เป็นจริงเป็นจัง

คำกริยาวิเศษณ์

เป็น + จริง + เป็น + จัง

เป็น-จิง-เป็น-จัง

เป็นหลักฐานมั่นคง, เป็นชิ้นเป็นอัน, เป็นล่ำเป็นสัน


เป็นชิ้นเป็นอัน

คำกริยาวิเศษณ์

เป็น + ชิ้น + เป็น + อัน

เป็น-ชิ้น-เป็น-อัน

เป็นสาระ, เป็นเรื่องเป็นราว, มักใช้ในความปฏิเสธว่า ไม่เป็นชิ้นเป็นอัน


ลึกซึ้ง

คำกริยาวิเศษณ์

/lɯk̚˦˥.sɯŋ˦˥/^((สัมผัส))

ลึกมากจนยากที่จะหยั่งรู้ได้

คิดลึกซึ้ง


รอบคอบ

คำกริยาวิเศษณ์

รอบ + คอบ (ครอบ)

/rɔːp̚˥˩.kʰɔːp̚˥˩/^((สัมผัส))

ทั่ว, ถ้วนถี่

พิจารณาอย่างรอบคอบ

ระวังเหตุการณ์ข้างหน้าข้างหลังเสมอ, ไม่เผอเรอ

ดูแลให้รอบคอบ


ผัง

คำกริยาวิเศษณ์

/pʰaŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

เข้มแข็ง, รวดเร็ว

ผายผัง


พ่าน

คำกริยาวิเศษณ์

/pʰaːn˥˩/^((สัมผัส))

พล่าน, พลุกพล่าน, ไม่เป็นระเบียบ


ยอบ

คำกริยาวิเศษณ์

/jɔːp̚˥˩/^((สัมผัส))


หยอก

คำกริยาวิเศษณ์

/jɔːk̚˨˩/^((สัมผัส))

ใช้ในประโยคปฏิเสธ หมายความว่ามาก

เก่งไม่หยอก


เผล้

คำกริยาวิเศษณ์

/pʰleː˥˩/^((สัมผัส))

เฉ, ไม่ตรง, ไพล่

ใส่หมวกเผล้ไปข้างหนึ่ง


เผล

คำกริยาวิเศษณ์

/pʰleː˩˩˦/^((สัมผัส))

เฉ, ไม่ตรง, ไพล่

ใส่หมวกเผลไปข้างหนึ่ง


เสริด

คำกริยาวิเศษณ์

/sɤːt̚˨˩/^((สัมผัส))


ข้าม

คำกริยาวิเศษณ์

/kʰaːm˥˩/^((สัมผัส))

เลยลำดับ, ไม่เป็นไปตามลำดับ

อ่านข้าม


แน่ว

คำกริยาวิเศษณ์

การแบ่งพยางค์
{ไม่ตามอักขรวิธี; เสียงสระสั้น}

/nɛw˥˩/^((สัมผัส))

ตรงดิ่งไปยังที่หมายไม่แวะเวียน

วิ่งแน่วกลับไป

ใจแน่ว


แน่วแน่

คำกริยาวิเศษณ์

/nɛw˥˩.nɛː˥˩/^((สัมผัส))

อาการที่ใจมุ่งมั่นอยู่กับสิ่งใดสิ่งหนึ่ง, แน่แน่ว ก็ว่า

ตั้งใจแน่วแน่


แน่แน่ว

คำกริยาวิเศษณ์

/nɛː˥˩.nɛw˥˩/^((สัมผัส))

อาการที่ใจมุ่งมั่นอยู่กับสิ่งใดสิ่งหนึ่ง, แน่วแน่ ก็ว่า

ตั้งใจแน่แน่ว


ลัก

คำกริยาวิเศษณ์

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *C̬.lakᴰ; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩃᩢ᩠ᨠ (ลัก), ปักษ์ใต้ หลัก, ลาว ລັກ (ลัก), ไทลื้อ ᦟᧅ (ลัก), ไทดำ ꪩꪰꪀ (ลัก), ไทขาว ꪩꪰꪀ, ไทใหญ่ လၵ်ႉ (ลั๎ก), อาหม 𑜎𑜀𑜫 (ลก์), แสก ลั̄ก, จ้วงแบบจั่วเจียง laeg, จ้วง laeg

เว้นข้ามไปทำให้เสียระเบียบ

รถไฟลักหลีก ทำให้รถ 2 ขบวนชนกัน


มักจะ

คำกริยาวิเศษณ์

/mak̚˦˥.t͡ɕaʔ˨˩/^((สัมผัส))

โดยมาก, ส่วนใหญ่, ค่อนข้าง

คนเกิดวันศุกร์มักจะปากหวาน


สักว่า

คำกริยาวิเศษณ์

เพียงแต่ว่า...เท่านั้น, สักแต่ว่า ก็ว่า

สักว่ากวาดบ้าน ยังมีขี้ผงอยู่เลย

สักว่าทำพอให้พ้นตัว


หึง

คำกริยาวิเศษณ์

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน เหิง, ลาว ເຫິງ (เหิง), คำเมือง ᩉᩮᩥ᩠ᨦ (เหิง) หรือ ᩉᩧ᩠ᨦ (หึง), เขิน ᩉᩨ᩠ᨦ (หืง), ไทลื้อ ᦠᦹᧂ (หืง), ไทดำ ꪹꪬꪷꪉ (เหํง), ไทใหญ่ ႁိုင် (หึง), ไทใต้คง ᥞᥪᥒᥴ (หื๋ง), อาหม 𑜍𑜢𑜤𑜂𑜫 (รึง์), จ้วงแบบจั่วเจียง hwng (หึง, “นาน”)

/hɯŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

บ่มิหึง


ใกล้ชิด

คำกริยาวิเศษณ์


พลอย

คำกริยาวิเศษณ์

/pʰlɔːj˧/^((สัมผัส))

ร่วมด้วย, ประสมด้วย, ตามไปด้วย, ในลักษณะเช่นเห็นเขาเดินขบวนกันแล้วเดินตามเขาไป เห็นคนอื่นเขาทำกันแล้วก็ร่วมกับเขาด้วย


ปาง

คำกริยาวิเศษณ์

เป็นไปได้ว่าเกี่ยวข้องกับ ปาน (รากศัพท์ 2)

/paːŋ˧/^((สัมผัส))

แทบ, เกือบ, จวน

ปางตาย


ผับ

คำกริยาวิเศษณ์

/pʰap̚˨˩/^((สัมผัส))

เสียงดังเช่นนั้น (ใช้ในลักษณะรวดเร็วทันทีทันใด)

เตะผับ

วิ่งผับ


ชะงัด

คำกริยาวิเศษณ์

แผลงมาจากสงัด, จากเขมร ស្ងាត់ (สฺงาต̍, “เงียบ”)

/t͡ɕʰa˦˥.ŋat̚˦˥/^((สัมผัส))

แม่นยำ, ขลัง, แน่, ได้จริง

ยาขนานนี้แก้โรคปวดหัวได้ชะงัดนัก


แปร่ง

คำกริยาวิเศษณ์

/prɛŋ˨˩/^((สัมผัส))

มีเสียงพูดผิดเพี้ยนไปจากเสียงที่พูดกันเป็นปรกติในถิ่นนั้น ๆ


เฟี้ยว

คำกริยาวิเศษณ์

อาการที่แสดงหรือทำผาดโผนให้เป็นที่สะดุดตาผู้อื่น

แต่งตัวเฟี้ยว

ขับรถเฟี้ยว


เป็นธรรม

คำกริยาวิเศษณ์


เพียบ

คำกริยาวิเศษณ์

เทียบเขมร ពៀប (เพียบ)

/pʰia̯p̚˥˩/^((สัมผัส))

เกือบจม, เต็มแปล้

เรือบรรทุกสินค้าจนเพียบ

รถบรรทุกของจนเพียบ

คนไข้อาการเพียบ

เพื่อน ๆ มากันเพียบ


คับคั่ง

คำกริยาวิเศษณ์

/kʰap̚˦˥.kʰaŋ˥˩/^((สัมผัส))

อัดแอ, ยัดเยียด, เบียดเสียดกัน


เลอ

คำกริยาวิเศษณ์

ยืมมาจากเขมรกลาง លេ (เล), លេហ (เลห), លើ (เลิ), លើហ (เลิห, “เหนือ, ยอด, บน”); ร่วมเชื้อสายกับเขมร លើ (เลิ), เขมรเหนือ ลฺือ

/lɤː˧/^((สัมผัส))


เลอ

คำกริยาวิเศษณ์

แผลงมาจาก เลย

/lɤː˧/^((สัมผัส))

คำพ้องความของ เลย


ซ้ำร้าย

คำกริยาวิเศษณ์

ร้ายขึ้นไปอีก


อร่อย

คำกริยาวิเศษณ์

เทียบปักษ์ใต้ หรอย, ร่วมเชื้อสายกับ คำเมือง ᩋᩉᩬ᩠᩵ᨿ (อหอ่ย)

/ʔa˨˩.rɔj˨˩/^((สัมผัส))

ดี, ถึงใจ, ดุเดือด

มวยคู่นี้ต่อยกันอร่อยมาก


สอ

คำกริยาวิเศษณ์

/sɔː˩˩˦/^((สัมผัส))

วิ่งสอกันมารับหน้า

หลั่งออกมาออ ในคำว่า น้ำลายสอ


แล้

คำกริยาวิเศษณ์

/lɛː˦˥/^((สัมผัส))

สุดกำลังความสามารถ (ใช้แก่แขนหรือไหล่ที่กำลังหามหรือคอนเป็นต้น), มักใช้เข้าคู่กับคำ เต็ม เป็น เต็มแล้

แท้, จริง, ทีเดียว, ฉะนี้

วรรคหนึ่งพึงเติมแล้ เล่ห์นี้จงยล เยี่ยงนา


สุดกำลัง

คำกริยาวิเศษณ์

เต็มที่, เต็มกำลังทั้งหมดที่มีอยู่

ออกแรงยกของจนสุดกำลัง

ช่วยจนสุดกำลัง


อ่อย

คำกริยาวิเศษณ์

/ʔɔj˨˩/^((สัมผัส))

ค่อย ๆ เบา ๆ

พูดอ่อย


โด่

คำกริยาวิเศษณ์

เทียบลาว ໂດ່ (โด่), ດໍ່ (ดํ่)

/doː˨˩/^((สัมผัส))

ใช้ประกอบคำกริยาบางคำเพื่อเน้นความหมายว่า ตรงขึ้นไป หรือเด่นตำตาอยู่

นั่งหัวโด่

ตั้งโด่


หมิ่น

คำกริยาวิเศษณ์

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน หมิ่น, ลาว ໝິ່ນ (หมิ่น), จ้วงแบบจั่วเจียง minq meuq (หมิ่นแหม่ว, “หมิ่น ๆ, จะตก, จะล้ม”)

ในที่เกือบตก เกือบพลาดตก


มั่ว

คำกริยาวิเศษณ์

ไม่ทราบรากศัพท์

ปะปนกันจนแยกไม่ออก

วางของมั่วไปหมด

ไร้สาระ ไร้ความ หรือโม้

เด็กดื้อชอบพูดมั่วกันไปกันมา


สิ้นสติ

คำกริยาวิเศษณ์

อาการที่ขาดความรู้สึกตัว

เที่ยวดึก ๆ ทุกคืน พอกลับถึงบ้านก็นอนหลับเหมือนสิ้นสติ


แม่น

คำกริยาวิเศษณ์

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน แม่น, ลาว ແມ່ນ (แม่น), คำเมือง ᨾᩯ᩠᩵ᨶ (แม่น), ผู้ไท แม้น, ไทดำ ꪵꪣ꪿ꪙ (แม่น), ไทใหญ่ မႅၼ်ႈ (แม้น)

/mɛn˥˩/^((สัมผัส))

เที่ยง, แน่วแน่

ยิงปืนแม่น

ไม่ผิด, ถูกต้อง

จำแม่น


พูน

คำกริยาวิเศษณ์

ตักข้าวจนพูนจาน


จวน

คำกริยาวิเศษณ์

จวนถึง

จวนตาย

จวนได้


โมเม

คำกริยาวิเศษณ์

ไม่สมเหตุสมผล


ฉ่ำสะมิหลา สงขลา ปัตตานี แฟนตาซีภูเก็ต

คำกริยาวิเศษณ์

ฉ่ำ + สะมิหลา + สงขลา + ปัตตานี + แฟนตาซี + ภูเก็ต

ฉ่ำสมิหลา สงขลา ปัตตานี แฟนตาซีภูเก็ต

ฉ่ำ-สะ-มิ-หฺลา-สง-ขฺลา-ปัด-ตา-นี-แฟน-ตา-ซี-พู-เก็ด

/t͡ɕʰam˨˩.sa˨˩.mi˦˥.laː˩˩˦.soŋ˩˩˦.kʰlaː˩˩˦.pat̚˨˩.taː˧.niː˧.fɛːn˧.taː˧.siː˧.pʰuː˧.ket̚˨˩/^((สัมผัส))

สวยเลิศอลังการ

ดูเจ๊คนนี้ซิ แต่งตัวได้ฉ่ำสะมิหลา สงขลา ปัตตานี แฟนตาซีภูเก็ตมากเลย

th-ฉ่ำสะมิหลา_สงขลา_ปัตตานี_แฟนตาซีภูเก็ต-th-adv-cd1Qmreb


แสน

คำกริยาวิเศษณ์

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *sɛːnᴬ¹ (Jonsson, 1991). ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩈᩯ᩠ᨶ (แสน), ลาว ແສນ (แสน), ไทลื้อ ᦶᦉᧃ (แสน), ไทใหญ่ သႅၼ် (แสน), ไทใต้คง ᥔᥦᥢᥴ (แส๋น), พ่าเก ꩬိၺ် (สิญ์), อาหม 𑜏𑜢𑜐𑜫 (สิญ์)

/sɛːn˩˩˦/^((สัมผัส))

แสนลำบาก


ผลุย

คำกริยาวิเศษณ์

อาการที่เชือกหรือปมหลุดโดยเร็ว


น่า

คำกริยาวิเศษณ์

ᨯᩦ

ชวนให้, ทำให้อยากจะ

ᨸᩮ᩠ᨶᨯᩦ

ชวนให้, ทำให้อยากจะ

ᨯᩦ

ชวนให้, ทำให้อยากจะ

ᨸᩮ᩠ᨶᨯᩦ

ชวนให้, ทำให้อยากจะ

ᦡᦲ

ชวนให้, ทำให้อยากจะ

လီ

ชวนให้, ทำให้อยากจะ

ຕາ

ชวนให้, ทำให้อยากจะ

ເປັນຕາ

ชวนให้, ทำให้อยากจะ

ໜ້າ

ชวนให้, ทำให้อยากจะ

/naː˥˩/^((สัมผัส))

(ตามด้วยคำว่า จะ) คำประกอบหน้ากริยา หมายความว่า ควร

น่าจะทำอย่างนั้น

น่าจะเป็นอย่างนี้

ชวนให้, ทำให้อยากจะ

น่ากิน

น่ารัก


โชน

คำกริยาวิเศษณ์

/t͡ɕʰoːn˧/^((สัมผัส))

อาการที่ไหม้ทั่วเต็มที่

ไฟลุกโชน

ไหลโชน

พุ่งโชน


สมจริง

คำกริยาวิเศษณ์

/som˩˩˦.t͡ɕiŋ˧/^((สัมผัส))

ควรถือได้ว่าเป็นจริง, คล้ายกับที่เป็นจริง

เขาแสดงบทบาทในละครได้อย่างสมจริง

ตามความเป็นจริง

เขาทำได้สมจริงอย่างที่พูดไว้


ลวก ๆ

คำกริยาวิเศษณ์

คำซ้ำของ ลวก

อย่างหยาบ ๆ, มักง่าย, ยังไม่เรียบร้อย

ทำงานลวก ๆ พอให้เสร็จ ๆ ไป


กระดุบกระดิบ

คำกริยาวิเศษณ์

กฺระ-ดุบ-กฺระ-ดิบ

อาการที่เคลื่อนไหวน้อย ๆ


กัลเว้า

คำกริยาวิเศษณ์

พูดอ่อนหวาน, พูดเอาใจ

ก็มีพระราชโองการอนนกัลเว้า. — กัณฑ์มหาราช มหาชาติคำหลวง ฉบับหอพระสมุดวชิรญาณ พ.ศ. ๒๔๖๐


เซื่อง

คำกริยาวิเศษณ์

/sɯa̯ŋ˥˩/^((สัมผัส))

เงื่องหงอย, ซึม


เดียรดาษ

คำกริยาวิเศษณ์

เกลื่อนกลาด, เกลื่อน, ดื่นดาษ


จ้ำ

คำกริยาวิเศษณ์

ร่วมเชื้อสายกับจ้วงแบบจั่วเจียง zaem (จำ, “แทง, ปัก, จ้วง, กระแทก”)

/t͡ɕam˥˩/^((สัมผัส))

อาการที่ทำเร็ว ๆ ถี่ ๆ

พายเรือจ้ำเอา ๆ

เขียนหนังสือจ้ำเอา ๆ

เดินจ้ำ ๆ


แน่นแฟ้น

คำกริยาวิเศษณ์

แน่น + (แฟ้น, เป็นคำสร้อย)

/nɛn˥˩.fɛːn˦˥/^((สัมผัส))

รักกันแน่นแฟ้น


จะไจ้

คำกริยาวิเศษณ์

/t͡ɕa˨˩.t͡ɕaj˥˩/^((สัมผัส))


บ้าง

คำกริยาวิเศษณ์

ร่วมเชื้อสายกับจ้วง mbangj (บ้าง)

/baːŋ˥˩/^((สัมผัส))

มิได้มีทั้งหมดหรือส่วนน้อยกับส่วนไม่มาก

บางทีก็มีบ้าง ต่างก็ไม่

แสดงกริยาร่วมกันหรือในทำนองเดียวกัน

ขอเอาบ้าง

บังคับให้ปฏิบัติตาม

กินข้าวบ้าง เผื่อร่างกายจะแข็งแรงดี


ทัง

คำกริยาวิเศษณ์

/tʰaŋ˧/^((สัมผัส))

รูปเลิกใช้ของ ทั้ง


เรว

คำกริยาวิเศษณ์

การแบ่งพยางค์
{เสียงสระสั้น}

การแบ่งพยางค์
{เสียงสระสั้น}

รูปเลิกใช้ของ เร็ว


โลเล

คำกริยาวิเศษณ์

ไม่อยู่กับร่องกับรอย (มักใช้แก่กริยาพูด)

พูดจาโลเล


กันเอง

คำกริยาวิเศษณ์

เป็นพวกเดียวกัน, สนิทสนมกัน

มีท่าทางเป็นกันเอง


เฉียง

คำกริยาวิเศษณ์

/t͡ɕʰia̯ŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

ซึ่งทำให้เฉหรือเบี่ยงจากแนวไปทางใดทางหนึ่ง

ห่มสไบเฉียง


ปุ๋ย

คำกริยาวิเศษณ์

อาการที่เชือกขาดไปโดยง่ายดาย

ขาดปุ๋ย

อาการที่หลับง่ายดายอย่างสบาย

หลับปุ๋ย


สาหัส

คำกริยาวิเศษณ์

ยืมมาจากสันสกฤต साहस (สาหส) หรือบาลี สาหส

/saː˩˩˦.hat̚˨˩/^((สัมผัส))

บาดเจ็บสาหัส

รุนแรงเกินควร

ถูกลงโทษอย่างสาหัส


เฉียบพลัน

คำกริยาวิเศษณ์

เฉียบ + พลัน

อาการที่เริ่มอย่างรวดเร็วและรุนแรงมาก (มักใช้แก่อาการของโรค)

หัวใจวายเฉียบพลัน


พลัน

คำกริยาวิเศษณ์

โดยพลัน

เร็วพลัน


แจ่มแจ้ง

คำกริยาวิเศษณ์

/t͡ɕɛm˨˩.t͡ɕɛːŋ˥˩/^((สัมผัส))

กระจ่างชัด, แจ่มกระจ่าง


ติ้ว

คำกริยาวิเศษณ์

ตึงเกินไป, แน่นเกินไป

รัดติ้ว

คับติ้ว

สั้นกว่าปรกติ

สาแหรกติ้ว

พัดลมหมุนติ้ว


ตกฟาก

คำกริยาวิเศษณ์

โดยปริยายใช้ในลักษณะที่พูดคำเถียงคำไม่หยุดปากว่า เถียงคำไม่ตกฟาก


สะเพร่า

คำกริยาวิเศษณ์

อาการที่ทำอย่างหวัด ๆ ลวก ๆ, ขาดความรอบคอบ, ไม่ถี่ถ้วน, ไม่เรียบร้อย

เขียนหนังสือสะเพร่าตก ๆ หล่น ๆ

ล้างแก้วสะเพร่า ไม่สะอาด


เปลือง

คำกริยาวิเศษณ์

ร่วมเชื้อสายกับลาว ເປືອງ (เปือง), จ้วงแบบจั่วเจียง bweng (เปลือง, “เสียของเปล่า, เปลือง (Jingxi)”)

/plɯa̯ŋ˧/^((สัมผัส))

ลักษณะที่หมดไปสิ้นไปเกินควร

ใช้เงินเปลือง


โดยใช่เหตุ

คำกริยาวิเศษณ์

โดย + ใช่ + เหตุ

ไม่สมควรแก่เหตุ, ไม่เหมาะสมแก่เหตุ


เกินควร

คำกริยาวิเศษณ์

เกินพอดี, เกินกว่าที่จำเป็น


ขัดสมาธิ

คำกริยาวิเศษณ์

ขัด-สะ-หฺมาด

นั่งคู้เข่าทั้ง 2 ข้างให้แบะลงที่พื้นแล้วเอาขาไขว้กันทับฝ่าเท้า, ถ้าเอาขาซ้อนทับกัน เรียกว่า ขัดสมาธิสองชั้น, ถ้าเอาขาขวาทับขาซ้าย เรียกว่า ขัดสมาธิราบ, ถ้าเอาฝ่าเท้าทั้ง 2 ข้างขึ้นข้างบน เรียกว่า ขัดสมาธิเพชร, ขัดสมาธิราบและขัดสมาธิเพชรนั้น เป็นท่าพระพุทธรูปนั่ง


ละเอียด

คำกริยาวิเศษณ์

/la˦˥.ʔia̯t̚˨˩/^((สัมผัส))

เป็นชิ้นเล็กชิ้นน้อย

แก้วแตกละเอียด

ที่ต้องชี้แจงหรือแจกแจงโดยไม่ให้มีอะไรขาดตกบกพร่อง

เรื่องนี้ต้องอธิบายโดยละเอียด


ลอยด

คำกริยาวิเศษณ์

/la˦˥.ʔia̯t̚˨˩/^((สัมผัส))

รูปเลิกใช้ของ ละเอียด


ไฟจุกตูด

คำกริยาวิเศษณ์

ไฟ + จุก + ตูด

มีธุระร้อนมาก


ไฟลนก้น

คำกริยาวิเศษณ์

ไฟ + ลน + ก้น

มีธุระร้อนมาก


เด็ด

คำกริยาวิเศษณ์

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *C̥.decᴰ; ร่วมเชื้อสายกับลาว ເດັດ (เดัด), ไทลื้อ ᦵᦡᧆ (เดด)

ดีเด็ด

ไม่เอาเด็ด


เบอะ

คำกริยาวิเศษณ์

/bɤʔ˨˩/^((สัมผัส))

ปากหนาเบอะ

เหลือเบอะ


ข้าง ๆ คู ๆ

คำกริยาวิเศษณ์

คำซ้ำ ของ ข้าง +คำซ้ำ ของ คู

ค่าง-ค่าง-คู-คู

/kʰaːŋ˥˩.kʰaːŋ˥˩.kʰuː˧.kʰuː˧/^((สัมผัส))

ออกนอกแนวนอกเรื่องอย่างไม่สมเหตุสมผล

เถียงไปข้าง ๆ คู ๆ


สมเหตุสมผล

คำกริยาวิเศษณ์

สม + เหตุ + สม + ผล

สม-เหด-สม-ผน

/som˩˩˦.heːt̚˨˩.som˩˩˦.pʰon˩˩˦/^((สัมผัส))

มีเหตุผลสมควร, มีเหตุผลรับกัน

คำชี้แจงของเขาสมเหตุสมผล

เขาอภิปรายได้สมเหตุสมผล


ดวด

คำกริยาวิเศษณ์


ล้าเต้

คำกริยาวิเศษณ์

/laː˦˥.teː˥˩/^((สัมผัส))

ช้าเป็นที่ลำดับสุดท้าย

เขาเข้าเส้นชัยกันหมดแล้ว ยังล้าเต้อยู่


จับใจ

คำกริยาวิเศษณ์

/t͡ɕap̚˨˩.t͡ɕaj˧/^((สัมผัส))

ติดใจ, เป็นที่พอใจ


พอประมาณ

คำกริยาวิเศษณ์

เพียงปานกลาง

มีฐานะดีพอประมาณ


สะบัด

คำกริยาวิเศษณ์

โดยปริยายหมายความว่า อย่างมาก, อย่างยิ่ง

สวยสะบัด

โกงสะบัด


กะหร่องก่อง

คำกริยาวิเศษณ์

กะ-หฺร็่อง-ก็่อง

/ka˨˩.rɔŋ˨˩.kɔŋ˨˩/^((สัมผัส))

ลักษณะผอมอย่างคนขี้โรค

เด็กคนนั้นผอมกะหร่องก่อง เห็นซี่โครงขึ้นเป็นซี่ ๆ


กะหร่องเทศ

คำกริยาวิเศษณ์

กะ-หฺร็่อง-เทด

/ka˨˩.rɔŋ˨˩.tʰeːt̚˥˩/^((สัมผัส))

ลักษณะผอมอย่างคนขี้โรค

เธอผอมกะหร่องเทศอย่างนี้ จะมาทำงานไหวหรือ


ติด ๆ

คำกริยาวิเศษณ์

คำซ้ำของ ติด

วิ่งติด ๆ กันไป


ซาบซึ้ง

คำกริยาวิเศษณ์

/saːp̚˥˩.sɯŋ˦˥/^((สัมผัส))

อาการที่รู้สึกจับใจอย่างลึกซึ้ง, อาการที่รู้สึกปีติปลาบปลื้มมาก


แฉลบ

คำกริยาวิเศษณ์

/t͡ɕʰa˨˩.lɛːp̚˨˩/^((สัมผัส))

อาการที่เคลื่อนเฉไปเฉมา ไม่ตรงแนวทาง

นกบินแฉลบ

รถวิ่งแฉลบ


ครึกโครม

คำกริยาวิเศษณ์

อึกทึก, อื้ออึง

ชวนให้ตื่นเต้น

เป็นที่เล่าลือกันแพร่หลาย


อ้อยอิ่ง

คำกริยาวิเศษณ์

/ʔɔj˥˩.ʔiŋ˨˩/^((สัมผัส))

ร่ำไร, ทำเชื่องช้าเหมือนไม่เต็มใจ


เฉื่อย

คำกริยาวิเศษณ์

/t͡ɕʰɯa̯j˨˩/^((สัมผัส))

เรื่อย ๆ, ช้า ๆ

ลมพัดเฉื่อย

ไม่รีบร้อน, อืดอาด

ทำงานเฉื่อย


ไขว่

คำกริยาวิเศษณ์

อาการที่เคลื่อนไหวไปมาอย่างสับสน

เดินไขว่

โบกมือไขว่


เคย

คำกริยาวิเศษณ์

ᨣᩮᩨ᩠ᨿ

คำประกอบหน้ากริยาที่ได้ทำมาแล้ว

ᩉ᩠ᨿ᩶ᩣ᩠ᨾ

คำประกอบหน้ากริยาที่ได้ทำมาแล้ว

ᨴᩬ᩶ᩁ

คำประกอบหน้ากริยาที่ได้ทำมาแล้ว

ᦊᦱᧄᧉ

คำประกอบหน้ากริยาที่ได้ทำมาแล้ว

ᦑᦸᧃᧉ

คำประกอบหน้ากริยาที่ได้ทำมาแล้ว

ယၢမ်ႈ

คำประกอบหน้ากริยาที่ได้ทำมาแล้ว

တွၼ်ႉ

คำประกอบหน้ากริยาที่ได้ทำมาแล้ว

ເຄີຍ

คำประกอบหน้ากริยาที่ได้ทำมาแล้ว

/kʰɤːj˧/^((สัมผัส))

คำประกอบหน้ากริยาที่ได้ทำมาแล้ว

เคยไป

เคยเห็น


นัว

คำกริยาวิเศษณ์


ชอุ่ม

คำกริยาวิเศษณ์

น่าจะเกี่ยวข้องกับ ชุ่ม

/t͡ɕʰa˦˥.ʔum˨˩/^((สัมผัส))

ชุ่ม, สดชื่น

เขียวชอุ่ม


ปรุ

คำกริยาวิเศษณ์

เที่ยวเสียปรุ


ปรุโปร่ง

คำกริยาวิเศษณ์


ประจำ

คำกริยาวิเศษณ์

จากเขมร ប្រចាំ (บฺรจาํ)

เป็นปรกติ, เสมอ

มาเป็นประจำ

นั่งประจำ


ร้ายแรง

คำกริยาวิเศษณ์

/raːj˦˥.rɛːŋ˧/^((สัมผัส))

น้ำท่วมทำให้บ้านเมืองเกิดความเสียหายอย่างร้ายแรง

ทำผิดวินัยอย่างร้ายแรง


ตะแบง

คำกริยาวิเศษณ์

/ta˨˩.bɛːŋ˧/^((สัมผัส))

อาการที่พูดหรือเถียงเฉไฉหรือดันไปข้าง ๆ คู ๆ


สัพเพเหระ

คำกริยาวิเศษณ์

ยืมมาจากบาลี สพฺเพ (“ทั้งหลาย”), จากสพฺพ + (เหระ เป็นคำสร้อย)

สับ-เพ-เห-ระ

/sap̚˨˩.pʰeː˧.heː˩˩˦.raʔ˦˥/^((สัมผัส))

ไม่เป็นชิ้นเป็นอัน, ไม่ใช่สิ่งสำคัญ

ของสัพเพเหระ

เรื่องสัพเพเหระไม่มีประโยชน์


ลักลั่น

คำกริยาวิเศษณ์

ขาดความเป็นระเบียบทำให้เกิดเหลื่อมล้ำไม่เป็นไปตามกฎตามแบบตามลำดับเป็นต้น

ทำงานลักลั่น

เครื่องใช้ต่างชุดต่างสำรับใช้ปนกันดูลักลั่น


สะพรั่ง

คำกริยาวิเศษณ์

อาการที่สิ่งอย่างเดียวกันจำนวนมากปรากฏพร้อม ๆ กัน

ดอกไม้ในสวนบานสะพรั่ง

มะม่วงออกช่อสะพรั่ง

เขามีลูกสาว 3 คน กำลังเป็นสาวสะพรั่ง


สพรั่ง

คำกริยาวิเศษณ์

รูปที่สะกดผิดของ สะพรั่ง


…ไป…ไป

คำกริยาวิเศษณ์

… + ไป + … + ไป

เรื่อยไป, ไม่หยุด

ทำไปกินไป

ทำสองอย่างพร้อม ๆ กันหรือผลัดกัน

ชิมไปบ่นไป

เดินไปวิ่งไป


เอาแต่ใจ

คำกริยาวิเศษณ์

เอา + แต่ + ใจ

/ʔaw˧.tɛː˨˩.t͡ɕaj˧/^((สัมผัส))

ถือใจตนเป็นใหญ่


ท้าว

คำกริยาวิเศษณ์

/tʰaːw˦˥/^((สัมผัส))

อาการสั่นรัว ๆ

ความกลัวตัวสั่นอยู่ท้าวท้าว


ดักดาน

คำกริยาวิเศษณ์

คงสภาพอยู่อย่างนั้นเป็นเวลานาน (มักใช้ในเรื่องที่ไม่เจริญก้าวหน้า)

เป็นเสมียนอยู่ดักดาน

โง่ดักดาน


สืบไป

คำกริยาวิเศษณ์

ต่อไป, ต่อเนื่องไป

ขอให้ดำเนินการสืบไป

ขอให้อยู่เป็นสุขสืบไปชั่วกาลนาน


ยุ่งเหมือนยุงตีกัน

คำกริยาวิเศษณ์

ยุ่ง + เหมือน + ยุง + ตี + กัน

ยุ่ง-เหฺมือน-ยุง-ตี-กัน

/juŋ˥˩.mɯa̯n˩˩˦.juŋ˧.tiː˧.kan˧/^((สัมผัส))

ยุ่งเหยิง, สับสนปนเปกัน


เอิกเกริก

คำกริยาวิเศษณ์

เอิก-กะ-เหฺริก

ə̀ək-gà-rə̀ək

/ʔɤːk̚˨˩.ka˨˩.rɤːk̚˨˩/^((สัมผัส))

ครึกครื้น, สนุกสนาน

แพร่หลายรู้กันทั่ว


สุ่มสี่สุ่มห้า

คำกริยาวิเศษณ์

สุ่ม + สี่ + สุ่ม + ห้า

สุ่ม-สี่-สุ่ม-ฮ่า

ซุ่มซ่าม, ไม่ระมัดระวังให้ดี, ไม่ดูให้ดี

เดินสุ่มสี่สุ่มห้าเลยตกบันได

กินอาหารสุ่มสี่สุ่มห้าเลยท้องเสีย


ยั้ว

คำกริยาวิเศษณ์

อาการที่คนหรือสัตว์จำนวนมากเคลื่อนไหวขวักไขว่ไปมา


ยั้วเยี้ย

คำกริยาวิเศษณ์

ลูกเต้ายั้วเยี้ยไปหมด

หนอนไต่กันยั้วเยี้ย

ฝูงลิงไต่ยั้วเยี้ยอยู่บนยอดไม้


จู๋จี๋

คำกริยาวิเศษณ์

/t͡ɕuː˩˩˦.t͡ɕiː˩˩˦/^((สัมผัส))

อาการที่พูดกันเบา ๆ ด้วยความสนิทสนม


ตะบอย

คำกริยาวิเศษณ์

อาการที่ทำอย่างชักช้าร่ำไร


เหิม

คำกริยาวิเศษณ์

/hɤːm˩˩˦/^((สัมผัส))

กำเริบ, ลำพองใจ


สับปลับ

คำกริยาวิเศษณ์

กลับกลอกเชื่อไม่ได้ (มักใช้แก่กริยาพูด)

พูดสับปลับ


ผีเจาะปาก

คำกริยาวิเศษณ์

ผี + เจาะ + ปาก

/pʰiː˩˩˦.t͡ɕɔʔ˨˩.paːk̚˨˩/^((สัมผัส))

พูดตลอดเวลา, พูดไม่หยุด

ปากเสียตลอดเวลา


ผีเจาะปากมาพูด

คำกริยาวิเศษณ์

ผี + เจาะ + ปาก + มา + พูด

ผี-เจาะ-ปาก-มา-พูด

/pʰiː˩˩˦.t͡ɕɔʔ˨˩.paːk̚˨˩.maː˧.pʰuːt̚˥˩/^((สัมผัส))

พูดตลอดเวลา, พูดไม่หยุด

ปากเสียตลอดเวลา


เซ็งแซ่

คำกริยาวิเศษณ์

/seŋ˧.sɛː˥˩/^((สัมผัส))

ดังอื้ออึงแซ่ไปหมด


ยิ่งยวด

คำกริยาวิเศษณ์

เยี่ยมที่สุด

มีความสามารถอย่างยิ่งยวด

ใช้ความพยายามอย่างยิ่งยวด


พรั่งพร้อม

คำกริยาวิเศษณ์

พรั่ง + พร้อม

พฺรั่ง-พฺร้อม

/pʰraŋ˥˩.pʰrɔːm˦˥/^((สัมผัส))

รวมอยู่มากหลาย

มากันพรั่งพร้อม


ย้อนยอก

คำกริยาวิเศษณ์

/jɔːn˦˥.jɔːk̚˥˩/^((สัมผัส))

ย้อนให้เจ็บอกเจ็บใจ

พูดจาย้อนยอก


หงุบหงับ

คำกริยาวิเศษณ์

/ŋup̚˨˩.ŋap̚˨˩/^((สัมผัส))

สัปหงก, อาการที่นั่งโงกหัวหงุบลงแล้วเงยขึ้น

อาการที่เคี้ยวอาหารด้วยฟันปลอมที่สบกันไม่สนิท มักมีเสียงดังเช่นนั้น


ยวดยิ่ง

คำกริยาวิเศษณ์

เยี่ยมที่สุด


พร้อมพรั่ง

คำกริยาวิเศษณ์

พร้อม + พรั่ง

พฺร้อม-พฺรั่ง

/pʰrɔːm˦˥.pʰraŋ˥˩/^((สัมผัส))

รวมอยู่มากหลาย

มากันพร้อมพรั่ง


ยอกย้อน

คำกริยาวิเศษณ์

/jɔːk̚˥˩.jɔːn˦˥/^((สัมผัส))

ย้อนให้เจ็บอกเจ็บใจ

พูดจายอกย้อน


อยู่ ๆ

คำกริยาวิเศษณ์

คำซ้ำของ อยู่

/juː˨˩.juː˨˩/^((สัมผัส))

อาการที่พูดหรือแสดงหรือได้รับสิ่งใดสิ่งหนึ่งโดยไม่มีสาเหตุ

อยู่ ๆ เขาก็มาด่าฉัน

อยู่ ๆ เธอก็เป็นลมฟุบไป

อยู่ ๆ ก็มีคนนำเงินมาให้


อยู่ดี ๆ

คำกริยาวิเศษณ์

อยู่ + คำซ้ำของ ดี

อยู่ดี ๆ เขาก็มาด่าฉัน

อยู่ดี ๆ เธอก็เป็นลมฟุบไป

อยู่ดี ๆ ก็มีคนนำเงินมาให้


ทรหด

คำกริยาวิเศษณ์

ร่วมเชื้อสายกับมอญ ဒြဟတ် (ทฺรหต์)

/tʰɔː˧.ra˦˥.hot̚˨˩/^((สัมผัส))

อดทน, บึกบึน, ไม่ย่อท้อ

สู้กันอย่างทรหด


รัดกุม

คำกริยาวิเศษณ์

ไม่รุ่มร่าม, กระชับ, ไม่ยาวเยิ่นเย้อ

แต่งตัวรัดกุม


จุใจ

คำกริยาวิเศษณ์

/t͡ɕu˨˩.t͡ɕaj˧/^((สัมผัส))

มากจนเป็นที่พอใจ


จริงจัง

คำกริยาวิเศษณ์

/t͡ɕiŋ˧.t͡ɕaŋ˧/^((สัมผัส))

เชื่อถืออย่างจริงจัง

ไม่เป็นการเล่น

ทำงานอย่างจริงจัง


แน่แท้

คำกริยาวิเศษณ์

/nɛː˥˩.tʰɛː˦˥/^((สัมผัส))


ดึ๋ง

คำกริยาวิเศษณ์

/dɯŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

ขึ้นอย่างเร็ว


สัก

คำกริยาวิเศษณ์

ร่วมเชื้อสายกับไทดำ ꪎꪰꪀ (สัก), จ้วง saek (ซัก, “สักวัน”)

อย่างน้อย, เพียง, ราว

ขอเวลาสัก 2 วัน


ซม

คำกริยาวิเศษณ์

อาการอย่างเป็นไข้ในระยะรุนแรงถึงกับนอนจนไม่อยากลืมตา เรียกว่า นอนซม


ซังกะตาย

คำกริยาวิเศษณ์

ไม่เต็มใจ, ฝืนใจ, อย่างเสียไม่ได้

คนโง่เท่านั้นที่ยอมซังกะตายกับความล้มเหลวในอดีต

ซังกะตายกิน

ซังกะตายทำ


เซซัง

คำกริยาวิเศษณ์

อาการที่เดินซวนเซเรื่อยไปอย่างคนเจ็บ ไร้ที่พึ่ง หรือสิ้นหวัง

เธอเดินเซซังออกจากห้องทั้งน้ำตาไหลพราก


อาน

คำกริยาวิเศษณ์

/ʔaːn˧/^((สัมผัส))

ถูกตีเสียอาน

โดยปริยายหมายความว่า อย่างหนัก, อย่างมาก

ถูกต่อว่าอานเลย


หวัด

คำกริยาวิเศษณ์

เขียนหวัด

ร่างภาพอย่างหวัด

สะเพร่า, ไม่ตั้งใจทำให้เรียบร้อย

ทำงานหวัด


พิสดาร

คำกริยาวิเศษณ์

ยืมมาจากสันสกฤต विस्तार (วิสฺตาร, “ความกว้าง, การขยาย”); เทียบบาลี วิตฺถาร

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

เล่นพิสดาร


พิศดาร

คำกริยาวิเศษณ์

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

รูปเลิกใช้ของ พิสดาร


ฉะเพาะ

คำกริยาวิเศษณ์

/t͡ɕʰa˨˩.pʰɔʔ˦˥/^((สัมผัส))

รูปเลิกใช้ของ เฉพาะ


ตรวด

คำกริยาวิเศษณ์

เฒ่าก็วิ่งตรวดตรงขึ้นต้นไม้


ห้วน

คำกริยาวิเศษณ์

สั้น ๆ, ไม่มีหางเสียง

พูดห้วน ๆ

มีลักษณะที่จบลงอย่างรวบรัด

บทความเรื่องนี้จบลงอย่างห้วน ๆ


สัพยอก

คำกริยาวิเศษณ์

มักใช้เข้าคู่กันเป็น สัพยอกหยอกเย้า เช่น พูดจาสัพยอกหยอกเย้า

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

/sap̚˨˩.pʰa˦˥.jɔːk̚˥˩/^((สัมผัส))

ที่พูดหยอกเย้า

อย่าโกรธเลย เขาพูดจาสัพยอกเท่านั้น


ฉับ

คำกริยาวิเศษณ์

เทียบลาว ສັບ (สับ), เขมร ឆាប់ (ฉาบ̍)

/t͡ɕʰap̚˨˩/^((สัมผัส))

อาการที่พูด เดิน หรือฟัน เป็นต้น อย่างเร็ว

พูดฉับ ๆ

เดินฉับ ๆ

ฟันฉับ

เสียงดังอย่างเสียงฟันต้นไม้เร็วหรือเดิน เร็ว ๆ เป็นต้น


ละม้าย

คำกริยาวิเศษณ์

คล้าย, เกือบจะเหมือน

หน้าตาละม้ายไปทางแม่


โย้เย้

คำกริยาวิเศษณ์

/joː˦˥.jeː˦˥/^((สัมผัส))

เขียนหนังสือโย้เย้


โต้ง ๆ

คำกริยาวิเศษณ์

/toːŋ˥˩.toːŋ˥˩/^((สัมผัส))

เห็นโต้ง ๆ


ไม่เป็นสับปะรด

คำกริยาวิเศษณ์

ไม่ + เป็น + สับปะรด

ไม่-เป็น-สับ-ปะ-รด

/maj˥˩.pen˧.sap̚˨˩.pa˨˩.rot̚˦˥/^((สัมผัส))

ไม่มีรสชาติ, ไม่อร่อย

ทำอาหารไม่เป็นสับปะรด

ไม่ดี, ไม่เข้าท่า, ไม่ได้เรื่อง

ละครเรื่องนี้เล่นอะไรก็ไม่รู้ ไม่เป็นสับปะรดเอาซะเลย

ไม่เหมาะ, ไม่สวย

ดูเธอแต่งตัวเข้าสิไม่เป็นสับปะรดเลย


ภูมิ

คำกริยาวิเศษณ์

องอาจ, ผึ่งผาย

วางภูมิ


ฉับไว

คำกริยาวิเศษณ์


คว้าง

คำกริยาวิเศษณ์

/kʰwaːŋ˦˥/^((สัมผัส))

อาการที่หมุนหรือลอยไปตามกระแสลมและน้ำเป็นต้นอย่างไม่มีจุดหมายหรือไม่มีที่ยึดเหนี่ยว

ลอยคว้าง

หมุนคว้าง

ลักษณะที่ละลายเหลวอย่างน้ำ

ทองละลายคว้างอยู่ในเบ้า


จ่น

คำกริยาวิเศษณ์

ร่วมเชื้อสายกับลาว ຈົ່ນ (จ็่น)

/t͡ɕon˨˩/^((สัมผัส))

ยุ่ง, ไม่ว่าง

คับคั่ง, แออัด, เบียดเสียดกัน


หน้าชา

คำกริยาวิเศษณ์

/naː˥˩.t͡ɕʰaː˧/^((สัมผัส))

อาการที่รู้สึกอับอายขายหน้าระคนโกรธ แต่ก็ตอบโต้ไม่ได้

เธอรู้สึกหน้าชาที่ถูกประจาน


ช่าง

คำกริยาวิเศษณ์

/t͡ɕʰaːŋ˥˩/^((สัมผัส))

/t͡ɕʰaŋ˥˩/^((สัมผัส))

มีนิสัยชอบในทางใดทางหนึ่ง

ช่างคิด

ช่างพูด

ช่างประดิษฐ์

มีลักษณะโน้มไปในทางนั้น ๆ

ช่างโง่จริง ๆ

ช่างเก่งจริง ๆ


ช่าง

คำกริยาวิเศษณ์

/t͡ɕʰaːŋ˥˩/^((สัมผัส))

/t͡ɕʰaŋ˥˩/^((สัมผัส))

ปล่อย, วางธุระ


ต่อเนื่อง

คำกริยาวิเศษณ์

ต่อ + เนื่อง

/tɔː˨˩.nɯa̯ŋ˥˩/^((สัมผัส))


สม่ำเสมอ

คำกริยาวิเศษณ์

สะ-หฺม่ำ-สะ-เหฺมอ


เปรี้ยว

คำกริยาวิเศษณ์

เรียกลักษณะการแต่งกายของผู้หญิงที่แต่งตัวสีฉูดฉาด รัดรูป เป็นต้น

แต่งตัวเปรี้ยว


ค่อด

คำกริยาวิเศษณ์

แผลงมาจาก โคตร

/kʰɔt̚˥˩/^((สัมผัส))


บ่มิไก๊

คำกริยาวิเศษณ์

ยืมมาจากแต้จิ๋ว 無乜個 (bho5 mih4 gai5 บ๊อหมิไก๊, “ไม่มีอะไร”)

บ่อ-หฺมิ-ไก๊

ไม่มีอะไร, ไม่ได้เรื่อง, ไม่มีน้ำยา


สับ

คำกริยาวิเศษณ์


โครต

คำกริยาวิเศษณ์

/kʰoːt̚˥˩/^((สัมผัส))

รูปที่สะกดผิดของ โคตร


ยัวะ

คำกริยาวิเศษณ์

ยืมมาจากแต้จิ๋ว 熱 (ruah8, “ร้อน”)

/jua̯ʔ˦˥/^((สัมผัส))

ที่ทำให้ผู้พบเห็นเกิดความรุ่มร้อนใจ

แต่งตัวยัวะ


ไม่ค่อย

คำกริยาวิเศษณ์

ဢမ်ႇပေႃး

ไม่ถึงกับ, ไม่ถึงขนาดนั้น

ບໍ່ຄ່ອຍ

ไม่ถึงกับ, ไม่ถึงขนาดนั้น

ไม่ถึงกับ, ไม่ถึงขนาดนั้น

เขาเป็นคนไม่ค่อยดี


ไม่ใคร่

คำกริยาวิเศษณ์

ดูที่ ไม่ค่อย


ผวา

คำกริยาวิเศษณ์

/pʰa˨˩.waː˩˩˦/^((สัมผัส))

อาการที่หวาด สะดุ้งเพราะตกใจกลัวหรือวิตก

เดินผวา กลัวผู้ร้าย

อาการที่เด็กนอนสะดุ้งยกมือไขว่คว้า เรียกว่า เด็กนอนผวา

อาการที่อ้าหรือกางแขน พร้อมโผเข้ากอด

เด็กวิ่งผวาเข้าหาพ่อแม่


ชอบธรรม

คำกริยาวิเศษณ์

/t͡ɕʰɔːp̚˥˩.tʰam˧/^((สัมผัส))

อย่างถูกต้องตามหลักธรรม

อย่างถูกต้องตามนิตินัย

ถืออำนาจอย่างชอบธรรมตามระบอบประชาธิปไตย


เชื่อม

คำกริยาวิเศษณ์

/t͡ɕʰɯa̯m˥˩/^((สัมผัส))

มีอาการเงื่องเหงา มึนซึมคล้ายเป็นไข้

เชื่อมซึม


ทงง

คำกริยาวิเศษณ์

/tʰaŋ˧/^((สัมผัส))

รูปเลิกใช้ของ ทั้ง


พลุก

คำกริยาวิเศษณ์


งู ๆ ปลา ๆ

คำกริยาวิเศษณ์

คำซ้ำ ของ งู +คำซ้ำ ของ ปลา

งู-งู-ปฺลา-ปฺลา

มีความรู้เล็ก ๆ น้อย ๆ, ไม่รู้จริง

รู้งู ๆ ปลา ๆ


ปู้ยี่ปู้ยำ

คำกริยาวิเศษณ์

เทียบจีน痍 (yí, “รอยฟกช้ำ”)

ปู้-ยี่-ปู้-ยำ

ชอกชํ้า, ยับเยิน


ผลก

คำกริยาวิเศษณ์

บ่อย ๆ, เนือง ๆ


พ่าง

คำกริยาวิเศษณ์

/pʰaːŋ˥˩/^((สัมผัส))

เพียง, ราว, เช่น, เหมือน


อาจินต์

คำกริยาวิเศษณ์

/ʔaː˧.t͡ɕin˧/^((สัมผัส))

รูปที่สะกดผิดของ อาจิณ


แซ่

คำกริยาวิเศษณ์

/sɛː˥˩/^((สัมผัส))

มีเสียงอื้ออึงจนฟังไม่ได้ศัพท์

โจษกันแพร่หลาย


ถ่องแท้

คำกริยาวิเศษณ์

/tʰɔŋ˨˩.tʰɛː˦˥/^((สัมผัส))

ชัดเจน, แจ่มแจ้ง

เที่ยงแท้, แน่นอน


หลักแหลม

คำกริยาวิเศษณ์

/lak̚˨˩.lɛːm˩˩˦/^((สัมผัส))

พูดจาหลักแหลม


ย่อม

คำกริยาวิเศษณ์

ร่วมเชื้อสายกับลาว ຍ່ອມ (ย่อม), คำเมือง ᨿᩬ᩵ᨾ (ยอ่ม)

ᨩ᩵ᩣ᩠ᨦ

ส่วนประกอบที่รวมเข้าเป็นรูปร่างเดียวกัน

ᨿᩬ᩵ᨾ

ส่วนประกอบที่รวมเข้าเป็นรูปร่างเดียวกัน

ᨴ᩠ᨿᩁᨿᩬ᩵ᨾ

ส่วนประกอบที่รวมเข้าเป็นรูปร่างเดียวกัน

ᦋᦱᧂᧈ

ส่วนประกอบที่รวมเข้าเป็นรูปร่างเดียวกัน

ᦵᦑᧃᧉᦍᦸᧄᧈ

ส่วนประกอบที่รวมเข้าเป็นรูปร่างเดียวกัน

တိုၼ်း

ส่วนประกอบที่รวมเข้าเป็นรูปร่างเดียวกัน

တၵ်း

ส่วนประกอบที่รวมเข้าเป็นรูปร่างเดียวกัน

ມັກ

ส่วนประกอบที่รวมเข้าเป็นรูปร่างเดียวกัน

ຍ່ອມ

ส่วนประกอบที่รวมเข้าเป็นรูปร่างเดียวกัน

ທຽນຍ່ອມ

ส่วนประกอบที่รวมเข้าเป็นรูปร่างเดียวกัน

/jɔm˥˩/^((สัมผัส))

คำช่วยกริยา แสดงว่ากริยานั้นเป็นไปหรือ เกิดขึ้นตามปกติ

คนมีปัญญาย่อมมีอำนาจเหนือคนโง่


ทุกเมื่อเชื่อวัน

คำกริยาวิเศษณ์

ทุก-เมื่อ-เชื่อ-วัน

/tʰuk̚˦˥.mɯa̯˥˩.t͡ɕʰɯa̯˥˩.wan˧/^((สัมผัส))

ตลอดเวลา, ตลอดทุกวัน

เห็นกันอยู่ทุกเมื่อเชื่อวัน


เยือนยอ

คำกริยาวิเศษณ์

/jɯa̯n˧.jɔː˧/^((สัมผัส))


แคล่วคล่อง

คำกริยาวิเศษณ์

แคฺล็่ว-คฺล็่อง

/kʰlɛw˥˩.kʰlɔŋ˥˩/^((สัมผัส))


นิรันดร์

คำกริยาวิเศษณ์

ยืมมาจากสันสกฤต निरन्तर (นิรนฺตร) หรือบาลี นิรนฺตร; เทียบเท่า นิร + อันตร

นิรันดร
นิรันตร

ตลอดไปไม่เว้นว่าง; ติดต่อกันตลอดไป

อยู่ด้วยกันนิรันดร์


นิรันตร

คำกริยาวิเศษณ์

นิรันดร
นิรันดร์

[เสียงสมาส]
นิ-รัน-ตะ-ระ-

ตลอดไปไม่เว้นว่าง; ติดต่อกันตลอดไป


นิรันดร

คำกริยาวิเศษณ์

นิรันดร์
นิรันตร

ตลอดไปไม่เว้นว่าง; ติดต่อกันตลอดไป


ผสมผเส

คำกริยาวิเศษณ์

ยืมมาจากเขมร ផ្សែផ្សំ (ผฺแสผฺสํ) โดยสลับคำกัน

/pʰa˨˩.som˩˩˦.pʰa˨˩.seː˩˩˦/^((สัมผัส))


ลามปาม

คำกริยาวิเศษณ์

ต่อเนื่องไปถึงสิ่งอื่นหรือคนอื่นด้วย

ด่าลามปามไปถึงบุพการี

โดยปริยายหมายถึงอาการที่คล้ายคลึงเช่นนั้น ซึ่งแสดงว่าไม่รู้จักที่ต่ำที่สูง

พูดจาลามปาม

แสดงกิริยาลามปามผู้ใหญ่


ดาษ

คำกริยาวิเศษณ์

/daːt̚˨˩/^((สัมผัส))

เกลื่อนกลาด, ดาษดื่น


เช้าชามเย็นชาม

คำกริยาวิเศษณ์

เช้า + ชาม + เย็น + ชาม

ช้าว-ชาม-เย็น-ชาม

/t͡ɕʰaːw˦˥.t͡ɕʰaːm˧.jen˧.t͡ɕʰaːm˧/^((สัมผัส))

ขาดความตั้งใจที่จะทำงาน หรือทำแบบไม่เต็มที่


องอาจ

คำกริยาวิเศษณ์

/ʔoŋ˧.ʔaːt̚˨˩/^((สัมผัส))

ผึ่งผาย, มีท่าทางสง่าผ่าเผย

เดินองอาจ


อาจอง

คำกริยาวิเศษณ์

/ʔaːt̚˨˩.ʔoŋ˧/^((สัมผัส))


หวาดไหว

คำกริยาวิเศษณ์

กินกันไม่หวาดไหว


จอย

คำกริยาวิเศษณ์

ยืมมาจากอังกฤษ joy

/t͡ɕɔːj˧/^((สัมผัส))

สนุก, เป็นสุข


ตะบี้ตะบัน

คำกริยาวิเศษณ์

ตะ-บี้-ตะ-บัน

ซ้ำ ๆ ซาก ๆ, ไม่รู้จักจบจักสิ้น

เถียงตะบี้ตะบัน


ซ้ำซาก

คำกริยาวิเศษณ์

ซ้ำ + ซาก เป็นคำสร้อย

ทำแล้วทำอีกหรือเป็นแล้วเป็นอีกอย่างเดียวกันร่ำไป, จำเจ

เขาชอบพูดจาซ้ำซาก

บางจังหวัดทางภาคอีสานเกิดภัยแล้งซ้ำซาก


ซ้ำ ๆ ซาก ๆ

คำกริยาวิเศษณ์

คำซ้ำ ของ ซ้ำซาก โดยซ้ำทีละคำ

ซ้ำ-ซ้ำ-ซาก-ซาก

/sam˦˥.sam˦˥.saːk̚˥˩.saːk̚˥˩/^((สัมผัส))


ซ้ำ ๆ

คำกริยาวิเศษณ์

คำซ้ำ ของ ซ้ำ

herhaaldelijk

ทำอย่างเดียวกันอีกหลาย ๆ ครั้ง

repeatedly

ทำอย่างเดียวกันอีกหลาย ๆ ครั้ง

ทำอย่างเดียวกันอีกหลาย ๆ ครั้ง

พูดซ้ำ ๆ

ทำซ้ำ ๆ


บรม

คำกริยาวิเศษณ์

ยืมมาจากสันสกฤต परम (ปรม, “สูงสุด, ยอดเยี่ยมที่สุด, ดีที่สุด, เหนือกว่า”) หรือบาลี ปรม, จากสันสกฤต पर (ปร)

[เสียงสมาส]
บอ-รม-มะ-

ง่วงบรม

บรมหิว


ยอง

คำกริยาวิเศษณ์

เทียบคำเมือง ᩀᩬᨦ (อยอง, “วางทับ”), ลาว ຢອງ (อยอง, “วางทับ”)

/jɔːŋ˧/^((สัมผัส))

อาการที่นั่งชันเข่าทั้ง 2 โดยก้นไม่ถึงพื้น

นั่งยองอยู่ในท้องแม่


ฉิบ

คำกริยาวิเศษณ์

/t͡ɕʰip̚˨˩/^((สัมผัส))

ลักษณะที่จากไปหรือหายไปเร็วเกินคาด


รุ่ม

คำกริยาวิเศษณ์

เรื่อย, บ่อย

เรียกใช้เสียรุ่ม

รวยรุ่ม


ซี้ซั้ว

คำกริยาวิเศษณ์

ยืมมาจากแต้จิ๋ว 四散 (si3 suan2, “กระจัดกระจาย; อย่างไม่ระมัดระวัง”)

อย่างไม่มีหลักการหรือไม่ระมัดระวัง


นอกลู่นอกทาง

คำกริยาวิเศษณ์

นอก + ลู่ + นอก + ทาง

นอก-ลู่-นอก-ทาง

/nɔːk̚˥˩.luː˥˩.nɔːk̚˥˩.tʰaːŋ˧/^((สัมผัส))

ไม่ประพฤติตามแนวทางที่พ่อแม่หรือครูอาจารย์ได้เคยดำเนินมา


คล่องแคล่ว

คำกริยาวิเศษณ์

คฺล็่อง-แคฺล็่ว

/kʰlɔŋ˥˩.kʰlɛw˥˩/^((สัมผัส))

ว่องไว, รวดเร็วเพราะเชี่ยวชาญ

ทำงานคล่องแคล่ว


รยะ

คำกริยาวิเศษณ์

ยืมมาจากสันสกฤต रय (รย) หรือบาลี รย

เร็ว, พลัน, ไว, ด่วน


คา

คำกริยาวิเศษณ์

ยืมมาจากจีนเก่า枷 (OC *ɡa, *ɡal, *kraːl); ร่วมเชื้อสายกับลาว ຄາ (คา), ไทลื้อ ᦅᦱ (คา), แสก ค๊า，ภาษาจ้วงใต้ kaz/haz

/kʰaː˧/^((สัมผัส))

ยังไม่พ้นไปจากที่นั้น ๆ

ยืนคาประตู

สุกคาต้น

ตายคาที่


วิตถาร

คำกริยาวิเศษณ์

ยืมมาจากบาลี วิตฺถาร (“การแผ่ไป”); เทียบสันสกฤต विस्तार (วิสฺตาร)

/wit̚˦˥.tʰaːn˩˩˦/^((สัมผัส))

นอกแบบ, นอกทาง, (เกินวิสัยปรกติ)

พวกเด็ก ๆ ชอบเล่นวิตถาร


เลิ่กลั่ก

คำกริยาวิเศษณ์

/lɤk̚˥˩.lak̚˥˩/^((สัมผัส))

แสดงอาการทำหน้าตาตื่นเพราะอัศจรรย์ใจ แปลกใจ หรือตกใจ เป็นต้น


หนวกหู

คำกริยาวิเศษณ์

/nua̯k̚˨˩.huː˩˩˦/^((สัมผัส))


ระรัว

คำกริยาวิเศษณ์

คำซ้ำ ของ รัว แบบอัพภาส

รัว ๆ, สั่นถี่ ๆ, สั่นสะท้าน


…แล้ว…เล่า

คำกริยาวิเศษณ์

… + แล้ว + … + เล่า

…-แล้ว-…-เล่า

ยังกระทำหรือเป็นเช่นนั้นอยู่

รอแล้วรอเล่า

ซ้ำแล้วซ้ำเล่า


ซ่อง

คำกริยาวิเศษณ์

/sɔŋ˥˩/^((สัมผัส))

เงื่อง, เซื่อง

นกยางเดินซ่อง


ชะมัด

คำกริยาวิเศษณ์

เป็นไปได้ว่ามาจากเปอร์เซียคลาสสิก شاباش (ชาบาช, “ดีมาก (คำชม)”)

/t͡ɕʰa˦˥.mat̚˦˥/^((สัมผัส))

เก่งชะมัด

ร้อนชะมัด

น่ารักชะมัด


ชะมัดยาด

คำกริยาวิเศษณ์

เป็นไปได้ว่ามาจากเปอร์เซียคลาสสิก شاباش (ชาบาช, “ดีมาก (คำชม)”) + جار (จฺาร, “เพื่อนบ้าน; หุ้นส่วน”)

/t͡ɕʰa˦˥.mat̚˦˥.jaːt̚˥˩/^((สัมผัส))

เก่งชะมัดยาด

ร้อนชะมัดยาด

น่ารักชะมัดยาด


เปะปะ

คำกริยาวิเศษณ์

/peʔ˨˩.paʔ˨˩/^((สัมผัส))

ไม่ตรงเป้า ไม่ตรงประเด็น ไม่ตรงทาง ไม่เป็นระเบียบ

ชกเปะปะ

พูดเปะปะ

เมาเหล้าเดินเปะปะ

นอนมือเท้าเปะปะ


ดาษเดียร

คำกริยาวิเศษณ์

ดาด-สะ-เดียน

เกลื่อนกลาด, เกลื่อน, ดื่นดาษ


ขาดลอย

คำกริยาวิเศษณ์

/kʰaːt̚˨˩.lɔːj˧/^((สัมผัส))

ชนะขาดลอย


โชก

คำกริยาวิเศษณ์

/t͡ɕʰoːk̚˥˩/^((สัมผัส))

มากจนไหลอาบไปทั่ว

เสื้อเปียกโชก

ราดน้ำแกงโชก ๆ


โชก ๆ

คำกริยาวิเศษณ์

คำซ้ำของ โชก

/t͡ɕʰoːk̚˥˩.t͡ɕʰoːk̚˥˩/^((สัมผัส))

มากจนไหลอาบไปทั่ว

ราดน้ำแกงโชก ๆ


โชกโชน

คำกริยาวิเศษณ์

/t͡ɕʰoːk̚˥˩.t͡ɕʰoːn˧/^((สัมผัส))

ลักษณะที่ได้ผ่านการต่อสู้หรือมีประสบการณ์มาอย่างมากมาย

ต่อสู้มาอย่างโชกโชน

ผจญภัยมาอย่างโชกโชน


เทา

คำกริยาวิเศษณ์

มีอาการสั่นรัว ๆ อย่างคนเป็นไข้

สั่นเทา


ครึ่ง ๆ กลาง ๆ

คำกริยาวิเศษณ์

คำซ้ำ ของ ครึ่ง +คำซ้ำ ของ กลาง

คฺรึ่ง-คฺรึ่ง-กฺลาง-กฺลาง

/kʰrɯŋ˥˩.kʰrɯŋ˥˩.klaːŋ˧.klaːŋ˧/^((สัมผัส))

ไม่ตลอด, ไม่เต็มที่


ค่อย

คำกริยาวิเศษณ์

/kʰɔj˥˩/^((สัมผัส))

ใช้ประกอบหลังนามหรือกริยา หมายความว่า ไม่ดัง, เบา

เสียงค่อย

พูดค่อย

เดินค่อย ๆ อย่าลงส้น

ไม่แรง, เบามือ

นวดค่อย ๆ

จับค่อย ๆ


ค่อย

คำกริยาวิเศษณ์

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *gɔːjᴮ; ร่วมเชื้อสายกับลาว ຄ່ອຍ (ค่อย), ไทใหญ่ ၵွႆႈ (ก้อ̂ย), ภาษาจ้วงใต้ koih (ค่อย)

/kʰɔj˥˩/^((สัมผัส))

ใช้นำหน้ากริยาหมายความว่า ไม่รีบร้อน, อย่างระมัดระวัง, ช้า ๆ

ค่อยคิด

ค่อยทำ

ค่อย ๆ เดิน


ค่อย

คำกริยาวิเศษณ์

/kʰɔj˥˩/^((สัมผัส))

คำนำหน้าความข้างท้ายให้ติดต่อกับความข้างหน้า แสดงกิริยาที่กระทำภายหลัง, ถ้าใช้ในความปฏิเสธว่า ไม่ค่อย หมายความว่า น้อย, บ้าง

กินข้าวแล้วค่อยไป

ไม่ค่อยมี

ไม่ค่อยพูด


โดยปริยาย

คำกริยาวิเศษณ์

โดย + ปริยาย

โดย-ปะ-ริ-ยาย

โดยอ้อม, โดยความหมายเปรียบเทียบ, โดยขยายความหมายออกไป

โดดร่ม ความหมายตรงว่า กระโดดจากเครื่องบินโดยมีร่มชูชีพเป็นเครื่องพยุง ความหมายโดยปริยายว่า หนีงาน, หนีโรงเรียน


เต็มเหยียด

คำกริยาวิเศษณ์

เต็ม + เหยียด

เต็ม-เหฺยียด

วิ่งเต็มเหยียด

ที่ติดต่อกันไปโดยไม่หยุดพัก

สอน ๓ ชั่วโมงเต็มเหยียด


สะดุด

คำกริยาวิเศษณ์

ไม่ทราบรากศัพท์

เรียงความสำนวนนี้อ่านสะดุด ๆ

เด็กคนนี้ยังอ่านหนังสือสะดุดมาก

เครื่องจักรเดินสะดุด ๆ


ลั่น

คำกริยาวิเศษณ์

มีเสียงดังมาก

หัวเราะลั่น

ร้องไห้ลั่น


เยือก

คำกริยาวิเศษณ์

/jɯa̯k̚˥˩/^((สัมผัส))

อาการที่ไหวน้อย ๆ

พายุพัดเรือนไหวเยือก


อัตโนมือ

คำกริยาวิเศษณ์

การหลอมคำ ของ อัตโนมัติ + มือ

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

อัด-ตะ-โน-มือ

/ʔat̚˨˩.ta˨˩.noː˧.mɯː˧/^((สัมผัส))

ใช้มือแทนเครื่องมืออัตโนมัติ, ไม่ใช่อัตโนมัติ

ทำงานโดยอัตโนมือ


สม

คำกริยาวิเศษณ์

เป็นไปได้ว่าเกี่ยวข้องกับ สุม

ร่วมด้วยกัน, รวมกัน

สมคิด

สมรู้


ถูกต้อง

คำกริยาวิเศษณ์

/tʰuːk̚˨˩.tɔŋ˥˩/^((สัมผัส))

ทำถูกต้อง


แม่นยำ

คำกริยาวิเศษณ์

จำได้อย่างถูกต้อง

เที่ยงตรง, ไม่คลาดเคลื่อน


เดชะบุญ

คำกริยาวิเศษณ์

โชคดี, เคราะห์ดี, บังเอิญ

เมื่อคืนขโมยงัดบ้าน เดชะบุญ ฉันตื่นขึ้นมา มันเลยรีบหนีไป


เดชะกรรม

คำกริยาวิเศษณ์

เลียนคําว่า เดชะบุญ ซึ่งหมายถึงบังเอิญในทางที่ดี

บังเอิญ (ใช้ในทางไม่ดี)

เขาจะเอาน้ํากรดมาสาดคนอื่น เดชะกรรมเดินสะดุด น้ํากรดเลยหกรดตัวเอง


แร

คำกริยาวิเศษณ์

/rɛː˧/^((สัมผัส))

อาการที่ทิ้งไว้นานโดยไม่ใส่ใจ

กับข้าวทิ้งแรไว้บนโต๊ะไม่มีคนกิน

ของวางแรไม่มีคนซื้อ


โป้ง

คำกริยาวิเศษณ์

/poːŋ˥˩/^((สัมผัส))

อาการที่พูดโพล่งออกมาโดยไม่ระมัดระวังปาก หรือพูดเปิดเผยสิ่งที่ไม่สมควรออกมาโดยไม่คำนึงถึงความผิดพลาดเสียหาย


ระมัดระวัง

คำกริยาวิเศษณ์

ระ-มัด-ระ-วัง

ดูแลให้ปลอดภัย, ดูแลอย่างรอบคอบไม่ให้พลั้งพลาด

ประหยัด, ไม่สุรุ่ยสุร่าย

ใช้จ่ายอย่างระมัดระวัง


สุรุ่ยสุร่าย

คำกริยาวิเศษณ์

สุ-รุ่ย-สุ-ร่าย

ชอบจับจ่ายใช้สอยสิ้นเปลืองโดยไม่จำเป็น

เขามีนิสัยสุรุ่ยสุร่าย เงินเดือนจึงไม่พอใช้


หยาบคาย

คำกริยาวิเศษณ์

อย่างไม่สุภาพ, ด้วยมารยาทที่ไม่ดี


ลวด

คำกริยาวิเศษณ์

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩃ᩠ᩅᨯ (ลวด), ลาว ໂລດ (โลด), เขิน ᩃ᩠ᩅᨯ (ลวด), ไทลื้อ ᦷᦟᧆ (โลด)

เลย (ใช้หลังคำกริยา)


อย่าเพิ่ง

คำกริยาวิเศษณ์

อย่า + เพิ่ง

ယႃႇၽူမ်ႈ

คำช่วยกริยาบอกว่าให้หยุดทำก่อน

ຢ່າຟ້າວ

คำช่วยกริยาบอกว่าให้หยุดทำก่อน

หฺย่า-เพิ็่ง

/jaː˨˩.pʰɤŋ˥˩/^((สัมผัส))

/jaː˨˩.pʰɯŋ˥˩/^((สัมผัส))

คำช่วยกริยาบอกว่าให้หยุดทำก่อน

เดี๋ยว อย่าเพิ่งไป


ม่าย

คำกริยาวิเศษณ์

แผลงมาจาก ไม่


อั้น

คำกริยาวิเศษณ์

ร่วมเชื้อสายกับลาว ອັ້ນ (อั้น), คำเมือง ᩋᩢ᩠᩶ᨶ (อั้น), เขิน ᩋᩢ᩠᩶ᨶ (อั้น), ไทลื้อ ᦀᧃᧉ (อั้น), ไทใหญ่ ဢၼ်ႈ (อั้น)

/ʔan˥˩/^((สัมผัส))

อาการที่นิ่งอึ้ง พูดไม่ออก


อึ้ง

คำกริยาวิเศษณ์

/ʔɯŋ˥˩/^((สัมผัส))

นิ่งอั้นอยู่


อยู่ท้อง

คำกริยาวิเศษณ์

/juː˨˩.tʰɔːŋ˦˥/^((สัมผัส))


บัดซบ

คำกริยาวิเศษณ์

ไม่ทราบแน่ชัด

สิ้นดี, มักใช้ประกอบกับคำ โง่ เซ่อ หรือ เซอะ

โง่บัดซบ


จะตาย

คำกริยาวิเศษณ์

ร้อนจะตาย

เหนื่อยจะตาย

อร่อยจะตาย

ดีจะตาย


ตายรัง

คำกริยาวิเศษณ์

ในที่สุดก็ต้องหวนกลับมาอยู่กับครอบครัวตามเดิม


ร่า

คำกริยาวิเศษณ์

/raː˥˩/^((สัมผัส))

อาการที่แสดงให้เห็นว่าเบิกบานเต็มที่

หัวเราะร่า

ยิ้มร่า

เปิดเต็มที่ (ใช้แก่อาการที่เห็นจะแจ้งหรือเปิดเผยเต็มที่)

ประตูเปิดร่า

หน้าต่างเปิดร่า


ดื่น

คำกริยาวิเศษณ์

/dɯːn˨˩/^((สัมผัส))

มากทั่วไปจนเป็นปรกติธรรมดา


พรวด

คำกริยาวิเศษณ์

อาการที่เป็นไปอย่างรวดเร็วโดยทันที

เทน้ำพรวดเดียวหมดขวด

ตกใจลุกพรวดออกมา


ยิบ

คำกริยาวิเศษณ์


เจียน

คำกริยาวิเศษณ์

เหนื่อยเจียนตาย


ล่า

คำกริยาวิเศษณ์

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ʰlaːꟲ; ร่วมเชื้อสายกับลาว ລ່າ (ล่า)

/laː˥˩/^((สัมผัส))

ช้ากว่าเวลาที่กำหนด

มาล่า

แตกพ่ายถอยหนีอย่างไม่มีระเบียบ

กองทัพแตกล่า


มูมมาม

คำกริยาวิเศษณ์

อาการที่กินอาหารอย่างตะกรุมตะกราม, อาการที่กินอาหารอย่างเปื้อนเปรอะเลอะเทอะไม่เรียบร้อย


กระด้าง

คำกริยาวิเศษณ์

ขัดแข็ง หมายถึง กิริยาวาจาไม่อ่อนตาม

มีกิริยากระด้างขึ้น


สุกเอาเผากิน

คำกริยาวิเศษณ์

สุก + เอา + เผา + กิน

สุก-เอา-เผา-กิน

อาการที่ทำลวก ๆ, อาการที่ทำพอเสร็จไปคราวหนึ่ง ๆ

เขาทำงานสุกเอาเผากิน พอให้พ้นตัวไป


กราด

คำกริยาวิเศษณ์

ซัดส่ายไปโดยไม่เจาะจง, สาดไป

ยิงกราด

ด่ากราด


ลิบ

คำกริยาวิเศษณ์

สุดสายตา (ใช้เฉพาะไกลกับสูง)

ไกลลิบ

สูงลิบ

ห่างกันลิบ

ทิ้งกันลิบ

มองเห็นยอดปราสาทลิบ ๆ


ตงิด

คำกริยาวิเศษณ์

/ta˨˩.ŋit̚˨˩/^((สัมผัส))

เล็กน้อย, ทีละน้อย ๆ, (ใช้แก่ความรู้สึก)

โกรธตงิด ๆ

หิวตงิด ๆ


คลุมเครือ

คำกริยาวิเศษณ์

คลุม + เครือ

คฺลุม-เคฺรือ

พูดไม่บ่งชัดไปทางใดให้จะแจ้ง เรียกว่า พูดคลุมเครือ


ยง

คำกริยาวิเศษณ์

ร่วมเชื้อสายกับลาว ຍົງ (ย็ง)

ยั่งยืน, มั่นคง, คงทน, ยืนนาน

อยู่ยงคงกระพัน

ยืนยง


ร่วน

คำกริยาวิเศษณ์

อาการที่หัวเราะด้วยความครื้นเครงมีกระแสเสียงเปล่งดังออกมาถี่ ๆ จากลำคอ


สุ่ม

คำกริยาวิเศษณ์

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *sumᴮ¹; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩈᩩ᩵ᨾ (สุ่ม), เขิน ᩈᩩ᩵ᨾ (สุ่ม), ᩈᩪ᩵ᨾ (สู่ม), ลาว ສຸ່ມ (สุ่ม), ไทลื้อ ᦉᦳᧄᧈ (สุ่ม), ไทดำ ꪎꪴ꪿ꪣ (สุ่ม), ไทใหญ่ သုမ်ႇ (สุ่ม), ไทใต้คง ᥔᥧᥛᥱ (สู่ม), พ่าเก ꩬုံ (สุํ), อาหม 𑜏𑜤𑜪 (สุํ), จ้วง camj(ส้าม), จ้วงแบบจั่วเจียง zamj(จ้าม)

อาการที่ทำไปโดยไม่แน่ใจว่าจะถูกหรือไม่

ทำสุ่มไปไม่รู้ว่าถูกหรือผิด

ไม่เฉพาะเจาะจง

เลือกโดยสุ่ม


เหน็บ

คำกริยาวิเศษณ์

(พูด~) อาการที่พูดเสียดสีแคะไค้


เด็ดเดี่ยว

คำกริยาวิเศษณ์

เด็ด + เดี่ยว

ตัดสินใจทำอย่างแน่วแน่ไม่ย่อท้อ


สองจิตสองใจ

คำกริยาวิเศษณ์

สอง + จิต + สอง + ใจ

สอง-จิด-สอง-ไจ

/sɔːŋ˩˩˦.t͡ɕit̚˨˩.sɔːŋ˩˩˦.t͡ɕaj˧/^((สัมผัส))

ลังเล, ตัดสินใจไม่ได้

จะไปเชียงใหม่ดีหรือไม่ไปดี ยังสองจิตสองใจอยู่


แนบเนียน

คำกริยาวิเศษณ์

อย่างสนิทและรัดกุม

ทำได้อย่างแนบเนียน

ปลอมตัวได้อย่างแนบเนียน


เนียน

คำกริยาวิเศษณ์

เข้าไม้ได้เนียนดี


อนุโลม

คำกริยาวิเศษณ์

ท่องแบบอนุโลม


ทันควัน

คำกริยาวิเศษณ์

ทันทีทันใด, ฉับพลัน

เขาโต้ตอบทันควัน


พับเพียบ

คำกริยาวิเศษณ์

/pʰap̚˦˥.pʰia̯p̚˥˩/^((สัมผัส))

อาการที่นั่งพับขาให้ปลายเท้าไปทางเดียวกัน


มลัก

คำกริยาวิเศษณ์

รู้มลัก


ออนไลน์

คำกริยาวิเศษณ์

ยืมมาจากอังกฤษ online

/ʔɔːn˧.laːj˧/^((สัมผัส))

ซึ่งกระทำโดยเชื่อมต่ออยู่บนเครือข่ายอินเทอร์เน็ต


พิเรนทร์

คำกริยาวิเศษณ์

จากนามของ "พระพิเรนทรเทพ" ตำรวจหลวงในสมัยรัชกาลที่ 5 ซึ่งมีแนวคิดฝึกหน่วยจู่โจม เอาบ่าวไพร่มาฝึกดำน้ำ ใช้ไม้ถ่อค้ำคอไว้จนคนจมน้ำตาย จึงต้องล้มเลิกไป หลังจากนั้นเวลามีใครทำแผลง ๆ จึงเรียกว่า "เล่นอย่างพระพิเรนทร์" หรือ "เล่นพิเรนทร์"

อุตรินอกลู่นอกทาง

เล่นพิเรนทร์


ลำลอง

คำกริยาวิเศษณ์

ตามสบาย, ตามอำเภอใจ (ใช้แก่การแต่งกายซึ่งไม่ต้องให้เป็นไปตามแบบ)

แต่งตัวลำลอง


ตามอำเภอใจ

คำกริยาวิเศษณ์

ตาม + อำเภอใจ

ตาม-อำ-เพอ-ไจ

เอาแต่ใจตัว ไม่ยอมรับฟังความคิดเห็นของผู้อื่น


เข้าเรื่อง

คำกริยาวิเศษณ์

เข้า + เรื่อง

/kʰaw˥˩.rɯa̯ŋ˥˩/^((สัมผัส))

ตรงประเด็นของเรื่อง

มีสาระ, ได้เรื่องได้ราว (มักใช้ในความปฏิเสธ)

พูดไม่เข้าเรื่อง

ทำไม่เข้าเรื่อง


ล่ก ๆ

คำกริยาวิเศษณ์

แผลงมาจาก ลวก ๆ

อาการที่ทำอย่างรีบร้อนหรืออย่างลวก ๆ

ทำงานล่ก ๆ เพื่อให้ทันเวลา

ทำงานล่ก ๆ เอาดีไม่ได้


อาจิน

คำกริยาวิเศษณ์

/ʔaː˧.t͡ɕin˧/^((สัมผัส))

รูปที่สะกดผิดของ อาจิณ


เหวี่ยงแห

คำกริยาวิเศษณ์

เหวี่ยง + แห

/wia̯ŋ˨˩.hɛː˩˩˦/^((สัมผัส))

พูดเหวี่ยงแห


ล่อแหลม

คำกริยาวิเศษณ์

/lɔː˥˩.lɛːm˩˩˦/^((สัมผัส))

หมิ่นเหม่, อยู่ในที่ใกล้อันตราย


หมิ่นเหม่

คำกริยาวิเศษณ์

หมิ่น + เหม่; ร่วมเชื้อสายกับจ้วงแบบจั่วเจียง minq meuq (หมิ่นแหม่ว, “อยู่ที่ใกล้หักหรือล้ม”)

หฺมิ่น-เหฺม่

อาการที่เข้าไปหรืออยู่ในสถานที่หรือสถานการณ์ใกล้อันตรายหรือเสียหายเป็นต้น, ล่อแหลม


เดิมที

คำกริยาวิเศษณ์

/dɤːm˧.tʰiː˧/^((สัมผัส))


แรกเริ่ม

คำกริยาวิเศษณ์

/rɛːk̚˥˩.rɤːm˥˩/^((สัมผัส))

แรกเกิดขึ้น, ตั้งแต่ต้น

แรกเริ่มที่สร้างหมู่บ้านยังไม่มีวัด


เริ่มแรก

คำกริยาวิเศษณ์

/rɤːm˥˩.rɛːk̚˥˩/^((สัมผัส))

แรกเกิดขึ้น, ตั้งแต่ต้น

เริ่มแรกที่สร้างหมู่บ้านยังไม่มีวัด


เข้าหู

คำกริยาวิเศษณ์

/kʰaw˥˩.huː˩˩˦/^((สัมผัส))

น่าฟัง (มักใช้ในความปฏิเสธ)


ภอ

คำกริยาวิเศษณ์

/pʰɔː˧/^((สัมผัส))

รูปเลิกใช้ของ พอ


งึมงำ

คำกริยาวิเศษณ์

/ŋɯm˧.ŋam˧/^((สัมผัส))

เสียงพูดหรือบ่นพึมพำ


พยง

คำกริยาวิเศษณ์

/pʰia̯ŋ˧/^((สัมผัส))

รูปเลิกใช้ของ เพียง


ตะลุย

คำกริยาวิเศษณ์

อาการที่ตีหรือบุกดะเข้าไปโดยไม่หยุด

อาการที่ทำอย่างเร่งรีบเพื่อให้ได้มากที่สุด


ส่งเดช

คำกริยาวิเศษณ์

/soŋ˨˩.deːt̚˨˩/^((สัมผัส))

ลวก ๆ, มักง่าย

ทำส่งเดชพอให้พ้นตัว


เนิ่น

คำกริยาวิเศษณ์

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨶᩮᩥ᩠᩶ᨶ (เนิ้น), ลาว ເນີນ (เนีน)

/nɤːn˥˩/^((สัมผัส))

ก่อนหน้าหรือก่อนเวลานาน ๆ


ไป ๆ มา ๆ

คำกริยาวิเศษณ์

คำซ้ำ ของ ไป +คำซ้ำ ของ มา

ในที่สุด, ผลสุดท้าย

ไป ๆ มา ๆ ก็ต้องมาขอเงินพ่อใช้


ไขว่ห้าง

คำกริยาวิเศษณ์

อาการที่นั่งหรือนอนเอาขาพาดบนเข่าที่ตั้งชันอยู่


ลนลาน

คำกริยาวิเศษณ์

อาการที่กลัว ตกใจ หรือรีบร้อนเป็นต้นจนทำอะไรไม่ถูก

ไฟไหม้ข้างบ้านเขาวิ่งหนีไฟลนลานเลยไม่ได้หยิบอะไรมา


รวด

คำกริยาวิเศษณ์

ร่วมเชื้อสายกับเขมร រត់ (รต̍, “วิ่ง, เร็ว, รวดเร็ว”)

ติดต่อกันหลายครั้ง

เสมอเท่ากันหมด


ปะแล่ม

คำกริยาวิเศษณ์

อ่อน ๆ น้อย ๆ (ส่วนมากใช้แก่สิ่งที่มีรสหวาน)


แผ่ว

คำกริยาวิเศษณ์

/pʰɛw˨˩/^((สัมผัส))


เรื่อย

คำกริยาวิเศษณ์

/rɯa̯j˥˩/^((สัมผัส))

มีลักษณะอาการอันต่อเนื่องกันไปไม่ขาดระยะ

เฉื่อย, เฉื่อย ๆ


เผาะ

คำกริยาวิเศษณ์

ร่วมเชื้อสายกับลาว ເຜາະ (เผาะ), อีสาน เผาะ; อาจร่วมเชื้อสายกับไทลื้อ ᦕᦸᦰ (ผอ̂ะ)

/pʰɔʔ˨˩/^((สัมผัส))

เสียงดังเช่นนั้นอย่างเสียงหักไม้เปราะ

ข้อเท้าข้อมือลั่นเผาะ

น้ำตาร่วงเผาะ ๆ


ป่อง

คำกริยาวิเศษณ์

/pɔŋ˨˩/^((สัมผัส))

อาการของคนโกรธแกมงอน

โกรธป่อง


อ้อมค้อม

คำกริยาวิเศษณ์

/ʔɔːm˥˩.kʰɔːm˦˥/^((สัมผัส))

วกวน, ลดเลี้ยว, ไม่ตรงไปตรงมา (ใช้แก่กริยาพูด)


สุขุม

คำกริยาวิเศษณ์

ยืมมาจากบาลี สุขุม

ประณีต, ลึกซึ้ง, รอบคอบ, ไม่วู่วาม

พิจารณาอย่างสุขุม


โลน

คำกริยาวิเศษณ์

อาการที่แสดงกิริยาวาจาหยาบคายไปในทางลามก


อืดอาด

คำกริยาวิเศษณ์

/ʔɯːt̚˨˩.ʔaːt̚˨˩/^((สัมผัส))

เฉื่อยชา, ยืดยาด


ลอยนวล

คำกริยาวิเศษณ์

ตามสบาย, ไม่มีผู้ขัดขวางจับกุม


เวิร์ก

คำกริยาวิเศษณ์

ยืมมาจากอังกฤษ work

/wɤːk̚˦˥/^((สัมผัส))

ทำงานได้, ใช้งานได้

เหมาะสม, พึงพอใจ


ซีเรียส

คำกริยาวิเศษณ์

ยืมมาจากอังกฤษ serious


หงอ

คำกริยาวิเศษณ์

/ŋɔː˩˩˦/^((สัมผัส))

อาการที่กลัวจนตัวงอ, อาการที่กลัวลานหรือครั่นคร้ามไม่กล้าสู้


สุดขีด

คำกริยาวิเศษณ์

/sut̚˨˩.kʰiːt̚˨˩/^((สัมผัส))

เต็มที่, มากที่สุด


ตลอดไป

คำกริยาวิเศษณ์

ตลอด + ไป; เป็นศัพท์บัญญัติสำนักงานราชบัณฑิตยสภาของ permanent

ตลอดเวลาในอนาคตทั้งหมด


เต็มคาราเบล

คำกริยาวิเศษณ์

เต็ม + คาราเบล

เต็ม-คา-รา-เบ็้ว

เต็ม-คา-รา-เบ็้ล

เติมทุกอย่างลงไปจนเต็มสูบ หรือเกินไปจนเกิดอาการผิดปกติ


ไม่เคย

คำกริยาวิเศษณ์

nooit

ไม่ได้ทำในอดีตเลย

nie

ไม่ได้ทำในอดีตเลย

niemals

ไม่ได้ทำในอดีตเลย

nimmer

ไม่ได้ทำในอดีตเลย

ບໍ່ເຄີຍ

ไม่ได้ทำในอดีตเลย

nunca

ไม่ได้ทำในอดีตเลย

jamás

ไม่ได้ทำในอดีตเลย

never

ไม่ได้ทำในอดีตเลย

(หน่วยข้อมูลนี้เป็นศูนย์กลางของคำแปล)


แหงแก๋

คำกริยาวิเศษณ์

แหง (จากภาษาแต้จิ๋ว) + แก๋ เป็นคำสร้อย

/ŋɛː˩˩˦.kɛː˩˩˦/^((สัมผัส))

แน่นอน, ไม่ต้องสงสัย


ฉ่ำสมิหลา สงขลา ปัตตานี แฟนตาซีภูเก็ต

คำกริยาวิเศษณ์

ฉ่ำ + สมิหลา + สงขลา + ปัตตานี + แฟนตาซี + ภูเก็ต

ฉ่ำสะมิหลา สงขลา ปัตตานี แฟนตาซีภูเก็ต

สวยเลิศอลังการ

ผลงานของคนๆหนึ่ง มันช่างฉ่ำสมิหลา สงขลา ปัตตานี แฟนตาซีภูเก็ต

th-ฉ่ำสมิหลา_สงขลา_ปัตตานี_แฟนตาซีภูเก็ต-th-adv-cd1Qmreb

ยอดเยี่ยมสุดๆ จนหาอะไรเปรียบเทียบไม่ได้แล้ว

th-ฉ่ำสมิหลา_สงขลา_ปัตตานี_แฟนตาซีภูเก็ต-th-adv-Xttxk7Jl


ค้ำฟ้า

คำกริยาวิเศษณ์

นานจนไม่มีกำหนด, ชั่วนิรันดร์

ไม่มีใครอยู่ค้ำฟ้า


มากขี้ควายหลายขี้ช้าง

คำกริยาวิเศษณ์

มาก + ขี้ + ควาย + หลาย + ขี้ + ช้าง

มาก-คี่-คฺวาย-หฺลาย-คี่-ช้าง

/maːk̚˥˩.kʰiː˥˩.kʰwaːj˧.laːj˩˩˦.kʰiː˥˩.t͡ɕʰaːŋ˦˥/^((สัมผัส))

มากมายเสียเปล่า ใช้ประโยชน์ไม่ได้

th-มากขี้ควายหลายขี้ช้าง-th-adv-XAdLpY7M


ตดไม่ทันหายเหม็น

คำกริยาวิเศษณ์

ตด + ไม่ + ทัน + หาย + เหม็น

ตด-ไม่-ทัน-หาย-เหฺม็น

/tot̚˨˩.maj˥˩.tʰan˧.haːj˩˩˦.men˩˩˦/^((สัมผัส))

ไม่นาน, เร็วมาก


หา…ไม่

คำกริยาวิเศษณ์

หา + … + ไม่

ไม่, คำปฏิเสธความหมายของคำตรงกลาง

หากินไม่

หารู้ไม่


หาไม่

คำกริยาวิเศษณ์

ใช้ในความปฏิเสธ นิยมใช้คร่อมกับคำนามหรือคำกริยา

หาใช่คนไม่ (ไม่ใช่คน)

หาพบไม่ (ไม่พบ)


จนตัวสั่น

คำกริยาวิเศษณ์

จน + ตัว + สั่น

อยากได้จนตัวสั่น


ขัดตะหมาด

คำกริยาวิเศษณ์

แผลงมาจาก ขัดสมาธิ

ขัด-ตะ-หฺมาด

คำพ้องความของ ขัดสมาธิ


ฉิว

คำกริยาวิเศษณ์

/t͡ɕʰiw˩˩˦/^((สัมผัส))

เร็วเรื่อยไปไม่ขาดสาย

ลมพัดฉิว

เร็วไม่มีติดขัด

แล่นฉิว

เดินฉิว

คล่อง, สะดวก


ระริก

คำกริยาวิเศษณ์

คำซ้ำ ของ ริก แบบอัพภาส

ไหวถี่ ๆ, สั่นเร็ว ๆ

ใจสั่นระริก

ตัวสั่นระริก


ผงาด

คำกริยาวิเศษณ์

/pʰa˨˩.ŋaːt̚˨˩/^((สัมผัส))


ระงม

คำกริยาวิเศษณ์

เสียงร้องแสดงความเศร้าโศกเสียใจของคนเป็นจำนวนมาก

ร้องระงม

อบอ้าว, อบด้วยความร้อนหรือควัน

ร้อนระงม


ปรี่

คำกริยาวิเศษณ์

เกือบล้น ในลักษณะเช่นนํ้าเต็มจนเกือบล้นมิล้นแหล่

น้ำเต็มปรี่

น้ำล้นปรี่


…มิ…แหล่

คำกริยาวิเศษณ์

… + มิ + … + แหล่

…แหล่มิ…แหล่

…-มิ-…-แหฺล่

/….mi˦˥.….lɛː˨˩/^((สัมผัส))

เกือบจะ…, แทบจะ…, จวนจะ…

ตายมิตายแหล่

ตกมิตกแหล่

คว่ำมิคว่ำแหล่

หลุดมิหลุดแหล่


…แหล่มิ…แหล่

คำกริยาวิเศษณ์

… + แหล่ + มิ + … + แหล่

…-แหฺล่-มิ-…-แหฺล่

…-lɛ̀ɛ-mí-…-lɛ̀ɛ

/….lɛː˨˩.mi˦˥.….lɛː˨˩/^((สัมผัส))

เกือบจะ…, แทบจะ…, จวนจะ…

ตายแหล่มิตายแหล่

ตกแหล่มิตกแหล่

คว่ำแหล่มิคว่ำแหล่

หลุดแหล่มิหลุดแหล่


เบรกแตก

คำกริยาวิเศษณ์

เบรก + แตก; เริ่มแรกมีที่มาจากระบบเบรกของรถบรรทุกที่ทำงานด้วยอากาศอัดความดันแล้วเกิดการรั่ว

/breːk̚˨˩.tɛːk̚˨˩/^((สัมผัส))

ทำเรื่อยไปไม่หยุด


เนือง

คำกริยาวิเศษณ์

ร่วมเชื้อสายกับลาว ເນືອງ (เนือง), ไทลื้อ ᦵᦓᦲᧂ (เนีง)

/nɯa̯ŋ˧/^((สัมผัส))

บ่อย ๆ, เสมอ ๆ


จักแหล่น

คำกริยาวิเศษณ์

ร่วมเชื้อสายกับลาว ຈັກແຫຼ່ນ (จักแหล่น)

จัก-กะ-แหฺล่น

/t͡ɕak̚˨˩.ka˨˩.lɛːn˨˩/^((สัมผัส))

จวนเจียน, เกือบ, หวุดหวิด

จักแหล่นจะไม่ทันรถไฟ


จั๊กแหล่น

คำกริยาวิเศษณ์

จั๊ก-กะ-แหฺล่น

/t͡ɕak̚˦˥.ka˨˩.lɛːn˨˩/^((สัมผัส))

รูปแบบอื่นของ จักแหล่น


เที่ยงแท้

คำกริยาวิเศษณ์

เที่ยง + แท้

/tʰia̯ŋ˥˩.tʰɛː˦˥/^((สัมผัส))


ถ้อยทีถ้อยอาศัยกัน

คำกริยาวิเศษณ์

ถ้อย + ที + ถ้อย + อาศัย + กัน

ท็่อย-ที-ท็่อย-อา-ไส-กัน

/tʰɔj˥˩.tʰiː˧.tʰɔj˥˩.ʔaː˧.saj˩˩˦.kan˧/^((สัมผัส))

ต่างฝ่ายต่างพึ่งพาอาศัยกัน


จวนเจียน

คำกริยาวิเศษณ์

หวุดหวิด, เฉียด


นมนาน

คำกริยาวิเศษณ์

นม + นาน; นม เป็นคำสร้อย


ไขสือ

คำกริยาวิเศษณ์

/kʰaj˩˩˦.sɯː˩˩˦/^((สัมผัส))

รู้แล้วทำเป็นไม่รู้


ใจจดใจจ่อ

คำกริยาวิเศษณ์

ใจ + จด + ใจ + จ่อ

ไจ-จด-ไจ-จ่อ

/t͡ɕaj˧.t͡ɕot̚˨˩.t͡ɕaj˧.t͡ɕɔː˨˩/^((สัมผัส))

มุ่งอยู่, เป็นห่วงอยู่


เป๊ะ

คำกริยาวิเศษณ์

/peʔ˦˥/^((สัมผัส))

เหมือนกันเป๊ะ

เท่ากันเป๊ะ


รี ๆ ขวาง ๆ

คำกริยาวิเศษณ์

คำซ้ำ ของ รี และ ขวาง

รี-รี-ขฺวาง-ขฺวาง

/riː˧.riː˧.kʰwaːŋ˩˩˦.kʰwaːŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

กีดเกะกะ, เก้งก้าง


ขาดตัว

คำกริยาวิเศษณ์

จำกัดราคาคงที่ไม่เพิ่มไม่ลด, จำกัดราคาตายตัว


จับตา

คำกริยาวิเศษณ์

/t͡ɕap̚˨˩.taː˧/^((สัมผัส))

ถูกตา, เหมาะตา, เป็นที่พอตา


โอ้

คำกริยาวิเศษณ์

/ʔoː˥˩/^((สัมผัส))

เสียงดัง, เปิดเผย, (ใช้แก่กริยาคุย)


หัวชนกำแพง

คำกริยาวิเศษณ์

หัว + ชน + กำแพง

หัว-ชน-กำ-แพง

/hua̯˩˩˦.t͡ɕʰon˧.kam˧.pʰɛːŋ˧/^((สัมผัส))

มีลักษณะที่สู้ไม่ยอมถอย


หัวชนฝา

คำกริยาวิเศษณ์

หัว + ชน + ฝา

/hua̯˩˩˦.t͡ɕʰon˧.faː˩˩˦/^((สัมผัส))

มีลักษณะที่สู้ไม่ยอมถอย


ดอม

คำกริยาวิเศษณ์

/dɔːm˧/^((สัมผัส))

พ่อแม่เป็นผู้ใหญ่จะไปดอม — ขุนช้างขุนแผน


ขนมพอสมน้ำยา

คำกริยาวิเศษณ์

ขนม + พอ + สม + น้ำ + ยา; ขนม นี้หมายถึง ขนมจีน

ขะ-หฺนม-พอ-สม-น้ำ-ยา

/kʰa˨˩.nom˩˩˦.pʰɔː˧.som˩˩˦.nam˦˥.jaː˧/^((สัมผัส))

พอดีกัน จะว่าข้างไหนดีกว่ากันก็ไม่ได้


ฉะเฉื่อย

คำกริยาวิเศษณ์

คำซ้ำ ของ เฉื่อย แบบอัพภาส

/t͡ɕʰa˨˩.t͡ɕʰɯa̯j˨˩/^((สัมผัส))

เฉื่อย, ช้า, เรื่อย ๆ, ไม่รีบร้อน


ระเรื่อย

คำกริยาวิเศษณ์

คำซ้ำ ของ เรื่อย แบบอัพภาส

เรื่อย ๆ, เฉื่อย, เสมอ, ไม่ขาด, ไม่หยุด, ไม่พัก


มลนมลาน

คำกริยาวิเศษณ์

มะ-ลน-มะ-ลาน

รูปเลิกใช้ของ ลนลาน


มล่นน

คำกริยาวิเศษณ์

รูปเลิกใช้ของ ลั่น


มลั่น

คำกริยาวิเศษณ์

รูปเลิกใช้ของ ลั่น


ซึ้ง

คำกริยาวิเศษณ์

/sɯŋ˦˥/^((สัมผัส))

รู้สึกเอิบอาบซาบซ่านแผ่ไปทั่วร่างกายและจิตใจ

ภาพนี้มองดูซึ้ง

ฟังเขาพูดแล้วรู้สึกซึ้งมาก


โขมง

คำกริยาวิเศษณ์

/kʰa˨˩.moːŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

ฟุ้ง, เอ็ดอึง

คุยโขมง


ทั้งผอง

คำกริยาวิเศษณ์

/tʰaŋ˦˥.pʰɔːŋ˩˩˦/^((สัมผัส))


จำเจ

คำกริยาวิเศษณ์

/t͡ɕam˧.t͡ɕeː˧/^((สัมผัส))

เนือง ๆ, บ่อย ๆ, ซ้ำซาก


เหน็บแนม

คำกริยาวิเศษณ์

จาก เหน็บ + แนม

อาการที่พูดเสียดสีแคะไค้กระทบกระเทียบเปรียบเปรย


ลิ่ว

คำกริยาวิเศษณ์

อาการที่เคลื่อนไปโดยเร็ว

ตกลิ่ว

ลอยลิ่ว

ไปลิ่ว

อาการที่เห็นไกลลิบหรือสูงลิบ

เรืออยู่ไกลลิ่ว

ภูเขาสูงลิ่ว


มิด

คำกริยาวิเศษณ์

ยืมมาจากจีนยุคกลาง密 (MC mit); ร่วมเชื้อสายกับอีสาน มิด (“เงียบ”), ลาว ມິດ (มิด, “เงียบ”), คำเมือง ᨾᩥ᩠ᨯ (มิด), เขิน ᨾᩥ᩠ᨯ (มิด); เทียบเวียดนาม mít (มี้ต) และ mịt (หมี่ต)

อาการที่ลับหายไปหรือทำให้ลับหายไปจนหมดสิ้น, สนิท

ปิดประตูให้มิด

ใช้เป็นกริยาหมายถึง อาการอย่างนั้น

มิดน้ำ

มิดหัว


ชะรอย

คำกริยาวิเศษณ์

/t͡ɕʰa˦˥.rɔːj˧/^((สัมผัส))

เห็นทีจะ, เห็นจะ, ดูท่าจะ, ท่าจะ, บางที


ห่อน

คำกริยาวิเศษณ์

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน ห่อน, ลาว ຫ່ອນ (ห่อน), คำเมือง ᩉᩬ᩵ᩁ (หอ่ร), เขิน ᩉᩬ᩵ᩁ (หอ่ร), ไทลื้อ ᦠᦸᧃᧈ (ห่อ̂น), ไทดำ ꪬ꪿ꪮꪙ (ห่อน), ไทใหญ่ ႁွၼ်ႇ (ห่อ̂น), ไทใต้คง ᥞᥩᥢᥱ (ห่อ̂น), อาหม 𑜍𑜨𑜃𑜫 (รอ̂น์)

/hɔn˨˩/^((สัมผัส))

ไม่ห่อนมี

ห่อนมี

ห่อนเห็น


ไม่ช้าก็เร็ว

คำกริยาวิเศษณ์

ไม่ + ช้า + ก็ + เร็ว

vroeg of laat

ในเวลาหนึ่งในอนาคต

ᦋᧁᧉ ᦢᧁᧈ ᦜᦱᧉ

ในเวลาหนึ่งในอนาคต

ᦋᧁᧉ ᦜᦱᧉ

ในเวลาหนึ่งในอนาคต

ບໍ່ຊ້າກໍໄວ

ในเวลาหนึ่งในอนาคต

tarde o temprano

ในเวลาหนึ่งในอนาคต

sooner or later

ในเวลาหนึ่งในอนาคต

ไม่-ช้า-ก้อ-เร็ว

/maj˥˩.t͡ɕʰaː˦˥.kɔː˥˩.rew˧/^((สัมผัส))

ในเวลาหนึ่งในอนาคต, ในที่สุด


นิ่มนวล

คำกริยาวิเศษณ์

อ่อนโยน, ละมุนละม่อม, ไม่กระด้าง


หึงนาน

คำกริยาวิเศษณ์

/hɯŋ˩˩˦.naːn˧/^((สัมผัส))

ครั้นว่าตายไปเกิดในนรกทนทุกขเวทนาเดือดร้อนอยู่หึงนานนัก เมื่อพ้นจากนรกแล้วขึ้นมาเกิดเป็นคน

1864, มหาธรรมราชาที่ ๑, พระ, “ไตรภูมิกถา”, in พจนานุกรมศัพท์วรรณคดีไทย สมัยสุโขทัย ไตรภูมิกถา, 2nd edition, กรุงเทพฯ: ราชบัณฑิตยสถาน, published 2554, →ISBN, page 102:

อยู่หึงนานไปพ่อแม่เขาก็ตาย

ม.ป.ป., ประชากิจกรจักร์ (แช่ม บุนนาค), พระยา, “พงษาวดารล้านช้าง”, in ประชุมพงษาวดาร, volume 1, พระนคร: โรงพิมพ์ไทย, published 2457, page 391:

เมืองนครก็ร้างเทอยู่เป็นป่ารังโรมอยู่หึงนาน

ม.ป.ป., ตำนานเมืองนครศรีธรรมราช, พระนคร: โรงพิมพ์ยิ้มศรี, published 2481, page 14:


กรรซ้นน

คำกริยาวิเศษณ์

รูปเลิกใช้ของ กระชั้น

ทัน, กระชั้น

อยยวพราหมณ์จะมากรรซ้นน


จแจ้น

คำกริยาวิเศษณ์

สืบทอดจากไทยเก่าสมัยสุโขทัย

/t͡ɕa˨˩.t͡ɕɛn˥˩/^((สัมผัส))

แตกจากหมู่, กระจัดกระจาย

หนีญญ่ายพายจแจ้น


อ้อยส้อย

คำกริยาวิเศษณ์

/ʔɔːj˥˩.sɔːj˥˩/^((สัมผัส))

ทำท่าทางเศร้าสร้อยอ้อยอิ่งเพื่อให้เขาเห็นใจ