เตลิด

การเตลิด (abstract-noun)
ความเตลิด (abstract-noun)

/ta˨˩.lɤːt̚˨˩/^((สัมผัส))

กระเจิดกระเจิง, แตกเพ่นพ่านไป

ชาวบ้านพากันวิ่งเตลิดหนีเอาตัวรอดเมื่อเกิดดินถล่ม

เกินไป, เลยไป


ยล

เทียบเขมร យល់ (ยล̍)


ตายดาบหน้า

มุ่งเสี่ยงไปข้างหน้า, หนีเหตุการณ์ร้ายในปัจจุบันไปเผชิญชีวิตข้างหน้า

มีทิฐิมานะที่จะต่อสู้กับเคราะห์กรรมเอาข้างหน้า, เสี่ยงทำไปก่อน แล้วค่อยคิดแก้เหตุการณ์ภายหลัง


ไหม

ร่วมเชื้อสายกับลาว ໃໝ (ใหม), คำเมือง ᩉ᩠ᨾᩱ (ไหม), เขิน ᩉ᩠ᨾᩱ (ไหม), ไทลื้อ ᦺᦖ (ไหม), ไทใหญ่ မႂ် (ใม)

ให้ไหมทวีคูณ


คับ

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *ɡapᴰˢ⁴ (Jonsson, 1991), จากไทดั้งเดิม *ɡapᴰ, เป็นไปได้ว่ามาจากจีนยุคกลาง狹 (MC heap) (ซึ่งทำให้ร่วมรากกับ แคบ)
ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨣᩢ᩠ᨷ (คับ), ลาว ຄັບ (คับ), ไทลื้อ ᦅᧇ (คับ), ไทดำ ꪁꪚꪾ (กฺับ), ไทใหญ่ ၵပ်ႉ (กั๎ป), จ้วงแบบจั่วเจียง kaep

/kʰap̚˦˥/^((สัมผัส))

มีลักษณะหรือปริมาณเกินพอดี

จระเข้คับคลอง

ลิ้นคับปาก

ฝูงคนคับถนน

เสียงคับบ้าน

ข้าวคับหม้อ


แพ้

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *beːꟲ (“ชนะ; แพ้”), ซึ่งความหมายปัจจุบันกลับเป็นตรงข้ามกับความหมายโบราณ (ชนะ); ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨻᩯ᩶ (แพ้), ลาว ແພ້ (แพ้), ไทลื้อ ᦶᦗᧉ (แพ้), ไทใหญ่ ပေႉ (เป๎), ภาษาจ้วงใต้ pex（ชนะ สู้ได้ มากกว่า）, จ้วง bex

การแพ้ (abstract-noun)
ความแพ้ (abstract-noun)

/pʰɛː˦˥/^((สัมผัส))

อนนเรืองใสงามหนักหนา แพ้พระอาทิตย์

สู้ไม่ได้, ทนไม่ได้, ตรงกันข้ามกับ ชนะ

ผู้ที่มีเลือดเนื้อไม่ถูกกับสิ่งของหรือสัตว์บางอย่างก็เรียกว่า แพ้

แพ้ยา

แพ้ตะขาบ


จรรโลง

พยุง, ค้ำจุน


เกย

/kɤːj˧/^((สัมผัส))

แล่นหรือเสือกขึ้นไปค้างอยู่พาดอยู่, ถูกซัดหรือลากขึ้นไปติดอยู่ค้างอยู่

เรือเกยฝั่ง

พาดทับเฉพาะชายหรือริม

ปูเสื่อเกยกัน


กาสะ

ยืมมาจากสันสกฤต कास (กาส) หรือบาลี กาส

(ทรงพระ~) ไอ


กำจร

แผลงมาจาก ขจร


กำชับ

สั่งย้ำไว้ให้แน่นอน


กำซาบ

ซึมเข้าไป, ทา, อาบ


กำธร

สนั่นหวั่นไหว


กำนัน

เทียบเขมร កំណាន់ (กํณาน̍, “ผู้ควบคุมดูแล”)


กำเนิด

แผลงมาจาก เกิด; จากเขมร កំណើត (กํเณิต), แผลงมาจาก កើត (เกิต)

เกิด, มีขึ้น


กำบัง

ยืมมาจากเขมร កំបាំង (กํบาํง) หรือ កម្បាំង (กมฺบาํง); ร่วมเชื้อสายกับลาว ກຳບັງ (กำบัง)

หาที่กำบังฝน

บังอย่างมิดชิด

กำบังกายเข้าไป


ชรุก

/t͡ɕʰa˦˥.ruk̚˦˥/^((สัมผัส))

ซุก, แอบ, แทรก, เอาของไปแอบแฝงไว้

ช่อช้อยชรุกระโยงยาน


งมเข็มในมหาสมุทร

งม + เข็ม + ใน + มหาสมุทร

งม-เข็ม-ไน-มะ-หา-สะ-หฺมุด

/ŋom˧.kʰem˩˩˦.naj˧.ma˦˥.haː˩˩˦.sa˨˩.mut̚˨˩/^((สัมผัส))

ค้นหาสิ่งที่ยากจะค้นหาได้

ทำกิจที่สำเร็จได้ยาก


งอมืองอตีน

เกียจคร้าน, ไม่สนใจขวนขวายทำการงาน


งานหลวงไม่ขาด งานราษฎร์ไม่เสีย

งาน-หฺลวง-ไม่-ขาด-งาน-ราด-ไม่-เสีย

/ŋaːn˧.lua̯ŋ˩˩˦.maj˥˩.kʰaːt̚˨˩.ŋaːn˧.raːt̚˥˩.maj˥˩.sia̯˩˩˦/^((สัมผัส))

ทำงานไม่บกพร่องทั้งงานส่วนรวมและส่วนตัว

th-งานหลวงไม่ขาด_งานราษฎร์ไม่เสีย-th-verb-xXRiJKh1


งานหลวงไม่ให้ขาด งานราษฎร์ไม่ให้เสีย

งาน-หฺลวง-ไม่-ไฮ่-ขาด-งาน-ราด-ไม่-ไฮ่-เสีย

/ŋaːn˧.lua̯ŋ˩˩˦.maj˥˩.haj˥˩.kʰaːt̚˨˩.ŋaːn˧.raːt̚˥˩.maj˥˩.haj˥˩.sia̯˩˩˦/^((สัมผัส))

ทำงานไม่บกพร่องทั้งงานส่วนรวมและส่วนตัว

th-งานหลวงไม่ให้ขาด_งานราษฎร์ไม่ให้เสีย-th-verb-xXRiJKh1


เงยหน้าอ้าปาก

เงย + หน้า + อ้า + ปาก

เงย-น่า-อ้า-ปาก

/ŋɤːj˧.naː˥˩.ʔaː˥˩.paːk̚˨˩/^((สัมผัส))

มีฐานะดีขึ้นกว่าเดิมพอทัดเทียมเพื่อน


โง่แล้วอยากนอนเตียง

โง่-แล้ว-หฺยาก-นอน-เตียง

/ŋoː˥˩.lɛːw˦˥.jaːk̚˨˩.nɔːn˧.tia̯ŋ˧/^((สัมผัส))

โง่แล้วไม่เจียมตัวว่าโง่, ไปทำสิ่งที่ตนไม่รู้ไม่เข้าใจ, ไม่มีความสามารถแล้วยังพยายามทำสิ่งที่ไม่สมฐานะของตน (มักตามด้วย คอเอียงแล้วอยากหนุนหมอน)

เธอไม่รู้เรื่องไฟแต่ก็ยังไปแก้ เกือบจะถูกไฟดูดตายเสียแล้ว เข้าตำราโง่แล้วอยากนอนเตียง คอเอียงแล้วอยากหนุนหมอน


จมไม่ลง

เคยทำตัวใหญ่มาแล้วทำให้เล็กลงไม่ได้ (มักใช้แก่คนมั่งมีหรือรุ่งเรืองมาก่อน เมื่อยากจนหรือตกอับลงก็ยังทำตัวเหมือนเดิม)


จับงูข้างหาง

จับ + งู + ข้าง + หาง

จับ-งู-ค่าง-หาง

/t͡ɕap̚˨˩.ŋuː˧.kʰaːŋ˥˩.haːŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

ทำสิ่งที่เสี่ยงต่ออันตราย


จับดำถลำแดง

จับ-ดำ-ถะ-หฺลำ-แดง

/t͡ɕap̚˨˩.dam˧.tʰa˨˩.lam˩˩˦.dɛːŋ˧/^((สัมผัส))

มุ่งอย่างหนึ่งไปได้อีกอย่างหนึ่ง

มุ่งอย่างหนึ่งกลายไปเป็นอย่างหนึ่ง


จับได้ไล่ทัน

พูดดักให้ยอมรับ, พูดต้อนให้จนมุม


จับพลัดจับผลู

การจับพลัดจับผลู (abstract-noun)

จับ-พฺลัด-จับ-ผฺลู

/t͡ɕap̚˨˩.pʰlat̚˦˥.t͡ɕap̚˨˩.pʰluː˩˩˦/^((สัมผัส))

จับผิด ๆ ถูก ๆ

บังเอิญเป็นไปโดยไม่ตั้งใจ


จับแพะชนแกะ

จับ + แพะ + ชน + แกะ

จับ-แพะ-ชน-แกะ

/t͡ɕap̚˨˩.pʰɛʔ˦˥.t͡ɕʰon˧.kɛʔ˨˩/^((สัมผัส))

ทำอย่างขอไปที ไม่ได้อย่างนี้ก็เอาอย่างนั้นเข้าแทนเพื่อให้ลุล่วงไป


จับเสือมือเปล่า

แสวงหาประโยชน์โดยตัวเองไม่ต้องลงทุน


จุดไต้ตำตอ

จุด + ไต้ + ตำ + ตอ

จุด-ต้าย-ตำ-ตอ

พูดหรือทำสิ่งใดสิ่งหนึ่งบังเอิญไปโดนเอาเจ้าตัวหรือผู้ที่เป็นเจ้าของเรื่องนั้นเข้าโดยผู้พูดหรือผู้ทำไม่รู้ตัว


ชักซุงตามขวาง

ทำอะไรที่ไม่ถูกวิธีย่อมได้รับความลำบาก

ขัดขวางผู้มีอำนาจย่อมได้รับความเดือดร้อน


ชักน้ำเข้าลึก ชักศึกเข้าบ้าน

ชัก + น้ำ + เข้า + ลึก + ชัก + ศึก + เข้า + บ้าน

ชัก-น้าม-เค่า-ลึก-ชัก-สึก-เค่า-บ้าน

/t͡ɕʰak̚˦˥.naːm˦˥.kʰaw˥˩.lɯk̚˦˥.t͡ɕʰak̚˦˥.sɯk̚˨˩.kʰaw˥˩.baːn˥˩/^((สัมผัส))

นำศัตรูเข้าบ้าน

th-ชักน้ำเข้าลึก_ชักศึกเข้าบ้าน-th-verb-7SLK5CAL


ชักใบให้เรือเสีย

พูดหรือทำขวาง ๆ ให้การสนทนาหรือการงานเขวออกนอกเรื่องไป


ชักแม่น้ำทั้งห้า

ชัก + แม่น้ำ + ทั้ง + ห้า; "แม่น้ำทั้งห้า" หมายถึง แม่น้ำ 5 สายในอินเดีย

ชัก-แม่-น้าม-ทั้ง-ฮ่า

/t͡ɕʰak̚˦˥.mɛː˥˩.naːm˦˥.tʰaŋ˦˥.haː˥˩/^((สัมผัส))

พูดจาหว่านล้อมยกเหตุผลต่าง ๆ เพื่อโน้มน้าวให้ได้สิ่งที่ประสงค์

เถ้าก็พูดจาหว่านล้อมด้วยคำยอ ชักเอาแม่น้ำทั้งห้าเข้ามาล่อ


ชักใย

บงการอยู่เบื้องหลัง


ชักหน้าไม่ถึงหลัง

มีรายได้ไม่พอกับรายจ่าย


ชายหาบหญิงคอน

ช่วยกันทำมาหากินทั้งผัวทั้งเมีย


ผัวหาบเมียคอน

การผัวหาบเมียคอน (abstract-noun)

ผัว-หาบ-เมีย-คอน

/pʰua̯˩˩˦.haːp̚˨˩.mia̯˧.kʰɔːn˧/^((สัมผัส))

ช่วยกันทำมาหากินทั้งผัวทั้งเมีย


ชิงสุกก่อนห่าม

ชิง + สุก + ก่อน + ห่าม

ชิง-สุก-ก่อน-ห่าม

/t͡ɕʰiŋ˧.suk̚˨˩.kɔːn˨˩.haːm˨˩/^((สัมผัส))

ทำสิ่งที่ยังไม่สมควรแก่วัยหรือยังไม่ถึงเวลา (มักหมายถึงการลักลอบได้เสียกันก่อนแต่งงาน), ใช้เป็นคำสอนหรือเตือนสติว่า อย่าชิงสุกก่อนห่าม


ชี้นกเป็นนก ชี้ไม้เป็นไม้

ชี้ + นก + เป็น + นก + ชี้ + ไม้ + เป็น + ไม้

ชี้-นก-เป็น-นก-ชี้-ม้าย-เป็น-ม้าย

/t͡ɕʰiː˦˥.nok̚˦˥.pen˧.nok̚˦˥.t͡ɕʰiː˦˥.maːj˦˥.pen˧.maːj˦˥/^((สัมผัส))

ไม่ว่าผู้มีอำนาจจะว่าอย่างใด ผู้น้อยก็ต้องคล้อยตามไปอย่างนั้น เพราะกลัวหรือประจบ

th-ชี้นกเป็นนก_ชี้ไม้เป็นไม้-th-verb-OGtonarJ


ชุบมือเปิบ

ชุบ + มือ + เปิบ

ชุบ-มือ-เปิบ

/t͡ɕʰup̚˦˥.mɯː˧.pɤːp̚˨˩/^((สัมผัส))


ซื้อควายหน้านา ซื้อผ้าหน้าตรุษ

ซื้อของไม่คำนึงถึงกาลเวลา ย่อมได้ของราคาแพง

th-ซื้อควายหน้านา_ซื้อผ้าหน้าตรุษ-th-verb-VKLLot7f

ทำอะไรไม่เหมาะกับกาลเวลาย่อมได้รับความเดือดร้อน

th-ซื้อควายหน้านา_ซื้อผ้าหน้าตรุษ-th-verb-FsPtsUlc


ซื้อวัวหน้านา ซื้อผ้าหน้าหนาว

th-ซื้อวัวหน้านา_ซื้อผ้าหน้าหนาว-th-verb-VKLLot7f

th-ซื้อวัวหน้านา_ซื้อผ้าหน้าหนาว-th-verb-FsPtsUlc


ไกว

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨠ᩠ᩅᩱ (ไกว), ลาว ໄກວ (ไกว) หรือ ກວຍ (กวย), อีสาน กวย, ไทลื้อ ᦺᦦ (ไกว), ไทใหญ่ ၵႂႆ (กฺไว); เทียบเวียดนาม quay (กฺวัย) หรือ เวียดนาม quậy (เกฺว็่ย)

ทำสิ่งที่ห้อยอยู่ให้แกว่งไปมา

ไกวชิงช้า

ไกวเปล


ไกล่เกลี่ย

ไกล่ + เกลี่ย

ไกฺล่-เกฺลี่ย

พูดจาให้ปรองดองกัน, พูดจาให้ตกลงกัน

ทำให้เรียบร้อย, ทำให้มีส่วนเสมอกัน


แกว่ง

ร่วมเชื้อสายกับลาว ແກວ່ງ (แกว่ง)

การแบ่งพยางค์
{ไม่ตามอักขรวิธี; เสียงสระสั้น}

/kwɛŋ˨˩/^((สัมผัส))

อาการที่เคลื่อนไหวไปทางโน้นทีทางนี้ทีโดยที่โคนหรือต้นของสิ่งนั้นติดอยู่กับสิ่งอื่น

โดยปริยายหมายความว่าไม่อยู่กับที่, ไม่อยู่ในแนว

จิตแกว่ง


แกว่งไกว

แกฺว็่ง-ไกฺว


รา

ค่อย ๆ เลิกไป

รากันไป

น้อยลง, อ่อนลง

ไฟราดับไปเอง


ข้า

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *kraːꟲ; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨢ᩶ᩣ (ฃ้า) หรือ คำเมือง ᨡ᩶ᩣ (ข้า), ลาว ຂ້າ (ข้า), ไทลื้อ ᦃᦱᧉ (ฃ้า), ไทใหญ่ ၶႃႈ (ข้า), ไทใต้คง ᥑᥣᥲ (ฃ้า), ภาษาจ้วงใต้ ra（"กู"）

/kʰaː˥˩/^((สัมผัส))


มัน

มนน
การมัน (abstract-noun)
ความมัน (abstract-noun)

เพลิน, ถูกอกถูกใจ, ออกรสออกชาติ

เกาเสียมัน


โกหก

ยืมมาจากสันสกฤต कुहक (กุหก) หรือบาลี กุหก

ᨧᩩ

พูดไม่เป็นความจริง

ᩃ᩵ᩣ᩠ᨿ

พูดไม่เป็นความจริง

liegen

พูดไม่เป็นความจริง

လႅၼ်

พูดไม่เป็นความจริง

ပႅတ်ႉ

พูดไม่เป็นความจริง

ligen

ฟรีเชียตะวันตก

พูดไม่เป็นความจริง

ຕົວະ

พูดไม่เป็นความจริง

mentir

พูดไม่เป็นความจริง

lie

พูดไม่เป็นความจริง

จงใจกล่าวคำที่ไม่จริง, พูดปด, พูดเท็จ


โกลน

เกลาไว้, ทำเป็นรูปไว้เลา ๆ


โกรธา

แผลงมาจาก โกรธ

เมื่อนั้น ระเด่นมนตรีคิดริษยา เห็นระตูดูนางบุษบา พระกริ้วโกรธโกรธาดังเพลิงกัลป์


โกรก

เทให้ไหลเรื่อยไปยังที่หมาย, เทให้ไหลลงไป

โกรกน้ำ

เอาน้ำโกรกหัว

เลื่อยกระดานไปตามยาวหรือตามแนวที่กำหนด

พัดอยู่เรื่อย ๆ

ลมโกรก


โกย

อาการที่ใช้มือหรือสิ่งอื่นคุ้ยหรือกวาดสิ่งต่าง ๆ เช่น ข้าว ถ่าน มาทีละมาก ๆ

ขนหรือรวบเอาไปเป็นจำนวนมาก

หนีไปโดยเร็ว

โกยกันเถอะ ครูมาโน่นแล้ว


โกน

เทียบเขมรกลาง កោរ (โกร), កោ (โก, “โกน, ถาก”); ร่วมเชื้อสายกับลาว ໂກນ (โกน)

ᨡᩪᨯ

ขูดผมหรือขนด้วยคมมีด

ᨳᩣ

ขูดผมหรือขนด้วยคมมีด

剃

ขูดผมหรือขนด้วยคมมีด

刮

ขูดผมหรือขนด้วยคมมีด

ᦃᦳᧆᧈ

ขูดผมหรือขนด้วยคมมีด

ထႃ

ขูดผมหรือขนด้วยคมมีด

ແຖ

ขูดผมหรือขนด้วยคมมีด

shave

ขูดผมหรือขนด้วยคมมีด

ขูดผมหรือขนด้วยคมมีด

โกนผม


โก้งโค้ง

ยืมมาจากมอญ-เขมรดั้งเดิม *koŋ (“โค้ง; งอ”) โดยซ้ำ 2 คำ; ร่วมเชื้อสายกับ ไทย ก่ง, ก้งโค้ง, โกง, โก่ง, โค้ง

/koŋ˥˩.kʰoːŋ˦˥/^((สัมผัส))

โก่งก้นให้โด่ง, โน้มตัวลงยกก้นให้สูงขึ้น


ก้งโค้ง

ยืมมาจากมอญ-เขมรดั้งเดิม *koŋ (“โค้ง; งอ”) โดยซ้ำ 2 คำ; ร่วมเชื้อสายกับ ไทย ก่ง, โกง, โก่ง, โก้งโค้ง, โค้ง

/koŋ˥˩.kʰoːŋ˦˥/^((สัมผัส))


โก่ง

ยืมมาจากมอญ-เขมรดั้งเดิม *koŋ (“โค้ง; งอ”); ร่วมเชื้อสายกับ ไทย ก่ง, ก้งโค้ง, โกง, โก้งโค้ง, โค้ง, จ้วงแบบจั่วเจียง goengq (ก่ง, “โค้งขึ้น”), จ้วงแบบจั่วเจียง koengq (โข่ง, “โค้ง, งอ, คด”)

/koːŋ˨˩/^((สัมผัส))

ทำให้งอเป็นรูปโค้ง, ทำให้โค้ง

โก่งศร

โก่งคอ

บอกราคาเกินสมควร

โก่งราคา


โกง

ยืมมาจากมอญ-เขมรดั้งเดิม *koŋ (“โค้ง; งอ”); ร่วมเชื้อสายกับ ไทย ก่ง, ก้งโค้ง, โก่ง, โก้งโค้ง, โค้ง，จ้วงแบบจั่วเจียง koengq/goengh, จ้วง gungj

/koːŋ˧/^((สัมผัส))

ใช้อุบายหรือเล่ห์เหลี่ยมหลอกลวง

โกงเงิน

โกงข้อสอบ

แสดงอาการดื้อ, ไม่ยอมทำตาม

เด็กโกง

ม้าโกง


แกะ

เทียบเขมร កែះ (แกะ)

/kɛʔ˨˩/^((สัมผัส))

เอาเล็บมือค่อย ๆ แคะเพื่อให้หลุดออก

แกะสะเก็ด

เอาสิ่งที่มีลักษณะคล้ายเล็บมือทำอย่าง (1)

ทำเป็นลวดลายหรือรูปต่าง ๆ ด้วยเครื่องมือ โดยวิธีแกะ

แกะตรา

เหมือนกันอย่างกับโขกหรือแคะมาจากพิมพ์เดียวกัน

เหมือนกันอย่างกับแกะ

เอามือแงะหรือง้างสิ่งที่เกาะติดกันแน่นหรือกอดไว้แน่นให้หลุดออกจากกัน

แกะมือที่กำแน่น


แกม

เทียบลาว ແກມ (แกม)

/kɛːm˧/^((สัมผัส))

ปน (มีความหมายไปในทางที่ว่า สิ่งที่ปนมีอยู่เป็นส่วนน้อย)

ด้ายแกมไหม


แกนะ

/ka˨˩.nɛʔ˨˩/^((สัมผัส))

แกะ, สลัก, เจาะ


แก่นแก้ว

/kɛːn˨˩.kɛːw˥˩/^((สัมผัส))

ยิ่งในทางที่เลว, เก่งในทางซุกซนหรือในทางไม่สู้ดี


แกง

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *kɛːŋᴬ², จากจีนยุคกลาง羹 (MC kaeng); ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨠᩯ᩠ᨦ (แกง), เขิน ᨠᩯ᩠ᨦ (แกง), ลาว ແກງ (แกง), ไทลื้อ ᦶᦂᧂ (แกง), ไทใหญ่ ၵႅင် (แกง), ไทใต้คง ᥐᥦᥒ (แกง), แสก เก๋ง

/kɛːŋ˧/^((สัมผัส))

ทำกับข้าวประเภทแกง


แกง

แผลงมาจาก แกล้ง โดยได้รับอิทธิพลจาก ต้ม

/kɛːŋ˧/^((สัมผัส))

หลอกล่อให้คนแสดงความโกรธหรือความอับอายออกมา

ล่อลวงให้หลงเชื่อ


แก้หน้า

/kɛː˥˩.naː˥˩/^((สัมผัส))


แก้มือ

/kɛː˥˩.mɯː˧/^((สัมผัส))

ทำสิ่งที่เสียแล้วเพื่อให้ดีขึ้น


แก้เผ็ด

/kɛː˥˩.pʰet̚˨˩/^((สัมผัส))

ทำตอบแก่ผู้ที่เคยทำความเจ็บปวดให้แก่ตัวไว้เพื่อให้สาสมกัน


แก้บน

เซ่นสรวงสิ่งศักดิ์สิทธิ์ตามที่ได้บนบานไว้


แก้ตัว

/kɛː˥˩.tua̯˧/^((สัมผัส))

พูดหรือทำเพื่อปลดเปลื้องความผิดหรือข้อผิดพลาดของตน


แก้

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *keːꟲ, จากจีนยุคกลาง解 (MC keaX); ร่วมเชื้อสายกับลาว ແກ້ (แก้), ไทลื้อ ᦶᦂᧉ (แก้), ไทดำ ꪵꪀ꫁ (แก้), ไทใหญ่ ၵႄႈ (แก้), อาหม 𑜀𑜦𑜧 (เก), จ้วงแบบจั่วเจียง gej

/kɛː˥˩/^((สัมผัส))

ทำให้คลายจากลักษณะที่แน่นที่ติดขัดหรือที่เป็นเงื่อนเป็นปมอยู่

แก้ปม

แก้เงื่อน

ทำให้หลุดให้พ้นไป

แก้คดี

ทำให้ดีขึ้น, ทำให้ใช้การได้, ทำส่วนที่เสียให้คืนดีอย่างเดิม, ดัดแปลงให้ดีขึ้น, แก้ไข ก็ว่า

แก้นาฬิกา

แก้เครื่องจักร

แก้เก้อแก้ขวย

แก้จน

แก้โรค

เฉลย, อธิบายให้เข้าใจ

แก้ปัญหา

แก้กระทู้

ร้องเพลงหรือลำตัดเป็นต้นโต้ตอบกัน

เอากลับคืนมาให้ได้

ไปตีแก้เอาเมืองคืน


แก่ดีกรี

แก่ + ดีกรี (หน่วยวัดความเข้มข้นของสุรา)

ดื่มสุราหรือเมรัยมาก, เมา

ตอนหนุ่ม ๆ แก่ดีกรี ตอนนี้เลยเป็นตับแข็ง

พอแก่ดีกรีเข้า ชักจะพูดไม่รู้เรื่อง

มีประสบการณ์มากจนรู้วิธีหลบหลีกหรือหาประโยชน์

ตอนมาใหม่ ๆ ก็ขยันดี อยู่ไปนาน ๆ ชักจะแก่ดีกรี เลี่ยงงานเป็นประจำ


แก่กล้า

/kɛː˨˩.klaː˥˩/^((สัมผัส))

เข้มแข็ง, ยวดยิ่ง

ศรัทธาแก่กล้า


กลัวดอกพิกุลจะร่วง

กลัว + ดอก + พิกุล + จะ + ร่วง; มีเค้ามาจากละครเรื่อง พิกุลทอง

กฺลัว-ดอก-พิ-กุน-จะ-ร่วง

/klua̯˧.dɔːk̚˨˩.pʰi˦˥.kun˧.t͡ɕa˨˩.rua̯ŋ˥˩/^((สัมผัส))

ใช้เรียกอาการที่นิ่งไม่พูด


ดีดลูกคิดรางแก้ว

ดีด + ลูกคิด + ราง + แก้ว

ดีด-ลูก-คิด-ราง-แก้ว

/diːt̚˨˩.luːk̚˥˩.kʰit̚˦˥.raːŋ˧.kɛːw˥˩/^((สัมผัส))

คิดถึงผลที่จะได้ทางเดียว


ดูช้างให้ดูหาง ดูนางให้ดูแม่

ดู-ช้าง-ไฮ่-ดู-หาง-ดู-นาง-ไฮ่-ดู-แม่

/duː˧.t͡ɕʰaːŋ˦˥.haj˥˩.duː˧.haːŋ˩˩˦.duː˧.naːŋ˧.haj˥˩.duː˧.mɛː˥˩/^((สัมผัส))

ให้รู้จักพิจารณาลักษณะบุคคลหรือหญิงที่จะเลือกเป็นคู่ครอง

th-ดูช้างให้ดูหาง_ดูนางให้ดูแม่-th-verb-PrdjASqC


ดูวัวให้ดูหาง ดูนางให้ดูแม่

ดู-วัว-ไฮ่-ดู-หาง-ดู-นาง-ไฮ่-ดู-แม่

/duː˧.wua̯˧.haj˥˩.duː˧.haːŋ˩˩˦.duː˧.naːŋ˧.haj˥˩.duː˧.mɛː˥˩/^((สัมผัส))

th-ดูวัวให้ดูหาง_ดูนางให้ดูแม่-th-verb-PrdjASqC


ดูตาม้าตาเรือ

ดู-ตา-ม้า-ตา-เรือ

พิจารณาให้รอบคอบ, มักใช้ในความปฏิเสธเป็น ไม่ดูตาม้าตาเรือ


เด็ดดอกไม่ไว้ขั้ว

มักใช้เข้าคู่กับ เด็ดบัวไม่ไว้ใย รวมเป็น เด็ดดอกไม่ไว้ขั้ว เด็ดบัวไม่ไว้ใย


เด็ดดอกไม่ไว้ขั้ว เด็ดบัวไม่ไว้ใย

เด็ด-ดอก-ไม่-ไว้-คั่ว-เด็ด-บัว-ไม่-ไว้-ไย

/det̚˨˩.dɔːk̚˨˩.maj˥˩.waj˦˥.kʰua̯˥˩.det̚˨˩.bua̯˧.maj˥˩.waj˦˥.jaj˧/^((สัมผัส))

th-เด็ดดอกไม่ไว้ขั้ว_เด็ดบัวไม่ไว้ใย-th-verb-47DEQpj8


ชวน

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน ชวน, ลาว ຊວນ (ซวน), คำเมือง ᨩ᩠ᩅᩁ (ชวร), เขิน ᨩ᩠ᩅᩁ (ชวร); เทียบไทลื้อ ᦷᦋ (โช), ไทใหญ่ ၸူဝ်း (จู๊ว) หรือ သူၼ်း (สู๊น), ไทใต้คง ᥓᥨᥝᥰ (โจ๊ว), อาหม 𑜋𑜥 (ฉู), จีนยุคกลาง勸 (MC khjwonH)

/t͡ɕʰua̯n˧/^((สัมผัส))

จูงใจ, โน้มนำ

ชวนกิน

ชักนำ, ขอให้ทำตาม

ชวนไปเที่ยว


จูงใจ

/t͡ɕuːŋ˧.t͡ɕaj˧/^((สัมผัส))

ชักนำหรือเกลี้ยกล่อมเพื่อให้เห็นคล้อยตาม


จูง

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน จูง, ลาว ຈູງ (จูง), คำเมือง ᨧᩪᨦ (จูง), เขิน ᨧᩩᨦ (จุง), ไทลื้อ ᦈᦳᧂ (จุง), ไทดำ ꪊꪴꪉ (จุง), ไทขาว ꪶꪊꪉ, ไทใหญ่ ၸုင် (จุง), ไทใต้คง ᥓᥧᥒ (จูง), อาหม 𑜋𑜤𑜂𑜫 (ฉุง์), จ้วงแบบจั่วเจียง jung

/t͡ɕuːŋ˧/^((สัมผัส))

พาไปด้วยอาการคล้ายดึงหรือฉุด

จูงควาย

จูงเด็ก


ดึง

ร่วมเชื้อสายกับลาว ດຶງ (ดึง)

/dɯŋ˧/^((สัมผัส))

เหนี่ยวมา, ฉุดมา, รั้งมา

ดึงพิณ


เหนี่ยว

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน เหนี่ยว, ลาว ໜ່ຽວ (หน่ยว), เขิน ᩉ᩠ᨶ᩠ᨿᩴ᩵ (หนยํ่), ไทใหญ่ ၼဵဝ်ႇ (เน่ว) หรือ ၼဵဝ်ႈ (เน้ว)

รั้งไว้, ดึงไว้, ยึดไว้

ต่อย, ทำร้ายร่างกาย


รั้ง

ร่วมเชื้อสายกับลาว ຮັ້ງ (ฮั้ง), ไทดำ ꪭꪰ꫁ꪉ (ฮั้ง)

/raŋ˦˥/^((สัมผัส))

หน่วงเหนี่ยวไว้

รั้งตัวไว้ก่อน

แขนเสื้อรั้ง

ชักมา, ใช้กำลังเต็มที่เพื่อให้สิ่งที่มีแรงต้านทานเคลื่อนเข้ามาหรือหยุดอยู่

รั้งวัวรั้งควาย

ระวัง, เฝ้า, รักษา, ครอง

รั้งเมือง


หน่วงเหนี่ยว

หน่วง + เหนี่ยว

การหน่วงเหนี่ยว (abstract-noun)

หฺน่วง-เหฺนี่ยว

รั้งตัวไว้, ดึงถ่วงไว้, กักไว้


ดึงถ่วง

/dɯŋ˧.tʰua̯ŋ˨˩/^((สัมผัส))


กลืน

จากจีนเก่า吞 (OC *qʰl'iːn, *qʰl'ɯːn); ร่วมเชื้อสายกับลาว ກືນ (กืน), จ้วงแบบจั่วเจียง ndwnj (เดิ้น/ดื้น, “กลืน”)

อาการที่ทำให้อาหารหรือสิ่งอื่น ๆ ที่อยู่ในปากล่วงลำคอ ลงไป

ทำให้หายหรือสูญไป

ประสานกันหรือเข้ากันได้สนิทดี


จำกัด

ยืมมาจากเขมร កំចាត់ (กํจาต̍)

กำหนดหรือขีดคั่นไว้โดยเฉพาะ

จำกัดอายุ

จำกัดความรู้


ด้น

ร่วมเชื้อสายกับลาว ດົ້ນ (ด็้น), คำเมือง ᨯᩫ᩠᩶ᨶ (ด็้น), เขิน ᨯᩫ᩠᩶ᨶ (ด็้น), ไทลื้อ ᦡᦳᧃᧉ (ดุ้น), ไทใหญ่ လူၼ်ႈ (ลู้น)

เย็บเป็นฝีเข็มขึ้นทีลงที, ด้นปล่อย


เย็บ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ɲepᴰ; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩉ᩠ᨿᩥᨷ (หยิบ), เขิน ᩉ᩠ᨿᩥᨷ (หยิบ), ลาว ຫຍິບ (หยิบ), ไทลื้อ ᦵᦊᧇ (เหยบ), ไทดำ ꪑꪲꪚ (ญิบ), ไทขาว ꪉꪲꪚ, ไทใหญ่ ယဵပ်ႉ (เย๎ป), ปู้อี nyib, จ้วง nyib

ทำให้ติดกันโดยใช้เข็มร้อยด้ายหรือเชือกเป็นต้นแทงขึ้นแทงลง

เย็บผ้า

เย็บกระสอบ

ใช้ตอกหรือหวายเป็นต้นที่มีปลายแหลมแทงขึ้นลงเพื่อร้อยสิ่งใดสิ่งหนึ่งให้ติดกัน

เย็บจาก

ใช้เครื่องอุปกรณ์กดทำให้กระดาษติดกันด้วยลวดเย็บ

เย็บกระดาษ

กลัดให้ติดกันด้วยไม้กลัดเป็นต้น

เย็บกระทง


ฝักฝ่าย

เข้าพวก, เข้าข้าง


ฝัง

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *faŋᴬ¹; ร่วมเชื้อสายกับอีสาน ฝัง, ลาว ຝັງ (ฝัง), คำเมือง ᨺᩢ᩠ᨦ (ฝัง), เขิน ᨺᩢ᩠ᨦ (ฝัง), ไทลื้อ ᦚᧂ (ฝัง), ไทดำ ꪠꪰꪉ (ฝัง), ไทใหญ่ ၽင် (ผัง) หรือ ၾင် (ฝัง), ไทใต้คง ᥜᥒᥴ (ฝั๋ง), อาหม 𑜇𑜞𑜂𑜫 (ผฺรง์), จ้วง baeng, จ้วงแบบจั่วเจียง paeng

ᨺᩢ᩠ᨦ

จมหรือทำให้จมจากพื้น

begraven

จมหรือทำให้จมจากพื้น

ၽင်

จมหรือทำให้จมจากพื้น

begrave

ฟรีเชียตะวันตก

จมหรือทำให้จมจากพื้น

ຝັງ

จมหรือทำให้จมจากพื้น

enterrar

จมหรือทำให้จมจากพื้น

sepultar

จมหรือทำให้จมจากพื้น

bury

จมหรือทำให้จมจากพื้น

/faŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

จมหรือทำให้จมลงไปจากระดับพื้นจนมิดทั้งหมดหรือมิดแต่บางส่วน

ฝังศพ

ฝังทรัพย์

ฝังเสา

ทำให้จมติดแน่นอยู่ในสิ่งต่าง ๆ

ฝังเพชร

ฝังลาย

ลักษณะอาการคล้ายคลึงเช่นนั้น

ฝังใจ

ฝังหัว


ฝังเข็ม

/faŋ˩˩˦.kʰem˩˩˦/^((สัมผัส))

เอาเข็มที่ทำเป็นพิเศษชะโลมน้ำมันมนตร์ วางบนแขนให้ปลายจิ้มลงในเนื้อ แล้วเสกให้ค่อย ๆ เข้าไปในแขนโดยเชื่อว่าเพื่อให้อยู่ยงคงกระพัน

วิธีการรักษาโรคแบบหนึ่งตามตำราแพทย์จีนโดยใช้เข็มปักลงตามตำแหน่งจุดต่าง ๆ เพื่อรักษาโรคหรือไม่ให้รู้สึกเจ็บเวลาผ่าตัด


ฝังหัว

/faŋ˩˩˦.hua̯˩˩˦/^((สัมผัส))

เชื่ออย่างแน่นแฟ้น


ฝัด

ร่วมเชื้อสายกับลาว ຝັດ (ฝัด), คำเมือง ᨺᩢ᩠ᨯ (ฝัด), เขิน ᨺᩢ᩠ᨯ (ฝัด), ไทลื้อ ᦚᧆ (ฝัด), ไทดำ ꪠꪰꪒ (ฝัด), ไทใหญ่ ၽတ်း (ผั๊ต) หรือ ၾတ်း (ฝั๊ต), จ้วง paet (ผัด)

กระพือข้าวหรือสิ่งอื่นเพื่อให้แกลบ รำ หรือผงออก


ฝ่า

/faː˨˩/^((สัมผัส))

กล้าผ่าน หรือฝืนอยู่ในที่อันตราย, ทนรับ, ทนสู้

ฝ่าอุปสรรค

ฝ่าอันตราย

ฝ่ากระแสคลื่น


ฝ่าคมหอกคมดาบ

การฝ่าคมหอกคมดาบ (abstract-noun)

เสี่ยงภัยในสงคราม, เสี่ยงอันตรายจากอาวุธนานาชนิด


ฝ่าฝืน

ฝ่า (“กล้าผ่าน”) + ฝืน (“ขัด, ไม่ทำตาม”)

/faː˨˩.fɯːn˩˩˦/^((สัมผัส))

ขัดขืน, ล่วง, ละเมิด

ทุกวันนี้มีคนจำนวนมากที่ยังฝ่าฝืนกฎจราจรอยู่


ฝ่าฟัน

ต่อสู้กับความยากลำบาก


เท้า

ร่วมเชื้อสายกับลาว ເທົ້າ (เท็้า), คำเมือง ᨴᩮᩢ᩶ᩤ (เทั้า), เขิน ᨴᩮᩢ᩶ᩤ (เทั้า), ไทลื้อ ᦑᧁᧉ (เท้า), ไทดำ ꪹꪕ꫁ꪱ (เตฺ้า, “ยัน, จนถึง”), ไทใหญ่ တဝ်ႉ (ต๎ว), จ้วงแบบจั่วเจียง taeux

/tʰaːw˦˥/^((สัมผัส))

ยืนเอามือเท้าโต๊ะ

เอามือเท้าเอว


ฝืน

ร่วมเชื้อสายกับลาว ຝຶນ (ฝึน)

/fɯːn˩˩˦/^((สัมผัส))

ต้องจำใจทำสิ่งที่ไม่อยากจะทำ

ฝืนกิน

ฝืนทำ

ขัด, ไม่ทำตาม

ฝืนระเบียบ

ขืน, ขืนไว้, เหนี่ยวรั้ง

ฝืนใจ


ทน

เทียบลาว ທົນ (ท็น), เขมร ធន់ (ธน̍)

อดกลั้นได้, ทานอยู่ได้

ทนทุกข์ทรมาน

ไม่แตกหักหรือบุบสลายง่าย

ไม้ทนกว่าพลาสติก


ฝาก

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ʰwaːkᴰ; ร่วมเชื้อสายกับอีสาน ฝาก, ลาว ຝາກ (ฝาก), คำเมือง ᨺᩣ᩠ᨠ (ฝาก), เขิน ᨺᩣ᩠ᨠ (ฝาก), ไทลื้อ ᦚᦱᧅ (ฝาก), ไทดำ ꪠꪱꪀ (ฝาก), ไทใหญ่ ၽၢၵ်ႇ (ผ่าก) หรือ ၾၢၵ်ႇ (ฝ่าก), อาหม 𑜇𑜞𑜀𑜫 (ผฺรก์), จ้วง fak, จ้วงแบบจั่วเจียง pak

/faːk̚˨˩/^((สัมผัส))

มอบให้ไว้เป็นต้นว่าเพื่อให้ช่วยดูแลคุ้มครองหรือพิทักษ์รักษา

ฝากตัว

ฝากบ้าน

ให้ปรากฏเป็นเกียรติ

ฝากชื่อเสียง

ฝากฝีมือ

ให้นำไปหรือให้ทำแทนตัว

ฝากจดหมาย

ฝากหน้าที่


ประสูติ

ยืมมาจากสันสกฤต प्रसूति (ปฺรสูติ)

เกิด (ใช้แก่เจ้านาย)


พิโรธ

ยืมมาจากสันสกฤต विरोध (วิโรธ, “การขัดขวาง, การขัดแย้ง”) หรือบาลี วิโรธ (“การขัดขวาง, การขัดแย้ง”)

การพิโรธ (abstract-noun)
ความพิโรธ (abstract-noun)

/pʰi˦˥.roːt̚˥˩/^((สัมผัส))


ดำรัส

แผลงมาจากตรัส; จากเขมร តម្រាស់ (ตมฺราส̍), แผลงมาจาก ត្រាស់ (ตฺราส̍)

พูด (ใช้แก่เจ้านาย)


จุมพิต

สันสกฤต चुम्बित (จุมฺพิต); ร่วมเชื้อสายกับเขมร ចុម្ពិត (จุมฺพิต)


ก่อ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *koːᴮ; ร่วมเชื้อสายกับลาว ກໍ່ (กํ่), ไทดำ ꪀꪷ꪿ (กํ่), ไทใหญ่ ၵေႃႇ (ก่อ̂), อาหม 𑜀𑜦𑜡 (กอ̂); เทียบจีนยุคกลาง構 (MC kuwH), จ้วง goq

/kɔː˨˩/^((สัมผัส))

ทำให้เกิดขึ้น มีขึ้น หรือเป็นรูปขึ้น

ก่อไฟ

ก่อสงคราม

ก่อตึก


กอง

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *koːŋᴬ; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨠᩬᨦ (กอง), ลาว ກອງ (กอง), ไทลื้อ ᦂᦸᧂ (กอ̂ง), ไทดำ ꪀꪮꪉ (กอง), ไทใหญ่ ၵွင် (กอ̂ง), จ้วง gong，จ้วงแบบจั่วเจียง goeng

/kɔːŋ˧/^((สัมผัส))

ทำให้รวมสุมกันไว้, สุมกันไว้


เว้า

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน เว่า, ลาว ເວົ້າ (เว็้า), ไทดำ ꪹꪫ꫁ꪱ (เว้า)


อัด

/ʔat̚˨˩/^((สัมผัส))

อัดลูกโป่ง

อัดดินปืน

ประกับให้แน่น

อัดพื้นให้ชิด

อัดกันอยู่ในรถ

อัดใบลาน

กลั้น, กลั้นหายใจ

อัดลมหายใจ


เซา

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน เซา, ลาว ເຊົາ (เซ็า), คำเมือง ᨪᩮᩢᩣ (เซัา), เขิน ᨪᩮᩢᩣ (เซัา), ไทลื้อ ᦌᧁ (เซา), ไทใหญ่ သဝ်း (ส๊ว), ไทใต้คง ᥔᥝᥰ (เส๊า), อาหม 𑜏𑜧 (สว์)

หยุดชะงัก, หย่อนลงกว่าเดิม, เพลาลง


เบิ่ง

ยืมมาจากอีสาน เบิ่ง, จากจีนยุคกลาง望 (MC mjang|mjangH) (ซึ่งเป็นรากของไทย มอง อีกด้วย)

/bɤŋ˨˩/^((สัมผัส))

จ้องดูอย่างเต็มตา

เบิ่งตา


แนม

/nɛːm˧/^((สัมผัส))

ดอกแนมใบ

ผลผกาเกิดกับกิ่งก้านระกุแกมแนมใบวิบูลระบัดบัง (ม. ร่ายยาว มหาพน)

โกมลไม่แย้มยังแนมใบ (อิเหนา)

แทรกแซมหรือแซงเข้าไป

เอาลิ่มแนมให้แน่น

เรือตะเข้แนมทังสองข้าง (สามดวง)

แทรกเพิ่มเติม, ควบคู่กันไป

น้ำพริกกะปิมีปลาทูทอดแนม

เสียดสี ในคำว่า เหน็บแนม


สบ

ยืมมาจากเขมร សព្វ (สพฺว, “ถูกต้อง; ทั้งหมด”), จากบาลี สพฺพ (“ทั้งหมด”); เทียบจ้วง soep (สบ, “พบ, เจอ”), จ้วงแบบจั่วเจียง roep,soep (รบ, สบ, “พบ,เจอ”)

สบโชค

สบตา

สบเหมาะ

ฟันบนสบฟันล่าง

สบใจ

สบปาก

สบอารมณ์


จบ

ร่วมเชื้อสายกับลาว ຈົບ (จ็บ), เขมร ចប់ (จบ̍)

/t͡ɕop̚˨˩/^((สัมผัส))

สิ้นสุดคราวหนึ่ง ๆ

จบชั้นไหน

ต่อกัน, พบกัน

จับปลายเชือก 2 เส้นมาจบกัน


จบ

/t͡ɕop̚˨˩/^((สัมผัส))

ยกของขึ้นหรือพนมมือเหนือหน้าผากเพื่อตั้งใจอุทิศให้เวลาทำบุญทำทาน

กิริยาที่ช้างชูงวงขึ้นเหนือหัวทำความเคารพ ในคำว่า ช้างจบ


โต

เจริญขึ้น, มักใช้เข้าคู่กับคำ เติบ เป็น เติบโต


บ่อน

/bɔn˨˩/^((สัมผัส))

กินฟอนอยู่ข้างใน

หนอนบ่อนไส้

ภายในย่อมแมลงวัน หนอนบ่อน


หยั่ง

/jaŋ˨˩/^((สัมผัส))

วัดดูเพื่อให้รู้ตื้นลึก

เอาถ่อหยั่งน้ำ

หยั่งใจ


เมือ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *mɯəᴬ; ร่วมเชื้อสายกับอีสาน เมือ, ลาว ເມືອ (เมือ), คำเมือง ᨾᩮᩬᩥᩋ (เมอิอ), เขิน ᨾᩮᩬᩨ (เมอื), ไทลื้อ ᦵᦙᦲ (เมี), ไทดำ ꪹꪣ (เม), ไทใหญ่ မိူဝ်း (เมิ๊ว), ไทใต้คง ᥛᥫᥰ (เม๊อ̂), จ้วงแบบจั่วเจียง mwez (เมือ), จ้วง mwz

/mɯa̯˧/^((สัมผัส))


มัก

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง มัก, ลาว ມັກ (มัก), ไทลื้อ ᦙᧅ (มัก), ไทดำ ꪣꪰꪀ (มัก), ไทใหญ่ မၵ်ႉ (มั๎ก)


เสี่ยว

เฉี่ยว, ขวิด


ฟ้ง

/foŋ˦˥/^((สัมผัส))


พ้อ

/pʰɔː˦˥/^((สัมผัส))

พูดต่อว่าด้วยความน้อยใจ


แถ

/tʰɛː˩˩˦/^((สัมผัส))

อาการที่นกเป็นต้นเอียงปีกร่อนลง

อาการที่ของแบน ๆ เช่นกระเบื้องหรือโปสต์การ์ด แฉลบหรือร่อนไปเฉียง ๆ

อาการที่คล้ายคลึงเช่นนั้น

วัน ๆ ไม่เห็นทำการทำงาน ได้แต่แถไปโน่นไปนี่

เถียงหรือชี้แจงไปข้าง ๆ คู ๆ


นบ

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน นบ, ลาว ນົບ (น็บ), คำเมือง ᨶᩫ᩠ᨷ (น็บ), เขิน ᨶᩫ᩠ᨷ (น็บ), ไทลื้อ ᦷᦓᧇ (โนบ); เป็นไปได้ว่าเกี่ยงข้องกับ นอบ

ไหว้, นอบน้อม


นมัสการ

ยืมมาจากเขมรเก่า នមស្ការ (นมสฺการ), จากสันสกฤต नमस्कार (นมสฺการ); ร่วมเชื้อสายกับลาว ນະມັດສະການ (นะมัดสะกาน), คำเมือง ᨶᨾᩔᨠᩣ᩠ᩁ (นมสสการ), เขิน ᨶᨾᩈᨠᩣ᩠ᩁ (นมสการ), เขมร នមស្ការ (นมสฺการ); เทียบบาลี นมกฺการ (ซึ่งเป็นรากของ นมักการ), เปอร์เซีย نماز (namâz) (ซึ่งเป็นรากของ ละหมาด)

ณมัศการ
นมัศการ
มัศการ
มัสการ
การนมัสการ (abstract-noun)

นะ-มัด-สะ-กาน


นฤพาน

แผลงมาจาก นิพพาน

ตาย (ใช้แก่พระมหากษัตริย์)

ครั้งนั้นสมเด็จพระรามาธิบดีเจ้าเสด็จนฤพาน


นั่งเทียน

นั่ง + เทียน

พูดหรือเขียนโดยคิดเดาเอาเอง

ท่วงท่าเพศสัมพันธ์ โดยฝ่ายหนึ่งขึ้นนั่งทับและนำอวัยวะเพศหญิงหรือทวารหนักของตน ขึ้นครอบอวัยวะเพศชายของอีกฝ่ายหรือดิลโด้


ไหว้ครูรำมวย

ไหว้ครู + รำ + มวย

การไหว้ครูรำมวย (abstract-noun)

ว่าย-คฺรู-รำ-มวย

ร่ายรำในกีฬามวยไทยเพื่อแสดงถึงความกตัญญูรู้คุณและความเคารพต่อครูมวย


งี่เง่า

งี่ (ไม่มีความหมาย) + เง่า

การงี่เง่า (abstract-noun)
ความงี่เง่า (abstract-noun)

/ŋiː˥˩.ŋaw˥˩/^((สัมผัส))

มีพฤติกรรมที่ดูเหมือนโง่ น่าเบื่อน่ารำคาญในสายตาของผู้อื่น

หมอนี่ไม่หล่อแถมยังงี่เง่าอีก ไม่มีใครทนเขาได้หรอก


ปิดกันให้แซ่ด

ปิด + กัน + ให้ + แซ่ด

ปิด-กัน-ไฮ่-แซ็่ด

รู้กันทั่วไปถึงความลับที่ควรจะปิด

เขาปิดกันให้แซ่ดว่าสมชายมีเมียน้อย


กวนโอ๊ย

กวน + แต้จิ๋ว 鞋 (oi5, “รองเท้า”)

ชวนให้หมั่นไส้

ไอ้หมอนี่เดินท่าทางกวนโอ๊ยจริง ๆ

หลานฉันชอบเอาปัญหากวนโอ๊ยมาถาม


ปรึกษา

ยืมมาจากสันสกฤต परीक्षा (ปรีกฺษา, “การทดสอบ”); เทียบบาลี ปริกฺขา

/prɯk̚˨˩.saː˩˩˦/^((สัมผัส))

หารือ, ขอความเห็นแนะนำ, พิจารณาหารือกัน, พิจารณาอภิปรายกัน

พิจารณาร่างคำพิพากษา


โทรศัพท์

พูดติดต่อกันทางโทรศัพท์


เสีย

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *siəᴬ¹; ร่วมเชื้อสายกับอีสาน เสีย, ลาว ເສຍ (เสย), คำเมือง ᩈ᩠ᨿᩮ (เสย), เขิน ᩈ᩠ᨿᩮ (เสย), ไทลื้อ ᦵᦉ (เส), ไทดำ ꪎꪸ (สย̂), ไทใหญ่ သေ (เส), ไทใต้คง ᥔᥥᥴ (เส๋), พ่าเก ꩬေ (เส), อาหม 𑜏𑜦𑜧 (เส)

/sia̯˩˩˦/^((สัมผัส))

เสื่อมลงไป, ทำให้เลวลงไป

ผลของการทำชั่วอาจทำให้เสียเกียรติทั้งตนเองและครอบครัว

อย่าทำให้บริษัทของเราเสียชื่อก็แล้วกัน

ทำตัวอย่างนี้เสียศักดิ์ศรีลูกผู้ชายหมด

สูญไป, หมดไป, สิ้นไป

อุบัติเหตุในครั้งนั้นทำให้เขาเสียแขน'ไปข้างหนึ่ง แต่ยังโชคดีที่ไม่ถึงกับเสียชีวิต

การพนันอาจทำให้เสียทรัพย์ไปอย่างรวดเร็ว

ถนนในหมู่บ้านเสียนานแล้ว ทางการยังไม่มาซ่อมแซมเลย

น้ำท่วมครั้งนี้ทำเอาเครื่องใช้ไฟฟ้าในบ้านเสียหมดทุกอย่าง

เมื่อตะกี้เจอรถเสียกลางทาง ก็เลยต้องลงไปช่วย

ยับเยิน, ย่อยยับ

ปีนี้ฝนแล้งจัดเรือกสวนไร่นาเสียหมด

แกงหม้อนี้เสียหมดทั้งหม้อ

ผลไม้เข่งนี้เสียแล้ว

ราขึ้น ขนมปังจึงเสียหมดทั้งแถว

เธอดัดผมบ่อยเกินไป ทำให้ผมเสีย

จ่ายเงิน, ชำระเงิน

การเสียภาษีเป็นหน้าที่ของท่าน

พี่สาวออกไปเสียค่าโทรศัพท์ที่องค์การฯ

หมดทรัพย์สินไปเพราะการพนัน

ตาย (ใช้แก่คนทั่วไป)

เขาเสียไปหลายปีแล้ว

ที่ขวากหนามอย่าเสียเกือก

เสียไฟเป่าหิ่งห้อย


คัน

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ɣalᴬ (“อาการอยากเกา”); ร่วมเชื้อสายกับอีสาน คัน, ลาว ຄັນ (คัน), คำเมือง ᨤᩢ᩠ᨶ (ฅัน), เขิน ᨤᩢ᩠ᨶ (ฅัน), ไทลื้อ ᦆᧃ (ฅัน), ไทใหญ่ ၶၼ်း (ขั๊น, “เต็มไปด้วยกามตัณหา”), ไทใต้คง ᥑᥢᥰ (ฃั๊น, “อยู่ในช่วงมีเพศสัมพันธ์”), จ้วง haenz

การคัน (abstract-noun)
ความคัน (abstract-noun)

อาการที่รู้สึกให้อยากเกา

อาการที่มือหรือปากอยู่ไม่สุข คือ อยากทำหรือพูดในสิ่งที่ไม่ควร เรียกว่า มือคัน ปากคัน

อาการที่ให้รู้สึกอยากด่าอยากตีเป็นต้น เรียกว่า คันปาก คันมือ คันเท้า


จม

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *cɤmᴬ; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨧᩫ᩠ᨾ (จ็ม), ลาว ຈົມ (จ็ม), ไทลื้อ ᦈᦳᧄ (จุม), ไทใหญ่ ၸူမ် (จูม), อาหม 𑜋𑜤𑜉𑜫 (ฉุม์), จ้วง caem ，ภาษาจ้วงใต้ joem

หายลงไปหรืออยู่ใต้ผิวพื้น

จมน้ำ

จมดิน

โดยปริยายหมายความว่า เข้าลึก

จมมีด

จมเขี้ยว

หมกตัวหรือฝังตัวอยู่

จมอยู่ในห้องหนังสือ

จมเลือด

ถอนทุนไม่ขึ้น

ทุนจม

สะบักจม


กระตุกหนวดเสือ

กระตุก + หนวด + เสือ

การกระตุกหนวดเสือ (abstract-noun)

กฺระ-ตุก-หฺนวด-เสือ

/kra˨˩.tuk̚˨˩.nua̯t̚˨˩.sɯa̯˩˩˦/^((สัมผัส))

ทำให้ผู้มีอิทธิพลไม่พอใจ


อกไหม้ไส้ขม

อก + ไหม้ + ไส้ + ขม

อก-ไม่-ไซ่-ขม

เป็นทุกข์อย่างแสนสาหัส


กลับไปกลับมา

การกลับไปกลับมา (abstract-noun)

กลับกลอก, พลิกแพลง, ไม่แน่นอน


กลับมาตายรัง

กลับ + มา + ตายรัง

กฺลับ-มา-ตาย-รัง

ในที่สุดก็ต้องหวนกลับมาอยู่กับครอบครัวตามเดิม ใช้แก่สามี

เขาไปไหนไม่รอด ต้องกลับมาตายรัง


กอดเข่า

อยู่ในที่จำกัดอย่างหงอยเหงา

ฝนตกทั้งวัน ไปไหนไม่ได้ ต้องนั่งกอดเข่าอยู่แต่ในบ้าน


กอดเข่าเจ่าจุก

กอด + เข่า + เจ่า + จุก

กอด-เข่า-เจ่า-จุก

/kɔːt̚˨˩.kʰaw˨˩.t͡ɕaw˨˩.t͡ɕuk̚˨˩/^((สัมผัส))

อยู่ในที่จำกัดอย่างหงอยเหงา

ฝนตกทั้งวัน ไปไหนไม่ได้ ต้องนั่งกอดเข่าเจ่าจุกอยู่แต่ในบ้าน


แช่

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ɟeːᴮ, จากจีนยุคกลาง漬 (MC dzjeH); ร่วมเชื้อสายกับอีสาน แซ่, ลาว ແຊ່ (แซ่), ไทใหญ่ ၸႄႈ (แจ้), อาหม 𑜋𑜦𑜧 (เฉ), ภาษาจ้วงใต้ cheh

/t͡ɕʰɛː˥˩/^((สัมผัส))

ใส่ลงในน้ำหรือของเหลวอย่างอื่น ชั่วระยะเวลาหนึ่ง

เอาเท้าแช่น้ำอุ่น

แช่ข้าว

กุ้งแช่น้ำปลา

ใส่ไว้ในน้ำแข็ง หรือตู้ทำความเย็นเป็นต้น

เอาปลาแช่น้ำแข็ง

เอาผักแช่ตู้เย็น

อาการที่ชักช้าอยู่กับที่เกินสมควรโดยไม่จำเป็น

ไปนั่งแช่อยู่ได้


กัดก้อนเกลือกิน

กัด + ก้อน + เกลือ + กิน

การกัดก้อนเกลือกิน (abstract-noun)

กัด–ก้อน–เกฺลือ–กิน

ใช้ชีวิตอย่างแร้นแค้นมาก


กำขี้ดีกว่ากำตด

กำ + ขี้ + ดี + กว่า + กำ + ตด

กำ-คี่-ดี-กฺว่า-กำ-ตด

/kam˧.kʰiː˥˩.diː˧.kwaː˨˩.kam˧.tot̚˨˩/^((สัมผัส))

ได้บ้างดีกว่าไม่ได้อะไรเลย


กินข้าวต้มกระโจมกลาง

กิน + ข้าว + ต้ม + กระโจม + กลาง

การกินข้าวต้มกระโจมกลาง (abstract-noun)

กิน-ค่าว-ต้ม-กฺระ-โจม-กฺลาง

/kin˧.kʰaːw˥˩.tom˥˩.kra˨˩.t͡ɕoːm˧.klaːŋ˧/^((สัมผัส))

ทำอะไรด้วยความใจร้อน ไม่พิจารณาให้รอบคอบ มักเป็นผลเสียแก่ตน

th-กินข้าวต้มกระโจมกลาง-th-verb-q4iQ9Sk3


กินข้าวลิง

กิน + ข้าว + ลิง

กิน-ค่าว-ลิง

กินสิ่งที่พอจะหาได้เพราะไปตกอยู่ในที่ที่ไม่มีอาหารจะกิน

ไปเที่ยวป่าคราวก่อน หลงทางอยู่นาน เกือบจะต้องกินข้าวลิงเสียแล้ว


กินตามน้ำ

รับของสมนาคุณที่เขาเอามาให้โดยไม่ได้เรียกร้อง (มักใช้แก่เจ้าพนักงานผู้มีอำนาจ)


กินนอกกินใน

เอากำไรในการซื้อขาย ทั้งในราคาและนอกราคาที่กำหนด


กินน้ำตา

ร้องไห้, เศร้าโศก


กินน้ำพริกถ้วยเดียว

กิน + น้ำพริก + ถ้วย + เดียว

กิน-น้ำ-พฺริก-ท่วย-เดียว

/kin˧.nam˦˥.pʰrik̚˦˥.tʰua̯j˥˩.dia̯w˧/^((สัมผัส))

อยู่กับเมียคนเดียว


กินสำรับ

กินอาหารที่เขาจัดมาเป็นสำรับ, กินอาหารอย่างดี


กินอย่างหมู อยู่อย่างหมา

กิน + อย่าง + หมู + อยู่ + อย่าง + หมา

กิน-หฺย่าง-หฺมู-หฺยู่-หฺย่าง-หฺมา

/kin˧.jaːŋ˨˩.muː˩˩˦.juː˨˩.jaːŋ˨˩.maː˩˩˦/^((สัมผัส))

เละเทะ ไม่มีระเบียบ

th-กินอย่างหมู_อยู่อย่างหมา-th-verb-YvBfDEiO


บิน

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ɓilᴬ; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨷᩥ᩠ᨶ (บิน), ลาว ບິນ (บิน), ไทลื้อ ᦢᦲᧃ (บีน), ไทใหญ่ မိၼ် (มิน) หรือ ဝိၼ် (วิน), ไทดำ ꪚꪲꪙ (บิน), อาหม 𑜉𑜢𑜃𑜫 (มิน์), 𑜉𑜢𑜐𑜫 (มิญ์) หรือ 𑜈𑜢𑜃𑜫 (บิน์), จ้วง mbin; เทียบเบดั้งเดิม *vinᴬ¹

fleane

ฟรีเชียตะวันตก

ไปในอากาศด้วยกำลังปีกหรือเครื่องยนต์เป็นต้น

นกบิน

เครื่องบินบิน

การไปโดยลักษณะคล้ายคลึงเช่นนั้น

จานบิน

เรียกหน่อไม้ที่ขึ้นสูงจนเป็นลำ แต่ยอดยังมีกาบหุ้มอยู่ แก่เกินกิน ว่า หน่อไม้บิน


บวก

ยืมมาจากเขมรเก่า បូក (ปูก); ร่วมเชื้อสายกับเขมร បូក (บูก), ลาว ບວກ (บวก)

เอาจำนวนหนึ่งรวมเข้ากับอีกจำนวนหนึ่งหรือหลายจำนวนให้เป็นจำนวนเพิ่มขึ้นจำนวนเดียวกัน

เพิ่มเติมเข้าไป


บวก

รถกระบะบวกรถบรรทุก

หนุ่มเมาแล้วขับ คุมรถไม่อยู่บวกเสาไฟฟ้า เจ็บสาหัส

เปิดฉากยกแรก ทั้งคู่บวกหมัดชุดแลกกันทันที

ขุนศึก ภ.สวนทอง บวกหมัดจน ช้างศึก เกียรติทรงฤทธิ์ หลับเพียงยก 2 เท่านั้น


ผสม

ยืมมาจากเขมรเก่า ផ្សំ (ผฺสํ), ផ្សម៑ (ผฺสมฺ), ផ្សំម៑ (ผฺสํมฺ), ផ្សំម (ผฺสํม), ប្សំ (ปฺสํ), ប្សំម៑ (ปฺสํมฺ), ប្សម៑ (ปฺสมฺ); ร่วมเชื้อสายกับเขมร ផ្សំ (ผฺสํ), ลาว ຜະສົມ (ผะส็ม)

นำมารวมกัน, รวมกันเข้า

ผสมยากับอาหารให้สุนัขกิน


กักตุน

เก็บสินค้าไว้เป็นจำนวนมากเพื่อเก็งกำไร, ซื้อสินค้ามาเก็บมากเกิน หรือมีสินค้าอยู่เดิมแต่ไม่นำออกมาจำหน่าย

มีโภคภัณฑ์ไว้ในครอบครองเกินปริมาณที่จำเป็นสำหรับใช้จ่ายส่วนตัว และไม่นำออกจำหน่ายตามวิถีทางการค้าปรกติ


น้ำท่วมทุ่ง

ตัดมาจาก น้ำท่วมทุ่ง ผักบุ้งโหรงเหรง

น้าม-ท่วม-ทุ่ง

พูดมากแต่ได้เนื้อหาสาระน้อย


สยบ

ร่วมเชื้อสายกับเขมร ស្ញប់ (สฺญบ̍)

สยบอยู่แทบเท้า

เขายอมสยบอย่างราบคาบ

ทำให้พ่ายแพ้

พระพุทธเจ้าสยบมาร


สูญเสีย

การสูญเสีย (abstract-noun)
ความสูญเสีย (abstract-noun)

/suːn˩˩˦.sia̯˩˩˦/^((สัมผัส))

สูญไปทั้งหมดหรือเพียงบางส่วน

สูญเสียชีวิต

สูญเสียทรัพย์สมบัติ

สูญเสียอวัยวะ


สูญหาย

การสูญหาย (abstract-noun)
ความสูญหาย (abstract-noun)

/suːn˩˩˦.haːj˩˩˦/^((สัมผัส))

พี่น้องสูญหายไปในสงคราม


เสียหาย

การเสียหาย (abstract-noun)
ความเสียหาย (abstract-noun)

/sia̯˩˩˦.haːj˩˩˦/^((สัมผัส))

เขาประพฤติตัวไม่ดี ทำให้วงศ์ตระกูลพลอยเสียหายไปด้วย

ยับเยิน, ย่อยยับ, เสีย ก็ว่า

ปีนี้ฝนตกหนัก น้ำท่วมไร่นาเสียหายหมด


จับ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *capᴰ; ร่วมเชื้อสายกับลาว ຈັບ (จับ), คำเมือง ᨧᩢ᩠ᨷ (จับ), เขิน ᨧᩢ᩠ᨷ (จับ), ไทใหญ่ ၸပ်း (จั๊ป) ，จ้วง caep (ฉับ), จ้วงแบบจั่วเจียง zaep (จับ)

/t͡ɕap̚˨˩/^((สัมผัส))

อาการที่ใช้มือแตะต้องสิ่งใดสิ่งหนึ่งตลอดจนกำไว้ยึดไว้

นกจับคอน

เขม่าจับก้นหม้อ

กินหรือกลืน ในความว่า คราสจับดวงอาทิตย์หรือดวงจันทร์

จับเรื่องตั้งแต่ตอนนั้นไป

เกาะกุมตัวไว้ไม่ให้หนี

จับผู้ร้าย

เกาะกุมตัวไว้โดยเจ้าพนักงานผู้มีอำนาจตามกฎหมาย, จับกุม ก็ว่า

กิริยาที่ทำขนมจีนให้เป็นหัว ๆ เรียกว่า จับขนมจีน


กรรมกรณ์

กรรม + กรณ์; เทียบบาลี กมฺมกรณ

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

สามซ้ำควรกรรมกรณ์ นุกิจราชอาชญา — กฤษณาสอนน้อง แบบเรียนกวีนิพนธ์


ยื่นแก้วให้วานร

ยื่น + แก้ว + ให้ + วานร

ยื่น-แก้ว-ไฮ่-วา-นอน

/jɯːn˥˩.kɛːw˥˩.haj˥˩.waː˧.nɔːn˧/^((สัมผัส))

เอาของมีค่าให้กับคนที่ไม่รู้จักค่าของสิ่งนั้น


เอามะพร้าวห้าวไปขายสวน

เอา + มะพร้าว + ห้าว + ไป + ขาย + สวน

เอา-มะ-พฺร้าว-ฮ่าว-ไป-ขาย-สวน

/ʔaw˧.ma˦˥.pʰraːw˦˥.haːw˥˩.paj˧.kʰaːj˩˩˦.sua̯n˩˩˦/^((สัมผัส))

อวดรู้กับคนที่รู้เรื่องดีกว่า

th-เอามะพร้าวห้าวไปขายสวน-th-verb-zHnBUOha


ระบำ

แผลงมาจากรำ; จากเขมร របាំ (รบาํ, “ระบำ”), แผลงมาจากរាំ (ราํ, “รำ”)

ฟ้อนรำที่แสดงไม่เป็นเรื่องราว มุ่งความสวยงามหรือความบันเทิง จะแสดงคนเดียวหรือหลายคนก็ได้


จ่าย

ยืมมาจากเขมรเก่าสมัยอังกอร์ ចាយ៑ (จายฺ, “กระจาย; กระอวล”); ร่วมเชื้อสายกับลาว ຈ່າຍ (จ่าย), เขมร ចាយ (จาย)

/t͡ɕaːj˨˩/^((สัมผัส))

เอาออกใช้หรือให้

จ่ายเครื่องแบบ

จ่ายกับข้าว


อ้า

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ʔaːꟲ; ร่วมเชื้อสายกับไทใหญ่ ဢႃႈ (อ้า), จ้วง aj

/ʔaː˥˩/^((สัมผัส))

เปิด, แยกออก, แบะออก

ปากอ้า

ทำให้เปิด, ทำให้แยกออก, ทำให้แบะออก

อ้าปาก


อิด

การอิด (abstract-noun)
ความอิด (abstract-noun)

/ʔit̚˨˩/^((สัมผัส))

โรยแรง, เหนื่อย


เอื้อน

/ʔɯa̯n˥˩/^((สัมผัส))

พูด, เรียก, เรียกร้อง, กล่าวถ้อยคำ


เอื้อน

/ʔɯa̯n˥˩/^((สัมผัส))

เปล่งเสียงจากลำคอเป็นทำนองโดยไม่เป็นเนื้อร้องเพื่อให้ครบจังหวะหรือเต็มตามทำนองเพลง

เอื้อนเสียงดนตรีซึ่งใช้ในการสีซอสามสาย


เบียน

รบกวน, ทำให้เดือดร้อน, มักใช้เข้าคู่กับคำ เบียด เป็น เบียดเบียน

ดาวพระศุกร์ถูกราหูเบียน


จัก

ร่วมเชื้อสายกับอาหม 𑜋𑜀𑜫 (ฉก์), จ้วงแบบจั่วเจียง zaek (จัก, “ผ่า”)

/t͡ɕak̚˨˩/^((สัมผัส))

ทำให้เป็นแฉก ๆ หรือหยัก ๆ คล้ายฟันเลื่อย, เอาคมมีดผ่าไม้ไผ่หรือหวายให้แตกจากกันเป็นเส้นบาง ๆ


จัก

ร่วมเชื้อสายกับเขิน ᨧᩢ᩠ᨠ (จัก), คำเมือง ᨧᩢ᩠ᨠ (จัก), อาหม 𑜋𑜀𑜫 (ฉก์)

/t͡ɕak̚˨˩/^((สัมผัส))


จำ

จากเขมร ចាំ (จาํ)

การจำ (abstract-noun)
ความจำ (abstract-noun)

ᨧᩨ᩵

กำหนดไว้ในใจเพื่อระลึกทีหลัง

ᨧᩨ᩵

กำหนดไว้ในใจเพื่อระลึกทีหลัง

記住

กำหนดไว้ในใจเพื่อระลึกทีหลัง

记住

กำหนดไว้ในใจเพื่อระลึกทีหลัง

ᦈᦹᧈ

กำหนดไว้ในใจเพื่อระลึกทีหลัง

မၢႆ

กำหนดไว้ในใจเพื่อระลึกทีหลัง

တွင်း

กำหนดไว้ในใจเพื่อระลึกทีหลัง

မၢတ်ႈတွင်း

กำหนดไว้ในใจเพื่อระลึกทีหลัง

ຈື່

กำหนดไว้ในใจเพื่อระลึกทีหลัง

ຈຳ

กำหนดไว้ในใจเพื่อระลึกทีหลัง

memorize

กำหนดไว้ในใจเพื่อระลึกทีหลัง

กำหนดไว้ในใจ, ระลึกได้

จำหน้าได้


จำ

ลงโทษด้วยวิธีเอาโซ่ตรวนล่ามไว้

จำโซ่

จำตรวน

ลงโทษด้วยวิธีขัง

จำคุก


จำ

อาการที่ต้องฝืนใจทำ

จำใจจากแม่เปลื้อง ปลิดอก อรเอย


ฟาย

เอาอุ้งมือตัก


ราง

/raːŋ˧/^((สัมผัส))

คั่วข้าวเม่าให้กรอบ, เรียกข้าวเม่าที่เอามาคั่วให้กรอบ ว่า ข้าวเม่าราง


หับ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *hapᴰ, จากจีนยุคกลาง闔 (MC hap) หรือ 合 (MC hop); ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩉᩢ᩠ᨷ (หับ), ลาว ຫັບ (หับ), ไทใหญ่ ႁပ်း (หั๊ป), จ้วงแบบจั่วเจียง haep, จ้วง haep

เข้าห้องแล้วหับประตูเสีย


ค้าน

/kʰaːn˦˥/^((สัมผัส))

ข้อความตอนหน้ากับตอนหลังค้านกัน

กล่าวแย้งไม่เห็นด้วย


ค้าน

/kʰaːn˦˥/^((สัมผัส))

หัก, พัง, ทำลาย

เครื่องบนกระบาลผุค้าน

สยงสรเทือนพ้ยงค้าน ค่นเมรุ


กฎหมาย

จดบันทึกไว้เป็นหลักฐาน

สั่งให้นายอินกฎหมายผู้มีชื่อทั้งนี้ไว้

ทำหนังสือเป็นหลักฐาน

อนึ่ง มีผู้ทำหนังสือร้องเรียนกฎหมายว่า...

ออกหมายกำหนด

ให้มหาดไทยกลาโหมกฎหมายบอกแก่ตระลาการ ถ้ากฎหมายมิทั่ว จะเอาตัวผู้กฎหมายลงโทษ

กฎหมายงานพระบรมศพครั้งกรุงเก่า

จึ่งกฎหมายให้สามไป เดือนหนึ่งจอมไตร ดำรัสให้เร่งคืนมา

กำหนดขีดขั้น

ให้ปลูกโรงรจนาใน นอกหน้าศาลชัย ให้ตั้งพิกัดกฎหมาย


กระจายเสียง

กระจาย + เสียง

กฺระ-จาย-เสียง

ส่งเสียงแพร่ไกลออกไป


กระโจมอก

นุ่งผ้าสูงปิดอก


กระซิบ

เทียบเขมร ខ្សឹប (ขฺสึบ)

พูดเสียงเบา ๆ เพื่อไม่ให้ผู้อื่นได้ยิน


กระด้างกระเดื่อง

การกระด้างกระเดื่อง (abstract-noun)


กระดุกกระดิก

การกระดุกกระดิก (abstract-noun)

กฺระ-ดุก-กฺระ-ดิก

อาการที่ขยับไปขยับมาไม่อยู่นิ่ง, ดุกดิก ก็ว่า


กระเด้ง

ดีดหรือดันขึ้นเมื่อถูกกดหรือถูกบีบ


กระเดาะปาก

กระดกลิ้นดันเพดานให้เกิดเสียงในปาก


กระโดกกระเดก

การกระโดกกระเดก (abstract-noun)
ความกระโดกกระเดก (abstract-noun)

กฺระ-โดก-กฺระ-เดก

/kra˨˩.doːk̚˨˩.kra˨˩.deːk̚˨˩/^((สัมผัส))

โยกเยก, ยวบขึ้นยวบลง, โดกเดก ก็ว่า


กระโดดร่ม

กระโดด + ร่ม

กฺระ-โดด-ร่ม

กระโดดจากอากาศยานกลางอากาศเพื่อลงสู่พื้นดินโดยใช้ร่มชูชีพ


กระตุ้งกระติ้ง

การกระตุ้งกระติ้ง (abstract-noun)

กิริยาท่าทางกระชดกระช้อย


กระตุ้น

เทียบลาว ກະຕຸ້ນ (กะตุ้น)

ใช้มือหรือสิ่งใด ๆ กระแทกเบา ๆ ให้รู้ตัว

กระตุ้นม้า

เตือนหรือหนุน

กระตุ้นให้รีบทำงาน

ใช้กระแสไฟฟ้ากระตุ้นหัวใจที่หยุดเต้นให้เต้นต่อไป


กระเตง

อุ้มเด็กเข้าสะเอวหรือสะพายของโตงเตงไป


กระพุ่มมือ

กฺระ-พุ่ม-มือ


กระเย้อกระแหย่ง

การกระเย้อกระแหย่ง (abstract-noun)

เขย่งดูแล้วเขย่งดูอีก


กระวนกระวาย

การกระวนกระวาย (abstract-noun)
ความกระวนกระวาย (abstract-noun)

กฺระ-วน-กฺระ-วาย

วุ่นวายใจ, แสดงอาการวุ่นวายไม่เป็นสุข


กระสัน

การกระสัน (abstract-noun)
ความกระสัน (abstract-noun)

คะนึง, คิดผูกพันอยู่, มีใจจดจ่ออยู่

ปู่กระสันถึงไก่ในไพรพฤกษ์

กระวนกระวายในกาม

เดี๋ยวนี้นะพระองค์ทรงธรรม์ แสนกระสันจันทร์สุดาดวงสมร

กระสันเข้าไว้กับหลัก

ผูกพันพระพี่น้องสองกระสันเข้าให้มั่นกับมือ

สายกระสัน

มุขกระสัน

กระสันจะเป็นรัฐมนตรี


กระหนาบ

แผลงมาจาก ขนาบ

ประกบเข้าให้แน่น

ประชิดเข้าไปทั้ง 2 ข้าง

กองทัพตีกระหนาบ

ติดชิดกันที่อยู่ทั้ง 2 ข้าง

กระหนกกระหนาบภาพหาญ

กระหนกกระหนาบคาบเครือสร้อยสน


กระหนาบ

แผลงมาจาก ขนาบ


กระเหี้ยนกระหือรือ

การกระเหี้ยนกระหือรือ (abstract-noun)

กฺระ-เหี้ยน-กฺระ-หือ-รือ

/kra˨˩.hia̯n˥˩.kra˨˩.hɯː˩˩˦.rɯː˧/^((สัมผัส))

แสดงความกระตือรือล้นเอาจริงเอาจังอย่างออกนอกหน้า


กระไอกระแอม

ทำเสียงไอเสียงแอม


กราดเกรี้ยว

กราด + เกรี้ยว

การกราดเกรี้ยว (abstract-noun)
ความกราดเกรี้ยว (abstract-noun)

กฺราด-เกฺรี้ยว

แสดงกิริยาท่าทางพร้อมทั้งดุด่าว่ากล่าวอย่างรุนแรงด้วยความโกรธ


กริบ

ตัดให้ขาดด้วยกรรไกร, ตัดขาดฉับไวและแนบเนียนด้วยความคม


กริ่ม

กระหยิ่ม, ครึ้มใจ, ภูมิใจ, อิ่มใจ


กรีด

ขีด, ขีดให้เป็นรอย

ระไป, ครูดไป


กรีธาทัพ

ยกกระบวนทัพ, เดินกองทัพ


กรุ้มกริ่ม

แสดงสีหน้าดีใจในที


กล่น

เกลื่อนกลาด, ดื่นดาษ, เรี่ยรายอยู่


กลบ

ร่วมเชื้อสายกับจ้วง goep (กบ), จ้วงแบบจั่วเจียง koep (คบ-ปิด ห่ม งำ)

เอาสิ่งซึ่งเป็นผงโรยทับข้างบนเพื่อปิดบัง

ถมหลุม บ่อ หรือแอ่งให้เต็มหรือเพื่อปิดร่องรอย

จ่ายให้, ทดแทนส่วนที่ขาดไป


กลมกลืน

การกลมกลืน (abstract-noun)
ความกลมกลืน (abstract-noun)

เข้ากันได้ดี, ไม่ขัดแย้งกัน


กลวง

ร่วมเชื้อสายกับ จ้วง gueng (กวง-กลวง), จ้วงแบบจั่วเจียง gyueng (กยวง-กลวง)

ไร้ความคิด, ไม่มีความสามารถด้านวิชาการ

อ่านหนังสือตั้งหลายรอบ ทำไมถึงทำข้อสอบไม่ได้ กลวงจริง ๆ เลยเรา


กล้อมแกล้ม

เคี้ยวไม่ทันแหลกแล้วรีบกลืน

เคี้ยวไม่ถนัด

พูดอ้อมแอ้มพอให้ผ่านไป


กลัดกลุ้ม

ขัดข้องกลุ้มอยู่ในอก


กลั่นกรอง

กลั่น + กรอง

กฺลั่น-กฺรอง

คัดเลือกเอาแต่สิ่งที่เห็นว่าดีที่สุด

พิจารณาอย่างถี่ถ้วนรอบคอบ


กลั่นแกล้ง

กลั่น + แกล้ง

กฺลั่น-แกฺล้ง

หาความชั่วใส่ให้, ให้ร้ายโดยวิธีต่าง ๆ, แกล้งใส่ความ


กลับตาลปัตร

กลับ + ตาลปัตร

กฺลับ-ตา-ละ-ปัด

เปลี่ยนไปในทางตรงกันข้ามแบบพลิกหน้ามือเป็นหลังมือ


กลั้ว

เอาน้ำหรือของเหลวเข้าไปสัมผัสพอให้ชุ่ม


กลาย

ร่วมเชื้อสายกับลาว ກາຍ (กาย), ไทลื้อ ᦂᦻ (กาย), ไทใหญ่ ၵၢႆ (กาย); เทียบเขมร ក្លាយ (กฺลาย), มอญ ကၠဲာ (กฺลัวา), เวียดนาม trái (จ๊าย)

เปลี่ยนไป, แปรปรวนไป, เป็นอื่นไป, แปลงไป


กล่าวขวัญ

กล่าว + ขวัญ

กฺล่าว ขฺวัน

พูดถึง, พูดออกชื่อและการกระทำของคนอื่น


กล่าวหา

ฟ้อง, กล่าวโทษ


กลึง

เทียบหมิ่นใต้ 槓 (kǹg, “ทำให้แหลม”)

/klɯŋ˧/^((สัมผัส))

ทำให้เป็นรูปทรงกลม รูปทรงกระบอก หรือรูปทรงต่าง ๆ โดยทำให้วัตถุที่จะกลึงนั้นหมุนรอบตัวแล้วสกัดด้วยสิ่วเอาส่วนย่อยออกให้คงไว้แต่รูปทรงที่ต้องการ


กลุ้ม

การกลุ้ม (abstract-noun)
ความกลุ้ม (abstract-noun)

รวมประดังคับคั่ง

รู้สึกอัดอั้นยุ่งใจ

ชุลมุน, ขวักไขว่


กวด

ทำให้แน่น ให้ตึง หรือให้เขม็งยิ่งขึ้น

กวดเชือก

กวดผ้าปู

ทำให้เรียบและแนบสนิทเป็นเนื้อเดียวกัน

กวดตะปู

เร่งเพื่อให้ทัน

วิ่งกวด


กวน

ร่วมเชื้อสายกับลาว ກວນ (กวน), ไทดำ ꪀꪺꪙ (กัวน), ไทใหญ่ ၵူၼ်ႉ (กู๎น)

การกวน (abstract-noun)
ความกวน (abstract-noun)

รบกวนทำให้เกิดความรำคาญ

กวนใจ

ก่อกวนทำให้วุ่นวาย

กวนบ้านกวนเมือง

ชวนให้เกิดความรำคาญ, ชวนให้ทำร้าย

กวนมือ

กวนตีน


กวน

ร่วมเชื้อสายกับลาว ກວນ (กวน), ไทใหญ่ ၵူၼ်ႉ (กู๎น)

คนให้ทั่วกันหรือให้วนไปโดยรอบ

กวนน้ำ

คนให้เข้ากัน, เคี่ยวและคนให้เข้ากันจนข้น

กวนขนม

กวนกาละแม


กวาด

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *kwaːtᴰ, จากจีนเก่า刮 (OC *kroːd); ร่วมเชื้อสายกับลาว ກວາດ (กวาด), คำเมือง ᨠ᩠ᩅᩣ᩠ᨯ (กวาด), ไทลื้อ ᦦᦱᧆ (กวาด), ไทขาว ꪀꪫꪱꪒ, ไทใหญ่ ၵႂၢတ်ႇ (กฺว่าต), อาหม 𑜀𑜄𑜫 (กต์), จ้วง gvat, จ้วงแบบจั่วเจียง kvat/gvat; เป็นไปได้ว่าเกี่ยวข้องกับ กราด และ คราด

ทำให้เตียนหรือหมดฝุ่นละอองด้วยไม้กวาดเป็นต้น

ทำให้ของเคลื่อนไปในทางเดียวกัน

กวาดของลงจากโต๊ะ

โดยปริยายหมายความว่า เอาไปให้หมดสิ้นเหมือนอย่างกวาด

โจรกวาดทรัพย์สิน

คลื่นสึนามิกวาดคนและสิ่งของลงทะเล

เอายากวาดป้ายที่โคนลิ้น เรียกว่า กวาดยา


กวาดต้อน

/kwaːt̚˨˩.tɔːn˥˩/^((สัมผัส))

รวบรวมคนหรือสัตว์เอามาเป็นของตน


ก่อหวอด

/kɔː˨˩.wɔːt̚˨˩/^((สัมผัส))

เริ่มจับกลุ่มเพื่อทำการอย่างใดอย่างหนึ่ง


ฟ้อง

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨼᩬ᩶ᨦ (ฟอ้ง), เขิน ᨼᩬ᩶ᨦ (ฟอ้ง), ลาว ຟ້ອງ (ฟ้อง), ไทลื้อ ᦝᦸᧂᧉ (ฟ้อ̂ง); เทียบไทใหญ่ ပွင်ႉ (ป๎อ̂ง)

/fɔːŋ˦˥/^((สัมผัส))

กล่าวหาหรือกล่าวโทษต่อผู้ใหญ่หรือต่อศาล

ฟ้องครู

ฟ้องศาล

มีหลักฐานฟ้องอยู่ในตัว

โดยปริยายหมายความว่า ขัดกัน, ไม่ตรงกัน

ข้อความข้างต้นกับข้างปลายฟ้องกันเอง


ฟอน

ร่วมเชื้อสายกับ จ้วง faez fonz (ไฟฟอน-กองไฟกองฟอน), จ้วงแบบจั่วเจียง faez fonz (ไฟฟอน-กองไฟกองฟอน)

/fɔːn˧/^((สัมผัส))

บ่อน, กินพรุนข้างใน, พลอนทั่ว

หนอนฟอนชมพู่

ฟอนจนทั่ว

ฟอนหาของสกปรกกิน


ฟ้อน

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨼᩬ᩶ᩁ (ฟอ้ร), เขิน ᨼᩬ᩶ᩁ (ฟอ้ร), ลาว ຟ້ອນ (ฟ้อน), ไทลื้อ ᦝᦸᧃᧉ (ฟ้อ̂น), ไทใหญ่ ၽွၼ်ႉ (ผ๎อ̂น) หรือ ၾွၼ်ႉ (ฝ๎อ̂น), จ้วง fwen (เฝือน, “รำ, ร้อง”)

/fɔːn˦˥/^((สัมผัส))


ฟัง

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *vaŋᴬ⁴; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨼᩢ᩠ᨦ (ฟัง), ลาว ຟັງ (ฟัง), ไทลื้อ ᦝᧂ (ฟัง), ไทดำ ꪡꪰꪉ (ฟัง), ไทขาว ꪡꪰꪉ, ไทใหญ่ ၽင်း (ผั๊ง) หรือ ၾင်း (ฝั๊ง), ไทใต้คง ᥜᥒᥰ (ฝั๊ง)

ᨼᩢ᩠ᨦ

คอยรับเสียงด้วยหู

ᨳᩬ᩵ᨾ

คอยรับเสียงด้วยหู

ᨼᩢ᩠ᨦ

คอยรับเสียงด้วยหู

聽

คอยรับเสียงด้วยหู

听

คอยรับเสียงด้วยหู

聆

คอยรับเสียงด้วยหู

luisteren

คอยรับเสียงด้วยหู

ꪡꪷꪉ

คอยรับเสียงด้วยหู

ထွမ်ႇ

คอยรับเสียงด้วยหู

ငိၼ်း

คอยรับเสียงด้วยหู

ຟັງ

คอยรับเสียงด้วยหู

ໄດ້ຍິນ

คอยรับเสียงด้วยหู

listen

คอยรับเสียงด้วยหู

hear

คอยรับเสียงด้วยหู

ตั้งใจสดับ, คอยรับเสียงด้วยหู, ได้ยิน

เชื่อ, ทำตามถ้อยคำ

ให้ฟังคำสั่งผู้บังคับบัญชา


ฟั่น

ร่วมเชื้อสายกับลาว ຝັ້ນ (ฝั้น), คำเมือง ᨺᩢ᩠᩶ᨶ (ฝั้น), ไทใหญ่ ၽၼ်ႈ (ผั้น), จ้วง paenj (ผั่น)

ทำสิ่งเป็นเส้นให้เข้าเกลียวกันเป็นเชือก

คลึงขี้ผึ้งให้เป็นเล่มเทียน


ฟั้น

ร่วมเชื้อสายกับ จ้วงแบบจั่วเจียง faenx (ฟั้น-คั้น จับ ขยำ นวด)


ฟาดเคราะห์

/faːt̚˥˩.kʰrɔʔ˦˥/^((สัมผัส))

ทำพิธีปัดสิ่งชั่วร้ายให้ไปจากตัว

ตัดใจยอมเสียสิ่งใดสิ่งหนึ่งไปเพื่อให้หมดเคราะห์


ฟาร์ม

ยืมมาจากอังกฤษ farm

มีส่วนร่วมในการทำกิจกรรมซ้ำ ๆ ในพื้นที่ใดพื้นที่หนึ่ง หรือต่อสู้กับศัตรูเฉพาะตัว เพื่อให้ได้ไอเท็มบางชนิด


ฟื้น

ร่วมเชื้อสายกับลาว ຟື້ນ (ฟื้น), คำเมือง ᨼᩨ᩠᩶ᨶ (ฟื้น), เขิน ᨼᩨ᩠᩶ᨶ (ฟื้น), ไทลื้อ ᦝᦹᧃᧉ (ฟื้น), ไทใหญ่ ၽိုၼ်ႉ (ผึ๎น) หรือ ၾိုၼ်ႉ (ฝึ๎น)

/fɯːn˦˥/^((สัมผัส))

กลับคืนมาใหม่, คืนความรู้สึก, พลิกกลับมา


ฟื้นฟู

/fɯːn˦˥.fuː˧/^((สัมผัส))

ทำให้กลับเจริญงอกงาม


ฟุ้งซ่าน

ฟุ้ง + ซ่าน; เทียบไทลื้อ ᦝᦳᧂᧉᦌᦱᧃᧈ (ฟุ้งซ่าน)

การฟุ้งซ่าน (abstract-noun)
ความฟุ้งซ่าน (abstract-noun)

ไม่สงบ, พล่านไป, ส่ายไป, (ใช้แก่จิต)


ฟูมฟัก

ทะนุถนอม, ประคับประคอง

พ่อแม่ฟูมฟักลูก


ฟักฟูม

ทะนุถนอม, ประคับประคอง


โฟกัส

ยืมมาจากอังกฤษ focus

เพ่งความสนใจ


ถก

/tʰok̚˨˩/^((สัมผัส))

ดึงรั้งให้สูงขึ้น

ถกผ้านุ่ง

ถกแขนเสื้อ

ดึงให้หลุดลอกออกมา

ถกหนังหัว

จั่วไพ่ที่กำลังรอกินด้วยตัวเอง, ถ้าจั่วไพ่ขึ้นมาเข้าเศียรที่กำลังรอกินด้วยตัวเอง เรียกว่า ถกเศียร

ทึ้งให้หลุดออก

ถกหญ้า

ถกเถาวัลย์

โดยปริยายหมายความว่า ยกเอาขึ้นมาพิจารณากันด้วยเหตุผล

ถกปัญหา


ถกล

ก่อสร้าง, ตั้ง, ตั้งขึ้น, ตั้งไว้


ถนอม

เทียบเขมร ថ្នម (ถฺนม), ลาว ຖະໜອມ (ถะหนอม)

/tʰa˨˩.nɔːm˩˩˦/^((สัมผัส))

คอยระวังประคับประคองไว้ให้ดี, ใช้อย่างระมัดระวังเพื่อไม่ให้เสียหรือหมดเร็ว, เก็บไว้อย่างดี


ถนัด

สันทัด, ชำนาญ


ถม

/tʰom˩˩˦/^((สัมผัส))

เอาใส่ลงไปในหลุมให้เต็ม, กองสุม ๆ ไว้


ถลก

ดึงรั้งให้สูงขึ้น

ถลกผ้านุ่ง

ถลกแขนเสื้อ

ดึงให้หลุดลอกออกมา

ถลกหนังหัว

จั่วไพ่ที่กำลังรอกินด้วยตัวเอง, ถ้าจั่วไพ่ขึ้นมาเข้าเศียรที่กำลังรอกินด้วยตัวเอง เรียกว่า ถลกเศียร


ถลน

ทะเล้นออก, ปลิ้นออก


ถลอก

/tʰa˨˩.lɔːk̚˨˩/^((สัมผัส))

ลอกออกไป, ปอกออกไป, เปิดออกไป, (มักใช้แก่สิ่งที่มีผิว)

หนังถลอก

สีถลอก


ถลัน

พรวดพราดเข้าไป

ออกมาโดยไม่รั้งรอ


ถลา

/tʰa˨˩.laː˩˩˦/^((สัมผัส))

พุ่งตัวเข้าไปโดยเร็ว

เด็กวิ่งถลาเข้าหาพ่อแม่

กางปีกบินลงไปอย่างรวดเร็ว

นกถลาลงจากกิ่งไม้

เสียหลักซวนไป

เครื่องบินถลาลง


ถลำ

ล้ำล่วง, พลั้งพลาดตกลงไป


ถลุง

/tʰa˨˩.luŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

ใช้ความร้อนสุมสินแร่เพื่อไล่ขี้แร่ออก เอาไว้แต่เนื้อโลหะ


ถ่วง

ไม่ทราบแน่ชัด; ร่วมเชื้อสายกับลาว ຖ່ວງ (ถ่วง), คำเมือง ᨳ᩠ᩅ᩵ᨦ (ถว่ง), เขิน ᨳ᩠ᩅ᩵ᨦ (ถว่ง), ไทใหญ่ ထူင်ႇ (ถู่ง)

/tʰua̯ŋ˨˩/^((สัมผัส))


ถ่วงดุล

ทำให้หนักเท่ากัน


ถวาย

ยืมมาจากเขมรเก่า ថ្វាយ (ถฺวาย), ថ្វាយ៑ (ถฺวายฺ), តវាយ (ตวาย), ត្វាយ៑ (ตฺวายฺ), ថ្វៃ (ถฺไว) หรือมอญเก่า တွာဲ

/tʰa˨˩.waːj˩˩˦/^((สัมผัส))

ให้, มอบให้ (ใช้แก่พระสงฆ์หรือเจ้านาย)

ถวายของ

ให้ดู, ให้ชม

รำถวายมือ

เล่นถวายตัว


ถ่อ

ทำให้เรือเดินด้วยไม้ถ่อ

ไปหรือมาด้วยความลำบาก


ถอง

กระทุ้งด้วยศอก


ถอด

ยืมมาจากจีนยุคกลาง脫 (MC dwat|thwat); ร่วมเชื้อสายกับลาว ຖອດ (ถอด), คำเมือง ᨳᩬᨯ (ถอด), ไทลื้อ ᦏᦸᧆᧈ (ถ่อ̂ด), ไทขาว ꪖꪮꪒ, ไทใหญ่ ထွတ်ႇ (ถ่อ̂ต), ไทใต้คง ᥗᥨᥖᥱ (โถ่ต), อาหม 𑜌𑜨𑜄𑜫 (ถอ̂ต์), จ้วงแบบจั่วเจียง tot (ถอด)

/tʰɔːt̚˨˩/^((สัมผัส))


ถอดความ

ถอด + ความ, เป็นศัพท์บัญญัติสำนักงานราชบัณฑิตยสภาของ paraphrase

/tʰɔːt̚˨˩.kʰwaːm˧/^((สัมผัส))

แปลให้เข้าใจความได้ง่ายขึ้น


ถอน

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *tʰɔːnᴬ¹; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨳᩬᩁ (ถอร), เขิน ᨳᩬᩁ (ถอร), ลาว ຖອນ (ถอน), ไทลื้อ ᦏᦸᧃ (ถอ̂น), ไทใหญ่ ထွၼ် (ถอ̂น), ไทใต้คง ᥗᥩᥢᥴ (ถ๋อ̂น), พ่าเก ထွꩫ် (ถอ̂น์), อาหม 𑜌𑜨𑜃𑜫 (ถอ̂น์)

/tʰɔːn˩˩˦/^((สัมผัส))

ฉุดขึ้น, ดึงขึ้น

ถอนเสา

ถอนหญ้า

ถอนฟัน

ถอนสำรับอาหาร

ถอนชาม

ถอนเครื่องสังเวย

ถอนประกัน

ถอนฟ้อง

ถอนหมั้น

ถอนคำพูด

เอาตัวออกจากพันธะ

ถอนตัว

ค่อนข้าง, เกือบ, เริ่ม

ถอนฉุน

ทำให้สร่างเมาเหล้าด้วยการดื่มเพิ่มเล็กน้อย


ถ่อม

/tʰɔm˨˩/^((สัมผัส))

ทำให้ต่ำลง, ค้อมลง


ถอย

ยืมมาจากจีนยุคกลาง退 (MC thwojH); ร่วมเชื้อสายกับลาว ຖອຍ (ถอย), ไทลื้อ ᦏᦾ (ถอ̂ย), ไทใหญ่ ထွႆ (ถอ̂ย)

การแบ่งพยางค์
{เสียงสระสั้น}

/tʰɔj˩˩˦/^((สัมผัส))

เคลื่อนหรือทำให้เคลื่อนไปข้างหลัง

ถอยเรือ

ถอยรถ

ขยับออกจากที่, เลื่อนที่

ถอยรถให้พ้นประตู

ถอยหน้าถอยหลัง

พิษถอย

กำลังถอย

ซื้อ (มักใช้กับรถใหม่)


ถัก

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨳᩢ᩠ᨠ (ถัก), ลาว ຖັກ (ถัก)

/tʰak̚˨˩/^((สัมผัส))

เอาเส้นหวาย ด้าย หรือเชือกเป็นต้น ไขว้สอดให้ติดกันเป็นสายบ้าง เป็นผืนบ้าง อาจมีลวดลายต่าง ๆ


ถัด

/tʰat̚˨˩/^((สัมผัส))

ขยับไปด้วยก้น


ถัว

ยืมมาจากหมิ่นใต้ 攤 (thoaⁿ, “แบ่งสรรปันส่วน”)

/tʰua̯˩˩˦/^((สัมผัส))

ทำให้มีส่วนเสมอกัน, เฉลี่ย


ถาก

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨳᩣ᩠ᨠ (ถาก), ลาว ຖາກ (ถาก), ไทลื้อ ᦏᦱᧅ (ถาก), ไทใหญ่ ထၢၵ်ႇ (ถ่าก), ไทใต้คง ᥗᥣᥐᥱ (ถ่าก), พ่าเก ထက် (ถก์), อาหม 𑜌𑜀𑜫 (ถก์)

/tʰaːk̚˨˩/^((สัมผัส))

ฟันเอาเปลือกหรือส่วนนอกออก


ถากถาง

/tʰaːk̚˨˩.tʰaːŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

ค่อนว่า, มีเจตนาว่าให้เจ็บใจ


ถ่าง

/tʰaːŋ˨˩/^((สัมผัส))

แยกออกให้ห่างจากกัน, กางออก


ถามไถ่

/tʰaːm˩˩˦.tʰaj˨˩/^((สัมผัส))

ถาม, สอบถาม, ไถ่ถาม


ถ่ายทอด

/tʰaːj˨˩.tʰɔːt̚˥˩/^((สัมผัส))

กระจายเสียงหรือแพร่ภาพรายการที่รับจากสถานีอื่นหรือสถานที่อื่น (ใช้แก่วิทยุและโทรทัศน์)

นำเรื่องที่รู้ไปเล่าต่อ


ถึง

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *tʰɤŋᴬ¹ (Pittayaporn, 2008), จากไทดั้งเดิม *C̬.tɤŋᴬ; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨳᩮᩥ᩠ᨦ (เถิง), ลาว ເຖິງ (เถิง), ไทใหญ่ ထိုင် (ถึง), อาหม 𑜌𑜢𑜤𑜂𑜫 (ถึง์), จ้วง daengz, จ้วงแบบจั่วเจียง twng

/tʰɯŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

บรรลุจุดหมาย

เมื่อไรจะถึง

ไปถึงบ้าน

รับนับถือ, ยึดถือ

ถึงพระพุทธเจ้า พระธรรม พระสงฆ์ เป็นที่พึ่งที่ระลึก

ถึงเกลือ

ถึงน้ำตาล

ถึงเครื่อง

จนกระทั่ง, ถึงแก่ หรือ ถึงกับ ก็ว่า

ถึงน้ำตาตก

ถึงลุกไม่ขึ้น

บรรลุระดับที่กำหนด

มีความรู้ไม่ถึง

ฝีมือไม่ถึง


ถึงแก่กรรม

ถึง + แก่ + กรรม

/tʰɯŋ˩˩˦.kɛː˨˩.kam˧/^((สัมผัส))

ตาย (ใช้แก่คนทั่วไป)


ถึงฆาต

/tʰɯŋ˩˩˦.kʰaːt̚˥˩/^((สัมผัส))

ชะตาถึงฆาต


ถึงที่

/tʰɯŋ˩˩˦.tʰiː˥˩/^((สัมผัส))


ถือกำเนิด

ถือ-กำ-เหฺนิด

/tʰɯː˩˩˦.kam˧.nɤːt̚˨˩/^((สัมผัส))


ถูก

เทียบจีนยุคกลาง觸 (MC tsyhowk, “สัมผัส, โดน”); ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨳᩪᨠ (ถูก), ปักษ์ใต้ ทู๊ก, อีสาน ถืก, ลาว ຖືກ (ถืก), ไทลื้อ ᦏᦳᧅᧈ (ถุ่ก), เขิน ᨳᩪᨠ (ถูก), ไทใหญ่ ထုၵ်ႇ (ถุ่ก), ไทใต้คง ᥗᥧᥐᥴ (ถู๋ก), อาหม 𑜌𑜤𑜀𑜫 (ถุก์)

被

/tʰuːk̚˨˩/^((สัมผัส))

โดน, แตะต้อง, สัมผัส

ถูกเนื้อถูกตัว

เหมาะกัน, เข้ากัน

ถูกนิสัย

ถูกกฎหมาย

ถูกลอตเตอรี่

เป็นกริยาช่วยแสดงว่าประธานของประโยคเป็นผู้ถูกทำ (มักใช้ในข้อความที่ทำให้ผู้ถูกทำเดือดร้อนหรือไม่พอใจ)

ถูกเฆี่ยน

ถูกลงโทษ


ถูกโฉลก

การถูกโฉลก (abstract-noun)
ความถูกโฉลก (abstract-noun)

ถูก-ฉะ-โหฺลก

/tʰuːk̚˨˩.t͡ɕʰa˨˩.loːk̚˨˩/^((สัมผัส))

ถูกตามตำรับนับโฉลก

ถูกชะตากัน, เป็นมงคล


เถลไถล

ถะ-เหฺล-ถะ-ไหฺล

/tʰa˨˩.leː˩˩˦.tʰa˨˩.laj˩˩˦/^((สัมผัส))

เที่ยวแวะโน่นแวะนี่

เลิกงานแล้วอย่าเถลไถล


เถลิง

จากเขมร ថ្លើង (ถฺเลิง) หรือ លើង (เลิง)

/tʰa˨˩.lɤːŋ˩˩˦/^((สัมผัส))


แถลง

ยืมมาจากเขมร ថ្លែង (ถฺแลง)

/tʰa˨˩.lɛːŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

บอก เล่า หรือแจ้งให้ทราบเป็นทางการ

แถลงข่าว

จะแถลงให้ทราบ

บัดแถลง


แถลง

แผลงมาจาก แถลง (รากศัพท์ 1)

/tʰɛː˩˩˦.loŋ˧/^((สัมผัส))

อธิบายอย่างไม่สมเหตุสมผล


แถลงการณ์

ถะ-แหฺลง-กาน

/tʰa˨˩.lɛːŋ˩˩˦.kaːn˧/^((สัมผัส))

อธิบายเหตุการณ์เป็นทางการ


ไถ่

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *tʰajᴮ¹ (Jonsson, 1991); ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨳᩱ᩵ (ไถ่), เขิน ᨳᩱ᩵ (ไถ่), ลาว ໄຖ່ (ไถ่), ไทลื้อ ᦺᦏᧈ (ไถ่), ไทดำ ꪼꪖ꪿ (ไถ่), ไทขาว ꪼꪖꫀ, ไทใหญ่ ထႆႇ (ไถ่), ไทใต้คง ᥗᥭᥱ (ถั่ย), พ่าเก ထႝ (ถย์), อาหม *𑜌𑜩 (*ถย์)

ชำระหนี้เพื่อถอนคืนทรัพย์สินที่จำนำไว้

ให้ทรัพย์สินหรือประโยชน์ เพื่อแลกเปลี่ยนเสรีภาพของผู้ถูกเอาตัวไป

ถาม มักใช้คู่กับ ถาม เป็น ถามไถ่ ไถ่ถาม


ฝากผี

/faːk̚˨˩.pʰiː˩˩˦/^((สัมผัส))

มอบหมายให้ช่วยทำศพให้


ฝากไข้

มอบหมายให้รักษาพยาบาลเมื่อเจ็บไข้


ฝาน

ร่วมเชื้อสายกับลาว ຝານ (ฝาน), ไทใหญ่ ၽၢၼ်ႈ (ผ้าน) หรือ ၾၢၼ်ႈ (ฝ้าน)

/faːn˩˩˦/^((สัมผัส))

ตัด เฉือน แฉลบให้เป็นแผ่นหรือเป็นชิ้นเป็นอัน

ฝานกล้วย

ฝานบวบ

ฝานมะม่วง


ฝึก

ร่วมเชื้อสายกับลาว ຝຶກ (ฝึก) หรือ ເຝິກ (เฝิก), คำเมือง ᨺᩧ᩠ᨠ (ฝึก) หรือ ᨺᩮᩥ᩠ᨠ (เฝิก), เขิน ᨺᩧ᩠ᨠ (ฝึก), ไทลื้อ ᦵᦚᦲᧅ (เฝีก), ไทใหญ่ ၽိုၵ်း (ผึ๊ก) หรือ ၾိုၵ်း (ฝึ๊ก), ไทใต้คง ᥜᥫᥐᥱ (เฝ่อ̂ก), อาหม 𑜇𑜢𑜤𑜀𑜫 (ผึก์), จ้วง faek, จ้วงแบบจั่วเจียง pwk (ผึก "ฝึกซ้อม")

練習

ทำบ่อย ๆ เพื่อให้ชำนาญ

练习

ทำบ่อย ๆ เพื่อให้ชำนาญ

ᥘᥦᥢᥱ

ทำบ่อย ๆ เพื่อให้ชำนาญ

ᦶᦜᧃᧈ

ทำบ่อย ๆ เพื่อให้ชำนาญ

ᦵᦚᦲᧅ

ทำบ่อย ๆ เพื่อให้ชำนาญ

ᦠᧆ

ทำบ่อย ๆ เพื่อให้ชำนาญ

ᦠᧆᦶᦜᧃᧈ

ทำบ่อย ๆ เพื่อให้ชำนาญ

ᦵᦚᦲᧅᦠᧆ

ทำบ่อย ๆ เพื่อให้ชำนาญ

ᦵᦚᦲᧅᦶᦜᧃᧈ

ทำบ่อย ๆ เพื่อให้ชำนาญ

ၽိုၵ်း

ทำบ่อย ๆ เพื่อให้ชำนาญ

ၾိုၵ်း

ทำบ่อย ๆ เพื่อให้ชำนาญ

ຝຶກ

ทำบ่อย ๆ เพื่อให้ชำนาญ

ເຝິກ

ทำบ่อย ๆ เพื่อให้ชำนาญ

ຫັດ

ทำบ่อย ๆ เพื่อให้ชำนาญ

ແອບ

ทำบ่อย ๆ เพื่อให้ชำนาญ

practice

ทำบ่อย ๆ เพื่อให้ชำนาญ

practise

ทำบ่อย ๆ เพื่อให้ชำนาญ

เฝิก

ทำบ่อย ๆ เพื่อให้ชำนาญ

/fɯk̚˨˩/^((สัมผัส))

ทำ (เช่นบอก แสดง หรือปฏิบัติ เป็นต้น) เพื่อให้เกิดความรู้ความเข้าใจจนเป็นหรือมีความชำนาญ

ฝึกทหาร

ฝึกกายบริหาร

ฝึกงาน


แฝง

ร่วมเชื้อสายกับลาว ແຝງ (แฝง), คำเมือง ᨺᩯ᩠ᨦ (แฝง), เขิน ᨺᩯ᩠ᨦ (แฝง), ไทลื้อ ᦶᦚᧂ (แฝง), ไทใหญ่ ၽႅင် (แผง); ความหมายในภาษาไทอื่นแสดงให้เห็นว่า คำนี้เดิมทีอาจแปลว่า "อยู่เคียงข้าง; พัน, กอด"

/fɛːŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

หลบ, แอบ, ซ่อน, เร้น โดยอาศัยสิ่งกำบัง


ใฝ่

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨺᩱ᩵ (ไฝ่), ลาว ໃຝ່ (ใฝ่), ไทใหญ่ ၾႂ်ႇ (ใฝ่)

มุ่ง, หวัง, ใคร่


งด

ร่วมเชื้อสายกับลาว ງົດ (ง็ด)

/ŋot̚˦˥/^((สัมผัส))

หยุดหรือเว้น คือ ไม่กระทำหรือไม่ดำเนินการตามปรกติ

ผู้ป่วยต้องงดอาหารและน้ำตามที่แพทย์สั่ง


งม

ร่วมเชื้อสายกับลาว ງົມ (ง็ม), ไทลื้อ ᦇᦳᧄ (งุม), ไทดำ ꪶꪉꪣ (โงม)

ดำน้ำลงไปคลำหาของ, คลำหาของในน้ำ

งุ่มง่าม, ชักช้า


งวด

เทียบเขมร ស្ងួត (สฺงัวต)

/ŋua̯t̚˥˩/^((สัมผัส))

ลดลงไป, พร่องลงไป, แห้งลงไป

น้ำงวดลง


งอก

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *ŋɔːkᴰ²ᴸ; ร่วมเชื้อสายกับลาว ງອກ (งอก), ไทใหญ่ ငွၵ်ႈ (ง้อ̂ก), ไทดำ ꪉꪮꪀ (งอก), จ้วงแบบหนง ngaed

/ŋɔːk̚˥˩/^((สัมผัส))

การเจริญจากเมล็ดออกมาเป็นต้นอ่อน

ผลิออก, แตกออก

รากงอก

ยอดงอก

เพิ่มปริมาณมากขึ้น

เงินงอก

แผ่นดินงอก

เนื้องอก

งานงอก

แมวงอก


งอน

การแบ่งพยางค์
{เสียงสระสั้น}

การแบ่งพยางค์
{เสียงสระสั้น}

/ŋɔːn˧/^((สัมผัส))

/ŋɔn˧/^((สัมผัส))

แสดงอาการโกรธหรือไม่พอใจ เพื่อให้เขาง้อ, ทำจริตสะบัดสะบิ้ง


งัด

ร่วมเชื้อสายกับลาว ງັດ (งัด), จ้วงแบบจั่วเจียง ngaet (หงัด-งัดขึ้น ไข)

/ŋat̚˦˥/^((สัมผัส))

ทำให้เผยอหรือเคลื่อนที่โดยใช้วัตถุยาวคัด

นำออกมาจากที่เก็บ, นำออกมาให้เห็นให้รู้


งัวเงีย

/ŋua̯˧.ŋia̯˧/^((สัมผัส))

อาการที่คนแรกตื่นยังง่วงอยู่


ง้าง

ร่วมเชื้อสายกับลาว ງ້າງ (ง้าง), คำเมือง ᨦ᩶ᩣ᩠ᨦ (ง้าง), เขิน ᨦ᩶ᩣ᩠ᨦ (ง้าง), ไทลื้อ ᦇᦱᧂᧉ (ง้าง), ไทใหญ่ ငၢင်ႉ (ง๎าง)

/ŋaːŋ˦˥/^((สัมผัส))

ง้างประตู

ดึงให้ยืดออก

ง้างศร

ง้างปาก

ง้างไกปืน

ง้างหมัด


งีบ

/ŋiːp̚˥˩/^((สัมผัส))

หลับไปชั่วขณะหนึ่ง


งุ่นง่าน

การงุ่นง่าน (abstract-noun)
ความงุ่นง่าน (abstract-noun)

/ŋun˥˩.ŋaːn˥˩/^((สัมผัส))

กระวนกระวายผุดลุกผุดนั่ง


เงื้อ

/ŋɯa̯˦˥/^((สัมผัส))

ยกมือขึ้นทำท่าจะทุบจะตี

อาการที่มือยกสิ่งใดสิ่งหนึ่งขึ้นทำท่าจะตีหรือฟัน เป็นต้น


แง้ม

/ŋɛːm˦˥/^((สัมผัส))

เปิดแต่น้อย ๆ

แง้มประตู


แงะ

เป็นไปได้วาแผลงมาจาก แกะ หรือ แคะ

/ŋɛʔ˦˥/^((สัมผัส))

งัดให้เผยอขึ้น


โงน

/ŋoːn˧/^((สัมผัส))

จวนจะล้มเพราะส่วนบนหนักหรือใหญ่ ส่วนล่างไม่แน่นหรือเล็ก


โงนเงน

การโงนเงน (abstract-noun)
ความโงนเงน (abstract-noun)

/ŋoːn˧.ŋeːn˧/^((สัมผัส))

เอียงเอนไปมา, โอนเอนไปมา


ละเว้น

งดเว้น, ยกเว้น

ลงโทษทุกคนไม่ละเว้นผู้ใด

ทุกคนถูกบังคับให้ทำงานไม่มีละเว้น


ระงับ

ยืมมาจากเขมรเก่าสมัยก่อนอังกอร์ រងប៑ (รงบฺ); ร่วมเชื้อสายกับเขมร រងាប់ (รงาบ̍), ลาว ລະງັບ (ละงับ)

การระงับ (abstract-noun)
ความระงับ (abstract-noun)

/ra˦˥.ŋap̚˦˥/^((สัมผัส))

ระงับคดี

ระงับเรื่องราว

ระงับทุกข์


ทับศัพท์

รับเอาคำของภาษาหนึ่งมาใช้ในอีกภาษาหนึ่งโดยวิธีถอดตามเสียงอ่านหรือตัวอักษร


ก๊อบปี้

ทับศัพท์จากอังกฤษ copy

copy

(1) ทำสำเนา, คัดลอก

/kɔp̚˦˥.piː˥˩/^((สัมผัส))

ทำสำเนา, คัดลอก

คุณก๊อบปี้งานในเอกสารนี้ด้วย

ลอก, เลียนแบบ

อย่าก๊อบปี้งานของคนอื่น

กระเป๋าพวกนี้ก๊อบปี้ของแบรนด์เนมทั้งนั้น


กะ

estimate

(1) กำหนด, หมาย, คะเน, ประมาณ

guess

(1) กำหนด, หมาย, คะเน, ประมาณ

calculate

(1) กำหนด, หมาย, คะเน, ประมาณ

/kaʔ˨˩/^((สัมผัส))

กำหนด, หมาย, คะเน, ประมาณ


กะเกณฑ์

ກະເກນ

บังคับ, กำหนด

exact

บังคับ, กำหนด

force

บังคับ, กำหนด

compel

บังคับ, กำหนด

บังคับ, กำหนดเป็นเชิงบังคับ


กะซวก

แทง, แทงอย่างแรง

ไปที่เปลี่ยว ๆ คนเดียวเดี๋ยวก็ถูกคนร้ายกะซวกไส้ทะลัก

กินอย่างตะกรุมตะกรามด้วยความหิวโหย

ขนมจีนเจ้านี้อร่อยมาก เลยกะซวกเสีย ๓ ชาม


กะบึงกะบอน

โกรธอย่างแสนงอน


กะเล่อกะล่า

แสดงหน้าตาเซ่อซ่า


ผก

/pʰok̚˨˩/^((สัมผัส))


ผกผัน

การผกผัน (abstract-noun)
ความผกผัน (abstract-noun)

/pʰok̚˨˩.pʰan˩˩˦/^((สัมผัส))


ผจญ

ยืมมาจากเขมรกลาง ផ្ចញ (ผฺจญ) (ปรากฏครั้งแรกปี ค.ศ. 1704); ร่วมเชื้อสายกับเขมร ផ្ចាញ់ (ผฺจาญ̍)

ผจัญ
ประจญ
ประจัญ
จญ
การผจญ (abstract-noun)

พยายามต่อสู้, พยายามเอาชนะ

มารผจญ

ต่อสู้ดิ้นรนเพื่อเอาชนะ

ผจญความทุกข์ยาก

ผจญอุปสรรค


ผจัญ

รูปแบบอื่นของ ผจญ


ผดุง

support

ค้ำจุน, ระวัง, อุดหนุน

maintain

ค้ำจุน, ระวัง, อุดหนุน

preserve

ค้ำจุน, ระวัง, อุดหนุน

ค้ำจุน, ระวัง, อุดหนุน


ผทม

ยืมมาจากเขมร ផ្ទំ (ผฺทํ)

นอน (ใช้แก่เจ้านาย)


ผนวก

แผลงมาจาก บวก


ผนวช

ยืมมาจากเขมรเก่า ផ្នូស (ผฺนูส), ផ្នូស្ស (ผฺนูสฺส), ផ្នួស (ผฺนัวส), เขมรเก่าสมัยก่อนอังกอร์ ប្នោស៑ (บฺโนสฺ), หรือเขมรเก่าสมัยอังกอร์ ផ្ន្វស៑ (ผฺนฺวสฺ), ផ្នោស៑ (ผฺโนสฺ), ប្នោស៑ (ปฺโนสฺ), รูปแผลงของ បោស៑ (โปสฺ), ប្វាស៑ (ปฺวาสฺ), ប្វស៑ (ปฺวสฺ) และเปลี่ยนตัวสะกดเป็น ช ให้เหมือนบาลี ปพฺพชฺชา; ร่วมเชื้อสายกับเขมร ផ្នួស (ผฺนัวส)


ผนึก

ไม่ทราบรากศัพท์

/pʰa˨˩.nɯk̚˨˩/^((สัมผัส))

ติดให้แน่น, ปิดให้แน่น

รวมกันเป็นปึกแผ่น


ผลัด

เทียบเขมร ផ្លាស់ (ผฺลาส̍, “เปลี่ยนแทนที่”)

เปลี่ยนแทนที่

ผลัดเสื้อผ้า

ผลัดเวร

ผลัดใบ

ผลัดขน


ผลัดแผ่นดิน

เปลี่ยนรัชกาล


ผลาญ

ร่วมเชื้อสายกับลาว ຜານ (ผาน), คำเมือง ᨹᩖᩣ᩠ᨶ (ผลาน), เขมร ផ្លាញ "ทำให้พินาศ" (ผฺลาญ "ทำให้พินาศ")

destroy

ทำลายให้หมดสิ้นไป

ruin

ทำลายให้หมดสิ้นไป

verkwisten

ทำลายทรัพย์สมบัติให้หมดสิ้นไป

ຜານ

ทำลายทรัพย์สมบัติให้หมดสิ้นไป

malgastar

ทำลายทรัพย์สมบัติให้หมดสิ้นไป

desperdiciar

ทำลายทรัพย์สมบัติให้หมดสิ้นไป

waste

ทำลายทรัพย์สมบัติให้หมดสิ้นไป

squander

ทำลายทรัพย์สมบัติให้หมดสิ้นไป

/pʰlaːn˩˩˦/^((สัมผัส))

ทำลายให้หมดสิ้นไป

บางทีหมายถึงทำลายทรัพย์สมบัติให้หมดสิ้นไป

ผลาญพ่อผลาญแม่

ทำลายทรัพย์สมบัติของพ่อแม่ให้หมดสิ้นไป


ผลิ

bud

เริ่มงอกปริออกมา

/pʰliʔ˨˩/^((สัมผัส))

เริ่มงอกปริออกมา, เริ่มแตกดอกออกใบ

ดอกไม้ผลิ

ใบไม้ผลิ

ผลิดอกออกผล


ผลิต

ยืมมาจากบาลี ผลิต (“ผลิแล้ว, แตกแล้ว”), จากสันสกฤต फलित (ผลิต)

ᦃᦱᧄᧈᦗᧁᧈ

อาศัยแรงงานหรือเครื่องจักรเพื่อทำให้มีขึ้น

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

[เสียงสมาส]
ผะ-หฺลิด-ตะ-

ทำให้เกิดมีขึ้นตามที่ต้องการด้วยอาศัยแรงงานหรือเครื่องจักรเป็นต้น

ผลิตข้าว

ผลิตรถยนต์

ผลิตครู

ผลิตบัณฑิต


ผวน

/pʰua̯n˩˩˦/^((สัมผัส))


ผ่อง

ยืมมาจากฮกเกี้ยน 碰 (phòng, “ชน”)

/pʰɔŋ˨˩/^((สัมผัส))

ออกเสียงร้องว่า "ผ่อง" เมื่อเปิดไพ่ขึ้นมาเข้าตอง เป็นคำใช้ในการเล่นไพ่ผ่องไทยหรือจีน


ผ่อน

/pʰɔn˨˩/^((สัมผัส))

ทำให้หย่อนหรือคลายความตึง

ผ่อนสายป่านว่าว

ผ่อนหนี้

ผ่อนอารมณ์


ผัน

อาจมาจากจีนเก่า翻 (OC *pʰan) หรือ 番 (OC *pʰan); อาจร่วมรากกับ ผวน

/pʰan˩˩˦/^((สัมผัส))

เปลี่ยนรูปคำเพื่อแสดงกาล ลิงค์ พจน์ และมาลา เป็นต้น

ผันคำกริยา


ผันแปร

เปลี่ยนแปลงไป, กลับกลายไป


แปรผัน

เปลี่ยนแปลงไป, กลับกลายไป


ผันอักษร

เปลี่ยนเสียงพยัญชนะให้สูงต่ำไปตามวรรณยุกต์


เผชิญ

/pʰa˨˩.t͡ɕʰɤːn˧/^((สัมผัส))

ปะทะกัน, ต่อกัน


เผด็จ

ร่วมเชื้อสายกับเขมร ផ្ដាច់ (ผฺฎาจ̍, “ทำให้ขาด, ตัดขาด”); เกี่ยวข้องกับคำว่า เด็จ

ตัด, ขจัด, ขาด


เผย

เทียบลาว ເຜີຍ (เผีย)

/pʰɤːj˩˩˦/^((สัมผัส))

ค่อย ๆ ขยายออก, ค่อย ๆ แย้มออก

เผยหน้าต่าง

เผยปาก


เผยแผ่

/pʰɤːj˩˩˦.pʰɛː˨˩/^((สัมผัส))

ทำให้ขยายออกไป, ขยายออกไป

เผยแผ่พระศาสนา


เผยแพร่

ᦵᦕᧀᦶᦕᧈ

ป่าวประกาศให้แพร่หลาย

ເຜີຍແຜ່

ป่าวประกาศให้แพร่หลาย

/pʰɤːj˩˩˦.pʰrɛː˥˩/^((สัมผัส))

โฆษณาให้แพร่หลาย

เผยแพร่ความรู้


พัง

ร่วมเชื้อสายกับลาว ພັງ (พัง), ไทใหญ่ ပင်း (ปั๊ง), อาหม 𑜆𑜂𑜫 (ปง์), จ้วงแบบจั่วเจียง baengq (ปั่ง)

การพัง (abstract-noun)
ความพัง (abstract-noun)

/pʰaŋ˧/^((สัมผัส))

บ้านพัง

ตึกพัง

พังบ้าน

พังประตู

ชีวิตพัง

งานพัง


อุจจาระ

ยืมมาจากสันสกฤต उच्चार (อุจฺจาร) หรือ บาลี อุจฺจาร

อุจจาร
อุจาระ
การอุจจาระ (abstract-noun)

ขับถ่าย

อรรถาภิธาน:ขี้

ขี้

อรรถาภิธาน:ขี้

ถ่าย

อรรถาภิธาน:ขี้

ถ่ายท้อง

อรรถาภิธาน:ขี้

ถ่ายทุกข์

อรรถาภิธาน:ขี้

ถ่ายมูล

อรรถาภิธาน:ขี้

ถ่ายหนัก

อรรถาภิธาน:ขี้

ถ่ายอุจจาระ

อรรถาภิธาน:ขี้

ทิ้งบอมบ์

อรรถาภิธาน:ขี้

ทิ้งระเบิด

อรรถาภิธาน:ขี้

ปลดทุกข์

อรรถาภิธาน:ขี้

ไปทุ่ง

อรรถาภิธาน:ขี้

ลงพระบังคน

อรรถาภิธาน:ขี้

ลงพระบังคนหนัก

อรรถาภิธาน:ขี้

วางระเบิด

อรรถาภิธาน:ขี้

ส่งทุกข์

อรรถาภิธาน:ขี้

ส้วม

อรรถาภิธาน:ขี้

หย่อนระเบิด

อรรถาภิธาน:ขี้

อึ

อรรถาภิธาน:ขี้

อึ๊

อรรถาภิธาน:ขี้

อุจจาระ

อรรถาภิธาน:ขี้

/ʔut̚˨˩.t͡ɕaː˧.raʔ˦˥/^((สัมผัส))


ปัสสาวะ

ยืมมาจากบาลี ปสฺสาว; เทียบสันสกฤต प्रस्रव (ปฺรสฺรว)

เก็บดอกไม้

อรรถาภิธาน:เยี่ยว

ฉี่

อรรถาภิธาน:เยี่ยว

ชิ้งฉ่อง

อรรถาภิธาน:เยี่ยว

เด็ดดอกไม้

อรรถาภิธาน:เยี่ยว

ถ่ายเบา

อรรถาภิธาน:เยี่ยว

ถ่ายปัสสาวะ

อรรถาภิธาน:เยี่ยว

ปลดทุกข์

อรรถาภิธาน:เยี่ยว

ปัสสาวะ

อรรถาภิธาน:เยี่ยว

ยิงกระต่าย

อรรถาภิธาน:เยี่ยว

ลงพระบังคน

อรรถาภิธาน:เยี่ยว

ลงพระบังคนเบา

อรรถาภิธาน:เยี่ยว

เยี่ยว

อรรถาภิธาน:เยี่ยว

/pat̚˨˩.saː˩˩˦.waʔ˦˥/^((สัมผัส))


ตกลูก

ออกลูก (ใช้แก่สัตว์สี่เท้า)


วางเบ็ด

(คำสุภาพ) ตกปลา


วางไข่

ออกไข่ (ใช้กับสัตว์)


วางข่าย

(คำสุภาพ) ขึงตาข่ายดักสัตว์


วางอวน

(คำสุภาพ) ตีอวน


ขัดดุม

(คำสุภาพ) ใส่กระดุม


ปักปิ่น

(คำสุภาพ) ใส่ปิ่น


จำโซ่

(คำสุภาพ) ใส่โซ่


ขึ้นยุ้ง

(คำสุภาพ) ใส่ยุ้ง


ขึ้นฉาง

(คำสุภาพ) ใส่ฉาง


ลั่นกุญแจ

(คำสุภาพ) ใส่กุญแจ


ขัดกลอน

(คำสุภาพ) ใส่กลอน


กลัดกระดุม

(คำสุภาพ) ใส่กระดุม


ทายา

(คำสุภาพ) ใส่ยา


ปิดยา

(คำสุภาพ) ใส่ยา


ปฏิญาณ

ยืมมาจากบาลี ปฏิญฺญาณ (“การรู้เฉพาะ”)

ให้คำมั่นสัญญา


ปฏิสังขรณ์

ยืมมาจากบาลี ปฏิสงฺขรณ (“ปรับปรุงให้กลับคืน”)

ปะ-ติ-สัง-ขอน

/pa˨˩.ti˨˩.saŋ˩˩˦.kʰɔːn˩˩˦/^((สัมผัส))

ซ่อมแซมทำให้กลับคืนดีเหมือนเดิม (มักใช้เฉพาะวัดวาอาราม)

ปฏิสังขรณ์วัด


ขิปสัทโท

ยืมมาจากบาลี ขิปีตสทฺท (“เสียงจาม”)

ขิ-ปะ-สัด-โท


อยู่งานพระกลด

การอยู่งานพระกลด (abstract-noun)


ทรงพระอักษร

ซง-พฺระ-อัก-สอน

/soŋ˧.pʰra˦˥.ʔak̚˨˩.sɔːn˩˩˦/^((สัมผัส))

เขียนหนังสือ

เรียนหนังสือ


ทรงเครื่อง

ทรง + เครื่อง

/soŋ˧.kʰrɯa̯ŋ˥˩/^((สัมผัส))

แต่งตัวมีเครื่องประดับ


อภิเษก

ยืมมาจากสันสกฤต अभिषेक (อภิเษก); เทียบบาลี อภิเสก

/ʔa˨˩.pʰi˦˥.seːk̚˨˩/^((สัมผัส))

แต่งตั้งโดยการทำพิธีรดน้ำ เช่นพิธีขึ้นเสวยราชย์ของพระมหากษัตริย์


เชิญ

ร่วมเชื้อสายกับเขมร ជើញ (เชิญ)

เชอญ
เชีญ
เชืญ
การเชิญ (abstract-noun)

ᨩᩮᩥ᩠ᨶ

แสดงความปรารถนาเพื่อขอให้ทำอย่างใดอย่างหนึ่งด้วยความเคารพหรืออ่อนน้อม

/t͡ɕʰɤːn˧/^((สัมผัส))

เชิญมาเป็นเกียรติในพิธีมงคลสมรส

ถือ อุ้ม ชู หรือนำไปเป็นต้น ด้วยความเคารพ

เชิญพระแสง

เชิญพระพุทธรูป

เชิญธง

กล่าวอนุญาตให้ทำอย่างใดอย่างหนึ่งด้วยความสุภาพหรืออ่อนน้อม

เชิญเถิด

เชิญครับ

เชิญตามสบาย


ไม่ควรจะกราบบังคมทูลพระกรุณา

ขอโทษ (ใช้กับพระราชา)

th-ไม่ควรจะกราบบังคมทูลพระกรุณา-th-verb-V5-isNt-


มีพระราชหฤทัยระลึกถึง

การมีพระราชหฤทัยระลึกถึง (abstract-noun)

คิดถึง (ใช้กับพระราชา)

th-มีพระราชหฤทัยระลึกถึง-th-verb-1s2onT4T


เยื้อนพระโอษฐ์

จะพูดแล้วกลับนิ่ง


ลิขิต

ยืมมาจากสันสกฤต लिखित (ลิขิต, “เอกสารที่เขียน; การเขียน; ที่เขียนไว้”) หรือ บาลี ลิขิต (“idem”)


ประชวร

ยืมมาจากเขมร ប្រឈួន (บฺรฌัวน), จากสันสกฤต प्रज्वार (ปฺรชฺวาร, “ไข้”)

ประชวน
การประชวร (abstract-noun)

เจ็บป่วย, เจ็บไข้, เจ็บ


อาพาธ

ยืมมาจากบาลี อาพาธ

การอาพาธ (abstract-noun)
ความอาพาธ (abstract-noun)

/ʔaː˧.pʰaːt̚˥˩/^((สัมผัส))

เจ็บไข้, ป่วย (ใช้กับภิกษุสามเณร)


โปรด

ยืมมาจากเขมรเก่าสมัยอังกอร์ ប្រោស៑ (บฺโรสฺ); ร่วมเชื้อสายกับเขมร ប្រោស (บฺโรส)

การโปรด (abstract-noun)
ความโปรด (abstract-noun)

ชอบ, รัก, เอ็นดู (ใช้กับเจ้านาย)


เสด็จพระราชดำเนิน

เดิน (ใช้กับพระราชา)


เลียบเมือง

เดินทักษิณรอบเมือง


ต้องพระราชอาญา

การต้องพระราชอาญา (abstract-noun)


ศกกันต์

ตัดจุก (ใช้กับพระราชา)


โสกันต์

สก (“ผม”), จากเขมร សក់ (สก̍, “ผม”) + บาลี อนฺต (“ปลาย, ส่วนสุด”)

โกนจุก (ใช้แก่พระองค์เจ้าขึ้นไป)


เกศากันต์

ตัดจุก (ใช้กับหม่อมเจ้า)


ทรงเครื่องใหญ่

การทรงเครื่องใหญ่ (abstract-noun)

ตัดผม (ใช้กับพระราชา)


แต่งพระเกศา

แต่ง + พระเกศา

แต็่ง-พฺระ-เก-สา

/tɛŋ˨˩.pʰra˦˥.keː˧.saː˩˩˦/^((สัมผัส))

ตัดผม (ใช้กับเจ้านาย)


จำเริญพระนขา

การจำเริญพระนขา (abstract-noun)


ตั้งเครื่อง

ตั้ง-เคฺรื่อง

/taŋ˥˩.kʰrɯa̯ŋ˥˩/^((สัมผัส))


ทรงพระครรภ์

ตั้งครรภ์, ตั้งท้อง


สวรรคต

ยืมมาจากสันสกฤต स्वर्गगत (สฺวรฺคคต, “ไปสวรรค์แล้ว”)

ไปสู่สวรรค์, ตาย


ทิวงคต

ยืมมาจากสันสกฤต दिवङ्गत (ทิวงฺคต, “ไปเทวโลกแล้ว”)

ไปสู่สวรรค์, ตาย, (ใช้แก่สมเด็จพระยุพราช หรือเจ้าฟ้าซึ่งทรงพระกรุณาโปรดเกล้าโปรดกระหม่อมเฉลิมพระยศเป็นพิเศษ)


สิ้นพระชนม์

สิ้น + พระชนม์

ซิ่น-พฺระ-ชน

ตาย (ใช้แก่เจ้าฟ้า พระองค์เจ้า สมเด็จพระสังฆราชเจ้า และสมเด็จพระสังฆราช)


สิ้นชีพิตักษัย

สิ้น + ชีพิตักษัย

ซิ่น-ชี-พิ-ตัก-ไส

/sin˥˩.t͡ɕʰiː˧.pʰi˦˥.tak̚˨˩.saj˩˩˦/^((สัมผัส))

ตาย (ใช้เฉพาะหม่อมเจ้า), ถึงชีพิตักษัย ก็ใช้


ถึงชีพิตักษัย

ถึง + ชีพิตักษัย

ถึง-ชี-พิ-ตัก-ไส

/tʰɯŋ˩˩˦.t͡ɕʰiː˧.pʰi˦˥.tak̚˨˩.saj˩˩˦/^((สัมผัส))

ตาย (ใช้เฉพาะหม่อมเจ้า), สิ้นชีพิตักษัย ก็ใช้


สิ้นชีพ

/sin˥˩.t͡ɕʰiːp̚˥˩/^((สัมผัส))

ตาย (ใช้แก่คนทั่วไป)

เขาสิ้นชีพในสงคราม


ถึงแก่พิราลัย

ถึง + แก่ + พิราลัย

ถึง-แก่-พิ-รา-ไล

/tʰɯŋ˩˩˦.kɛː˨˩.pʰi˦˥.raː˧.laj˧/^((สัมผัส))

ตาย (ใช้แก่เจ้าประเทศราช สมเด็จเจ้าพระยา หรือผู้ที่ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าโปรดกระหม่อมเป็นการเฉพาะ), ใช้ว่า พิราลัย ก็มี


ถึงแก่อสัญกรรม

ถึง + แก่ + อสัญกรรม

ถึง-แก่-อะ-สัน-ยะ-กำ

/tʰɯŋ˩˩˦.kɛː˨˩.ʔa˨˩.san˩˩˦.ja˦˥.kam˧/^((สัมผัส))

ตาย (ใช้แก่นายกรัฐมนตรี เจ้าพระยาหรือเทียบเท่า)


ถึงแก่อนิจกรรม

ถึง + แก่ + อนิจกรรม

ถึง-แก่-อะ-นิด-จะ-กำ

/tʰɯŋ˩˩˦.kɛː˨˩.ʔa˨˩.nit̚˦˥.t͡ɕa˨˩.kam˧/^((สัมผัส))

ตาย (ใช้แก่พระยาพานทองหรือเทียบเท่า)


สิ้นชีวิต

สิ้น + ชีวิต

ตาย (ใช้แก่คนทั่วไป)

บิดามารดาเขาสิ้นชีวิตไปนานแล้ว


เสียชีวิต

เสีย + ชีวิต

กระทำซึ่งอันตกิริยา

อรรถาภิธาน:ตาย

กลับบ้านเก่า

อรรถาภิธาน:ตาย

กินข้าวผ่านธูป

อรรถาภิธาน:ตาย

ขาดใจ

อรรถาภิธาน:ตาย

ขิต

อรรถาภิธาน:ตาย

เข้าเฝ้ายมบาล

อรรถาภิธาน:ตาย

เข้าโลง

อรรถาภิธาน:ตาย

จบชีวิต

อรรถาภิธาน:ตาย

จอด

อรรถาภิธาน:ตาย

จาก

อรรถาภิธาน:ตาย

จากโลกนี้ไป

อรรถาภิธาน:ตาย

ชีวาลัย

อรรถาภิธาน:ตาย

ชีวิตักษัย

อรรถาภิธาน:ตาย

ซี้

อรรถาภิธาน:ตาย

ซี้บ้องเซ็ก

อรรถาภิธาน:ตาย

ด้อง

อรรถาภิธาน:ตาย

ดับ

อรรถาภิธาน:ตาย

ดับขันธ์

อรรถาภิธาน:ตาย

ดับจิต

อรรถาภิธาน:ตาย

ดับชีพ

อรรถาภิธาน:ตาย

เด๊ดสะมอเร่

อรรถาภิธาน:ตาย

เดี้ยง

อรรถาภิธาน:ตาย

ตยุติ

อรรถาภิธาน:ตาย

ตักษัย

อรรถาภิธาน:ตาย

ตาย

อรรถาภิธาน:ตาย

ตุย

อรรถาภิธาน:ตาย

ถึงแก่กรรม

อรรถาภิธาน:ตาย

ถึงแก่กาลกิริยา

อรรถาภิธาน:ตาย

ถึงแก่ชีวิต

อรรถาภิธาน:ตาย

ถึงแก่พิราลัย

อรรถาภิธาน:ตาย

ถึงแก่มรณกรรม

อรรถาภิธาน:ตาย

ถึงแก่มรณภาพ

อรรถาภิธาน:ตาย

ถึงแก่อนิจกรรม

อรรถาภิธาน:ตาย

ถึงแก่อสัญกรรม

อรรถาภิธาน:ตาย

ถึงฆาต

อรรถาภิธาน:ตาย

ถึงชีพิตักษัย

อรรถาภิธาน:ตาย

ถึงซึ่งกาลกิริยา

อรรถาภิธาน:ตาย

ถึงที่

อรรถาภิธาน:ตาย

ถึงมรณกรรม

อรรถาภิธาน:ตาย

ถึงมรณภาพ

อรรถาภิธาน:ตาย

ทิวงคต

อรรถาภิธาน:ตาย

เท่งทึง

อรรถาภิธาน:ตาย

นฤพาน

อรรถาภิธาน:ตาย

นอนคุยกับรากมะม่วง

อรรถาภิธาน:ตาย

นอนห่มหนังสือพิมพ์

อรรถาภิธาน:ตาย

นอนอ่านหนังสือพิมพ์

อรรถาภิธาน:ตาย

นิคาลัย

อรรถาภิธาน:ตาย

นิพพาน

อรรถาภิธาน:ตาย

นิรพาณ

อรรถาภิธาน:ตาย

บรรลัย

อรรถาภิธาน:ตาย

ปรลัย

อรรถาภิธาน:ตาย

ปรินิพพาน

อรรถาภิธาน:ตาย

ปลดปลง

อรรถาภิธาน:ตาย

ปิดฉากชีวิต

อรรถาภิธาน:ตาย

เป็นสุข

อรรถาภิธาน:ตาย

ไปค้าถ่าน

อรรถาภิธาน:ตาย

ไปต่างโลก

อรรถาภิธาน:ตาย

ไปปรโลก

อรรถาภิธาน:ตาย

ไปไม่กลับ

อรรถาภิธาน:ตาย

ไปสบาย

อรรถาภิธาน:ตาย

ไปสวรรค์

อรรถาภิธาน:ตาย

แผ่นดินกลบหน้า

อรรถาภิธาน:ตาย

พิราลัย

อรรถาภิธาน:ตาย

มรณ

อรรถาภิธาน:ตาย

มรณ์

อรรถาภิธาน:ตาย

มรณภาพ

อรรถาภิธาน:ตาย

มรณะ

อรรถาภิธาน:ตาย

มรณา

อรรถาภิธาน:ตาย

มลาน

อรรถาภิธาน:ตาย

มลาย

อรรถาภิธาน:ตาย

ม้วย

อรรถาภิธาน:ตาย

ม้วยมรณ์

อรรถาภิธาน:ตาย

ม้วยมรณัง

อรรถาภิธาน:ตาย

ม้วยมอด

อรรถาภิธาน:ตาย

ม่อง

อรรถาภิธาน:ตาย

ม่องเท่ง

อรรถาภิธาน:ตาย

มอดม้วย

อรรถาภิธาน:ตาย

ม่อยกระรอก

อรรถาภิธาน:ตาย

มะตี

อรรถาภิธาน:ตาย

ล้ม

อรรถาภิธาน:ตาย

ล้มหายตายจาก

อรรถาภิธาน:ตาย

ล่วงลับ

อรรถาภิธาน:ตาย

ละโลก

อรรถาภิธาน:ตาย

ละสังขาร

อรรถาภิธาน:ตาย

ลับหน้า

อรรถาภิธาน:ตาย

ลาลับ

อรรถาภิธาน:ตาย

ลาโลก

อรรถาภิธาน:ตาย

ลงโลง

อรรถาภิธาน:ตาย

วอดวาย

อรรถาภิธาน:ตาย

วางวาย

อรรถาภิธาน:ตาย

วายชนม์

อรรถาภิธาน:ตาย

วายชีพ

อรรถาภิธาน:ตาย

วายชีวิต

อรรถาภิธาน:ตาย

วายชีวา

อรรถาภิธาน:ตาย

วายปราณ

อรรถาภิธาน:ตาย

วายวอด

อรรถาภิธาน:ตาย

วายวาง

อรรถาภิธาน:ตาย

วายสังขาร

อรรถาภิธาน:ตาย

สวรรคต

อรรถาภิธาน:ตาย

สวรรคาลัย

อรรถาภิธาน:ตาย

สังขาร

อรรถาภิธาน:ตาย

สังขาร์

อรรถาภิธาน:ตาย

สิ้น

อรรถาภิธาน:ตาย

สิ้นกรรม

อรรถาภิธาน:ตาย

สิ้นกรรมสิ้นเวร

อรรถาภิธาน:ตาย

สิ้นใจ

อรรถาภิธาน:ตาย

สิ้นชีพ

อรรถาภิธาน:ตาย

สิ้นชีพิตักษัย

อรรถาภิธาน:ตาย

สิ้นชีวิต

อรรถาภิธาน:ตาย

สิ้นชีวี

อรรถาภิธาน:ตาย

สิ้นชื่อ

อรรถาภิธาน:ตาย

สิ้นบุญ

อรรถาภิธาน:ตาย

สิ้นพระชนม์

อรรถาภิธาน:ตาย

สิ้นลมปราณ

อรรถาภิธาน:ตาย

สิ้นเวร

อรรถาภิธาน:ตาย

สิ้นเวรสิ้นกรรม

อรรถาภิธาน:ตาย

สิ้นอายุขัย

อรรถาภิธาน:ตาย

สุขิต

อรรถาภิธาน:ตาย

สู่ขิต

อรรถาภิธาน:ตาย

สู่สัมปรายภพ

อรรถาภิธาน:ตาย

เสร็จ

อรรถาภิธาน:ตาย

เสีย

อรรถาภิธาน:ตาย

เสียชีวิต

อรรถาภิธาน:ตาย

เสียตัว

อรรถาภิธาน:ตาย

หมดกรรม

อรรถาภิธาน:ตาย

หมดกรรมหมดเวร

อรรถาภิธาน:ตาย

หมดบุญ

อรรถาภิธาน:ตาย

หมดลม

อรรถาภิธาน:ตาย

หมดเวร

อรรถาภิธาน:ตาย

หมดเวรหมดกรรม

อรรถาภิธาน:ตาย

หมดอายุ

อรรถาภิธาน:ตาย

หลับไม่ตื่น

อรรถาภิธาน:ตาย

หายไปจากโลก

อรรถาภิธาน:ตาย

แหงแก๋

อรรถาภิธาน:ตาย

อาสัญ

อรรถาภิธาน:ตาย

/sia̯˩˩˦.t͡ɕʰiː˧.wit̚˦˥/^((สัมผัส))

ตาย (ใช้แก่คนทั่วไป)

เขาประสบอุบัติเหตุเสียชีวิตเมื่อวานนี้


มรณะ

ยืมมาจากสันสกฤต मरण (มรณ) หรือบาลี มรณ

มรณ
มรณ์
มรณา

/mɔː˧.ra˦˥.naʔ˦˥/^((สัมผัส))


เฉลิมพระชนมพรรษา

ทำบุญวันเกิด


ทรงบำเพ็ญพระกุศล

การทรงบำเพ็ญพระกุศล (abstract-noun)

ซง-บำ-เพ็น-พฺระ-กุ-สน

/soŋ˧.bam˧.pʰen˧.pʰra˦˥.ku˨˩.son˩˩˦/^((สัมผัส))

ทำบุญ (ใช้กับเจ้านาย)


รับพระราชทานทำฉลองพระเดชพระคุณ

การรับพระราชทานทำฉลองพระเดชพระคุณ (abstract-noun)

th-รับพระราชทานทำฉลองพระเดชพระคุณ-th-verb-l452OHGM


ทรงพระสุคนธ์

การทรงพระสุคนธ์ (abstract-noun)

ทาเครื่องหอม


ทรงพระสำอาง

ทาเครื่องหอม


ทราบฝ่าละอองธุลีพระบาท

การทราบฝ่าละอองธุลีพระบาท (abstract-noun)

ทราบ, รู้ (ใช้กับพระราชา)

th-ทราบฝ่าละอองธุลีพระบาท-th-verb-CLVU9IgN


ทรงน้อยพระหฤทัย

การทรงน้อยพระหฤทัย (abstract-noun)


เข้าที่บรรทม

นอน (ใช้กับพระราชา)


บรรทม

ยืมมาจากเขมร បន្ទំ (บนฺทํ, “นอน”), แผลงมาจาก ផ្ទំ (ผฺทํ, “นอน”)

นอน (ใช้กับเจ้านาย)


จำวัด

นอน (ใช้กับพระภิกษุสามเณร)


ประทับ

อยู่ที่, อยู่กับที่

ประทับที่พระตำหนักจิตรลดารโหฐาน

ประทับบนพระราชอาสน์

แนบอยู่, แนบชิด, แนบลง

กอดประทับอก

เอาปืนประทับบ่า


กราบบังคมทูล

การกราบบังคมทูล (abstract-noun)

กฺราบ-บัง-คม-ทูน

บอก (ใช้กับพระราชินี พระยุพราช เจ้านาย)


กราบบังคมทูลพระกรุณา

การกราบบังคมทูลพระกรุณา (abstract-noun)

บอก (ใช้กับพระราชา)

th-กราบบังคมทูลพระกรุณา-th-verb-iJ83iCRY


กราบทูล

บอก (ใช้กับเจ้านาย)


ทูล

ยืมมาจากเขมร ទួល (ทัวล) หรือ ទូល (ทูล)

บอก (ใช้กับเจ้านายเสมอกันหรือต่ำกว่า)


กราบเรียน

บอก (ใช้กับขุนนางชั้นสูง)


เรียน

ยืมมาจากเขมรเก่า រេន៑ (เรนฺ) หรือเขมรเก่าสมัยอังกอร์ រ្យ្យន៑ (รฺยฺยนฺ), រ្យ្យណ៑ (รฺยฺยณฺ), រ្យ្យាន៑ (รฺยฺยานฺ), រ្យាន៑ (รฺยานฺ); ร่วมเชื้อสายกับลาว ຮຽນ (ฮยน), อีสาน เฮียน, คำเมือง ᩁ᩠ᨿᩁ (รยร), เขิน ᩁ᩠ᨿᩁ (รยร), ไทลื้อ ᦵᦣᧃ (เฮน), ไทใหญ่ ႁဵၼ်း (เห๊น), เขมร រៀន (เรียน)

ᩁ᩠ᨿᩁ

เข้ารับความรู้จากผู้สอน, รับการฝึกฝนอบรมเพื่อให้เกิดความรู้ความเข้าใจหรือความชำนาญ

เรียนหนังสือ

เรียนวิชาความรู้

ฝึกให้เกิดความรู้ความเข้าใจจนเป็นหรือมีความชำนาญ

เขาเรียนแก้พัดลมด้วยตนเอง


เรียน

notificar

บอก, แจ้ง, (มักใช้แก่ผู้ที่อยู่ในตำแหน่งสูงกว่าหรือเสมอกัน)

จึงเรียนมาเพื่อทราบ

จึงเรียนมาเพื่อโปรดพิจารณา

เรียนผู้อำนวยการว่ามีคนขอพบ

คำขึ้นต้นจดหมายหรือที่ใช้ในการจ่าหน้าซองในหนังสือราชการที่เขียนถึงบุคคลทั่วไป หรือจดหมายส่วนตัวที่บุคคลธรรมดาเขียนถึงกันเพื่อแสดงความ]นับถือ


ถวายพระพร

บอก (ภิกษุสามเณรใช้กับพระราชาหรือเจ้านาย)


ถวายงานอยู่พัด

ถวายงาน + อยู่ + พัด

การถวายงานอยู่พัด (abstract-noun)

ถะ-หฺวาย-งาน-หฺยู่-พัด

/tʰa˨˩.waːj˩˩˦.ŋaːn˧.juː˨˩.pʰat̚˦˥/^((สัมผัส))


บำเพ็ญพระราชกรณียกิจ

การบำเพ็ญพระราชกรณียกิจ (abstract-noun)

ปฏิบัติกิจ, ปฏิบัติธุรกิจ

th-บำเพ็ญพระราชกรณียกิจ-th-verb-p~K5xOt6


ประชวรพระยอด

การประชวรพระยอด (abstract-noun)


เสด็จ

ยืมมาจากเขมรเก่า ស្ដេច (สฺเฏจ)

เสด็จประพาส

เสด็จประทับ


เสด็จประพาสต้น

ไปเที่ยวธรรมดาส่วนพระองค์


เสด็จเข้าที่พระบรรทม

เข้านอน, ไปนอน

th-เสด็จเข้าที่พระบรรทม-th-verb-RDX1gYj-


เฝ้าแหน

/faw˥˩.hɛːn˩˩˦/^((สัมผัส))

อยู่แวดล้อมที่นั้น

เฝ้าเจ้านายตามตำแหน่ง


เฝ้า

ร่วมเชื้อสายกับลาว ເຝົ້າ (เฝ็้า), ไทลื้อ ᦚᧁᧉ (เฝ้า)

คอยดูแล, คอยระวัง

เฝ้าบ้าน

เฝ้าแฟน

เพียรทำ, เอาใจจดจ่อ

เฝ้าถาม

เฝ้าอ้อนวอน

จ้อง, จ้องดู, คอยดู

นั่งเฝ้าจอทีวี

มุ่งคอยโอกาส

เฝ้าแต่จะออกจากบ้าน

พบ, ไปเข้าพบ

เฝ้าเจ้านาย


เฝ้าทูลละอองธุลีพระบาท

th-เฝ้าทูลละอองธุลีพระบาท-th-verb-lTnhszWj


ถวายอยู่งานพัด

การถวายอยู่งานพัด (abstract-noun)


ปราชัย

ยืมมาจากบาลี ปราชย (“พ่ายแพ้”)


ทรงธรรม

ฟังธรรม, ฟังเทศน์


ทรงสดับพระธรรมเทศนา

การทรงสดับพระธรรมเทศนา (abstract-noun)


ต้องพระราชนิยม

ต้อง + พระ + ราช + นิยม

ต็้อง-พฺระ-ราด-ชะ-นิ-ยม

/tɔŋ˥˩.pʰra˦˥.raːt̚˥˩.t͡ɕʰa˦˥.ni˦˥.jom˧/^((สัมผัส))


แยกวัง

/jɛːk̚˥˩.waŋ˧/^((สัมผัส))


สรงมูรธาภิเษก

การสรงมูรธาภิเษก (abstract-noun)


ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ

การทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ (abstract-noun)

รัก (ใช้กับพระมหากษัตริย์)

th-ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ-th-verb-G0IBuoel


โปรดเกล้าฯ

คำย่อของ โปรดเกล้าโปรดกระหม่อม


ทราบฝ่าละอองพระบาท

ทราบ + ฝ่า + ละออง + พระ + บาท

การทราบฝ่าละอองพระบาท (abstract-noun)

ซาบ-ฝ่า-ละ-ออง-พฺระ-บาด

/saːp̚˥˩.faː˨˩.la˦˥.ʔɔːŋ˧.pʰra˦˥.baːt̚˨˩/^((สัมผัส))

ทราบ, รู้ (ใช้กับราชินี ยุพราช)


ทราบฝ่าพระบาท

การทราบฝ่าพระบาท (abstract-noun)

ทราบ, รู้ (ใช้กับเจ้านายชั้นสูง)


ทราบเกล้าทราบกระหม่อม

การทราบเกล้าทราบกระหม่อม (abstract-noun)

th-ทราบเกล้าทราบกระหม่อม-th-verb-7Obaok9x


มีพระราชกระแสรับสั่งให้หา

การมีพระราชกระแสรับสั่งให้หา (abstract-noun)

เรียกหา (ใช้กับพระราชา)

th-มีพระราชกระแสรับสั่งให้หา-th-verb-0m-P31OI


มีรับสั่งให้หา

การมีรับสั่งให้หา (abstract-noun)

เรียกหา (ใช้กับเจ้านาย)


ลงพระราชอาญา

การลงพระราชอาญา (abstract-noun)


ทรงลงพระปรมาภิไธย

การทรงลงพระปรมาภิไธย (abstract-noun)

ลงนาม, ลงชื่อ


กราบถวายบังคมลา

การกราบถวายบังคมลา (abstract-noun)

ลา (ใช้กับพระราชา)


กราบทูลลา

ลา (ใช้กับเจ้านายชั้นสูง)


ทูลลา

ลา (ใช้กับเจ้านาย)


สรงพระพักตร์

การสรงพระพักตร์ (abstract-noun)


ทรงพระสำราญพระกาย

การทรงพระสำราญพระกาย (abstract-noun)


ทรงพระสำราญพระราชหฤทัย

การทรงพระสำราญพระราชหฤทัย (abstract-noun)

th-ทรงพระสำราญพระราชหฤทัย-th-verb-0-h~7W-w


ถ่ายมูล

ขี้ (ใช้แก่สัตว์)


ทรงพระโอสถมวน

การทรงพระโอสถมวน (abstract-noun)


ก็เห็นกันอยู่

การก็เห็นกันอยู่ (abstract-noun)

รู้อยู่, รู้กันอยู่

เขาทำงานหนักอยู่คนเดียวก็เห็นกันอยู่


ก็เห็น ๆ กันอยู่

การก็เห็น ๆ กันอยู่ (abstract-noun)

รู้อยู่, รู้กันอยู่

เขาทำงานหนักอยู่คนเดียวก็เห็น ๆ กันอยู่


ทรงพระสนับเพลา

การทรงพระสนับเพลา (abstract-noun)


ทูลเกล้าฯ ถวาย

การทูลเกล้าฯ ถวาย (abstract-noun)

คำย่อของ ทูลเกล้าทูลกระหม่อมถวาย


ประทาน

ยืมมาจากสันสกฤต प्रदान (ปฺรทาน)

[เสียงสมาส]
ปฺระ-ทาน-นะ-

ให้ (เจ้านายให้)


ทรงพระเจริญ

ทรง + พระ + เจริญ

ซง-พฺระ-จะ-เริน


สรงน้ำ

อาบน้ำ (ใช้กับพระราชา เจ้านาย)


สรงพระมูรธาภิเษก

การสรงพระมูรธาภิเษก (abstract-noun)

อาบน้ำศักดิ์สิทธิ์


ทรงพระอุปถัมภ์

การทรงพระอุปถัมภ์ (abstract-noun)


ไช

/t͡ɕʰaj˧/^((สัมผัส))

หนอนไช

ไชรู

เอานิ้วไชจมูก


ภา

/pʰaː˧/^((สัมผัส))

รูปเลิกใช้ของ พา


วี

ร่วมเชื้อสายกับ จ้วงแบบจั่วเจียง viz (วี-พัดลม)


ท่าว

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน ท่าว, ลาว ທ່າວ (ท่าว), คำเมือง ᨴ᩵ᩤ᩠ᩅ (ท่าว), เขิน ᨴ᩵ᩤ᩠ᩅ (ท่าว), ไทลื้อ ᦑᦱᧁᧈ (ท่าว), ไทใหญ่ တၢဝ်ႈ (ต้าว); เทียบจีนยุคกลาง倒 (MC tawX|tawH)

/tʰaːw˥˩/^((สัมผัส))

ล้ม, ทบ, ซ้ำ, ยอบลง

ท่าวจักทอดธุระ กะว่าฝันเป็นแน่


ล้ำ

เปรียบ เวียดนาม lắm (ลั้ม, “มาก”)

ล่วงเข้าไปเกินเขตที่กำหนด

ล้ำเขตแดน

ล้ำแดนข้าศึก


เมิน

/mɤːn˧/^((สัมผัส))

เบือนหน้าหนี, ไม่ยอมดู, ไม่ยอมแล


ลวง

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩃ᩠ᩅᨦ (ลวง), ลาว ລວງ (ลวง); เทียบเขมร លួង (ลัวง)

ขุดหลุมพรางลวงข้าศึก


ป่าว

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *paːwᴮ, จากจีนยุคกลาง報 (MC pawH); ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨸ᩵ᩣ᩠ᩅ (ป่าว), ลาว ປ່າວ (ป่าว), ไทลื้อ ᦔᦱᧁᧈ (ป่าว), ไทดำ ꪜ꪿ꪱꪫ (ป่าว), ไทใหญ่ ပၢဝ်ႇ (ป่าว), ไทใต้คง ᥙᥣᥝᥱ (ป่าว), พ่าเก ပွ် (เปา), อาหม 𑜆𑜨𑜧 (ปอ̂ว์), จ้วง bauq

บอกให้รู้ทั่วกัน


มาน

ยืมมาจากเขมรเก่า មាន (มาน, “มี”)

มานพระบัณฑูร


มาน

ร่วมเชื้อสายกับลาว ມານ (มาน), ไทลื้อ ᦙᦱᧃ (มาน), ไทใหญ่ မၢၼ်း (ม๊าน), จ้วงแบบจั่วเจียง mat (มาด) (เช่น mat lug, มาดลูก, "ตั้งท้อง")

มานลูก

ข้าวมาน


กัก

ร่วมเชื้อสายกับลาว ກັກ (กัก), คำเมือง ᨠᩢ᩠ᨠ (กัก), ไทลื้อ ᦂᧅ (กัก, “อย่า, หยุด, ห้าม”), จ้วงแบบจั่วเจียง gaeg (กั๊ก)

store

ภาษาอังกฤษ|อังกฤษ

stock

ภาษาอังกฤษ|อังกฤษ

accumulate

ภาษาอังกฤษ|อังกฤษ

ไม่ให้ล่วงพ้นเขตที่กำหนดไว้, กำหนดเขตให้อยู่

ยึดไว้, ไม่ปล่อยไป

เก็บ, สะสม, รวบรวม


บูชายัญ

บูชายัญญ์
การบูชายัญ (abstract-noun)

เซ่นสรวงด้วยวิธีฆ่าคนหรือสัตว์เป็นเครื่องบูชา


สังเวย

ไม่ทราบรากศัพท์

/saŋ˩˩˦.wɤːj˧/^((สัมผัส))

บวงสรวง, เซ่นสรวง


ทำลาย

แผลงมาจาก ทลาย, จากเขมรเก่าสมัยอังกอร์ ទ្លាយ៑ (ทฺลายฺ), ទ្លៃយ៑ (ทฺไลยฺ); ร่วมเชื้อสายกับลาว ທຳລາຍ (ทำลาย), เขมร ទម្លាយ (ทมฺลาย)

อาการที่ทำให้สิ่งซึ่งเป็นกลุ่มก้อนแตกหักหรือพังกระจัดกระจาย, ทำให้พัง

ทำลายกำแพง

ทำลายวงศ์ตระกูล

ทำให้หมดสิ้นไป

ทำลายชื่อเสียง

ทำลายหลักฐาน


ก่งก๊ง

ก่ง (แผลงจาก ก๊ง) + ก๊ง

/koŋ˨˩.koŋ˦˥/^((สัมผัส))

เมื่อคืนนอนดึก ตื่นขึ้นมาตอนเช้าเลยก่งก๊ง


กดจุด

/kot̚˨˩.t͡ɕut̚˨˩/^((สัมผัส))

ใช้นิ้วกดตามตำแหน่งหรือจุดต่าง ๆ บนร่างกายเพื่อบำบัดโรคหรือทำให้ผ่อนคลาย เป็นต้น

เขาหายปวดหลังเพราะว่าไปให้หมอจีนกดจุดมา


ก้นร้อน

นั่งอยู่ที่ใดได้ไม่นาน


ก้นหนัก

นั่งอยู่ที่ใดที่หนึ่งได้นาน ๆ ไม่ลุกหรือขยับเขยื้อนไปไหนง่าย ๆ

แม่คนนี้ก้นหนัก ไปนั่งคุยอยู่บ้านเพื่อนตั้งแต่เช้ายังไม่กลับ


กบไต๋

กบ (ประกบ) + ไต๋ (จากกวางตุ้ง 底 (dai2, “สิ่งที่อยู่ข้างใต้”))

ปกปิดไพ่ตัวสำคัญไว้ไม่ให้คู่แข่งรู้

ปกปิดกลเม็ด ทีเด็ด ความลับ หรือเจตนาไว้


กระชากวัย

แต่งตัวหรือทำอย่างใดอย่างหนึ่งเพื่อให้ดูอ่อนกว่าวัยมาก

คุณป้าคนนี้แต่งตัวกระชากวัยอย่างกับวัยรุ่นอยู่เป็นประจำ


กระดิกหู

ขยับใบหูแสดงอาการตั้งใจฟัง (ใช้กับสุนัข)

พอมีเสียงอะไรแกรกกราก เจ้าตูบจะยืดคอกระดิกหูฟัง

เข้าใจดี, รู้เรื่องดี (ใช้กับการเรียนรู้ภาษาต่างประเทศ มักใช้ในความปฏิเสธ)

ภาษาอังกฤษฉันกระดิกหูเสียที่ไหน ถึงจะให้ไปทำงานบ้านฝรั่ง


เลย

ร่วมเชื้อสายกับลาว ເລີຍ (เลีย), ไทใหญ่ လိူဝ် (เลิว)

/lɤːj˧/^((สัมผัส))

พ้นหรือเกินจุดที่กำหนด

เลยเวลาเที่ยงไปตั้งนาน

รถเลยบ้านไปแล้ว

อายุเลยวัยกลางคน


ตาก

ร่วมเชื้อสายกับลาว ຕາກ (ตาก), จ้วง dak (ตาก- ตากแดด), จ้วงแบบจั่วเจียง pyak (ผลาก-ตากแดด)

/taːk̚˨˩/^((สัมผัส))

ตากผ้า

ปล่อยทิ้งไว้กลางแจ้ง

ตากแดด

ตากฝน

เดินตากฝน

นอนตากยุง


ตรัง

ปู่จะใช้ชาวคลงงสิ่งสินตรังตรา ส่งแล

ต้องกวางทรายตายเหลือตรัง


กระดี๊กระด๊า

การกระดี๊กระด๊า (abstract-noun)
ความกระดี๊กระด๊า (abstract-noun)

กฺระ-ดี๊-กฺระ-ด๊า

ระริกระรี้, ตื่นเต้นแสดงความสนใจเพศตรงข้าม

พอหนุ่มหล่อมาคุยด้วยหน่อย ยายนั่นก็กระดี๊กระด๊าไปทั้งวัน

แสดงท่าทางอย่างเห็นได้ชัดว่าดีใจหรือพอใจมาก

แค่รู้ว่าผู้ชายจะมาสู่ขอลูกสาว ว่าที่แม่ยายก็กระดี๊กระด๊าจนเก็บอาการไม่อยู่

ตื่นเต้นแสดงความดีใจจนเกินงาม

พอรู้ว่าหัวหน้าจะพาไปเที่ยวทะเลก็กระดี๊กระด๊ากันไปทั้งแผนก


กระดูกขัดมัน

กฺระ-ดูก-ขัด-มัน

ขี้เหนียวมากอย่างไม่ยอมให้อะไรแก่ใครง่าย ๆ

แม่ค้าคนนี้กระดูกขัดมันเหลือเกิน เราซื้อเงาะแกตั้งสิบกิโลจะเกินสักขีดก็ไม่ได้

อาจารย์คนนี้กระดูกขัดมันชะมัด ออกข้อสอบก็ยากแล้วยังขี้เหนียวคะแนนอีก


กระดูกเหล็ก

กฺระ-ดูก-เหฺล็ก

แข็งแรง, ไม่บาดเจ็บง่าย

หมอนี่กระดูกเหล็ก ตกบันได ๑๐ ขั้นยังไม่เป็นอะไร

ไม่ตายง่าย ๆ

เขาเป็นสารวัตรกระดูกเหล็ก ผ่านการต่อสู้กับผู้ร้ายมาโชกโชน


กระทบไหล่

กฺระ-ทบ-ไหฺล่

พบปะหรือได้ไปร่วมในงานที่มีคนมีชื่อเสียง ดารา หรือคนสำคัญร่วมอยู่ด้วย

เราชอบไปงานกาชาดเพราะได้ไปกระทบไหล่ดาราด้วย


กระเทือนซาง

กฺระ-เทือน-ซาง

กระทบความรู้สึก มักใช้ในความปฏิเสธ

ฉันว่าเขา แล้วมันไปกระเทือนซางเธอหรือไง

ลูกคนนี้ว่าเท่าไร ๆ ก็ไม่กระเทือนซาง


กระเป๋าแห้ง

กระเป๋า + แห้ง

กฺระ-เป๋า-แฮ่ง

/kra˨˩.paw˩˩˦.hɛːŋ˥˩/^((สัมผัส))

วันนี้ฉันกระเป๋าแห้ง เธอเลี้ยงฉันก็แล้วกัน


รีไซเคิล

ยืมมาจากอังกฤษ recycle

recycle

แปรสภาพใช้ใหม่

recikligi

แปรสภาพใช้ใหม่

รี-ไซ-เคิ็่น

รี-ไซ-เคิ็่ล

นำสิ่งของที่ใช้แล้วแปรสภาพเป็นวัสดุใช้ใหม่


กั้น

เทียบจีนยุคกลาง干 (MC kan); ร่วมเชื้อสายกับลาว ກັ້ນ (กั้น), ไทใหญ่ ၵၼ်ႈ (กั้น)

ႁႄႉ

ทำเพื่อไม่ให้เข้ามา

ၵင်ႈ

ทำเพื่อไม่ให้เข้ามา

ກັ້ນ

ทำเพื่อไม่ให้เข้ามา

cut off

ทำเพื่อไม่ให้เข้ามา

shut off

ทำเพื่อไม่ให้เข้ามา

bar

ทำเพื่อไม่ให้เข้ามา

block

ทำเพื่อไม่ให้เข้ามา

กีดขวางหรือทำสิ่งกีดขวางเพื่อบัง คั่น หรือกันไว้ไม่ให้เข้ามา

กั้นกลด

ภูเขากั้นเขตแดน

กั้นถนน


กันแสง

ยืมมาจากเขมร កន្សែង (กนฺแสง, “ร้องไห้”)

/kan˧.sɛːŋ˩˩˦/^((สัมผัส))


ประกอบ

เทียบเขมร ផ្គួប (ผฺคัวบ), มอญ ဗ္ဂပ် (พฺคป์) / ဗဂပ် (พคป์); เป็นไปได้ว่าเกี่ยวข้องกับ ประกบ

/pra˨˩.kɔːp̚˨˩/^((สัมผัส))

เอาชิ้นส่วนต่าง ๆ มารวมหรือคุมกันเข้าเป็นรูปร่างตามที่ต้องการ

ประกอบรถยนต์

ประกอบอาชีพ

ประกอบธุรกิจ

ประสมหรือปรุงเป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน

ประกอบยา

ประกอบอาหาร

เสริม, เพิ่มเติม

อธิบายประกอบ


เน่า

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *nawᴮ², จากไทดั้งเดิม *nawᴮ; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨶᩮᩢ᩵ᩣ (เนั่า), ลาว ເນົ່າ (เน็่า), ไทลื้อ ᦓᧁᧈ (เน่า), ไทดำ ꪹꪙ꪿ꪱ (เน่า), ไทใหญ่ ၼဝ်ႈ (น้ว), อาหม 𑜃𑜧 (นว์) หรือ 𑜃𑜧𑜈𑜫 (นว์ว์), จ้วง naeuh, แสก เหน้า

เหน้า
การเน่า (abstract-noun)
ความเน่า (abstract-noun)

เสียและมีกลิ่นเหม็น

ปลาเน่า

เนื้อเน่า


ค้อน

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ɣoːlꟲ; ร่วมเชื้อสายกับลาว ຄ້ອນ (ค้อน), ไทใหญ่ ၶွၼ်ႉ (ข๎อ̂น), ไทดำ ꪁ꫁ꪮꪙ (กฺ้อน), อาหม 𑜁𑜨𑜃𑜫 (ขอ̂น์), แสก กฺอน

/kʰɔːn˦˥/^((สัมผัส))

ตีด้วยค้อน ，ภาษาจ้วงใต้ honj（honj gyong ค้อนกลอง---ตีกลอง）


ค้อน

/kʰɔːn˦˥/^((สัมผัส))

แสดงความไม่พอใจด้วยการตวัดสายตา


นวด

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *nuətᴰ²ᴸ; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨶ᩠ᩅᨯ (นวด), เขิน ᨶ᩠ᩅᨯ (นวด), ลาว ນວດ (นวด), ไทลื้อ ᦷᦓᧆ (โนด), ไทใหญ่ ၼူတ်ႈ (นู้ต), ไทใต้คง ᥘᥨᥖ (โลต) หรือ ᥢᥨᥖ (โนต), อาหม 𑜃𑜤𑜄𑜫 (นุต์), จ้วงแบบจั่วเจียง nued

ᨶ᩠ᩅᨯ

ใช้มือบีบหรือกด

ᨶ᩠ᩅᨯ

ใช้มือบีบหรือกด

ᦷᦓᧆ

ใช้มือบีบหรือกด

ၼူတ်ႈ

ใช้มือบีบหรือกด

ນວດ

ใช้มือบีบหรือกด

ใช้มือบีบหรือกดเพื่อให้คลายจากความปวดเมื่อยหรือเมื่อยขบ


บอก

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨷᩬᨠ (บอก), ลาว ບອກ (บอก), ไทลื้อ ᦢᦸᧅᧈ (บ่อ̂ก) หรือ ᦢᦸᧅ (บอ̂ก), ไทดำ ꪚꪮꪀ (บอก), ไทใหญ่ မွၵ်ႇ (ม่อ̂ก) หรือ ဝွၵ်ႇ (ว่อ̂ก), อาหม 𑜈𑜨𑜀𑜫 (บอ̂ก์), จ้วง mbok

/bɔːk̚˨˩/^((สัมผัส))

พูดให้รู้, เล่าให้ฟัง

บอกกันต่อ ๆ มา

บอกอาการให้หมอฟัง

สัญญาณบอกเหตุร้าย

อีกาบอกข่าว

บอกให้ทำอย่างนั้นอย่างนี้

อย่าบอกหนังสือสังฆราช

ใบบอก


ดู

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *ˀduːᴬ³; ร่วมเชื้อสายกับลาว ດູ (ดู), คำเมือง ᨯᩪ (ดู), ไทดำ ꪒꪴ (ดุ), ไทใหญ่ လူ (ลู), พ่าเก ꩫူ (นู), อาหม 𑜎𑜥 (ลู), จ้วงแบบจั่วเจียง ndu (ใน ndaej ndu (“ได้ดู-มองเห็น”) (Daxin))

ᨹᩬᩴ᩵

ใช้ตาเพื่อให้เห็น

ꪹꪚꪷ꪿ꪉ

ใช้ตาเพื่อให้เห็น

တူၺ်း

ใช้ตาเพื่อให้เห็น

ເບິ່ງ

ใช้ตาเพื่อให้เห็น

look

ใช้ตาเพื่อให้เห็น

look at

ใช้ตาเพื่อให้เห็น

ใช้สายตาเพื่อให้เห็น

ดูภาพ, ดูละคร

ดูบ้านให้ด้วย

ไม่มีคนดูเด็ก

พินิจพิจารณา

ดูให้ดี

ศึกษาเล่าเรียน

ดูหนังสือ

ดูจะเกินไปละ

ดูโชคชะตาราศี


ขี่

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *kʰwiːᴮ, จากจีนยุคกลาง騎 (MC gje); ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨡᩦ᩵ (ขี่), ลาว ຂີ່ (ขี่), เขิน ᨡᩦ᩵ (ขี่), ไทลื้อ ᦃᦲᧈ (ฃี่), ไทดำ ꪄꪲ꪿ (ฃิ่), ไทใหญ่ ၶီႇ (ขี่), ไทใต้คง ᥑᥤᥱ (ฃี่), อาหม 𑜁𑜣 (ขี), จ้วง gwih, จ้วงแบบหนง kiq

/kʰiː˨˩/^((สัมผัส))

นั่งเอาขาคร่อม

โดยปริยายหมายถึงนั่งไปในยานพาหนะ

ขับ (ใช้กับรถยนต์)

เขาขี่เบ๊นซ์รุ่นใหม่โก้เชียว

ขึ้น, นั่ง, โดยสาร (ใช้กับรถยนต์ เครื่องบิน เป็นต้น)

ฉันขี่ซีอาร์วีของเพื่อนกลับบ้านทุกวัน

เขาขี่เรือบินไปเชียงใหม่เป็นว่าเล่น


เจตนา

ยืมมาจากสันสกฤต चेतना (เจตนา, “การรับรู้, การเข้าใจ”) หรือ บาลี เจตนา

/t͡ɕeːt̚˨˩.ta˨˩.naː˧/^((สัมผัส))

ตั้งใจ, จงใจ, มุ่งหมาย


พยาบาล

กร่อนมาจาก พยาธิบาล, จากบาลี พฺยาธิปาล จาก พฺยาธิ (“เจ็บไข้”) + ปาล (“รักษา”), เหมือนกับ พยาธิ + บาล เปรียบเทียบกับสันสกฤต व्यापार (วฺยาปาร)

พญาบาล
การพยาบาล (abstract-noun)

ดูแลคนไข้, ปรนนิบัติคนไข้

เอื้อเฟื้อเลี้ยงดู


หยุด

ร่วมเชื้อสายกับลาว ຢຸດ (อยุด), คำเมือง ᩀᩩᨯ (อยุด) หรือ ᩀᩩᨠ (อยุก), ไทลื้อ ᦊᦹᧆ (หยืด), พ่าเก ယုတ် (ยุต์); เป็นไปได้ว่าร่วมรากกับ อุด

阻止

ทำให้เคลื่อนไปไม่ได้

stop

ทำให้เคลื่อนไปไม่ได้

งูเลื้อยตัดหน้าเขาจึงหยุด

อยู่นิ่ง, อยู่กับที่

รถหยุด

หยุดงานตอนเที่ยง

หยุดกิจการ

เขาพูดไม่หยุด

ทำให้เคลื่อนไปไม่ได้, ทำให้ไม่ทำต่อ

หยุดมัน!

พวกเอ็งหยุดข้าไม่ได้หรอก


ปั๊ม

ยืมมาจากอังกฤษ pump (“สูบ”)

ใช้เครื่องที่เป็นแบบพิมพ์ตอกลงหรือกดลงบนกระดาษหรือโลหะเป็นต้น ให้มีรูปหรือลวดลายตามแบบพิมพ์นั้น

ปั๊มตรา

ปั๊มกระดุม

อาการที่คล้ายคลึงเช่นนั้น

ปั๊มแบงก์

ปั๊มเงิน

ปั๊มแผ่นซีดี

ใช้เครื่องสูบหรือดูดของเหลวหรือแก๊ส

ปั๊มน้ำ

ปั๊มลม

ใช้เครื่องช่วยทำให้หัวใจกลับเต้นเป็นปรกติ เรียกว่า ปั๊มหัวใจ

สแปมในเว็บบอร์ดหรือบล็อกสาธารณะ, ปั่น ก็ว่า


ขึ้นคาน

/kʰɯn˥˩.kʰaːn˧/^((สัมผัส))

มีฝีมือในทางใดทางหนึ่งจนไม่มีคู่แข่งขัน

หญิงโสดที่มีอายุแต่ยังไม่มีสามี

หลานสาวฉันป่านนี้ยังไม่มีแฟนเลย สงสัยขึ้นคานแน่ ๆ


ยุ่ง

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ɲuŋᴮ/ꟲ; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩉ᩠ᨿᩩ᩶ᨦ (หยุ้ง), ลาว ຫຍຸ້ງ (หยุ้ง), ไทขาว ꪶꪐꪉꫂ, ไทใหญ่ ယုင်ႈ (ยุ้ง), ไทใต้คง ᥕᥧᥒᥲ (ยู้ง), จ้วง nyungj, ภาษาจ้วงใต้ yungj

การยุ่ง (abstract-noun)
ความยุ่ง (abstract-noun)

/juŋ˥˩/^((สัมผัส))

เข้ามาเกี่ยวข้องพัวพันโดยไม่จำเป็น

อย่าไปยุ่งเรื่องของเขา

อย่าไปยุ่งกับเขา

มีธุระพัวพันมาก

กำลังยุ่งอย่ามากวนใจ

วุ่นวายไม่เป็นปรกติ

ยุ่งกันไปทั้งบ้าน


ขว้าง

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨡ᩠ᩅ᩶ᩣ᩠ᨦ (ขว้าง), ลาว ຂວ້າງ (ขว้าง), ไทลื้อ ᦩᦱᧂᧈ (ฅว่าง), จ้วง gveng หรือ gvengh หรือ gvengq, จ้วงแบบจั่วเจียง kvangj หรือ gvengj

/kʰwaːŋ˥˩/^((สัมผัส))

เอี้ยวตัวเบี่ยงแขนไปทางหลังแล้วซัดสิ่งที่อยู่ในมือออกไปโดยแรง


จวก

เกี่ยวข้องกับ จก

/t͡ɕua̯k̚˨˩/^((สัมผัส))

สับหรือฟันโดยแรงด้วยจอบเป็นต้น

ตีฟันชกต่อยผู้อื่นโดยแรง

ว่าร้ายด้วยวาจา


แฉ

ยืมมาจากแต้จิ๋ว 查 (cê5 เช้/แช้, “ค้นหา; สืบสวน”)

reveal

แบ, ตีแผ่, เปิดเผย

disclose

แบ, ตีแผ่, เปิดเผย

/t͡ɕʰɛː˩˩˦/^((สัมผัส))

แบ, ตีแผ่, เปิดเผย


เปิดโปง

reveal

เปิดเผยความลับ

secret

เปิดเผยความลับ

/pɤːt̚˨˩.poːŋ˧/^((สัมผัส))

เปิดเผยความลับที่เขาปิดไว้


แดกดัน

การแดกดัน (abstract-noun)
ความแดกดัน (abstract-noun)

กล่าวกระทบกระแทกหรือประชดเพราะความไม่พอใจ


เก

ท้าพนันด้วยการเสนอเงินเดิมพันสูงขึ้นเรื่อย ๆ

ตานี้ฉันเกหมดหน้าตัก ใครไม่สู้ก็หลบไป


เบี้ยว

ไม่ทำตามที่รับปาก

เขาบอกว่าจะมา แล้วเบี้ยวไม่ยอมมา

เจ้าหนี้ถูกลูกหนี้เบี้ยวหนี้


เกทับ

วางเงินพนันเป็นจำนวนมากกว่าคู่แข่งเพื่อแสดงว่าตนมีไพ่เหนือกว่า

เขาวางเงินพนัน 1,000 บาท เราเกทับ 2,000 บาทเลย

ทำสิ่งใดสิ่งหนึ่งเหนือกว่าคู่แข่งขันเพื่อแสดงว่าตนมีสิ่งที่ดีกว่า

พอมีคนวางเงินประมูลสร้อยเพชร 100,000 บาท เขาก็เกทับเป็น 200,000 บาท จนอีกฝ่ายยอมถอย


เกาเหลา

* (คำนามความหมายที่ 1-2) ภาษาจีน 高樓 (ซุปข้น)
* (คำกริยาความหมายที่ 1) นายสมัคร สุนทรเวช เป็นผู้ใช้ครั้งแรกเมื่อ พ.ศ. 2537 เพื่อบรรยายความสัมพันธ์ระหว่างนายธานินทร์ นิมมานเหมินท์ กับนายศุภชัย พานิชภักดิ์ ซึ่งเป็นรัฐมนตรีที่รับผิดชอบด้านเศรษฐกิจ

ไม่ถูกกัน, ไม่กินเส้น

คู่นี้เขาเกาเหลากันอยู่ ถ้าจะให้มาช่วยงานคงต้องเลือกคนใดคนหนึ่ง


รีด

ร่วมเชื้อสายกับลาว ຮີດ (ฮีด), ไทลื้อ ᦟᦲᧆ (ลีด)

press

ภาษาอังกฤษ|อังกฤษ

iron

ภาษาอังกฤษ|อังกฤษ

/riːt̚˥˩/^((สัมผัส))

บีบ รูด หรือทำสิ่งใดสิ่งหนึ่งให้แผ่ กว้าง ยาว หรือเรียบ เป็นต้น ตามที่ต้องการ

กดแรง ๆ และไถเพื่อทำให้เรียบ

รีดผ้า, รีดใบตอง, รีดกลีบบัว

บีบทำให้เป็นแผ่นหรือเป็นเส้นยาว

รีดทอง, รีดยาง

บีบรูดด้วยอาการเค้นเพื่อให้สิ่งที่อยู่ภายในออกมา

รีดนมวัว, รีดไส้หมู, รีดหนอง

ใช้กำลังหรืออิทธิพลบังคับเอาทรัพย์สินของผู้อื่น

รีดเอาเงิน, รีดเอาทรัพย์


พล่าม

talk

ภาษาอังกฤษ|อังกฤษ

endlessly

ภาษาอังกฤษ|อังกฤษ

เพ้อเจ้อ, เหลิงเจิ้ง, อาการที่พูดมากจนเสียประโยชน์

อาการที่พูดซ้ำ ๆ ซาก ๆ ไม่รู้จักจบจนน่ารำคาญ


โบ้ย

ยืมมาจากแต้จิ๋ว 尾 (bhuê2, “หาง; ปลาย”)

โยนหรือปัดไปให้เป็นเรื่องหรือความรับผิดชอบของคนอื่น

พอนักข่าวถามถึงเรื่องการขายหุ้น ท่านก็รีบโบ้ยให้ไปถามสรรพากร

ถ้าทำงานนี้ไม่ไหว เธอจะโบ้ยให้ใครไปทำบ้างก็ได้นะ


จับกลุ่ม

เข้ามารวมกันเป็นหมู่ ๆ หรือเป็นกลุ่มก้อน


เดี่ยว

ร่วมเชื้อสายกับลาว ດ່ຽວ (ด่ยว), คำเมือง ᨯ᩠ᨿ᩵ᩅ (ดย่ว), เขิน ᨯ᩠ᨿ᩵ᩴ (ดย่ํ), จ้วงแบบจั่วเจียง ndeuq (แด่ว, “เดี่ยว”)

แสดงฝีมือการเล่นดนตรีคนเดียว

เดี่ยวกีตาร์

เดี่ยวแซกโซโฟน


เลว

ไม่ทราบแน่ชัด; เป็นไปได้ว่ามาจากบาลี กเฬพร, กเฬวร, กเลพร, กเลวร (“ร่างกาย; อัตภาพ; ซากศพ”)

รบ, รบศึก, มักใช้เข้าคู่กับคำ รบ เป็น รบเลว


ขี้เกียจ

/kʰiː˥˩.kia̯t̚˨˩/^((สัมผัส))

มีนิสัยไม่ชอบทำงาน

เด็กคนนี้ขี้เกียจ

รู้สึกไม่อยากทำเพราะไม่เห็นประโยชน์เป็นต้น

ขี้เกียจเถียง

เชื่อว่าเป็นเช่นนั้น (ใช้ในความประชดประชัน), ใช้เข้าคู่กับคำ จะ เป็น ขี้เกียจจะ

พอให้เงินเข้าหน่อย ขี้เกียจจะรีบทำเสียอีก


ขยัน

ฃยัน
การขยัน (abstract-noun)
ความขยัน (abstract-noun)

ᩉ᩠ᨾᩢ᩵ᩁ

ทำการงานอย่างแข็งขัน

ꪋ꫁ꪮꪉ

ทำการงานอย่างแข็งขัน

ၶတ်းၸႂ်

ทำการงานอย่างแข็งขัน

ၵႆႉ

ทำการงานอย่างแข็งขัน

ດຸໝັ່ນ

ทำการงานอย่างแข็งขัน

ໝັ່ນ

ทำการงานอย่างแข็งขัน

hard-working

ทำการงานอย่างแข็งขัน

industrious

ทำการงานอย่างแข็งขัน

diligent

ทำการงานอย่างแข็งขัน

assiduous

ทำการงานอย่างแข็งขัน

sedulous

ทำการงานอย่างแข็งขัน

उद्यमी

ทำการงานอย่างแข็งขัน

मेहनती

ทำการงานอย่างแข็งขัน

परिश्रमी

ทำการงานอย่างแข็งขัน

कर्मशील

ทำการงานอย่างแข็งขัน

ทำการงานอย่างแข็งขันไม่ปล่อยปละละเลย, ทำหรือประพฤติเป็นปรกติสม่ำเสมอ, ไม่เกียจคร้าน

แข็งแรง, เข้าที

เนื้อหนังขยันมั่นคงนัก

พอก้ำกึ่งกลางนั้นขยันนัก


ตั้งใจ

การตั้งใจ (abstract-noun)
ความตั้งใจ (abstract-noun)

เอาใจจดใจจ่อ


ตั้งอกตั้งใจ

การตั้งอกตั้งใจ (abstract-noun)

intend

เอาใจจดใจจ่อ

ตั้ง-อก-ตั้ง-ไจ

/taŋ˥˩.ʔok̚˨˩.taŋ˥˩.t͡ɕaj˧/^((สัมผัส))

เอาใจจดใจจ่อ


ตอแหล

ไม่ทราบแน่ชัด เป็นไปได้ว่ามาจากปักษ์ใต้ ต่อแล่ (“ร้องเพลงแหล่, พูดความจริงผสมความเท็จ”)

/tɔː˧.lɛː˩˩˦/^((สัมผัส))

พูดเท็จ, พูดปั้นเรื่อง, พูดโกหก (มักใช้เป็นคำด่า)


เด็ดบัวไม่ไว้ใย

การเด็ดบัวไม่ไว้ใย (abstract-noun)

มักใช้เข้าคู่กับ เด็ดดอกไม่ไว้ขั้ว เป็น เด็ดดอกไม่ไว้ขั้ว เด็ดบัวไม่ไว้ใย

ตัดขาด, ตัดญาติขาดมิตรกันเด็ดขาด


เด็ดปลีไม่มีใย

การเด็ดปลีไม่มีใย (abstract-noun)

ตัดขาด, ตัดญาติขาดมิตรกันเด็ดขาด


เดินตามหลังผู้ใหญ่หมาไม่กัด

เดิน-ตาม-หฺลัง-พู่-ไหฺย่-หฺมา-ไม่-กัด

/dɤːn˧.taːm˧.laŋ˩˩˦.pʰuː˥˩.jaj˨˩.maː˩˩˦.maj˥˩.kat̚˨˩/^((สัมผัส))

ประพฤติตามอย่างผู้ใหญ่ย่อมปลอดภัย

th-เดินตามหลังผู้ใหญ่หมาไม่กัด-th-verb-ub6g~2CQ


ได้ทีขี่แพะไล่

ได้ที + ขี่ + แพะ + ไล่

ด้าย-ที-ขี่-แพะ-ไล่

/daːj˥˩.tʰiː˧.kʰiː˨˩.pʰɛʔ˦˥.laj˥˩/^((สัมผัส))

ซ้ำเติมเมื่อผู้อื่นเพลี่ยงพล้ำลง


ได้หน้าได้ตา

ได้ + หน้า + ได้ + ตา

การได้หน้าได้ตา (abstract-noun)
ความได้หน้าได้ตา (abstract-noun)

ด้าย-น่า-ด้าย-ตา

ได้เกียรติและชื่อเสียง

ถ้าลูกดี พ่อแม่ก็พลอยได้หน้าได้ตาไปด้วย


ตกนรกทั้งเป็น

ตกนรก + ทั้ง + เป็น

การตกนรกทั้งเป็น (abstract-noun)

ตก-นะ-รก-ทั้ง-เป็น

/tok̚˨˩.na˦˥.rok̚˦˥.tʰaŋ˦˥.pen˧/^((สัมผัส))

ได้รับความลำบากแสนสาหัส


ตกน้ำไม่ไหล ตกไฟไม่ไหม้

การตกน้ำไม่ไหล ตกไฟไม่ไหม้ (abstract-noun)

ตกอยู่ในที่คับขันอย่างไรก็ไม่เป็นอันตราย, ตกอยู่ที่ใดก็ไม่สูญหาย

ของหลวงตกน้ำไม่ไหล ตกไฟไม่ไหม้

th-ตกน้ำไม่ไหล_ตกไฟไม่ไหม้-th-verb-68s2L6xQ


ตกเป็นเบี้ยล่าง

การตกเป็นเบี้ยล่าง (abstract-noun)

ตกเป็นรองเขา, เสียเปรียบเขา


ตกล่องปล่องชิ้น

การตกล่องปล่องชิ้น (abstract-noun)

ตัดสินใจที่จะร่วมมือหรือร่วมชีวิตด้วย


ตกหลุม

ถูกลวงด้วยเล่ห์กลหรืออุบาย, เสียรู้, หลงกล


ตกหลุมพราง

ตก + หลุมพราง

ตก-หฺลุม-พฺราง


ตบตา

หลอกหรือลวงให้เข้าใจผิด


ตบมือข้างเดียวไม่ดัง

ตบ + มือ + ข้าง + เดียว + ไม่ + ดัง

ตบ-มือ-ค่าง-เดียว-ไม่-ดัง

/top̚˨˩.mɯː˧.kʰaːŋ˥˩.dia̯w˧.maj˥˩.daŋ˧/^((สัมผัส))

ทำอะไรฝ่ายเดียวไม่เกิดผล

th-ตบมือข้างเดียวไม่ดัง-th-verb-N9avtKuq


ตบหัวลูบหลัง

ตบ + หัว + ลูบ + หลัง

การตบหัวลูบหลัง (abstract-noun)

ตบ-หัว-ลูบ-หฺลัง

/top̚˨˩.hua̯˩˩˦.luːp̚˥˩.laŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

ทำหรือพูดให้กระทบกระเทือนใจในตอนแรก แล้วกลับทำหรือพูดเป็นการปลอบใจในตอนหลัง


ต่อความยาวสาวความยืด

การต่อความยาวสาวความยืด (abstract-noun)

พูดกันไปพูดกันมาให้มากเรื่องเกินสมควร

th-ต่อความยาวสาวความยืด-th-verb-7GcJuMfa


ต้อนหมูเข้าเล้า

การต้อนหมูเข้าเล้า (abstract-noun)

บังคับคนที่ไม่มีทางสู้


ต่อปากต่อคำ

เฝ้าเถียงกันไม่รู้จบ, พูดยันกันเพื่อพิสูจน์ความ


ต่อปากหลากคำ

การต่อปากหลากคำ (abstract-noun)


ต่อหน้ามะพลับ ลับหลังตะโก

ต่อ-น่า-มะ-พฺลับ-ลับ-หฺลัง-ตะ-โก

/tɔː˨˩.naː˥˩.ma˦˥.pʰlap̚˦˥.lap̚˦˥.laŋ˩˩˦.ta˨˩.koː˧/^((สัมผัส))

ต่อหน้าทำเป็นดี แต่พอลับหลังก็นินทาหรือหาทางทำร้าย

th-ต่อหน้ามะพลับ_ลับหลังตะโก-th-verb-7F21qhlf


ตักน้ำรดหัวตอ

การตักน้ำรดหัวตอ (abstract-noun)

ตัก-น้าม-รด-หัว-ตอ

/tak̚˨˩.naːm˦˥.rot̚˦˥.hua̯˩˩˦.tɔː˧/^((สัมผัส))

แนะนำพร่ำสอนเท่าไรก็ไม่ได้ผล


ตักน้ำรดหัวสาก

การตักน้ำรดหัวสาก (abstract-noun)

ตัก-น้าม-รด-หัว-สาก

/tak̚˨˩.naːm˦˥.rot̚˦˥.hua̯˩˩˦.saːk̚˨˩/^((สัมผัส))

แนะนำพร่ำสอนเท่าไรก็ไม่ได้ผล


ตักน้ำใส่กะโหลก ชะโงกดูเงา

ตัก-น้าม-ไส่-กะ-โหฺลก-ชะ-โงก-ดู-เงา

/tak̚˨˩.naːm˦˥.saj˨˩.ka˨˩.loːk̚˨˩.t͡ɕʰa˦˥.ŋoːk̚˥˩.duː˧.ŋaw˧/^((สัมผัส))

ให้รู้จักฐานะของตนและเจียมตัว

th-ตักน้ำใส่กะโหลก_ชะโงกดูเงา-th-verb-b7YNKstw


ตักบาตรอย่าถามพระ

ตักบาตร + อย่า + ถาม + พระ

ตัก-บาด-หฺย่า-ถาม-พฺระ

/tak̚˨˩.baːt̚˨˩.jaː˨˩.tʰaːm˩˩˦.pʰraʔ˦˥/^((สัมผัส))

จะให้อะไรแก่ผู้ที่เต็มใจรับอยู่แล้ว ไม่ควรถาม


ตัดช่องน้อยแต่พอตัว

ตัด + ช่อง + น้อย + แต่ + พอ + ตัว

ตัด-ช็่อง-น้อย-แต่-พอ-ตัว

/tat̚˨˩.t͡ɕʰɔŋ˥˩.nɔːj˦˥.tɛː˨˩.pʰɔː˧.tua̯˧/^((สัมผัส))

เอาตัวรอดแต่ผู้เดียว


ตัดญาติขาดมิตร

ตัด + ญาติ + ขาด + มิตร

การตัดญาติขาดมิตร (abstract-noun)

ตัด-ยาด-ขาด-มิด

/tat̚˨˩.jaːt̚˥˩.kʰaːt̚˨˩.mit̚˦˥/^((สัมผัส))

ตัดขาดจากกัน


ตัดเป็นตัดตาย

การตัดเป็นตัดตาย (abstract-noun)

ตัดขาดจากกันอย่างเด็ดขาด


ตัดไฟต้นลม

ตัด + ไฟ + ต้น + ลม

ตัดไฟแต่ต้นลม
การตัดไฟต้นลม (abstract-noun)

ตัด-ไฟ-ต้น-ลม

ตัดต้นเหตุเพื่อไม่ให้เหตุการณ์ลุกลามต่อไป


ตัดไฟหัวลม

ตัด + ไฟ + หัว + ลม

ตัด-ไฟ-หัว-ลม


ตัดไฟแต่ต้นลม

ตัด + ไฟ + แต่ + ต้น + ลม

ตัดไฟต้นลม
การตัดไฟแต่ต้นลม (abstract-noun)

ตัด-ไฟ-แต่-ต้น-ลม

/tat̚˨˩.faj˧.tɛː˨˩.ton˥˩.lom˧/^((สัมผัส))


ตัดหางปล่อยวัด

ตัด + หาง + ปล่อย + วัด; "หาง" ในที่นี้คือ หางของไก่

ตัด-หาง-ปฺล็่อย-วัด

/tat̚˨˩.haːŋ˩˩˦.plɔj˨˩.wat̚˦˥/^((สัมผัส))

ตัดขาดไม่เกี่ยวข้อง ไม่เอาเป็นธุระอีกต่อไป


ตาบอดสอดตาเห็น

การตาบอดสอดตาเห็น (abstract-noun)

อวดรู้ในเรื่องที่ตนไม่รู้


ตามใจปากมากหนี้

การตามใจปากมากหนี้ (abstract-noun)

เห็นแก่กินย่อมสิ้นเปลืองมาก


ตามใจปากลำบากท้อง

ตามใจ + ปาก + ลำบาก + ท้อง

ตาม-ไจ-ปาก-ลำ-บาก-ท้อง

/taːm˧.t͡ɕaj˧.paːk̚˨˩.lam˧.baːk̚˨˩.tʰɔːŋ˦˥/^((สัมผัส))

เห็นแก่กินมักจะเดือดร้อน


ตายประชดป่าช้า

ตาย + ประชด + ป่าช้า

ตาย-ปฺระ-ชด-ป่า-ช้า

/taːj˧.pra˨˩.t͡ɕʰot̚˦˥.paː˨˩.t͡ɕʰaː˦˥/^((สัมผัส))

แกล้งทำหรือพูดแดกดันประชดอีกฝ่ายหนึ่ง แต่ตัวเองกลับเป็นฝ่ายเสียหายจากการทำหรือพูดนั้น


ตายฝังยังเลี้ยง

การตายฝังยังเลี้ยง (abstract-noun)

เลี้ยงดูตามบุญตามกรรม


ตำข้าวสารกรอกหม้อ

ชักใบให้เรือเสีย

ตำ-ค่าว-สาน-กฺรอก-ม่อ

/tam˧.kʰaːw˥˩.saːn˩˩˦.krɔːk̚˨˩.mɔː˥˩/^((สัมผัส))

หาเพียงแค่พอกินไปมื้อหนึ่ง ๆ

ทำพอให้เสร็จไปชั่วครั้งหนึ่ง ๆ


ตำน้ำพริกละลายแม่น้ำ

ตำ + น้ำพริก + ละลาย + แม่น้ำ

ตำ-น้ำ-พฺริก-ละ-ลาย-แม่-น้าม

/tam˧.nam˦˥.pʰrik̚˦˥.la˦˥.laːj˧.mɛː˥˩.naːm˦˥/^((สัมผัส))

ลงทุนไปโดยได้ผลประโยชน์ไม่คุ้มทุน, ใช้จ่ายทรัพย์ในทางที่ไม่เกิดประโยชน์, เสียทรัพย์ไปโดยไม่ได้ประโยชน์อะไร

th-ตำน้ำพริกละลายแม่น้ำ-th-verb-prQKNIxD


ติดต้อยห้อยตาม

การติดต้อยห้อยตาม (abstract-noun)

เดินตามไปติด ๆ


ติเรือทั้งโกลน

ติ + เรือ + ทั้ง + โกลน

ติ-เรือ-ทั้ง-โกฺลน

ตำหนิสิ่งที่ยังทำไม่เสร็จหรือที่ยังไม่รู้ว่าอะไรเป็นอะไร, ติพล่อย ๆ ไปเสียก่อนที่จะรู้ว่าอะไรเป็นอะไร


ตีงูให้กากิน

การตีงูให้กากิน (abstract-noun)

ตี-งู-ไฮ่-กา-กิน

ทำสิ่งใด ๆ ไว้แล้ว แต่ผลไปตกแก่ผู้อื่น, ทำสิ่งที่ตนควรจะได้รับประโยชน์ แต่กลับไม่ได้


ตีงูให้หลังหัก

การตีงูให้หลังหัก (abstract-noun)

กระทำสิ่งใดแก่ศัตรูโดยไม่เด็ดขาดจริงจังย่อมจะได้รับผลร้ายในภายหลัง


ตีตนก่อนไข้

ตี + ตน + ก่อน + ไข้

ตี-ตน-ก่อน-ไค่

กังวลทุกข์ร้อนหรือหวาดกลัวในเรื่องที่ยังไม่เกิดขึ้น


ตีตนตายก่อนไข้

ตี + ตน + ตาย + ก่อน + ไข้

การตีตนตายก่อนไข้ (abstract-noun)

ตี-ตน-ตาย-ก่อน-ไค่

/tiː˧.ton˧.taːj˧.kɔːn˨˩.kʰaj˥˩/^((สัมผัส))


ตีปลาหน้าไซ

ตี + ปลา + หน้า + ไซ

ตี-ปฺลา-น่า-ไซ

พูดหรือทำให้กิจการของผู้อื่นซึ่งกำลังดำเนินไปด้วยดีกลับเสียไป


ตีป่าให้เสือกลัว

การตีป่าให้เสือกลัว (abstract-noun)


ตีวัวกระทบคราด

ตี + วัว + กระทบ + คราด

การตีวัวกระทบคราด (abstract-noun)

ตี-วัว-กฺระ-ทบ-คฺราด

/tiː˧.wua̯˧.kra˨˩.tʰop̚˦˥.kʰraːt̚˥˩/^((สัมผัส))

โกรธคนหนึ่งแต่ทำอะไรเขาไม่ได้ ไพล่ไปรังควานอีกคนหนึ่งที่เกี่ยวข้อง และตนสามารถทำได้


ตีหลายหน้า

ตลบตะแลง, กลับกลอก


ตื่นแต่ดึก สึกแต่หนุ่ม

ตื่น + แต่ + ดึก + สึก + แต่ + หนุ่ม

ตื่น-แต่-ดึก-สึก-แต่-หฺนุ่ม

/tɯːn˨˩.tɛː˨˩.dɯk̚˨˩.sɯk̚˨˩.tɛː˨˩.num˨˩/^((สัมผัส))

เร่งรัดทำการงานให้เหมาะสมแก่วัยและเวลา

th-ตื่นแต่ดึก_สึกแต่หนุ่ม-th-verb-PEvPCF95


เต้นแร้งเต้นกา

การเต้นแร้งเต้นกา (abstract-noun)

แสดงอาการดีอกดีใจหรือสนุกสนานด้วยการกระโดดโลดเต้น


เต้นแร้งเต้นแฉ่ง

เต้น + แร้ง + เต้น + แฉ่ง

เต็้น-แร้ง-เต็้น-แฉ็่ง

/ten˥˩.rɛːŋ˦˥.ten˥˩.t͡ɕʰɛŋ˨˩/^((สัมผัส))


ถ่มน้ำลายรดฟ้า

ถ่ม + น้ำลาย + รด + ฟ้า

การถ่มน้ำลายรดฟ้า (abstract-noun)

ถ่ม-น้าม-ลาย-รด-ฟ้า

/tʰom˨˩.naːm˦˥.laːj˧.rot̚˦˥.faː˦˥/^((สัมผัส))

ประทุษร้ายต่อสิ่งที่สูงกว่าตน ตัวเองย่อมได้รับผลร้าย


ถวายหัว

ยอมเสี่ยงชีวิตเพื่อชาติ, เอาชีวิตเป็นประกัน, ทำจนสุดความสามารถ, ยอมสู้ตาย


ถอดเขี้ยวถอดเล็บ

การถอดเขี้ยวถอดเล็บ (abstract-noun)

ละพยศ, ละความเก่งกาจ, เลิกแสดงฤทธิ์แสดงอำนาจอีกต่อไป


ถอนต้นก่นราก

ถอน + ต้น + ก่น + ราก

ถอน-ต้น-ก่น-ราก

/tʰɔːn˩˩˦.ton˥˩.kon˨˩.raːk̚˥˩/^((สัมผัส))

ทำลายให้หมดสิ้น, ทำลายให้สิ้นเสี้ยนหนาม


ถอนรากถอนโคน

ถอน + ราก + ถอน + โคน

ถอน-ราก-ถอน-โคน

/tʰɔːn˩˩˦.raːk̚˥˩.tʰɔːn˩˩˦.kʰoːn˧/^((สัมผัส))

ทำลายให้หมดสิ้น, ทำลายให้สิ้นเสี้ยนหนาม


ถอนหงอก

ไม่นับถือความเป็นผู้ใหญ่, พูดว่าให้เสียผู้ใหญ่


ถอยหลังเข้าคลอง

การแบ่งพยางค์
{เสียงสระสั้น}

ถ็อย-หฺลัง-เค่า-คฺลอง

/tʰɔj˩˩˦.laŋ˩˩˦.kʰaw˥˩.kʰlɔːŋ˧/^((สัมผัส))

หวนกลับไปหาแบบเดิม


ถีบหัวส่ง

ถีบ + หัว + ส่ง; มาจากการถีบหัวเรือหรือท่าน้ำ เพื่อหันหัวเรือออกจากท่า

/tʰiːp̚˨˩.hua̯˩˩˦.soŋ˨˩/^((สัมผัส))

ไม่ไยดีอีกต่อไป


ทับสิทธิ์

ทับ + สิทธิ์

คำพ้องความของ นอนหลับทับสิทธิ์


นอนหลับทับสิทธิ์

นอน + หลับ + ทับ + สิทธิ์

การนอนหลับทับสิทธิ์ (abstract-noun)

นอน-หฺลับ-ทับ-สิด

/nɔːn˧.lap̚˨˩.tʰap̚˦˥.sit̚˨˩/^((สัมผัส))

ไม่ใช้สิทธิ์ที่ตนมีอยู่เมื่อถึงคราวจะใช้

ไม่ไปใช้สิทธิเลือกตั้ง


ทำคุณบูชาโทษ

ทำคุณ + บูชา + โทษ

การทำคุณบูชาโทษ (abstract-noun)

ทำ-คุน-บู-ชา-โทด

/tʰam˧.kʰun˧.buː˧.t͡ɕʰaː˧.tʰoːt̚˥˩/^((สัมผัส))

ทำคุณแต่กลับเป็นโทษ ทำดีแต่กลับเป็นร้าย


ทำคุณบูชาโทษ โปรดสัตว์ได้บาป

ทำ + คุณ + บูชา + โทษ + โปรดสัตว์ + ได้ + บาป

ทำ-คุน-บู-ชา-โทด-โปฺรด-สัด-ด้าย-บาบ

/tʰam˧.kʰun˧.buː˧.t͡ɕʰaː˧.tʰoːt̚˥˩.proːt̚˨˩.sat̚˨˩.daːj˥˩.baːp̚˨˩/^((สัมผัส))

ทำคุณแต่กลับเป็นโทษ ทำดีแต่กลับเป็นร้าย

th-ทำคุณบูชาโทษ_โปรดสัตว์ได้บาป-th-verb-fvyJVMUB


ทำนาบนหลังคน

การทำนาบนหลังคน (abstract-noun)

หาผลประโยชน์ใส่ตนโดยขูดรีดผู้อื่น


ทำบุญเอาหน้า

การทำบุญเอาหน้า (abstract-noun)

มักใช้เข้าคู่กับ ภาวนากันตาย เป็น ทำบุญเอาหน้า ภาวนากันตาย

ทำบุญเพื่ออวดผู้อื่น ไม่ใช่ทำด้วยใจบริสุทธิ์


ทำบุญเอาหน้า ภาวนากันตาย

การทำบุญเอาหน้า ภาวนากันตาย (abstract-noun)

th-ทำบุญเอาหน้า_ภาวนากันตาย-th-verb-TnJNG7xs


ทำลิงทำค่าง

ทำอาการซุกซนอย่างลิงอย่างค่าง


ทีเล่นทีจริง

การทีเล่นทีจริง (abstract-noun)

แสร้งทำเล่น ๆ หรือล้อหลอกเป็นการลองเชิง แต่เมื่อเห็นเขาเผลอตัว หรือไม่ว่าก็เอาจริง


เล่นก็ได้ จริงก็ได้

การเล่นก็ได้ จริงก็ได้ (abstract-noun)


ทุบหม้อข้าว

ตัดอาชีพ, ทำลายอาชีพ


แทงใจดำ

พูดตรงกับความในใจของผู้ฟัง


แทรกแผ่นดิน

หลีกหนีไปให้พ้น ไม่อยากให้ใครพบหน้าเพราะอับอาย


นอนหลับไม่รู้ นอนคู้ไม่เห็น

นอน + หลับ + ไม่ + รู้ + นอน + คู้ + ไม่ + เห็น

การนอนหลับไม่รู้ นอนคู้ไม่เห็น (abstract-noun)

นอน-หฺลับ-ไม่-รู้-นอน-คู้-ไม่-เห็น

/nɔːn˧.lap̚˨˩.maj˥˩.ruː˦˥.nɔːn˧.kʰuː˦˥.maj˥˩.hen˩˩˦/^((สัมผัส))

ไม่รู้เรื่องราว, ไม่รู้อีโหน่อีเหน่

th-นอนหลับไม่รู้_นอนคู้ไม่เห็น-th-verb-fCinKXFP


นั่งในหัวใจ

รู้ใจ, ทำถูกต้องตรงตามที่ผู้อื่นคิดไว้


นายว่าขี้ข้าพลอย

นาย + ว่า + ขี้ข้า + พลอย

นาย-ว่า-คี่-ค่า-พฺลอย

/naːj˧.waː˥˩.kʰiː˥˩.kʰaː˥˩.pʰlɔːj˧/^((สัมผัส))

พลอยพูดผสมโรงติเตียนผู้อื่นตามนายไปด้วย


น้ำเชี่ยวอย่าขวางเรือ

น้ำ + เชี่ยว + อย่า + ขวาง + เรือ

น้าม-เชี่ยว-หฺย่า-ขฺวาง-เรือ

/naːm˦˥.t͡ɕʰia̯w˥˩.jaː˨˩.kʰwaːŋ˩˩˦.rɯa̯˧/^((สัมผัส))

อย่าขวางผู้ที่มีอำนาจหรือผู้ที่กำลังโกรธจัด

th-น้ำเชี่ยวอย่าขวางเรือ-th-verb-aNB78EVB


น้ำซึมบ่อทราย

น้ำ + ซึม + บ่อ + ทราย

น้าม-ซึม-บ่อ-ซาย

มีรายได้มาเรื่อย ๆ


น้ำตาเช็ดหัวเข่า

การน้ำตาเช็ดหัวเข่า (abstract-noun)

เสียใจเพราะช้ำใจหรือต้องผิดหวังอย่างหนัก


น้ำตาตกใน

เศร้าโศกเสียใจอย่างมาก แต่ไม่แสดงให้ปรากฏ


น้ำท่วมทุ่ง ผักบุ้งโหรงเหรง

น้ำ + ท่วม + ทุ่ง + ผักบุ้ง + โหรงเหรง

การน้ำท่วมทุ่ง ผักบุ้งโหรงเหรง (abstract-noun)

น้าม-ท่วม-ทุ่ง-ผัก-บุ้ง-โหฺรง-เหฺรง

/naːm˦˥.tʰua̯m˥˩.tʰuŋ˥˩.pʰak̚˨˩.buŋ˥˩.roːŋ˩˩˦.reːŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

พูดมากแต่ได้เนื้อหาสาระน้อย

th-น้ำท่วมทุ่ง_ผักบุ้งโหรงเหรง-th-verb-MvOA99ew


น้ำท่วมปาก

พูดไม่ออกเพราะเกรงจะมีภัยแก่ตนหรือผู้อื่น


น้ำสั่งฟ้า ปลาสั่งฝน

น้ำ + สั่ง + ฟ้า + ปลา + สั่ง + ฝน

น้าม-สั่ง-ฟ้า-ปฺลา-สั่ง-ฝน

/naːm˦˥.saŋ˨˩.faː˦˥.plaː˧.saŋ˨˩.fon˩˩˦/^((สัมผัส))

สั่งเสียเป็นครั้งสุดท้าย

th-น้ำสั่งฟ้า_ปลาสั่งฝน-th-verb-Zjnljpnz

ทำการอันใดที่เป็นสิ่งสำคัญเพื่อไว้อาลัยก่อนจากไป

th-น้ำสั่งฟ้า_ปลาสั่งฝน-th-verb-Paub5D3y


ฝนสั่งฟ้า ปลาสั่งหนอง

ฝน + สั่ง + ฟ้า + ปลา + สั่ง + หนอง

ฝน-สั่ง-ฟ้า-ปฺลา-สั่ง-หฺนอง

/fon˩˩˦.saŋ˨˩.faː˦˥.plaː˧.saŋ˨˩.nɔːŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

สั่งเสียเป็นครั้งสุดท้าย

th-ฝนสั่งฟ้า_ปลาสั่งหนอง-th-verb-Zjnljpnz

th-ฝนสั่งฟ้า_ปลาสั่งหนอง-th-verb-Paub5D3y


ฟังไม่ได้ศัพท์ จับไปกระเดียด

การฟังไม่ได้ศัพท์ จับไปกระเดียด (abstract-noun)

ฟัง-ไม่-ด้าย-สับ-จับ-ไป-กฺระ-เดียด

/faŋ˧.maj˥˩.daːj˥˩.sap̚˨˩.t͡ɕap̚˨˩.paj˧.kra˨˩.dia̯t̚˨˩/^((สัมผัส))

ฟังไม่ได้ความแจ่มชัด แล้วเอาไปพูดต่อ หรือทำผิด ๆ พลาด ๆ

th-ฟังไม่ได้ศัพท์_จับไปกระเดียด-th-verb-lnx2Ubwl


ศรศิลป์ไม่กินกัน

การศรศิลป์ไม่กินกัน (abstract-noun)

ไม่ถูกกัน, ไม่ลงรอยกัน, ไม่ชอบหน้ากัน


บนบานศาลกล่าว

บนบาน + ศาล + กล่าว

การบนบานศาลกล่าว (abstract-noun)

บน-บาน-สาน-กฺล่าว

ขอร้องให้สิ่งศักดิ์สิทธิ์ช่วยเหลือ


บอกเล่าเก้าสิบ

การบอกเล่าเก้าสิบ (abstract-noun)

บอกกล่าวให้รู้


บอกหนังสือสังฆราช

การบอกหนังสือสังฆราช (abstract-noun)

สอนสิ่งที่เขารู้ดีอยู่แล้ว


สอนหนังสือสังฆราช

การสอนหนังสือสังฆราช (abstract-noun)

สอน-หฺนัง-สือ-สัง-คะ-ราด

/sɔːn˩˩˦.naŋ˩˩˦.sɯː˩˩˦.saŋ˩˩˦.kʰa˦˥.raːt̚˥˩/^((สัมผัส))

สอนสิ่งที่เขารู้ดีอยู่แล้ว


บัวไม่ช้ำ น้ำไม่ขุ่น

บัวไม่ให้ช้ำ น้ำไม่ให้ขุ่น
การบัวไม่ช้ำ น้ำไม่ขุ่น (abstract-noun)

บัว-ไม่-ช้ำ-น้าม-ไม่-ขุ่น

/bua̯˧.maj˥˩.t͡ɕʰam˦˥.naːm˦˥.maj˥˩.kʰun˨˩/^((สัมผัส))

รู้จักผ่อนปรนเข้าหากัน มิให้กระทบกระเทือนใจกัน, รู้จักถนอมน้ำใจไม่ให้ขุ่นเคืองกัน

th-บัวไม่ช้ำ_น้ำไม่ขุ่น-th-verb-cKv-xHx5


บัวไม่ให้ช้ำ น้ำไม่ให้ขุ่น

บัวไม่ช้ำ น้ำไม่ขุ่น

บัว-ไม่-ไฮ่-ช้ำ-น้าม-ไม่-ไฮ่-ขุ่น

/bua̯˧.maj˥˩.haj˥˩.t͡ɕʰam˦˥.naːm˦˥.maj˥˩.haj˥˩.kʰun˨˩/^((สัมผัส))

รู้จักผ่อนปรนเข้าหากัน ไม่ให้กระทบกระเทือนใจกัน, รู้จักถนอมน้ำใจไม่ให้ขุ่นเคืองกัน

th-บัวไม่ให้ช้ำ_น้ำไม่ให้ขุ่น-th-verb-E2odhefF


บานปลาย

ขยายออกไปมากกว่าที่ตั้งใจไว้เดิม, ขยายเรื่องเล็กให้กลายเป็นเรื่องใหญ่โตออกไป

ใช้เงินเกินกว่าที่กำหนดหรือประมาณไว้


บุกป่าฝ่าดง

พยายามต่อสู้อุปสรรคต่าง ๆ


เบาไม้เบามือ

การเบาไม้เบามือ (abstract-noun)

ทำเบา ๆ หรือค่อย ๆ ด้วยความระมัดระวัง, ทำไม่ให้หนักมือหรือรุนแรง

ช่วยให้ไม่ต้องทำงานมาก


แบกหน้า

จำใจกลับมาแสดงตัวหรือติดต่ออีกกับผู้ที่ตนเคยทำไม่ดี ไม่ถูกต้อง หรือไม่เหมาะสมมาก่อน


ปรบมือให้

ยกย่อง, สรรเสริญ


ปล่อยนกปล่อยกา

การปล่อยนกปล่อยกา (abstract-noun)

ปฺล็่อย-นก-ปฺล็่อย-กา

ปล่อยให้เป็นอิสระ, ไม่เอาผิด, ปล่อยให้พ้นจากความผูกพัน


ปล่อยลูกนกลูกกา

การปล่อยลูกนกลูกกา (abstract-noun)

ปฺล็่อย-ลูก-นก-ลูก-กา

/plɔj˨˩.luːk̚˥˩.nok̚˦˥.luːk̚˥˩.kaː˧/^((สัมผัส))


ปล่อยปลาลงน้ำ

การปล่อยปลาลงน้ำ (abstract-noun)

ปล่อยศัตรูไปแล้วเขาจะไม่นึกถึงบุญคุณ


ปล่อยเปรต

ปล่อย + เปรต

ปฺล็่อย-เปฺรด

ปล่อยให้พ้นจากการควบคุมในบางโอกาส


ปล่อยผี

ปล่อยให้พ้นจากการควบคุมในบางโอกาส


ปล่อยเสือเข้าป่า

การปล่อยเสือเข้าป่า (abstract-noun)

มักใช้เข้าคู่กับ ปล่อยปลาลงน้ำ เป็น ปล่อยเสือเข้าป่า ปล่อยปลาลงน้ำ

ปล่อยศัตรูไปอาจกลับมาทำร้ายภายหลังอีก


ปล่อยเสือเข้าป่า ปล่อยปลาลงน้ำ

การปล่อยเสือเข้าป่า ปล่อยปลาลงน้ำ (abstract-noun)

ปล่อยศัตรูไปอาจกลับมาทำร้ายภายหลังอีก

th-ปล่อยเสือเข้าป่า_ปล่อยปลาลงน้ำ-th-verb-zFtOl~vH


ปลูกเรือนคร่อมตอ

การปลูกเรือนคร่อมตอ (abstract-noun)

กระทำสิ่งซึ่งล่วงล้ำ ก้าวก่ายสิทธิของผู้อื่น จะโดยรู้เท่าไม่ถึงการณ์หรือไม่ก็ตาม


ปลูกเรือนตามใจผู้อยู่

การปลูกเรือนตามใจผู้อยู่ (abstract-noun)

มักพูดเข้าคู่กับ ผูกอู่ตามใจผู้นอน เป็น ปลูกเรือนตามใจผู้อยู่ ผูกอู่ตามใจผู้นอน

ทำตามความพอใจของผู้ที่จะได้รับผลโดยตรง

th-ปลูกเรือนตามใจผู้อยู่-th-verb-3ugfSQYk


ปลูกเรือนตามใจผู้อยู่ ผูกอู่ตามใจผู้นอน

ปฺลูก-เรือน-ตาม-ไจ-พู่-หฺยู่-ผูก-อู่-ตาม-ไจ-พู่-นอน

/pluːk̚˨˩.rɯa̯n˧.taːm˧.t͡ɕaj˧.pʰuː˥˩.juː˨˩.pʰuːk̚˨˩.ʔuː˨˩.taːm˧.t͡ɕaj˧.pʰuː˥˩.nɔːn˧/^((สัมผัส))

ทำตามความพอใจของผู้ที่จะได้รับผลโดยตรง

th-ปลูกเรือนตามใจผู้อยู่_ผูกอู่ตามใจผู้นอน-th-verb-3ugfSQYk


ปวดเศียรเวียนเกล้า

การปวดเศียรเวียนเกล้า (abstract-noun)

เดือดร้อนรำคาญใจเพราะมีเรื่องยุ่งยากมากจนแก้ไม่ทัน


ปอกกล้วยเข้าปาก

ปอก + กล้วย + เข้า + ปาก

ง่ายเหมือนปลอกกล้วยเข้าปาก

ปอก-กฺล้วย-เค่า-ปาก

/pɔːk̚˨˩.klua̯j˥˩.kʰaw˥˩.paːk̚˨˩/^((สัมผัส))


ปัดสวะ

ทำอย่างขอไปที


ปากปราศรัยใจเชือดคอ

ปราก + ปราศรัย + ใจ + เชือด + คอ

ปาก-ปฺรา-ไส-ไจ-เชือด-คอ

/paːk̚˨˩.praː˧.saj˩˩˦.t͡ɕaj˧.t͡ɕʰɯa̯t̚˥˩.kʰɔː˧/^((สัมผัส))

พูดดีแต่ใจคิดร้าย


ปากว่าตาขยิบ

การปากว่าตาขยิบ (abstract-noun)

[päːk̚˩.wäː˥˩.täː˧.kʰä˩.jip̚˩]

พูดอย่างหนึ่ง แต่ทำอีกอย่างหนึ่ง


ปากว่ามือถึง

การปากว่ามือถึง (abstract-noun)

พอพูดก็ทำเลย


ปากหวานก้นเปรี้ยว

ปาก + หวาน + ก้น + เปรี้ยว

ปาก-หฺวาน-ก้น-เปฺรี้ยว

/paːk̚˨˩.waːn˩˩˦.kon˥˩.pria̯w˥˩/^((สัมผัส))

พูดจาอ่อนหวานแต่ไม่จริงใจ


ปิ้งปลาประชดแมว

การปิ้งปลาประชดแมว (abstract-noun)

มักใช้เข้าคู่กับ หุงข้าวประชดหมา เป็น หุงข้าวประชดหมา ปิ้งปลาประชดแมว

ทำประชดหรือแดกดัน ซึ่งมีแต่จะเสียประโยชน์


หุงข้าวประชดหมา ปิ้งปลาประชดแมว

การหุงข้าวประชดหมา ปิ้งปลาประชดแมว (abstract-noun)

th-หุงข้าวประชดหมา_ปิ้งปลาประชดแมว-th-verb-uoV5Zz-p


ปิดควันไฟไม่มิด

การปิดควันไฟไม่มิด (abstract-noun)

ปิดเรื่องที่อื้อฉาวไปทั่วแล้วไม่สำเร็จ


ปิดทองหลังพระ

การปิดทองหลังพระ (abstract-noun)

ทำความดีแต่ไม่ได้รับการยกย่อง เพราะไม่มีใครเห็นคุณค่า


ปิดประตูตีแมว

การปิดประตูตีแมว (abstract-noun)

รังแกคนไม่มีทางสู้ และไม่มีทางหนีรอดไปได้


ปีกกล้าขาแข็ง

ปีก + กล้า + ขา + แข็ง

ปีก-กฺล้า-ขา-แข็ง

/piːk̚˨˩.klaː˥˩.kʰaː˩˩˦.kʰɛŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

พึ่งตัวเองได้


เป็นฝั่งเป็นฝา

การเป็นฝั่งเป็นฝา (abstract-noun)

มีหลักฐานมั่นคง


เป็นหุ่นให้เชิด

เป็น + หุ่น + ให้ + เชิด

เป็น-หุ่น-ไฮ่-เชิด

/pen˧.hun˨˩.haj˥˩.t͡ɕʰɤːt̚˥˩/^((สัมผัส))

อยู่ในฐานะหรือตำแหน่งที่ต้องทำตามที่เขาสั่ง


เป็นหูเป็นตา

การเป็นหูเป็นตา (abstract-noun)

ช่วยรับฟังและดูแลรักษาแทน


เปิดหูเปิดตา

เปิด + หู + เปิด + ตา

การเปิดหูเปิดตา (abstract-noun)

เปิด-หู-เปิด-ตา

/pɤːt̚˨˩.huː˩˩˦.pɤːt̚˨˩.taː˧/^((สัมผัส))

ให้ได้ฟังและให้ได้เห็นมาก (มักใช้เกี่ยวกับการไปพักผ่อนหย่อนใจและหาความรู้ไปในตัว)


โปรดสัตว์ได้บาป

โปรดสัตว์ + ได้ + บาป

การโปรดสัตว์ได้บาป (abstract-noun)

โปฺรด-สัด-ได้-บาบ

/proːt̚˨˩.sat̚˨˩.daj˥˩.baːp̚˨˩/^((สัมผัส))

ทำดีแต่ได้ชั่ว, ทำคุณแต่กลับได้โทษ


ไปตายดาบหน้า

การไปตายดาบหน้า (abstract-noun)

ยอมไปเผชิญกับความทุกข์และความลำบากข้างหน้า


ไปตายเอาดาบหน้า

การไปตายเอาดาบหน้า (abstract-noun)


ไปไหนมาสามวาสองศอก

ไป + ไหน + มา + สาม + วา + สอง + ศอก

ไป-ไหฺน-มา-สาม-วา-สอง-สอก

/paj˧.naj˩˩˦.maː˧.saːm˩˩˦.waː˧.sɔːŋ˩˩˦.sɔːk̚˨˩/^((สัมผัส))

ถามอย่างหนึ่งตอบไปอีกอย่างหนึ่ง


ไปอย่างน้ำขุ่น ๆ

การไปอย่างน้ำขุ่น ๆ (abstract-noun)

พูดเข้าตัวหลบเลี่ยงไปข้าง ๆ คู ๆ


ผ่อนผันสั้นยาว

ผ่อน + ผัน + สั้น + ยาว

การผ่อนผันสั้นยาว (abstract-noun)

ผ่อน-ผัน-ซั่น-ยาว

/pʰɔːn˨˩.pʰan˩˩˦.san˥˩.jaːw˧/^((สัมผัส))

ประนีประนอม, อะลุ่มอล่วยกัน


ผ่อนสั้นผ่อนยาว

ผ่อน + สั้น + ผ่อน + ยาว

การผ่อนสั้นผ่อนยาว (abstract-noun)
ผ่อนผันสั้นยาว

ผ็่อน-สั้น-ผ็่อน-ยาว

ประนีประนอม, อะลุ่มอล่วยกัน


ผ่อนหนักเป็นเบา

การผ่อนหนักเป็นเบา (abstract-noun)

ลดความรุนแรงลง, ลดหย่อนลง


ผัดวันประกันพรุ่ง

การผัดวันประกันพรุ่ง (abstract-noun)

ผัด-วัน-ปฺระ-กัน-พฺรุ่ง

/pʰat̚˨˩.wan˧.pra˨˩.kan˧.pʰruŋ˥˩/^((สัมผัส))

ขอเลื่อนเวลาออกไปครั้งแล้วครั้งเล่า