในการได้เสียหรือแพ้ชนะก่อนเล่นการพนัน

วางเดิมพัน

เอาชีวิตเป็นเดิมพัน


หมอย

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ʰmwuːjᴬ; ร่วมเชื้อสายกับลาว ໝອຍ (หมอย), ไทใหญ่ မွႆ (มอ̂ย), อ่ายตน မွႝ (มอ̂ย์), พ่าเก မွႝ (มอ̂ย์), อาหม 𑜉𑜨𑜩 (มอ̂ย์), จ้วง moi

การแบ่งพยางค์
{เสียงสระสั้น}

การแบ่งพยางค์
{เสียงสระสั้น}

/mɔːj˩˩˦/^((สัมผัส))

/mɔj˩˩˦/^((สัมผัส))

เรียกสิ่งที่มีลักษณะเป็นเส้นเป็นฝอยที่ปลายฝักข้าวโพดว่า หมอยข้าวโพด


ของลับ

/kʰɔːŋ˩˩˦.lap̚˦˥/^((สัมผัส))


สืบพันธุ์

สืบ + พันธุ์

/sɯːp̚˨˩.pʰan˧/^((สัมผัส))

ทำให้เกิดลูกหลานสืบเนื่องต่อไป


เหล่ากอ

เผ่าพันธุ์, ต้นตระกูล, บางทีใช้ควบกับคำอื่น

เทือกเถาเหล่ากอ

พงศ์เผ่าเหล่ากอ

โคตรเหง้าเหล่ากอ


เผ่าพันธุ์

เผ่า + พันธุ์


ต้นตระกูล

ต้น + ตระกูล

ต้น-ตฺระ-กูน

บรรพบุรุษดั้งเดิม


ดักแด้

เทียบเขมร ដក់ដឿ (ฎก̍เฎือ)

แดกแด้
แด็กแด้

/dak̚˨˩.dɛː˥˩/^((สัมผัส))

ชื่อตัวอ่อนระยะสุดท้ายของแมลงหลายชนิดที่สร้างเปลือกแข็งหุ้มตัวเพื่อที่จะเจริญวัยเปลี่ยนรูปร่างเป็นตัวเต็มวัย ระยะนี้จะเป็นระยะอยู่นิ่งกับที่และไม่กินอาหารมีรูปร่างต่าง ๆ กัน เช่น รูปไข่ รูปยาวรี


ดักแด้

/dak̚˨˩.dɛː˥˩/^((สัมผัส))

ลำบากเต็มแย่, ขัดสนเต็มแย่


ทนาย

จากเขมรเก่า ទ្នាយ៑ (ทฺนายฺ, “คนใช้, ตัวแทน”)

ผู้รับใช้, ผู้แทนนาย, (ใช้แก่ผู้มีอำนาจ)

คำตัดทอนของ ทนายความ


ได้เสีย

ได้เงินเสียเงินจากการเล่นการพนันเป็นต้น


ผ้าใบ

ผ้าชนิดหนึ่ง เนื้อหนา ทนทาน ใช้ทำใบเรือ กระเป๋า รองเท้า เป็นต้น

ผ้าที่ใช้เขียนรูปสีน้ำมัน


ผืนผ้าใบ

/pʰɯːn˩˩˦.pʰaː˥˩.baj˧/^((สัมผัส))

นักมวยคนนี้หากินบนผืนผ้าใบมานาน


ยีน

ยืมมาจากอังกฤษ jean (“ผ้าฝ้ายเนื้อหนา”)

ผ้าฝ้ายเนื้อหนาหยาบ มักย้อมสีน้ำเงิน


ยีน

ยืมโดยเรียนรู้จากอังกฤษ gene

ลักษณะทางพันธุกรรม


แจม

ยืมมาจากอังกฤษ jam

/t͡ɕɛːm˧/^((สัมผัส))

งานเลี้ยงเย็นนี้ขอไปแจมด้วยคน


โยคี

ยืมมาจากบาลี โยคี (“ผู้มีความเพียร”)

นักบวชผู้ปฏิบัติตามลัทธิโยคะ, ฤษีพวกหนึ่ง


ไฟฉาย

/faj˧.t͡ɕʰaːj˩˩˦/^((สัมผัส))

เครื่องทำความสว่าง ประกอบด้วยอุปกรณ์สำคัญ คือ จานฉายรูปโค้งสำหรับสะท้อนแสงและหลอดไฟฟ้า ซึ่งบรรจุอยู่ในเรือนกรอบ กับสิ่งให้พลังงานที่ก่อให้เกิดแสงสว่าง มีหลายชนิด ชนิดที่ถือติดตัวไปมาได้ มักทำเป็นรูปทรงกระบอก

อวัยวะเพศชาย


พรต

ยืมมาจากสันสกฤต व्रत (วฺรต)

กิจวัตร, การปฏิบัติ

มรรยาท, เขตแห่งความประพฤติ, ธรรมเนียม, ประเพณี, การสมาทานหรือประพฤติตามลัทธิศาสนา, การจำศีล (เช่น การเว้นบริโภค เว้นเมถุนธรรม)

การสมาทานบริโภคอาหารอย่างเดียวเป็นนิตย์

มธุพรต

ข้อกำหนดการปฏิบัติทางศาสนาเพื่อข่มกายใจ มีศีลวินัยเป็นต้น, เรียกผู้บำเพ็ญพรตว่า นักพรต

บำเพ็ญพรต

ทรงพรต

ถือพรต


นักพรต

ผู้ประพฤติพรต


บลัฟ

ยืมมาจากอังกฤษ bluff

เพื่อน ๆ ที่ทำงานไม่ค่อยชอบเธอ เพราะชอบบลัฟคนอื่นอยู่เรื่อย


ให้ทาง

ยอมให้รถในทางเอกหรือรถในวงเวียนผ่านไปก่อน


บริกร

การหลอมคำ ของ บริการ + กร

/bɔː˧.ri˦˥.kɔːn˧/^((สัมผัส))

ผู้ให้บริการ, ผู้รับใช้, โดยมากหมายถึงเด็กเสิร์ฟ พนักงานในโรงแรม พนักงานบนเครื่องบิน เป็นต้น


ต้อนรับ

/tɔːn˥˩.rap̚˦˥/^((สัมผัส))

รับรอง, รับแขก


อาดูร

คำกริยาวิเศษณ์

ยืมมาจากสันสกฤต आतुर (อาตุร) หรือบาลี อาตุร; ร่วมเชื้อสายกับลาว ອາດູນ (อาดูน)

อาดุระ
อาตุระ

เดือดร้อน, ทนทุกขเวทนาทั้งกายและใจ, ในบทกลอนตัดใช้ว่า ดุร ก็มี


อาดุระ

แผลงมาจากภาษาสันสกฤต आतुरอาตุร < ภาษาบาลี อาตุร


บรรทัด

ยืมมาจากเขมร បន្ទាត់ ,"เทียบให้ดูเที่ยงแท้" (บนฺทาต̍ ,"เทียบให้ดูเที่ยงแท้")

ข้อความที่เขียนหรือพิมพ์เป็นต้นต่อเนื่องกันเป็นแถวเป็นแนวแต่ละแนว

ตัดบรรทัดที่ 20 ออก

ให้เขียนเรียงความอย่างน้อย 50 บรรทัด

เรียกตัวหนังสือที่เขียนเต็มช่วงระหว่างเส้นบรรทัด 2 เส้นว่า ตัวเต็มบรรทัด

เรียกตัวหนังสือที่เขียนเพียงครึ่งหนึ่งของช่วงระหว่างเส้นบรรทัด 2 เส้นว่า ตัวครึ่งบรรทัด

เรียกอุปกรณ์การเขียนชนิดหนึ่งทำด้วยไม้เป็นต้นสำหรับทาบเป็นแนวเพื่อขีดเส้นให้ตรง ว่า ไม้บรรทัด

เรียกเส้นที่ตีหรือพิมพ์ไว้บนกระดาษเป็นต้นเพื่อเขียนหรือพิมพ์ตัวอักษรบนเส้น ใต้เส้นหรือระหว่างเส้น ว่า เส้นบรรทัด


บันทาย

ยืมมาจากเขมร បន្ទាយ (บนฺทาย)

ป้อมปราการ, ปราสาท


บันลือ

ยืมมาจากเขมร បន្លឺ (บนฺลื)

การบันลือ (abstract-noun)
ความบันลือ (abstract-noun)

เปล่งเสียงดังก้อง

บันลือสีหนาท

โด่งดัง, เลื่องลือ

ข่าวบันลือโลก


สงัด

ยืมมาจากเขมร ស្ងាត់ (สฺงาต̍, “เงียบ”)

/sa˨˩.ŋat̚˨˩/^((สัมผัส))

คลื่นสงัด

ลมสงัด


สงัด

ยืมมาจากเขมร ស្ងាត់ (สฺงาต̍, “เงียบ”)

/sa˨˩.ŋat̚˨˩/^((สัมผัส))

เงียบเชียบ, สงบเงียบเพราะปราศจากเสียงรบกวน

ยามสงัด


สงัด

คำกริยาวิเศษณ์

ยืมมาจากเขมร ស្ងាត់ (สฺงาต̍, “เงียบ”)

/sa˨˩.ŋat̚˨˩/^((สัมผัส))

ดึกสงัด


อึ๊บ

/ʔɯp̚˦˥/^((สัมผัส))

อย่าหวังว่าจะได้อึ๊บเธอง่าย ๆ

ทำศัลยกรรมเสริมความงามส่วนต่าง ๆ ของร่างกาย

ไปอึ๊บหน้าให้ตึง


โผล่

/pʰloː˨˩/^((สัมผัส))

ผุดขึ้น, สูงขึ้น

โผล่ขึ้นมาจากน้ำ

ชะโงกออกมา, เยี่ยมออกมา

โผล่หัวออกมาจากรัง

ยื่นออกให้ปรากฏ

โผล่หน้า


สงสาร

ยืมมาจากสันสกฤต संसार (สํสาร), จากบาลี สํสาร

[เสียงสมาส]
สง-สา-ระ-

/soŋ˩˩˦.saːn˩˩˦/^((สัมผัส))

การเวียนว่ายตายเกิด, การเวียนตายเวียนเกิด


สงสาร

การสงสาร (abstract-noun)
ความสงสาร (abstract-noun)

/soŋ˩˩˦.saːn˩˩˦/^((สัมผัส))

รู้สึกเห็นใจในความเดือดร้อนหรือความทุกข์ของผู้อื่น, รู้สึกห่วงใยด้วยความเมตตากรุณา

เห็นเด็ก ๆ อดอยากก็รู้สึกสงสาร

เห็นเขาประสบอัคคีภัยแล้วสงสาร


เวียนว่ายตายเกิด

เวียน + ว่าย + ตาย + เกิด

เวียน-ว่าย-ตาย-เกิด

/wia̯n˧.waːj˥˩.taːj˧.kɤːt̚˨˩/^((สัมผัส))

คติความเชื่อถือที่ว่ามนุษย์หรือสัตว์เมื่อตายแล้วจะต้องไปเกิดอีก


เวียนว่ายตายเกิด

เวียน + ว่าย + ตาย + เกิด

การเวียนว่ายตายเกิด (abstract-noun)

เวียน-ว่าย-ตาย-เกิด

อาการเช่นนั้น


เว่อร์

คำกริยาวิเศษณ์

ตัดมาจากอังกฤษ over

/wɤː˥˩/^((สัมผัส))

เขาชอบแต่งตัวเว่อร์ ใส่เพชรเต็มตัวไปทำงาน

มาก ๆ, สุด ๆ


บ๋อย

ยืมโดยกึ่งเรียนรู้จากอังกฤษ boy

/bɔj˩˩˦/^((สัมผัส))

บริกรชาย, เด็กเสิร์ฟ


วิตามิน

ยืมมาจากอังกฤษ vitamin

วิตะมิน
ไวตามิน

กลุ่มสารอินทรีย์ซึ่งเป็นสารอาหารจำเป็นที่ร่างกายต้องการแต่เพียงจำนวนน้อย ๆ และจะขาดไม่ได้ หากขาดจะทำให้อวัยวะในร่างกายทำงานผิดปรกติและเกิดโรคได้ สารกลุ่มนี้มีส่วนช่วยในการเจริญเติบโตของร่างกาย บำรุงผิวพรรณ เหงือก ผม ตา และช่วยต้านทานโรค แบ่งเป็น 2 พวกใหญ่ คือ พวกที่ละลายได้ในไขมัน เช่น วิตามินเอ วิตามินดี และพวกที่ละลายได้ในน้ำ เช่น วิตามินบี วิตามินซี


ข้าวโภชน์

/kʰaːw˥˩.pʰoːt̚˥˩/^((สัมผัส))

รูปเลิกใช้ของ ข้าวโพด


ข้าวโพด

ข้าวโภชน์
เข้าโภชน์

/kʰaːw˥˩.pʰoːt̚˥˩/^((สัมผัส))

ชื่อไม้ล้มลุกชนิด Zea mays L. ในวงศ์ Gramineae ลำต้นสูงคล้ายอ้อยหรือข้าวฟ่าง เมล็ดเรียงชิดกันแน่นรอบซังเป็นฝักกลม ๆ ยาว ๆ มีกาบหุ้มหลายชั้น


โภช

ภาษาบาลี โภชฺช

ของควรบริโภค


โภชย์

ยืมมาจากสันสกฤต भोज्य (โภชฺย) < ภาษาบาลี โภชฺช

ของควรบริโภค


ค่ำ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ɣamᴮ; ร่วมเชื้อสายกับปักษ์ใต้ ขำ, อีสาน ค่ำ, ลาว ຄ່ຳ (ค่ำ), คำเมือง ᨤ᩵ᩣᩴ (ฅ่าํ), เขิน ᨤ᩵ᩣᩴ (ฅ่าํ), ไทลื้อ ᦆᧄᧈ (ฅั่ม), ไทดำ ꪁꪾ꪿ (กฺ่ำ), ไทขาว ꪅꪝꪾꫀ, ไทใหญ่ ၶမ်ႈ (ขั้ม), ไทใต้คง ᥑᥛ (ฃัม), อาหม 𑜁𑜪 (ขํ), จ้วง haemh, จ้วงแบบจั่วเจียง kaemh, แสก กฺั้ม

เรียกวันตามจันทรคติ

ขึ้นค่ำหนึ่ง

ขึ้น 2 ค่ำ

เวลามืดตอนต้นของกลางคืน


ค่ำ

ที่อยู่ในช่วงเวลาตั้งแต่เย็นจนถึงเวลามืดตอนต้นของกลางคืน

รอบค่ำ


ค่ำ

สิ้นแสงเมื่อดวงอาทิตย์ตกดินแล้ว

จวนจะค่ำแล้ว


คว่ำ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *qwamꟲ; ร่วมเชื้อสายกับลาว ຄວ່ຳ (คว่ำ), ไทใหญ่ ၶႂမ်ႈ (ขฺวั้ม), จ้วง gvaemj หรือ vaemj, จ้วงแบบจั่วเจียง kvaemj

พลิกเอาด้านบนลงล่าง

รถคว่ำ

เรือคว่ำ

กิริยาที่เอาด้านหน้าลง

นอนคว่ำ

กิริยาที่เอาด้านบนลงล่าง

คว่ำชาม

โดยปริยายหมายความว่า ทำให้อีกฝ่ายหนึ่งพ่ายแพ้

คว่ำคู่ต่อสู้


คว่ำ

เรียกใบหน้าที่แสดงอาการไม่พอใจหรือโกรธจนไม่เงยหน้าขึ้นมองดูว่า หน้าคว่ำ


พลิก

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨻᩖᩥᨠ (พลิก), ᨻ᩠ᩃᩥᨠ (พลิก), หรือ ᨻᩥ᩠ᨠ (พิก), ลาว ພິກ (พิก), ไทดำ ꪝꪲꪀ (ปฺิก)

กลับด้านหนึ่งเป็นอีกด้านหนึ่ง

เรือพลิกท้อง

ปลาพลิกท้อง

นอนพลิกข้าง

พลิกหน้าหนังสือ

พลิกถ้อยคำ


หงาย

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ʰŋaːjᴬ (“เอาหน้าขึ้น”); ร่วมเชื้อสายกับลาว ຫງາຍ (หงาย), ไทใหญ่ ငၢႆ (งาย)， จ้วง mai, ngai

/ŋaːj˩˩˦/^((สัมผัส))

พลิกเอาด้านหน้าขึ้น, ตรงข้ามกับ คว่ำ

หงายหน้า

หงายมือ

หงายไพ่


หงาย

/ŋaːj˩˩˦/^((สัมผัส))

อาการที่พลิกเอาด้านหน้าขึ้น

หน้าหงาย


หงาย

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ʰŋaːjᴬ (“แสงจันทร์”); ร่วมเชื้อสายกับลาว ຫງາຍ (หงาย), อาหม 𑜑𑜩 (หย์), จ้วงแบบจั่วเจียง hai (“ดวงจันทร์”)

/ŋaːj˩˩˦/^((สัมผัส))

เรียกคืนที่มีดวงจันทร์ส่องแสงสว่าง ว่า คืนเดือนหงาย


คีต

ยืมมาจากสันสกฤต गीत (คีต) หรือบาลี คีต

[เสียงสมาส]
คี-ตะ-

/kʰiːt̚˥˩/^((สัมผัส))

เพลงขับ, การขับร้อง

แลคีตสำเนียงบรรสาน


ขับร้อง

/kʰap̚˨˩.rɔːŋ˦˥/^((สัมผัส))


ร้องเพลง

/rɔːŋ˦˥.pʰleːŋ˧/^((สัมผัส))

ขับลำเป็นทำนองต่าง ๆ, บางทีก็ใช้ว่า ร้อง คำเดียว


คีตกวี

ยืมมาจากสันสกฤต गीत (คีต) + कविกวิ หรือ ภาษาบาลี คีต + กวิ

นักประพันธ์เพลง


ประพันธ์

ยืมมาจากสันสกฤต प्रबन्ध (ปฺรพนฺธ, “ความต่อเนื่อง; การเชื่อมโยง; ผูก; โยง; การจัดการ; การบริหาร”)

ประพันธ
การประพันธ์ (abstract-noun)

แต่ง, เรียบเรียง, ร้อยกรอง, ผูกถ้อยคำเป็นข้อความเชิงวรรณคดี


น้ำมันหอย

แปลตรงตัวบางส่วนจากจีน蠔油／蚝油 (háoyóu); เทียบเท่า น้ำมัน + หอย

การแบ่งพยางค์
{เสียงสระสั้น}

น้ำ-มัน-ห็อย


ซอส

ยืมมาจากอังกฤษ sauce

/sɔːt̚˦˥/^((สัมผัส))

/sɔːs˦˥/^((สัมผัส))

เครื่องปรุงรส มีลักษณะเหลวหรือค่อนข้างข้น ใช้จิ้มหรือปรุงอาหารเพื่อให้มีรสชาติดีขึ้น


กะจั๊ว

ยืมมาจากแต้จิ๋ว 虼蚻 (ga1 zuah8)

/ka˨˩.t͡ɕua̯˦˥/^((สัมผัส))

ผู้ชายที่เกาะหญิงโสเภณีกิน, ผู้ชายที่เกาะผู้หญิงกิน

ไอ้กะจั๊วถูกตำรวจจับเพราะทำร้ายผู้หญิงที่หาเลี้ยงมัน


ซินแส

ยืมมาจากแต้จิ๋ว 先生 (sing1 sên1); ร่วมเชื้อสายกับเขมร ស៊ិនសែ (ส̰ินแส)

/sin˧.sɛː˩˩˦/^((สัมผัส))

หมอ (ใช้กับคนจีนหรือคนเชื้อสายจีน)

ครู (ใช้กับคนจีนหรือคนเชื้อสายจีน)


จีนแส

ยืมมาจากแต้จิ๋ว 先生 (sing1 sên1, “หมอ”); นอกจากนี้ยังมีการกล่าวว่า จีน เข้ามาแทนที่พยางค์แรกของ ซินแส

/t͡ɕiːn˧.sɛː˩˩˦/^((สัมผัส))

หมอ (ใช้กับคนจีนหรือคนเชื้อสายจีน)

ครู (ใช้กับคนจีนหรือคนเชื้อสายจีน)


ฮวงจุ้ย

จาก風水 (ฮวงจุ๊ย) มาจาก 風 (ฮวง, “ลม”) + 水 (ซุ้ย/จุ๊ย, “น้ำ”)

ที่ฝังศพของชาวจีน

ศาสตร์ของจีนว่าด้วยระบบพลังงานดีหรือเลวที่แฝงอยู่ในภูมิทัศน์ต่าง ๆ ตามธรรมชาติ


ตัวสำรอง

ผู้กำหนดตัวไว้ให้ทำการแทนเมื่อตัวจริงไม่ว่าง เจ็บป่วย หรือสละสิทธิ์

นักกีฬาตัวจริงป่วยกะทันหัน ต้องให้ตัวสำรองเล่นแทน


ตัวสำคัญ

บุคคลหรือสิ่งของที่มีความสำคัญ

เด็กคนนี้แหละตัวสำคัญนัก ชอบรังแกเพื่อน


ตัวเอ้

/tua̯˧.ʔeː˥˩/^((สัมผัส))


เอ้

/ʔeː˥˩/^((สัมผัส))

สำคัญ, หัวโจก (มักใช้ในทางตำหนิ)

เขาเป็นตัวเอ้ในการชวนเพื่อนหนีโรงเรียน


ตะคอก

ไม่ทราบรากศัพท์

/ta˨˩.kʰɔːk̚˥˩/^((สัมผัส))

ตวาด, ขู่เสียงดัง


ฉบับกระเป๋า

ฉบับ + กระเป๋า

ฉะ-บับ-กฺระ-เป๋า

/t͡ɕʰa˨˩.bap̚˨˩.kra˨˩.paw˩˩˦/^((สัมผัส))

ที่มีขนาดเล็กสามารถพกพาไปได้สะดวก

พจนานุกรมฉบับกระเป๋า

คอมพิวเตอร์ฉบับกระเป๋า


ช่างฟิต

/t͡ɕʰaːŋ˥˩.fit̚˦˥/^((สัมผัส))

ช่างแก้เครื่องยนต์


ฟิตเครื่อง

ฟิต + เครื่อง

ฟิด-เคฺรื่อง

/fit̚˦˥.kʰrɯa̯ŋ˥˩/^((สัมผัส))

ปรับเครื่องยนต์ให้กระชับหรืออยู่ในสภาพปรกติ, เรียกช่างแก้เครื่องยนต์ว่า ช่างฟิต


ช่างไฟ

/t͡ɕʰaːŋ˥˩.faj˧/^((สัมผัส))

ผู้มีหน้าที่ใส่ฟืนเป็นเชื้อเพลิงที่จะต้มหม้อน้ำทำให้เกิดไอน้ำสำหรับขับเคลื่อนในเครื่องจักรไอน้ำ

ช่างติดตั้ง ควบคุม หรือแก้ไขไฟฟ้า


ชามอีโน

/t͡ɕʰaːm˧.ʔiː˧.noː˧/^((สัมผัส))

ชามขนาดใหญ่อย่างชามโคม


อีโน

/ʔiː˧.noː˧/^((สัมผัส))

เรียกชามขนาดใหญ่อย่างชามโคมว่า ชามอีโน


ชามโคม

/t͡ɕʰaːm˧.kʰoːm˧/^((สัมผัส))

ชามอย่างเก่าขนาดใหญ่ รูปคล้ายโคมจีนหรือลูกฟักตัดครึ่ง


ชามกะลา

ชามเนื้อกระเบื้อง รูปร่างคล้ายกะลา ด้านนอกสีน้ำตาลแก่ ด้านในสีขาว เขียนลายสีคราม มีขนาดต่าง ๆ กัน


ชามปากไปล่

ชาม + ปาก + ไปล่

ชาม-ปาก-ไปฺล่

ชามชนิดหนึ่ง ก้นเล็กปากบานอย่างรูปงอบหงาย


ดูดเสียง

/duːt̚˨˩.sia̯ŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

กรองคลื่นความถี่เสียงที่ไม่เหมาะสมหรือไม่ต้องการ เพื่อให้อยู่ในระดับที่ไม่สามารถได้ยินเมื่อเวลาออกอากาศ


คลื่นความถี่

คลื่น + ความถี่

คฺลื่น-คฺวาม-ถี่

/kʰlɯːn˥˩.kʰwaːm˧.tʰiː˨˩/^((สัมผัส))

คลื่นวิทยุหรือคลื่นแฮรตเซียนซึ่งเป็นคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้าที่มีความถี่ต่ำกว่าสามล้านเมกะเฮิรตซ์ลงมาที่ถูกแพร่กระจายในที่ว่างโดยปราศจากสื่อนำที่ประดิษฐ์ขึ้น


คลื่นแฮรตเซียน

คลื่น + แฮรตเซียน (< อังกฤษHertzian)

คลื่นแม่เหล็กไฟฟ้าที่มีความถี่ระหว่างสิบกิโลไซเกิลต่อวินาที และสามล้านเมกะไซเกิลต่อวินาที


คลื่นลูกใหม่

คลื่น + ลูก + ใหม่

คฺลื่น-ลูก-ไหฺม่

คนรุ่นใหม่ที่มีการศึกษาและมีความคิดก้าวหน้าที่เข้ามามีบทบาทในการดำเนินงานด้านต่าง ๆ แทนคนรุ่นเก่า


เด

คำกริยาวิเศษณ์

มาก ๆ, มักใช้ประกอบกับคำ เหลือ ว่า เหลือเด คือ เหลือมาก ๆ


เม็ดดี

เล่ห์เหลี่ยมดี


เมฆคลุ้ม

ปริมาณเมฆมากกว่า 7 ใน 8 ในท้องฟ้า ซึ่งสามารถเห็นได้ด้วยตาเปล่า


เมฆมาก

/meːk̚˥˩.maːk̚˥˩/^((สัมผัส))

ปริมาณเมฆมากกว่า 7 ใน 8 ในท้องฟ้า ซึ่งสามารถเห็นได้ด้วยตาเปล่า ใช้ในการพยากรณ์อากาศ


มาบ

ร่วมเชื้อสายกับจ้วงแบบจั่วเจียง mab (มาบ-นาลุ่มกว้าง)

/maːp̚˥˩/^((สัมผัส))

บริเวณที่ลุ่มกว้างใหญ่ซึ่งอาจมีน้ำขังหรือไม่มีก็ได้


โต้หลง

ยืมโดยกึ่งเรียนรู้จากมาเลเซีย tolong (“การช่วย, การช่วยเหลือ”)

/toː˥˩.loŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

สงเคราะห์, ช่วย


ตะเบ๊ะ

ยืมโดยกึ่งเรียนรู้จากมาเลเซีย tabik (“ทำความเคารพ”)

ทำความเคารพอย่างคนในเครื่องแบบ คือ ทำวันทยหัตถ์


บาทหลวง

ยืมโดยกึ่งเรียนรู้จากโปรตุเกส padre + หลวง

/baːt̚˨˩.lua̯ŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

นักบวชในศาสนาคริสต์นิกายโรมันคาทอลิก


ภราดร

แผลงมาจากภาษาสันสกฤต भ्रातृภฺราตฺฤ

พี่ชาย, น้องชาย


ภราดา

แผลงมาจากสันสกฤต भ्रातृ (ภฺราตฺฤ), จากบาลี ภาตา

พี่ชาย, น้องชาย


ภาดร

แผลงมาจากภาษาสันสกฤต भ्रातृภฺราตฺฤ

/pʰaː˧.dɔːn˧/^((สัมผัส))

พี่ชาย, น้องชาย


ภาดา

ยืมมาจากบาลี ภาตา

พี่ชาย, น้องชาย


ภราตร

แผลงมาจากภาษาสันสกฤต भ्रातृภฺราตฺฤ

พี่ชาย, น้องชาย


ภราตฤ

ยืมมาจากสันสกฤต भ्रातृ (ภฺราตฺฤ)

[เสียงสมาส]
พะ-รา-ตฺรึ-

พี่ชาย, น้องชาย


ประชุมเพลิง

ประชุม + เพลิง

ปฺระ-ชุม-เพฺลิง

/pra˨˩.t͡ɕʰum˧.pʰlɤːŋ˧/^((สัมผัส))


อำมาตยาธิปไตย

อำมาตย์ + อธิปไตย

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

อำ-หฺมาด-ตะ-ยา-ทิ-ปะ-ไต

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

อำ-หฺมาด-ตะ-ยา-ทิบ-ปะ-ไต

/ʔam˧.maːt̚˨˩.ta˨˩.jaː˧.tʰi˦˥.pa˨˩.taj˧/^((สัมผัส))

/ʔam˧.maːt̚˨˩.ta˨˩.jaː˧.tʰip̚˦˥.pa˨˩.taj˧/^((สัมผัส))

ระบอบการปกครองที่ขุนนางหรือข้าราชการเป็นใหญ่


ยุค

ยืมมาจากสันสกฤต युग (ยุค, “แอก”) หรือบาลี ยุค (“แอก”)


ยุค

ยืมมาจากสันสกฤต युग (ยุค, “คู่”) หรือบาลี ยุค (“คู่”)

คู่, ทั้งสอง


ยุค

ยืมมาจากสันสกฤต युग (ยุค, “คราว, สมัย”) หรือบาลี ยุค (“คราว, สมัย”)

ยุคมืด

ยุคหิน

กำหนดเวลาของโลก มี 4 ยุค ตามคติของพราหมณ์

จตุรยุค


ยุคล

ยืมมาจากสันสกฤต युगल (ยุคล) หรือบาลี ยุคล

[เสียงสมาส]
ยุ-คน-ละ-

คู่, ทั้งสอง


สะเก็ดตีนเมรุ

สะเก็ด + ตีน + เมรุ

สะ-เก็ด-ตีน-เมน

เลวมาก, ไม่มีค่า

เขาเป็นพวกสะเก็ดตีนเมรุ จะอบรมสั่งสอนอย่างไรก็ไม่ได้ดี


ไปค้าถ่าน

ไป + ค้า + ถ่าน


สวนญี่ปุ่น

สวน + ญี่ปุ่น

สวน-ยี่-ปุ่น

สวนที่จัดตามแบบญี่ปุ่น มีสิ่งประดับที่สำคัญคือไม้ดอก ไม้ใบ สะพาน โคม เป็นต้น


จตุร

ยืมมาจากสันสกฤต चतुर् (จตุรฺ) < บาลี จตุ

[เสียงสมาส]
จะ-ตุ-ระ-

สี่, ใช้ประกอบหน้าคำที่มาจากภาษาบาลีหรือสันสกฤต


จตุ

ยืมมาจากบาลี จตุ

[เสียงสมาส]
จะ-ตุ-


จาตุ

แผลงมาจาก จตุ < บาลี จตุ

สี่, ใช้ประกอบหน้าคำที่มาจากภาษาบาลี


จาตุร

แผลงมาจาก จตุร < สันสกฤต चतुर् (จตุรฺ) < บาลี จตุ


โบสถ์

ตัดมาจาก หรือ แผลงมาจาก อุโบสถ, จากบาลี อุโปสถ

ᨷᩰᩫᩈ᩠ᨳ᩺

อาคารสำหรับประกอบพิธีกรรมทางศาสนาคริสต์

kerk

อาคารสำหรับประกอบพิธีกรรมทางศาสนาคริสต์

tsjerke

ฟรีเชียตะวันตก

อาคารสำหรับประกอบพิธีกรรมทางศาสนาคริสต์

ໂບດ

อาคารสำหรับประกอบพิธีกรรมทางศาสนาคริสต์

iglesia

อาคารสำหรับประกอบพิธีกรรมทางศาสนาคริสต์

church

อาคารสำหรับประกอบพิธีกรรมทางศาสนาคริสต์

/boːt̚˨˩/^((สัมผัส))

สถานที่สำหรับพระสงฆ์ใช้ประชุมทำสังฆกรรม เช่น สวดพระปาติโมกข์ อุปสมบท มีสีมาเป็นเครื่องบอกเขต

อนุโลมเรียกสถานที่ประกอบพิธีกรรมของศาสนาอื่นว่า โบสถ์

โบสถ์พราหมณ์

โบสถ์คริสต์


โบสถ์

คำวิสามานยนาม

/boːt̚˨˩/^((สัมผัส))

ชื่อตำบลหนึ่งในอำเภอพิมาย จังหวัดนครราชสีมา


ดำ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ɗamᴬ; ร่วมเชื้อสายกับไทใหญ่ လမ် (ลัม)，จ้วงแบบจั่วเจียง ndaem，จ้วง ndaem

มุดลง ในคำว่า ดำน้ำ


ดำ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *t.namᴬ; เทียบเขมร ដាំ (ฎาํ, “ปลูก”), ออสโตรนีเซียนดั้งเดิม *taɬem (“ปลูกถ่าย”)，，จ้วงแบบจั่วเจียง ndaem，จ้วง ndaem

ปลูกข้าวกล้า

เรียกนาชนิดหนึ่งซึ่งใช้ถอนต้นกล้ามาปลูกว่า นาดำ, คู่กับ นาหว่านซึ่งใช้หว่านเมล็ดข้าวลงในนา


ดำ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *C̥.damᴬ; ร่วมเชื้อสายกับลาว ດຳ (ดำ), คำเมือง ᨯᩣᩴ (ดาํ), เขิน ᨯᩣᩴ (ดาํ), ไทลื้อ ᦡᧄ (ดัม), ไทใหญ่ လမ် (ลัม), อาหม 𑜃𑜪 (นํ) หรือ 𑜓𑜪 (ดํ), จ้วง ndaem; เทียบเบดั้งเดิม *zamᴬ¹, ไหลดั้งเดิม *ɗəmʔ

กัณห

อรรถาภิธาน:ดำ

กาฬ

อรรถาภิธาน:ดำ

จะกรุน

อรรถาภิธาน:ดำ

จะกรูน

อรรถาภิธาน:ดำ

ดำ

อรรถาภิธาน:ดำ

ทะมึน

อรรถาภิธาน:ดำ

นิล

อรรถาภิธาน:ดำ

มืด

อรรถาภิธาน:ดำ

ศยาม

อรรถาภิธาน:ดำ

ศยามล

อรรถาภิธาน:ดำ

สามะ

อรรถาภิธาน:ดำ

สามล

อรรถาภิธาน:ดำ

อสิตะ

อรรถาภิธาน:ดำ

สีอย่างสีมินหม้อ, ใช้ประกอบสิ่งต่าง ๆ บางอย่างโดยอนุโลมตามลักษณะ สี เป็นชื่อเรียกเฉพาะ

ผ้าดำ

เต่าดำ

มดดำ


เงย

ร่วมเชื้อสายกับจ้วงแบบจั่วเจียง ngweh (เงื่อ, “เงยหน้าขึ้น, ยืดออกไป”)

/ŋɤːj˧/^((สัมผัส))


จง

ยืมมาจากเขมรกลาง ចង (จง, “ต้องการ, ปรารถนา”) (ซึ่งแผลงเป็น បញ្ចង (ปญฺจง) > បញ្ចង់ (บญฺจง̍), บรรจง และ ចំណង (จํณง), จำนง); ร่วมเชื้อสายกับเขมร ចង់ (จง̍); เทียบลาว ຈົງ (จ็ง), ຈົ່ງ (จ็่ง), คำเมือง ᨧᩩ᩵ᨦ (จุ่ง), เขิน ᨧᩩ᩵ᨦ (จุ่ง) หรือ ᨧᩫ᩠ᨦ (จ็ง), ไทลื้อ ᦈᦳᧂᧈ (จุ่ง)

/t͡ɕoŋ˧/^((สัมผัส))

เป็นคำช่วยกริยา บอกความบังคับ หรือบอกความหวัง

จงปฏิบัติตามระเบียบวินัย

จงมีความสุขความเจริญ


โอม

ยืมมาจากสันสกฤต ॐ (โอํ์) มาจาก अ (อ)อ + उ (อุ)อุ + म (ม)ม

/ʔoːm˧/^((สัมผัส))

คำขึ้นต้นของการกล่าวมนตร์, ข้างฝ่ายฮินดูหมายถึง พระเจ้าทั้ง 3 คือ อ = พระศิวะ อุ = พระวิษณุ ม = พระพรหม, ข้างพระพุทธศาสนาเลียนเอามาใช้หมายถึง พระรัตนตรัย คือ อ = อรหํ (พระพุทธเจ้า) อุ = อุตฺตมธมฺม (พระธรรมอันสูงสุด) ม = มหาสงฺฆ (พระสงฆ์) นับถือเป็นคำศักดิ์สิทธิ์


โอม

/ʔoːm˧/^((สัมผัส))

กล่าวคำขึ้นต้นของมนตร์


โอม

/ʔoːm˧/^((สัมผัส))

คำขึ้นต้นของมนตร์


เลียน

เอาอย่าง, ทำหรือพยายามทำให้เหมือนหรือคล้ายคลึงกับแบบอย่าง

พูดเลียนเสียงเด็กร้องเลียนเสียงนก

ชั่งโดยเอาเงินตราเป็นเกณฑ์น้ำหนัก


เอาอย่าง

/ʔaw˧.jaːŋ˨˩/^((สัมผัส))

เลียนแบบ, ทำตาม


สอบถาม

/sɔːp̚˨˩.tʰaːm˩˩˦/^((สัมผัส))

ถามเพื่อขอทราบข้อมูลที่ต้องการ

สอบถามเวลาเดินรถ


แบบสอบถาม

แบบ + สอบถาม

/bɛːp̚˨˩.sɔːp̚˨˩.tʰaːm˩˩˦/^((สัมผัส))


หมั้น

มอบสิ่งของให้ฝ่ายหญิงเพื่อแสดงความมั่นหมายว่าจะแต่งงานด้วย


หมั้น

การที่ฝ่ายชายได้ส่งมอบหรือโอนทรัพย์สินอันเป็นของหมั้นให้แก่หญิงเพื่อเป็นหลักฐานว่าจะสมรสกับหญิงนั้น เมื่อหมั้นแล้วของหมั้นตกเป็นสิทธิแก่หญิง

เรียกของที่มอบให้นั้นว่า ของหมั้น, ถ้าเป็นทองเรียกว่า ทองหมั้น, ถ้าเป็นแหวน เรียกว่า แหวนหมั้น

ผู้ที่หมั้นกันแล้วเรียกว่า คู่หมั้น


คู่หมั้น

ชายหญิงที่ได้หมั้นกันแล้ว

ชายและหญิงซึ่งเป็นคู่สัญญาหมั้น


คู่สัญญา

บุคคล 2 ฝ่ายหรือหลายฝ่ายซึ่งมีความผูกพันตามสัญญา


เลี่ยง

ร่วมเชื้อสายกับจ้วงแบบจั่วเจียง lengq (แหล่ง-ทำให้ห่าง)

/lia̯ŋ˥˩/^((สัมผัส))

ลักษณะอาการที่เบี่ยงออกไปจากทางหรือแนวเดิม

คำนี้ไม่สุภาพ เลี่ยงไปใช้คำอื่น

เจ้าหน้าที่ไม่ต้องการยิงให้ถูกผู้ประท้วง จึงยิงเลี่ยงไปทางอื่น

ขับรถเลี่ยงลงข้างทาง เพื่อไม่ให้ชนวัวที่ยืนขวางถนน

โดยปริยายหมายถึงลักษณะที่คล้ายคลึงเช่นนั้น

เลี่ยงงาน

เลี่ยงกฎหมาย

เลี่ยงภาษี

เลี่ยงบาลี


เบี่ยง

/bia̯ŋ˨˩/^((สัมผัส))

เลี่ยง, เบน, เอี้ยว

เบี่ยงตัว


เบี่ยง

/bia̯ŋ˨˩/^((สัมผัส))

ที่เลี่ยง, ที่เบน

ทางเบี่ยง

สะพานเบี่ยง


เอี้ยว

เป็นไปได้ว่าเกี่ยวข้องกับ เอว; ร่วมเชื้อสายกับไทใหญ่ ဢဵဝ်ႈ (เอ้ว)

/ʔia̯w˥˩/^((สัมผัส))

บิดไป, หันไป

เอี้ยวคอ

เอี้ยวตัว

ถนนสายนี้ไม่ตรง เอี้ยวไปทางขวาเล็กน้อย


หัน

ผันร่างไปทางใดทางหนึ่ง

หันซ้าย

หันขวา

ผินไปทางใดทางหนึ่ง

นิยมสร้างโบสถ์หันหน้าไปทางทิศตะวันออก

หันหน้ามาทางนี้

หมูหัน

หันไปเข้ากับศัตรู

ลงพยัญชนะสองตัวให้เป็นตัวสะกดของสระอะ, ปัจจุบันเหลือใช้เพียง ร หัน


รัฏฐาธิปัตย์

รัฐ + อธิปัตย์; เป็นศัพท์บัญญัติสำนักงานราชบัณฑิตยสภาของ sovereignty

รัด-ถา-ทิ-ปัด

/rat̚˦˥.tʰaː˩˩˦.tʰi˦˥.pat̚˨˩/^((สัมผัส))

อำนาจสูงสุดของรัฐที่จะใช้บังคับบัญชาภายในอาณาเขตของตน

ผู้มีอำนาจสูงสุดของรัฐ


รัฏฐาธิปไตย

รัฐ + อธิปไตย

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

รัด-ถา-ทิ-ปะ-ไต

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

รัด-ถา-ทิบ-ปะ-ไต

/rat̚˦˥.tʰaː˩˩˦.tʰi˦˥.pa˨˩.taj˧/^((สัมผัส))

/rat̚˦˥.tʰaː˩˩˦.tʰip̚˦˥.pa˨˩.taj˧/^((สัมผัส))


องค์รัฏฐาธิปัตย์

(องค์ < ภาษาสันสกฤต अङ्गองฺค < ภาษาบาลี องฺค) + (รัฏฐาธิปัตย์ < รัฐ + อธิปัตย์)

อง-รัด-ถา-ทิ-ปัด

/ʔoŋ˧.rat̚˦˥.tʰaː˩˩˦.tʰi˦˥.pat̚˨˩/^((สัมผัส))

ผู้มีอำนาจสูงสุดของรัฐ, ในประเทศไทยหมายถึงพระมหากษัตริย์


มหิดล

ยืมมาจากสันสกฤต महितल (มหิตล) หรือ महीतल (มหีตล)

พื้นดิน, พื้นโลก


อุตุ

ยืมมาจากบาลี อุตุ; เทียบสันสกฤต ऋतु (ฤตุ)

/ʔu˨˩.tuʔ˨˩/^((สัมผัส))


อุตุ

คำกริยาวิเศษณ์

/ʔu˨˩.tuʔ˨˩/^((สัมผัส))

สบาย (ใช้แก่กริยานอน)

นอนหลับอุตุ

นอนอุตุ


คลื่น

/kʰlɯːn˥˩/^((สัมผัส))

น้ำในทะเลหรือแม่น้ำลำคลองเป็นต้น ซึ่งบางส่วนมีอาการเคลื่อนไหวนูนสูงกว่าระดับโดยปรกติแล้วลดลงและแลเห็นเคลื่อนไปเป็นระยะยาวหรือสั้นบนผิวน้ำ

สิ่งอื่นที่มีลักษณะคล้ายคลึงเช่นนั้น

คลื่นเสียง

คลื่นมนุษย์

ผมดัดเป็นคลื่น

ถนนเป็นคลื่น


คลื่น

/kʰlɯːn˥˩/^((สัมผัส))

เพื่อเกรงพระเจ้าคลื่น คลาพล แลพ่อ


ปรกติ

ยืมโดยกึ่งเรียนรู้จากสันสกฤต प्रकृति (ปฺรกฺฤติ, “ธรรมดา”)

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

ตามปรกติ

เป็นไปตามเคย

เหตุการณ์ปรกติ

ไม่แปลกไปจากธรรมดา

อาการปรกติ


ปกติ

ยืมมาจากบาลี ปกติ (“ธรรมดา”)

正常

ธรรมดา, สามัญ

မိူၼ်ၵဝ်ႇ

ธรรมดา, สามัญ

ປົກກະຕິ

ธรรมดา, สามัญ

normal

ธรรมดา, สามัญ

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

ตามปกติ

เป็นไปตามเคย

เหตุการณ์ปกติ

ไม่แปลกไปจากธรรมดา

อาการปกติ


สาธยาย

กร่อนมาสันสกฤต स्वाध्याय (สฺวาธฺยาย) < บาลี สชฺฌาย

การท่อง, การสวด, การทบทวน

สาธยายมนต์

การชี้แจงแสดงเรื่อง

สาธยายอยู่นั่นแหละ ไม่รู้จักจบเสียที


สาธยาย

ชี้แจงแสดงเรื่อง

ท่อง, สวด, ทบทวน


ท่อง

/tʰɔŋ˥˩/^((สัมผัส))

เดินก้าวไปในน้ำ

ท่องน้ำ

ว่าซ้ำ ๆ ให้จำได้

ท่องหนังสือ


สวด

ว่าเป็นทำนองอย่างพระสวดมนต์

สวดสังคหะ

สวดพระอภิธรรม

นินทาว่าร้าย

ถูกแม่สวด

จัดงานเลี้ยงเสียงดังขนาดนี้ ระวังจะโดนชาวบ้านสวดเอา


นินทา

ยืมมาจากสันสกฤต निन्दा (นินฺทา, “การติเตียน”) หรือบาลี นินฺทา (“การติเตียน”)

คำติเตียนลับหลัง


นินทา

ติเตียนลับหลัง


ลับหลัง

คำกริยาวิเศษณ์

/lap̚˦˥.laŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

ไม่ใช่ต่อหน้า

นินทาลับหลัง

ว่าร้ายลับหลัง


ต่อหน้า

คำกริยาวิเศษณ์

/tɔː˨˩.naː˥˩/^((สัมผัส))

ซึ่งหน้า, เฉพาะหน้า


ทบทวน

ย้อนกลับทำซ้ำอีกเพื่อให้แม่นยำ, ทวนทบ ก็ว่า

ทบทวนตำรา

พิจารณาอีกครั้งหนึ่ง

ทบทวนนโยบาย


อิตถี

ยืมมาจากบาลี อิตฺถี; เทียบสันสกฤต स्त्री (สฺตฺรี)

/ʔit̚˨˩.tʰiː˩˩˦/^((สัมผัส))


สตรี

ยืมมาจากสันสกฤต स्त्री (สฺตฺรี); เทียบบาลี อิตฺถี หรือ ถี

กระลาพิม

อรรถาภิธาน:หญิง

กระลาศรี

อรรถาภิธาน:หญิง

กระษัตรี

อรรถาภิธาน:หญิง

กันย์

อรรถาภิธาน:หญิง

กันยา

อรรถาภิธาน:หญิง

กัลยาณี

อรรถาภิธาน:หญิง

กานดา

อรรถาภิธาน:หญิง

กามินี

อรรถาภิธาน:หญิง

คนงาม

อรรถาภิธาน:หญิง

จอมขวัญ

อรรถาภิธาน:หญิง

จอมใจ

อรรถาภิธาน:หญิง

ฉัยยา

อรรถาภิธาน:หญิง

ฉายา

อรรถาภิธาน:หญิง

โฉมงาม

อรรถาภิธาน:หญิง

โฉมเฉลา

อรรถาภิธาน:หญิง

โฉมตรู

อรรถาภิธาน:หญิง

โฉมยง

อรรถาภิธาน:หญิง

ไฉยา

อรรถาภิธาน:หญิง

ชายา

อรรถาภิธาน:หญิง

ชารี

อรรถาภิธาน:หญิง

ญ.

อรรถาภิธาน:หญิง

ดวงใจ

อรรถาภิธาน:หญิง

ดวงตา

อรรถาภิธาน:หญิง

ดวงสมร

อรรถาภิธาน:หญิง

ถี

อรรถาภิธาน:หญิง

ทรามชม

อรรถาภิธาน:หญิง

ทรามเชย

อรรถาภิธาน:หญิง

ทรามวัย

อรรถาภิธาน:หญิง

ทรามสงวน

อรรถาภิธาน:หญิง

ทรามสวาท

อรรถาภิธาน:หญิง

นรี

อรรถาภิธาน:หญิง

นักนิ่น

อรรถาภิธาน:หญิง

นาง

อรรถาภิธาน:หญิง

นารี

อรรถาภิธาน:หญิง

นาเรศ

อรรถาภิธาน:หญิง

นิรมล

อรรถาภิธาน:หญิง

ผู้หญิง

อรรถาภิธาน:หญิง

ผู้หญิงริงเรือ

อรรถาภิธาน:หญิง

ผู้หญิงยิงเรือ

อรรถาภิธาน:หญิง

พธู

อรรถาภิธาน:หญิง

พนิด

อรรถาภิธาน:หญิง

พนิดา

อรรถาภิธาน:หญิง

พุ่มพวง

อรรถาภิธาน:หญิง

เพศแม่

อรรถาภิธาน:หญิง

เพศหญิง

อรรถาภิธาน:หญิง

ภีรุ

อรรถาภิธาน:หญิง

ภีรุก

อรรถาภิธาน:หญิง

มาณวิกา

อรรถาภิธาน:หญิง

มาดาม

อรรถาภิธาน:หญิง

มาตุคาม

อรรถาภิธาน:หญิง

แม่

อรรถาภิธาน:หญิง

ยุพดี

อรรถาภิธาน:หญิง

ยุพยง

อรรถาภิธาน:หญิง

ยุพเยาว์

อรรถาภิธาน:หญิง

ยุพเรศ

อรรถาภิธาน:หญิง

ยุพา

อรรถาภิธาน:หญิง

ยุพาน

อรรถาภิธาน:หญิง

ยุพาพาล

อรรถาภิธาน:หญิง

ยุพาพิน

อรรถาภิธาน:หญิง

ยุพิน

อรรถาภิธาน:หญิง

ยุวดี

อรรถาภิธาน:หญิง

เยาวพา

อรรถาภิธาน:หญิง

เยาวมาลย์

อรรถาภิธาน:หญิง

เยาวเรศ

อรรถาภิธาน:หญิง

เยาวลักษณ์

อรรถาภิธาน:หญิง

รมณี

อรรถาภิธาน:หญิง

ลลนา

อรรถาภิธาน:หญิง

ลูกผู้หญิง

อรรถาภิธาน:หญิง

วธู

อรรถาภิธาน:หญิง

วนิดา

อรรถาภิธาน:หญิง

วรดนู

อรรถาภิธาน:หญิง

ศรี

อรรถาภิธาน:หญิง

สตรี

อรรถาภิธาน:หญิง

สตรีเพศ

อรรถาภิธาน:หญิง

สร้อย

อรรถาภิธาน:หญิง

สะคราญ

อรรถาภิธาน:หญิง

สาว

อรรถาภิธาน:หญิง

สาวแส้

อรรถาภิธาน:หญิง

สุภาพสตรี

อรรถาภิธาน:หญิง

แส้

อรรถาภิธาน:หญิง

หญิง

อรรถาภิธาน:หญิง

แหม่ม

อรรถาภิธาน:หญิง

อนงค

อรรถาภิธาน:หญิง

อนงค์

อรรถาภิธาน:หญิง

อร

อรรถาภิธาน:หญิง

อรทัย

อรรถาภิธาน:หญิง

อรนุช

อรรถาภิธาน:หญิง

อังคณา

อรรถาภิธาน:หญิง

อัมพา

อรรถาภิธาน:หญิง

อิตถี

อรรถาภิธาน:หญิง

อิสตรี

อรรถาภิธาน:หญิง

อิสัตรี

อรรถาภิธาน:หญิง

เอมอร

อรรถาภิธาน:หญิง

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

[ล้าสมัย]
สัด-ตฺรี

ผู้หญิง, เพศหญิง, คู่กับ บุรุษ

สตรีนางหนึ่งได้หมั้นหมายไว้กับมาณพผู้หนึ่ง


ถี

ยืมมาจากบาลี ถี

/tʰiː˩˩˦/^((สัมผัส))


เครื่องหมายวรรคตอน

ฟองมัน, ตาไก่


ฯ

เครื่องหมายวรรคตอน

ไปยาลน้อย, เปยยาลน้อย

อังคั่นเดี่ยว, คั่นเดี่ยว


ฯลฯ

เครื่องหมายวรรคตอน

ไปยาลใหญ่, เปยยาลใหญ่


เครื่องหมายวรรคตอน

อังคั่นคู่, คั่นคู่


คั่น

แทรกหรือกั้นอยู่ในระหว่าง


เครื่องหมายวรรคตอน

โคมูตร, เยี่ยววัว


ๆ

เครื่องหมายวรรคตอน

เพี้ยนมาจากตัวเลขไทย ๒


ศูนย์

ยืมมาจากเขมรเก่าสมัยอังกอร์ ឝូន្យ (ศูนฺย), จากสันสกฤต शून्य (ศูนฺย); ร่วมเชื้อสายกับเขมร សូន្យ (สูนฺย), ลาว ສູນ (สูน); ร่วมรากกับ สูญ, สุญ, and สุญญ

/suːn˩˩˦/^((สัมผัส))


ศูนย์

/suːn˩˩˦/^((สัมผัส))


ศูนย์

/suːn˩˩˦/^((สัมผัส))

จำนวนที่แสดงถึงความว่างเปล่า, จำนวนจุดที่มีในนี้ ( )


ศูนย์

/suːn˩˩˦/^((สัมผัส))

จุดกลาง, ใจกลาง, แหล่งกลาง, แหล่งรวม

ศูนย์วัฒนธรรม

ศูนย์หนังสือ

ศูนย์รวมข่าว


เปล่า

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *plɤwᴮ; ร่วมเชื้อสายกับลาว ເປົ່າ (เป็่า), คำเมือง ᨸᩖᩮᩢ᩵ᩣ (เปฺลั่า), ไทลื้อ ᦔᧁᧈ (เป่า), ไทใหญ่ ပဝ်ႇ (ป่ว), อาหม 𑜆𑜧 (ปว์) หรือ 𑜆𑜨𑜧 (ปอ̂ว์), ไทดำ ꪹꪜ꪿ꪱ (เป่า), ไทขาว ꪹꪜꪱꫀ, ปักษ์ใต้ เปล๋า, จ้วงแบบจั่วเจียง byaeuq, jaeuq, จ้วง byaeuq

ไม่มีอะไรนอกจากตัวของมันเองที่อ้างถึง

ขวดเปล่า

มือเปล่า

ไม่มีข้อผูกพัน

ให้เปล่า

ได้เปล่า

อ้างว้าง, ว้าเหว่

เปล่าอก

เปล่าใจ

เปล่าเปลี่ยว

ไม่มีความผิด, ไม่มีส่วนร่วม (ในสิ่งที่ผิด)


เปล่า

คำกริยาวิเศษณ์

เป็นคำปฏิเสธ แปลว่า ไม่มี ไม่เป็นอย่างนั้น


ว้า

/waː˦˥/^((สัมผัส))

คำที่เปล่งออกมาเมื่อรู้สึกไม่พอใจหรือผิดจากที่คาดไว้เป็นต้น


ว้า

/waː˦˥/^((สัมผัส))

คำออกเสียงลงท้ายประโยคแสดงความสงสัยหรือปลอบใจเป็นต้น

หายไปไหนว้า

อย่าเสียใจไปเลยว้า


ว้า

คำกริยาวิเศษณ์

/waː˦˥/^((สัมผัส))

ว่าง, เปลี่ยวใจ, เปล่าใจ, ใจหาย


ว้า

คำวิสามานยนาม

ยืมมาจากไทใหญ่ ဝႃႉ (ว๎า) หรือพม่า ဝ (ว)

/waː˦˥/^((สัมผัส))

ชื่อเขตปกครองตนเองโดยพฤตินัย ตั้งอยู่ในรัฐชาน ประเทศพม่า, ชาวว้าเรียกเขตนี้ว่า รัฐว้า (Wa State)

ชื่อภาษาที่พูดโดยชาวว้า แบ่งเป็นภาษาถิ่น 3 ภาษา ได้แก่ ปาเราก์ (Parauk), เวาะ (Vo) และ อาเวอะ (Awa)


ว้า

ยืมมาจากไทใหญ่ ဝႃႉ (ว๎า) หรือพม่า ဝ (ว)

/waː˦˥/^((สัมผัส))

(คน~, ชาว~) กลุ่มชาติพันธุ์ในเขตว้า


เหว่

/weː˨˩/^((สัมผัส))

เปล่า, เปลี่ยว

เหว่ใจ


ว้าเหว่

/waː˦˥.weː˨˩/^((สัมผัส))

รู้สึกอ้างว้าง, เปลี่ยวใจ

ไปต่างถิ่น พอเย็นลงก็รู้สึกว้าเหว่ คิดถึงบ้าน


ยสตน.

เย็ดสดแตกใน (ศัพท์ในวงการหนังโป๊)


และ/หรือ

และ + หรือ โดยเลียนมาจาก and/or

/lɛʔ˦˥.rɯː˩˩˦/^((สัมผัส))

คำบอกความให้เลือกเอาอย่างใดอย่างหนึ่งหรือทั้งสองอย่างก็ได้

หนังสือต่ออายุสัญญาค้าประกัน และ/หรือ เพิ่มวงเงินค้าประกัน


พัสดุ

ยืมมาจากสันสกฤต वस्तु (วสฺตุ); ร่วมรากกับ วัสดุ

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

สิ่งของต่าง ๆ, เครื่องใช้ไม้สอย

ที่ดิน, บ้านเรือน

ที่ราชพัสดุ

คำย่อของ พัสดุภัณฑ์

คำย่อของ พัสดุไปรษณีย์


อาบ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ʔaːpᴰ ร่วมเชื้อสายกับลาว ອາບ (อาบ), ไทลื้อ ᦀᦱᧇ (อาบ), คำเมือง ᩋᩣ᩠ᨷ (อาบ), ไทใหญ่ ဢၢပ်ႇ (อ่าป), ไทดำ ꪮꪱꪚ (อาบ), ไทขาว ꪮꪱꪚ, ไทใต้คง ᥟᥣᥙᥱ (อ่าป), จ้วงแบบหนง aeb, จ้วงแบบจั่วเจียง ab, จ้วง ab, ตั่ย áp

/ʔaːp̚˨˩/^((สัมผัส))

เอาน้ำรดตัวหรือลงในน้ำทั้งตัว เพื่อแก้ร้อนหรือชำระล้างเหงื่อไคลเป็นต้น เรียกว่า อาบน้ำ

ชโลม, ทา, ทำให้ซึมซาบ

อาบน้ำรัก

ลูกศรอาบยาพิษ

เหงื่ออาบหน้า


อาบน้ำ

/ʔaːp̚˨˩.naːm˦˥/^((สัมผัส))

เอาน้ำรดตัวหรือลงในน้ำทั้งตัว เพื่อแก้ร้อนหรือชำระล้างเหงื่อไคลเป็นต้น


ชะนิด

/t͡ɕʰa˦˥.nit̚˦˥/^((สัมผัส))

รูปเลิกใช้ของ ชนิด


เติ่ง

/tɤŋ˨˩/^((สัมผัส))

ที่สำหรับทอดลูกบาศก์ในการเล่นสกา มีลักษณะคล้ายครกตำหมาก ทำด้วยงาหรือไม้แข็ง มีรูข้าง ๆ สำหรับลูกบาศก์ออก


ค้างเติ่ง

ค้าง + เติ่ง

/kʰaːŋ˦˥.tɤŋ˨˩/^((สัมผัส))

ไม่สำเร็จลุล่วงไปได้


อวด

เทียบคำเมือง ᩋ᩠ᩅᨯ (อวด), ลาว ອວດ (อวด), ไทลื้อ ᦷᦀᧆᧈ (โอ่ด), เขมร អួត (อัวต)

/ʔua̯t̚˨˩/^((สัมผัส))

สำแดงให้รู้เห็น

อวดฤทธิ์อวดเดช

แสดงให้ปรากฏ

อวดความสามารถ

นำออกให้ดูให้ชม

เอาของมาอวด

ยกย่องต่อหน้าคน

อวดว่าลูกตัวเก่ง

แสดงให้ผู้อื่นเข้าใจว่าตนมีคุณสมบัติเช่นนั้น ทั้ง ๆ ที่มิได้มี

อวดเก่ง

อวดภูมิ


ผอวด

แผลงมาจาก อวด

/pʰa˨˩.ʔua̯t̚˨˩/^((สัมผัส))


ย่อ

/jɔː˥˩/^((สัมผัส))

ย่อตัว

ย่อเข่า

ลดให้สั้นหรือเล็กลง

ย่อความ

ย่อส่วน

ทำให้ยุบเข้าไป, ทำให้จมลึกเข้าไป

ย่อเก็จ

ย่อมุม


ตัด

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *tacᴰ; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨲᩢ᩠ᨯ (ตัด), ลาว ຕັດ (ตัด), ไทลื้อ ᦶᦎᧆ (แตด), ไทดำ ꪔꪰꪒ (ตัด), ไทใหญ่ တတ်း (ตั๊ต), อาหม 𑜄𑜄𑜫 (ตต์), จ้วง daet

ทำให้ขาดด้วยของมีคม

ตัดกระดาษ

ตัดผ้า

ตัดเงินเดือน

เดินตัดทาง

ตัดสิ่งใดสิ่งหนึ่งทำให้เป็นสิ่งสำเร็จรูป

ตัดเสื้อ

ตัดรองเท้า

โดยปริยายหมายถึง ลักษณะที่คล้ายคลึงเช่นนั้น

ตัดญาติ

ตัดกิเลส


หนัง

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ʰnaŋᴬ; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩉ᩠ᨶᩢᨦ (หนัง), ลาว ໜັງ (หนัง), ไทลื้อ ᦐᧂ (หนัง), ไทดำ ꪘꪰꪉ (หนัง), ไทใหญ่ ၼင် (นัง), อ่ายตน ꩫင် (นง์), จ้วง naeng; เทียบเบดั้งเดิม *naŋᴬ¹

hide

ส่วนผิวนอกของสัตว์

/naŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

ส่วนของร่างกายที่หุ้มเนื้ออยู่

หนังสัตว์ที่เอามาทำเป็นของใช้หรือเป็นอาหาร

การมหรสพอย่างหนึ่งเอาหนังสัตว์มาสลักเป็นภาพ

หนังตะลุง

หนังใหญ่

คำพ้องความของ ภาพยนตร์

โรงหนัง

ถ่ายหนัง

ฉายหนัง

เล่นหนัง


หนัง

เทียบมาเลเซียnanga

/naŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

เรียกขนุนพันธุ์ที่มียวงสีเหลือง เนื้อนุ่มแต่ไม่เหลว ว่า ขนุนหนัง


ยวง

ร่วมเชื้อสายกับลาว ຍວງ (ยวง), คำเมือง ᨿ᩠ᩅᨦ (ยวง), เขิน ᨿ᩠ᩅᨦ (ยวง), ไทลื้อ ᦷᦍᧂ (โยง), ไทใหญ่ ယူင်း (ยู๊ง)

เนื้อในของขนุนที่หุ้มเมล็ด เรียกว่า ยวงขนุน


ยวง

เรียกเนื้อในของขนุน

ขนุนยวงหนึ่ง

ขนุน 2 ยวง


ยวง

ร่วมเชื้อสายกับลาว ຍວງ (ยวง), ไทลื้อ ᦷᦍᧂ (โยง)

เรียกลักษณะของเงินบริสุทธิ์ที่ละลายคว้างอยู่ในเบ้า มีสีขาวผ่องเป็นมันปลาบว่า เงินยวง

โดยปริยายเรียกสิ่งที่มีลักษณะย้อยยืดลงมาเป็นแนวยาว ๆ

ฝีถอนยวง

ขี้มูกเป็นยวง


ยวง

เรียกสีขาวผ่องเป็นมันปลาบเหมือนสีเงินที่ละลายคว้างอยู่ในเบ้าว่า สีเงินยวง


ลายน้ำ

ลาย + น้ำ; แปลตรงตัวจากอังกฤษ watermark

ลวดลายหรือภาพในเนื้อกระดาษที่ทำขึ้นพร้อม ๆ กับกระดาษจะมองเห็นได้ชัดเมื่อยกกระดาษนั้นขึ้นส่องกับแสงสว่าง


ส่อง

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩈᩬ᩵ᨦ (สอ่ง), ลาว ສ່ອງ (ส่อง), ไทลื้อ ᦉᦸᧂᧈ (ส่อ̂ง), ไทดำ ꪎ꪿ꪮꪉ (ส่อง), ไทใหญ่ သွင်ႇ (ส่อ̂ง) และ ထွင်ႇ (ถ่อ̂ง), ไทใต้คง ᥔᥩᥒᥱ (ส่อ̂ง), ᥗᥩᥒᥱ (ถ่อ̂ง) และ ᥖᥩᥒᥱ (ต่อ̂ง), อาหม 𑜏𑜨𑜂𑜫 (สอ̂ง์)

ฉ่อง
ถ่อง
การส่อง (abstract-noun)

/sɔŋ˨˩/^((สัมผัส))

แดดส่อง

ไฟส่อง

ส่องไฟ

แสงจันทร์ส่อง

ตะวันส่องหน้า

ส่องสัตว์ในป่า

ส่องทาง

ส่องกบ

ส่องกล้อง

ส่องปืน

ถูกส่องด้วยปืนลูกซอง


เพ่ง

ไม่ทราบรากศัพท์

/pʰeŋ˥˩/^((สัมผัส))

จ้องดู, เล็งดู, (ใช้แก่ตา)

เพ่งสายตา

เพ่งหนังสือ

มุ่งเฉพาะอารมณ์ภายใน (ทางใจ)

เพ่งกสิณ


เล็ง

ร่วมเชื้อสายกับลาว ເລັງ (เลัง)

เพ่งมอง, จ้องตรงไป

หมาย, หมายเฉพาะ

อาการที่ดาวพระเคราะห์ดวงหนึ่งอยู่ในเรือนตรงกันข้ามกับดาวพระเคราะห์อีกดวงหนึ่งซึ่งอยู่ในเรือนที่ 7 นับจากเรือนที่ตนอยู่


พยายาม

ยืมมาจากสันสกฤต व्यायाम (วฺยายาม); เทียบบาลี วายาม; ร่วมเชื้อสายกับลาว ພະຍາຍາມ (พะยายาม), เขมร ព្យាយាម (พฺยายาม)

วยายาม
การพยายาม (abstract-noun)
ความพยายาม (abstract-noun)

ทำโดยมานะบากบั่น


ความเห็น

ข้อวินิจฉัยหรือความเชื่อที่แสดงออกตามที่เห็น รู้ หรือ คิด

ฉันมีความเห็นว่านักมวยไทยจะเป็นฝ่ายชนะ

ผมมีความเห็นว่าเขาเป็นคนน่าเชื่อถือ


อ้วน

ร่วมเชื้อสายกับลาว ອ້ວນ (อ้วน), จ้วง uenj; อาจร่วมเชื้อสายกับเขิน ᩋ᩠ᩅ᩶ᩁ (อว้ร, “อ่อนแอ”), ไทลื้อ ᦷᦀᧃᧉ (โอ้น, “อ่อนแอ”), ไทใหญ่ ဢူၼ်ႈ (อู้น, “อ่อนแอ”)

/ʔua̯n˥˩/^((สัมผัส))

มีเนื้อและมันมาก


เมฆ

ยืมมาจากสันสกฤต मेघ (เมฆ) หรือบาลี เมฆ

ᨾᩮ᩠ᨥ

ก้อนไอน้ำที่ลอยอยู่ในอากาศ

wolk

ก้อนไอน้ำที่ลอยอยู่ในอากาศ

ꪜꪸ꪿ꪉꪠ꫁ꪱ

ก้อนไอน้ำที่ลอยอยู่ในอากาศ

မွၵ်ႇၵုမ်ႈ

ก้อนไอน้ำที่ลอยอยู่ในอากาศ

wolk

ฟรีเชียตะวันตก

ก้อนไอน้ำที่ลอยอยู่ในอากาศ

ເມກ

ก้อนไอน้ำที่ลอยอยู่ในอากาศ

nube

ก้อนไอน้ำที่ลอยอยู่ในอากาศ

cloud

ก้อนไอน้ำที่ลอยอยู่ในอากาศ

ขี้เมฆ

อรรถาภิธาน:เมฆ

นภจร

อรรถาภิธาน:เมฆ

ปโยชนม์

อรรถาภิธาน:เมฆ

ปโยธร

อรรถาภิธาน:เมฆ

ปัชชุน

อรรถาภิธาน:เมฆ

พลาหก

อรรถาภิธาน:เมฆ

เมฆ

อรรถาภิธาน:เมฆ

เมฆา

อรรถาภิธาน:เมฆ

เมฆินทร์

อรรถาภิธาน:เมฆ

เมฆี

อรรถาภิธาน:เมฆ

วลาหก

อรรถาภิธาน:เมฆ

วาริท

อรรถาภิธาน:เมฆ

วาริธร

อรรถาภิธาน:เมฆ

อัมพุท

อรรถาภิธาน:เมฆ

/meːk̚˥˩/^((สัมผัส))

ไอน้ำที่รวมตัวกันเป็นกลุ่มก้อนลอยอยู่ในอากาศ


ทราบ

ยืมมาจากเขมร ជ្រាប (ชฺราบ); ร่วมเชื้อสายกับลาว ຊາບ (ซาบ)

/saːp̚˥˩/^((สัมผัส))

ทราบข่าว

ได้รับทราบแล้ว

เรียนมาเพื่อทราบ


หงอย

การแบ่งพยางค์
{เสียงสระสั้น}

/ŋɔj˩˩˦/^((สัมผัส))

ซึมเซา, ไม่ชุ่มชื่น, ไม่กระปรี้กระเปร่า, ไม่ร่าเริง


สั่งสอน

ᩈᩢ᩠᩵ᨦᩈᩬᩁ

ชี้แจงให้เข้าใจและบอกให้ทำ

ᥔᥒᥱᥔᥩᥢᥴ

ชี้แจงให้เข้าใจและบอกให้ทำ

ᦉᧂᧈᦉᦸᧃ

ชี้แจงให้เข้าใจและบอกให้ทำ

သင်ႇသွၼ်

ชี้แจงให้เข้าใจและบอกให้ทำ

ສັ່ງສອນ

ชี้แจงให้เข้าใจและบอกให้ทำ

/saŋ˨˩.sɔːn˩˩˦/^((สัมผัส))

ชี้แจงให้เข้าใจและบอกให้ทำ, สอนสั่ง ก็ว่า

แม่สั่งสอนลูกให้เป็นคนดี

ประทุษร้ายเพื่อให้หลาบจำ


เสริม

เป็นไปได้ว่าแผลงมาจาก เฉลิม หรือ เจิม เพื่อเข้าคู่กับ สร้าง เป็น สร้างเสริม/เสริมสร้าง

/sɤːm˩˩˦/^((สัมผัส))

เพิ่ม, เติม, ต่อเติม, หนุน

เสริมคันกั้นน้ำ

เสริมกราบเรือให้สูงขึ้น

เสริมจมูก


เสริม

/sɤːm˩˩˦/^((สัมผัส))

ที่เพิ่มเติม

อาหารเสริม

เก้าอี้เสริม


เสริม

คำกริยาวิเศษณ์

/sɤːm˩˩˦/^((สัมผัส))

ที่ทำเพิ่มเติม

พูดเสริม


ส่งเสริม

ส่งเสิม
การส่งเสริม (abstract-noun)

ᦑᦳᧃᧉᦍᦴᧉ

ช่วยเหลือให้ดีขึ้น

ສົ່ງເສີມ

ช่วยเหลือให้ดีขึ้น

/soŋ˨˩.sɤːm˩˩˦/^((สัมผัส))

เกื้อหนุน, ช่วยเหลือสนับสนุนให้ดีขึ้น

ส่งเสริมการลงทุน

ส่งเสริมการศึกษา


เลือก

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *lɯəkᴰ²ᴸ; ร่วมเชื้อสายกับอีสาน เลือก, ลาว ເລືອກ (เลือก), คำเมือง ᩃᩮᩬᩥᨠ (เลอิก), เขิน ᩃᩮᩨ᩠ᨠ (เลืก), ไทลื้อ ᦵᦟᦲᧅ (เลีก), ไทดำ ꪹꪩꪀ (เลก), ไทขาว ꪩꪷꪀ, ไทใหญ่ လိူၵ်ႈ (เลิ้ก), ไทใต้คง ᥘᥫᥐ (เลอ̂ก), อ่ายตน လိုက် (ลึก์), อาหม 𑜎𑜢𑜤𑜀𑜫 (ลึก์), จ้วงแบบจั่วเจียง lweg (เลือก)

/lɯa̯k̚˥˩/^((สัมผัส))

คัดสิ่งที่มีจำนวนมากกว่าหนึ่งขึ้นไปเพื่อเอาไว้หรือเอาออกตามต้องการ

เลือกผู้ใหญ่บ้าน

เลือกหัวหน้าชั้น


เลือก

/lɯa̯k̚˥˩/^((สัมผัส))

เป็นเมือก, เหนียว ๆ ลื่น ๆ

ฝักกระเจี๊ยบต้มแล้วเป็นเลือก ๆ


เลือก

/lɯa̯k̚˥˩/^((สัมผัส))


อุดหนุน

/ʔut̚˨˩.nun˩˩˦/^((สัมผัส))

ช่วยเหลือ, เกื้อกูล

ซื้อหรือใช้บริการร้านค้า


ห่าง

คำกริยาวิเศษณ์

ร่วมเชื้อสายกับลาว ຫ່າງ (ห่าง), คำเมือง ᩉ᩵ᩣ᩠ᨦ (ห่าง), ไทใหญ่ ႁၢင်ႇ (ห่าง) , จ้วงแบบจั่วเจียง hangq (ห่าง)

/haːŋ˨˩/^((สัมผัส))

ไกล, บางทีใช้เข้าคู่กันเป็น ห่างไกล

ห่างหูห่างตา

บ้านอยู่ห่างถนนมาก


ห่าง

/haːŋ˨˩/^((สัมผัส))

ญาติห่าง ๆ

มีลูกห่าง


ถี่

เทียบจีนยุคกลาง緻 (MC drijH) , จ้วงแบบจั่วเจียง tiq (ถี่ ไม่ห่าง)

/tʰiː˨˩/^((สัมผัส))

มีระยะหรือช่องว่างชิด ๆ กัน, ไม่ห่าง

ตะแกรงตาถี่

หวีซี่ถี่


ถี่

คำกริยาวิเศษณ์

/tʰiː˨˩/^((สัมผัส))

มีระยะเวลากระชั้นชิดกัน, ไม่ห่าง

รถมาถี่

มีลูกถี่

ซอยเท้าถี่ ๆ


บางที

คำกริยาวิเศษณ์

/baːŋ˧.tʰiː˧/^((สัมผัส))

บางเวลา, บางคราว, บางครั้ง, บางหน, ลางที ก็ใช้


ดูถูก

/duː˧.tʰuːk̚˨˩/^((สัมผัส))

แสดงอาการเป็นเชิงดูหมิ่นหรือเหยียดหยามเขา


รักษาการ

ปฏิบัติหน้าที่แทนชั่วคราว

รองอธิบดีรักษาการแทนอธิบดี


รักษาการ

ที่ปฏิบัติหน้าที่แทนชั่วคราว

รักษาการประธานาธิบดี

รัฐบาลรักษาการ


เยียวยา

บำบัดโรค, แก้โรค

ไม่มีหมอจะมาเยียวยาได้

แก้ไข, ทำให้ดีขึ้น

เศรษฐกิจกำลังทรุดหนัก ยากที่จะเยียวยาได้


สงวน

ยืมมาจากเขมร ស្ងួន (สฺงัวน)

/sa˨˩.ŋua̯n˩˩˦/^((สัมผัส))

ถนอมรักษาไว้

เสียสินสงวนศักดิ์ไว้ วงศ์หงส์

สงวนมรดกของชาติ

สงวนเนื้อสงวนตัว

สงวนลิขสิทธิ์

สงวนสิทธิ์


สงวน

ยืมมาจากเขมร ស្ងួន (สฺงัวน)

/sa˨˩.ŋua̯n˩˩˦/^((สัมผัส))

ที่รักษาหวงแหนไว้

ป่าสงวน


ป้องกัน

กั้นไว้เพื่อต้านทานหรือคุ้มครอง


ป้อง

ไม่ทราบรากศัพท์

/pɔŋ˥˩/^((สัมผัส))

บังเพื่อกักหรือกั้นไว้


คุ้มครอง

การคุ้มครอง (abstract-noun)
ความคุ้มครอง (abstract-noun)

/kʰum˦˥.kʰrɔːŋ˧/^((สัมผัส))

ป้องกันรักษา, ระวังรักษา, ปกป้องรักษา


ศัตรู

ยืมมาจากสันสกฤต शत्रु (ศตฺรุ); เทียบบาลี สตฺตุ

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

ข้าศึก, ปรปักษ์, ปัจจามิตร

ศัตรูจากภายนอกประเทศ

เพลี้ยเป็นศัตรูพืช

2 ตระกูลนี้เป็นศัตรูกันมาหลายชั่วคนแล้ว


ข้าศึก

ฃ้าศึก
ฆ่าศึก
ฆ้าศึก

/kʰaː˥˩.sɯk̚˨˩/^((สัมผัส))

ศัตรูของบ้านเมือง, คู่สงคราม

ผู้ขัดขวางหรือทำลาย


สายโลหิต

ญาติพี่น้องที่มีบรรพบุรุษร่วมกัน


ดวงใจ

คำเปรียบเทียบเรียกหญิงที่รักหรือลูกที่รัก


หาญ

ร่วมเชื้อสายกับไทใหญ่ ႁၢၼ် (หาน, “กล้าหาญ”), อาหม 𑜑𑜃𑜫 (หน์, “กล้าหาญ”), เขมร ហ៊ាន (ห̃าน)

/haːn˩˩˦/^((สัมผัส))

ทหารหาญ

หาญสู้


หวั่นเกรง

หวั่น + เกรง

[wä̃n˨˩.krẽːŋ˧]

หวั่นวิตกไปเอง, นึกกลัวไปเอง


ศึก

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *sɤkᴰ¹ˢ (“ศัตรู; สงคราม”), จากจีนเก่า賊 (OC *zɯːɡ, “โจร”); ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩈᩮᩥᩢ᩠ᨠ (เสิัก) หรือ ᩈᩮᩥ᩠ᨠᩡ (เสิกะ), อีสาน เสิก, ลาว ເສິກ (เสิก), ไทลื้อ ᦵᦉᦲᧅ (เสีก), ไทดำ ꪹꪎꪷꪀ (เสํก), ไทใหญ่ သိုၵ်း (สึ๊ก), อาหม 𑜏𑜢𑜤𑜀𑜫 (สึก์), จ้วง caeg (สัก "โจร ลัก ทหารศัตรู") ; เทียบเขมรเก่า សើក (เสิก, “ทหาร; ความขัดแย้งทางทหาร”), เขมร សឹក (สึก); การสะกดคำถูกปนเปื้อนมาจาก ศึกษา ซึ่งเป็นคำยืมจากภาษาสันสกฤต

เศิก
สึก
เสิก

/sɯk̚˨˩/^((สัมผัส))

การใช้กำลังเข้าประหัตประหารกันอย่างรุนแรงระหว่างรัฐหรือประเทศตั้งแต่ 2 รัฐ หรือ 2 ประเทศขึ้นไป

ศึกชายแดน

การต่อสู้กันระหว่างบุคคลกับบุคคลหรือระหว่างพวกหนึ่งกับอีกพวกหนึ่ง

ศึกล้างบาง

ศึกล้างโคตร

การเกิดขัดแย้งต่อสู้เป็นปฏิปักษ์ขึ้นในใจ

ศึกในอก


ระหว่าง

ยืมมาจากเขมร រវាង (รวาง, “ระหว่าง”)

/ra˦˥.waːŋ˨˩/^((สัมผัส))

ช่องว่างจากที่หนึ่งถึงอีกที่หนึ่ง

ในระหว่างภูเขา 2 ลูก

ระยะเวลาจากระยะหนึ่งถึงอีกระยะหนึ่ง

ระหว่างพระอาทิตย์ขึ้นถึงพระอาทิตย์ตก

เวลาช่วงใดช่วงหนึ่ง

ระหว่างสงครามเขายังเรียนหนังสืออยู่

เวลาที่กำลังเป็นไปอยู่

ระหว่างประชุมฝนตกหนัก

ระหว่างนี้เขาไม่ว่าง


ระหว่าง

ยืมมาจากเขมร រវាង (รวาง, “ระหว่าง”)

ᩉ᩠ᩅ᩵ᩣ᩠ᨦ

ส่วนประกอบที่รวมเข้าเป็นรูปร่างเดียวกัน

ᩁᩡᩉ᩠ᩅ᩵ᩣ᩠ᨦ

ส่วนประกอบที่รวมเข้าเป็นรูปร่างเดียวกัน

之間

ส่วนประกอบที่รวมเข้าเป็นรูปร่างเดียวกัน

之间

ส่วนประกอบที่รวมเข้าเป็นรูปร่างเดียวกัน

ᦛᦱᧂᧈ

ส่วนประกอบที่รวมเข้าเป็นรูปร่างเดียวกัน

ၵႄႈ

ส่วนประกอบที่รวมเข้าเป็นรูปร่างเดียวกัน

ဝူင်ႈ

ส่วนประกอบที่รวมเข้าเป็นรูปร่างเดียวกัน

ລະຫວ່າງ

ส่วนประกอบที่รวมเข้าเป็นรูปร่างเดียวกัน

between

ส่วนประกอบที่รวมเข้าเป็นรูปร่างเดียวกัน

/ra˦˥.waːŋ˨˩/^((สัมผัส))

คำที่แสดงถึงความสัมพันธ์ของบุคคลหรือสถาบันเป็นต้นตั้งแต่ 2 ขึ้นไป

งานมงคลสมรสระหว่างนาย ก กับนางสาว ข

แบ่งมรดกในระหว่างลูก ๆ

การแข่งขันฟุตบอลระหว่างมหาวิทยาลัย

การประชุมระหว่างชาติ


ระวาง

ยืมมาจากเขมร រវាង (รวาง)

ม้าขึ้นระวาง

เรือขึ้นระวาง

ที่ว่างสำหรับบรรทุกของในเรือเป็นต้น

เสียค่าระวาง


นักรบ

krijger

ผู้ชำนาญในการรบ

ນັກລົບ

ผู้ชำนาญในการรบ

warrior

ผู้ชำนาญในการรบ

ผู้ชำนาญในการรบ, ทหาร

การเสียสละของวีรชนนักรบผู้กล้าหาญ


เศร้า

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩈᩮᩢ᩶ᩣ (เสั้า, “เศร้า; คล้ำดำ; หม่นหมอง”), ลาว ເສົ້າ (เส็้า), ไทใหญ่ သဝ်ႈ (ส้ว), ไทใต้คง ᥔᥝᥲ (เส้า, “สกปรก”), พ่าเก ꩬွ် (เสา, “(ฟ้า)มืดมัว”), อาหม 𑜏𑜧 (สว์)

เส้า
การเศร้า (abstract-noun)
ความเศร้า (abstract-noun)

เสา

ไม่บริสุทธิ์, ไม่สะอาด, ขุ่นมัว

สลด, ระทด, หมอง, ไม่เบิกบาน, เป็นทุกข์, เหี่ยวแห้ง

หน้าเศร้า

ใจเศร้า

ตามีแววเศร้า

เรื่องเศร้า

สกปรก, คล้ำ, ขุ่นมัว, มืดมัว


หมอง

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ʰmoːŋᴬ; ร่วมเชื้อสายกับลาว ໝອງ (หมอง), ไทใหญ่ မွင် (มอ̂ง), อาหม 𑜉𑜨𑜂𑜫 (มอ̂ง์), จ้วง mong; เทียบเขมร ហ្មង (หฺมง)

/mɔːŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

เครื่องแก้วหมอง

เครื่องเงินหมอง

ไม่ผ่องใส, ไม่แจ่มใส

หน้าหมอง


หมอง

แผลงมาจาก สมอง

/mɔːŋ˩˩˦/^((สัมผัส))


เศร้าหมอง

เศร้า + หมอง

/saw˥˩.mɔːŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

หมองมัว, ไม่ผ่องใส

ผิวพรรณเศร้าหมอง

หน้าตาเศร้าหมอง

เครื่องนุ่งห่มเศร้าหมอง


หมองมัว

/mɔːŋ˩˩˦.mua̯˧/^((สัมผัส))

ไม่แจ่มใส, ไม่เบิกบาน


มัวหมอง

/mua̯˧.mɔːŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

มีมลทิน, ไม่บริสุทธิ์


ทรวง

ยืมมาจากเขมร ទ្រូង (ทฺรูง) [ทฺรวง]

อก, ใจ, มักใช้เข้าคู่กับคำ อก เป็น ทรวงอก

เย็นทรวง


ร่วง

ร่วมเชื้อสายกับลาว ຮ່ວງ (ฮ่วง) หรือ ຫ່ວງ (ห่วง), ไทใหญ่ ႁူင်ႈ (หู้ง), อาหม 𑜍𑜤𑜂𑜫 (รุง์)

/rua̯ŋ˥˩/^((สัมผัส))

ใบไม้ร่วง

ผลไม้ร่วง

ถูกชกฟันร่วง

ผมร่วง


ร่วง

/rua̯ŋ˥˩/^((สัมผัส))


คุณนาย

คำยกย่อง ใช้เรียกภรรยาข้าราชการชั้นสัญญาบัตรที่ยังมิได้เป็นคุณหญิง

ในปัจจุบันใช้เรียกยกย่องสตรีทั่ว ๆ ไปที่ผู้เรียกนับถือ


ทำไม

แผลงมาจากคำเก่า ทำไร

เพราะเหตุไร, เพราะอะไร, เพื่ออะไร


ทำไม

แผลงมาจากคำเก่า ทำไร

ฉันจะทำอย่างนี้ ใครจะทำไม


หนีหน้า

[niː˩˥.näː˥˩]

หลบไม่ยอมให้พบหน้า


รุ่ง

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩁᩩ᩵ᨦ (รุ่ง), ลาว ຮຸ່ງ (ฮุ่ง), ไทดำ ꪭꪴ꪿ꪉ (ฮุ่ง), ไทใหญ่ ႁုင်ႈ (หุ้ง), อาหม 𑜍𑜤𑜂𑜫 (รุง์)

/ruŋ˥˩/^((สัมผัส))

ระยะเวลาตอนเริ่มแรกแห่งวัน

รุ่งอรุณ

รุ่งเช้า

ยันรุ่ง

ตลาดโต้รุ่ง

ใกล้รุ่ง


รุ่ง

/ruŋ˥˩/^((สัมผัส))

ฟ้ารุ่ง

อรุณรุ่ง

เจริญ, รุ่งเรือง, รุ่งโรจน์


งอกงาม

การงอกงาม (abstract-noun)
ความงอกงาม (abstract-noun)

/ŋɔːk̚˥˩.ŋaːm˧/^((สัมผัส))

เจริญผลิดอกออกผล


อรุณ

ยืมมาจากสันสกฤต अरुण (อรุณ) หรือบาลี อรุณ

เวลาใกล้พระอาทิตย์จะขึ้น มี 2 ระยะ คือ มีแสงขาวเรื่อ ๆ (แสงเงิน) และแสงแดงเรื่อ ๆ (แสงทอง), เวลาย่ำรุ่ง


อรุณ

คำวิสามานยนาม

ชื่อบุคคลชายหญิง


ทั้งหลาย

ทั้ง + หลาย; ร่วมเชื้อสายกับอีสาน ทังหลาย, ลาว ທັງຫຼາຍ (ทังหลาย), คำเมือง ᨴᩘᩖᩣ᩠ᨿ (ทงลาย), เขิน ᨴᩢ᩠ᨦᩉᩖᩣ᩠ᨿ (ทังหลาย), ไทลื้อ ᦑᧂᦜᦻ (ทังหลาย), ไทดำ ꪹꪕꪸꪉꪨꪱꪥ (เตฺย̂งหลาย), ไทใหญ่ တင်းလၢႆ (ตั๊งลาย), ไทใต้คง ᥖᥒᥰᥘᥣᥭᥴ (ตั๊งล๋าย), อาหม 𑜄𑜂𑜫 𑜎𑜩 (ตง์ ลย์)

/tʰaŋ˦˥.laːj˩˩˦/^((สัมผัส))

คนทั้งหลายเกิดมาแล้วต้องตาย

คนทั้งหลายเขาพูดกันว่า


หลับ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ʰlapᴰ; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩉᩖᩢᨷ (หลับ), ลาว ຫຼັບ (หลับ), ไทลื้อ ᦜᧇ (หลับ), ไทใหญ่ လပ်း (ลั๊ป), อาหม 𑜎𑜆𑜫 (ลป์), จ้วง laep

睡著

ทำให้สมองและร่างกายลดการการรับรู้สภาพแวดล้อม

อาการพักผ่อนของร่างกายที่มีการรับรู้สภาพแวดล้อมน้อยลง


รับรู้

การรับรู้ (abstract-noun)
ความรับรู้ (abstract-noun)

ยืนยันว่ารู้, รับว่ารู้

รับผิดชอบ, มักใช้ในความปฏิเสธ

ลูกไปทำผิด พ่อแม่จะไม่รับรู้ได้อย่างไร


ยืนยัน

พูดคงคำโดยแน่นแฟ้น, พูดรับว่ารู้เห็นหรือทำเป็นต้นโดยแน่นอน

เขายืนยันว่าเขาเห็นขโมยแน่

ย้ำหรือแจ้งความจำนงโดยไม่เปลี่ยนแปลง, ใช้ว่า ยัน คำเดียวก็มี

เขายืนยันการเดินทางในเที่ยวหน้า


รู้เห็น

รู้และเห็นเหตุการณ์ด้วยตนเอง

เขาเป็นพยานที่รู้เห็น


เปลี่ยนแปลง

เปลี่ยน + แปลง

การเปลี่ยนแปลง (abstract-noun)
ความเปลี่ยนแปลง (abstract-noun)

เปฺลี่ยน-แปฺลง

ทำให้ลักษณะต่างไป


พักผ่อน

relax

หยุดทำงานชั่วคราว

/pʰak̚˦˥.pʰɔn˨˩/^((สัมผัส))

หยุดทำงานชั่วคราวให้คลายเหนื่อย


ชั่วคราว

/t͡ɕʰua̯˥˩.kʰraːw˧/^((สัมผัส))

ชั่วระยะเวลาไม่นาน, ไม่ประจำ, ไม่ตลอดไป


ชั่วคราว

คำกริยาวิเศษณ์

/t͡ɕʰua̯˥˩.kʰraːw˧/^((สัมผัส))

ชั่วระยะเวลาไม่นาน, ไม่ประจำ, ไม่ตลอดไป


แวดล้อม

/wɛːt̚˥˩.lɔːm˦˥/^((สัมผัส))

เฝ้าระวังรักษาอยู่โดยรอบ

ตำรวจแวดล้อมบุคคลสำคัญ

ผู้มีอำนาจไปไหนก็มีมือปืนแวดล้อม

มีบริวารแวดล้อม

พอร้องเพลงจบก็มีคนมาแวดล้อมขอลายเซ็น


แวดล้อม

/wɛːt̚˥˩.lɔːm˦˥/^((สัมผัส))

ที่ห้อมล้อม, ที่อยู่โดยรอบ

สิ่งแวดล้อม

ภาวะแวดล้อม


ล้อม

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน ล้อม, ลาว ລ້ອມ (ล้อม), ไทดำ ꪩ꫁ꪮꪣ (ล้อม), ไทใหญ่ လွမ်ႉ (ล๎อ̂ม), เขมร ឡោម (โฬม)

/lɔːm˦˥/^((สัมผัส))

โอบเป็นวงโดยรอบ, ตีวงเข้าไปโดยรอบ

ล้อมค่าย

ล้อมรั้ว

ล้อมคอก

โดยปริยายหมายถึงรุมล้อมเข้ามาเพื่อจะทำร้าย, ล้อมกรอบ ก็ว่า


ล้อมวง

/lɔːm˦˥.woŋ˧/^((สัมผัส))

ป้องกันระวังโดยกวดขัน

นั่งหรือยืนเป็นวง

ล้อมวงกินข้าว

ล้อมวงจับระบำชาวไร่


ห้อมล้อม

/hɔːm˥˩.lɔːm˦˥/^((สัมผัส))

โอบล้อม, แวดล้อม

ฝูงชนห้อมล้อมดาราภาพยนตร์ชื่อดัง


เท่าทัน

เทียมถึง, เข้าใจถึง


หนุ่ม

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *ʰnumᴮ¹; ร่วมเชื้อสายกับลาว ໜຸ່ມ (หนุ่ม), คำเมือง ᩉ᩠ᨶᩩ᩵ᨾ (หนุ่ม), เขิน ᩉ᩠ᨶᩩ᩵ᨾ (หนุ่ม), ไทลื้อ ᦐᦳᧄᧈ (หนุ่ม), ไทดำ ꪘꪴ꪿ꪣ (หนุ่ม), ไทขาว ꪘꪮꪝꫀ หรือ ꪶꪘꪝꫀ, ไทใหญ่ ၼုမ်ႇ (นุ่ม), ไทใต้คง ᥘᥧᥛᥱ (ลู่ม) หรือ ᥢᥧᥛᥱ (นู่ม), อาหม 𑜃𑜤𑜉𑜫 (นุม์); เทียบชวา nom; อาจผ่านการเพิ่มความแคบทางความหมายเพราะในภาษาไทอื่นคำนี้สามารถใช้กับชายหรือหญิง

ชายที่มีอายุพ้นวัยเด็ก นับตามความนิยมตั้งแต่ 15-30 ปี


หนุ่ม

เรียกชายที่ยังดูไม่แก่ตามวัย

ดูยังหนุ่มอยู่


พุ่มพวง

(โรค~) SLE หรือภูมิแพ้ตนเองทั่วร่าง โดยมากมักรักษาไม่ค่อยหาย


เคียว

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨤ᩠ᨿᩅ (ฅยว), ลาว ຄຽວ (คยว), ກ່ຽວ (ก่ยว), ไทใต้คง ᥑᥥᥝᥰ (เฃ๊ว), ไทดำ ꪀꪸ꪿ꪫ (กย่̂ว)

เครื่องมือเกี่ยวข้าวและหญ้าเป็นต้น ทำด้วยเหล็ก รูปโค้ง มีคม


เคียว

รีบไป, รีบมา, เครียว หรือ เขียว ก็ใช้


สกาว

ขาว, สะอาด, หมดจด


หมดจด

/mot̚˨˩.t͡ɕot̚˨˩/^((สัมผัส))

สะอาด, ผ่องใส

เขาแต่งกายด้วยเสื้อผ้าสะอาดหมดจด

ไม่มีตำหนิ, ไม่ด่างพร้อย

เขามีความประพฤติหมดจด


ด่างพร้อย

ด่าง + พร้อย

/daːŋ˨˩.pʰrɔːj˦˥/^((สัมผัส))

เป็นดวง ๆ จุด ๆ ทั่วไป

มีมลทิน, มัวหมอง, ไม่บริสุทธิ์

มีศีลด่างพร้อย


อ๊ะ

/ʔaʔ˦˥/^((สัมผัส))

คำที่เปล่งออกมาแสดงความประหลาดใจเป็นต้น


ขืน

/kʰɯːn˩˩˦/^((สัมผัส))

ยั้งไว้หรือบังคับไว้ไม่ให้เป็นไปตาม

ขืนตัว

ขืนเรือ

ไม่ควรทำแต่ยังกล้าทำ

ขืนกิน

ขืนสู้

ขืนคำสั่ง


ยั้ง

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน ยั้ง, ลาว ຢັ້ງ (อยั้ง), คำเมือง ᨿᩢ᩠᩶ᨦ (ยั้ง), เขิน ᨿᩢ᩠᩶ᨦ (ยั้ง), ไทลื้อ ᦍᧂᧉ (ยั้ง), ไทดำ ꪥꪰ꫁ꪉ (ยั้ง), ไทขาว ꪥꪰꪉꫂ, ไทใหญ่ ယင်ႉ (ยั๎ง)

/jaŋ˦˥/^((สัมผัส))

ตีไม่ยั้ง

กินไม่ยั้ง

ยั้งไม่ทัน

ลื่นยั้งไม่อยู่

หยุดพักชั่วคราว

ยั้งทัพอยู่ที่นครสวรรค์ 3 คืน แล้วจึงเดินทัพต่อไป

ชะงักชั่วคราว

ยั้งคิด

ยั้งมือ

ยั้งไม่หยุด

อย่าใช้เงินจนหมด ยั้งไว้บ้าง


ชะงัก

ไม่ทราบรากศัพท์

/t͡ɕʰa˦˥.ŋak̚˦˥/^((สัมผัส))

หยุดลงกลางคันทันที


รส

ยืมมาจากสันสกฤต रस (รส) หรือบาลี รส; ร่วมเชื้อสายกับลาว ລົດ (ล็ด), ไทลื้อ ᦷᦟᧆ (โลด) หรือ ᦷᦟᧆᦉ (โลดส), พม่า ရသ (รส), เขมร រស (รส), มาเลเซีย rasa

[เสียงสมาส]
รด-สะ-

สิ่งที่รู้ได้ด้วยลิ้น เช่น เปรี้ยว หวาน เค็ม ฝาด

โดยปริยายหมายถึงความไพเราะ

กลอนบทนี้ไม่มีรส


เลีย

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *liəᴬ⁴, จากไทดั้งเดิม *C̬.lwiəᴬ; ร่วมเชื้อสายกับลาว ເລຍ (เลย), คำเมือง ᩃ᩠ᨿᩮ (เลย), ไทลื้อ ᦵᦟ (เล), ไทดำ ꪩꪸ (ลย̂), ไทใหญ่ လေး (เล๊), ไทใต้คง ᥘᥥᥰ (เล๊), อาหม 𑜎𑜦 (เล), จ้วง riz, จ้วงแบบหนง liz，จ้วงแบบจั่วเจียง liz

แลบลิ้นกวาดบนสิ่งใดสิ่งหนึ่ง

เลียริมฝีปาก

หมาเลียแผล

แมวเลียขน

เรียกอาการของความร้อนหรือสิ่งที่เป็นเปลว เช่นไฟที่แลบออกมากระทบสิ่งใดแล้วทำให้สิ่งนั้นไหม้ แห้ง หรือซีดเผือดไป

ผ้าถูกแดดเลียสี

ฝาบ้านถูกไฟเลียเป็นรอยไหม้

เรียกผมตอนเหนือท้ายทอยของเด็กอ่อนที่นอนพลิกตะแคงตัวยังไม่ได้ มีลักษณะแหว่งเป็นแถบยาวตามขวาง คล้ายมีอะไรมากัดแทะไปว่า ถูกผ้าอ้อมเลีย หรือ ผ้าอ้อมกัด

ประจบประแจงด้วยอาการดูประหนึ่งว่าเป็นอย่างสุนัขเลียแข้งเลียขาเพื่อให้นายรัก

ลุกเป็นไฟ! ส.ว. ด่า ส.ส. ขี้ข้าโจร ก่อนเจอสวนกลับเลียรองเท้าทหาร


แลบ

ร่วมเชื้อสายกับลาว ແມບ (แมบ) หรือ ແລບ (แลบ), คำเมือง ᨾᩯ᩠ᨷ (แมบ), เขิน ᨾᩯ᩠ᨷ (แมบ), ไทลื้อ ᦙᦶᦟᧇ (มแลบ), ไทใหญ่ မႅပ်ႈ (แม้ป)，ภาษาจ้วง meb，mab（แมบ ，มาบ），ภาษาจ้วงใต้ myaep （มยับ ยับ）

/lɛːp̚˥˩/^((สัมผัส))

/lɛp̚˥˩/^((สัมผัส))

เหลื่อมหรือทำให้เหลื่อมออกจากที่เดิม (มักใช้แก่ของแบน ๆ)

แขนเสื้อชั้นในแลบ

แลบลิ้น

เป็นแสงแวบ ๆ ออกไป

ฟ้าแลบ

ไฟแลบ


เปลว

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *pleːwᴬ, จากจีนยุคกลาง熛 (MC pjiew); ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨸᩖᩮᩅ (เปลว) หรือ ᨸ᩠ᩃᩮᩅ (เปลว), เขิน ᨸ᩠ᨿᩴ (ปยํ), อีสาน แปว, ลาว ແປວ (แปว), ไทลื้อ ᦵᦔᧁ (เปว), ไทใหญ่ ပဵဝ် (เปว), พ่าเก ပိဝ် (ปิว์), อาหม *𑜆𑜢𑜈𑜫 (*ปิว์), จ้วงแบบจั่วเจียง bieu

เรียกไฟที่ลุกแลบออกมาหรือพวยพุ่งขึ้นว่า เปลวไฟ

เรียกควันที่พลุ่ง ๆ ขึ้นไปว่า เปลวควัน

เรียกช่องอยู่เหนือถ้ำที่แลบทะลุขึ้นไปเบื้องบนว่า ช่องเปลว หรือ เปลวปล่อง

เรียกสิ่งที่เป็นแผ่นบางอันมีลักษณะคล้ายเปลวไฟ

ทองคำเปลว

เรียกมันของสัตว์ที่ไม่ได้ติดอยู่กับหนัง ว่า มันเปลว, คู่กับ มันแข็ง

ชื่อลายจำพวกหนึ่งมีปลายสะบัดอ่อนไหวคล้ายเปลวไฟ

กระหนกเปลว


พลุ่ง

แผลงมาจาก พุ่ง

/pʰluŋ˥˩/^((สัมผัส))

อาการที่ไอน้ำหรือควันดันตัวพุ่งออกมาโดยแรง

น้ำเดือดไอน้ำพลุ่งขึ้นมา

ไฟไหม้ควันพลุ่งขึ้นมา

โดยปริยายหมายถึงอาการที่คล้ายคลึงเช่นนั้น

โทสะพลุ่งขึ้นมา

อารมณ์เดือดพลุ่ง


ควัน

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ɣwanᴬ; ร่วมเชื้อสายกับลาว ຄວັນ (ควัน), คำเมือง ᨤ᩠ᩅᩢᩁ (ฅวัร), เขิน ᨣ᩠ᩅᩢ᩠ᨶ (ควัน), ไทลื้อ ᦩᦸᧃ (ฅวอ̂น) หรือ ᦆᦸᧃ (ฅอ̂น), ไทดำ ꪁꪺꪙ (กฺัวน), ไทใหญ่ ၵႂၢၼ်း (กฺว๊าน), ၵွၼ်း (ก๊อ̂น), ၵႂၼ်း (กฺวั๊น), หรือ ၵၼ်း (กั๊น), ไทใต้คง ᥑᥩᥢᥰ (ฃ๊อ̂น) หรือ ᥐᥩᥢᥰ (ก๊อ̂น), อาหม 𑜁𑜨𑜃𑜫 (ขอ̂น์), แสก กฺ๊อน, จ้วง vaenz (วัน)

สิ่งที่เห็นเป็นสีดำหรือขาวคล้ายหมอกลอยออกมาจากของที่กำลังไหม้ไฟ หรือจากการเผาไหม้

สิ่งที่มีลักษณะคล้ายคลึงเช่นนั้น

แก๊สที่มีอนุภาคละเอียดของของแข็งแขวนลอยอยู่


แหว่ง

/wɛŋ˨˩/^((สัมผัส))

ไม่เต็มตามที่ควรมี

ปากแหว่ง


แหว่ง

คำกริยาวิเศษณ์

/wɛŋ˨˩/^((สัมผัส))

ไม่เต็มตามที่ควรมี

ตัดผมแหว่ง

กินขนมแหว่งไปหน่อย


หมอก

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *ʰmɔːkᴰᴸ¹, จากไทดั้งเดิม *ʰmoːkᴰ, จากจีนเก่า霧 (OC *moɡs, *moːŋ); ร่วมเชื้อสายกับลาว ໝອກ (หมอก), ไทลื้อ ᦖᦸᧅᧈ (หม่อ̂ก), ไทใหญ่ မွၵ်ႇ (ม่อ̂ก), ไทใต้คง ᥛᥩᥐᥱ (ม่อ̂ก), อาหม 𑜉𑜨𑜀𑜫 (มอ̂ก์), จ้วง mok, จ้วงแบบหนง moag หรือ mog, แสก ม̄อก

/mɔːk̚˨˩/^((สัมผัส))

ละอองน้ำขนาดเล็กมากที่มองเห็นได้ด้วยตาเปล่า เกิดจากการกลั่นตัวของไอน้ำ ลอยอยู่ในอากาศ


หมอก

/mɔːk̚˨˩/^((สัมผัส))

สีเทาแก่อย่างสีเมฆ

ตาหมอก


แข้ง

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ɣeːŋᴮ, จากจีนยุคกลาง脛 (MC hengX|hengH); ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨤᩯ᩠᩵ᨦ (แฅ่ง) (ในคำ ᩉ᩠ᨶ᩶ᩣᨤᩯ᩠᩵ᨦ (หน้าแฅ่ง)), ลาว ແຄ່ງ (แค่ง) หรือ ແຂ້ງ (แข้ง), ไทลื้อ ᦶᦆᧂᧈ (แฅ่ง), ไทขาว ꪵꪅꪉꫀ, ไทใหญ่ ၶႅင်ႈ (แข้ง), ไทใต้คง ᥑᥦᥒ (แฃง), พ่าเก ၵိင် (ขิง์), อาหม *𑜁𑜢𑜂𑜫 (*ขิง์), จ้วง hengq

แฃ้ง
แค่ง
แฅ่ง

/kʰɛŋ˥˩/^((สัมผัส))

ส่วนหน้าของขา ใต้เข่าลงไปถึงข้อเท้า

ชายที่เป็นคู่ควง

อย่าเผลอไปจีบเธอเข้า เธอมีแข้งมาคุมทุกวัน


ฝาด

/faːt̚˨˩/^((สัมผัส))

ชื่อไม้ต้นในสกุล Lumnitzera วงศ์ Combretaceae ขึ้นตามป่าชายเลน ใช้ทำฟืน เปลือกใช้ฟอกหนัง มี 2 ชนิด คือ ฝาดขาว (L. racemosa Willd.) ดอกสีขาว และ ฝาดแดง (L. littorea Voigt) ดอกสีแดง


ฝาด

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ʰwɯətᴰ; ร่วมเชื้อสายกับลาว ຝາດ (ฝาด) หรือ ເຝືອດ (เฝือด), ไทลื้อ ᦚᦱᧆ (ฝาด), ไทดำ ꪠꪱꪒ (ฝาด), ไทใหญ่ ၽၢတ်ႇ (ผ่าต) หรือ ၾၢတ်ႇ (ฝ่าต)， ภาษาจ้วงใต้ pwt/saep pwt(ผืด)

/faːt̚˨˩/^((สัมผัส))

รสชนิดหนึ่งอย่างรสหมากดิบทำให้ฝืดคอ กลืนไม่ลง น้ำลายแห้ง


เลือดฝาด

/lɯa̯t̚˥˩.faːt̚˨˩/^((สัมผัส))

เลือดที่แสดงออกทางผิวพรรณ

มีเลือดฝาดดี

มีผิวพรรณเปล่งปลั่งมีน้ำมีนวล


ฝืด

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨺᩨ᩠ᨯ (ฝืด), ลาว ຝືດ (ฝืด), ไทใหญ่ ၽိုတ်ႇ (ผึ่ต)

/fɯːt̚˨˩/^((สัมผัส))

เคลื่อนไหวไม่สะดวกไม่คล่องเพราะแรงต้านทานมีการเสียดสีเป็นต้น

ประตูฝืด

กินข้าวฝืดคอ

โดยปริยายหมายถึงอาการคล้ายคลึงเช่นนั้น

การค้าฝืด

เรียกภาวะทางเศรษฐกิจที่ปริมาณเงินหมุนเวียนในประเทศมีน้อยไป การใช้จ่ายลดน้อยลงทำให้ราคาสินค้าตก ว่า เงินฝืด


หน้าแดง

/naː˥˩.dɛːŋ˧/^((สัมผัส))

หน้าเต็มไปด้วยเลือดฝาดเพราะความกระดากอายหรือโกรธเป็นต้น


ประมง

ยืมมาจากเขมร ប្រមង់ (บฺรมง̍)

การจับสัตว์น้ำ

ทำประมง

(ชาว~, พวก~) คนเลี้ยงชีพในทางจับสัตว์น้ำ


ประมง

ยืมมาจากเขมร ប្រមង់ (บฺรมง̍)

กาน้ำดำน้ำคือประมง

ตระบัดประมงลงทัน


ประโมง

ยืมมาจากเขมร ប្រមង់ (บฺรมง̍)

คำพ้องความของ ประมง


ฉาด

เลียนเสียงธรรมชาติ

/t͡ɕʰaːt̚˨˩/^((สัมผัส))

เสียงดังเช่นนั้นอย่างเสียงดังเมื่อตบหน้าโดยแรงเป็นต้น


รบกวน

ทำให้รำคาญ, ทำให้เดือดร้อน

ปัญหาที่เกิดขึ้นรบกวนจิตใจมาก แต่เราก็ต้องเผชิญหน้ากับมัน

อาการบาดเจ็บที่กล้ามเนื้อท้องรบกวนเขามานานกว่า 3 เดือน


จูน

ยืมโดยกึ่งเรียนรู้จากอังกฤษ tune

/t͡ɕuːn˧/^((สัมผัส))

ปรับแต่งเครื่องให้ทำงานได้พอดี

จูนคลื่นวิทยุ

จูนเครื่องยนต์

จูนเปียโนไม่ให้เสียงเพี้ยน

ปรับแต่งให้เข้ากัน, ปรับปรุงให้เหมาะกัน, (ใช้กับความคิด)

คู่แต่งงานใหม่ ต้องพยายามจูนเข้าหากันถึงจะอยู่กันยืด


จู๊ด

อาการที่พุ่งตัวออกไปโดยเร็ว

วิ่งจู๊ด

พุ่งจู๊ด


จู๊ด ๆ

[t͡ɕuːt̚˦˥.t͡ɕuːt̚˦˥]

ใครไม่ทำตามสัญญา ขอให้จู๊ด ๆ วิ่งเข้าห้องน้ำไม่ทัน


สะ

กร่อนมาจาก สวย

/saʔ˨˩/^((สัมผัส))

แต่งตัวสวยสะ


สะ

/saʔ˨˩/^((สัมผัส))

ใส่หรือสุมเพื่อกันไว้

เอาหนามสะ


สะสวย

คำซ้ำ ของ สวย แบบอัพภาส

ค่อนข้างสวย, อยู่ในเกณฑ์สวย, (มักใช้แก่ผู้หญิง)

เด็ก ๆ แต่งตัวสะสวย

เธอเป็นคนหน้าตาสะสวย


สะใจ

คำกริยาวิเศษณ์

กร่อนมาจาก สาใจ

หนำใจ, สาแก่ใจ, สมใจอยาก

อยากกินหูฉลามมานานแล้ววันนี้ต้องกินให้สะใจเสียที

เขาโมโหน้องมากเลยตีเสียสะใจ


เพริศ

/pʰrɤːt̚˥˩/^((สัมผัส))


เฉิด

ยืมมาจากเขมร ឆើត (เฉิต)

/t͡ɕʰɤːt̚˨˩/^((สัมผัส))

งามเด่น, สง่าผ่าเผย


ผ่าเผย

/pʰaː˨˩.pʰɤːj˩˩˦/^((สัมผัส))

องอาจ, มักใช้เข้าคู่กับคำ สง่า เป็น สง่าผ่าเผย


สง่าผ่าเผย

สง่า + ผ่าเผย

สะ-หฺง่า-ผ่า-เผย

/sa˨˩.ŋaː˨˩.pʰaː˨˩.pʰɤːj˩˩˦/^((สัมผัส))

มีท่าทางองอาจผึ่งผาย


สง่า

เทียบลาว ສະຫງ່າ (สะหง่า)

/sa˨˩.ŋaː˨˩/^((สัมผัส))

มีลักษณะผึ่งผายเป็นที่น่ายำเกรงหรือน่านิยมยกย่อง

ผู้นำจะต้องมีบุคลิกลักษณะสง่า

เป็นที่น่าเกรงขาม

เสือโคร่งมีท่าทางสง่า


ผึ่งผาย

[pʰɯ̃ŋ˨˩.pʰäːj˩˥]

มีรูปตรงไหล่กางอย่างสง่า ไม่คู้ค้อม, มีท่าทางเป็นสง่าผ่าเผย


ชาติหน้าตอนบ่าย ๆ

ชาติ + หน้า + ตอน + บ่าย + บ่าย

ชาด-น่า-ตอน-บ่าย-บ่าย

/t͡ɕʰaːt̚˥˩.naː˥˩.tɔːn˧.baːj˨˩.baːj˨˩/^((สัมผัส))

เวลาในอนาคตที่ไม่มีวันจะมาถึง

ถ้าจะให้เขาเลิกเล่นการพนัน คงต้องรอไว้ชาติหน้าตอนบ่าย ๆ


ชาติหน้าตอนบ่าย ๆ

คำกริยาวิเศษณ์

ชาติ + หน้า + ตอน + บ่าย + บ่าย

ชาด-น่า-ตอน-บ่าย-บ่าย

เป็นไปไม่ได้ (เทียบภาษาอังกฤษ "When pigs fly.")

ฉันขออาจารย์ลาหยุดเรียนสักสองเดือน เขาตอบกลับมาว่า ชาติหน้าตอนบ่าย ๆ


บัด

ร่วมเชื้อสายกับลาว ບັດ (บัด)

เวลา, เมื่อ, ครั้ง, คราว


ณ บัดนาว

คำกริยาวิเศษณ์

ณ + บัด + (นาว, จากภาษาอังกฤษ now); เลียนคำว่า ณ บัดนี้

ขอให้ทุกคนไปประชุมเชียร์ ณ บัดนาว


เดี๋ยวนี้

คำกริยาวิเศษณ์

เดี๋ยว + นี้

เวลานี้, ในเวลานี้, ทันที, ประเดี๋ยวนี้ ก็ว่า


อัตตา

ยืมมาจากบาลี อตฺตา

/ʔat̚˨˩.taː˧/^((สัมผัส))

การถือเอาคุณค่าของตัวเอง, ความหยิ่งในความเป็นตัวเอง


จร

ยืมมาจากเขมร ចរ (จร), จากสันสกฤต चर (จร) หรือบาลี จร; ร่วมรากกับ จเร

[เสียงสมาส]
จอ-ระ-

[เสียงสมาส]
จะ-ระ-

/t͡ɕɔːn˧/^((สัมผัส))

/t͡ɕɔː˧.ra˦˥./

คนจร

รถจร

แทรกแปลกเข้ามา

โรคจร

ลมจร


จร

[เสียงสมาส]
จอ-ระ-

[เสียงสมาส]
จะ-ระ-

/t͡ɕɔːn˧/^((สัมผัส))

/t͡ɕɔː˧.ra˦˥./

ไป, เที่ยวไป, ใช้เป็นบทท้ายสมาสก็มี ที่ใช้ควบกับคำไทยก็มี

ขจร

วนจร


จร

/t͡ɕɔːn˧/^((สัมผัส))

จอน, เครื่องประดับหูอยู่ด้านหน้ากรรเจียก


อัตตาจร

/ʔat̚˨˩.taː˧.t͡ɕɔːn˧/^((สัมผัส))

ที่สามารถขับเคลื่อนได้เองโดยไม่ต้องลากจูง

ปืนใหญ่อัตตาจร


ขับเคลื่อน

ขับ + เคลื่อน

ขับ-เคฺลื่อน

/kʰap̚˨˩.kʰlɯa̯n˥˩/^((สัมผัส))

ผลักหรือดันให้ไปด้วยแรงดันไอน้ำหรือกังหันเป็นต้น

รถคันนี้ขับเคลื่อนด้วยพลังงานไฟฟ้า

โดยปริยายหมายถึงกิริยาที่คล้ายคลึงเช่นนั้น

การขับเคลื่อนธุรกิจด้วยนวัตกรรมในระดับประเทศและสากล


ผลัก

ไม่ทราบรากศัพท์

ᨿᩪ᩶

ดันให้พ้นตัวหรือให้เคลื่อนที่ไปทันที

ꪎꪴꪥ

ดันให้พ้นตัวหรือให้เคลื่อนที่ไปทันที

ᦍᦴᧉ

ดันให้พ้นตัวหรือให้เคลื่อนที่ไปทันที

ဢီး

ดันให้พ้นตัวหรือให้เคลื่อนที่ไปทันที

ຊຸກ

ดันให้พ้นตัวหรือให้เคลื่อนที่ไปทันที

push

ดันให้พ้นตัวหรือให้เคลื่อนที่ไปทันที

ซุก

ดันให้พ้นตัวหรือให้เคลื่อนที่ไปทันที

ใช้มือดันให้พ้นตัวหรือให้เคลื่อนที่ไปทันที

ผลักประตู


หลอด

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *ʰlɔːtᴰᴸ¹, จากไทดั้งเดิม *ʰlwuːtᴰ; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩉᩖᩬᨯ (หลอด), เขิน ᩉᩖᩬᨯ (หลอด), ลาว ຫຼອດ (หลอด), ไทลื้อ ᦜᦸᧆᧈ (หล่อ̂ด), ไทขาว ꪨꪮꪒ, ไทใหญ่ လွတ်ႇ (ล่อ̂ต), จ้วง lwt

/lɔːt̚˨˩/^((สัมผัส))

ของกลมยาวขนาดเล็กที่มีรูตลอด

หลอดกาแฟ

หลอดแก้ว

โดยปริยายเรียกสิ่งของบางอย่างที่มีลักษณะคล้ายคลึงเช่นนั้น

หลอดตะเกียง

หลอดไฟฟ้า

หลอดวิทยุ

หลอดนีออน

หลอดทดลอง

เรียกแกนที่มีช่วงกลางคอดคล้ายลูกล้อสำหรับพันด้ายว่า หลอดด้าย

เรียกด้ายที่พันหลอดเช่นนั้นว่า ด้ายหลอด


หลอด

/lɔːt̚˨˩/^((สัมผัส))

เรียกสิ่งที่มีลักษณะเช่นนั้น

ยาฉีด 3 หลอด


หลอด

จากลักษณะของเปลือกที่คล้ายหลอด

/lɔːt̚˨˩/^((สัมผัส))

ชื่อหอยทะเลกาบคู่ในสกุล Solen วงศ์ Solenidae เปลือกประกบกันเป็นรูปทรงกระบอกเปิดหัวเปิดท้าย หัวเปิดมีท่อสำหรับทางน้ำเข้าออก ท้ายเปิดสำหรับยื่นตีนขุดดินโคลนฝังตัว เช่น ชนิด S. strictus ซึ่งพบมากที่ดอนหอยหลอด จังหวัดสมุทรสงคราม


คอด

/kʰɔːt̚˥˩/^((สัมผัส))

ลักษณะของส่วนที่เล็กหรือแคบเข้าแล้วผายออกไป, กิ่ว


ท่อ

/tʰɔː˥˩/^((สัมผัส))

สิ่งสำหรับให้สิ่งอื่นมีน้ำเป็นต้นผ่านไปได้ มักมีลักษณะกลมรูปคล้ายปล่อง

ท่อน้ำ

ท่อลม


ท่อ

/tʰɔː˥˩/^((สัมผัส))

ขุนสามชนเจ้าเมืองฉอดมาท่อเมืองตาก

กูไปท่อบ้านท่อเมือง


ท่อ

/tʰɔː˥˩/^((สัมผัส))

นกท่อเสียงกัน

เคยดัดฤดีตาตื่นตรับ สยงสารสงงคีตขับทรอท่อ


ประสาน

แผลงมาจาก ผสาน

ทำให้เข้ากันสนิท, เชื่อม


ผสาน

ยืมมาจากเขมร ផ្សារ (ผฺสาร, “เชื่อม”)

/pʰa˨˩.saːn˩˩˦/^((สัมผัส))

ประสาน, ทำให้เข้ากันสนิท, เชื่อม


อัณฑะ

ยืมมาจากสันสกฤต अण्ड (อณฺฑ) หรือบาลี อณฺฑ

/ʔan˧.tʰaʔ˦˥/^((สัมผัส))

ส่วนหนึ่งของอวัยวะลับชาย, กระโปก


กระโปก

ส่วนหนึ่งของอวัยวะสืบพันธุ์ภายนอกของชายหรือสัตว์ตัวผู้


กระโปก

เครื่องเกวียนสำหรับยึดเพลา ติดอยู่กับตัวทูบ


ทูบ

/tʰuːp̚˥˩/^((สัมผัส))

ไม้แม่แคร่เกวียนที่ยื่นออกไปติดกับแอก


แม่แคร่

[mɛː˥˩.kʰrɛː˥˩]

กรอบไม้หรือไม้ไผ่ประกับแคร่ทั้ง 4 ด้าน


ประกับ

ประกอบเข้าทั้ง 2 ข้างเพื่อให้แน่น


ประกับ

วัตถุใช้แทนเงินปลีก ขนาดเท่าเหรียญมีเส้นผ่าศูนย์กลางประมาณ 1 นิ้ว ทำด้วยดินเผาตีตราต่าง ๆ


ปลีก

เทียบจ้วงแบบจั่วเจียง biek (เปียก-แยกออก)

แยกหรือหลีกออกจากหมู่จากพวกไป, ย่อยออกไปจากส่วนใหญ่

ขายปลีก

เงินปลีก


หลีก

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน หลีก, ลาว ຫຼີກ (หลีก), คำเมือง ᩉᩖᩦᨠ (หลีก), เขิน ᩉᩖᩦᨠ (หลีก), ไทลื้อ ᦜᦲᧅᧈ (หลี่ก), อาหม 𑜎𑜢𑜀𑜫 (ลิก์); เทียบไทใหญ่ လိၵ်ႇ (ลิ่ก)

/liːk̚˨˩/^((สัมผัส))

หลบสิ่งที่กีดขวาง, เลี่ยง, ขยับไปให้พ้นที่เดิม, ให้ทาง


หลบ

ร่วมเชื้อสายกับลาว ຫຼົບ (หล็บ), ไทลื้อ ᦷᦜᧇ (โหลบ), ไทใหญ่ လုပ်ႇ (ลุ่ป), อาหม 𑜎𑜤𑜆𑜫 (ลุป์); เป็นไปได้ว่าร่วมรากกับ หลุบ

หลีก, เลี่ยงไม่ให้พบ, เลี่ยงไม่ให้ถูก

หลบลูกปืน

หลบเข้าหลังตู้

ไข้หลบ

ปกคลุมหลุบลงมา (ใช้เฉพาะการมุงหลังคาตรงอกไก่)


แอบ

ร่วมเชื้อสายกับลาว ແອບ (แอบ)

/ʔɛːp̚˨˩/^((สัมผัส))

ทำโดยไม่ให้ผู้อื่นรู้เห็นโดยอาการต่าง ๆ

แอบทำ

รถพยาบาลมาให้รถอื่นแอบเข้าข้างทาง


แอบ

คำกริยาวิเศษณ์

ร่วมเชื้อสายกับลาว ແອບ (แอบ)

/ʔɛːp̚˨˩/^((สัมผัส))

อาการที่ยืน เดิน หรือวางสิ่งใดสิ่งหนึ่งเป็นต้นไม่ให้เกะกะหรือกีดขวางทาง

เดินแอบข้างทาง

วางของแอบ ๆ หน่อย


เครื่องดนตรี

เครื่อง + ดนตรี

เคฺรื่อง-ดน-ตฺรี

เครื่องบรรเลงซึ่งมีเสียงดัง ทำให้รู้สึกเพลิดเพลิน หรือเกิดอารมณ์รัก โศก และรื่นเริงได้ตามทำนองเพลง


อโศก

ยืมมาจากสันสกฤต अशोक (อโศก, “ไม่”), จาก अ (อ) + शोक (โศก, “เศร้า”)

/ʔa˨˩.soːk̚˨˩/^((สัมผัส))

ชื่อไม้ต้นหลายชนิดในสกุล Saraca วงศ์ Leguminosae เช่น อโศกน้ำ (S. indica L.) ดอกสีส้มหรือแสด อโศกเหลือง (S. thaipingensis Cantley ex Prain) ดอกสีเหลือง, โศก ก็เรียก


รื่นเริง

การรื่นเริง (abstract-noun)
ความรื่นเริง (abstract-noun)

/rɯːn˥˩.rɤːŋ˧/^((สัมผัส))

สนุกสนานเบิกบานใจ, เพลิน

ทุกคนรื่นเริงในวันปีใหม่

โทรทัศน์บางรายการทำให้ผู้ดูรื่นเริง


เพลิน

การเพลิน (abstract-noun)
ความเพลิน (abstract-noun)

/pʰlɤːn˧/^((สัมผัส))

อาการที่ปล่อยอารมณ์อยู่กับสิ่งใดสิ่งหนึ่งที่ชอบใจจนลืมนึกถึงสิ่งอื่น

ทำงานเพลิน

ฟังดนตรีเพลิน

กินเล่นเพลิน ๆ


ลืม

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *lɯːmᴬ; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩃᩨ᩠ᨾ (ลืม), ลาว ລືມ (ลืม), เขิน ᩃᩨ᩠ᨾ (ลืม), ไทลื้อ ᦟᦹᧄ (ลืม), ไทดำ ꪩꪳꪣ (ลึม), ไทใหญ่ လိုမ်း (ลึ๊ม), ไทใต้คง ᥘᥪᥛᥰ (ลื๊ม), อาหม 𑜎𑜢𑜤𑜉𑜫 (ลึม์), จ้วง lumz

忘記

หายไปจากความจำ, นึกไม่ได้, นึกไม่ออก

忘记

หายไปจากความจำ, นึกไม่ได้, นึกไม่ออก

လိုမ်း

หายไปจากความจำ, นึกไม่ได้, นึกไม่ออก

ລືມ

หายไปจากความจำ, นึกไม่ได้, นึกไม่ออก

forget

หายไปจากความจำ, นึกไม่ได้, นึกไม่ออก

/lɯːm˧/^((สัมผัส))

หายไปจากความจำ, นึกไม่ได้, นึกไม่ออก

เขาลืมความหลัง

ลืมชื่อเพื่อน

ระลึกไม่ได้เพราะขาดความเอาใจใส่เป็นต้น

ลืมทำการบ้าน

ลืมรดน้ำต้นไม้


ลืม

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *mlɯnᴬ (“เปิด(ตา)”) (Pittayaporn, 2008); พยัญชนะท้าย /*-n/ กลายเป็น /-m/ เนื่องจากการกลืนเสียงไปกับพยัญชนะต้น /*m-/: พยัญชนะต้น /*ml-/ กลายเป็น /l-/ ตามปกติ; ร่วมเชื้อสายกับอีสาน มืน, ลาว ມືນ (มืน), คำเมือง ᨾᩨ᩠ᨶ (มืน), เขิน ᨾᩨ᩠ᨶ (มืน), ไทลื้อ ᦙᦹᧃ (มืน), ไทใหญ่ မိုၼ်း (มึ๊น)

/lɯːm˧/^((สัมผัส))

เปิด(ตา) (ในคำว่า ลืมตา).


เอาใจใส่

เอา + ใจ + ใส่

การเอาใจใส่ (abstract-noun)
ความเอาใจใส่ (abstract-noun)

ใฝ่ใจ, ตั้งใจ


สถิติ

ยืมมาจากสันสกฤต स्थिति (สฺถิติ); เทียบบาลี ฐิติ; ร่วมเชื้อสายกับลาว ສະຖິຕິ (สะถิติ), เขมร ស្ថិតិ (สฺถิติ)

หลักฐานที่รวบรวมเอาไว้เป็นตัวเลขสำหรับเปรียบเทียบหรือใช้อ้างอิง

สถิติในการส่งสินค้าออกปีนี้สูงกว่าปีที่แล้ว


อ้างอิง

/ʔaːŋ˥˩.ʔiŋ˧/^((สัมผัส))

ระบุที่มาเพื่อเป็นหลักฐาน, ยกมากล่าวเป็นหลัก

ในการให้ความหมายของคำ เขามักอ้างอิงพจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน


อ้างอิง

/ʔaːŋ˥˩.ʔiŋ˧/^((สัมผัส))

ที่ระบุที่มาเพื่อเป็นหลักฐาน

พจนานุกรมเป็นหนังสืออ้างอิง

เอกสารอ้างอิง


ที่มา

/tʰiː˥˩.maː˧/^((สัมผัส))

ต้นเค้า, ต้นกำเนิด


สุขี

ยืมมาจากบาลี สุขี

ผู้มีความสุข


สุขี

ยืมมาจากบาลี สุขี


สุกขี

รูปที่สะกดผิดของ สุขี


สุกขี

รูปที่สะกดผิดของ สุขี


สุขขี

/suk̚˨˩.kʰiː˩˩˦/^((สัมผัส))

รูปที่สะกดผิดของ สุขี


สุขขี

/suk̚˨˩.kʰiː˩˩˦/^((สัมผัส))

รูปที่สะกดผิดของ สุขี


ห่า

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *raːᴮ; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩁ᩵ᩣ (ร่า), เขิน ᩁ᩵ᩣ (ร่า), อีสาน ห่า, ลาว ຮ່າ (ฮ่า), ไทใหญ่ ႁႃႈ (ห้า), พ่าเก ꩭႃ (หา), อาหม 𑜍𑜠 (ระ), จ้วง raq, จ้วงแบบจั่วเจียง raq

/haː˨˩/^((สัมผัส))

โรคห่า

ชื่อผีจำพวกหนึ่ง ถือกันว่าทำให้เกิดโรคระบาดอย่างร้ายแรง เป็นเหตุให้คนตายจำนวนมาก เช่น โรคลงราก (อหิวาตกโรค) กาฬโรค จึงเรียกโรคนี้ว่า โรคห่า

ผีห่าซาตาน

ใช้เรียกบุคคลที่ไม่พึงประสงค์

ไอ้ห่า

อีห่า


ห่า

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *kraːᴮ; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩉ᩵ᩣ (ห่า), เขิน ᩉ᩵ᩣ (ห่า), อีสาน ห่า, ลาว ຫ່າ (ห่า), ไทใหญ่ ႁႃႇ (ห่า), ไทลื้อ ᦠᦱᧈ (ห่า), พ่าเก ꩭႃ (หา), อาหม 𑜍𑜠 (ระ), จ้วง haq, จ้วงแบบจั่วเจียง haq

/haː˨˩/^((สัมผัส))

หน่วยวัดปริมาณน้ำฝนโดยกำหนดว่า ถ้าตกลงมาเต็มบาตรขนาดกลางที่ตั้งรองไว้กลางแจ้ง เรียกว่า น้ำฝนห่าหนึ่ง

โดยปริยายใช้กับสิ่งที่มาหรือตกลงมาเป็นจำนวนมาก, บางทีก็ใช้ว่า ห่าฝน

ฝนตกลงมาห่าใหญ่

ฝูงเครื่องบินทิ้งระเบิดถล่มข้าศึกเป็นห่าฝน


กลางแจ้ง

/klaːŋ˧.t͡ɕɛːŋ˥˩/^((สัมผัส))

นอกร่มไม้ชายคา


ครึ้ม

/kʰrɯm˦˥/^((สัมผัส))

อากาศครึ้ม

ป่าครึ้ม

ดกและงาม (ใช้แก่หนวด)

ทำให้เพลิดเพลิน

เสียงมโหรีครึ้ม


ครึ้ม

/kʰrɯm˦˥/^((สัมผัส))

กริ่ม, กระหยิ่ม, ร่าเริงในใจ

ครึ้มใจ


มืดมัว

/mɯːt̚˥˩.mua̯˧/^((สัมผัส))

มีแสงสว่างน้อย

อากาศมืดมัว

หูตามืดมัวมากจนรู้สึกมืดหน้า


ตั้งท่า

/taŋ˥˩.tʰaː˥˩/^((สัมผัส))

เตรียมตัวพร้อม, คอยทีอยู่


คอยที

/kʰɔːj˧.tʰiː˧/^((สัมผัส))


วางท่า

/waːŋ˧.tʰaː˥˩/^((สัมผัส))

วางท่าเป็นอธิบดี


ทำท่า

แสดงกิริยาหรืออาการอย่างใดอย่างหนึ่ง


จังก้า

คำกริยาวิเศษณ์

/t͡ɕaŋ˧.kaː˥˩/^((สัมผัส))

ลักษณะยืนถ่างขาตั้งท่าเตรียมสู้

ลักษณะที่ตั้งปืนกลเป็นต้นเตรียมพร้อมที่จะยิง


ปืนกล

ปืนที่มีกลไกยิงได้เร็วมาก


แม้ว

คำวิสามานยนาม

ยืมมาจากจีนกลาง苗 (miáo)

/mɛw˦˥/^((สัมผัส))

/mɛːw˦˥/^((สัมผัส))

ชนชาวเขาพวกหนึ่งอยู่ทางเหนือของประเทศไทย เรียกตัวเองว่า ม้ง


ดูดวง

ทำนายหรือบอกเหตุการณ์ความเป็นไปที่จะเกิดในเบื้องหน้า


เบื้องหน้า

เบื้อง + หน้า

/bɯa̯ŋ˥˩.naː˥˩/^((สัมผัส))

ข้างหน้า, ต่อไป, อนาคต


เป็นไป

การเป็นไป (abstract-noun)
ความเป็นไป (abstract-noun)


มีอันเป็น

มี + อัน + เป็น

เกิดขึ้นอย่างไม่คาดฝัน (มักใช้ในทางร้ายมีภัยพิบัติเป็นต้น)

ขอให้มีอันเป็นไปเถิด

มีอันเป็นให้ป่วยไข้เวลามีนัด


มือสอง

/mɯː˧.sɔːŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

เพชฌฆาตที่ลงดาบประหารชีวิตนักโทษเป็นคนที่ 2


มือสอง

/mɯː˧.sɔːŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

ผู้ที่ทำหน้าที่แทน, ตัวสำรอง

นักบินมือสอง


มือสอง

แปลตรงตัวจากอังกฤษ secondhand

/mɯː˧.sɔːŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

ที่ใช้แล้วและนำมาขาย

รถมือสองราคาถูกกว่ารถใหม่มาก

ร้านนี้ขายเสื้อผ้ามือสอง


ผู้จัดการ

ผู้ + จัดการ

/pʰuː˥˩.t͡ɕat̚˨˩.kaːn˧/^((สัมผัส))

บุคคลที่มีหน้าที่บริหารและควบคุมดูแลกิจการ


อัยการ

อัยยะ + การ, อัยยะ มาจากบาลี อยฺย (“เจ้า, ผู้เป็นใหญ่”)

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

ตัวบทกฎหมาย เรียกว่า พระอัยการ

ชื่อสำนักงานที่มีอำนาจหน้าที่เกี่ยวกับการดำเนินคดีอาญาทั้งปวง ดำเนินคดีแพ่ง และให้คำปรึกษาด้านกฎหมายแก่รัฐบาลและหน่วยงานของรัฐ คุ้มครองสิทธิและเสรีภาพของประชาชนและอำนาจหน้าที่ตามที่กำหนดไว้ในกฎหมาย เรียกว่า สำนักงานอัยการสูงสุด, เดิมเรียกว่า กรมอัยการ

เจ้าพนักงานผู้ปฏิบัติหน้าที่ในฐานะทนายแผ่นดินเพื่ออำนวยความยุติธรรม รักษาผลประโยชน์ของรัฐ และคุ้มครองสิทธิและเสรีภาพของประชาชน เรียกว่า พนักงานอัยการ หรือ ข้าราชการอัยการ

เจ้าพนักงานผู้มีหน้าที่ฟ้องผู้ต้องหาต่อศาล ทั้งนี้ จะเป็นข้าราชการในสำนักงานอัยการสูงสุดหรือเจ้าพนักงานอื่นผู้มีอำนาจเช่นนั้นก็ได้, โบราณเรียกว่า พนักงานรักษาพระอัยการ ยกกระบัตร หรือ ยกบัตร


ทั้งปวง

/tʰaŋ˦˥.pua̯ŋ˧/^((สัมผัส))


ทั้งปวง

คำกริยาวิเศษณ์

/tʰaŋ˦˥.pua̯ŋ˧/^((สัมผัส))


ทั้งนี้

/tʰaŋ˦˥.niː˦˥/^((สัมผัส))

ตามที่กล่าวมานี้

ทั้งนี้กล่าวตามที่เขาบันทึกไว้หรือกล่าวตามพจนานุกรม


แพ่ง

/pʰɛŋ˥˩/^((สัมผัส))


แพ่ง

/pʰɛŋ˥˩/^((สัมผัส))

เพ่ง, ตรวจดู, พิจารณา


แพ่ง

民事

ซึ่งเกี่ยวกับสิทธิส่วนเอกชน

ແພ່ງ

ซึ่งเกี่ยวกับสิทธิส่วนเอกชน

civil

ซึ่งเกี่ยวกับสิทธิส่วนเอกชน

/pʰɛŋ˥˩/^((สัมผัส))

งาม, น่าดูมาก

ที่เกี่ยวกับสิทธิส่วนเอกชน

กฎหมายแพ่ง

คดีแพ่ง


ค้า

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน ค้า, ลาว ຄ້າ (ค้า), คำเมือง ᨣ᩶ᩤ (ค้า), เขิน ᨣ᩶ᩤ (ค้า), ไทลื้อ ᦅᦱᧉ (ค้า), ไทดำ ꪁ꫁ꪱ (กฺ้า), ไทใหญ่ ၵႃႉ (ก๎า), ไทใต้คง ᥐᥣᥳ (ก๎า), อาหม 𑜀𑜠 (กะ)

/kʰaː˦˥/^((สัมผัส))

ซื้อขายสินค้าหรือบริการ


ค้า

/kʰaː˦˥/^((สัมผัส))

บค้าอาตม์ออกรงค์

มีมือถือดาบกล้าอวดค้าค้าคำราม


ค้าขาย

ᨣ᩶ᩤᨡᩣ᩠ᨿ

หากินด้วยการซื้อขาย

買賣

หากินด้วยการซื้อขาย

handelen

หากินด้วยการซื้อขาย

ၵႃႉၶၢႆ

หากินด้วยการซื้อขาย

ຄ້າຂາຍ

หากินด้วยการซื้อขาย

trade

หากินด้วยการซื้อขาย

/kʰaː˦˥.kʰaːj˩˩˦/^((สัมผัส))

ทำมาหากินในทางซื้อขาย


ค้าความ

ชอบหาเรื่องขึ้นโรงศาล


ยานเกราะ

พาหนะล้อหรือสายพานที่สร้างขึ้นด้วยวัสดุที่สามารถป้องกันตนเองจากอาวุธยิงเล็งตรงหรืออาวุธยิงเล็งจำลอง และป้องกันอันตรายจากวัตถุระเบิดหรือป้องกันอันตรายจากนิวเคลียร์ ชีวะ เคมีในระดับหนึ่ง


รถถัง

รถ + ถัง, ถัง แผลงมาจากภาษาอังกฤษ tank (แทงค์)

/rot̚˦˥.tʰaŋ˩˩˦/^((สัมผัส))


สายพาน

สาย + สะพาน (“ไม่ขาดตอน; สื่อเชื่อมโยง”)

เส้นด้ายที่คล้องโยงในเครื่องไนหูก

สายหนังหรือสายยางเป็นต้นสำหรับคล้องโยงเครื่องยนต์ต่าง ๆ เพื่อพาให้หมุนไปด้วยกัน

สายพานจักรเย็บผ้า

สายพานพัดลมเป่าหม้อน้ำรถยนต์


หูก

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *trukᴰ; ร่วมเชื้อสายกับอีสาน หูก, ลาว ຫູກ (หูก), คำเมือง ᩉᩪᨠ (หูก), เขิน ᩉᩪᨠ (หูก), ไทลื้อ ᦠᦳᧅᧈ (หุ่ก), ไทใหญ่ ႁုၵ်ႇ (หุ่ก), ไทใต้คง ᥞᥧᥐᥴ (หู๋ก), อาหม 𑜍𑜤𑜀𑜫 (รุก์), จ้วงแบบหนง tuk

weefgetouw

เครื่องทอแบบพื้นเมือง

ႁုၵ်ႇ

เครื่องทอแบบพื้นเมือง

ၵီႇ

เครื่องทอแบบพื้นเมือง

tear

เครื่องทอแบบพื้นเมือง

ຫູກ

เครื่องทอแบบพื้นเมือง

telar

เครื่องทอแบบพื้นเมือง

loom

เครื่องทอแบบพื้นเมือง

/huːk̚˨˩/^((สัมผัส))

เครื่องทอแบบพื้นเมือง


ยิง

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ɲɯŋᴬ; ร่วมเชื้อสายกับลาว ຍິງ (ยิง), อีสาน ยิง, คำเมือง ᨿᩥ᩠ᨦ (ยิง), เขิน ᨿᩥ᩠ᨦ (ยิง), ไทใหญ่ ယိူင်း (เยิ๊ง, “เล็ง”), ไทดำ ꪑꪲꪉ (ญิง, “เล็ง”), ไทใต้คง ᥕᥥᥒᥰ (เย๊ง, “เล็ง”) หรือ ᥕᥫᥒᥰ (เย๊อ̂ง, “เล็ง”), อาหม 𑜊𑜢𑜤𑜂𑜫 (ยึง์, “เล็ง”), จ้วง nyingz หรือ ningz, ภาษาจ้วงเมืองหนิงหมิง nyaengz (ญัง), แสก ญิ๊ง

ປິໟ

ทำให้อาวุธแล่นออกไปโดยแรงด้วยกำลังส่ง

ယိုဝ်း

ทำให้อาวุธแล่นออกไปโดยแรงด้วยกำลังส่ง

ຍິງ

ทำให้อาวุธแล่นออกไปโดยแรงด้วยกำลังส่ง

shoot

ทำให้อาวุธแล่นออกไปโดยแรงด้วยกำลังส่ง

fire

ทำให้อาวุธแล่นออกไปโดยแรงด้วยกำลังส่ง

ทำให้อาวุธเช่นลูกศรหรือลูกปืนแล่นออกไปโดยแรงด้วยกำลังส่ง

ยิงธนู

ยิงปืน

โทรศัพท์ไปแล้วรีบวางสายโดยที่ผู้รับยังไม่ทันรับเพื่อให้โทรกลับเป็นต้น (ใช้กับโทรศัพท์มือถือ)

ฉันจะยิงไปหาเธอพรุ่งนี้นะ เธอจะได้เม็มเบอร์โทรศัพท์ของฉันไว้

ส่งสัญญาณโทรศัพท์ ดาวเทียม เป็นต้น

สถานีโทรทัศน์บีบีซียิงสัญญาณผ่านดาวเทียมไปทั่วโลก


ดาวเทียม

วัตถุที่มนุษย์สร้างขึ้นเลียนแบบดาวบริวารของดาวเคราะห์เพื่อให้โคจรรอบโลกหรือรอบเทห์ฟากฟ้าอื่น มีอุปกรณ์สำหรับเก็บรวบรวมข้อมูลเกี่ยวกับอวกาศและถ่ายทอดข้อมูลนั้นมายังโลก, วัตถุลักษณะดังกล่าวที่โคจรรอบโลก ใช้เป็นอุปกรณ์โทรคมนาคมด้วย เช่น ถ่ายทอดคลื่นวิทยุและโทรทัศน์ข้ามทวีป


เทียม

ร่วมเชื้อสายกับลาว ທຽມ (ทยม); เทียบเขมร ទឹម, នឹម (ทึม, นึม, “ผูกสัตว์กับยาน; วางหรือยืนข้างกัน”)

เอาสัตว์พาหนะผูกเข้ากับยานหรือคราดไถเป็นต้น

เทียมเกวียน

เทียมรถ

เทียมแอก


เทียม

ทำเอาอย่างให้เหมือนหรือคล้ายของจริงของแท้

ทำเทียม

ของเทียม

ฝนเทียม

ดาวเทียม

เสมอกัน, เท่ากัน

สูงเทียมเมฆ


สำมะโน

ไม่ทราบรากศัพท์; ปรากฏครั้งแรกในสมัยสมเด็จพระรามาธิบดีที่ 2 (พ.ศ. 2070)

การสำรวจโดยการแจงนับจากทุกหน่วยที่เกี่ยวกับข้อมูลนั้น ๆ


สำมะโนครัว

สำมะโน + ครัว

สำ-มะ-โน-คฺรัว

การเก็บรวบรวมข้อมูลเกี่ยวกับจำนวนราษฎรในแต่ละครัวเรือน


ย้ายสำมะโนครัวไปอยู่ในคุก

ย้าย + สำมะโนครัว + ไป + อยู่ + ใน + คุก

ย้าย-สำ-มะ-โน-คฺรัว-ไป-หฺยู่-ไน-คุก

/jaːj˦˥.sam˩˩˦.ma˦˥.noː˧.kʰrua̯˧.paj˧.juː˨˩.naj˧.kʰuk̚˦˥/^((สัมผัส))

เขาถูกจับคดีค้ายาบ้า เลยต้องย้ายสำมะโนครัวไปอยู่ในคุก

th-ย้ายสำมะโนครัวไปอยู่ในคุก-th-verb-o7f-HUfh


ครัวเรือน

ครัว + เรือน

ครอบครัวที่อยู่ในบ้านเรือนเดียวกัน


เยส โน โอเค

ภาษาอังกฤษ yesเยส (ใช่) + noโน (ไม่ใช่) + OKโอเค (ตกลง)

เย็่ส-โน-โอ-เค

พูดภาษาอังกฤษได้เพียงแค่บางคำ

ภาษาอังกฤษของผมก็แค่เยส โน โอเค เท่านั้นแหละ


ร่อน

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩁᩬ᩵ᩁ (รอ่ร), ลาว ຮ່ອນ (ฮ่อน), ไทใหญ่ ႁွၼ်ႈ (ห้อ̂น, “เที่ยวไป”), อาหม 𑜍𑜨𑜃𑜫 (รอ̂น์, “เที่ยวไป”)

/rɔn˥˩/^((สัมผัส))

อาการของสิ่งมีลักษณะแบนเลื่อนลอยไปหรือมาในอากาศ, ทำให้สิ่งแบน ๆ เคลื่อนไปในอากาศหรือบนผิวน้ำ

ร่อนรูป

ร่อนกระเบื้องไปบนผิวน้ำ

กางปีกแผ่ถาไปมาหรือถาลง

นกร่อน

เครื่องบินร่อนลง

แยกเอาของละเอียดออกจากของหยาบ โดยใช้เครื่องแยกมีแร่งเป็นต้นแกว่งยักไปย้ายมา ให้ของที่ละเอียดหลุดลงไป

ร่อนข้าว

แกว่งวนเวียนไปรอบตัว

ร่อนดาบ

เอาคมมีดถูวนเบา ๆ ที่หิน ในคำว่า ร่อนมีด

พรุ่งนี้พวกเราจะไปร่อนที่ไหนกันดี

ขี่มอเตอร์ไซค์เที่ยวไปอย่างไม่มีจุดหมาย

อาทิตย์นี้เรานัดกันไปร่อนนอกเมือง


เตร่

เดินไปเดินมาอย่างไม่มีจุดหมาย


จุดหมาย

/t͡ɕut̚˨˩.maːj˩˩˦/^((สัมผัส))

จุดหรือสภาวะที่ต้องพยายามไปให้ถึง, จุดหรือสภาวะที่ตั้งใจจะให้บรรลุถึง

การเดินทางครั้งนี้มีจุดหมายที่จังหวัดสุโขทัย

คนเรามีความสุขเป็นจุดหมายในชีวิต


เป้าหมาย

เป้าหมาย ข้อ ประการ

目標

ผลที่ต้องการ

目标

ผลที่ต้องการ

ᥖᥤᥖᥫᥐ

ผลที่ต้องการ

ယိူင်းမၢႆ

ผลที่ต้องการ

ᦎᦱᦖᦻ

ผลที่ต้องการ

but

ผลที่ต้องการ

Ziel

ผลที่ต้องการ

ເປົ້າໝາຍ

ผลที่ต้องการ

goal

ผลที่ต้องการ

ध्येय

ผลที่ต้องการ

लक्ष्य

ผลที่ต้องการ

उद्देश्य

ผลที่ต้องการ

บุคคลหรือสิ่งที่ใช้เป็นเป้าแห่งการโจมตี หรือเป็นศูนย์กลางแห่งความใส่ใจหรือสังเกต

ความมุ่งหมายเจาะจงให้ได้ตามเจตนา

การขายข้าวในปีนี้มีเป้าหมายให้ได้เกินหกแสนตัน

การศึกษาครั้งนี้ มีเป้าหมายประการแรกในการศึกษาความเป็นมาและความสำคัญของค่าจ้างขั้นต่ำในประเทศไทย


ใส่ใจ

การใส่ใจ (abstract-noun)
ความใส่ใจ (abstract-noun)

ใส่ไว้ในใจ, จดจำ

จำใส่ใจไว้ให้ดีนะ

นักเรียนควรใส่ใจในการศึกษาเล่าเรียนให้มาก


จดจำ

การจดจำ (abstract-noun)
ความจดจำ (abstract-noun)

/t͡ɕot̚˨˩.t͡ɕam˧/^((สัมผัส))

กำหนดไว้ในใจ, จำไว้ในใจ


เพศแม่

[pʰeːt̚˥˩.mɛː˥˩]

ผู้หญิง (ใช้เปรียบว่าเป็นเพศเดียวกับแม่)

อย่าดูถูกเพศแม่


เรื่องมาก

เรื่อง + มาก

การเรื่องมาก (abstract-noun)
ความเรื่องมาก (abstract-noun)

/rɯa̯ŋ˥˩.maːk̚˥˩/^((สัมผัส))

แอ๊ก, ยักท่าหรือเล่นแง่เพื่อให้เห็นความสำคัญของตน

ถ้าเขาเรื่องมากนัก ก็อย่าไปเชิญมาออกรายการเลย

จู้จี้จุกจิก

จะกินอาหารแต่ละที ต้องลวกภาชนะทุกอย่าง 2 ครั้ง เรื่องมากจริง ๆ


เล่นแง่

เล่น + แง่ (เหลี่ยม, ชั้นเชิง)

[lẽn˥˩.ŋɛː˥˩]

หาแง่มาขัดขวางไม่ให้เป็นไปอย่างสะดวกเพื่อเอาเปรียบหรือแสดงว่าตนเหนือกว่า

เล่นแง่ในทางกฎหมาย


เหลี่ยม

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *ʰliəmᴮ¹; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩉᩖ᩠ᨿ᩵ᨾ (หลย่ม) หรือ ᩉ᩠ᩃ᩠ᨿ᩵ᨾ (หลย่ม), อีสาน เหลี่ยม, ลาว ຫຼ່ຽມ (หล่ยม); เทียบไทใหญ่ လိမ်ႈ (ลิ้ม) , จ้วง liemh (เหลี่ยม สันแหลม)

ด้านที่เป็นสัน

เส้นประกอบมุมของรูปที่มีด้านตั้งแต่ 3 ด้านขึ้นไป

ส่วนสัดของขาที่ใช้ในการรำ, คู่กับ วง คือ ส่วนสัดของมือที่ใช้ในการรำ


เหลี่ยม

บวบเหลี่ยม

เหลี่ยมเพชร

เหลี่ยมเขา


มอระกู่

เป็นไปได้ว่ายืมมาจากมาเลเซีย merokok (“สูบบุหรี่”); เทียบชวา ngrokok (“สูบบุหรี่”)

มรกู่
มระกู่
มะระกู่
มาระกู่

شيشة

เครื่องสูบยา

نارجيلة

เครื่องสูบยา

水煙

เครื่องสูบยา

水烟

เครื่องสูบยา

水煙筒

เครื่องสูบยา

水烟筒

เครื่องสูบยา

水煙袋

เครื่องสูบยา

水烟袋

เครื่องสูบยา

waterpijp

เครื่องสูบยา

hookah

เครื่องสูบยา

vesipiippu

เครื่องสูบยา

houka

เครื่องสูบยา

Wasserpfeife

เครื่องสูบยา

Shisha

เครื่องสูบยา

ναργιλές

เครื่องสูบยา

हुक़्क़ा

เครื่องสูบยา

narghilè

เครื่องสูบยา

水タバコ

เครื่องสูบยา

水煙管

เครื่องสูบยา

水パイプ

เครื่องสูบยา

수연통

เครื่องสูบยา

قلیان

เครื่องสูบยา

غلیان

เครื่องสูบยา

نارگیله

เครื่องสูบยา

narguilé

เครื่องสูบยา

калья́н

เครื่องสูบยา

नारिकेला

เครื่องสูบยา

narguile

เครื่องสูบยา

vattenpipa

เครื่องสูบยา

nargile

เครื่องสูบยา

حقہ

เครื่องสูบยา

shisha

เครื่องสูบยา

/mɔː˧.ra˦˥.kuː˨˩/^((สัมผัส))

เครื่องสูบยาของชาวอาหรับ ลักษณะเป็นขวดทรงสูงหรือหม้อมีขาหยั่ง ด้านบนมีถ้วยสำหรับใส่ยาเส้นผสมเครื่องเทศ เครื่องหอม หรือผลไม้ มีฝาปิด มีท่อต่อจากถ้วยยาลงมาถึงก้นขวดที่มีน้ำหล่ออยู่ เมื่อดูดจะทำให้ควันผ่านน้ำขึ้นมา

ออกจากเก๋งเล็งแลเห็นแต่แขก ด้วยแปลงแปลกปลอมปนคนทั้งหลาย มีตุ้งก่ามาระกู่เหมือนผู้ชาย พระมุ่งหมายมองตามดูทรามเชย


ตุ้งก่า

ไม่ทราบรากศัพท์; เทียบอาหรับ حُقَّة (ฮุกกะ, “หม้อ, เหยือกเล็ก ๆ”)

/tuŋ˥˩.kaː˨˩/^((สัมผัส))

หม้อสูบกัญชาของโบราณ เลียนแบบหม้อสูบยาของชาวอาหรับ

แล้วเชิญหม้อตุ้งก่าออกมาตั้ง นางนั่งเป่าชุดจุดถวาย ทรงศักดิ์ชักพลางทางยิ้มพราย โฉมฉายควั่นอ้อยคอยแก้คอ

สองแขกขยับจับตุ้งก่า จ้าหลิ่มยัดกัญชาไฟจุดเข้า


แบกะดิน

แบ + กะ + ดิน

(ร้าน~) แผงขายของบนพื้นริมทางเดิน


อาหนี

จากฝรั่งเศสanis (อานี, อานิส) ว่า เมล็ดผลไม้ชนิดหนึ่งมีกลิ่นหอมฉุน

เหล้าชนิดหนึ่งผสมด้วยเมล็ดผลไม้ซึ่งมีกลิ่นหอมฉุน


เครื่องเทศ

เครื่อง + เทศ

เคฺรื่อง-เทด

/kʰrɯa̯ŋ˥˩.tʰeːt̚˥˩/^((สัมผัส))

ของหอมฉุนและเผ็ดร้อนที่ได้มาจากพืช โดยมากมาจากต่างประเทศสำหรับใช้ทำยาไทยและปรุงอาหาร เช่น ลูกผักชี ยี่หร่า


เครื่องแบบ

เครื่อง + แบบ

เคฺรื่อง-แบบ

/kʰrɯa̯ŋ˥˩.bɛːp̚˨˩/^((สัมผัส))

เครื่องแต่งกายที่กำหนดให้แต่งเหมือน ๆ กันเฉพาะหมู่หนึ่งคณะหนึ่ง


เครื่องหมายคำถาม

เครื่องหมาย + คำถาม

เคฺรื่อง-หฺมาย-คำ-ถาม

/kʰrɯa̯ŋ˥˩.maːj˩˩˦.kʰam˧.tʰaːm˩˩˦/^((สัมผัส))

เครื่องหมายวรรคตอนรูปดังนี้ ?


เครื่องหมายคำพูด

เครื่องหมาย + คำพูด

เคฺรื่อง-หฺมาย-คำ-พูด

/kʰrɯa̯ŋ˥˩.maːj˩˩˦.kʰam˧.pʰuːt̚˥˩/^((สัมผัส))

อัญประกาศ, เครื่องหมายดังนี้ “…” ‘…’


เครื่องหมายตกใจ

เครื่องหมาย + ตกใจ

เคฺรื่อง-หฺมาย-ตก-ไจ

/kʰrɯa̯ŋ˥˩.maːj˩˩˦.tok̚˨˩.t͡ɕaj˧/^((สัมผัส))

เครื่องหมายวรรคตอนรูปดังนี้ ! สำหรับเขียนกำกับไว้หลังคำอุทาน


บารมี

ยืมมาจากบาลี ปารมี (“ความสมบูรณ์, ความครบถ้วน, สถานภาพที่สูงที่สุด”); ร่วมเชื้อสายกับลาว ປາລະມີ (ปาละมี), คำเมือง ᨷᩤᩁᨾᩦ (บารมี), ไทใหญ่ ပႃႇရမီႇ (ป่ารมี่), เขมร បារមី (บารมี), พม่า ပါရမီ (ปารมี), มอญ ပါရမဳ (ปารมี)

คุณความดีที่ควรบำเพ็ญมี 10 อย่าง คือ ทาน ศีล เนกขัมมะ (การออกจากกาม คือ บวช) ปัญญา วิริยะ ขันติ สัจจะ อธิฏฐาน เมตตา อุเบกขา เรียกว่า ทศบารมี

คุณความดีที่ได้บำเพ็ญมา, คุณสมบัติที่ทำให้ยิ่งใหญ่

ชมพระบารมี

พระบารมีปกเกล้าฯ

พ่ายแพ้แก่บารมี


บูชา

ยืมมาจากสันสกฤต पूजा (ปูชา) หรือบาลี ปูชา

ᨷᩪᨩᩣ

แสดงความเคารพด้วยเครื่องสักการะ

ꪼꪪ꫁ꪹꪏꪷ

แสดงความเคารพด้วยเครื่องสักการะ

လူႇ

แสดงความเคารพด้วยเครื่องสักการะ

ບູຊາ

แสดงความเคารพด้วยเครื่องสักการะ

worship

แสดงความเคารพด้วยเครื่องสักการะ

/buː˧.t͡ɕʰaː˧/^((สัมผัส))

แสดงความเคารพบุคคลหรือสิ่งที่นับถือด้วยเครื่องสักการะมีดอกไม้ ธูป เทียน เป็นต้น

บูชาพระ

บูชาเทวดา

บูชาไฟ

ยกย่องเทิดทูนด้วยความนับถือหรือเลื่อมใสในความรู้ความสามารถ

บูชาวีรบุรุษ

บูชาความรู้

บูชาฝีมือ


บุคคล

ยืมมาจากบาลี ปุคฺคล; ร่วมเชื้อสายกับลาว ບຸກຄົນ (บุกค็น), เขมร បុគ្គល (บุคฺคล); เทียบสันสกฤต पुद्गल (ปุทฺคล)

คน

อรรถาภิธาน:คน

คนเรา

อรรถาภิธาน:คน

ฅน

อรรถาภิธาน:คน

ชน

อรรถาภิธาน:คน

ทวิบท

อรรถาภิธาน:คน

ทวิบาท

อรรถาภิธาน:คน

ทิบท

อรรถาภิธาน:คน

นร

อรรถาภิธาน:คน

นรชาติ

อรรถาภิธาน:คน

นรา

อรรถาภิธาน:คน

นรากร

อรรถาภิธาน:คน

บุคคล

อรรถาภิธาน:คน

บุทคล

อรรถาภิธาน:คน

ผู้

อรรถาภิธาน:คน

ผู้คน

อรรถาภิธาน:คน

มนุษย

อรรถาภิธาน:คน

มนุษย์

อรรถาภิธาน:คน

มนุษยชน

อรรถาภิธาน:คน

มนุษยชาติ

อรรถาภิธาน:คน

มนุษย์มนา

อรรถาภิธาน:คน

มรรตยะ

อรรถาภิธาน:คน

มรรตัย

อรรถาภิธาน:คน

มัจจะ

อรรถาภิธาน:คน

มัตตัย

อรรถาภิธาน:คน

มัตยะ

อรรถาภิธาน:คน

มานพ

อรรถาภิธาน:คน

มานุษ

อรรถาภิธาน:คน

มานุษย

อรรถาภิธาน:คน

โลก

อรรถาภิธาน:คน

สัตว์ประเสริฐ

อรรถาภิธาน:คน

สัตว์สองเท้า

อรรถาภิธาน:คน

[เสียงสมาส]
บุก-คะ-ละ-

[เสียงสมาส]
บุก-คน-ละ-

คน (เฉพาะตัว)

คนซึ่งสามารถมีสิทธิและหน้าที่ตามกฎหมาย เรียกว่า บุคคลธรรมดา

กลุ่มบุคคลหรือองค์กรซึ่งกฎหมายบัญญัติให้เป็นบุคคลอีกประเภทหนึ่ง ที่ไม่ใช่บุคคลธรรมดา และให้มีสิทธิและหน้าที่ตามกฎหมาย เรียกว่า นิติบุคคล


บัญญัติ

ยืมมาจากบาลี ปญฺญตฺติ

gebod

ฟรีเชียตะวันตก

(พระ~) ข้อความที่ตราหรือกำหนดขึ้นไว้เป็นข้อบังคับ เป็นหลักเกณฑ์ หรือเป็นกฎหมาย

พระราชบัญญัติ

พุทธบัญญัติ

บัญญัติ 10 ประการ


บัญญัติ

ยืมมาจากบาลี ปญฺญตฺติ

ตราหรือกำหนดขึ้นไว้เป็นข้อบังคับ เป็นหลักเกณฑ์ หรือเป็นกฎหมาย

บัญญัติศัพท์

บัญญัติกฎหมาย


บุคคลธรรมดา

แปลตรงตัวจากอังกฤษ natural person; เทียบเท่า บุคคล + ธรรมดา

บุก-คน-ทำ-มะ-ดา

/buk̚˨˩.kʰon˧.tʰam˧.ma˦˥.daː˧/^((สัมผัส))

คนซึ่งสามารถมีสิทธิและหน้าที่ตามกฎหมาย


สิทธิ

ยืมมาจากสันสกฤต सिद्धि (สิทฺธิ) หรือบาลี สิทฺธิ

/sit̚˨˩.tʰiʔ˦˥/^((สัมผัส))

อำนาจอันชอบธรรม

บุคคลมีสิทธิและหน้าที่ตามรัฐธรรมนูญ

เขามีสิทธิในที่ดินแปลงนี้

อำนาจที่จะกระทำการใด ๆ ได้อย่างอิสระ โดยได้รับการรับรองจากกฎหมาย


สิทธิ์

權利

อำนาจในการทำได้อย่างอิสระ โดยได้รับการรับรองจากกฎหมาย

อำนาจอันชอบธรรม

บุคคลมีสิทธิ์และหน้าที่ตามรัฐธรรมนูญ

เขามีสิทธิ์ในที่ดินแปลงนี้


เอก

ยืมมาจากสันสกฤต एक (เอก) หรือบาลี เอก

[เสียงสมาส]
เอ-กะ-

[เสียงสมาส]
เอก-กะ-

/ʔeːk̚˨˩/^((สัมผัส))

ชั้นที่ 1 (ใช้เกี่ยวกับลำดับชั้นหรือขั้นของยศ ตำแหน่ง คุณภาพ หรือวิทยฐานะ สูงกว่า โท)

ร้อยเอก

ข้าราชการชั้นเอก

ปริญญาเอก


เอก

ยืมมาจากสันสกฤต एक (เอก) หรือบาลี เอก

[เสียงสมาส]
เอ-กะ-

[เสียงสมาส]
เอก-กะ-

/ʔeːk̚˨˩/^((สัมผัส))

เรียกเครื่องหมายวรรณยุกต์รูปดังนี้ ◌่ ว่า ไม้เอก

กวีเอก

ตัวเอก

เรียกระนาดที่มีเสียงแกร่งกร้าวกว่าระนาดทุ้ม มีไม้แข็ง 2 อันสำหรับตี ว่า ระนาดเอก


เอก

ยืมมาจากสันสกฤต एक (เอก) หรือบาลี เอก

[เสียงสมาส]
เอ-กะ-

[เสียงสมาส]
เอก-กะ-

/ʔeːk̚˨˩/^((สัมผัส))

เรียกลูกหญิงคนที่ 7 ว่า ลูกเอก, คู่กับ ลูกชายคนที่ 7 ว่า ลูกเจ็ด


อภิ

ยืมมาจากสันสกฤต अभि- (อภิ-) หรือบาลี อภิ-

[เสียงสมาส]
อะ-พิ-

ยิ่ง, วิเศษ, เหนือ

อภิรมย์

อภิญญาณ

ความรู้วิเศษ

อภิมนุษย์

มนุษย์ที่เหนือมนุษย์ทั้งหลาย


อภิสิทธิ์

อภิ + สิทธิ์

/ʔa˨˩.pʰi˦˥.sit̚˨˩/^((สัมผัส))

สิทธินอกเหนือขอบเขต, สิทธิเหนือกฎหรือระเบียบที่วางไว้

สิทธิที่ได้รับนอกเหนือไปจากกฎหรือระเบียบที่วางไว้


สุกียากี้

ยืมมาจากญี่ปุ่น 鋤焼き (ซุกิยะกิ); สะกดตามพจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน

ซูกียากิ
ซุกิยะกิ

สุ-กี-ยา-กี้

ชื่ออาหารแบบญี่ปุ่นชนิดหนึ่ง ประกอบด้วยเนื้อสัตว์ เต้าหู้ และผักบางชนิด, ไทยนำมาดัดแปลงโดยใช้เนื้อสัตว์ ผักต่าง ๆ วุ้นเส้น และไข่ เป็นต้น ลวกในน้ำซุป กินกับน้ำจิ้ม, บางทีเรียกสั้น ๆ ว่า สุกี้


สุกี้

ตัดทอนจาก สุกียากี้, จากญี่ปุ่น 鋤焼き (ซุกิยะกิ); สะกดตามพจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน

คำพ้องความของ สุกียากี้


วุ้นเส้น

แป้งถั่วเขียวทำเป็นเส้นเล็ก ๆ ยาวอย่างเส้นลวด เมื่อแช่น้ำทำให้อ่อนคล้ายวุ้น ใช้ทำเป็นอาหาร เช่น แกงร้อน


ซุป

ยืมมาจากอังกฤษ soup

อาหารน้ำชนิดหนึ่ง ต้มด้วยเนื้อสัตว์หรือผัก เป็นต้น

(น้ำ~) น้ำที่ได้จากการต้มด้วยเนื้อสัตว์หรือผัก ใช้เป็นส่วนประกอบของอาหาร


คอสเพลย์

ยืมมาจากอังกฤษ cosplay, จากญี่ปุ่น コスプレ (โคะซุปุเระ) ย่อมาจาก コスチュームプレイ (โคะซุชูมุปุเร), จากอังกฤษ costume play

/kʰɔːs˦˥.pʰleː˧/^((สัมผัส))

การแต่งกาย และสวมบทบาทตัวละครในเรื่องแต่ง เช่น ภาพยนตร์ การ์ตูน หรือเกม


ตัวละคร

ผู้มีบทบาทในวรรณกรรมประเภทละคร นวนิยายเรื่องสั้นและเรื่องแต่งประเภทต่าง ๆ


สนเทศ

ยืมมาจากสันสกฤต संदेश (สํเทศ); เทียบบาลี สนฺเทสเป็นศัพท์บัญญัติสำนักงานราชบัณฑิตยสภาของ information

/son˩˩˦.tʰeːt̚˥˩/^((สัมผัส))

คำสั่ง, ข่าวสาร, ใบบอก

คำพ้องความของ สารสนเทศ

การคอมพิวเตอร์


ใบบอก

[bäj˧.bɔːk̚˨˩]

หนังสือรายงานเหตุการณ์ทางราชการ

หนังสือแจ้งราชการมาจากหัวเมือง


หัวเมือง

หัว + เมือง; ร่วมเชื้อสายกับลาว ຫົວເມືອງ (ห็วเมือง), เขิน ᩉ᩠ᩅᩫᨾᩮᩨ᩠ᨦ (หว็เมืง), ไทลื้อ ᦷᦠᦵᦙᦲᧂ (โหเมีง), ไทใหญ่ ႁူဝ်မိူင်း (หูวเมิ๊ง)

/hua̯˩˩˦.mɯa̯ŋ˧/^((สัมผัส))

เมืองอื่นนอกจากเมืองหลวง

เมืองใหญ่ที่มีเมืองน้อยมาขึ้น


รายงาน

เรื่อง เล่ม ฉบับ

เรื่องราวที่ไปศึกษาค้นคว้าแล้วนำมาเสนอที่ประชุม ครูอาจารย์หรือผู้บังคับบัญชา เป็นต้น


รายงาน

บอกเรื่องของการงาน

รายงานให้ผู้บังคับบัญชาทราบ


เรื่องราว

เรื่อง + ราว

/rɯa̯ŋ˥˩.raːw˧/^((สัมผัส))

เรื่องที่พูดหรือเล่าติดต่อกันไป


โพธิ์

ยืมมาจากสันสกฤต बोधि (โพธิ, “รู้, ตื่น”) หรือบาลี โพธิ

/pʰoː˧/^((สัมผัส))

ชื่อต้นไม้เป็นที่ตรัสรู้ของพระพุทธเจ้า, ปัจจุบันหมายถึงต้นโพ (Ficus religiosa L.)


โพธิ

[เสียงสมาส]
โพ-ทิ-

/pʰoːt̚˥˩/^((สัมผัส))

รูปแบบอื่นของ โพธิ์


ราวี

ยกทัพไปราวีข้าศึก

รบกวนหรือระรานโดยใช้กำลังรังแกเป็นต้น

อันธพาลชอบราวีชาวบ้าน

ทำร้าย, โจมตี

เมียน้อยราวีเมียหลวงจนอยู่ไม่ได้

คอยหาเรื่อง, คอยขัดขวาง

ทำไมหมอนี่ถึงได้ตามราวีฉันมาตลอด

สู้กัน, ตะลุมบอนกัน

นักเรียนกำลังราวีกัน


ทำร้าย

ทำให้บาดเจ็บหรือเสียหาย


ตะลุมบอน

รบประจัญบาน, ต่อสู้กันด้วยอาวุธอย่างชุลมุน, ต่อสู้กันอย่างชุลมุน


ยุยง

ยุหรือส่งเสริมให้ทำในสิ่งที่ไม่ดีหนักขึ้น

ยุยงให้หนีโรงเรียน

ยุยงให้เล่นการพนัน


หาเรื่อง

/haː˩˩˦.rɯa̯ŋ˥˩/^((สัมผัส))

ทำให้เกิดเหตุ

อยู่ดี ๆ ก็ไปหาเรื่อง

เอาความไม่ดีมาให้

เด็กคนนี้หาเรื่องให้ปวดหัวอยู่เรื่อย

หาสาเหตุเพื่อทำสิ่งใดสิ่งหนึ่ง

หาเรื่องกินเหล้ากัน

พวกเรานั่งอยู่ดี ๆ มาหาเรื่องกันได้


รังแก

/raŋ˧.kɛː˧/^((สัมผัส))

แกล้งทำความเดือดร้อนให้ผู้อื่น (มักใช้แก่ผู้มีอำนาจมากกว่า)

ผู้ใหญ่รังแกเด็ก


ระราน

ประพฤติเป็นพาลเกเร ทำให้เดือดร้อน, มักใช้เข้าคู่กับคำ เกะกะ เป็น เกะกะระราน

เขาเที่ยวระรานชาวบ้าน


ชุลมุน

คำกริยาวิเศษณ์

อาการที่เป็นไปอย่างสับสนวุ่นวายไม่เป็นระเบียบ

เดินกันชุลมุน

ชกต่อยกันชุลมุน


สับสน

การสับสน (abstract-noun)
ความสับสน (abstract-noun)

ปะปนกันยุ่งไม่เป็นระเบียบ

ข่าวสับสนทำให้ได้ข้อมูลไม่ถูกต้อง

ผู้คนมากมายเดินไปมาสับสน


วุ่นวาย

การวุ่นวาย (abstract-noun)
ความวุ่นวาย (abstract-noun)

เอาเป็นธุระมากเกินไป

เขาชอบเข้าไปวุ่นวายกับเรื่องของคนอื่น

ไม่ต้องเตรียมอะไรมากหรอก อย่าวุ่นวายไปเลย

บ้านเมืองวุ่นวายเกิดจลาจลไปทุกหนทุกแห่ง


วุ่นวาย

เกิดวุ่นวายไปทั่วบ้านทั่วเมือง


เจือจาน

/t͡ɕɯa̯˧.t͡ɕaːn˧/^((สัมผัส))

เผื่อแผ่, อุดหนุน, จานเจือ ก็ว่า


ปลุกระดม

เร้าใจและยุยงให้ประชาชนลุกฮือขึ้น


ปลุกปั่น

ยุยงให้แตกแยกกัน


ทลาย

ยืมมาจากเขมรเก่า ថ្លាយ (ถฺลาย) หรือเขมรเก่าสมัยอังกอร์ ទ្លាយ៑ (ทฺลายฺ), ទ្លៃយ៑ (ทฺไลยฺ), จากมอญ-เขมรดั้งเดิม *laaj; ร่วมเชื้อสายกับเขมร ធ្លាយ (ธฺลาย); เป็นไปได้ว่าเกี่ยวข้องกับ สลาย

อาการที่สิ่งซึ่งเป็นกลุ่มก้อนแตกหักหรือพังกระจัดกระจาย

กองทรายทลาย

พังหรือทำให้พัง, มักใช้เข้าคู่กันเป็น พังทลาย

กำแพงทลาย

ทลายกำแพง

โดยปริยายหมายความว่า ล้มเหลวไม่ได้ดังหวัง

ความฝันพังทลาย

วิมานทลาย