ซ้อน

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨪᩬ᩶ᩁ (ซอ้ร), ลาว ຊ້ອນ (ซ้อน), ไทใหญ่ သွၼ်ႉ (ส๎อ̂น), จ้วง sonx

/sɔːn˦˥/^((สัมผัส))

เอาจานซ้อนกัน

เอาหนังสือซ้อนสมุด

เรียงแทรกเสริมกัน

ฟันซ้อน

มะลิซ้อน

ถูกชก 2 ทีซ้อน

เสียงปืนดัง 3 นัดซ้อน

ว่ากันคนละทีในเชิงแข่งขัน

เทศน์ซ้อน


มอง

จากจีนยุคกลาง望 (MC mjang|mjangH); ร่วมเชื้อสายกับอีสาน เบิ่ง, ลาว ເບິ່ງ (เบิ่ง) และ ມອງ (มอง), ไทลื้อ ᦙᦸᧂ (มอ̂ง), ไทใหญ่ မွင်း (ม๊อ̂ง), ไทใต้คง ᥛᥩᥒᥰ (ม๊อ̂ง)

/mɔːŋ˧/^((สัมผัส))


ควบคุม

การควบคุม (abstract-noun)
ความควบคุม (abstract-noun)

ดูแล, กำกับดูแล

คุมตัวหรือกักขังผู้ถูกจับโดยพนักงานฝ่ายปกครองหรือตำรวจในระหว่างสืบสวน


กักขัง

/kak̚˨˩.kʰaŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

บังคับให้อยู่ในสถานที่อันจำกัด, เก็บตัวไว้ในสถานที่อันจำกัด


สืบสวน

สืบ + สวน (“ถาม”)

/sɯːp̚˨˩.sua̯n˩˩˦/^((สัมผัส))

แสวงหาข้อเท็จจริงและหลักฐานซึ่งพนักงานฝ่ายปกครองหรือตำรวจได้ปฏิบัติไปตามอำนาจและหน้าที่ เพื่อรักษาความสงบเรียบร้อยของประชาชน และเพื่อที่จะทราบรายละเอียดแห่งความผิด


ชื่นชม

การชื่นชม (abstract-noun)
ความชื่นชม (abstract-noun)

/t͡ɕʰɯːn˥˩.t͡ɕʰom˧/^((สัมผัส))


ยิน

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ŋinᴬ; ร่วมเชื้อสายกับลาว ຍິນ (ยิน), ไทดำ ꪉꪲꪙ (งิน), ไทใหญ่ ငိၼ်း (งิ๊น), ယိၼ်း (ยิ๊น) หรือ ၺိၼ်း (ญิ๊น), อาหม 𑜂𑜢𑜃𑜫 (งิน์), จ้วง nyi หรือ ri, จ้วงแบบจั่วเจียง yinz/nyinz ; เทียบจีนยุคกลาง听 (MC ngjinX|ngj+nX, “การหัวเราะ”), ออสโตรนีเซียนดั้งเดิม *dəŋəʀ (บูรณะจากไปวัน ladenga หรือ langeda, มาเลเซีย dengar, ตากาล็อก dinig)，

รู้เสียงด้วยหู (มักใช้ว่า ได้ยิน), ฟัง

ใช้ประกอบกับคำอื่นหมายความว่า รู้สึก, ชอบ, ยอม ก็มี


ได้ยิน

รับรู้เสียงด้วยหู


ยินร้าย

ยิน (รู้สึก, ชอบ) + ร้าย; เลียนคำว่า ยินดี

ไม่พอใจ, ไม่ชอบใจ


ช่วยเหลือ

ช่วย + เหลือ

การช่วยเหลือ (abstract-noun)
ความช่วยเหลือ (abstract-noun)

ᦅᧄᧉᦋᦾᧈ

สงเคราะห์ให้สำเร็จดังประสงค์หรือให้พ้นความลำบาก

/t͡ɕʰua̯j˥˩.lɯa̯˩˩˦/^((สัมผัส))


บวช

ยืมมาจากเขมรเก่า បោស៑ (โปสฺ), ប្វាស៑ (ปฺวาสฺ), หรือเขมรเก่าสมัยอังกอร์ ប្វស៑ (บฺวสฺ), ប្វាស៑ (ปฺวาสฺ) และเปลี่ยนตัวสะกดเป็น ช ให้เหมือนบาลี ปพฺพชฺชา; ร่วมเชื้อสายกับเขมร បួស (บัวส), ลาว ບວດ (บวด)

ถือเพศเป็นภิกษุสามเณรหรือนักพรตอื่น ๆ


บวช

หลอก, ล่อลวง, ทำอุบายให้หลงเชื่อ

ถูกเขาบวชเช้าบวชเย็นร่ำไป


เคารพ

ยืมมาจากสันสกฤต गौरव (เคารว)

การเคารพ (abstract-noun)
ความเคารพ (abstract-noun)

แสดงอาการนับถือ

เคารพผู้ใหญ่

เคารพธงชาติ

ไม่ล่วงเกิน, ไม่ล่วงละเมิด

เคารพสิทธิของผู้อื่น


คารวะ

ยืมมาจากบาลี คารว

แสดงความเคารพ


ยกเลิก

/jok̚˦˥.lɤːk̚˥˩/^((สัมผัส))


ขอร้อง

/kʰɔː˩˩˦.rɔːŋ˦˥/^((สัมผัส))

ขอให้ช่วยเหลือ, ขอให้ทำตามที่ขอ


เซ้ง

ยืมมาจากแต้จิ๋ว 承 (sêng5, “สืบทอด, รับช่วง”)

การแบ่งพยางค์
{ไม่ตามอักขรวิธี; เสียงสระสั้น}

/seŋ˦˥/^((สัมผัส))

โอนสิทธิหรือกิจการไปให้อีกคนหนึ่งโดยได้ค่าตอบแทน, รับโอนสิทธิหรือกิจการจากอีกคนหนึ่งโดยต้องเสียค่าตอบแทนเรียกว่า รับเซ้ง


ชีช้ำ

จากฮกเกี้ยน 淒慘 (chhi-chhám, “โศกเศร้า”)

การชีช้ำ (abstract-noun)
ความชีช้ำ (abstract-noun)

/t͡ɕʰiː˧.t͡ɕʰam˦˥/^((สัมผัส))

ช้ำใจ, โศกเศร้า


สร้าง

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩈ᩶ᩣ᩠ᨦ (ส้าง), ลาว ສ້າງ (ส้าง), เขิน ᩈ᩶ᩣ᩠ᨦ (ส้าง), ไทลื้อ ᦉᦱᧂᧉ (ส้าง), ไทใหญ่ သၢင်ႈ (ส้าง), ไทดำ ꪎ꫁ꪱꪉ (ส้าง), ไทใต้คง ᥔᥣᥒᥲ (ส้าง), อาหม 𑜏𑜂𑜫 (สง์); เทียบเขมร សាង (สาง), มอญ သြိုၚ် (สฺริุง์), เขมรเก่าสมัยอังกอร์ សាង៑ (สางฺ) หรือ ស្រាង៑ (สฺรางฺ)

/saːŋ˥˩/^((สัมผัส))

ทำให้สิ่งที่ไม่มีอยู่ เกิดมีขึ้นมาไม่ว่ารูปธรรมหรือนามธรรม ด้วยวิธีการต่าง ๆ


เสร็จนาฆ่าโคถึก เสร็จศึกฆ่าขุนพล

เสร็จ + นา + ฆ่า + โค + ถึก + เสร็จ + ศึก + ฆ่า + ขุนพล; อาจแปลตรงตัวจากจีน 卸磨殺驢 /卸磨杀驴 (“ฆ่าลาเมื่อเสร็จงานโม่แป้ง (butcher the donkey after it finished his job on the mill)”)

เส็ด-นา-ค่า-โค-ถึก-เส็ด-สึก-ค่า-ขุน-พน

/set̚˨˩.naː˧.kʰaː˥˩.kʰoː˧.tʰɯk̚˨˩.set̚˨˩.sɯk̚˨˩.kʰaː˥˩.kʰun˩˩˦.pʰon˧/^((สัมผัส))

พอเสร็จสิ้นภารกิจ ก็ทำร้ายบุคคลสำคัญที่เคยช่วยเหลืองานของตน ผู้มีส่วนสำคัญถูกกำจัดออกเมื่อหมดผลประโยชน์

พอเสร็จการเลือกตั้ง เขาก็เปลี่ยนหัวหน้าทีมเลือกตั้งใหม่ เข้าทำนองเสร็จนาฆ่าโคถึก เสร็จศึกฆ่าขุนพล

th-เสร็จนาฆ่าโคถึก_เสร็จศึกฆ่าขุนพล-th-verb-hWawWG7H


เห็นหัว

เคารพ, เห็นคุณค่า, ให้ความสำคัญ, ให้เกียรติ, ไว้หน้า

ผู้ประท้วงกู่ร้องว่า เห็นหัวประชาชนบ้าง


เสียใจ

การเสียใจ (abstract-noun)
ความเสียใจ (abstract-noun)

ไม่สบายใจเพราะมีเรื่องไม่สมประสงค์หรือผิดประสงค์

เด็กเสียใจเมื่อรู้ว่าทำผิด

กลัวศัตรูฝ่ายหน้า หลังพระเสียใจข้า ดุจดับแก้วสองดวง


ตรม

การตรม (abstract-noun)
ความตรม (abstract-noun)

ระทม, เจ็บอยู่ภายในเรื่อยไป

ตรมใจ

ตรมหนอง


สะอื้น

/sa˨˩.ʔɯːn˥˩/^((สัมผัส))

ถอนใจสะท้อนเป็นระยะ ๆ เพราะร้องไห้มากเนื่องจากเสียใจระทมใจเป็นต้น


สะท้อน

/sa˨˩.tʰɔːn˦˥/^((สัมผัส))

วกกลับ, ย้อนกลับ

แสงสะท้อน

เสียงสะท้อน

โดยปริยายหมายความว่า แสดงให้เห็นภาพหรือลักษณะอย่างใดอย่างหนึ่ง

นวนิยายสะท้อนภาพสังคม

ละครสะท้อนชีวิตจริง


คอน

เทียบลาว ຄອນ (คอน), จ้วง gonz, , จ้วงแบบจั่วเจียง konz (คอน-ไม้คอน ยกมา ขนไป)

/kʰɔːn˧/^((สัมผัส))

เอาสิ่งของห้อยที่ปลายไม้คานหรือปลายไม้เพียงข้างเดียวแล้วแบกบ่าพาไป

เหยียดแขนข้างหนึ่งแล้วเอามือจับปลายของที่หนักยกขึ้น


แบก

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨷᩯ᩠ᨠ (แบก), ลาว ແບກ (แบก), ไทดำ ꪵꪚꪀ (แบก), ไทใหญ่ မႅၵ်ႇ (แม่ก) หรือ ဝႅၵ်ႇ (แว่ก), อาหม 𑜉𑜢𑜀𑜫 (มิก์), จ้วงแบบหนง mbeg

/bɛːk̚˨˩/^((สัมผัส))

ยกของที่มีน้ำหนักขึ้นวางบนบ่า

แบกของ

แบกปืน

โดยปริยายหมายความว่า รับภาระหนัก, มีความรับผิดชอบมาก

แบกภาระเข้าไว้มาก

แบกงานไว้มาก


ย้อน

ร่วมเชื้อสายกับจ้วง yonx

/jɔːn˦˥/^((สัมผัส))

ย้อนไป

ย้อนมา

ย้อนกลับบ้าน

ย้อนเกล็ด

ย้อนหลัง

พูดสวนตอบ (มักใช้ในทางไม่ดี)

เด็กย้อนผู้ใหญ่

ลูกย้อนแม่


หวน

ยืมมาจากจีนยุคกลาง還 (MC hwaen|zjwen); ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩉ᩠ᩅᩁ (หวร) หรือ ᩉᩫ᩠ᨶ (ห็น), ลาว ຫວນ (หวน) หรือ ຫົນ (ห็น), ไทใหญ่ ႁူၼ် (หูน)

ลมหวน


สัญญา

ยืมมาจากบาลี สญฺญา (“จำ”); ร่วมเชื้อสายกับลาว ສັນຍາ (สันยา), เขมร សន្យា (สนฺยา)

ให้คำมั่น, รับปาก, ทำความตกลงกัน

แม่สัญญากับลูกว่าถ้าสอบได้ที่ 1 จะให้รางวัล


รับปาก

รับคำ, บางทีก็ใช้เข้าคู่กับคำ รับคำ เป็น รับปากรับคำ

เขารับปากว่าจะมารับ แต่ก็ไม่มา


ล่ม

เป็นไปได้ว่าเกี่ยวข้องกับ ล้ม

กิริยาที่ทรงตัวไม่อยู่ เอียงจนตะแคง คว่ำ หรือจม

เรือล่ม

เกวียนล่ม

ทำให้ตะแคง คว่ำ หรือจม

ล่มเรือ

ได้รับความเสียหายมากเพราะน้ำท่วมหรือพายุพัดเป็นต้น

นาล่ม

สวนล่ม

โป๊ะล่ม

ไม่สำเร็จ, ไม่รอดฝั่ง

โครงการล่ม

ใช้งานไม่ได้ชั่วขณะ

ระบบล่ม

เซิร์ฟเวอร์ล่ม


หลง

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ʰloŋᴬ; ร่วมเชื้อสายกับอีสาน หลง, ลาว ຫຼົງ (หล็ง), คำเมือง ᩉᩖᩫᨦ (หล็ง), เขิน ᩉᩖᩫᨦ (หล็ง), ไทลื้อ ᦜᦳᧂ (หลุง), ไทดำ ꪶꪨꪉ (โหลง), ไทใหญ่ လူင် (ลูง), ไทใต้คง ᥘᥨᥒᥴ (โล๋ง), จ้วง loeng, จ้วงแบบหนง loang

/loŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

สำคัญผิด, เข้าใจผิด

กาหลงเข้าใจว่าไข่นกดุเหว่าเป็นไข่ของตน

หมกมุ่น, มัวเมา, คลั่งไคล้, เคลิบเคลิ้ม

หลงในอบายมุข

หลงเสน่ห์

กาหลงเข้าไปในฝูงหงส์

เข้าไปแล้วหาทางออกไม่ได้

หลงป่า

หลงทาง

เหลืออยู่, ตกค้างอยู่

มะม่วงหลง

ฝนหลงฤดู

มีความจำเลอะเลือน, สติเฟือนไป

พอแก่ก็ชักจะหลงแล้ว

เรียกเสียงที่แผดดังผิดปรกติ หรือเสียงที่ผิดระดับเสียงดนตรีว่า เสียงหลง


แผด

/pʰɛːt̚˨˩/^((สัมผัส))

เปล่งเสียงดังสนั่น (ตามปรกติใช้ประกอบกับคำ เสียง เป็น แผดเสียง)

ฉายแสงกล้า (ใช้แก่แดด)


แคร์

ยืมมาจากอังกฤษ care

/kʰɛː˧/^((สัมผัส))

ใส่ใจ, เป็นห่วงเป็นใย, อาทร

ใครจะว่าอะไรเขาก็ไม่แคร์

ผมแคร์ความรู้สึกของลูกและภรรยาผมมากที่สุด


แลก

ยืมมาจากจีนเก่า易 (OC *leːɡs, *leɡ); ร่วมเชื้อสายกับลาว ແລກ (แลก), ไทใหญ่ လႅၵ်ႈ (แล้ก), ไทใต้คง ᥘᥦᥐ (แลก), อาหม 𑜎𑜢𑜀𑜫 (ลิก์)

/lɛːk̚˥˩/^((สัมผัส))

เอาสิ่งหนึ่งให้ไปเพื่อได้สิ่งหนึ่งที่ต้องการมา

แลกเชลย

แลกกล้วยไม้

นักกีฬาแลกธงกัน

ซื้อของด้วยของ

เอาน้ำมันแลกข้าว


แล็ก

ยืมมาจากอังกฤษ lag

/lɛk̚˦˥/^((สัมผัส))

/lɛk̚˨˩/^((สัมผัส))

มีปฏิกิริยาช้าไปจากเดิมเล็กน้อย

เมื่อผู้เล่นเกมรวมกันอยู่เยอะ ๆ เกมก็จะแล็ก


อิ่มใจ

ปลื้มใจ, สบายใจ, ภูมิใจ, ปีติยินดี


สบายใจ

การสบายใจ (abstract-noun)
ความสบายใจ (abstract-noun)

ไม่มีทุกข์มีร้อน

ลูก ๆ เรียนจบหมดแล้วก็สบายใจ

ทำงานเสร็จเรียบร้อยแล้วสบายใจ


ขีดฆ่า

/kʰiːt̚˨˩.kʰaː˥˩/^((สัมผัส))

ขีดเส้นตัดข้อความเพื่อยกเลิกข้อความนั้น

ขีดเส้นตัดข้อความในเอกสารออกและลงลายมือชื่อกำกับเพื่อแก้ไขเพิ่มเติม หรือยกเลิกข้อความนั้น

ตามประมวลรัษฎากรหมายความว่า การกระทำเพื่อมิให้ใช้แสตมป์ได้อีกโดยขีดเส้นคร่อมฆ่าแสตมป์ที่ปิดทับกระดาษและลงวันเดือนปีที่ขีดฆ่าไว้ด้วย


ยกเมฆ

เพ่งดูเมฆเมื่อเห็นเป็นรูปอะไรแล้ว ก็ถือเป็นนิมิตเพื่อทำนายว่าดีหรือร้าย เช่นในเวลาจะยกทัพ ถ้าเห็นเมฆเป็นรูปพระนารายณ์ ก็ถือว่าเป็นนิมิตที่ดี ควรยกทัพได้, ถ้าเห็นเมฆเป็นรูปคนหัวขาดหรือแขนขาดขาขาด เป็นนิมิตไม่ดี ไม่ควรยกทัพ แม้ผู้ทรงวิทยาคุณอาจบริกรรมต่อหัวหรือแขนขาให้สมบูรณ์ได้ ถึงกระนั้นก็ไม่ถือว่าเป็นนิมิตที่ดี ไม่ควรยกทัพ

ตรงเข้าไปในป่าแล้วปลุกตัว เป่าทั่วด้วยคาถาประกาศิต ขยับยืนยกเมฆดูนิมิต เห็นรูปนารายณ์เรืองฤทธิ์ติดอัมพร

กอดอกยกเมฆดูนิมิต ก็วิปริตเป็นรูปคนหัวหาย จะยกต่อคอแขนไม่ติดกาย เถนสำคัญมั่นหมายไม่คืนมา

เดาเอา, นึกคาดเอาเอง, กุเรื่องขึ้น


เข่น

ร่วมเชื้อสายกับลาว ເຂັ່ນ (เขั่น), ไทใหญ่ ၶဵၼ်ႇ (เข่น)

ทุบหรือตีอย่างแรงเพื่อให้แบนเป็นต้น

เข่นมีด


เข่นฆ่า

/kʰen˨˩.kʰaː˥˩/^((สัมผัส))

ฆ่าด้วยความโกรธแค้น


อาฆาต

ยืมมาจากสันสกฤต आघात (อาฆาต) หรือบาลี อาฆาต

อาฆาฏ
การอาฆาต (abstract-noun)
ความอาฆาต (abstract-noun)

/ʔaː˧.kʰaːt̚˥˩/^((สัมผัส))

ผูกใจเจ็บและอยากแก้แค้น, พยาบาท


ปากโป้ง

/paːk̚˨˩.poːŋ˥˩/^((สัมผัส))

ชอบพูดเปิดเผยสิ่งที่ไม่สมควรออกมาโดยไม่คำนึงถึงความผิดพลาดเสียหาย


ควบ

/kʰua̯p̚˥˩/^((สัมผัส))

เอารวมเข้าเป็นอันเดียวกันหรือเข้าคู่กัน

ควบเชือก

ควบด้าย

สอบควบ

กินยาควบกัน


ควบ

/kʰua̯p̚˥˩/^((สัมผัส))

อาการที่วิ่งเต็มที่จนดูเหมือนเท้าหรือล้อไม่ติดดิน

ควบม้า

ควบรถ


ดีด

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ɓliːtᴰ; ร่วมเชื้อสายกับลาว ດີດ (ดีด), ไทดำ ꪒꪲꪒ (ดิด), ไทใหญ่ ၼဵတ်း (เน๊ต) หรือ လဵတ်း (เล๊ต), ไทใต้คง ᥘᥤᥖᥴ (ลี๋ต), อาหม 𑜃𑜢𑜄𑜫 (นิต์), จ้วง ndit

/diːt̚˨˩/^((สัมผัส))

สะบัดนิ้วออกไปโดยแรงเพื่อให้สิ่งใดสิ่งหนึ่งหลุดจากที่หรือเคลื่อนออกไป

ดีดลูกหิน

ดีดแมลงออกจากเสื้อ

ยกขึ้นด้วยแม่แรงเป็นต้น

ดีดเรือน

เล่นเครื่องดนตรีประเภทเครื่องสายโดยใช้ปลายนิ้วมือหรืออุปกรณ์สะกิดให้เกิดเสียง

ดีดจะเข้

ดีดพิณ

ดีดกีตาร์

เอานิ้วมือแตะแล้วเขี่ยให้เลื่อนไป

ดีดลูกคิด

เอาปลายนิ้วกดแล้วปล่อย

ดีดพิมพ์ดีด

ดีดเปียโน

ทำห่างเหินผู้ใหญ่ ไม่เข้าหน้า

หมู่นี้ชักดีดไปไม่เข้าหน้า

มีแรงฮึดสู้ขึ้นมากะทันหัน


เข้าหน้า

ไม่กล้าเข้าหน้า


เผชิญหน้า

เผชิญ + หน้า

面對

เจอกันซึ่งหน้าเพื่อแก้ไข เอาชนะ หรือยอมรับ

/pʰa˨˩.t͡ɕʰɤːn˧.naː˥˩/^((สัมผัส))

เจอกันซึ่งหน้า (ใช้แก่ผู้ที่ไม่ชอบหน้ากัน)

กลุ่มนักอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมต้องเผชิญหน้ากับตำรวจปราบจลาจล

คนจำนวนมากไม่เลือกที่จะเผชิญหน้ากับความจริง


แตะ

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨲᩯᩡ (แตะ), ลาว ແຕະ (แตะ)

/tɛʔ˨˩/^((สัมผัส))

ถูกต้องแต่เบา ๆ หรือเพียงนิดหน่อย

เข้าไปเกี่ยวข้อง, เข้าไปยุ่งเกี่ยว


สะกิด

เอาปลายเล็บหรือสิ่งที่คล้ายคลึงกันเขี่ยหรือแคะแต่เบา ๆ เพื่อให้รู้ตัวหรือเพื่อให้หลุดหรือให้แตกออกเป็นต้น

เอามือสะกิดสีข้าง

ใช้เข็มสะกิดฝีให้หนองออก

เตือนให้นึกถึง


เขี่ย

ร่วมเชื้อสายกับลาว ເຂ່ຍ (เข่ย), ไทใหญ่ ၶေႇ (เข่)

/kʰia̯˨˩/^((สัมผัส))

ใช้ไม้หรือสิ่งอื่น ๆ ทำให้สิ่งใดสิ่งหนึ่งเคลื่อนที่ไป

เขี่ยฟุตบอล

เขี่ยสวะ

ค่อย ๆ สะกิดออก

เขี่ยผงที่ลูกตา

เอาก้านพลูเขี่ยตา

เอานิ้วเขี่ยหลัง

คุ้ยเขี่ยให้ไฟกลับลุกขึ้นอีก

เขี่ยขี้ไต้

เขี่ยขี้เถ้า

เอานิ้วเคาะหรือดีดบุหรี่หรือเอาบุหรี่เคาะที่สิ่งอื่นเพื่อให้ขี้บุหรี่ร่วง เรียกว่า เขี่ยบุหรี่

ขีดไปขีดมาหรือปัดไปปัดมาเพื่อให้กระจายออก

เขี่ยดินเพื่อหาของที่ตกอยู่ในดิน

ไก่เขี่ยดินหาอาหาร

เขียนหรือวาดอย่างหวัด ๆ

ช่วยเขี่ย ๆ ประวัติเรื่องนี้ให้หน่อยเถอะ

ลายมือเป็นไก่เขี่ย

ถูกเขี่ยออกไป


คุ้ยเขี่ย

คุ้ย + เขี่ย

ค้นเอาเรื่องเก่าขึ้นมาเปิดเผย, ขุด หรือ ขุดคุ้ย ก็ว่า

เรื่องนี้อย่าไปคุ้ยเขี่ยขึ้นมาเลย


เลื่อน

เป็นไปได้ว่าแผลงมาจาก ลื่น

/lɯa̯n˥˩/^((สัมผัส))

เคลื่อนหรือย้ายจากที่เดิมโดยลักษณะอาการต่าง ๆ เช่น ลาก เสือกไส ยกขึ้น กดลง

เปลี่ยนเวลาจากที่กำหนดไว้เดิม

เลื่อนเวลาเดินทาง

เลื่อนวันประชุม

เขยิบชั้นหรือตำแหน่งฐานะสูงขึ้นไปกว่าเดิม

เลื่อนยศ

เลื่อนตำแหน่ง

นำไปวาง (ใช้แก่อาหาร)

เลื่อนแกง

เลื่อนของหวาน

เลื่อนสำรับ


สอด

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน สอด, ลาว ສອດ (สอด), คำเมือง ᩈᩬᨯ (สอด), เขิน ᩈᩬᨯ (สอด), ไทลื้อ ᦉᦸᧆᧈ (ส่อ̂ด), ไทดำ ꪎꪮꪒ (สอด), ไทใหญ่ သွတ်ႇ (ส่อ̂ต)

/sɔːt̚˨˩/^((สัมผัส))

เสือกหรือใส่เข้าไปในช่องหรือในระหว่างที่แคบ ๆ

สอดจดหมายเข้าไปใต้ประตู

สอดขาเข้าไปในกางเกง

สอดสนับเพลา

แทรกเข้าไประหว่างกลาง

เอาธนบัตรสอดไว้ในหนังสือ

แทรกเข้าในระหว่าง (มักใช้ในเชิงตำหนิ)

ขณะที่ผู้ใหญ่กำลังพูดอยู่ เด็กไม่ควรพูดสอดขึ้น


แคบ

ยืมมาจากอีสาน แขบ

/kʰɛːp̚˥˩/^((สัมผัส))

ล้วนอลงกฎด้วยอลงการ เบาะลอออานแคบคำ


รู้เรื่อง

รู้ + เรื่อง

/ruː˦˥.rɯa̯ŋ˥˩/^((สัมผัส))

เข้าใจเรื่อง (มักใช้ในความปฏิเสธ)

พูดเท่าไร ๆ ก็ไม่รู้เรื่อง


ยินยอม

การยินยอม (abstract-noun)
ความยินยอม (abstract-noun)

ยอม, ไม่ขัด, ตกลง, ชอบใจ, ตาม


เลี้ยงดู

ดูแล, เอาใจใส่ (มักใช้แก่คน)

เลี้ยงดูพ่อแม่

บำรุง, ปรนปรือด้วยอาหารการกินเป็นต้น (มักใช้แก่คน)


เลี้ยงดูปูเสื่อ

เลี้ยงดู + ปู + เสื่อ

การเลี้ยงดูปูเสื่อ (abstract-noun)

[li(ː)ä̃ŋ˦˥.duː˧.puː˧.sɯːä˨˩]

ต้อนรับเลี้ยงดูด้วยอาหารการกินอย่างดี


ปรน

บำรุงเลี้ยงดูให้สมบูรณ์


ผ่อนปรน

แบ่งหนักให้เป็นเบา, เอาไปทีละน้อย, ขยับขยายให้เบาบางลง


เปรอ

ยืมมาจากเขมรเก่าสมัยก่อนอังกอร์ ប្រេ (บฺเร, “ใช้”); ร่วมเชื้อสายกับเขมร ប្រើ (บฺเริ)

/prɤː˧/^((สัมผัส))


คุ้มเกรง

[kʰũm˦˥.krẽːŋ˧]

ปกป้องไว้ให้คนอื่นเกรงกลัว


รีดลูก

/riːt̚˥˩.luːk̚˥˩/^((สัมผัส))

ทำให้แท้งลูก


อุ้มบุญ

[ʔũm˥˩.bũn˧]

ตั้งครรภ์แทนด้วยการนำตัวอ่อนที่ปฏิสนธิภายนอกร่างกายของแม่ไปฝากไว้ในมดลูกของผู้หญิงที่รับอุ้มท้องแทน มักทำในกรณีที่แม่มีความผิดปรกติไม่สามารถตั้งครรภ์ได้

ภรรยาของเขามีเนื้องอกในมดลูกแต่รังไข่ยังปรกติ อยากมีลูกก็เลยขอให้น้องสาวอุ้มบุญให้


อุ้มท้อง

[ʔũm˥˩.tʰɔ̃ːŋ˦˥]

มีลูกอยู่ในท้อง


อวสาน

ยืมมาจากสันสกฤต अवसान (อวสาน) หรือบาลี อวสาน

อวศานติ์
อวสาณ
อวสานต์
การอวสาน (abstract-noun)

/ʔa˨˩.wa˦˥.saːn˩˩˦/^((สัมผัส))


ส.บ.ม.

[sɔː˩˥.bɔː˧.mɔː˧]

อักษรย่อของ สบายมาก

เรื่องแค่นี้ ส.บ.ม. เดี๋ยวจัดการให้เรียบร้อย


ตก

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *tokᴰ; ร่วมเชื้อสายกับลาว ຕົກ (ต็ก), ไทลื้อ ᦷᦎᧅ (โตก), ไทดำ ꪶꪔꪀ (โตก), ไทใหญ่ တူၵ်း (ตู๊ก), ไทใต้คง ᥖᥨᥐᥱ (โต่ก), อาหม 𑜄𑜤𑜀𑜫 (ตุก์), ปู้อี dogt, จ้วง doek

พลัดลง, หล่นลง

ตกบันได

ตกต้นไม้

ไหลลง, หยดลงมา

ฝนตก

ฝีมือตก

แรงตก

พระอาทิตย์ตก

ล่วงเข้าเวลา

ตกเย็น

ตกดึก

เรียกสีที่ละลายออกหรือจางไปในเวลาซักหรือถูกแดดเป็นต้น ว่า สีตก

อยู่ในภาวะที่ไม่น่าพอใจ

ตกทุกข์

ตกระกำลำบาก

ตกยาก

ของที่สั่งตกมาแล้ว

คำสั่งตกแล้ว

ตกลูก

เขียนหนังสือตก

ไม่ได้ขึ้นยานพาหนะเพราะไปไม่ทันหรือไม่มีค่าโดยสาร

ตกรถ

ตกเรือ

ลดลงต่ำ เป็นอาการแสดงว่ากลัว ยอมแพ้ หรือหมดกำลัง เป็นต้น

คอตก

หัวตก

หางตก


ตก

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨲᩧ᩠ᨠ (ตึก), จ้วง dwk (ตึก-หาปลาล่าสัดตว์) , จ้วงแบบจั่วเจียง dwk (ตึก/เติก-หาปลาล่าสัดตว์)

เอาเบ็ดเกี่ยวเหยื่อหย่อนลงไปให้ปลาหรือกุ้งกินแล้ววัดหรือสาวขึ้นมา

ตกปลา

ตกกุ้ง

ตกหมึก

หลอกล่อให้ติดหรือไม่ให้หนี

ตกผู้ชาย

ตกแมว

เอาเงินหรือสิ่งของให้ไปก่อน แล้วคิดเอาเป็นพืชผลภายหลังตามแต่จะตกลงกัน


หล่น

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ʰlɤnᴮ; ร่วมเชื้อสายกับลาว ຫຼົ່ນ (หล็่น), ไทใหญ่ လူၼ်ႇ (ลู่น), จ้วง loenq

ตกลงมา, ร่วงลง


หยด

ไหลหรือทำให้ไหลหลุดออกมาเป็นหยาด ๆ

น้ำหยด


ซัก

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *zakᴰ; ร่วมเชื้อสายกับลาว ຊັກ (ซัก), ไทลื้อ ᦌᧅ (ซัก), ไทใหญ่ သၵ်ႉ (สั๎ก), จ้วง saeg (ซัก)

ทำให้สะอาดด้วยน้ำ

ไล่เลียงให้กระจ่างแจ้ง


อ่อน

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *ʔɔːnᴮ¹, จากไทดั้งเดิม *ʔwuːnᴮ; ร่วมเชื้อสายกับลาว ອ່ອນ (อ่อน), ไทลื้อ ᦀᦸᧃᧈ (อ่อ̂น), ไทดำ ꪮ꪿ꪮꪙ (อ่อน), ไทขาว ꪮꪮꪙꫀ, ไทใหญ่ ဢွၼ်ႇ (อ่อ̂น) หรือ ဢူၼ်ႈ (อู้น), อาหม 𑜒𑜨𑜃𑜫 (ออ̂น์) หรือ 𑜒𑜤𑜃𑜫 (อุน์), จ้วง unq หรือ onq, จ้วงแบบหนง oanq, แสก อูน

/ʔɔːn˨˩/^((สัมผัส))

/ʔɔn˨˩/^((สัมผัส))

ไร้ประสบการณ์, ไม่มีฝีมือ

นักเขียนคนนี้ฝีมือยังอ่อนอยู่

เด็กคนนี้อ่อนคณิตศาสตร์

มีค่าต่ำ เมื่อเทียบกับสกุลเงินอื่น (ใช้แสดงค่าเงิน)

เงินบาทตอนนี้อ่อน อย่าเพิ่งสั่งสินค้าจากต่างประเทศเลย


คล้อย

ร่วมเชื้อสายอีสาน คล้อย หรือ ค้อย, ลาว ຄ້ອຍ (ค้อย), คำเมือง ᨣᩖᩬ᩠᩶ᨿ (คลอ้ย), เขิน ᨣᩭ᩶ (คอย้), ไทลื้อ ᦅᦾᧉ (ค้อ̂ย), ไทใหญ่ ၵွႆႉ (ก๎อ̂ย, “โค้ง”)

/kʰlɔːj˦˥/^((สัมผัส))

เรียกอาการที่ดวงตะวันเลยเที่ยงไปแล้วว่า ตะวันคล้อย

เรียกอาการที่ดวงจันทร์เลยเที่ยงคืนไปแล้วว่า เดือนคล้อย

หย่อนลง, ลดต่ำ

เรียกนมที่หย่อนลงเล็กน้อยว่า นมคล้อย


แทะ

/tʰɛʔ˦˥/^((สัมผัส))

เอาหน้าฟันกัดให้หลุดออกมาทีละน้อย ๆ, เล็มกินทีละน้อย ๆ

โดยปริยายหมายถึงอาการที่คล้ายคลึงเช่นนั้น

ลูกไม่ทำมาหากิน มาคอยแทะเงินพ่อแม่


ฝึกฝน

ฝึก + ฝน (“ถู”)

/fɯk̚˨˩.fon˩˩˦/^((สัมผัส))

เพียรฝึก, พยายามฝึก

ฝึกฝนตนเองให้ชำนาญในการเย็บปักถักร้อย


ฝึกงาน

/fɯk̚˨˩.ŋaːn˧/^((สัมผัส))

สอนให้ทำงานจนทำเป็น


ราด

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *rwaːtᴰ; ร่วมเชื้อสายกับลาว ຮາດ (ฮาด) หรือ ລາດ (ลาด), ไทลื้อ ᦟᦱᧆ (ลาด), ไทใหญ่ ႁၢတ်ႇ (ห่าต), จ้วง set, จ้วงแบบจั่วเจียง rat/sat

/raːt̚˥˩/^((สัมผัส))

เทของเหลว ๆ เช่นน้ำให้กระจายแผ่ไปหรือให้เรี่ยรายไปทั่ว

ราดน้ำ

ก๋วยเตี๋ยวราดหน้า

ข้าวราดแกง

เยี่ยวราด

ขี้ราด


เยี่ยม ๆ มอง ๆ

คำซ้ำ ของ เยี่ยม +คำซ้ำ ของ มอง

เยี่ยม-เยี่ยม-มอง-มอง

/jia̯m˥˩.jia̯m˥˩.mɔːŋ˧.mɔːŋ˧/^((สัมผัส))

โผล่มองบ่อย ๆ (เพื่อให้เห็น หรือเพื่อให้รู้ว่ามีใครหรืออะไรอยู่ข้างใน)


ลงทัณฑ์

ลงโทษผู้กระทำผิดต่อวินัยทหารหรือตำรวจ


ขุน

/kʰun˩˩˦/^((สัมผัส))

ให้อาหารแก่สัตว์เลี้ยง

โดยปริยายหมายถึงเลี้ยงดูอย่างดี


ยื้ม

/jɯːm˦˥/^((สัมผัส))


ยิ้ม

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨿᩥ᩠᩶ᨾ (ยิ้ม), ลาว ຍິ້ມ (ยิ้ม), ไทลื้อ ᦍᦲᧄᧉ (ยี้ม); เทียบไทใหญ่ ယုမ်ႉ (ยุ๎ม), อาหม 𑜐𑜤𑜉𑜫 (ญุม์), จ้วง nyumx, จ้วงแบบจั่วเจียง yumx

แสดงให้ปรากฏว่าชอบใจ เยาะเย้ย หรือเกลียดชังเป็นต้น ด้วยริมฝีปากและใบหน้า

มีเพศสัมพันธ์


แย้ม

/jɛːm˦˥/^((สัมผัส))

เผยอ, คลี่, บานแต่น้อย ๆ

กุหลาบแย้มกลีบ

เผยอริมฝีปากน้อย ๆ ไม่ถึงกับยิ้ม

พระพุทธเจ้าทรงแย้มพระโอษฐ์

แย้มพราย


ยิ้มแย้ม

ยิ้มอย่างชื่นบาน, แย้มยิ้ม ก็ว่า


เผยอ

/pʰa˨˩.jɤː˩˩˦/^((สัมผัส))

เผยอปาก

เผยอฝาหม้อไว้

ฝากาเผยอ


เผื่อ

ร่วมเชื้อสายกับลาว ເຜື່ອ (เผื่อ), จ้วงแบบจั่วเจียง pweq (เผื่อ-ตุนเผื่อไว้)

/pʰɯa̯˨˩/^((สัมผัส))

กักน้ำไว้เผื่อแล้ง

ให้มากไว้กว่าที่ต้องการสำหรับส่วนตัวหรือผู้อื่น

กินเผื่อ

เอาข้าวมาเผื่อ


ผุด

/pʰut̚˨˩/^((สัมผัส))

โผล่, ทะลึ่งหรือสูงเด่นขึ้นมาปรากฏอยู่เหนือพื้นดินพื้นน้ำเป็นต้น

ปลาผุด

ตอผุด

อย่าได้ผุดได้เกิด


แผก

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨹᩯ᩠ᨠ (แผก), ลาว ແຜກ (แผก); เทียบเขมรเก่าสมัยอังกอร์ បេក៑ (เบกฺ, “แตกออก; แยกออก”) (ซึ่งเป็นรากของเขมร បែក (แบก))

/pʰɛːk̚˨˩/^((สัมผัส))

แยกออก, แตกออก, ต่างออกไปอีกส่วนหนึ่ง


เต้นผาง

[tẽn˥˩.pʰä̃ːŋ˩˥]

แสดงความโกรธ

เมื่อได้ยินเช่นนั้น ผู้การถึงกับเต้นผางรีบรุดเดินทางไปยังสถานีตำรวจ


เต้นเป็นเจ้าเข้า

เต้น + เป็น + เจ้า + เข้า

เต็้น-เป็น-จ้าว-เค่า

แสดงความโกรธ

ผมสาแก่ใจนักที่ข่าวนี้มันทำให้เขาเต้นเป็นเจ้าเข้า


ชม

เทียบจีนยุคกลาง諂 (MC trhjemX); ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨩᩫ᩠ᨾ (ช็ม), เขิน ᨩᩫ᩠ᨾ (ช็ม), ลาว ຊົມ (ซ็ม), ไทลื้อ ᦋᦳᧄ (ชุม), ไทใหญ่ ၸူမ်း (จู๊ม)

/t͡ɕʰom˧/^((สัมผัส))

สรรเสริญ, ยกย่อง


ชม

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨩᩫ᩠ᨾ (ช็ม), ลาว ຊົມ (ซ็ม)

/t͡ɕʰom˧/^((สัมผัส))

ดู (ใช้ในที่สุภาพ)

เชิญชมของในร้าน

ดูเพื่อให้เกิดความเพลิดเพลินใจหรือชื่นใจ

ชมสวน

ชมนกชมไม้


สน

ร้อยด้วยเชือกหรือด้ายเป็นต้น

สนเข็ม

สนตะพาย


สน

ตัดทอนจาก สนใจ

สนใจ, ตั้งใจจดจ่ออยู่กับสิ่งใดหรือเรื่องใดเป็นพิเศษ, ใฝ่ใจ ใคร่รู้ ใคร่เห็น

พวกเราจะไปดูหนังกัน สนไหม


อี๋

/ʔiː˩˩˦/^((สัมผัส))

กิริยาที่แสดงอาการเอาอกเอาใจหรือประจบประแจงเป็นต้น


ประพฤติ

ยืมมาจากสันสกฤต प्रवृत्ति (ปฺรวฺฤตฺติ); เทียบบาลี ปวุตฺติ

การประพฤติ (abstract-noun)
ความประพฤติ (abstract-noun)

ทำตาม, ปฏิบัติ

ประพฤติธรรม

กระทำ, ดำเนินตน, ปฏิบัติตน

ประพฤติดี

ประพฤติชั่ว


สนใจ

ไม่ทราบรากศัพท์ แต่ไม่ได้ประกอบขึ้นจาก สน + ใจ

การสนใจ (abstract-noun)
ความสนใจ (abstract-noun)

感興趣

ใฝ่ใจใคร่รู้เกี่ยวกับบางสิ่งหรือบางคน

感兴趣

ใฝ่ใจใคร่รู้เกี่ยวกับบางสิ่งหรือบางคน

ᦀᧁᦺᦈᦺᦉᧈ

ใฝ่ใจใคร่รู้เกี่ยวกับบางสิ่งหรือบางคน

ၶဝ်ႈၸႂ်

ใฝ่ใจใคร่รู้เกี่ยวกับบางสิ่งหรือบางคน

ສົນໃຈ

ใฝ่ใจใคร่รู้เกี่ยวกับบางสิ่งหรือบางคน

interested

ใฝ่ใจใคร่รู้เกี่ยวกับบางสิ่งหรือบางคน

ตั้งใจจดจ่ออยู่กับสิ่งใดเรื่องใดเป็นพิเศษ

เขาสนใจวิชาคณิตศาสตร์มาก

ใฝ่ใจใคร่รู้ใคร่เห็นเป็นต้น

เขาสนใจการเมืองมาตั้งแต่เด็ก


ทำงาน

ปฏิบัติกิจการ

เขาไปทำงานทุกวัน

ใช้การได้, ไม่ชำรุด

เครื่องจักรทำงานเป็นปรกติ


รอง

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩁᩬᨦ (รอง), อีสาน ฮอง, ลาว ຮອງ (ฮอง), ไทใหญ่ ႁွင်း (ห๊อ̂ง), ไทลื้อ ᦣᦸᧂ (ฮอ̂ง), อาหม 𑜍𑜨𑜂𑜫 (รอ̂ง์), จ้วงแบบจั่วเจียง rongz (รอง-ปูไว้ที่ใต้ รองรับไว้)

/rɔːŋ˧/^((สัมผัส))

รับรวมของเหลวหรือสิ่งอื่นที่ไหลตกลงมา

รองน้ำ

ต้านทานค้ำจุนให้คงอยู่

รองหัวเข็ม

หนุนให้สูงขึ้น

เอาไม้รองโต๊ะรองตู้

เอาเบาะรองนั่ง

เอาผ้ารองมือ


ชำระ

ยืมมาจากเขมร ជំរះ (ชํระ), แผลงมาจากជ្រះ (ชฺระ, “สะอาด, บริสุทธิ์”); ร่วมเชื้อสายกับลาว ຊຳລະ (ซำละ)

/t͡ɕʰam˧.raʔ˦˥/^((สัมผัส))

ชะล้างให้สะอาด

ชำระร่างกาย

สะสาง, ปรับปรุงแก้ไขให้ดีขึ้น

ชำระพระไตรปิฎก

ชำระพจนานุกรม

พิจารณาตัดสิน

ชำระความ

ทำให้สิ่งที่ติดค้างหมดไป

ชำระหนี้

ชำระแค้น


แขวน

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *qweːnᴬ; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨡ᩠ᩅᩯᩁ (แขวร), ลาว ແຂວນ (แขวน), ไทลื้อ ᦶᦧᧃ (แฃวน), ไทใหญ่ ၵႅၼ် (แกน) หรือ ၽႅၼ် (แผน), อาหม 𑜁𑜢𑜐𑜫 (ขิญ์), จ้วง kvenเป็นศัพท์บัญญัติสำนักงานราชบัณฑิตยสภาของ suspended (คำคุณศัพท์)

/kʰwɛːn˩˩˦/^((สัมผัส))

เกี่ยวห้อยอยู่

ย้ายไปอยู่ในตำแหน่งที่ไม่มีอำนาจ

พอผู้สนับสนุนหมดอำนาจ เขาก็ถูกแขวนเข้ากรม

พักรอไว้ก่อน

เรื่องนี้ขอแขวนไว้ก่อน เพราะยังไม่มีข้อมูลพอ

เลิกทำสิ่งนั้นหรือสิ่งที่เกี่ยวข้อง

แขวนนวม

แขวนเต้า, แขวนบิกินี่

เลิกถ่ายภาพนู้ด


พิษฐาน

แผลงมาจาก อธิษฐาน

[pʰit̚˥.sä˩.tʰä̃ːn˩˥ ~ pʰit̚˥.sä˧.tʰä̃ːn˩˥]

มุ่งหมาย, ขอร้องต่อสิ่งที่ตนถือว่าศักดิ์สิทธิ์เพื่อช่วยบันดาลให้ประสบผลสำเร็จในสิ่งที่ตนมุ่งหมาย


อธิษฐาน

ยืมมาจากสันสกฤต अधिष्ठान (อธิษฺฐาน, “การอวยพร”); เทียบบาลี อธิฏฺฐาน (“การอวยพร”)

อธิฐาน
การอธิษฐาน (abstract-noun)

ᩋᨵᩥᨭᩛᩣ᩠ᨶ

ขอร้องต่อสิ่งศักดิ์สิทธิ์เพื่อผลอย่างใดอย่างหนึ่ง

อะ-ทิด-สะ-ถาน

/ʔa˨˩.tʰit̚˦˥.tʰaːn˩˩˦/^((สัมผัส))

/ʔa˨˩.tʰit̚˦˥.sa˨˩.tʰaːn˩˩˦/^((สัมผัส))

ตั้งใจมุ่งผลอย่างใดอย่างหนึ่ง, ตั้งจิตปรารถนา

ตั้งจิตขอร้องต่อสิ่งที่ตนถือว่าศักดิ์สิทธิ์เพื่อผลอย่างใดอย่างหนึ่ง


อธิฏฐาน

ยืมมาจากบาลี อธิฏฺฐาน (“การอวยพร”)

อธิฐาน
การอธิฏฐาน (abstract-noun)

/ʔa˨˩.tʰit̚˦˥.tʰaːn˩˩˦/^((สัมผัส))


ท่องเที่ยว

ท่อง + เที่ยว

ท็่อง-เที่ยว

/tʰɔŋ˥˩.tʰia̯w˥˩/^((สัมผัส))

เดินทางจากท้องที่อันเป็นถิ่นที่อยู่โดยปรกติของตนไปยังท้องที่อื่นเป็นการชั่วคราวด้วยความสมัครใจ และด้วยวัตถุประสงค์อันมิใช่เพื่อไปประกอบอาชีพหรือหารายได้


สมัครใจ

การสมัครใจ (abstract-noun)
ความสมัครใจ (abstract-noun)

สมัครด้วยความเต็มใจ

งานนี้เขาสมัครใจเป็นแม่ครัว

ชาวเขาสมัครใจย้ายถิ่นฐาน


เดินทาง

/dɤːn˧.tʰaːŋ˧/^((สัมผัส))

ไปสู่จุดที่หมายอีกแห่งหนึ่งที่ไกลออกไป


ทะเลาะ

ยืมมาจากเขมร ឈ្លោះ (ฌฺโละ)

/tʰa˦˥.lɔʔ˦˥/^((สัมผัส))

/tʰa˧.lɔʔ˦˥/^((สัมผัส))

ทุ่มเถียงกันด้วยความโกรธ, โต้เถียงกัน, เป็นปากเป็นเสียงกัน


เป็นปากเป็นเสียงกัน

เป็น + ปาก + เป็น + เสียง + กัน

เป็น-ปาก-เป็น-เสียง-กัน

/pen˧.paːk̚˨˩.pen˧.sia̯ŋ˩˩˦.kan˧/^((สัมผัส))


อึง

ดัง, เอ็ด, อึกทึก


อึน

การหลอมคำ ของ อึ้ง + มึน

/ʔɯn˧/^((สัมผัส))


โปรย

เทียบจีนยุคกลาง播 (MC paH)

ตกลงมาเป็นเม็ด ๆ กระจายทั่วไป

ฝนโปรย

ทำให้ตกลงมาด้วยอาการคล้ายคลึงเช่นนั้น

โปรยข้าวตอกดอกไม้


หว่าน

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *C̥.waːlᴮ; ร่วมเชื้อสายกับอีสาน หว่าน, ลาว ຫວ່ານ (หว่าน), คำเมือง ᩉ᩠ᩅ᩵ᩣ᩠ᨶ (หว่าน), เขิน ᩉ᩠ᩅ᩵ᩣ᩠ᨶ (หว่าน), ไทลื้อ ᦛᦱᧃᧈ (หว่าน), ไทดำ ꪪ꪿ꪱꪙ (หว่าน), ไทขาว ꪪꪱꪙꫀ, ไทใหญ่ ဝၢၼ်ႇ (ว่าน), ไทใต้คง ᥝᥣᥢᥱ (ว่าน), อาหม 𑜈𑜃𑜫 (บน์), จ้วง vanq

หว่านทาน

สาดให้กระจาย

หว่านข้าวเปลือก

แจกจ่ายไปทั่ว ๆ

หว่านเงิน


ตะล่อม

[tä˩.lɔ̃m˥˩ ~ tä˧.lɔ̃m˥˩]

ทำให้รวมกันเข้ามาเป็นกอง, ทำให้กลมเข้า


ตรอง

/trɔːŋ˧/^((สัมผัส))


ตรึกตรอง

/trɯk̚˨˩.trɔːŋ˧/^((สัมผัส))

ใคร่ครวญ, คิดทบทวน, ตริตรอง

ใช้สติปัญญาตรึกตรองอย่างมีเหตุมีผล


ตรึก

ยืมมาจากสันสกฤต तर्क (ตรฺก, “คิด”); ร่วมรากกับ ตรรก and ตรรกะ

การตรึก (abstract-noun)
ความตรึก (abstract-noun)

/trɯk̚˨˩/^((สัมผัส))


ตรึก

/trɯk̚˨˩/^((สัมผัส))

หมด, สิ้น, เปลือง, น้อย, มักใช้ในความปฏิเสธว่า ไม่ตรึก, มิตรึก

จึงองค์มิสาระปันหยี จึงตอบว่าข้าจะให้ไก่ดีดี ของเรามีไม่ตรึกอย่าร้อนใจ

ท่านก็ไม่ขัดสนจนพราย มากมายตามพรูอยู่มิตรึก แรกรักจะรำพันให้ครั่นครึก

ฤๅจะใคร่ได้เมียสาว ๆ ขาว ๆ ดี ๆ มีไม่ตรึก


บวม

ร่วมเชื้อสายกับลาว ບວມ (บวม), จ้วง mbuemq

การบวม (abstract-noun)
ความบวม (abstract-noun)

อาการที่เนื้ออูมหรือนูนขึ้นเพราะอักเสบหรือฟกช้ำเป็นต้น


เสียดสี

/sia̯t̚˨˩.siː˩˩˦/^((สัมผัส))

กิ่งไม้เสียดสีกันจนเกิดไฟไหม้ป่า


คอบ

/kʰɔːp̚˥˩/^((สัมผัส))

ครอบ, รักษา, ครอบงำ, ครอบครอง

พระเม้านอระเนิ้งคอบ เรียมทุกข์ เทือนี้


คอบ

/kʰɔːp̚˥˩/^((สัมผัส))

สุทธนูประภาฟอง พัดจาก จยรแฮ ยงงคอบคืนหว้ายได้ สู่สํสองสํฯ


อดทน

การอดทน (abstract-noun)
ความอดทน (abstract-noun)

ยอมรับสภาพความยากลำบาก


ยกเครื่อง

ยก + เครื่อง; มาจากการใช้แม่แรง ยกเครื่องยนต์ขึ้น เพิ่มที่จะซ่อมแซมหรือปรับปรุงใหม่

/jok̚˦˥.kʰrɯa̯ŋ˥˩/^((สัมผัส))

ซ่อมใหญ่เครื่องยนต์ของรถยนต์หรือเรือยนต์เป็นต้น

รถคันนี้ชักจะเสียบ่อย ๆ คงต้องยกเครื่องเสียที

ปรับปรุงขนานใหญ่เพื่อให้ทำงานได้มีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น

ที่ทำงานมีปัญหามาก หัวหน้าจึงสั่งให้ยกเครื่องใหม่

ผ่าตัดหรือตกแต่งอวัยวะบางส่วนเพื่อให้เป็นหนุ่มเป็นสาวขึ้น

ได้ข่าวว่าสาวไฮโซคนนั้นไปยกเครื่องมา สวยพริ้งเชียว


ชาบู

สลับพยางค์มาจาก บูชา

/t͡ɕʰaː˧.buː˧/^((สัมผัส))

บูชา, ยกย่องเทิดทูนด้วยความนับถือหรือเลื่อมใสในความรู้ความสามารถ


ลอย

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *lɔːjᴬ⁴, จากไทดั้งเดิม *loːjᴬ (“ว่ายน้ำ”); ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩃᩬ᩠ᨿ (ลอย), เขิน ᩃᩭ (ลอย), อีสาน ลอย, ลาว ລອຍ (ลอย), ไทลื้อ ᦟᦾ (ลอ̂ย), ไทใหญ่ လွႆး (ล๊อ̂ย), พ่าเก လွႝ (ลอ̂ย์), อาหม 𑜎𑜨𑜐𑜫 (ลอ̂ญ์) และ 𑜃𑜨𑜩 (นอ̂ย์)

/lɔːj˧/^((สัมผัส))

ทรงตัวอยู่ในอากาศ

บัลลูนลอย

ว่าวลอย

เด่นขึ้น, นูนขึ้น

รูปปลาที่วาดบนพัดมองเหมือนลอยออกมา

ไม่อยู่เป็นหลักแหล่ง, ไม่มีตำแหน่งหรือหน้าที่การงานเป็นหลักแหล่ง

เป็นพ่อพวงมาลัยลอยไปลอยมา

เรือลอย

ซุงลอย

อยู่บนผิวน้ำ

จอกแหนลอย

ปล่อยให้ไปตามน้ำหรืออากาศ

ลอยกระทง

ปล่อยลูกโป่งให้ลอยในพิธีเปิดงาน


ค้อย

/kʰɔːj˦˥/^((สัมผัส))


เวียน

เทียบเขมร វិល (วิล), เวียดนาม vẹo (แหว่ว)

อาการที่ของสิ่งหนึ่งเคลื่อนไหวไปรอบ ๆ ของอีกสิ่งหนึ่ง

เดินเวียนรอบบ้าน

อาการที่ทำซ้ำแล้วซ้ำเล่า

เวียนรับเวียนส่ง

เวียนไปเวียนมา


คะเน

กะ, คำนวณเอาอย่างหยาบ ๆ

คะเนให้พอดี


มุ่งมั่น

การมุ่งมั่น (abstract-noun)
ความมุ่งมั่น (abstract-noun)

ตั้งใจอย่างแน่วแน่

เขามุ่งมั่นในการทำความดี


ฝืดเคือง

/fɯːt̚˨˩.kʰɯa̯ŋ˧/^((สัมผัส))

มีไม่สู้จะพอใช้พอสอย


เภท

ยืมมาจากสันสกฤต भेद (เภท, “แตก, ทำลาย”), จากบาลี เภท (“แตก, ทำลาย”)

/pʰeːt̚˥˩/^((สัมผัส))

แตก, หัก, ทำลาย, พัง


เข้าทาง

/kʰaw˥˩.tʰaːŋ˧/^((สัมผัส))

ตรงตามที่ต้องการ, ตรงตามที่ถนัด


ได้หน้า

การได้หน้า (abstract-noun)
ความได้หน้า (abstract-noun)

ได้ชื่อเสียง, ได้ความดีความชอบ, ได้รับคำชม

เขาจัดงานได้เรียบร้อย เลยได้หน้าไปเยอะ


ได้ฤกษ์

/daːj˥˩.rɤːk̚˥˩/^((สัมผัส))

ถึงเวลาอันเป็นมงคล

ได้ฤกษ์ตั้งเสาเอกบ้านเวลา 9.00 น.

ถึงเวลาที่จะทำสิ่งใดสิ่งหนึ่ง

วิทยานิพนธ์เรื่องนี้วิเคราะห์เสร็จแล้ว แต่ยังไม่ได้ฤกษ์เขียนสักที


ล่อลวง

/lɔː˥˩.lua̯ŋ˧/^((สัมผัส))

ใช้อุบายทุจริตให้หลงเชื่อในสิ่งที่เป็นเท็จ

ล่อลวงเด็กไปขาย


พัฒนา

แผลงมาจาก พัฒน, จากบาลี วฑฺฒน

發展

ทำให้ก้าวหน้า

发展

ทำให้ก้าวหน้า

ontwikkelen

ทำให้ก้าวหน้า

ᦔᦳᧂᧈᦵᦓᦲᧂ

ทำให้ก้าวหน้า

ᦉᦱᧂᧉᦶᦎᧂᧈ

ทำให้ก้าวหน้า

ပူၵ်းပွင်

ทำให้ก้าวหน้า

ພັດທະນາ

ทำให้ก้าวหน้า

develop

ทำให้ก้าวหน้า

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}


คลิก

ยืมมาจากอังกฤษ click

ใช้นิ้วกดลงไปปุ่มของเม้าส์แล้วดีดนิ้วออกทันที


ซับซ้อน

การซับซ้อน (abstract-noun)
ความซับซ้อน (abstract-noun)

ingewikkeld

ยุ่งยากสับสนสะสางยาก

သုၵ်ႉသၵ်ႉ

ยุ่งยากสับสนสะสางยาก

ၵဝ်ၼဝ်း

ยุ่งยากสับสนสะสางยาก

ຊັບຊ້ອນ

ยุ่งยากสับสนสะสางยาก

complex

ยุ่งยากสับสนสะสางยาก

/sap̚˦˥.sɔːn˦˥/^((สัมผัส))

ปะปนทับถมรวมกันอยู่หลายอย่างหลายเรื่อง

ยุ่งยากสับสนสะสางยาก

คดีซับซ้อน


ท้อ

ร่วมเชื้อสายกับลาว ທໍ້ (ทํ้)

การท้อ (abstract-noun)
ความท้อ (abstract-noun)

/tʰɔː˦˥/^((สัมผัส))

ไม่มีกำลังใจจะสู้


ท้อ

/tʰɔː˦˥/^((สัมผัส))

กล่าว, โต้, เถียง


เถียง

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน เถียง, ลาว ຖຽງ (ถยง), คำเมือง ᨳ᩠ᨿᨦ (ถยง), เขิน ᨳ᩠ᨿᨦ (ถยง), ไทลื้อ ᦵᦏᧂ (เถง), ไทดำ ꪖꪸꪉ (ถย̂ง), ไทใหญ่ ထဵင် (เถง), อาหม 𑜌𑜢𑜂𑜫 (ถิง์)

/tʰia̯ŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

พูดโต้, พูดแย้ง, พูดโต้แย้ง

เรื่องนี้ความตอนต้นกับตอนปลายเถียงกัน


จด

/t͡ɕot̚˨˩/^((สัมผัส))

จ่อให้ถึงกัน, ถึง, จนถึง


จด

/t͡ɕot̚˨˩/^((สัมผัส))

กำหนด, หมายไว้, เขียนไว้


จรด

/t͡ɕa˨˩.rot̚˨˩/^((สัมผัส))

จด, ถึง, จ่อให้ถึง


รวมหัว

ร่วมกันคิดร่วมกันทำ (ใช้ในทางที่ดีหรือไม่ดีก็ได้)


ต้อน

ร่วมเชื้อสายกับลาว ຕ້ອນ (ต้อน), ไทดำ ꪔ꫁ꪮꪙ (ต้อน)，จ้วง donj (ต้อน)

/tɔːn˥˩/^((สัมผัส))

สกัดกั้นให้ไปตามที่ต้องการ, ไล่ไปโดยวิธีกันไม่ให้แตกฝูง

ต้อนควายเข้าคอก

ดักหน้าดักหลัง

รำต้อน

กิริยาอาการที่คล้ายคลึงเช่นนั้น

ต้อนเข้ามุม

ต้อนให้จนมุม


สิ้นสุด

จบ, สุดสิ้น ก็ว่า

การแข่งขันบาสเกตบอลสิ้นสุดลงเมื่อเวลา 18.00 น.

การเจรจายุติสงครามสิ้นสุดลงแล้ว


ป๋อ

/pɔː˩˩˦/^((สัมผัส))

แสดงอาการโดยจงใจหรือไม่จงใจให้เห็นเด่น ผึ่งผาย องอาจ หรือคล้ายคลึงเช่นนั้น


ร่อย

ค่อยหมดไป, กร่อนไป

คมมีดร่อย


หรอ

/rɔː˩˩˦/^((สัมผัส))

สึกเข้าไป, กร่อนเข้าไป, ในคำว่า สึกหรอ ร่อยหรอ


ร่อยหรอ

การร่อยหรอ (abstract-noun)
ความร่อยหรอ (abstract-noun)

/rɔj˥˩.rɔː˩˩˦/^((สัมผัส))

ค่อยหมดไป, หมดไปสิ้นไปทีละน้อย

เงินทองร่อยหรอ


สึกหรอ

/sɯk̚˨˩.rɔː˩˩˦/^((สัมผัส))

เครื่องจักรสึกหรอ

โดยปริยายหมายถึงอาการที่คล้ายคลึงเช่นนั้น

การด่าว่าไม่ทำให้สึกหรออะไร


ปาด

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน ปาด, ลาว ປາດ (ปาด), คำเมือง ᨸᩣ᩠ᨯ (ปาด), เขิน ᨸᩣ᩠ᨯ (ปาด), ไทลื้อ ᦔᦱᧆ (ปาด), ไทดำ ꪜꪱꪒ (ปาด), ไทใหญ่ ပၢတ်ႇ (ป่าต), ไทใต้คง ᥙᥣᥖᥱ (ป่าต), อาหม 𑜆𑜄𑜫 (ปต์)

/paːt̚˨˩/^((สัมผัส))

เอาส่วนที่ไม่ต้องการออกโดยวิธีฝานบาง ๆ หรือกวาดออก

ปาดผลไม้ส่วนที่เสียออก

ปาดปากถังปากสัดปากทะนาน

เอาของมีคมฟันแฉลบ ๆ

เอามีดปาดหน้า

เปลี่ยนช่องทางเดินรถโดยกะทันหัน

มอเตอร์ไซค์ปาดหน้า

ขับรถปาดซ้ายปาดขวา


เจิม

/t͡ɕɤːm˧/^((สัมผัส))

เอาแป้งหอมแต้มเป็นจุด ๆ ที่หน้าผากหรือสิ่งที่ต้องการให้มีสิริมงคล

เสริม, เพิ่ม

เจิมปากกระทง

เปิดประเด็นเป็นคนแรก

เจิมกระทู้


พอเหมาะ

/pʰɔː˧.mɔʔ˨˩/^((สัมผัส))

เหมาะเจาะ, พอเหมาะพอเจาะ ก็ว่า

เขามาพอเหมาะกับเวลา

รองเท้านี้ใส่ได้พอเหมาะ


สร้างภาพ

/saːŋ˥˩.pʰaːp̚˥˩/^((สัมผัส))

ทำให้ดูเหมือนมีภาพลักษณ์ที่ดี

บริษัทที่กำลังจะล้มละลายพยายามสร้างภาพว่ายังคงมีความมั่นคงโดยโฆษณาว่ามีนักการเมืองใหญ่ถือหุ้นอยู่


โดกเดก

การโดกเดก (abstract-noun)
ความโดกเดก (abstract-noun)

/doːk̚˨˩.deːk̚˨˩/^((สัมผัส))

หลักแพสั่นโดกเดกไปมา

ยวบขึ้นยวบลง

เรือโดกเดกเพราะถูกคลื่นซัด


โยกโย้

การโยกโย้ (abstract-noun)
ความโยกโย้ (abstract-noun)

/joːk̚˥˩.joː˦˥/^((สัมผัส))

อาการที่พูดหรือทำพิโยกพิเกน, โยก ก็ว่า

กว่าจะตกลงกันได้ พูดโยกโย้อยู่นาน


โยก

ร่วมชื้อสายกับลาว ໂຍກ (โยก), ไทลื้อ ᦷᦍᧅ (โยก)

/joːk̚˥˩/^((สัมผัส))

ฟันโยก

เก้าอี้โยก

กิ่งไม้โยก

ทำให้มีอาการเช่นนั้น

โยกฟัน

โยกกิ่งไม้

อาการที่พูดหรือทำพิโยกพิเกน, โยกโย้ ก็ว่า

กว่าจะตกลงกันได้ พูดโยกอยู่นาน

แปลงให้เป็นอีกประเภทหนึ่ง (ใช้กับเงิน)

โยกเงินกองทุนน้ำมันฯ เป็นภาษีสรรพสามิต

โยกงบประมาณไปใช้ในโครงการอื่น


พิโยกพิเกน

โยกโย้ไม่เสร็จสิ้นไปง่าย ๆ


โยกย้าย

โยกย้ายข้าราชการ

ขยับขยายไปอยู่ที่อื่น

โยกย้ายไปอยู่ต่างเมือง


ถุน

ยืมมาจากไหหลำ 吞 (“กลืน”)

/tʰun˩˩˦/^((สัมผัส))

กินหรือเสพพอแก้ขัด

ถุนขี้ยา


ปวดแสบปวดร้อน

ปวด + แสบ + ปวด + ร้อน

การปวดแสบปวดร้อน (abstract-noun)
ความปวดแสบปวดร้อน (abstract-noun)

ปวด-แสบ-ปวด-ร้อน

/pua̯t̚˨˩.sɛːp̚˨˩.pua̯t̚˨˩.rɔːn˦˥/^((สัมผัส))

รู้สึกเจ็บเช่นเมื่อถูกไฟหรือน้ำร้อนลวก


แสบ

เทียบลาว ແສບ (แสบ), ສຽບ (สยบ); เป็นไปได้ว่าร่วมรากกับ แซ่บ

การแสบ (abstract-noun)
ความแสบ (abstract-noun)

/sɛːp̚˨˩/^((สัมผัส))

อาการที่รู้สึกเจ็บปวดหรือระคายเคือง

แสบตา

แสบตัว

แสบหน้า

อาการที่รู้สึกเผ็ดร้อน

แสบปาก

แสบลิ้น

ทำให้ผู้อื่นได้รับความเดือดร้อนวุ่นวาย

ยายคนนี้แสบจริง ๆ บอกว่าจะช่วยเบิกเงินให้ แต่กลับเชิดเงินหนีไปเลย


ลวก

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *luəkᴰ; ร่วมเชื้อสายกับอีสาน ลวก, ลาว ລວກ (ลวก), คำเมือง ᩃ᩠ᩅᨠ (ลวก), เขิน ᩃ᩠ᩅᨠ (ลวก), ไทลื้อ ᦷᦟᧅ (โลก), ไทดำ ꪩꪺꪀ (ลัวก), ไทขาว ꪩꪺ, แสก หล้วก, จ้วง lueg, จ้วงแบบจั่วเจียง lueg

กิริยาที่ของเหลวหรือไอที่ร้อนจัดหรือไฟมากระทบ

น้ำร้อนลวก

ถูกไอน้ำเดือดลวก

ไฟลวก

กิริยาที่ถูกน้ำร้อน ไอร้อน หรือไฟพลุ่งมากระทบผิว

หม้อน้ำระเบิด น้ำร้อนพลุ่งมาลวกทำให้พองไปทั้งตัว

ไฟพลุ่งมาลวกเนื้อลวกตัว

รดหรือแช่ด้วยน้ำร้อน

เอาน้ำร้อนมาลวกผัก

ลวกผ้า

ลวกชาม


รด

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน หด, ลาว ຫົດ (ห็ด) หรือ ຮົດ (ฮ็ด), ไทลื้อ ᦷᦠᧆ (โหด), ไทใหญ่ ႁူတ်း (หู๊ต)

เท ราด สาด ฉีด หรือโปรยน้ำหรือของเหลวไปยังสิ่งใดสิ่งหนึ่งเพื่อให้เปียกหรือให้เปียกชุ่ม

รดน้ำต้นไม้

เอาน้ำรดตัว

เยี่ยวรดที่นอน

นกขี้รดหลังคา


ฉีด

ร่วมเชื้อสายกับภาษาจ้วงใต้ zit (จี้ด), ภาษาจ้วงเหนือ cit (ซีด)

/t͡ɕʰiːt̚˨˩/^((สัมผัส))

ใช้กำลังอัดหรือดันให้ของเหลวอย่างน้ำพุ่งออกจากช่องเล็ก ๆ


ระบาย

ยืมมาจากเขมร របាយ (รบาย, “ระบาย”), แผลงมาจากเขมร រាយ (ราย, “ราย”)

ระบายสินค้า

ระบายน้ำ

ระบายความทุกข์

ระบายท้อง

ระบายอากาศ


ระบาญ

แผลงมาจาก ราญ

[rä˥.bä̃ːn˧ ~ rä˧.bä̃ːn˧]


รำบาญ

แผลงมาจาก ราญ

[rä̃m˧.bä̃ːn˧]


เรียง

ร่วมเชื้อสายกับลาว ຮຽງ (ฮยง), อีสาน เฮียง, คำเมือง ᩁ᩠ᨿᨦ (รยง), เขิน ᩁ᩠ᨿᨦ (รยง), ไทลื้อ ᦵᦣᧂ (เฮง); เทียบเขมร រៀង (เรียง, “เรียง”)

ᦊᦻ

จัดให้เป็นแถวหรือลำดับ

ၶပ်ႉ

จัดให้เป็นแถวหรือลำดับ

ລຽນ

จัดให้เป็นแถวหรือลำดับ

arrange

จัดให้เป็นแถวหรือลำดับ

จัดให้เป็นแถวหรือเป็นลำดับเป็นต้น (ในบทกลอนแผลงเป็น ระเรียง หรือ รันเรียง ก็มี)

จัดแถวหน้ากระดานเรียงสอง

เข้าแถวเรียงตามลำดับไหล่

เรียงไข่ใส่ตะกร้า


จ่าหน้า

จ่า (เขียนบอก) + หน้า

/t͡ɕaː˨˩.naː˥˩/^((สัมผัส))

เขียนบอกไว้ข้างหน้า

จ่าหน้าซอง

เขียนบอกไว้ที่ต้นเรื่อง

จ่าหน้าเรื่อง


เจียม

เป็นไปได้ว่ายืมมาจากหมิ่นใต้ 謙 (khiam)

รู้จักประมาณตัว, ประพฤติตนพอสถานประมาณ

เจียมเนื้อเจียมตัว


จำเนียม

แผลงมาจาก เจียม

รู้จักประมาณตัว, ประพฤติตนพอสถานประมาณ

บรรจงภาพจำเนียม


มโน

ตัดทอนจาก มโนภาพ

คิดสรุปเอาเอง, ทึกทักเอา, สร้างมโนภาพ


ทึกทัก

/tʰɯk̚˦˥.tʰak̚˦˥/^((สัมผัส))

ตู่เอาเป็นของตัว

ถือเอาเป็นจริงเป็นจัง, เหมาเอาว่าเป็นอย่างนั้นอย่างนี้


ตู่

ร่วมเชื้อสายกับลาว ຕູ່ (ตู่), ไทลื้อ ᦉᦎᦴᧈ (สตู่)

/tuː˨˩/^((สัมผัส))

กล่าวอ้างหรือทึกทักเอาของผู้อื่นว่าเป็นของตัว

กล่าวอ้างผิดตัว ผิดสิ่ง ผิดเรื่อง


ครอบ

ยืมมาจากเขมรเก่า ករប៑ (กรปฺ), គរោប៑ (คโรปฺ), °គរោប (°คโรป), គរៅប៑ (คเราปฺ); ร่วมเชื้อสายกับเขมร គ្រប (คฺรบ)

/kʰrɔːp̚˥˩/^((สัมผัส))

เอาของที่มีลักษณะคลุ่ม ๆ คล้ายขันคว่ำเป็นต้นปิดงำไว้

เอาฝาชีครอบ

เอากะลาครอบ


ครอบ

/kʰrɔːp̚˥˩/^((สัมผัส))

ประสิทธิ์ประสาทวิชาให้, ถ่ายทอดความรู้ให้

ทำพิธีรับรองความรู้

ครูครอบศิษย์ด้วยหัวโขน


ประสิทธิ์ประสาท

ประสิทธิ์ + ประสาท

การประสิทธิ์ประสาท (abstract-noun)

ปฺระ-สิด-ปฺระ-สาด

อำนวยความสำเร็จให้เกิดมีขึ้น


นิสัย

ยืมมาจากบาลี นิสฺสย (“ที่อาศัย”)

นิสสัย
นิษัย

กินแล้วก็ไม่ช่วยเก็บช่วยล้าง นิสัย


สรรเสริญ

ยืมมาจากเขมร សរសើរ (สรเสิร)

การสรรเสริญ (abstract-noun)
ความสรรเสริญ (abstract-noun)

/san˩˩˦.sɤːn˩˩˦/^((สัมผัส))

/san˩˩˦.ra˦˥.sɤːn˩˩˦/^((สัมผัส))

กล่าวคำยกย่อง เชิดชู หรือเทิดทูน, สรเสริญ ก็ใช้

สรรเสริญพระพุทธคุณ

กล่าวคำชมด้วยความนิยมพอใจ หรือเยินยอคุณความดี

สรรเสริญคนที่มีความกตัญญูรู้คุณ


สรเสริญ

ยืมมาจากเขมร សរសើរ (สรเสิร)

/sra˨˩.sɤːn˩˩˦/^((สัมผัส))


งำ

ร่วมเชื้อสายกับลาว ງຳ (งำ), คำเมือง ᨦᩣᩴ (งาํ), เขิน ᨦᩣᩴ (งาํ), ไทลื้อ ᦇᧄ (งัม), ไทใหญ่ ငမ်း (งั๊ม), จ้วง ngaemz (งำ, “ปิด”)

งำความ

งำเมือง

รักษา ในคำว่า เก็บงำ


ครอบงำ

การครอบงำ (abstract-noun)
ความครอบงำ (abstract-noun)

/kʰrɔːp̚˥˩.ŋam˧/^((สัมผัส))

มีอำนาจเหนือ บังคับให้เป็นไปตาม

กิเลสครอบงำ


จรรจา

ยืมมาจากสันสกฤต चर्चा (จรฺจา, “พูด”)

/t͡ɕan˧.t͡ɕaː˧/^((สัมผัส))

อันว่าคนจรรจาลิ้นล่าย กล่าวสองฝ่ายให้ดูดี


จำนรรจา

แผลงมาจาก จรรจา, จากสันสกฤต चर्चा (จรฺจา, “พูด”)

[t͡ɕä̃m˧.nä̃n˧.t͡ɕäː˧]

เจรจา, พูด, กล่าว


จำนรรจ์

[t͡ɕä̃m˧.nä̃n˧]

เจรจา, พูด, กล่าว


สรรค์

ยืมมาจากสันสกฤต सर्ग (สรฺค, “สร้างอย่างพระพรหมสร้างโลก”)

สร้างให้มีให้เป็นขึ้น, มักใช้เข้าคู่กับคำ สร้าง เป็น สรรค์สร้าง หรือ สร้างสรรค์


หยิบ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ˀjipᴰ，จ้วงแบบจั่วเจียง ip/yip，จ้วง ip

เอานิ้วมือจับขึ้น


เขยิบ

/kʰa˨˩.jɤːp̚˨˩/^((สัมผัส))

/kʰa˨˩.jɤp̚˨˩/^((สัมผัส))

ขยับเลื่อนไปเล็กน้อย


เรอ

ᩋᩮᩬᩨ᩵

มีลมในกระเพาะพุ่งออกทางปาก

ᩋᩮᩬᩥᩡ

มีลมในกระเพาะพุ่งออกทางปาก

ꪹꪮꪷ꫁

มีลมในกระเพาะพุ่งออกทางปาก

ᦵᦁᦲᧉ

มีลมในกระเพาะพุ่งออกทางปาก

ဢိူဝ်ႇ

มีลมในกระเพาะพุ่งออกทางปาก

roter

มีลมในกระเพาะพุ่งออกทางปาก

avoir un renvoi

มีลมในกระเพาะพุ่งออกทางปาก

rụ̈lpsen

มีลมในกระเพาะพุ่งออกทางปาก

ເອື້ອມ

มีลมในกระเพาะพุ่งออกทางปาก

burp

มีลมในกระเพาะพุ่งออกทางปาก

belch

มีลมในกระเพาะพุ่งออกทางปาก

𑜃𑜤𑜐𑜫

มีลมในกระเพาะพุ่งออกทางปาก

𑜏𑜦𑜧

มีลมในกระเพาะพุ่งออกทางปาก

𑜒𑜩

มีลมในกระเพาะพุ่งออกทางปาก

เอื้อม

มีลมในกระเพาะพุ่งออกทางปาก

/rɤː˧/^((สัมผัส))

อาการที่ลมในกระเพาะพุ่งออกทางปาก มักมีเสียงดังออกมาด้วย


เขียน

ร่วมเชื้อสายกับปักษ์ใต้ เคี่ยน, ลาว ຂຽນ (ขยน), คำเมือง ᨡ᩠ᨿᩁ (ขยร), เขิน ᨡ᩠ᨿᩁ (ขยร), ไทลื้อ ᦵᦃᧃ (เฃน), ไทดำ ꪄꪸꪙ (ฃย̂น)

ᨡ᩠ᨿᩁ

ขีดให้เป็นตัวหนังสือหรือเลข

ꪵꪔ꫁ꪣ

ขีดให้เป็นตัวหนังสือหรือเลข

ꪄꪸꪙ

ขีดให้เป็นตัวหนังสือหรือเลข

ᥖᥦᥛᥲ

ขีดให้เป็นตัวหนังสือหรือเลข

ᦶᦎᧄᧉ

ขีดให้เป็นตัวหนังสือหรือเลข

ᦷᦂᧆ

ขีดให้เป็นตัวหนังสือหรือเลข

ᦷᦂᧆᦘᦻᧈ

ขีดให้เป็นตัวหนังสือหรือเลข

ᦃᦲᧆᧈ

ขีดให้เป็นตัวหนังสือหรือเลข

ᦃᦲᧆᦶᦎᧄᧉ

ขีดให้เป็นตัวหนังสือหรือเลข

ᦶᦎᧄᧉᦷᦎ

ขีดให้เป็นตัวหนังสือหรือเลข

ᦶᦎᧄᧉᦟᦻ

ขีดให้เป็นตัวหนังสือหรือเลข

ᦖᦻ

ขีดให้เป็นตัวหนังสือหรือเลข

တႅမ်ႈ

ขีดให้เป็นตัวหนังสือหรือเลข

écrire

ขีดให้เป็นตัวหนังสือหรือเลข

ရေး

ขีดให้เป็นตัวหนังสือหรือเลข

ຂຽນ

ขีดให้เป็นตัวหนังสือหรือเลข

escribir

ขีดให้เป็นตัวหนังสือหรือเลข

write

ขีดให้เป็นตัวหนังสือหรือเลข

𑜄𑜧𑜪

ขีดให้เป็นตัวหนังสือหรือเลข

𑜉𑜩

ขีดให้เป็นตัวหนังสือหรือเลข

𑜁𑜩

ขีดให้เป็นตัวหนังสือหรือเลข

लिखना

ขีดให้เป็นตัวหนังสือหรือเลข

/kʰia̯n˩˩˦/^((สัมผัส))

ขีดให้เป็นตัวหนังสือหรือเลข

เขียนตัวหนังสือ

ขีดให้เป็นเส้นหรือรูปต่าง ๆ, วาด

เขียนภาพ

เขียนเรื่องสั้น

เขียนงานวิจัย

เขียนนิยาย

เขียนบทภาพยนตร์


ถือศีล

/tʰɯː˩˩˦.siːn˩˩˦/^((สัมผัส))


ทำนาย

แผลงมาจาก ทาย; ร่วมเชื้อสายกับเขมร ទំនាយ (ทํนาย), แผลงมาจาก ទាយ (ทาย)

บอกเหตุการณ์หรือความเป็นไปที่จะเกิดในเบื้องหน้า, ทาย ก็ว่า


ริบ

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน ฮิบ, ลาว ຮິບ (ฮิบ), คำเมือง ᩁᩥ᩠ᨷ (ริบ), ไทลื้อ ᦣᦲᧇ (ฮีบ)

รวบเอายึดเอาโดยพลการหรือโดยอำนาจกฎหมายเป็นต้น


รี้

/riː˦˥/^((สัมผัส))

ยกไป, เดินไป

รี้พล


ลี้

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน ลี้, ลาว ລີ້ (ลี้), คำเมือง ᩃᩦ᩶ (ลี้), เขิน ᩃᩦ᩶ (ลี้), ไทลื้อ ᦟᦲᧉ (ลี้)

/liː˦˥/^((สัมผัส))

หลีกหนีไป, หลบหนีไป

ลี้ภัย


ปั้น

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *panꟲ²; ร่วมเชื้อสายกับปักษ์ใต้ ปั้น (“ปั้น; บีบ”), อีสาน ปั้น, ลาว ປັ້ນ (ปั้น), คำเมือง ᨸᩢ᩠᩶ᨶ (ปั้น), เขิน ᨸᩢ᩠᩶ᨶ (ปั้น), ไทลื้อ ᦔᧃᧉ (ปั้น), ไทดำ ꪜ꫁ꪽ (ปั้น), ไทใหญ่ ပၼ်ႈ (ปั้น, “จับ; บีบ”), ไทใต้คง ᥙᥢᥲ (ปั้น), พ่าเก ပꩫ် (ปน์), อาหม 𑜆𑜃𑜫 (ปน์, “จับ; บีบ”), จ้วง baenj (ปั๊น), จ้วงแบบจั่วเจียง baenj (ปั้น)

เอาสิ่งอ่อน ๆ เช่นขี้ผึ้ง ดินเหนียวเป็นต้นมาทำให้เป็นรูปตามที่ต้องการ

ปั้นข้าวเหนียว

ปั้นตุ๊กตา

สร้างขึ้น, เสกสรรขึ้น

ปั้นพยาน

ปั้นเรื่อง

ชุบเลี้ยงและอบรมสั่งสอนให้เป็นคนดี

ฉันปั้นเขามาจนได้ดี


ชุบเลี้ยง

ชุบ + เลี้ยง

/t͡ɕʰup̚˦˥.lia̯ŋ˦˥/^((สัมผัส))

บำรุงเลี้ยงดูให้มีฐานะดีขึ้น


ยอบ

/jɔːp̚˥˩/^((สัมผัส))

ทรุดลง, ย่อลง, หมอบ, ฟุบ

ยอบกาย

ยอบตัวลง


หมอบ

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩉ᩠ᨾᩬᨷ (หมอบ), อีสาน หมอบ หรือ หมูบ, ลาว ໝອບ (หมอบ) หรือ ໝູບ (หมูบ), ไทลื้อ ᦷᦙᧇ (โมบ), เขิน ᩉ᩠ᨾᩬᨷ (หมอบ) หรือ ᩉ᩠ᨾᩪᨷ (หมูบ), ไทใหญ่ မွပ်ႇ (ม่อ̂ป)

/mɔːp̚˨˩/^((สัมผัส))

กิริยาที่คู้เข่าลงและยอบตัวให้ท่อนแขนส่วนล่างราบอยู่กับพื้น, ยอบตัวลงในอาการคล้ายคลึงเช่นนั้น

สิ้นเรี่ยวสิ้นแรง, ลุกไม่ขึ้น, หมดแรง, ล้มป่วย

ถูกตีเสียหมอบ

เป็นไข้เสียหมอบ

เขาทำงานหนักติดต่อกันหลายวัน พอเสร็จงานก็หมอบ

เขาถูกอันธพาลรุมเสียหมอบ

ไม่สู้ต่อ, ยอมแพ้

คว่ำหน้าไพ่ลงบนโต๊ะ


บิดพลิ้ว

หลีกเลี่ยงไม่ปฏิบัติตามสัญญาหรือปฏิบัติไม่ตรงตามข้อตกลง


แหนบ

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *ʰnɛːpᴰ¹ᴸ; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩉ᩠ᨶᩯᨷ (แหนบ), เขิน ᩉ᩠ᨶᩯᨷ (แหนบ), ลาว ແໜບ (แหนบ), ไทลื้อ ᦶᦐᧇᧈ (แหน่บ), ไทใหญ่ ၼႅပ်ႇ (แน่ป), ไทใต้คง ᥘᥦᥙᥱ (แล่ป), พ่าเก ꩫိပ် (นิป์), อาหม *𑜃𑜢𑜆𑜫 (*นิป์); เทียบภาษาจ้วง nep (แนบ)

/nɛːp̚˨˩/^((สัมผัส))

กิริยาที่เอาของ 2 สิ่งหนีบอย่างแหนบ

เอานิ้วมือบีบทำนองหยิกแต่ไม่ใช้เล็บ

กิริยาที่สัตว์บางชนิดกัดไม่ถนัดหรือกัดหยอก ๆ

หมาแหนบ

แมวแหนบ

โดยปริยายหมายความว่า เม้มเอาไว้

เหน็บแนม, กระแหนะกระแหน, (ใช้แก่กริยาพูด)


หยอก

/jɔːk̚˨˩/^((สัมผัส))

เล่นหรือล้อไม่จริงจัง


ไพล่

เอามือไพล่หลัง

เอี้ยว, หลบไป, หลีกไป

แทนที่จะเป็นอย่างนี้กลับเป็นอีกอย่างหนึ่ง

เคยทำอย่างนี้ ไพล่ไปทำอย่างนั้น


เลื้อยคลาน

เลื้อย + คลาน

เลื้อย-คฺลาน

เลื้อยหรือคลานไปอย่างสัตว์เลื้อยคลาน


มน

อยู่กับที่ (ใช้แก่ดาวนพเคราะห์ ซึ่งปรากฏแก่ตาเป็น 3 ทาง คือ เสริด ว่า ไปข้างหน้า, พักร ว่า ถอยหลัง, มน ว่า อยู่กับที่)


เสริด

/sɤːt̚˨˩/^((สัมผัส))

ห่าง, หนี, หลีกหนี, หนีรอด

ไปข้างหน้า (ใช้แก่ดาวนพเคราะห์ ซึ่งปรากฏแก่ตาเป็น 3 ทาง คือ เสริด ว่า ไปข้างหน้า, พักร ว่า ถอยหลัง, มน ว่า อยู่กับที่)


พักร

ยืมมาจากสันสกฤต वक्र (วกฺร, “ถอยหลัง”)

/pʰak̚˦˥/^((สัมผัส))

ย้อน, ถอยหลัง


ขาม

/kʰaːm˩˩˦/^((สัมผัส))

คร้าม, เกรง, มักใช้เข้าคู่กับคำ เกรง เป็น เกรงขาม


ข้าม

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *χaːmꟲ; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨡ᩶ᩣ᩠ᨾ (ข้าม), ลาว ຂ້າມ (ข้าม), ไทดำ ꪄ꫁ꪱꪣ (ฃ้าม), ไทขาว ꪄꪱꪣꫂ, ไทใหญ่ ၶၢမ်ႈ (ข้าม), อาหม 𑜁𑜪 (ขํ), จ้วง kamj, hamj หรือ gamj

/kʰaːm˥˩/^((สัมผัส))

ยกเท้าย่างผ่านเหนือสิ่งใดสิ่งหนึ่งเพื่อให้พ้นไป

ข้ามธรณีประตู

จากข้างหนึ่งไปถึงอีกข้างหนึ่งโดยมีสิ่งใดสิ่งหนึ่งขวางอยู่

ข้ามแม่น้ำ

ข้ามถนน

จากข้างหนึ่งไปถึงอีกข้างหนึ่งโดยมีสิ่งใดสิ่งหนึ่งช่วย

ข้ามเรือ

ข้ามสะพาน

ข้ามฟาก

ล่วงพ้นสิ่งใดสิ่งหนึ่งโดยผ่านเหนือสิ่งนั้นไป

บินข้ามประเทศ

ล่วงพ้นช่วงเวลาใดช่วงเวลาหนึ่ง

ข้ามคืน

ข้ามปี

ผ่านเลยลำดับ

เรียนข้ามชั้น

ชกข้ามรุ่น


ล่วง

/lua̯ŋ˥˩/^((สัมผัส))

ผ่านจากจุดหนึ่งไปยังอีกจุดหนึ่ง

เดินล่วงเข้าไปในเขตหวงห้าม

เวลาล่วงไปหลายปี


ทับ

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨴᩢ᩠ᨷ (ทับ), เขิน ᨴᩢ᩠ᨷ (ทับ), ลาว ທັບ (ทับ), ไทลื้อ ᦑᧇ (ทับ), ไทใหญ่ တပ်ႉ (ตั๎ป), จ้วง daeb

/tʰap̚˦˥/^((สัมผัส))

วางข้างบน, ซ้อนข้างบน

อาการที่ของหนัก ๆ โค่นหรือล้มลงพาดบนสิ่งใดสิ่งหนึ่งโดยแรง

ต้นไม้ล้มทับบ้าน

อาการที่สิ่งที่มีล้อเคลื่อนไปด้วยกำลังเร็วแล้วปะทะกับสิ่งใดสิ่งหนึ่งแล้วกดหรือบดลงไปโดยแรง

รถทับคน

ร่วมเพศเพื่อสืบพันธุ์ (ใช้แก่สัตว์บางชนิด เช่น ม้า วัว ควาย)


พยุง

ประคองให้ทรงตัวอยู่, ประคองให้อยู่ในสภาพปรกติ

พยุงตัวลุกขึ้น

พยุงตัวไม่ให้จมน้ำ

ระวังไม่ให้ล้มไม่ให้ซวนเซเป็นต้น, พยุพยุง ก็ว่า

พยุงลุก

พยุงนั่ง

พยุงคนไข้

พยุงฐานะ


ซวน

ถลาไปข้างหน้า

เดินซวน

เสาซวน


ซวนเซ

ซวน + เซ, จ้วง cuenq cej (ฉ่วนแฉ้-เซถลาไปมา)


รักดีหามจั่ว รักชั่วหามเสา

รัก + ดี + หาม + จั่ว + รัก + ชั่ว + หาม + เสา

รัก-ดี-หาม-จั่ว-รัก-ชั่ว-หาม-เสา

/rak̚˦˥.diː˧.haːm˩˩˦.t͡ɕua̯˨˩.rak̚˦˥.t͡ɕʰua̯˥˩.haːm˩˩˦.saw˩˩˦/^((สัมผัส))

ใฝ่ดีจะมีความสุขความเจริญ ใฝ่ไม่ดีจะได้รับความลำบาก

th-รักดีหามจั่ว_รักชั่วหามเสา-th-verb-ydfuWP5q


ลังเล

การลังเล (abstract-noun)
ความลังเล (abstract-noun)

ᦉᦜᧂᧉ

ยังตัดสินใจไม่ได้

ᦉᦜᧂᧉᦉᦵᦟᦲᧂᧈ

ยังตัดสินใจไม่ได้

ᦜᦻᦺᦈ

ยังตัดสินใจไม่ได้

ယိုဝ်ႈယိုတ်း

ยังตัดสินใจไม่ได้

ລັງເລ

ยังตัดสินใจไม่ได้

hesitate

ยังตัดสินใจไม่ได้

ไม่แน่ใจ, ยังตัดสินใจไม่ได้

ลังเลใจไม่รู้ว่าจะไปดีหรือไม่ไปดี


จิก

/t͡ɕik̚˨˩/^((สัมผัส))

กิริยาที่เอาจะงอยปากสับอย่างอาการของนกเป็นต้น

กิริยาที่เอาสิ่งมีปลายคมหรือแหลมกดลงพอให้ติดอยู่

เอาเล็บจิกให้เป็นรอย

เอาปลายเท้าจิกดินให้อยู่

โขกสับเมื่อเป็นต่อ

เมื่อได้ท่าก็จิกเสียใหญ่

ทำร้ายด้วยคำพูดหรือสายตา

เธอก็ดีแต่จิกคนอื่น ไม่รู้จักดูตัวเองบ้าง

เธอพูดหวานแต่ใช้สายตาจิกลูกน้องตลอด

คว้าหรือแย่งชิงผู้ชายมาเป็นแฟน

ไปผับคืนนี้จะต้องจิกผู้ชายให้ได้สักคน


จิ๊ก

/t͡ɕik̚˦˥/^((สัมผัส))

แอบหยิบของเล็ก ๆ น้อย ๆ

จิ๊กเศษตังค์ในเก๊ะของแม่

แอบจิ๊กเสื้อพี่สาวมา 2 ตัว


โขกสับ

/kʰoːk̚˨˩.sap̚˨˩/^((สัมผัส))

ด่าว่าข่มขี่


แจ่ม

/t͡ɕɛm˨˩/^((สัมผัส))

ผู้หญิงคนนี้แต่งตัวแจ่มไปเลย


ปล้นสะดม

ปล้นโดยใช้วิธีรมยาให้เจ้าของทรัพย์หลับสนิทไม่รู้สึกตัว


ลัก

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *C̬.lakᴰ; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩃᩢ᩠ᨠ (ลัก), ปักษ์ใต้ หลัก, ลาว ລັກ (ลัก), ไทลื้อ ᦟᧅ (ลัก), ไทดำ ꪩꪰꪀ (ลัก), ไทขาว ꪩꪰꪀ, ไทใหญ่ လၵ်ႉ (ลั๎ก), อาหม 𑜎𑜀𑜫 (ลก์), แสก ลั̄ก, จ้วงแบบจั่วเจียง laeg, จ้วง laeg

เอาสิ่งของที่เขาไม่ให้ไปด้วยอาการซ่อนเร้น, ขโมย

ลักทรัพย์

แอบทำ, ลอบทำ

ลักกินขนมในห้องเรียน

ลักสูบบุหรี่ในห้องน้ำ


เร้น

หลบให้ลับตาคน, แฝง

เร้นกายเข้าไปในความมืด

เร้นเข้าไปในถ้ำไม่ให้คนเห็น

หลีกให้พ้นจากผู้คนเพื่อหาความวิเวก

พระภิกษุหลีกไปเร้นอยู่ในป่า


ลักหลับ

ลักลอบร่วมประเวณีขณะที่ผู้หญิงนอนหลับ

กระทำการโดยลับหลัง โดยเฉพาะเวลาที่คนอื่นนอนหลับ


ประเวณี

ยืมมาจากสันสกฤต प्रवेणि (ปฺรเวณิ); เทียบบาลี ปเวณิ; ร่วมรากกับ ประเพณี

ประพฤติผิดเมียผู้อื่น เรียกว่า ล่วงประเวณี


เชิด

/t͡ɕʰɤːt̚˥˩/^((สัมผัส))

/t͡ɕʰɤt̚˥˩/^((สัมผัส))

ยื่นหรือยกขึ้นจนเห็นเด่น

เชิดหน้า

เชิดอก

ถูกใช้ให้ออกหน้าแทน ในคำว่า ถูกเชิด

เขาถูกเชิดใส่


ออกหน้าออกตา

ออก + หน้า + ออก + ตา

การออกหน้าออกตา (abstract-noun)

ออก-น่า-ออก-ตา

/ʔɔːk̚˨˩.naː˥˩.ʔɔːk̚˨˩.taː˧/^((สัมผัส))

แสดงให้ปรากฏอย่างเปิดเผย


ออกหน้า

/ʔɔːk̚˨˩.naː˥˩/^((สัมผัส))

แสดงให้ปรากฏอย่างเปิดเผย

นำหน้า, ทำก่อนคนอื่น

รับหน้า, เผชิญหน้า


รับหน้า

เผชิญหน้า, รอหน้า

ส่งเด็กไปรับหน้าเจ้าหนี้ไว้ก่อน


หน่อมแน้ม

การหน่อมแน้ม (abstract-noun)
ความหน่อมแน้ม (abstract-noun)

หฺน็่อม-แน็้ม

/nɔm˨˩.nɛm˦˥/^((สัมผัส))

อ่อนแอ, ไม่สู้ใคร, แหย, ทำอะไรไม่เป็น

ท่าทางหน่อมแน้มอย่างนี้จะดูแลลูกสาวฉันได้หรือ

ไม่เป็นสาระ, ไม่เป็นประโยชน์, ไม่สำคัญ

หัวข้อวิจัยหน่อมแน้มแต่ของบประมาณเป็นล้าน

ไม่เอาจริงเอาจัง, ไม่เด็ดขาด

รัฐบาลหน่อมแน้ม ไม่จัดการพวกคอร์รัปชั่นให้เด็ดขาด


หลาก

ร่วมเชื้อสายกับลาว ຫຼາກ (หลาก), ไทดำ ꪨꪱꪀ (หลาก)

/laːk̚˨˩/^((สัมผัส))

ไหลมากผิดปรกติโดยกะทันหัน

น้ำหลาก


นอกใจ

การนอกใจ (abstract-noun)
ความนอกใจ (abstract-noun)

/nɔːk̚˥˩.t͡ɕaj˧/^((สัมผัส))

ไม่ซื่อตรงต่อสามีหรือภรรยาด้วยการคบชู้สู่สาว

เอาใจออกหากจากสิ่งที่ตนชอบหรือรัก (ไม่จำเป็นต้องเป็นสามีภรรยา)

แอบนอกใจไปเล่นกับหมาอื่น 30 ตัว กลับมาบ้านจะโดน[หมาที่บ้าน]โกรธมั้ยนะ?


คบชู้

/kʰop̚˦˥.t͡ɕʰuː˦˥/^((สัมผัส))


มีชู้

/miː˧.t͡ɕʰuː˦˥/^((สัมผัส))

ล่วงประเวณีกับชายอื่นที่มิใช่สามีของตน


วิบัติ

ยืมมาจากสันสกฤต विपत्ति (วิปตฺติ, “เหตุการณ์ที่เลวร้าย”) หรือบาลี วิปตฺติ (“idem”)

พิบัติ
การวิบัติ (abstract-noun)
ความวิบัติ (abstract-noun)

ขอจงวิบัติทันตาเห็น

คลาดเคลื่อน, ผิดไปจากเดิม


เคลื่อนคลาด

เคลื่อน + คลาด

การเคลื่อนคลาด (abstract-noun)
ความเคลื่อนคลาด (abstract-noun)

เคฺลื่อน-คฺลาด

/kʰlɯa̯n˥˩.kʰlaːt̚˥˩/^((สัมผัส))

ผิดจากความเป็นจริง, ไม่ตรงตามความเป็นจริง, คลาดเคลื่อน ก็ว่า


คลาดเคลื่อน

คลาด + เคลื่อน

การคลาดเคลื่อน (abstract-noun)
ความคลาดเคลื่อน (abstract-noun)

คฺลาด-เคฺลื่อน

/kʰlaːt̚˥˩.kʰlɯa̯n˥˩/^((สัมผัส))

ผิดจากความเป็นจริง, ไม่ตรงตามความเป็นจริง, เคลื่อนคลาด ก็ว่า


คลาด

ร่วมเชื้อสายกับลาว ຄາດ (คาด), คำเมือง ᨣᩤ᩠ᨯ (คาด), ไทลื้อ ᦅᦱᧆ (คาด)

/kʰlaːt̚˥˩/^((สัมผัส))

เคลื่อนจากที่หมาย, เคลื่อนจากกำหนดเวลา

ไม่พบ ในคำว่า คลาดกัน


สะกด

เทียบเขมร សង្កត់ (สงฺกต̍, “กด, ข่ม”)

กลั้นไว้, ข่มไว้

เมื่อเกิดความไม่พอใจ ก็รู้จักสะกดอารมณ์ไว้บ้าง

เขียนหรือบอกตัวอักษรที่ประกอบกันเป็นคำ

เรียกพยัญชนะที่บังคับตัวอักษรข้างหน้าให้เป็นมาตราต่าง ๆ

แม่กน น สะกด

แม่กด ด สะกด


ละเมิด

ยืมมาจากเขมรเก่า ល្មេស៑ (ลฺเมสฺ); ร่วมเชื้อสายกับเขมร ល្មើស (ลฺเมิส), มอญ လၟုတ် (ลฺมุต์)

ပူၼ်ႉပႅၼ်

/la˦˥.mɤːt̚˥˩/^((สัมผัส))

ล่วงเกินหรือฝ่าฝืนจารีตประเพณีหรือกฎหมายที่มีบัญญัติไว้

จงใจหรือประมาทเลินเล่อ ทำต่อบุคคลอื่นโดยผิดกฎหมายให้เขาเสียหายถึงแก่ชีวิต ร่างกาย อนามัย เสรีภาพ ทรัพย์สิน หรือสิทธิ


คิดเห็น

การคิดเห็น (abstract-noun)
ความคิดเห็น (abstract-noun)


เรียนรู้

เข้าใจความหมายของสิ่งใดสิ่งหนึ่งโดยประสบการณ์


แซม

/sɛːm˧/^((สัมผัส))

แทรกขึ้นมาในระหว่าง

ฟันแซม

ขนแซม

เสียบเข้าไปในระหว่าง

เด็ดดอกไม้แซมผม

เอาสิ่งใดสิ่งหนึ่งเหน็บแทรกหรือสอดเข้าไปเพื่อแทนสิ่งที่ชำรุดให้ดีขึ้น

แซมกระบุง

แซมหลังคา


ซ่อมแซม

/sɔm˥˩.sɛːm˧/^((สัมผัส))

แก้ไขปรับปรุงเพิ่มเติมของที่ชำรุดให้กลับคืนสู่สภาพเดิม


เฉือน

ร่วมเชื้อสายกับลาว ເສືອນ (เสือน)

/t͡ɕʰɯa̯n˩˩˦/^((สัมผัส))

เชือดแบ่งเอาแต่บางส่วน

โดยปริยายหมายความว่า ชนะไปนิดเดียว, ชนะอย่างหวุดหวิด


ง้อ

/ŋɔː˦˥/^((สัมผัส))

ขอพึ่งพาอาศัย


คืนดี

/kʰɯːn˧.diː˧/^((สัมผัส))

โกรธกันแล้วกลับดีกัน


หึง

การหึง (abstract-noun)
ความหึง (abstract-noun)

/hɯŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

หวงแหนทางชู้สาว, มักใช้เข้าคู่กับคำ หวง เป็น หึงหวง หรือ หวงหึง


ปี้

/piː˥˩/^((สัมผัส))

ร่วมเพศเพื่อสืบพันธุ์ (ใช้แก่ นก เป็ด ไก่ เป็นต้น)


เล่นตัว

การเล่นตัว (abstract-noun)
ความเล่นตัว (abstract-noun)

ตั้งแง่ไม่ยอมทำหรือไม่ยอมให้ทำง่าย ๆ ตามที่มีผู้งอนง้อหรือขอร้อง เพราะคิดว่าตัวมีดี

ถ้าทำเป็นก็ทำให้หน่อย อย่าเล่นตัวไปเลย


ประชาสัมพันธ์

แปลตรงตัวจากอังกฤษ public relations; เทียบเท่า ประชา + สัมพันธ์

การประชาสัมพันธ์ (abstract-noun)

ปฺระ-ชา-สำ-พัน

ติดต่อสื่อสารแก่ประชาชนเพื่อส่งเสริมความเข้าใจอันถูกต้องต่อกัน


อะลุ่มอล่วย

อะ-ลุ่ม-อะ-หฺล่วย

ปรองดองกัน, ผ่อนหนักผ่อนเบาให้แก่กัน


บรรจบ

แผลงมาจาก จบ

เพิ่มให้ครบจำนวน

บรรจบให้ครบร้อย

บรรจบให้ครบถ้วน

จดกัน, ใกล้ชิดติดต่อกัน

ปูกระดานให้บรรจบกัน

ทาง 2 สายมาบรรจบกัน

ทำให้เข้ากันสนิท

ติดกรอบหน้าต่างให้มุมบรรจบกัน

บรรจบรอบปี


เจียระไน

ยืมโดยกึ่งเรียนรู้จากทมิฬ சாணை (จาไณ, “ลับให้คม”); ร่วมรากกับ จาระไน

ทำเพชรพลอยหรือแก้วให้เป็นเหลี่ยมหรือรูปตามต้องการแล้วขัดเงา


ประจบ

แผลงมาจาก จบ

บรรจบ, เพิ่มให้ครบจำนวน

มีสลึงพึงประจบให้ครบบาท

จดกัน, ใกล้ชิดติดต่อกัน

ปูกระดานให้ประจบกัน

ทาง 2 สายมาประจบกัน

ทำให้เข้ากันสนิท

ติดกรอบหน้าต่างให้มุมประจบกัน


ประจบ

พูดหรือทำให้เขารักเขาชอบ


ปรองดอง

การปรองดอง (abstract-noun)
ความปรองดอง (abstract-noun)

/prɔːŋ˧.dɔːŋ˧/^((สัมผัส))

ออมชอม, ประนีประนอม, ยอมกัน, ไม่แก่งแย่งกัน, ตกลงกันด้วยความไกล่เกลี่ย, ตกลงกันด้วยไมตรีจิต


วา

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *waːᴬ⁴; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩅᩤ (วา), เขิน ᩅᩤ (วา), ลาว ວາ (วา), ไทลื้อ ᦞᦱ (วา), ไทขาว ꪫꪱ, ไทใหญ่ ဝႃး (ว๊า), ไทใต้คง ᥝᥣᥰ (ว๊า), พ่าเก ဝႃ (วา), อาหม 𑜈𑜠 (บะ)

กิริยาที่กางแขนเหยียดตรงออกทั้ง 2 ข้าง


มาด

/maːt̚˥˩/^((สัมผัส))

มุ่ง, หมายไว้, คาดไว้, มักใช้เข้าคู่กับคำ มุ่ง เป็น มุ่งมาด


ไฮ

ยืมมาจากอังกฤษ high

อาการเคลิบเคลิ้มหรือเมาหลังจากเสพยา


ฟาดงวงฟาดงา

ฟาด + งวง + ฟาด + งา; จากกิริยาของช้างที่อาละวาด

ฟาด-งวง-ฟาด-งา

/faːt̚˥˩.ŋua̯ŋ˧.faːt̚˥˩.ŋaː˧/^((สัมผัส))

เอะอะอาละวาด

เขาไม่อยากลงจากอำนาจ ก็เลยออกมาโวยวายฟาดงวงฟาดงา หาว่าถูกกลั่นแกล้งใส่ร้าย


เอะอะ

การเอะอะ (abstract-noun)
ความเอะอะ (abstract-noun)

/ʔeʔ˨˩.ʔaʔ˨˩/^((สัมผัส))

อึกทึก, ทำเสียงดังโวยวาย

ทันทีทันใด, ปุบปับ, ไม่ทันไตร่ตรอง, ไม่บอกกล่าวเล่าแจ้ง, อึกอัก ก็ว่า

เอะอะก็ไป

เอะอะก็ด่า


โวย

ส่งเสียงแสดงความไม่พอใจเกินกว่าเหตุ

เรื่องเล็กนิดเดียวก็โวยเสียเป็นเรื่องใหญ่โต

ประท้วงด้วยการส่งเสียงเอะอะ

เขาโวยว่าไม่ได้รับความเป็นธรรม

เปิดเผยให้รู้ทั่วไป

อย่าโวยเรื่องนี้ให้ใคร ๆ รู้เดี๋ยวเขาเสียหาย


ป้าย

ร่วมเชื้อสายกับลาว ປ້າຍ (ป้าย) ， จ้วง baij (ป้าย), จ้วงแบบจั่วเจียง baij (ป้าย)

ทำให้ติดเฉพาะที่ใดที่หนึ่ง

ทาอย่างหยาบ ๆ ไม่ต้องการประณีตบรรจง

ทำให้เปรอะเปื้อนด้วยอาการคล้ายเช่นนั้น

โดยปริยายหมายถึงลักษณะอาการที่คล้ายคลึงเช่นนั้น

ป้ายความผิดให้ผู้อื่น


แปรง

เทียบเขมร ប្រែង (บฺแรง, “ขนแข็งที่ขึ้นเป็นแถว”); เป็นไปได้ว่าเกี่ยวข้องกับ แผง

/prɛːŋ˧/^((สัมผัส))

ปัด เช็ด หรือถูด้วยแปรง


สุกข์

ยืมมาจากบาลี สุกฺข (“แห้ง”)


เข็น

ร่วมเชื้อสายกับลาว ເຂັນ (เขัน)

/kʰen˩˩˦/^((สัมผัส))

ดันสิ่งที่ติดขัดไม่อาจเคลื่อนไปได้โดยปรกติให้เคลื่อนไป

เข็นเรือ

เข็นเกวียน

ดันให้เคลื่อนที่ไป

เข็นรถ

ใช้เกวียนเป็นต้น บรรทุกไป

เข็นข้าว

เข็นไม้

โดยปริยายหมายความว่า เร่งรัดให้ดี

เด็กคนนี้เข็นไม่ขึ้น


แหงน

ร่วมเชื้อสายกับลาว ແຫງນ (แหงน), ไทใหญ่ ႁႅၼ် (แหน), อาหม 𑜑𑜢𑜐𑜫 (หิญ์)

การแบ่งพยางค์
{เสียงสระสั้น}

การแบ่งพยางค์
{เสียงสระสั้น}

/ŋɛːn˩˩˦/^((สัมผัส))

/ŋɛn˩˩˦/^((สัมผัส))

หงายหน้าขึ้น, เงยขึ้น


มุ่น

ขมวด (ใช้แก่มวยผม)

มุ่นมวยผม

มุ่นพระเมาลี

เกลี้ยงเกลา, อ่อนนุ่ม


ไดร์

ยืมโดยกึ่งเรียนรู้จากอังกฤษ dryer

ใช้เครื่องเป่าผมเป่าให้ผมแห้ง ให้เหยียดตรง หรือให้เป็นลอน

เธอสระผมแล้วไดร์เสียหน่อยจะได้เข้ารูป


เป่า

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *powᴮ; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨸᩮᩢ᩵ᩣ (เปั่า), ลาว ເປົ່າ (เป็่า), ไทลื้อ ᦔᧁᧈ (เป่า), ไทดำ ꪹꪜ꪿ꪱ (เป่า), ไทขาว ꪹꪜꪱꫀ, ไทแมน pảu, ตั่ย pấu, ไทใหญ่ ပဝ်ႇ (ป่ว), ไทใต้คง ᥙᥝᥱ (เป่า), พ่าเก ပွ် (เปา), อาหม 𑜆𑜧 (ปว์) หรือ 𑜆𑜨𑜧 (ปอ̂ว์), จ้วง boq, จ้วงแบบจั่วเจียง baeuq

พ่นลมออกมาทางปาก

อาการที่ลมพุ่งเข้ามาหรือออกไปเช่นนั้น

ตรงหน้าต่างลมเป่าดี

ทำให้เครื่องดนตรีหรือสิ่งอื่นเกิดเสียงโดยใช้ลมปาก

เป่าขลุ่ย

ทำให้สิ่งที่อยู่ในลำกล้องเช่นกล้องเป่าเป็นต้น ออกจากลำกล้องโดยวิธีเป่า

เป่ายานัตถุ์

เป่าลูกดอก

ฆ่าคนด้วยการยิง

ไปขัดผลประโยชน์เจ้าพ่อเข้า ระวังจะถูกเป่าดับ


ดัด

ร่วมเชื้อสายกับลาว ດັດ (ดัด), แสก แด๊ด

ทำให้คดหรือตรงตามประสงค์

ดัดไม้

ดัดนิสัย

ทำให้เที่ยงตรง

พระดัดคดีดล โดยเยี่ยงยุกดิ์นา


ดัด

ยืมมาจากเขมร ដាស់ (ฎาส̍, “ปลุกให้ตื่น”)

เคยดัดฤดีตาตื่นตรับ


ดัด

ดัดพิดาน


หมก

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *ʰmokᴰˢ¹; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩉ᩠ᨾᩫᨠ (หม็ก), ลาว ໝົກ (หม็ก), ไทลื้อ ᦷᦖᧅ (โหมก), ไทใหญ่ မူၵ်း (มู๊ก), ไทใต้คง ᥛᥨᥐᥱ (โม่ก), พ่าเก မုက် (มุก์), อาหม *𑜉𑜤𑜀𑜫 (*มุก์), จ้วง moek, จ้วงแบบหนง moak

หมกดิน

หมกโคลน

หมกทราย

ไปหมกหัวอยู่ที่ไหน

ทิ้งสุม ๆ ไว้

เสื้อผ้าใช้แล้วอย่าหมกไว้

เรียกวิธีทำอาหารบางอย่างให้สุกด้วยการหมกไฟ

หมกปลา

หมกหัวมันเทศ


หลบหน้า

หลบไปไม่เผชิญหน้า


โสรจ

ยืมมาจากเขมร ស្រោច (สฺโรจ, “อาบน้ำ”), จากบาลี โสจ (“ชำระ, ความสะอาด”); เทียบสันสกฤต शौच (เศาจ, “ชำระ, ความสะอาด”)

/soːt̚˨˩/^((สัมผัส))

ชำระ, ทำให้สะอาด


โฮมเม้ด

มาจากคำในภาษาอังกฤษhome made


วาน

ร่วมเชื้อสายกับ จ้วง vanz (วาน), จ้วงแบบจั่วเจียง vanz (วาน)

ขอให้ช่วยทำแทนตัว

วานเขียนหนังสือให้หน่อย

วานไปซื้อตั๋วรถไฟ


เห็นแก่

/hen˩˩˦.kɛː˨˩/^((สัมผัส))

มุ่งเฉพาะเพื่อ

เห็นแก่ตัว

เห็นแก่พวก

เห็นแก่ได้


เห็นแก่ตัว

เห็นแก่ + ตัว

การเห็นแก่ตัว (abstract-noun)
ความเห็นแก่ตัว (abstract-noun)

เห็น-แก่-ตัว

มุ่งเฉพาะเพื่อตนเอง


บ่อนทำลาย

บ่อน + ทำลาย

บ็่อน-ทำ-ลาย

แทรกซึมเข้าไปเพื่อทำลายอยู่ภายในทีละน้อย ๆ


ปกป้อง

/pok̚˨˩.pɔŋ˥˩/^((สัมผัส))

คุ้มครองป้องกัน


เสียสละ

การเสียสละ (abstract-noun)
ความเสียสละ (abstract-noun)

เสีย-สะ-หฺละ

ให้โดยยินยอม, ให้ด้วยความเต็มใจ

ทหารเสียสละชีวิตเพื่อปกป้องเอกราชของชาติ

พ่อแม่เสียสละทุกสิ่งทุกอย่างได้เพื่อลูก


ภาษ

ยืมมาจากสันสกฤต भाष (ภาษ, “พูด”); เทียบบาลี ภาส (“พูด”)

/pʰaːt̚˥˩/^((สัมผัส))

พูด, กล่าว, บอก


พ่น

ร่วมเชื้อสายกับ จ้วง bwnh (ปื่น-พ่น), จ้วงแบบจั่วเจียง paenh (พั่น-พ่น)

ห่อปากเป่าให้สิ่งใดสิ่งหนึ่งในปากออกมาเป็นฝอยเป็นต้น

ที่อาการมีลักษณะคล้ายคลึงเช่นนั้น

พ่นไฟ

พ่นสี

รีบ ๆ เข้าเถอะ อย่ามัวพ่นอยู่เลย


ฝอย

ร่วมเชื้อสายกับลาว ຝອຍ (ฝอย), ไทลื้อ ᦚᦾ (ฝอ̂ย)

การแบ่งพยางค์
{เสียงสระสั้น}

/fɔj˩˩˦/^((สัมผัส))

พูดมากและเกินความจริง


คับคั่ง

/kʰap̚˦˥.kʰaŋ˥˩/^((สัมผัส))

อัดแอ, ยัดเยียด, เบียดเสียดกัน


คั่ง

/kʰaŋ˥˩/^((สัมผัส))

ออกัน, ประดังกัน

เลือดคั่งในสมอง


ตั้งแง่

ตั้ง + แง่ (“ชั้นเชิง”)

/taŋ˥˩.ŋɛː˥˩/^((สัมผัส))

ทำชั้นเชิง, ไม่ตรงไปตรงมา

คอยหาเรื่องจับผิด


จับผิด

/t͡ɕap̚˨˩.pʰit̚˨˩/^((สัมผัส))

จับความผิดของผู้อื่น, สรรหาเอาผิดจนได้


เอาผิด

ถือว่าเป็นความผิด


ถือว่า

/tʰɯː˩˩˦.waː˥˩/^((สัมผัส))

จัดว่า, นัยว่า, ยอมรับว่า


ถือตัว

การถือตัว (abstract-noun)
ความถือตัว (abstract-noun)

/tʰɯː˩˩˦.tua̯˧/^((สัมผัส))

ไว้ตัวไม่ยอมลดตัวเพราะหยิ่งในศักดิ์หรือฐานะของตนเป็นต้น


ไว้ตัว

การไว้ตัว (abstract-noun)
ความไว้ตัว (abstract-noun)

สงวนฐานะและเกียรติยศของตนให้เหมาะให้ควร

แม้จะยากจนลงก็ต้องไว้ตัวอยู่

เป็นสตรีควรไว้ตัว

ไว้ตัวว่าเป็นลูกเศรษฐี ไม่คบคนทั่วไป


ลดตัว

ถ่อมตัว, ไม่ถือตัว

ลูกจ้างนิยมนายจ้างที่ลดตัวมาเล่นหัวกับตน

เป็นผู้ใหญ่แล้วยังลดตัวไปทะเลาะกับเด็ก


บ้วน

ร่วมเชื้อสายกับจ้วง mbwnj (เบิ้น) (mbwnj bak "บ้วนปาก")

ทำให้น้ำหรือของเหลวออกจากปาก


ชิงหมาเกิด

ชิง + หมา + เกิด

ชิง-หฺมา-เกิด

/t͡ɕʰiŋ˧.maː˩˩˦.kɤːt̚˨˩/^((สัมผัส))

เลวมาก (เปรียบว่าเลวเหมือนหมา), คำเปรียบเปรยคนที่เลวต่ำช้า

ฉันอยากให้ไอ้พวกชิงหมาเกิดถูกจับเข้าคุกให้หมด

หมามันจะเกิดชิงหมาเกิด มึงไปตายเสียเถิดอ้ายห้าเบี้ย


ชิงนรกเกิด

ชิง + นรก + เกิด

ชิง-นะ-รก-เกิด

/t͡ɕʰiŋ˧.na˦˥.rok̚˦˥.kɤːt̚˨˩/^((สัมผัส))

เลวมาก (เปรียบว่าเลวเหมือนสัตว์นรก)

เมื่อไรพวกชิงนรกเกิดจะตาย ๆ ไปเสียที แผ่นดินจะได้สูงขึ้น


โอด

/ʔoːt̚˨˩/^((สัมผัส))


ถึงใจ

การถึงใจ (abstract-noun)
ความถึงใจ (abstract-noun)

/tʰɯŋ˩˩˦.t͡ɕaj˧/^((สัมผัส))

จุใจ, สะใจ, สาแก่ใจ


ออ

ร่วมเชื้อสายกับลาว ອໍ (อํ), ภาษาจ้วงใต้ o (ออ)

/ʔɔː˧/^((สัมผัส))

รวมกันเป็นกลุ่ม, คั่งกันอยู่

คนอออยู่หน้าประตู


ลต.

/lɔː˧.tɔː˧/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ เลือกตั้ง


ชักกระตุก

[t͡ɕʰäk̚˥.krä˩.tuk̚˩ ~ t͡ɕʰäk̚˥.krä˧.tuk̚˩]

อาการที่กล้ามเนื้อกระตุกอย่างกะทันหันและรุนแรง มักมีอาการมือเท้าเกร็ง


ชักดิ้นชักงอ

ชัก + ดิ้น + ชัก + งอ

ชัก-ดิ้น-ชัก-งอ

/t͡ɕʰak̚˦˥.din˥˩.t͡ɕʰak̚˦˥.ŋɔː˧/^((สัมผัส))

แสดงท่าทางโกรธ ไม่พึงพอใจที่ไม่ได้อย่างใจ


แล่

ร่วมเชื้อสายกับลาว ແລ່ (แล่)

/lɛː˥˩/^((สัมผัส))

นอนใบมีดแล้วเฉือนเอาออก

แล่เอาแต่เนื้อ ๆ


โทร

ตัดมาจาก โทรศัพท์

/tʰoː˧/^((สัมผัส))

พูดติดต่อกันทางโทรศัพท์


สื่อสาร

/sɯː˨˩.saːn˩˩˦/^((สัมผัส))

นำถ้อยคำ ข้อความ หรือหนังสือ เป็นต้น ของฝ่ายหนึ่งส่งให้อีกฝ่ายหนึ่งโดยมีสื่อนำไป


ให้ท่า

พูดหรือแสดงกิริยาให้รู้ว่ายินดีติดต่อด้วยหรือไม่รังเกียจ (ใช้แก่ผู้หญิง)


ทอดสะพาน

/tʰɔːt̚˥˩.sa˨˩.pʰaːn˧/^((สัมผัส))

วางพาดเป็นสะพานให้สามารถข้ามได้

แสดงกิริยาท่าทางเป็นทำนองอยากติดต่อด้วย

ใช้ผู้อื่นเป็นสื่อเข้าไปติดต่อทำความสนิทสนมกับผู้ที่ตนต้องการคุ้นเคย


อ่อย

ร่วมเชื้อสายกับไทใหญ่ ဢွႆႇ (อ่อ̂ย)

/ʔɔj˨˩/^((สัมผัส))

โปรยเหยื่อล่อปลา, มักใช้ว่า อ่อยเหยื่อ

ให้สิ่งของหรือเงินทองคราวละเล็กละน้อยเป็นเหยื่อล่อ


หมิ่น

แสดงกิริยาท่าทาง พูดจา หรือเขียนเป็นลายลักษณ์อักษร เป็นเชิงดูถูกว่ามีฐานะต่ำต้อยหรือไม่ดีจริงไม่เก่งจริงเป็นต้น, ดูหมิ่น หรือ ดูหมิ่นถิ่นแคลน ก็ว่า


ประชด

การประชด (abstract-noun)
ความประชด (abstract-noun)

/pra˨˩.t͡ɕʰot̚˦˥/^((สัมผัส))

แกล้งทำให้เกินควรหรือพูดแดกดันเพราะความไม่พอใจ, ประชดประชัน ก็ว่า, ในกลอนใช้ว่า ประทยด หรือ ประเทียด ก็มี

หุงข้าวประชดหมา

ปิ้งปลาประชดแมว

พูดประชด


จูบ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *cuːpᴰ; ร่วมเชื้อสายกับลาว ຈູບ (จูบ), ไทใหญ่ ၸုပ်ႇ (จุ่ป), จ้วง cup, จ้วงแบบจั่วเจียง zup

/t͡ɕuːp̚˨˩/^((สัมผัส))

เอาจมูกสัมผัสสูดแสดงความรักหรือความใคร่, หอม ก็ว่า

สวยแต่รูป จูบไม่หอม

เอาริมฝีปากสัมผัสริมฝีปาก ใบหน้า หรือส่วนอื่นของร่างกายอีกคนหนึ่ง เพื่อแสดงความรักหรือความใคร่

ขับขี่ชนรถยนต์ที่อยู่ข้างหน้า

จูบท้ายรถ


จูบปาก

/t͡ɕuːp̚˨˩.paːk̚˨˩/^((สัมผัส))

เอาริมฝีปากสัมผัสริมฝีปากเพื่อแสดงความรักหรือความใคร่

คืนดี, ปรับความเข้าใจกันได้

จะเอาอะไรกับนักการเมือง วันนี้สาวไส้กัน พรุ่งนี้ก็จูบปากกันได้


จูบฝุ่น

/t͡ɕuːp̚˨˩.fun˨˩/^((สัมผัส))

หกล้มหน้าคว่ำ


จุ๊บ

แผลงมาจาก จูบ

/t͡ɕup̚˦˥/^((สัมผัส))

ฉันต้องจุ๊บลูกสาวของฉันก่อนนอนทุกคืน

เขาไม่ชอบกินแกงหอยขมเพราะจุ๊บไม่เป็น


ซอย

ร่วมเชื้อสายกับลาว ຊອຍ (ซอย), ไทใหญ่ သွႆး (ส๊อ̂ย)

/sɔːj˧/^((สัมผัส))

ซอยเท้า

หั่นถี่ ๆ อย่างละเอียด

ซอยหอม

ซอยใบมะกรูด

ผ่าหรือตัดให้เป็นส่วนเล็ก ๆ

ซอยไม้ให้เป็นไม้ระแนง


ลักไก่

หลอกล่อให้หลงเข้าใจผิด, ใช้อุบายลวงให้หลง, (มักใช้แก่การกีฬา)

ยิงลูกลักไก่

ถือไพ่แต้มต่ำแต่เพิ่มเค้าเพื่อให้อีกฝ่ายหนึ่งเข้าใจผิดว่าตนถือไพ่แต้มสูง (ใช้แก่การเล่นโป๊กเกอร์หรือเผ)

ฉวยโอกาสทำตอนที่เผลอ

ลักไก่ข้ามถนน

ลักไก่ย้อนศร


เหวี่ยง

ร่วมเชื้อสายกับลาว ວ່ຽງ (ว่ยง)

/wia̯ŋ˨˩/^((สัมผัส))


มั่ว

ไม่ทราบรากศัพท์

สุมกัน, รวมกัน, ออกัน, ประชุม


มั่วสุม

มั่ว (“รวมกัน”) + สุม

ชุมนุมกันเพื่อกระทำการในทางไม่ดี

มั่วสุมเล่นการพนัน


สุม

ร่วมเชื้อสายกับเขิน ᩈᩩᨾ (สุม), ลาว ສຸມ (สุม), ไทลื้อ ᦉᦳᧄ (สุม), ไทใหญ่ သုမ် (สุม), ไทใต้คง ᥔᥧᥛᥴ (สู๋ม), พ่าเก ꩬုံ (สุํ); เป็นไปได้ว่าเกี่ยวข้องกับ สม (รากศัพท์ 2)

วางทับซ้อน ๆ กันลงไปจนสูงเป็นกองอย่างไม่มีระเบียบ

สุมหญ้า

สุมฟาง

สุมหนังสือไว้เต็มโต๊ะ

โดยปริยายหมายถึงอาการที่คล้ายคลึงเช่นนั้น

ความทุกข์สุมอก


สุมหัว

เอายาสมุนไพรพอกโปะไว้บนกระหม่อมเด็กเล็ก ๆ เพื่อแก้หวัดเป็นต้น, สุมกระหม่อม ก็ว่า

มั่วสุม (มักใช้ในทางไม่ดี)

สุมหัวนินทาเจ้านาย


โปะ

/poʔ˨˩/^((สัมผัส))

เอาดินโปะ

โปะเงินลงไป


ดีดดิ้น

เล่นตัว, ตั้งแง่ไม่ยอมทำหรือไม่ยอมให้ทำง่าย ๆ


ชัง

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ɟaŋᴬ; ร่วมเชื้อสายกับอีสาน ซัง, ลาว ຊັງ (ซัง), คำเมือง ᨩᩢ᩠ᨦ (ชัง), ไทลื้อ ᦋᧂ (ชัง), ไทดำ ꪋꪰꪉ (จฺัง), ไทใหญ่ ၸင်း (จั๊ง), จ้วง caengz

ชงง
การชัง (abstract-noun)
ความชัง (abstract-noun)

/t͡ɕʰaŋ˧/^((สัมผัส))

เกลียด, ไม่ชอบ, ไม่รัก


เลี่ยม

ใช้โลหะเช่นทองคำ ทองเหลือง ตะกั่ว หุ้มโดยรอบที่ปลายหรือหุ้มเป็นแนวไปตามริม ขอบ หรือปากของสิ่งต่าง ๆ มีถ้วยชามเป็นต้น แล้วกวดให้แนบสนิทเพื่อทำให้แข็ง กันสึก กันบิ่น ปกปิดตำหนิ หรือเพื่อความงาม

เลี่ยมหัวตะพด

เลี่ยมป้าน

เลี่ยมถ้วย


ชง

จากฮกเกี้ยน 沖 (chhiong, “เทน้ำ, ผสมน้ำ”)

/t͡ɕʰoŋ˧/^((สัมผัส))

เทน้ำร้อนลงบนใบชาหรือสมุนไพรบางชนิดเป็นต้นเพื่อสกัดสาร กลิ่น หรือรสที่ต้องการ

ชงชาจีน

ชงชาดอกคำฝอย

ใช้น้ำร้อนทำให้ละลาย, ผสมเครื่องดื่มประเภทผงด้วยน้ำร้อนและปรุงรสให้พร้อมที่จะรับประทาน

ชงนม

ชงกาแฟ

เทน้ำร้อนจากกาลงในภาชนะอื่น ในคำว่า ชงน้ำร้อน

ชงน้ำร้อนใส่กระติก

เตรียมการให้, ดำเนินการให้

เขาชงเรื่องให้รัฐมนตรีลงนาม

เตะลูกบอลให้ผู้อื่นทำประตู

เขาทำแฮ้ตถริกได้แต่กลับถล่มตัวว่าเพื่อนร่วมทีมชงลูกได้ดี


ชง

ยืมมาจากแต้จิ๋ว 衝 (chhiong, “ชน, ปะทะ”); เป็นศัพท์โหราศาสตร์

/t͡ɕʰoŋ˧/^((สัมผัส))

ขัดกัน, เป็นอริกัน, เป็นศัตรูกัน

ดวงรัฐมนตรีกับปลัดคงชงกัน จึงมีเรื่องขัดแย้งกันอยู่เรื่อย


ขังข้อ

/kʰaŋ˩˩˦.kʰɔː˥˩/^((สัมผัส))

ตัดกระบอกไม้ไผ่เป็นต้นให้มีข้อติดอยู่ข้างหนึ่ง


สูบ

เทียบลาว ສູບ (สูบ), ไทลื้อ ᦉᦳᧇᧈ (สุ่บ), เขมร ជប់ (ชบ̍), ស្រូប (สฺรูบ) (อาจเป็นศัพท์ที่ร่วมราก), พม่า စုပ် (จุป์), จ้วง sup หรือ cup

/suːp̚˨˩/^((สัมผัส))

สูบบุหรี่

สูบกัญชา

สูบส้วม

สูบน้ำออกจากนา


สัมมนา

เข้าคู่เสียง-ความหมายจากอังกฤษ seminar; เทียบเท่า สัม + มนา

สัมนา
สำมนา
สำมะนา
การสัมมนา (abstract-noun)

เข้าร่วมสัมมนา


ประชุม

ยืมมาจากเขมร ប្រជុំ (บฺรชุํ, “ประชุม”)

มารวมกันหรือเรียกให้มารวมกันเพื่อประโยชน์อย่างใดอย่างหนึ่ง, มาร่วมพบกันเพื่อปรึกษาหารือ

ประชุมกรรมการ

โดยปริยายใช้หมายถึงเอาสิ่งที่เป็นประเภทเดียวกันมารวมกัน

ประชุมพงศาวดาร

ประชุมปาฐกถา

บางทีใช้หมายความอย่างเดียวกับชุมนุม

ประชุมพระบรมราชาธิบาย

ประชุมประกาศรัชกาลที่ 4


ชุมนุม

ยืมมาจากเขมรเก่า ជុំនុំ ~ ជុំនុំម ~ ជុម្នុម ~ ជុំនំ ~ ជំនុំ ~ ជំនុម ~ ជំនំម ~ ជំនម ~ ជំនុម្ម ~ ជ្ជំម្នុំម (ชุํนุํ ~ ชุํนุํม ~ ชุมฺนุม ~ ชุํนํ ~ ชํนุํ ~ ชํนุม ~ ชํนํม ~ ชํนม ~ ชํนุมฺม ~ ชฺชํมฺนุํม), แผลงมาจาก ជុំ ~ ជុំម ~ ជុំម៑ ~ ចុំ (ชุํ ~ ชุํม ~ ชุํมฺ ~ จุํ); ร่วมเชื้อสายกับเขมร ជំនុំ (ชํนุํ)

ประชุม, รวมกัน


ชงเองกินเอง

ชง + เอง + กิน + เอง

ชง-เอง-กิน-เอง

/t͡ɕʰoŋ˧.ʔeːŋ˧.kin˧.ʔeːŋ˧/^((สัมผัส))

ทำทุกสิ่งทุกอย่างเองตั้งแต่ต้นจนจบ เพื่อให้ตนหรือพวกของตนได้รับผลประโยชน์ในที่สุด (มักใช้ในเชิงตำหนิ)


ยาไส้

ประทังความหิว

หากินไม่พอยาไส้


รับรอง

การรับรอง (abstract-noun)
ความรับรอง (abstract-noun)

/rap̚˦˥.rɔːŋ˧/^((สัมผัส))

รับรองว่าเป็นของแท้

รับรองแขกเมือง


ว่าการ

ดูแลตรวจตราสั่งการงาน


รับประกัน

รับ + ประกัน

รับ-ปฺระ-กัน

รับประกันว่าเขาเป็นคนซื่อ

รับรอง, รับใช้ค่าเสียหาย

รับประกันคุณภาพ

รับประกันซ่อมฟรี

รับรองว่าจะรับผิดแทนลูกหนี้ในเมื่อลูกหนี้ไม่ชำระหนี้ตามสัญญา


เสื่อมเสีย

เสื่อม + เสีย

/sɯa̯m˨˩.sia̯˩˩˦/^((สัมผัส))

เพราะถูกกล่าวหาว่าฉ้อราษฎร์บังหลวง จึงทำให้ชื่อเสียงของเขาเสื่อมเสียไปมาก


มุ่งหมาย

การมุ่งหมาย (abstract-noun)
ความมุ่งหมาย (abstract-noun)

/muŋ˥˩.maːj˩˩˦/^((สัมผัส))

ตั้งใจที่จะให้บรรลุถึงจุดที่หมายไว้


บรรลุ

ลุ, ถึง, สำเร็จ, ประลุ ก็ว่า

บรรลุมรรคผล


มุง

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *mwuŋᴬ; ร่วมเชื้อสายกับลาว ມຸງ (มุง), ไทลื้อ ᦙᦳᧂ (มุง)

เอาวัตถุมีกระเบื้องหรือจากเป็นต้น ขึ้นปิดส่วนบนของเรือนหรือหลังคาเพื่อกันแดดกันฝน

เอากระเบื้องมุงหลังคา

รุมกันเข้าไปดูอย่างไม่มีระเบียบ

มีคนมุงดูคนเป็นลมเต็มไปหมด


เจือ

เทียบลาว ເຈືອ (เจือ)

/t͡ɕɯa̯˧/^((สัมผัส))

เอาส่วนน้อยประสมลงไปในส่วนมากให้ระคนปนกัน, ตามปรกติใช้กับของเหลว

เอาน้ำเย็นเจือน้ำร้อน


ประกัน

ยืมมาจากเขมร ប្រកាន់ (บฺรกาน̍); เทียบเขมรเก่า ផ្កន៑ (ผฺกนฺ); ร่วมเชื้อสายกับลาว ປະກັນ (ปะกัน)

確保

รับรองว่าจะมีหรือไม่มีเหตุการณ์นั้น ๆ

确保

รับรองว่าจะมีหรือไม่มีเหตุการณ์นั้น ๆ

ᦁᦱᦙᦃᦱᧄᧈ

รับรองว่าจะมีหรือไม่มีเหตุการณ์นั้น ๆ

ປະກັນ

รับรองว่าจะมีหรือไม่มีเหตุการณ์นั้น ๆ

ensure

รับรองว่าจะมีหรือไม่มีเหตุการณ์นั้น ๆ

รับรองว่าจะรับผิดในความเสียหายที่เกิดขึ้น

รับรองว่าจะมีหรือไม่มีเหตุการณ์นั้น ๆ


เล่าเรียน

เล่า + เรียน

เล่าเรียนคาถาอาคม

ศึกษาหาความรู้

เขาเล่าเรียนมา อย่าไปเถียงเขา

เรียกเงินที่ต้องชำระเพื่อศึกษาหาความรู้ว่า ค่าเล่าเรียน


บ่น

ร่วมเชื้อสายกับจ้วง mboenq (บ่น, “พูดซ้ำๆ”); เทียบไทใหญ่ မိူၼ်ႇ (เมิ่น)

พูดพร่ำหรือว่ากล่าวซ้ำ ๆ ซาก ๆ

กล่าวซ้ำ ๆ กัน

ท่องบ่นภาวนา


ลืมตัว

การลืมตัว (abstract-noun)
ความลืมตัว (abstract-noun)

ขาดสติไปชั่วคราว, เผลอตัวไปชั่วคราว

เวลาโกรธเขาลืมตัวไม่กลัวตาย

ลืมตน, ขาดความระลึกถึงฐานะเดิมของตน

เมื่อเป็นใหญ่เป็นโตขึ้นมา มีคนประจบสอพลอมาก ทำให้เขาลืมตัว


ลืมตน

การลืมตน (abstract-noun)
ความลืมตน (abstract-noun)

ขาดความระลึกถึงฐานะเดิมของตน, ลืมนึกถึงฐานะของตนไปชั่วคราว

ได้ดีแล้วอย่าลืมตน

ลืมนึกถึงความจริงประการหนึ่งของโลกที่ว่าสิ่งทั้งหลายเป็นของไม่เที่ยงอาจแปรเปลี่ยนได้

เหลิงอำนาจจนลืมตน


วิง

รู้สึกหวิวใจ


วิงเวียน

การวิงเวียน (abstract-noun)
ความวิงเวียน (abstract-noun)

รู้สึกเวียนหัวดูอะไรหมุนไปหมด มักมีอาการคลื่นไส้ด้วย

ทำงานเหนื่อยเกินไปจนรู้สึกวิงเวียนจะเป็นลม


เหียน

เหียนใบเรือ


เหียน

การเหียน (abstract-noun)
ความเหียน (abstract-noun)

มีอาการพะอืดพะอมคล้ายจะคลื่นไส้, มักใช้เข้าคู่กับคำ คลื่น เป็น คลื่นเหียน

รู้สึกเหียน ๆ


คลื่นไส้

คลื่นใส้
การคลื่นไส้ (abstract-noun)
ความคลื่นไส้ (abstract-noun)

ปั่นป่วนในกระเพาะอาหารหรือลำไส้ชวนให้อาเจียน

โดยปริยายหมายความว่า น่ารังเกียจ, น่าสะอิดสะเอียน


คลื่นเหียน

คลื่น + เหียน

คฺลื่น-เหียน

/kʰlɯːn˥˩.hia̯n˩˩˦/^((สัมผัส))

มีอาการคลื่นไส้จะอาเจียน


ปั่นป่วน

การปั่นป่วน (abstract-noun)
ความปั่นป่วน (abstract-noun)

เคลื่อนไหวไปมาอย่างรุนแรงผิดปรกติ

ทะเลปั่นป่วน

สับสนวุ่นวายผิดปรกติ

ใจคอปั่นป่วน

ท้องปั่นป่วน

บ้านเมืองปั่นป่วน


หน้ามืด

การหน้ามืด (abstract-noun)
ความหน้ามืด (abstract-noun)

/naː˥˩.mɯːt̚˥˩/^((สัมผัส))

อาการที่เป็นลมหมดสติ

มัวเมาจนขาดสติทำสิ่งที่ไม่ควรทำ


ตาลาย

ตา + ลาย; ร่วมเชื้อสายกับลาว ຕາລາຍ (ตาลาย), ไทลื้อ ᦎᦱᦟᦻ (ตาลาย), ไทใหญ่ တႃလၢႆး (ตาล๊าย)

อาการที่มองเห็นอะไรไม่ชัดพร่าลายไปหมด


เป็นลม

มีอาการวิงเวียนหน้ามืด บางคราวถึงกับหมดสติ


หมดสติ

การหมดสติ (abstract-noun)
ความหมดสติ (abstract-noun)

สิ้นสติ, ไม่มีความรู้สึก, สลบ


สิ้นสติ

การสิ้นสติ (abstract-noun)
ความสิ้นสติ (abstract-noun)

สลบ, หมดความรู้สึก

เขาตกใจแทบสิ้นสติ

เขาถูกต่อยจนสิ้นสติ


อ้วก

เลียนเสียงธรรมชาติ

/ʔua̯k̚˥˩/^((สัมผัส))

ราก, อาเจียน

รู้สึกว่ามากเกินกว่าจะรับมือหรือจัดการได้

แค่เห็นตั้งหนังสือที่ต้องอ่านเตรียมสอบก็อ้วกแล้ว


สำรอก

เทียบเขมร សំរក (สํรก, “อาเจียน”)

/sam˩˩˦.rɔːk̚˥˩/^((สัมผัส))

ขย้อนเอาสิ่งที่กลืนลงไปในกระเพาะแล้วออกมาทางปาก

สำรอกอาหาร


สำรอก

เทียบเขมร សក (สก, “ลอกเปลือก”)

/sam˩˩˦.rɔːk̚˥˩/^((สัมผัส))

ทำให้สิ่งที่ติดอยู่กับผิวหลุดออกมา

สำรอกทอง

สำรอกสี


ทำมาหากิน

ทำ + มา + หากิน

ᨪᩰᩬᩡᩅ᩵ᩤᩉᩣᨠᩥ᩠ᨶ

ทำงานเลี้ยงชีวิต

ᨪᩰᩬᩡᩅ᩵ᩤᩉᩣᨠᩥ᩠ᨶ

ทำงานเลี้ยงชีวิต

ᨿᩮ᩠ᨿᩡᩅ᩵ᩤᩉᩣᨠᩥ᩠ᨶ

ทำงานเลี้ยงชีวิต

ᦵᦣᧆᦞᦱᧈᦠᦱᦂᦲᧃ

ทำงานเลี้ยงชีวิต

ທຳມາຫາກິນ

ทำงานเลี้ยงชีวิต

earn a living

ทำงานเลี้ยงชีวิต

ทำ-มา-หา-กิน

ทำงานเลี้ยงชีวิต, หาเลี้ยงชีพ


หากิน

หา + กิน; ร่วมเชื้อสายกับลาว ຫາກິນ (หากิน), ไทลื้อ ᦠᦱᦂᦲᧃ (หากีน); เทียบความหมายตามตัวอักษรของเขมร រកស៊ី (รกส̰ี)

ทำงานเลี้ยงชีวิต, หาเลี้ยงชีพ, มักใช้เข้าคู่กับคำ ทำมา เป็น ทำมาหากิน

เขาหากินด้วยการประกอบอาชีพสุจริต

ให้แต่ที่พัก หากินเอาเอง


หมายมั่น

หมายหมั้น
การหมายมั่น (abstract-noun)
ความหมายมั่น (abstract-noun)

มุ่งหมายอย่างแน่วแน่


แย่ง

/jɛːŋ˥˩/^((สัมผัส))

/jɛŋ˥˩/^((สัมผัส))

ถูกแย่งของไปจากมือ

รีบฉวยหรือรีบทำเสียก่อน

แย่งทาน


ยื้อ

/jɯː˦˥/^((สัมผัส))

แย่งด้วยอาการเช่นฉุด ยุด ดึงไปมา

ยื้อข้อมือ


ยื้อชีวิต

ยื้อ + ชีวิต

/jɯː˦˥.t͡ɕʰiː˧.wit̚˦˥/^((สัมผัส))

รักษาชีวิตไว้ไม่ให้ตาย


ฉวย

/t͡ɕʰua̯j˩˩˦/^((สัมผัส))

คว้า จับ หรือหยิบเอาโดยเร็ว


คว้า

ร่วมเชื้อสายกับลาว ຄວ້າ (คว้า)

/kʰwaː˦˥/^((สัมผัส))

ยื่นมือไปจับหรือฉวยมาโดยเร็ว

ลักษณะที่คล้ายคลึงเช่นนั้น

ศัพท์นี้ไปคว้ามาจากไหน

กิริยาชักว่าวกระตุกให้หัวว่าวปักลงแล้วช้อนขึ้นไปทางใดทางหนึ่งตามความต้องการ

ว่าวจุฬากับว่าวปักเป้าคว้ากัน


ภัคน์

ยืมมาจากสันสกฤต भग्न (ภคฺน)

/pʰak̚˦˥/^((สัมผัส))


เช็ด

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ɟetᴰ; เทียบจีนเก่า擦 (OC *sʰlaːd); ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨩᩮᩢ᩠ᨯ (เชัด), ลาว ເຊັດ (เซัด), ไทลื้อ ᦵᦋᧆ (เชด), ไทดำ ꪹꪋꪸꪒ (เจฺย̂ด), ไทใหญ่ ၸဵတ်ႉ (เจ๎ต), พ่าเก ꩡိတ် (จิต์), อาหม 𑜋𑜢𑜄𑜫 (ฉิต์), ภาษาจ้วงใต้ cet/cat

ᨩᩮᩢ᩠ᨯ

ใช้ผ้า กระดาษ หรือมือถูให้แห้งหรือสะอาด

vegen

ใช้ผ้า กระดาษ หรือมือถูให้แห้งหรือสะอาด

ꪹꪋꪸꪒ

ใช้ผ้า กระดาษ หรือมือถูให้แห้งหรือสะอาด

ပွတ်ႈ

ใช้ผ้า กระดาษ หรือมือถูให้แห้งหรือสะอาด

ၸဵတ်ႉ

ใช้ผ้า กระดาษ หรือมือถูให้แห้งหรือสะอาด

essuyer

ใช้ผ้า กระดาษ หรือมือถูให้แห้งหรือสะอาด

wischen

ใช้ผ้า กระดาษ หรือมือถูให้แห้งหรือสะอาด

ເຊັດ

ใช้ผ้า กระดาษ หรือมือถูให้แห้งหรือสะอาด

wipe

ใช้ผ้า กระดาษ หรือมือถูให้แห้งหรือสะอาด

/t͡ɕʰet̚˦˥/^((สัมผัส))

ทำให้แห้งหรือให้สะอาดโดยใช้สิ่งใดสิ่งหนึ่งมีผ้าหรือกระดาษเป็นต้น

เช็ดน้ำตา

เช็ดพื้น

เช็ดถ้วยชาม

โดนหมัดเช็ดหน้าไป


ทดลอง

ທົດລອງ

ลองทำ ลองให้ทำ ทดสอบข้อสมมุติฐานเป็นต้น

test

ลองทำ ลองให้ทำ ทดสอบข้อสมมุติฐานเป็นต้น

experiment

ลองทำ ลองให้ทำ ทดสอบข้อสมมุติฐานเป็นต้น

/tʰot̚˦˥.lɔːŋ˧/^((สัมผัส))

ลองทำ ลองให้ทำ ทดสอบข้อสมมุติฐานเป็นต้น


พิฆาต

ยืมมาจากเขมรเก่า ពិឃាដ្ឋ (พิฆาฏฺฐ, “ฆ่า”), จากบาลี วิฆาต, จากสันสกฤต विघात (วิฆาต, “ทำลาย”); ร่วมเชื้อสายกับเขมร ពិឃាដ (พิฆาฎ)

พิฆาฏ
วิฆาต
การพิฆาต (abstract-noun)

/pʰi˦˥.kʰaːt̚˥˩/^((สัมผัส))

พิฆาตข้าศึก

ระเบิดปรมาณูและไฮโดรเจนสามารถพิฆาตผู้คนได้ทั้งโลก


สัมภาษณ์

ยืมมาจากสันสกฤต सम्भाषण (สมฺภาษณ) หรือบาลี สมฺภาษณ

ສຳພາດ

สนทนาหรือสอบถาม

interview

สนทนาหรือสอบถาม

/sam˩˩˦.pʰaːt̚˥˩/^((สัมผัส))

สนทนาหรือสอบถามเพื่อนำเรื่องราวไปเผยแพร่ทางหนังสือพิมพ์หรือวิทยุกระจายเสียงเป็นต้น

เจ้าหน้าที่กรมประชาสัมพันธ์สัมภาษณ์นายกราชบัณฑิตยสถานเกี่ยวกับความเป็นมาของราชบัณฑิตยสถาน


แอโรบิก

ตัดมาจากอังกฤษ aerobic exercise (เอโรบิก เอกเซอะไซซฺ)

/ʔɛː˧.roː˧.bik̚˨˩/^((สัมผัส))

ออกกำลังกายด้วยการเต้นตามจังหวะดนตรี

เขาไปแอโรบิกที่สวนลุมทุกวันหุ่นถึงดีอย่างนี้


ตกม้าตาย

ตก + ม้า + ตาย

แพ้, เสียเชิง

ถ้าเตรียมตัวไม่ดี ถูกกรรมการซักเข้าหน่อยก็คงตกม้าตาย


ร่วมหอลงโรง

ร่วม + หอ + ลง + โรง

ร่วม-หอ-ลง-โรง

/rua̯m˥˩.hɔː˩˩˦.loŋ˧.roːŋ˧/^((สัมผัส))

อยู่กินกันฉันผัวเมีย, แต่งงานกัน


อยู่กิน

ดำรงชีวิตฉันผัวเมีย


จำนน

แผลงมาจาก จน

แพ้, ไม่มีทางสู้


สับราง

เปลี่ยนเส้นทางบนรางให้รถไฟวิ่งไปทางอื่น

เปลี่ยนหรือกำหนดนัดไม่ให้คนรักคนหนึ่งพบกับคนรักอีกคนหนึ่ง

หนุ่มคนนี้เจ้าชู้มาก มีแฟนหลายคนจนสับรางไม่ทันเลย


เลี้ยงชีพ

เลี้ยง + ชีพ

/lia̯ŋ˦˥.t͡ɕʰiːp̚˥˩/^((สัมผัส))

เลี้ยงตัว ทำมาหากินเพื่อให้ชีวิตดำรงอยู่ได้


ตีสายตะแล็ปแก็ป

ตี + สาย + ตะแล็ปแก็ป

ตี-สาย-ตะ-แล็บ-แก็๊บ

/tiː˧.saːj˩˩˦.ta˨˩.lɛp̚˦˥.kɛp̚˦˥/^((สัมผัส))


ร้าว

การร้าว (abstract-noun)
ความร้าว (abstract-noun)

มีรอยแตกลึกเป็นทางลงไปในเนื้อของสิ่งใดสิ่งหนึ่ง

แก้วร้าว

จานร้าว

ผนังร้าว


แหนง

/nɛːŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

แหนงกัน

แหนงความ


แห่

ร่วมเชื้อสายกับลาว ແຫ່ (แห่)

/hɛː˨˩/^((สัมผัส))

ไปกันเป็นพวกเป็นหมู่มาก ๆ


เทิน

/tʰɤːn˧/^((สัมผัส))

เอาของเทินหัว


เทิร์น

ยืมมาจากอังกฤษ turn

/tʰɤːn˧/^((สัมผัส))

ขายของเก่าเพื่อลดราคาซื้อของใหม่


พูน

เพิ่มให้สูงขึ้นให้มากขึ้น

พูนดิน


ดำเนินงาน

ดำเนิน + งาน

[dä̃m˧.nɤn˧.ŋäːn˧]

กระทำงาน, ปฏิบัติงาน, จัดการ

การทำงานของเครื่องคอมพิวเตอร์ที่เป็นไปตามชุดคำสั่ง หรือโปรแกรมในภาษาเบสิก ใช้เป็นคำสั่งให้เริ่มกระทำการตามคำสั่งในโปรแกรม


ส่อ

/sɔː˨˩/^((สัมผัส))

แสดงให้รู้เป็นนัย ๆ (ส่วนมากใช้ไปในทางที่ไม่ดี)

สำเนียงส่อภาษา

กิริยาส่อสกุล

ส่อเจตนาทุจริต

ส่อพิรุธ


รี

ยืมมาจากอังกฤษ repost หรือ retweet

โพสต์หรือทวีตข้อความเดิมอีกครั้ง


เยี่ยม

ไปถามข่าวทุกข์สุข, ไปหา

ไปเยี่ยมญาติ

มาเยี่ยมบ้าน

ชะโงกหน้าออกไป

เยี่ยมหน้าต่าง

พระจันทร์เยี่ยมขอบฟ้า


ชะโงก

ยืมมาจากเขมร ឆ្ងក់ (ฉฺงก̍)

/t͡ɕʰa˦˥.ŋoːk̚˥˩/^((สัมผัส))

ยื่นหน้าหรือส่วนหน้าออกไป


ชัน

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน ซัน, ลาว ຊັນ (ซัน), คำเมือง ᨩᩢ᩠ᨶ (ชัน), เขิน ᨩᩢ᩠ᨶ (ชัน), ไทลื้อ ᦶᦋᧃ (แชน), ไทใหญ่ ၸၼ်း (จั๊น), ไทใต้คง ᥓᥢᥰ (จั๊น), อาหม 𑜋𑜃𑜫 (ฉน์)

/t͡ɕʰan˧/^((สัมผัส))

ชันขา

ชันเข่า

ขนชัน

หูชัน


ร้อย

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *roːjꟲ (“สอด”); ร่วมเชื้อสายกับอีสาน ฮ่อย, ลาว ຮ້ອຍ (ฮ้อย), จ้วง roix หรือ loix

/rɔːj˦˥/^((สัมผัส))

สอด, สอดด้วยด้ายเป็นต้น

ร้อยดอกไม้

ร้อยพวงมาลัย

ร้อยสตางค์แดง

ร้อยเชือกผูกรองเท้า


สัมผัส

ยืมมาจากบาลี สมฺผสฺส (“กระทบ”); เทียบสันสกฤต संस्पर्श (สํสฺปรฺศ, “กระทบ”)

การสัมผัส (abstract-noun)
ความสัมผัส (abstract-noun)

ถูกต้อง, แตะต้อง, กระทบกัน

มีใครมาสัมผัสไหล่

พยายามให้เท้าสัมผัสหญ้าเสียบ้าง จะได้มีสุขภาพดี

สัมผัสมือกัน

คำในกลอนบทนี้สัมผัสกันดี


แตะต้อง

/tɛʔ˨˩.tɔŋ˥˩/^((สัมผัส))

ถูกต้องแต่เบา ๆ หรือเพียงนิดหน่อย

โดยปริยายหมายความว่า ยุ่งเกี่ยว, เกี่ยวข้อง

ผมไม่เคยแตะต้องการพนัน


ประหยัด

ยืมมาจากเขมร ប្រយ័ត្ន (บฺรยัตฺน, “ระมัดระวัง”), จากสันสกฤต प्रयत्न (ปฺรยตฺน, “ความระมัดระวัง”) ร่วมเชื้อสายกับลาว ປະຢັດ (ปะอยัด)

บำหยัด
การประหยัด (abstract-noun)
ความประหยัด (abstract-noun)

zuinig

ใช้จ่ายแต่พอควรแก่ฐานะ

ປະຢັດ

ใช้จ่ายแต่พอควรแก่ฐานะ

economical

ใช้จ่ายแต่พอควรแก่ฐานะ

thrifty

ใช้จ่ายแต่พอควรแก่ฐานะ

frugal

ใช้จ่ายแต่พอควรแก่ฐานะ

ยับยั้ง, ระมัดระวัง

ประหยัดปาก

ประหยัดคำ

ใช้จ่ายแต่พอควรแก่ฐานะ


ยับยั้ง

ยับ (“เก็บ”) + ยั้ง

การยับยั้ง (abstract-noun)
ความยับยั้ง (abstract-noun)

หยุดไว้, รั้งรอไว้

ยับยั้งใบลาไว้


ยับ

ร่วมเชื้อสายกับ จ้วง yaep (ยับ-เก็บ กำ จับ ถือ)


ยับ

การยับ (abstract-noun)
ความยับ (abstract-noun)

ผ้ายับ

เสื้อยับ

กระดาษยับ

อาการซึ่งแสดงความเสียหายมาก หรือเสียรูปจนถึงช้ำชอก พังทลาย ป่นปี้ ปู้ยี่ปู้ยำ ยู่ยี่ เป็นต้น

รถถูกชนยับ

บ้านพังยับ


เฉลย

ยืมมาจากเขมร ឆ្លើយ (ฉฺเลิย, “ตอบ”)

/t͡ɕʰa˨˩.lɤːj˩˩˦/^((สัมผัส))

อธิบายหรือชี้แจงข้อปัญหาต่าง ๆ ให้เข้าใจ

เฉลยปัญหา

เฉลยความ


โมเม

โมเมว่าเขาชอบตน

อยู่ดี ๆ เขาก็มาโมเมว่าฉันเป็นแฟนเขา

รวบรัดตัดความ

โมเมสรุป

สรุปเอาเองโดยไม่มีข้อเท็จจริง

เราไม่มีหลักฐานมายืนยันผลการทดลองก็โมเมเอาแล้วกัน


ปลาต

ยืมมาจากบาลี ปลาต


แสดงออก

/sa˨˩.dɛːŋ˧.ʔɔːk̚˨˩/^((สัมผัส))

แสดงความรู้สึก ความคิดเห็น หรือความสามารถเป็นต้นให้ปรากฏ

ภาพวาดนี้ย่อมแสดงออกซึ่งอารมณ์และความสามารถของเขาได้เป็นอย่างดี


ควั่น

ทำให้เป็นรอยด้วยคมมีดโดยรอบ


ยืนต้นตาย

ยืน + ต้น + ตาย

อาการที่ต้นไม้บางชนิดเช่นต้นตาล ต้นลาน ตายแล้วแต่ยังไม่ล้ม

อาการที่ไม้ยืนต้นเช่นต้นสัก ต้นยาง ตายเองหรือถูกกานคือควั่นเปลือกและกระพี้โดยรอบออกแล้วตาย แต่ยังไม่ล้ม


เก๊ต

ยืมมาจากอังกฤษ get (เก็ทฺ, “เข้าใจ”)

อธิบายให้ฟังขนาดนี้แล้วยังไม่เก๊ตอีก


โคช

ยืมมาจากอังกฤษ coach

/kʰoːt̚˦˥/^((สัมผัส))

การสะกดแบบอื่นของ โค้ช


โพร

ยืมมาจากอังกฤษ pro

เจ้านายโพรลูกน้องคนนี้มาก


ลีด

ยืมมาจากอังกฤษ lead

/liːt̚˨˩/^((สัมผัส))

การประชุมพรุ่งนี้ เธอช่วยลีดให้หน่อยนะ


หลีด

ตัดทอนจาก ลีดเดอร์

/liːt̚˨˩/^((สัมผัส))

แข่งฟุตบอลนัดนี้ ต้องไปหลีดให้เต็มที่นะ


สตรอเบอร์รี่

การสตรอเบอร์รี่ (abstract-noun)

สะ-ตฺรอ-เบอ-รี่

/sa˨˩.trɔː˧.bɤː˧.riː˥˩/^((สัมผัส))

รูปที่สะกดผิดของ สตรอว์เบอร์รี


ว่านอนสอนง่าย

ว่า + นอน + สอน + ง่าย

การว่านอนสอนง่าย (abstract-noun)
ความว่านอนสอนง่าย (abstract-noun)

ว่า-นอน-สอน-ง่าย

/waː˥˩.nɔːn˧.sɔːn˩˩˦.ŋaːj˥˩/^((สัมผัส))

อยู่ในโอวาท, เชื่อฟังคำสั่งสอนโดยดี


ล้มลุกคลุกคลาน

ล้ม + ลุก + คลุก + คลาน

การล้มลุกคลุกคลาน (abstract-noun)

ล้ม-ลุก-คฺลุก-คฺลาน

/lom˦˥.luk̚˦˥.kʰluk̚˦˥.kʰlaːn˧/^((สัมผัส))

ฝนตกหนักถนนเป็นโคลน เขาต้องวิ่งหนีฝนล้มลุกคลุกคลานไปตลอดทาง

สะดุดตอไม้ล้มลุกคลุกคลาน

ซวดเซ, ไม่มั่นคง, ตั้งตัวไม่ติด

ชีวิตของเขาต้องล้มลุกคลุกคลานอยู่ตลอดเวลา

เขาล้มลุกคลุกคลานมาหลายปีกว่าจะตั้งตัวได้


ล้มหายตายจาก

ล้ม + หาย + ตาย + จาก

การล้มหายตายจาก (abstract-noun)

ล้ม-หาย-ตาย-จาก

/lom˦˥.haːj˩˩˦.taːj˧.t͡ɕaːk̚˨˩/^((สัมผัส))

ตายจากไปแล้ว

หายหน้าไปนานจนทำให้คิดว่าตายไปแล้ว


รู้เห็นเป็นใจ

รู้เห็น + เป็นใจ

การรู้เห็นเป็นใจ (abstract-noun)
ความรู้เห็นเป็นใจ (abstract-noun)

รู้-เห็น-เป็น-ไจ

รู้เห็นเหตุการณ์และให้ความร่วมมือร่วมใจด้วย


ยินยอมพร้อมใจ

การยินยอมพร้อมใจ (abstract-noun)

เห็นด้วยร่วมกัน.


พึ่งพาอาศัย

ช่วยซึ่งกันและกัน, เป็นที่พึ่งให้กัน


ดูหมิ่นถิ่นแคลน

การดูหมิ่นถิ่นแคลน (abstract-noun)

แสดงกิริยาท่าทาง พูดจา หรือเขียนเป็นลายลักษณ์อักษรเป็นเชิงดูถูกว่ามีฐานะต่ำต้อย หรือไม่ดีจริงไม่เก่งจริงเป็นต้น หมิ่น ก็ว่า.


พูดจาปราศรัย

การพูดจาปราศรัย (abstract-noun)

พูด-จา-ปฺรา-ไส

/pʰuːt̚˥˩.t͡ɕaː˧.praː˧.saj˩˩˦/^((สัมผัส))


กลับใจ

หยุดเลิกกระทำความชั่ว แล้วกลับหันมากระทำความดี


คัดลอก

/kʰat̚˦˥.lɔːk̚˥˩/^((สัมผัส))


เสื่อมโทรม

เสื่อม + โทรม

การเสื่อมโทรม (abstract-noun)
ความเสื่อมโทรม (abstract-noun)

เลวลง, มีฐานะตกต่ำกว่าเดิม


สร้างสรรค์

สร้าง + สรรค์

/saːŋ˥˩.san˩˩˦/^((สัมผัส))

สร้างให้มีให้เป็นขึ้น (มักใช้ทางนามธรรม)


รัญจวน

ยืมมาจากเขมร រំជួល (รํชัวล)

รำจวน
การรัญจวน (abstract-noun)
ความรัญจวน (abstract-noun)

กลิ่นหอมรัญจวนใจ

สะเทือนใจด้วยความกระสันถึง


เรียงรัน

คำซ้อน เรียง + รัน

เรียงเป็นระเบียบ


รจนา

ยืมมาจากสันสกฤต रचना (รจนา) หรือบาลี รจนา


รู้จักมักคุ้น

รู้จัก + มัก + คุ้น

การรู้จักมักคุ้น (abstract-noun)

รู้-จัก-มัก-คุ้น

/ruː˦˥.t͡ɕak̚˨˩.mak̚˦˥.kʰun˦˥/^((สัมผัส))

คุ้นเคย, รู้จักเป็นอย่างดี


ทุ่ม

ร่วมเชื้อสายกับจ้วง dumh (ตุ่ม, “ตี, ชน”), จ้วงแบบจั่วเจียง tumh (ทุ่ม, “ตี, ทำให้พัง”)

เอาของหนัก ๆ ทิ้งลงไป

เอาก้อนหินทุ่มลงไปในน้ำ

ทิ้งทับลง, ทิ้งถมลง

อาการที่คล้ายคลึงเช่นนั้น

ทุ่มเงิน

กระทุ่มดั่งทุ่มกร ตีอก เรียมฤๅ


ว่าความ

ดำเนินคดีหรือต่อสู้คดีในศาลอย่างทนายความ เช่น ทำคำฟ้อง คำให้การ ซักถามพยาน

ท้าวมาลีวราชว่าความ


ว่าแต่เขาอิเหนาเป็นเอง

ว่า + แต่ + เขา + อิเหนา + เป็น + เอง

ว่า-แต่-เขา-อิ-เหฺนา-เป็น-เอง

/waː˥˩.tɛː˨˩.kʰaw˩˩˦.ʔi˨˩.naw˩˩˦.pen˧.ʔeːŋ˧/^((สัมผัส))

ตำหนิผู้อื่นเรื่องใดแล้วตนก็กลับทำในเรื่องนั้นเสียเอง

th-ว่าแต่เขาอิเหนาเป็นเอง-th-verb-YEtckbkp


ดำเนินคดี

ดำเนิน + คดี

ดำ-เนิน-คะ-ดี

ฟ้องร้องต่อศาล

ร้องทุกข์ กล่าวโทษ สอบสวน ฟ้องคดี หรือพิจารณาพิพากษาคดีตามกฎหมายวิธีพิจารณาความ


ครวญคราง

ครางเรื่อย ๆ ไป


ปลดเปลื้อง

ปลด + เปลื้อง

ปฺลด-เปฺลื้อง

ทำให้หลุดพ้นเพื่อแบ่งเบาหรือให้หมดไป, เปลื้อง ก็ว่า


ปลด

ร่วมเชื้อสายกับ จ้วงแบบจั่วเจียง byoet (ปลด-เอาออก แก่ออก ถอดออก)

เอาออก (ใช้แก่สิ่งที่เกี่ยวอยู่ แขวนอยู่ คล้องอยู่ หรือขัดอยู่ เป็นต้น)

ปลดม่านที่แขวนอยู่

ปลดห่วงที่เกี่ยวอยู่

ปลดลูกดุมที่ขัดอยู่

โดยปริยายหมายความว่า ทำให้พ้นจากข้อผูกพันหรือพ้นจากตำแหน่งหน้าที่

ปลดหนี้

ปลดออกจากราชการ


เปลื้อง

ร่วมเชื้อสายกับลาว ເປື້ອງ (เปื้อง), คำเมือง ᨸᩖᩮᩬᩥ᩶ᨦ (เปลอิ้ง), ไทลื้อ ᦵᦔᦲᧂᧉ (เปี้ง)

/plɯa̯ŋ˥˩/^((สัมผัส))

เอาออก (ใช้แก่เครื่องแต่งตัวที่นุ่งห่มหรือคลุมอยู่)

ทำให้หลุดพ้นเพื่อแบ่งเบาหรือให้หมดไป, ปลดเปลื้อง ก็ว่า

เปลื้องทุกข์

เปลื้องหนี้


แบ่งเบา

แบ่งภาระหนักให้เบาลง


จาบัล

ยืมมาจากสันสกฤต चापल्य (จาปลฺย, “ความหวั่นไหว”)

หวั่นไหว, กระสับกระส่าย

กำสรด, ร้องไห้คร่ำครวญ, สะอึกสะอื้น


แขนง

/kʰa˨˩.nɛːŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

และแขนงหฤทัยนาง

ใช้ในการต่อของให้ราคาต่ำ ถือเป็นลางบอกว่าจะขายไม่ได้ราคาดีต่อไป


ศรัทธา

ยืมมาจากสันสกฤต श्रद्धा (ศฺรทฺธา); เทียบบาลี สทฺธา

การศรัทธา (abstract-noun)
ความศรัทธา (abstract-noun)

เชื่อ, เลื่อมใส

เขาศรัทธาในการรักษาแบบแพทย์แผนโบราณ


สักการะ

ยืมมาจากบาลี สกฺการ; เทียบสันสกฤต सत्कार (สตฺการ)

สักการ
การสักการะ (abstract-noun)

บูชาด้วยสิ่งหรือเครื่องอันพึงบูชา เช่น ดอกไม้ ธูป เทียน


จำหน่าย

แผลงมาจาก จ่าย

ขาย, จ่าย, แจก, แลกเปลี่ยน, โอน

จำหน่ายจากบัญชี


หลบหนี

/lop̚˨˩.niː˩˩˦/^((สัมผัส))

หนีไปโดยที่ผู้อื่นไม่ทันรู้, ลอบหนี


ตรวจ

ยืมมาจากเขมรเก่า ត្រ្វច៑ (ตฺรฺวจฺ), ត្រ្វាច៑ (ตฺรฺวาจฺ)

พิจารณาดูความเรียบร้อย เช่น ตรวจพล ตรวจราชการ

พิจารณา ดูว่าถูกหรือผิด ดีหรือร้าย เป็นต้น เช่น ตรวจบัญชี ตรวจแบบฝึกหัด ตรวจดวงชะตา

พิจารณาหาสมุฏฐาน เช่น ตรวจโรค, สำรวจ เช่น ตรวจพื้นที่


อ้อนวอน

/ʔɔːn˥˩.wɔːn˧/^((สัมผัส))

พยายามพูดขอร้อง


สังเกต

ยืมมาจากสันสกฤต संकेत (สํเกต) หรือบาลี สงฺเกต (“การพูดเป็นนัย, การตกลง, การพัวพัน, ที่ที่ได้รับแต่งตั้ง, การนัดพบ”), จาก สงฺ + เกต (ดูที่ เกตุ (“ลำแสง; ธง, เครื่องหมาย”))

สังเกตุ
การสังเกต (abstract-noun)

/saŋ˩˩˦.keːt̚˨˩/^((สัมผัส))

กำหนดไว้, หมายไว้

ทำเครื่องหมายไว้เป็นที่สังเกต

ตั้งใจดู, จับตาดู

ไม่ได้สังเกตว่าวันนี้เขาแต่งตัวสีอะไร

สังเกตกิริยาท่าทางเขาไว้ว่าเป็นคนดีหรือคนร้าย

เขาสังเกตผู้อื่นมากกว่าตนเอง


ซอ

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨪᩬᩴ (ซอํ), เขิน ᨪᩳ (ซอ), อีสาน ซอ, ลาว ຊໍ (ซํ), ไทลื้อ ᦌᦸ (ซอ̂), ไทดำ ꪏꪷ (ซํ), ไทใหญ่ သေႃး (ส๊อ̂, “ขับร้อง”); เทียบเขมร ទ្រ (ทฺร)

/sɔː˧/^((สัมผัส))

ร้องเพลง, ขับร้อง

ขับซอยอราชเที้ยร ทุกเมือง (ลิลิตพระลอ แบบเรียน)


บรรเลง

ยืมมาจากเขมร បន្លែង (บนฺแลง, “ทำให้เพลิดเพลิน”), แผลงมาจากលេង (เลง); จากបន (บน) + លេង (เลง)

ทำเพลงด้วยเครื่องดุริยางค์ให้เป็นที่เจริญใจ


ร้อนตัว

การร้อนตัว (abstract-noun)
ความร้อนตัว (abstract-noun)

กลัวว่าโทษหรือความเดือดร้อนจะมาถึงตัว


สังหาร

ยืมมาจากสันสกฤต संहार (สํหาร, “การทำลาย”)

/saŋ˩˩˦.haːn˩˩˦/^((สัมผัส))

ฆ่า, ผลาญชีวิต


ตบ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *tɤpᴰ; ร่วมเชื้อสายกับลาว ຕົບ (ต็บ), คำเมือง ᨲᩫ᩠ᨷ (ต็บ), ไทใหญ่ တူပ်း (ตู๊ป), จ้วง dop หรือ doep

ᨲᩫ᩠ᨷ

เอาฝ่ามือหรือของแบน ๆ เป็นต้นตีอย่างแรง

တူပ်း

เอาฝ่ามือหรือของแบน ๆ เป็นต้นตีอย่างแรง

ຕົບ

เอาฝ่ามือหรือของแบน ๆ เป็นต้นตีอย่างแรง

slap

เอาฝ่ามือหรือของแบน ๆ เป็นต้นตีอย่างแรง

เอาฝ่ามือหรือของแบน ๆ เป็นต้นตีอย่างแรง

ตบหน้า

ตบลูกเทนนิส

เอาฝ่ามือแตะเบา ๆ ด้วยความเอ็นดู

ตบหัวเด็ก

หมุนพวงมาลัยอย่างรวดเร็วเพื่อให้รถเปลี่ยนทางวิ่งในทันที

ถ้าเขาไม่รีบตบซ้ายทันทีมีหวังชนกันแหลก


ตบ

แผลงมาจาก ตก, ตัดมาจาก ตกรางวัล

ให้เพื่อตอบแทนความดีความชอบ

กระทรวงการคลังเสนอ ครม. ตบโบนัสปลัดกระทรวงคนละ 5 แสนบาท

เขาทำงานดีมาก เจ้านายเลยตบรางวัลให้เป็นพิเศษ


ตกรางวัล

ตกรางวัลให้ตัวเอง

ตกรางวัลอย่างงามให้แก่ลูกเรือ 9 นาย


เบาใจ

ไม่หนักใจ, โล่งใจ


เดียง

เทียบเขมร ដឹង (ฎึง, “รู้”)

มากูจะไปให้ดลเดียงถนัด


เดียง

ตีลง, ทุบลง, ฟาดลง


ลอบ

/lɔːp̚˥˩/^((สัมผัส))

แอบทำโดยไม่ให้ผู้อื่นรู้เห็น

ลอบทำร้าย

ลอบเข้าไปในหมู่ข้าศึก


ผลุด

หลุดเข้าหรือออกโดยเร็ว

มุดเข้าหรือออกโดยเร็ว


ผละ

/pʰlaʔ˨˩/^((สัมผัส))

แยกออก, ละไว้

ลูกพอโตก็ผละออกจากพ่อแม่

ผละไปหาคนรักใหม่


น่า

/naː˥˩/^((สัมผัส))

สมควรถูกตำหนิหรือลงโทษ

ซนจนหัวร้างข้างแตก มันน่านักเชียว


น่ารัก

ชวนให้รัก, ชวนให้เอ็นดู

ลูกสาวของเขากำลังน่ารัก

มีมนุษยสัมพันธ์ดี, มีไมตรีจิต

ชาวชนบทส่วนมากน่ารักกว่าคนในเมือง


บาดหมาง

การบาดหมาง (abstract-noun)
ความบาดหมาง (abstract-noun)

/baːt̚˨˩.maːŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

โกรธเคืองกัน, หมองใจกัน, ผิดใจกัน


หมาง

การหมาง (abstract-noun)
ความหมาง (abstract-noun)

/maːŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

หมางกัน

หมางหน้า

อาการที่ห่างเหินกันเพราะขุ่นเคืองใจหรือผิดใจกันเป็นต้น, หมาง ๆ ก็ว่า

คนคู่นี้แต่ก่อนก็ดูสนิทสนมกันดี แต่เดี๋ยวนี้ดูเขาหมางกันไป


ซื่อตรง

การซื่อตรง (abstract-noun)
ความซื่อตรง (abstract-noun)

/sɯː˥˩.troŋ˧/^((สัมผัส))

ประพฤติตรงไม่เอนเอียง

ซื่อตรงต่อหน้าที่

เขาเป็นคนซื่อตรง


เหน็ด

เทียบไทลื้อ ᦵᦐᧆᦵᦙᧀᧈ (เหนดเมิ่ย), จ้วง naet (หนัด), จ้วงแบบจั่วเจียง net (แหน็ด) ในความหมายเดียวกัน; เป็นไปได้ว่าร่วมรากกับ เหน็บ (“อาการชา”)

อ่อนเพลียเพราะทำงาน, มักใช้เข้าคู่กับคำ เหนื่อย เป็น เหน็ดเหนื่อย หรือ เหนื่อยเหน็ด


เปรม

ยืมมาจากสันสกฤต प्रेम (ปฺเรม, “รัก; ความรัก”)

การเปรม (abstract-noun)
ความเปรม (abstract-noun)

สบาย, รื่นเริง, อิ่มใจ


พิราลัย

พิร (“นักรบ”) + อาลัย (“ที่อยู่”)

ตาย (เดิมใช้แก่เจ้าประเทศราช สมเด็จเจ้าพระยา ภายหลังใช้แก่ผู้ที่ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าโปรดกระหม่อมเป็นการเฉพาะราย), ใช้ว่า ถึงแก่พิราลัย


เหน็ดเหนื่อย

เหน็ด + เหนื่อย

การเหน็ดเหนื่อย (abstract-noun)
ความเหน็ดเหนื่อย (abstract-noun)

เหฺน็ด-เหฺนื่อย

อ่อนเพลียเพราะทำงานเป็นต้น, เหนื่อยเหน็ด ก็ว่า


เหนื่อยเหน็ด

เหนื่อย + เหน็ด

การเหนื่อยเหน็ด (abstract-noun)
ความเหนื่อยเหน็ด (abstract-noun)

เหฺนื่อย-เหฺน็ด

อ่อนเพลียเพราะทำงานเป็นต้น, เหน็ดเหนื่อย ก็ว่า


ภูมิใจ

การภูมิใจ (abstract-noun)
ความภูมิใจ (abstract-noun)

กระหยิ่มใจ, รู้สึกว่ามีเกียรติยศ


สดุดี

ยืมมาจากสันสกฤต स्तुति (สฺตุติ, “การสรรเสริญ”); เทียบบาลี ถุติ (“การสรรเสริญ”)

ยกย่อง, สรรเสริญ


หล่อเลี้ยง

หล่อ + เลี้ยง

การหล่อเลี้ยง (abstract-noun)
ความหล่อเลี้ยง (abstract-noun)

หฺล่อ-เลี้ยง

/lɔː˨˩.lia̯ŋ˦˥/^((สัมผัส))


แบ่งปัน

แบ่งส่วนให้บ้าง, แบ่งให้บางส่วน


อดออม

การอดออม (abstract-noun)
ความอดออม (abstract-noun)

/ʔot̚˨˩.ʔɔːm˧/^((สัมผัส))

ประหยัด, กระเหม็ดกระแหม่, ออมอด ก็ว่า


ออมอด

การออมอด (abstract-noun)
ความออมอด (abstract-noun)

/ʔɔːm˧.ʔot̚˨˩/^((สัมผัส))

ประหยัด, กระเหม็ดกระแหม่, อดออม ก็ว่า


หวาด

การหวาด (abstract-noun)
ความหวาด (abstract-noun)

/waːt̚˨˩/^((สัมผัส))

สะดุ้งกลัว, กริ่งเกรง, เสียว, หวั่น


จิ้ม

เทียบจีนยุคกลาง浸 (MC tsimH, “แช่”); เป็นไปได้ว่าเกี่ยวข้องกับ จุ่ม, จุ้ม, และ จ่อม

/t͡ɕim˥˩/^((สัมผัส))

จิ้มน้ำพริก

จิ้มหมึก

เอาสิ่งใดสิ่งหนึ่งทิ่มหรือแทงเบา ๆ

จิ้มฟัน

เอาสิ่งใดสิ่งหนึ่งแตะ ๆ

เอามะม่วงจิ้มพริกกะเกลือ

แทง (ด้วยมีด)

ซ่าส์นัก เดี๋ยวก็โดนจิ้มพุงไส้ทะลักหรอก

เมื่อวานไม่สบายไปให้หมอจิ้มมาเข็มหนึ่ง


เสียบ

ยืมมาจากจีนยุคกลาง插 (MC tsrheap); ร่วมเชื้อสายกับลาว ສຽບ (สยบ), ไทใหญ่ သဵပ်ႇ (เส่ป), อาหม 𑜏𑜢𑜆𑜫 (สิป์), จ้วง cep

เอาไม้แหลมเสียบปลา

เอาไม้เสียบลูกชิ้น

เอาของดันลงบนปลายสิ่งที่แหลม ๆ

เอากระดาษเสียบบนที่เสียบกระดาษ

เอาจดหมายเสียบไว้ที่ประตู

ยืนตัวแข็งทื่อต่อหน้าผู้ใหญ่เป็นการแสดงกิริยาไม่อ่อนน้อม เรียกว่า ยืนเสียบ


หวังดี

การหวังดี (abstract-noun)
ความหวังดี (abstract-noun)

/waŋ˩˩˦.diː˧/^((สัมผัส))

มีความปรารถนาที่ดี


สมหวัง

การสมหวัง (abstract-noun)
ความสมหวัง (abstract-noun)

/som˩˩˦.waŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

ได้ดังที่หวัง


หมกมุ่น

การหมกมุ่น (abstract-noun)
ความหมกมุ่น (abstract-noun)

ฝังใจมุ่งไปทางเดียว

เขาหมกมุ่นอยู่กับงาน


ฝังใจ

การฝังใจ (abstract-noun)
ความฝังใจ (abstract-noun)

/faŋ˩˩˦.t͡ɕaj˧/^((สัมผัส))


จิ้มก้อง

ยืมมาจากจีนกลาง進貢／进贡 (jìngòng)

/t͡ɕim˥˩.kɔːŋ˥˩/^((สัมผัส))

เจริญทางพระราชไมตรีเฉพาะกับประเทศจีน โดยนำพระราชสาส์นและเครื่องราชบรรณาการไปถวายจักรพรรดิตามเวลาที่กำหนด ปรกติ 3 ปี ต่อครั้ง

แต่งทูตออกไปจิ้มก้อง

นำสิ่งของเป็นต้นไปกำนัลเพื่อเอาใจ

นำสิ่งของไปกำนัลผู้ที่สามารถให้ประโยชน์หรือช่วยเหลือได้ มักเป็นผู้ใหญ่หรือผู้มีอำนาจ

เขาเอาของไปจิ้มก้องเจ้านายเพื่อขอเลื่อนตำแหน่ง


สมบูรณ์

ยืมมาจากสันสกฤต सम्पूरण (สมฺปูรณ, “เติมให้เต็ม”); ร่วมรากกับ สัมบูรณ์

สมบูรณ์ด้วยโภคสมบัติ

สมบูรณ์ด้วยข้าทาสบริวาร

หลักฐานยังไม่สมบูรณ์

อ้วนท้วน, แข็งแรง

เขาสมบูรณ์ขึ้น

เดี๋ยวนี้สุขภาพเขาสมบูรณ์ดีแล้ว


ราต

ยืมมาจากสันสกฤต रात (ราต, “ที่ให้มา”)

/raːt̚˥˩/^((สัมผัส))

ธรรมราต

พระธรรมให้มา


รำวง

รำตามกันไปเป็นวง


ปรบ

เอาฝ่ามือตบกันหลาย ๆ ครั้งให้เกิดเสียงเพื่อแสดงความยินดีเป็นต้น ในคำว่า ปรบมือ, ตบมือ ก็ว่า

ไก่ปรบปีก

ช้างปรบหู


อาละวาด

อาละวาษ
การอาละวาด (abstract-noun)

/ʔaː˧.la˦˥.waːt̚˥˩/^((สัมผัส))

ทำเกะกะระราน, แสดงอาการดุร้าย เอะอะตึงตัง หรือคลุ้มคลั่ง

เมาสุราอาละวาด

ช้างตกมันอาละวาด


หลั่งเลือด

หลั่ง + เลือด

หฺลั่ง-เลือด

/laŋ˨˩.lɯa̯t̚˥˩/^((สัมผัส))

เสียสละเลือดเนื้อเพื่อปกป้องแผ่นดินเป็นต้น


หลั่งไหล

การหลั่งไหล (abstract-noun)
ความหลั่งไหล (abstract-noun)

ไหลไม่ขาดสาย

สายน้ำหลั่งไหล

เงินทองหลั่งไหล

โดยปริยายหมายถึง มาอย่างต่อเนื่องไม่ขาดสาย

ผู้คนหลั่งไหลกันมามืดฟ้ามัวดิน


เสี้ยม

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *siəmꟲ¹; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩈ᩠ᨿ᩶ᨾ (สย้ม), เขิน ᩈ᩠ᨿ᩶ᨾ (สย้ม), ลาว ສ້ຽມ (ส้ยม), ไทลื้อ ᦵᦉᧄᧉ (เส้ม), ไทใหญ่ သဵမ်ႈ (เส้ม), ไทใต้คง ᥔᥥᥛᥲ (เส้ม), พ่าเก ꩬိမ် (สิม์), อาหม *𑜏𑜢𑜉𑜫 (*สิม์), จ้วง siemj (เสี้ยม-แหลมมาก)

เสี้ยมไม้

โดยปริยายหมายความว่า ยุแหย่ให้เขาแตกกันหรือทะเลาะกัน


ช่ำชอง

การช่ำชอง (abstract-noun)
ความช่ำชอง (abstract-noun)

/t͡ɕʰam˥˩.t͡ɕʰɔːŋ˧/^((สัมผัส))


ผิดใจ

การผิดใจ (abstract-noun)
ความผิดใจ (abstract-noun)


ทาบทาม

/tʰaːp̚˥˩.tʰaːm˧/^((สัมผัส))

หยั่งใจเขาดู, ลองหยั่งเสียงดู

ติดต่อสอบถามเพื่อฟังความเห็นก่อนที่จะตกลงกัน


ทาบ

/tʰaːp̚˥˩/^((สัมผัส))

วางวัตถุสิ่งหนึ่งแนบกับอีกสิ่งหนึ่ง

เอาผ้าทาบตัว

เอามือทาบอก

เปรียบ, เทียบ

เรามีความรู้น้อยจะไปทาบท่านผู้รู้ได้อย่างไร

ตบ, ตี, ถาบ ก็ใช้

นกทาบปีก


อวดตัว

การอวดตัว (abstract-noun)
ความอวดตัว (abstract-noun)

แสดงให้เห็นว่าตัวเองดีกว่าผู้อื่น


อวดรู้

การอวดรู้ (abstract-noun)
ความอวดรู้ (abstract-noun)

/ʔua̯t̚˨˩.ruː˦˥/^((สัมผัส))

แสดงให้ผู้อื่นเข้าใจว่าตนรู้

เขาชอบอวดรู้ทุกเรื่อง


อวดอ้าง

/ʔua̯t̚˨˩.ʔaːŋ˥˩/^((สัมผัส))

พูดแสดงสรรพคุณหรือคุณวิเศษที่มิได้มีอยู่หรือให้เกินความเป็นจริง

พูดโดยยกหลักฐานซึ่งไม่มีอยู่จริงหรือที่บิดเบือนไปจากความจริงมาประกอบ


ร้องไห้

ႁႆႈ

มีน้ำตาไหลออกมา

pleurer

มีน้ำตาไหลออกมา

weinen

มีน้ำตาไหลออกมา

ໄຫ້

มีน้ำตาไหลออกมา

ຮ້ອງໄຫ້

มีน้ำตาไหลออกมา

cry

มีน้ำตาไหลออกมา

weep

มีน้ำตาไหลออกมา

กรรแสง

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

กระโหย

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

กระอืด

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

กลืนน้ำตา

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

ก๊อกแตก

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

กันแสง

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

กำสรวล

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

กําสรวญ

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

กินน้ำตา

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

กินน้ำตาต่างข้าว

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

เขื่อนแตก

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

คร่ำ

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

เครงครำ

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

เครงคร่ำ

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

จาบัล

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

จาบัลย์

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

ต่อมน้ำตาแตก

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

น้ำตาตก

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

น้ำตาแตก

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

น้ำตาร่วง

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

น้ำท่วมตา

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

น้ำล้นตา

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

บีบน้ำตา

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

ประปราน

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

ปล่อยโฮ

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

เป่าปี่

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

พิลาป

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

ยม

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

รวะ

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

ร้อง

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

ร้องกระจองอแง

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

ร้องห่ม

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

ร้องห่มร้องไห้

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

ร้องไห้

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

ร้องไห้ร้องห่ม

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

ร่ำไห้

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

โรท

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

โรทะ

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

ลักสร้อย

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

โศก

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

โศกา

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

โศกาดูร

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

โศกาลัย

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

โศกี

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

สะอึกสะอื้น

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

เสียน้ำตา

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

หลั่งน้ำตา

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

หอน

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

โหย

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

โหยไห้

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

ไห้

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

โอด

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

โอดกาเหว่า

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

โอดครวญ

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

/rɔːŋ˦˥.haːj˥˩/^((สัมผัส))

อาการที่น้ำตาไหลเพราะประสบอารมณ์อันแรงกล้า เช่น เจ็บปวด เศร้าโศก ดีใจ


หายใจ

ᩉᩣ᩠ᨿᨧᩱ

ให้ลมเข้าออกจากปอด

呼吸

ให้ลมเข้าออกจากปอด

ꪬꪱꪻꪊ

ให้ลมเข้าออกจากปอด

ထူၺ်ႈၸႂ်

ให้ลมเข้าออกจากปอด

respirer

ให้ลมเข้าออกจากปอด

atmen

ให้ลมเข้าออกจากปอด

ຫາຍໃຈ

ให้ลมเข้าออกจากปอด

ຫັນໃຈ

ให้ลมเข้าออกจากปอด

breathe

ให้ลมเข้าออกจากปอด

กิริยาที่ทำให้อากาศเข้าสู่และออกจากปอด

นำอากาศเข้าและออกบริเวณเยื่อหุ้มเซลล์เพื่อสลายสารอาหารให้ได้พลังงาน

ยังมีชีวิตอยู่

คนเจ็บยังหายใจอยู่

หมกมุ่นไปในทางใดทางหนึ่ง

หายใจเป็นเงิน


พิสูจน์

ยืมมาจากสันสกฤต विसूचन (วิสูจน) หรือบาลี วิสูจน

bewijzen

/pʰi˦˥.suːt̚˨˩/^((สัมผัส))

บ่ง ชี้แจงให้รู้เห็นความจริงด้วยเหตุผลและหลักฐาน

หนทางพิสูจน์ม้า กาลเวลาพิสูจน์คน


หายตัว

ทำให้ไม่เห็นตัว, มักใช้คู่กับ ล่องหน เป็น ล่องหนหายตัว

บางคนเชื่อว่ามีเวทมนตร์ทำให้หายตัวได้

หายไป, หลบไป

เผลอแผล็บเดียวเขาก็หายตัวไปแล้ว


ล่องหนหายตัว

ล่องหน (“หายไปด้วยเวทมนตร์”) + หายตัว (“ทำให้ไม่เห็นตัว”)

การล่องหนหายตัว (abstract-noun)

ล็่อง–หน–หาย–ตัว

ไม่ปรากฏตัวให้เห็น


ลู่

bend

เอนราบเป็นแนวไป

incline

เอนราบเป็นแนวไป

/luː˥˩/^((สัมผัส))

เอนราบเป็นแนวไปด้วยมีสิ่งอื่นบังคับให้เป็นเช่นนั้น

ต้นสนลู่ไปตามลม

ผมของเขาพอถูกฝนก็ลู่ลงมาหมด


ข้อง

ร่วมเชื้อสายกับลาว ຂ້ອງ (ข้อง), ไทใหญ่ ၶွင်ႈ (ข้อ̂ง)

การข้อง (abstract-noun)
ความข้อง (abstract-noun)

/kʰɔŋ˥˩/^((สัมผัส))


จุน

ค้ำหรือยันเพื่อปะทะปะทังไว้


หมั่น

ขยัน, ทำบ่อย ๆ เป็นประจำ

หมั่นฝึกฝน


จ้อง

ร่วมเชื้อสายกับลาว ຈ້ອງ (จ้อง)

/t͡ɕɔŋ˥˩/^((สัมผัส))

เพ่งตาดูหรือมุ่งมองดูสิ่งใดสิ่งหนึ่งโดยเฉพาะ

จ้องหน้า

มุ่งคอยจนกว่าจะได้ช่อง, คอยที

จ้องจับผิด

จ้องจะทำร้าย

จ้องจะแทง

กิริยาที่เอาปืนหรืออาวุธเล็งมุ่งตรงไปยังสิ่งใดสิ่งหนึ่ง


เพ

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน เพ, ลาว ເພ (เพ)

/pʰeː˧/^((สัมผัส))

ลมเพลมพัด

ลมที่พัดให้สิ่งต่าง ๆ พังทลายไป


อิจฉา

ยืมมาจากสันสกฤต इच्छा (อิจฺฉา, “ความอยาก, ความต้องการ, ความปรารถนา”) หรือบาลี อิจฺฉา

การอิจฉา (abstract-noun)
ความอิจฉา (abstract-noun)

ᨡᩭ

เห็นเขาได้ดีแล้วไม่พอใจ

ᨡᩬ᩠ᨿ

เห็นเขาได้ดีแล้วไม่พอใจ

嫉妒

เห็นเขาได้ดีแล้วไม่พอใจ

忌妒

เห็นเขาได้ดีแล้วไม่พอใจ

ᦧᦾ

เห็นเขาได้ดีแล้วไม่พอใจ

ᦃᦾ

เห็นเขาได้ดีแล้วไม่พอใจ

သီႈၵေႉ

เห็นเขาได้ดีแล้วไม่พอใจ

သီႈၵေႉႁေႈတႃ

เห็นเขาได้ดีแล้วไม่พอใจ

ၶွႆ

เห็นเขาได้ดีแล้วไม่พอใจ

ອິດສາ

เห็นเขาได้ดีแล้วไม่พอใจ

jealous

เห็นเขาได้ดีแล้วไม่พอใจ

envious

เห็นเขาได้ดีแล้วไม่พอใจ

/ʔit̚˨˩.t͡ɕʰaː˩˩˦/^((สัมผัส))

เห็นเขาได้ดีแล้วไม่พอใจ อยากจะมีหรือเป็นอย่างเขาบ้าง (มีความหมายเบากว่า ริษยา)


โบ

ตัดมาจาก โบราณ

ดูโบราณ, ไม่ทันสมัย

ดูน้องคนนั้นซิ โบจังเลย นุ่งกระโปรงพลี้ตยาวคลุมเข่าเชียว


ภิรมย์

ตัดทอนจาก อภิรมย์

รื่นเริงยิ่ง, ดีใจยิ่ง, ยินดียิ่ง


อภิรมย์

ยืมมาจากสันสกฤต अभिरम्य (อภิรมฺย)

การอภิรมย์ (abstract-noun)
ความอภิรมย์ (abstract-noun)

รื่นเริงยิ่ง, ดีใจยิ่ง, ยินดียิ่ง


ก่ออิฐถือปูน

ก่อ + อิฐ + ถือ + ปูน

การก่ออิฐถือปูน (abstract-noun)

ก่อ-อิด-ถือ-ปูน

/kɔː˨˩.ʔit̚˨˩.tʰɯː˩˩˦.puːn˧/^((สัมผัส))

ก่ออิฐและฉาบปูนทับ


เติบโต

การเติบโต (abstract-noun)
ความเติบโต (abstract-noun)

/tɤːp̚˨˩.toː˧/^((สัมผัส))

โตขึ้น, เติบใหญ่ ก็ว่า

ร่างกายเติบโต

ต้นไม้เติบโต


ค้างคา

ຄົງຄ້າງ

ยังไม่จบสิ้น

/kʰaːŋ˦˥.kʰaː˧/^((สัมผัส))

ยังไม่หมด, ยังไม่จบสิ้น


เพ้อ

ร่วมเชื้อสายกับลาว ເພີ້ (เพี้)

/pʰɤː˦˥/^((สัมผัส))

พูดโดยไม่มีสติ, พูดโดยไม่รู้ตัว

คนไข้เพ้อ


เพ้อฝัน

การเพ้อฝัน (abstract-noun)
ความเพ้อฝัน (abstract-noun)

/pʰɤː˦˥.fan˩˩˦/^((สัมผัส))

คิดฝันอย่างลม ๆ แล้ง ๆ


ถีบทาง

/tʰiːp̚˨˩.tʰaːŋ˧/^((สัมผัส))

เดิน, ย่างเท้า


ว่ายหล้า

เที่ยวไปในแผ่นดิน


เฟือ

/fɯa̯˧/^((สัมผัส))


เอื้อ

/ʔɯa̯˥˩/^((สัมผัส))

มีน้ำใจ, เอาใจใส่, เห็นแก่

เอื้อแก่กัน

ทำกับข้าวเผ็ดไม่เอื้อเด็ก ๆ


จ้ำ

ร่วมเชื้อสายกับจ้วงแบบจั่วเจียง zaem (จำ, “แทง, ปัก, จ้วง, กระแทก”)

/t͡ɕam˥˩/^((สัมผัส))

จ้วงใบพายลงในน้ำ แล้ววักไปทางข้างตัวโดยแรงและเร็ว

เขาจ้ำเรือข้ามฟาก

ฟันหรือแทงถี่ ๆ

ผู้ร้ายจ้ำแทง


ปะ

/paʔ˨˩/^((สัมผัส))

มาเจอกัน, มาประเชิญหน้ากัน

เดินจนปะกัน

เอาวัตถุเช่นผ้าหรือไม้เป็นต้นปิดทับส่วนที่ชำรุดเป็นช่องเป็นรู, ปิดทับ

เอาไม้มาปะผ้าให้เรียบร้อย


อ่า

/ʔaː˨˩/^((สัมผัส))

ประดับ, ตกแต่ง


หลอกลวง

การหลอกลวง (abstract-noun)
ความหลอกลวง (abstract-noun)

/lɔːk̚˨˩.lua̯ŋ˧/^((สัมผัส))

ใช้อุบายทุจริตลวงให้เข้าใจผิด

แสดงข้อความอันเป็นเท็จหรือปกปิดข้อความจริงซึ่งควรบอกให้แจ้ง เพื่อให้บุคคลอื่นเข้าใจผิด


สะสม

กร่อนมาจาก สั่งสม

ប្រមូល

รวบรวมให้เพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ

ᨠᩮᩢ᩠ᨷᩁᩬᨾ

รวบรวมให้เพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ

積攢

รวบรวมให้เพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ

ꪕ꫁ꪮꪙꪬꪮꪣ

รวบรวมให้เพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ

သိမ်းပႅင်း

รวบรวมให้เพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ

ဆည်းပူး

รวบรวมให้เพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ

ທ້ອນໂຮມ

รวบรวมให้เพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ

tích trữ

รวบรวมให้เพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ

store up

รวบรวมให้เพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ

สั่งสม, รวบรวมให้เพิ่มมากขึ้นเรื่อย ๆ

เขาสะสมนาฬิกาเป็นงานอดิเรก


สั่งสม

สะสม, รวบรวมให้เพิ่มมากขึ้นเรื่อย ๆ

พระโพธิสัตว์สั่งสมบารมี


เชื่อมั่น

เชื่อ + มั่น

การเชื่อมั่น (abstract-noun)
ความเชื่อมั่น (abstract-noun)

/t͡ɕʰɯa̯˥˩.man˥˩/^((สัมผัส))

เชื่อโดยไม่เปลี่ยนแปลง

เขาเชื่อมั่นในความยุติธรรมของศาล


ดูหมิ่น

แสดงกิริยาท่าทางพูด หรือเขียน เป็นเชิงดูถูกว่ามีฐานะต่ำต้อยหรือไม่ดีจริงไม่เก่งจริงเป็นต้น, หมิ่น ก็ว่า


ถุย

เทียบพม่า ထွေး (ถฺเว:), พม่าเก่า ထုယ်

/tʰuj˩˩˦/^((สัมผัส))

ถุยของในปากออกมา

ถ่มน้ำลายมีเสียงดังเช่นนั้น


ถ่ม

ร่วมเชื้อสายกับลาว ຖົ່ມ (ถ็่ม), ไทลื้อ ᦏᦳᧄᧈ (ถุ่ม), ไทใหญ่ ထူမ်ႇ (ถู่ม), ไทใต้คง ᥗᥧᥛᥱ (ถู่ม)

ทำให้น้ำลายหรือสิ่งอื่น ๆ ออกจากปากลงไปโดยแรง


สนิทสนม

สนิท + สนม เป็นคำสร้อย

สะ-หฺนิด-สะ-หฺนม

ชอบพอ, คุ้นเคยกันดี

สองคนนี้สนิทสนมกันมาตั้งแต่ยังเป็นเด็ก


ขัดแย้ง

การขัดแย้ง (abstract-noun)
ความขัดแย้ง (abstract-noun)

/kʰat̚˨˩.jɛːŋ˦˥/^((สัมผัส))


คัดค้าน

/kʰat̚˦˥.kʰaːn˦˥/^((สัมผัส))

แสดงอาการไม่เห็นด้วย


แถม

ร่วมเชื้อสายกับลาว ແຖມ (แถม), คำเมือง ᨳᩯ᩠ᨾ (แถม), เขิน ᨳᩯ᩠ᨾ (แถม), ไทลื้อ ᦶᦏᧄ (แถม), ไทใหญ่ ထႅမ် (แถม), ไทใต้คง ᥗᥦᥛᥴ (แถ๋ม) หรือ ᥗᥫᥛᥴ (เถ๋อ̂ม); เทียบจีนยุคกลาง 添 (tʰem), เวียดนาม thêm (เทม)

/tʰɛːm˩˩˦/^((สัมผัส))

เติมให้, เพิ่มให้, (มักใช้ในการซื้อ ขาย แลกเปลี่ยน หรือให้)


จัดการ

สั่งงาน, ควบคุมงาน, ดำเนินงาน

ประทุษร้ายหรือฆ่า


หันเห

การหันเห (abstract-noun)
ความหันเห (abstract-noun)

/han˩˩˦.heː˩˩˦/^((สัมผัส))


เชื่อฟัง

การเชื่อฟัง (abstract-noun)
ความเชื่อฟัง (abstract-noun)

ᨩᩮᩬᩥ᩵ᩋᨼᩢ᩠ᨦ

ทำตามหรือประพฤติตามคำสั่งหรือคำสอน

gehoorzamen

ทำตามหรือประพฤติตามคำสั่งหรือคำสอน

aan

ทำตามหรือประพฤติตามคำสั่งหรือคำสอน

ထွမ်ႇဢဝ်

ทำตามหรือประพฤติตามคำสั่งหรือคำสอน

ထွမ်ႇၵႂၢမ်း

ทำตามหรือประพฤติตามคำสั่งหรือคำสอน

ထွမ်ႇဢဝ်ၵႂၢမ်း

ทำตามหรือประพฤติตามคำสั่งหรือคำสอน

harkje

ฟรีเชียตะวันตก

ทำตามหรือประพฤติตามคำสั่งหรือคำสอน

ເຊື່ອຟັງ

ทำตามหรือประพฤติตามคำสั่งหรือคำสอน

obedecer

ทำตามหรือประพฤติตามคำสั่งหรือคำสอน

obey

ทำตามหรือประพฤติตามคำสั่งหรือคำสอน

/t͡ɕʰɯa̯˥˩.faŋ˧/^((สัมผัส))

ทำตามหรือประพฤติตามคำสั่งหรือคำสอน


ล่วงลับ

เขาล่วงลับไปแล้ว


คบหา

/kʰop̚˦˥.haː˩˩˦/^((สัมผัส))

ไปมาหาสู่เข้าเป็นพวกเดียวกัน, คบค้า หรือ คบค้าสมาคม ก็ว่า


ผันผาย

/pʰan˩˩˦.pʰaːj˩˩˦/^((สัมผัส))

กลับไป, เดินไป


ผายผัน

/pʰaːj˩˩˦.pʰan˩˩˦/^((สัมผัส))

กลับไป, เดินไป


แต่งแง่

/tɛːŋ˨˩.ŋɛː˥˩/^((สัมผัส))

แต่งแง่ทรงสะอิ้งผ้า ย่างเยื้องมาหา แม่รา


มุ่งมาด

การมุ่งมาด (abstract-noun)
ความมุ่งมาด (abstract-noun)

/muŋ˥˩.maːt̚˥˩/^((สัมผัส))


หยอกเอิน

/jɔːk̚˨˩.ʔɤːn˧/^((สัมผัส))

หยอกในทำนองเกี้ยวพาราสี


ห้ำหั่น

เข้าฟาดฟันจนแหลก


ปลาบปลื้ม

ปลาบ + ปลื้ม

การปลาบปลื้ม (abstract-noun)
ความปลาบปลื้ม (abstract-noun)

ปฺลาม-ปฺลื้ม


หยิบยก

ยกขึ้นมาอ้าง

หยิบยกเรื่องอดีตขึ้นมาพูด


ย่ำยี

ย่ำยีศาสนา

บีบคั้น, ข่มเหง

ย่ำยีจิตใจ

ยกกองทัพไปย่ำยีประเทศอื่น


ลุล่วง

การลุล่วง (abstract-noun)
ความลุล่วง (abstract-noun)


ครุ่นคิด

คิดอยู่ร่ำไป


สันทัด

การสันทัด (abstract-noun)
ความสันทัด (abstract-noun)

ถนัด, จัดเจน

เรื่องนี้เขาไม่สันทัด

เขาสันทัดในด้านคำนวณ


เอื้อนเอ่ย

เอื้อน + เอ่ย

/ʔɯa̯n˥˩.ʔɤːj˨˩/^((สัมผัส))


ยียวน

การยียวน (abstract-noun)
ความยียวน (abstract-noun)

ก่อกวนให้โมโห

เคล้าคลึงให้กำเริบรัก


สิ้นบุญ

เขาเป็นลูกกำพร้า พ่อแม่สิ้นบุญไปหลายปีแล้ว


ม้วย

ร่วมเชื้อสายกับลาว ມ້ວຍ (ม้วย)

ตาย, สิ้นสุด, วายวอด, มักใช้เข้าคู่กับคำ มอด เป็น ม้วยมอด หรือ มอดม้วย


หมดลม

ขาดใจ, ตาย, สิ้นใจ สิ้นลม หรือ หมดอายุ ก็ว่า


สิ้นใจ

ขาดใจ, ตาย, สิ้นลม หมดลม หรือ หมดอายุ ก็ว่า

เขาพึ่งสิ้นใจเมื่อเที่ยงนี้เอง


สิ้นชื่อ

/sin˥˩.t͡ɕʰɯː˥˩/^((สัมผัส))

หมดชื่อเสียง

เขาชกแพ้หลายครั้งติด ๆ กัน เลยสิ้นชื่อ

เขาถูกแทงทะลุหัวใจ เลยสิ้นชื่อ


สิ้นอายุขัย

สิ้น + อายุขัย

ซิ่น-อา-ยุ-ไข

ตาย (มักใช้แก่ผู้สูงอายุ)


สิ้นลมปราณ

สิ้น + ลมปราณ

ซิ่น-ลม-ปฺราน

เขาสิ้นลมปราณไปตั้งแต่เมื่อคืนนี้


เร่าร้อน

การเร่าร้อน (abstract-noun)
ความเร่าร้อน (abstract-noun)

กลัดกลุ้มด้วยกระวนกระวายใจ

มีความต้องการทางเพศ


รัดรึง

/rat̚˦˥.rɯŋ˧/^((สัมผัส))


เยื้องย่าง

เยื้อง + ย่าง

/jɯa̯ŋ˦˥/^((สัมผัส))

/jaːŋ˥˩/^((สัมผัส))

เดินอย่างมีท่วงท่า


โอนอ่อน

การโอนอ่อน (abstract-noun)
ความโอนอ่อน (abstract-noun)

/ʔoːn˧.ʔɔːn˨˩/^((สัมผัส))

ยอมตาม, คล้อยตาม


ช่วงชิง

/t͡ɕʰua̯ŋ˥˩.t͡ɕʰiŋ˧/^((สัมผัส))


ชิงชัง

การชิงชัง (abstract-noun)
ความชิงชัง (abstract-noun)

/t͡ɕʰiŋ˧.t͡ɕʰaŋ˧/^((สัมผัส))

เกลียดชัง, เกลียดมาก


ขัดเกลา

ทำให้เกลี้ยงเกลา

ทำให้เรียบร้อย


เผลอไผล

การเผลอไผล (abstract-noun)
ความเผลอไผล (abstract-noun)

/pʰlɤː˩˩˦.pʰlaj˩˩˦/^((สัมผัส))

หลง ๆ ลืม ๆ, เลินเล่อ


โหยไห้

ร้องไห้ด้วยความอาลัย


บรรจุขึ้น

แปลตรงตัวจากอังกฤษ upload; เทียบเท่า บรรจุ + ขึ้น


บรรจุลง

แปลตรงตัวจากอังกฤษ download; เทียบเท่า บรรจุ + ลง


กราดภาพ

กราด + ภาพ; เป็นศัพท์บัญญัติสำนักงานราชบัณฑิตยสภาของ scan

/kraːt̚˨˩.pʰaːp̚˥˩/^((สัมผัส))


ตรัษ

รูปเลิกใช้ของ ตรัส


จัต

/t͡ɕat̚˨˩/^((สัมผัส))


เหน

การแบ่งพยางค์
{เสียงสระสั้น}

การแบ่งพยางค์
{เสียงสระสั้น}

/heːn˩˩˦/^((สัมผัส))

รูปเลิกใช้ของ เห็น


เกบ

การแบ่งพยางค์
{เสียงสระสั้น}

การแบ่งพยางค์
{เสียงสระสั้น}

/keːp̚˨˩/^((สัมผัส))

รูปเลิกใช้ของ เก็บ


ทอต

/tʰɔːt̚˥˩/^((สัมผัส))

รูปเลิกใช้ของ ทอด


สระเสรีญ

/sa˨˩.sɤːn˩˩˦/^((สัมผัส))


จีม

/t͡ɕiːm˧/^((สัมผัส))

เอาลิ่มเสียบแทรกลงไปเพื่อให้แน่นเป็นต้น


จีม

/t͡ɕiːm˧/^((สัมผัส))

รูปเลิกใช้ของ จิ้ม


ฃุ่ด

/kʰut̚˨˩/^((สัมผัส))

รูปเลิกใช้ของ ขุด


อุษาหะ

/ʔu˨˩.saː˩˩˦.haʔ˨˩/^((สัมผัส))


รษ

รูปเลิกใช้ของ รด


ช้วย

/t͡ɕʰua̯j˦˥/^((สัมผัส))

/t͡ɕʰua̯j˥˩/^((สัมผัส))

รูปเลิกใช้ของ ช่วย


เสด็จ์

รูปเลิกใช้ของ เสด็จ


ม่อบ

/mɔːp̚˥˩/^((สัมผัส))

รูปเลิกใช้ของ มอบ


ฃาด

/kʰaːt̚˨˩/^((สัมผัส))

รูปเลิกใช้ของ ขาด


สงไส

/soŋ˩˩˦.saj˩˩˦/^((สัมผัส))

รูปเลิกใช้ของ สงสัย


ส้อน

/sɔːn˥˩/^((สัมผัส))


ผูกพรร

รูปเลิกใช้ของ ผูกพัน


กรรุนา

รูปเลิกใช้ของ กรุณา


ชิพหาย

/t͡ɕʰip̚˦˥.haːj˩˩˦/^((สัมผัส))

รูปเลิกใช้ของ ฉิบหาย


ทราพ

/saːp̚˥˩/^((สัมผัส))

รูปเลิกใช้ของ ทราบ


ปฤกษา

/prɯk̚˨˩.saː˩˩˦/^((สัมผัส))

รูปเลิกใช้ของ ปรึกษา


อาใภย

อภัย (ยกโทษ)


ภัก

/pʰak̚˦˥/^((สัมผัส))

รูปเลิกใช้ของ พัก


เชีญ

/t͡ɕʰɤːn˧/^((สัมผัส))

รูปเลิกใช้ของ เชิญ


บ่วน

รูปเลิกใช้ของ บ้วน


สัญา

รูปเลิกใช้ของ สัญญา


ถ้ม

รูปเลิกใช้ของ ถ่ม


ชิบหาย

/t͡ɕʰip̚˦˥.haːj˩˩˦/^((สัมผัส))

รูปที่สะกดผิดของ ฉิบหาย


แส้ง

/sɛːŋ˥˩/^((สัมผัส))

รูปเลิกใช้ของ แสร้ง


สรวป

แผลงมาจาก สรุป


รำฦก

รูปเลิกใช้ของ รำลึก


เล่าฦๅ

รูปเลิกใช้ของ เล่าลือ


ระฦก

/ra˦˥.lɯk̚˦˥/^((สัมผัส))

รูปเลิกใช้ของ ระลึก


รยก

รูปเลิกใช้ของ เรียก


สยด

รูปเลิกใช้ของ เสียด


สยด

ใจหายวาบขึ้นทันที เพราะความหวาดกลัวต่อสิ่งที่ได้เห็น


จั่ว

เทียบแต้จิ๋ว 拖 (tua1, “ดึงออกมา, ลากออกมา”); ร่วมเชื้อสายกับลาว ຈົ່ວ (จ็่ว)

/t͡ɕua̯˨˩/^((สัมผัส))

ลากไพ่จากกองมาเปิด, เปิดไพ่ในกอง


เทิดทูน

การเทิดทูน (abstract-noun)
ความเทิดทูน (abstract-noun)

/tʰɤːt̚˥˩.tʰuːn˧/^((สัมผัส))

ยกย่อง, เชิดชูไว้เป็นที่เคารพ


เชิดชู

การเชิดชู (abstract-noun)
ความเชิดชู (abstract-noun)

/t͡ɕʰɤːt̚˥˩.t͡ɕʰuː˧/^((สัมผัส))

ยกย่อง, เยินยอในคุณความดี


ยั่ว

พูดหรือทำให้เกิดอารมณ์ในทางใดทางหนึ่งรุนแรงขึ้น

ยั่วราคะ

ยั่วโทสะ

ยั่วโมโห

ยั่วกิเลส


เย้ย

เทียบลาว ເຍີ້ຍ (เยี้ย)

/jɤːj˦˥/^((สัมผัส))

พูดหรือกระทำให้ได้อาย ให้เจ็บใจ ให้โกรธ


ระแวง

การระแวง (abstract-noun)
ความระแวง (abstract-noun)

/ra˦˥.wɛːŋ˧/^((สัมผัส))

แคลงใจ, ชักจะสงสัย


มักง่าย

การมักง่าย (abstract-noun)
ความมักง่าย (abstract-noun)

/mak̚˦˥.ŋaːj˥˩/^((สัมผัส))

มีนิสัยชอบเอาแต่ความสะดวกเข้าว่า


ฝึกหัด

/fɯk̚˨˩.hat̚˨˩/^((สัมผัส))

ฝึกให้ชำนาญ, หัดให้ทำจนชำนาญ

ฝึกหัดทำเลข

ฝึกหัดทำการบ้าน


ทอดทิ้ง

/tʰɔːt̚˥˩.tʰiŋ˦˥/^((สัมผัส))

ละเลย, ทิ้งขว้าง, ไม่เอาเป็นธุระ, ไม่เอาใจใส่, ไม่นำพา


ชดใช้

/t͡ɕʰot̚˦˥.t͡ɕʰaj˦˥/^((สัมผัส))

ใช้ค่าใช้จ่ายที่ทดรองจ่ายไปก่อนแล้ว

ให้ทดแทนสิ่งที่ใช้หรือเสียไป


เคลิ้ม

/kʰlɤːm˦˥/^((สัมผัส))

เผลอตัว, หลงไป

จวนหลับ, หลับยังไม่สนิท


จงรัก

การจงรัก (abstract-noun)
ความจงรัก (abstract-noun)

/t͡ɕoŋ˧.rak̚˦˥/^((สัมผัส))

ผูกใจรักด้วยความเคารพนับถือหรือรู้คุณอย่างยิ่ง


จงรักภักดี

จงรัก + ภักดี

การจงรักภักดี (abstract-noun)
ความจงรักภักดี (abstract-noun)

จง-รัก-พัก-ดี


รู้คุณ

การรู้คุณ (abstract-noun)
ความรู้คุณ (abstract-noun)

ระลึกถึงความดีที่ผู้อื่นทำให้แก่ตน

ลูกศิษย์รู้คุณอาจารย์

ลูกรู้คุณพ่อแม่


บากบั่น

การบากบั่น (abstract-noun)
ความบากบั่น (abstract-noun)

พากเพียร, ตั้งหน้าฝ่าความยากลำบาก

บากบั่นดิ้นรนชั่วชีวิต

เขาบากบั่นจนเรียนจบปริญญาตรี


ทักทาย

ไต่ถามถึงความเป็นอยู่หรือทุกข์สุขอย่างเป็นกันเอง


ไต่ถาม

แผลงมาจาก ไถ่ถาม


ประทับใจ

การประทับใจ (abstract-noun)
ความประทับใจ (abstract-noun)


เผื่อแผ่

การเผื่อแผ่ (abstract-noun)
ความเผื่อแผ่ (abstract-noun)

/pʰɯa̯˨˩.pʰɛː˨˩/^((สัมผัส))

เจือจาน, ให้ประโยชน์แก่ผู้อื่นด้วยความโอบอ้อมอารี, แผ่เผื่อ ก็ว่า

เขาเป็นคนมีน้ำใจมีอะไรก็เผื่อแผ่เพื่อนฝูงเสมอ


เสียรู้

/sia̯˩˩˦.ruː˦˥/^((สัมผัส))

แพ้เพราะโง่กว่าเขาหรือไม่ทันชั้นเชิงเขา


ประท้วง

แผลงมาจาก ท้วง

กระทำการหรือแสดงกิริยาอย่างใดอย่างหนึ่งเป็นการคัดค้านเพราะไม่เห็นด้วยหรือไม่พอใจอย่างยิ่ง

อดข้าวประท้วง

เขียนหนังสือประท้วง


โพนทะนา

เป็นไปได้ว่ามาจาก ตะโพน + รำมะนา

กล่าวโทษ, ติเตียน, พูดกล่าวโทษท่านต่อหน้าผู้อื่น


เสียวสันหลัง

เสียว + สันหลัง

[si(ː)äw˩˥.sä̃n˩˥.lä̃ŋ˩˥]

รู้สึกหวาดกลัว, หนาวสันหลัง ก็ว่า

เดินในป่าช้ายามดึก รู้สึกเสียวสันหลัง


ฟ้าไม่กระเทือนสันหลัง

ฟ้า + ไม่ + กระเทือน + สันหลัง

ฟ้า-ไม่-กฺระ-เทือน-สัน-หฺลัง

/faː˦˥.maj˥˩.kra˨˩.tʰɯa̯n˧.san˩˩˦.laŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

อำนาจเบื้องบนหรือผู้ปกครองยังไม่ลงโทษทัณฑ์

ถ้าฟ้าไม่กระเทือนสันหลังก็ยังไม่รู้สึก

th-ฟ้าไม่กระเทือนสันหลัง-th-verb-74q6T9SG


ขอทาน

/kʰɔː˩˩˦.tʰaːn˧/^((สัมผัส))

ขอเงินหรือสิ่งของเลี้ยงชีวิต

หากินทางขอสิ่งที่ผู้อื่นให้


ชิงดีชิงเด่น

ชิง + ดี + ชิง + เด่น

การชิงดีชิงเด่น (abstract-noun)
ความชิงดีชิงเด่น (abstract-noun)

ชิง-ดี-ชิง-เด็่น

/t͡ɕʰiŋ˧.diː˧.t͡ɕʰiŋ˧.den˨˩/^((สัมผัส))

แย่งกันเอาหน้าหรือเอาดีเอาเด่น

ขัดขวางความเจริญก้าวหน้าของผู้อื่น เพื่อให้ตนดีเด่นแต่ผู้เดียว


ด่าทอ

/daː˨˩.tʰɔː˧/^((สัมผัส))


แจก

ยืมมาจากเขมรเก่า ចាក់ (จาก̍) ร่วมเชื้อสายกับลาว ແຈກ (แจก), ไทใหญ่ ၸႅၵ်ႇ (แจ่ก), เขมร ចាក់ (จาก̍)

/t͡ɕɛːk̚˨˩/^((สัมผัส))

แบ่งหรือปันให้แก่คนหลาย ๆ คน

แจกเสื้อผ้า

แจกสตางค์

กระจายออก, แยกออก

แจกออกเป็นแม่ ก กา


ท้วง

/tʰua̯ŋ˦˥/^((สัมผัส))

พูดเป็นทำนองไม่เห็นด้วย

พยุง, ประคอง, พา, เคลื่อนไหว

ท้วงตนหนีไปได้


ท้น

เอ่อสูงขึ้นจนเปี่ยมพร้อมจะไหลล้นหรือไหลทวนกลับขึ้นไป

น้ำท้นฝั่ง

อาการที่เนื้อล้นออกมาจนเห็นเป็นรอยนอกเสื้อ

สวมเสื้อคับจนเนื้อท้น


ลื้อ

/lɯː˦˥/^((สัมผัส))

รูปที่สะกดผิดของ รื้อ


กฏ

รูปที่สะกดผิดของ กฎ


สมเพช

ยืมมาจากบาลี สํเวชน, จากสันสกฤต संवेजन् (สํเวชนฺ); ร่วมรากกับ สังเวช

การสมเพช (abstract-noun)
ความสมเพช (abstract-noun)

/som˩˩˦.pʰeːt̚˥˩/^((สัมผัส))

สงสารสลดใจ ควรได้รับความกรุณา

เห็นคนอนาถาแล้วอดสมเพชไม่ได้


ประนอม

ตัดทอนจาก ประนีประนอม

อะลุ้มอล่วย, ทำการปรองดอง


ประณาม

ยืมมาจากสันสกฤต प्रणाम (ปฺรณาม, “ความนอบน้อม”); เทียบบาลี ปณาม (“ความนอบน้อม”)

ประนาม
การประณาม (abstract-noun)

ขอประณามบาทบงสุ์พระทรงศรี


ประณาม

เทียบบาลี ปฏิปณาเมติ (“ขับไล่”)

ประนาม
การประณาม (abstract-noun)

กล่าวร้ายให้เขาเสียหาย

ถูกประณามว่าเป็นคนโกง


ประนาม

รูปที่สะกดผิดของ ประณาม


เนรคุณ

แผลงมาจาก นิรคุณ

เณรคุณ
การเนรคุณ (abstract-noun)
ความเนรคุณ (abstract-noun)

อกตัญญูไม่รู้คุณ, ไม่สำนึกถึงบุญคุณ


เณรคุณ

รูปที่สะกดผิดของ เนรคุณ


ตรา

ยืมมาจากเขมรเก่า ត្រា (ตฺรา), តរា (ตรา), ត្រ (ตฺร); ร่วมเชื้อสายกับเขมร ត្រា (ตฺรา), ลาว ກາ (กา)

ประทับเป็นสำคัญ

ตราไว้

กำหนดไว้, จดจำไว้

ตราเอาไว้ที

ให้ตราพระราชบัญญัติขึ้นไว้


ตราหน้า

หยามหน้า, สบประมาท


หยาม

/jaːm˩˩˦/^((สัมผัส))

ดูหมิ่น, ดูถูก