ใจเพชร

การแบ่งพยางค์
{เสียงสระสั้น}


ใจแข็ง

/t͡ɕaj˧.kʰɛŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

ไม่ยอมง่าย ๆ, ไม่รู้สึกสงสาร, อดกลั้นความเจ็บปวดหรือทุกข์โศกไว้ได้


ใจไม้ไส้ระกำ

ใจ + ไม้ + ไส้ + ระกำ

ความใจไม้ไส้ระกำ (noun-from-adj)

ไจ-ไม้-ไส้-ระ-กำ

/t͡ɕaj˧.maj˦˥.saj˥˩.ra˦˥.kam˧/^((สัมผัส))

เพิกเฉยดูดาย, ไม่มีเมตตากรุณาและเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ใคร


ใจเย็น

ใจหนักแน่นไม่ฉุนเฉียว, ไม่รีบร้อน


ใจร้อน

/t͡ɕaj˧.rɔːn˦˥/^((สัมผัส))

มีใจไม่หนักแน่น ฉุนเฉียวง่าย

มีใจรีบร้อนอยากจะให้เสร็จเร็ว ๆ


ใจเร็ว

ตกลงใจอย่างรวดเร็วโดยไม่พิจารณาให้รอบคอบ


ใจหิน

มีใจโหดเหี้ยม, มีใจที่แข็งมากไม่ยอมโอนอ่อน

โจรใจหิน


ล้า

/laː˦˥/^((สัมผัส))

หย่อนแรงหรือกำลัง

เดินขึ้นเขามาก ๆ เข่าล้า

ยกของมากจนแขนล้า สมองล้า

จิตใจล้า


ล้า

/laː˦˥/^((สัมผัส))

ช้าไม่ทันคนหรือไม่ทันเหตุการณ์เป็นต้น

วัฒนธรรมล้า

สังคมล้า


ย่อหย่อน

การแบ่งพยางค์
{ไม่ตามอักขรวิธี; เสียงสระสั้น}

/jɔː˥˩.jɔn˨˩/^((สัมผัส))

ไม่เคร่งครัด

ระเบียบวินัยย่อหย่อน

กำลังย่อหย่อน


ฮินดู

ยืมมาจากอังกฤษ Hindu หรือฮินดี हिंदू (หิํทู)

ที่เกี่ยวกับศาสนาฮินดู


ราช

ยืมมาจากเขมรเก่า រាជ (ราช), រាជ្ជ (ราชฺช), រាច (ราจ), រជ (รช), จากสันสกฤต राज (ราช) หรือบาลี ราช; ร่วมเชื้อสายกับเขมร រាជ (ราช)

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

[เสียงสมาส]
ราด-ชะ-

/raːt̚˥˩/^((สัมผัส))

/raːt̚˥˩.t͡ɕʰa˦˥./

ที่เกี่ยวกับพระเจ้าแผ่นดิน, ใช้ประกอบคำอื่น


หง

เทียบจีนยุคกลาง紅 (MC huwng, “แดง”)

/hoŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

มีสีแดงเจือสีขาวทำให้สีแดงนั้นอ่อนลง

หงเสน

สีแดงเสนผสมสีขาว

หงชาด

สีแดงชาดผสมสีขาว

หงดิน

สีแดงเลือดหมูผสมสีขาว


ประโลม

ยืมมาจากเขมร ប្រលោម (บฺรโลม)

เกี่ยวกับเรื่องรัก ๆ ใคร่ ๆ

หนังสือประโลมโลก

นิยายประโลมโลก


แคระ

/kʰrɛʔ˦˥/^((สัมผัส))

เตี้ยเล็กกว่าปรกติ

คนแคระ

ม้าแคระ

ต้นไม้แคระ


พิลึก

พิฦก
ภิฦก
ความพิลึก (noun-from-adj)

/pʰi˦˥.lɯk̚˦˥/^((สัมผัส))

ผิดปรกติ, แปลกประหลาด

ทำพิลึก

ท่าทางพิลึก

รูปร่างพิลึก

ดีเลิศ, ยิ่งใหญ่, มหัศจรรย์, น่าเกรงขาม


แปลกปลอม

/plɛːk̚˨˩.plɔːm˧/^((สัมผัส))

มีสิ่งอื่นหรือพวกอื่นปนเข้ามา


ทัด

/tʰat̚˦˥/^((สัมผัส))

เท่าเทียม, เสมอ

ฝีมือทั้งสองฝ่ายนั้นดีทัดกัน


เท่าเทียม

เท่า + เทียม

เสมอหน้า, ทัดเทียม


เสมอหน้า

สะ-เหฺมอ-น่า

/sa˨˩.mɤː˩˩˦.naː˥˩/^((สัมผัส))

ทั่วถึงและเท่าเทียมกัน, ทัดเทียม, ไม่โอนเอียงเข้าข้างใดข้างหนึ่ง

รักลูกเสมอหน้ากัน


เด็ดเดี่ยว

เด็ด + เดี่ยว

ตัดสินใจทำอย่างแน่วแน่ไม่ย่อท้อ


มุสา

ยืมมาจากบาลี มุสา; เทียบสันสกฤต मृषा (มฺฤษา); ร่วมรากกับ มฤษา

/mu˦˥.saː˩˩˦/^((สัมผัส))


นิล

[เสียงสมาส]
นิน-ละ-

สีอย่างนิล, สีเขียวคราม, สีเทาแก่อย่างสีเมฆ

ตาสีนิล

สีเขียวดังนิลมณี

สีหมอกเมฆนิลกาฬ


อิกนอร์

ยืมมาจากอังกฤษ ignorant

/ʔik̚˦˥.nɔː˧/^((สัมผัส))

เพิกเฉยทางการเมือง


วิศว

ยืมมาจากสันสกฤต विश्व (วิศฺว, “จักรวาล”)

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

[เสียงสมาส]
วิด-สะ-วะ-

ทั้งหมด, ทั้งปวง


วิศวะ

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

ทั้งหมด, ทั้งปวง


เชิงหนา

/t͡ɕʰɤːŋ˧.naː˩˩˦/^((สัมผัส))

มีชั้นเชิงมาก


สนั่น

กึกก้อง, ดังลั่น, ดังมาก

ฟ้าผ่าเสียงดังสนั่น


แยบยล

มีกลเม็ดหรือชั้นเชิงแนบเนียน

เขามีกรรมวิธีแยบยล

นักประพันธ์มีกลวิธีเขียนเรื่องแยบยล


เนียน

มีเนื้อละเอียดนุ่มนวล

เนื้อเนียน

เรื่องสั้นเรื่องนี้ใช้ภาษาเนียนมาก


ดก

การแบ่งพยางค์ ดก
 การแผลงเป็น
อักษรโรมัน ไพบูลย์พับบลิชชิง dòk
 ราชบัณฑิตยสภา dok
 (มาตรฐาน) สัทอักษรสากล^((คำอธิบาย)) /dok̚˨˩/^((สัมผัส))

มาก, มากกว่าปรกติ, (มักใช้แก่สิ่งที่เกิดมีขึ้นตามธรรมชาติ)

มีผลดก

ไก่ไข่ดก

แม่ลูกดก

คนผมดก


เบ็ดเตล็ด

เบ็ด-ตะ-เหฺล็ด

เล็ก ๆ น้อย ๆ หลาย ๆ อย่างรวมกัน

ของเบ็ดเตล็ด

โดยปริยายหมายความว่า ไม่สู้จะสำคัญอะไรนัก

เรื่องเบ็ดเตล็ด


เบ็ดเสร็จ

รวมด้วยกัน, รวมหมดด้วยกัน

รวมเบ็ดเสร็จ

ราคาเบ็ดเสร็จ

(ภาษี~) เรียกภาษีสิ่งของต่าง ๆ นอกจากข้าวที่ส่งออกไปนอกประเทศ


เป้

/peː˥˩/^((สัมผัส))

เอน, ตะแคง, เบี้ยว, ไม่ตรงที่


สมรส

ยืมมาจากสันสกฤต समरस (สมรส)

ที่เกี่ยวกับการแต่งงาน

พิธีมงคลสมรส


คู่หู

/kʰuː˥˩.huː˩˩˦/^((สัมผัส))

ที่พูดถูกใจกัน, ที่ถูกคอกัน


พื้นบ้าน

/pʰɯːn˦˥.baːn˥˩/^((สัมผัส))

ของพื้นบ้าน


ออนไลน์

ยืมมาจากอังกฤษ online

/ʔɔːn˧.laːj˧/^((สัมผัส))

ซึ่งเชื่อมต่ออยู่บนเครือข่ายอินเทอร์เน็ต


อ่อนวัย

/ʔɔːn˨˩.waj˧/^((สัมผัส))

อายุยังไม่มาก


อดิเรก

[เสียงสมาส]
อะ-ดิ-เหฺรก-กะ-

/ʔa˨˩.di˨˩.reːk̚˨˩/^((สัมผัส))


พิเรนทร์

จากนามของ "พระพิเรนทรเทพ" ตำรวจหลวงในสมัยรัชกาลที่ 5 ซึ่งมีแนวคิดฝึกหน่วยจู่โจม เอาบ่าวไพร่มาฝึกดำน้ำ ใช้ไม้ถ่อค้ำคอไว้จนคนจมน้ำตาย จึงต้องล้มเลิกไป หลังจากนั้นเวลามีใครทำแผลง ๆ จึงเรียกว่า "เล่นอย่างพระพิเรนทร์" หรือ "เล่นพิเรนทร์"

อุตรินอกลู่นอกทาง

คนพิเรนทร์


เทจ์

การแบ่งพยางค์
{เสียงสระสั้น}

/tʰet̚˦˥/^((สัมผัส))

รูปเลิกใช้ของ เท็จ


นิรโทษ

ยืมมาจากสันสกฤต निर्दोष (นิรฺโทษ); เทียบเท่า นิร + โทษ


ชั่วร้าย

ชั่ว + ร้าย; เป็นศัพท์บัญญัติสำนักงานราชบัณฑิตยสภาของ evil

/t͡ɕʰua̯˥˩.raːj˦˥/^((สัมผัส))

เลว, ทราม, ไม่ดี

ผิดศีลธรรมอย่างมาก


ส่วนตัว

เฉพาะตัว, เฉพาะบุคคล

เรื่องส่วนตัว

ของใช้ส่วนตัว


เฉพาะตัว

/t͡ɕʰa˨˩.pʰɔʔ˦˥.tua̯˧/^((สัมผัส))

เฉพาะบุคคล, ส่วนตัว


เร่

เทียบลาว ເຮ່ (เฮ่) (ในคำว่า ຮ່ວນເຮ່ (ฮ่วนเฮ่), ເຮ່ຮ່ອນ (เฮ่ฮ่อน))

/reː˥˩/^((สัมผัส))

ที่ไม่อยู่ประจำเป็นตำแหน่งแห่งที่

พ่อค้าเร่


บุคลิก

ยืมมาจากบาลี ปุคฺคลิก

[เสียงสมาส]
บุก-คะ-ลิก-กะ-


จำเพาะ

/t͡ɕam˧.pʰɔʔ˦˥/^((สัมผัส))

เฉพาะ, เจาะจง, เผอิญ

จำเพาะฝนมาตกเวลาจะออกจากบ้านจึงไปไม่ได้


ระยำตำบอน

ระ-ยำ-ตำ-บอน

เลวทราม, ชั่วช้า


หมาด

/maːt̚˨˩/^((สัมผัส))

แห้งไม่สนิท, เกือบแห้ง

ผ้านี้ยังหมาดอยู่


รั้น

ดื้อดันทุรัง

เด็กคนนี้รั้นจริง


ดันทุรัง

ดื้อดึงไม่ยอมแพ้, ดื้อดึงไม่เข้าเรื่อง


ทมิฬ

ยืมมาจากบาลี ทมิฬ, จากทมิฬ தமிழ் (ตมิฬฺ̄)

ดุร้าย, ร้ายกาจ

ใจทมิฬ

ยุคทมิฬ


สารพัด

ไม่ทราบรากศัพท์; เทียบคำที่สะกดคล้ายกันในสันสกฤต सर्वत्र (สรฺวตฺร, “ทุกหนทุกแห่ง”)

สารพัตร
สาระพัด
ความสารพัด (noun-from-adj)

/saː˩˩˦.ra˦˥.pʰat̚˦˥/^((สัมผัส))

ทั้งปวง, ทั้งหมด, ทุก, ทุกอย่าง

ร้านชำมีของขายสารพัด


ปราณีต

รูปที่สะกดผิดของ ประณีต


อารี

ร่วมเชื้อสายกับลาว ອາລີ (อาลี); เทียบเขมร អរ (อร, “สุข; สนุก; ยินดี”)

/ʔaː˧.riː˧/^((สัมผัส))

เอื้อเฟื้อ, มีแก่ใจ, มีใจเผื่อแผ่


เคลียด

รูปที่สะกดผิดของ เครียด


ทะแยง

/tʰa˦˥.jɛːŋ˧/^((สัมผัส))

รูปที่สะกดผิดของ ทแยง


แทยง

/tʰa˦˥.jɛːŋ˧/^((สัมผัส))

รูปที่สะกดผิดของ ทแยง


พเนจร

ยืมมาจากสันสกฤต वनेचर (วเนจร) หรือบาลี วเนจร

/pʰa˦˥.neː˧.t͡ɕɔːn˧/^((สัมผัส))

เที่ยวไปเรื่อย ๆ, ไม่อยู่เป็นหลักแหล่ง

เขาทำตัวราวกับเป็นคนพเนจร ค่ำไหนนอนนั่น


พะเนิน

/pʰa˦˥.nɤːn˧/^((สัมผัส))

มากมายก่ายกอง


เลขา

ยืมมาจากสันสกฤต लेखा (เลขา) หรือบาลี เลขา

/leː˧.kʰaː˩˩˦/^((สัมผัส))


อื่น ๆ

คำซ้ำของ อื่น

/ʔɯːn˨˩.ʔɯːn˨˩/^((สัมผัส))

นอกออกไป, ต่างออกไป


เฉลี่ย

/t͡ɕʰa˨˩.lia̯˨˩/^((สัมผัส))

ที่ถัวให้มีส่วนเสมอกัน

รายได้เฉลี่ย


เหลื่อมล้ำต่ำสูง

เหลื่อม + ล้ำ + ต่ำ + สูง

ความเหลื่อมล้ำต่ำสูง (noun-from-adj)

เหฺลื่อม-ล้ำ-ต่ำ-สูง

/lɯa̯m˨˩.lam˦˥.tam˨˩.suːŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

แตกต่าง, ไม่เท่าเทียมกัน

เขากำลังพยายามจะธำรงสภาพเหลื่อมล้ำต่ำสูงระหว่างโลกที่ร่ำรวยและโลกที่ยากจน


เซฟ

ยืมมาจากอังกฤษ safe

/seːp̚˦˥/^((สัมผัส))


เหนือธรรมชาติ

เหนือ + ธรรมชาติ; เป็นศัพท์บัญญัติสำนักงานราชบัณฑิตยสภาของ supernatural

เหฺนือ-ทำ-มะ-ชาด

/nɯa̯˩˩˦.tʰam˧.ma˦˥.t͡ɕʰaːt̚˥˩/^((สัมผัส))

ซึ่งถือว่าเกิดมาจากแรงผลักดันบางอย่างที่อยู่เหนือความเข้าใจทางวิทยาศาสตร์หรือกฎธรรมชาติ


สัมบูรณ์

ยืมมาจากสันสกฤต सम्पूरण (สมฺปูรณ, “เติมให้เต็ม”); ร่วมรากกับ สมบูรณ์; เป็นศัพท์บัญญัติสำนักงานราชบัณฑิตยสภาของ absolute


เป่ง

ร่วมเชื้อสายกับภาษาจ้วงใต้ bengq (เป่ง), จ้วงแบบจั่วเจียง bengq (แป่ง(nguz bengq hoz-งูเป่งคอ))

/peŋ˨˩/^((สัมผัส))

พองขึ้นหรือนูนขึ้นเต็มที่

บวมเป่ง

ท้องเป่ง


เขียวขี้ม้า

เขียว + ขี้ + ม้า

เขียว-คี่-ม้า

/kʰia̯w˩˩˦.kʰiː˥˩.maː˦˥/^((สัมผัส))

เขียวเข้มปนน้ำตาล


ปฐมภูมิ

ปฐม + ภูมิ; เป็นศัพท์บัญญัติสำนักงานราชบัณฑิตยสภาของ primary

ปะ-ถม-มะ-พูม

แรก, ขั้นแรก, ดั้งเดิม, เบื้องต้น, พื้นฐาน


ทุติยภูมิ

ทุติย + ภูมิ; เป็นศัพท์บัญญัติสำนักงานราชบัณฑิตยสภาของ secondary

ทุ-ติ-ยะ-พูม

ที่สอง, ขั้นสอง, รอง, ที่ตามมา, ที่ต่อจากปฐมภูมิ


ตติยภูมิ

ตติย + ภูมิ; เป็นศัพท์บัญญัติสำนักงานราชบัณฑิตยสภาของ tertiary

ที่สาม, ขั้นสาม, ที่ต่อจากทุติยภูมิ


ตะกละ

มักกิน, กินไม่เลือก, เห็นแก่กิน


ลาน

สีเหลืองนวลอย่างใบลาน


ลาน

ตั้งสติไม่อยู่เพราะกลัว, มักใช้ควบกับคำ กลัว เป็น กลัวลาน

เด็กถูกดุเสียจนกลัวลาน


โบ๊เบ๊

สันนิษฐานว่ามาจาก บ๊งเบ๊ง โดยเปลี่ยนชื่อให้พ้องกับฮกเกี้ยน 母馬 (bú/bó bé/bée) หรือแต้จิ๋ว 母馬 (bho2 bhê2, แปลตามตัวอักษรว่า “แม่ม้า”)

/boː˦˥.beː˦˥/^((สัมผัส))

มีเสียงเอ็ดอึงจนฟังไม่ได้ศัพท์


ศิวิไลซ์

ยืมโดยกึ่งเรียนรู้จากอังกฤษ civilise


แสก

/sɛːk̚˨˩/^((สัมผัส))

ผมที่หวีแบ่งออกเป็นสองส่วน

ผมแสกกลาง

ผมแสกข้าง


ง่องแง่ง

/ŋɔːŋ˥˩.ŋɛːŋ˥˩/^((สัมผัส))

อาการที่ร่างกายไม่แข็งแรงทำให้เดินหรือเคลื่อนไหวไม่ถนัด


เพียงพอ

/pʰia̯ŋ˧.pʰɔː˧/^((สัมผัส))

เท่าที่กะไว้, เท่าที่ต้องการ


ก้นตะกรน

เดนคัด, เดนเลือก, ขนาดเล็กมาก (ใช้กับผลไม้)

มะปรางก้นตะกรน

มะม่วงก้นตะกรน


อนามัย

ยืมมาจากบาลี อนามย, จากสันสกฤต अनामय (อนามย); ร่วมเชื้อสายกับลาว ອະນາໄມ (อะนาไม), เขมร អនាម័យ (อนามัย)

เกี่ยวกับสุขภาพ, ถูกสุขลักษณะ

ข้าวอนามัย

ผ้าอนามัย

กรมอนามัย

สะอาดปราศจากสารพิษเจือปน

ผักอนามัย


ล่อแหลม

/lɔː˥˩.lɛːm˩˩˦/^((สัมผัส))

หมิ่นเหม่, อยู่ในที่ใกล้อันตราย


ผิดหูผิดตา

ผิด + หู + ผิด + ตา

ผิด-หู-ผิด-ตา

/pʰit̚˨˩.huː˩˩˦.pʰit̚˨˩.taː˧/^((สัมผัส))

ผิดสังเกต, ผิดแปลกไปจากเดิม


แรกเริ่ม

/rɛːk̚˥˩.rɤːm˥˩/^((สัมผัส))

แรกเกิดขึ้น, ตั้งแต่ต้น

งานแรกเริ่มของเขาคือรับราชการ


เริ่มแรก

/rɤːm˥˩.rɛːk̚˥˩/^((สัมผัส))

แรกเกิดขึ้น, ตั้งแต่ต้น

งานเริ่มแรกของเขาคือรับราชการ


เฮี้ยน

มีกำลังแรงหรือมีอำนาจศักดิ์สิทธิ์ที่อาจบันดาลให้เป็นไปได้


ศลิษฏ์

ยืมมาจากสันสกฤต श्लीष्ट (ศฺลีษฺฏ)

ที่ติดอยู่, ที่แนบอยู่, ที่เกี่ยวข้องอยู่


เอยียด

รูปเลิกใช้ของ เหยียด


เยียด

รูปเลิกใช้ของ เหยียด


อาชาไนย

ยืมมาจากสันสกฤต आजानेय (อาชาเนย, “กำเนิดดี, พันธุ์หรือตระกูลดี”) หรือบาลี อาชาเนยฺย

/ʔaː˧.t͡ɕʰaː˧.naj˧/^((สัมผัส))

กำเนิดดี, พันธุ์หรือตระกูลดี

รู้รวดเร็ว, ฝึกหัดมาดีแล้ว

ม้าอาชาไนย

บุรุษอาชาไนย


จัณฑ์

ยืมมาจากสันสกฤต चण्ड (จณฺฑ)

ดุร้าย, หยาบช้า, เกรี้ยวกราด, ฉุน, ฉุนเฉียว


จัณฑ

ยืมมาจากสันสกฤต चण्ड (จณฺฑ)

[เสียงสมาส]
จัน-ทะ-


เรียบราบ

เรียบเสมอพื้นไม่มีลุ่ม ๆ ดอน ๆ


บอบช้ำ

/bɔːp̚˨˩.t͡ɕʰam˦˥/^((สัมผัส))

ฟกช้ำและระบม


แอ่น

ร่วมเชื้อสายกับจ้วง enj (แอ้น, “ทำให้โคร้ง”)

/ʔɛn˨˩/^((สัมผัส))

ลักษณะของสิ่งที่โค้งหรือนูนจากแนวหรือระดับ


อบอ้าว

/ʔop̚˨˩.ʔaːw˥˩/^((สัมผัส))


เบื้องหลัง

เบื้อง + หลัง

เบื้อง-หฺลัง

/bɯa̯ŋ˥˩.laŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

โดยปริยายหมายถึง สิ่งที่ไม่เปิดเผยหรือแอบแฝงอยู่


เบื้องต้น

เบื้อง + ต้น

/bɯa̯ŋ˥˩.ton˥˩/^((สัมผัส))


เฮงซวย

ยืมมาจากหมิ่นใต้興衰／兴衰

การแบ่งพยางค์
{เสียงสระสั้น}

เอาแน่นอนอะไรไม่ได้, คุณภาพต่ำ, ไม่ดี


ยืดหยุ่น

/jɯːt̚˥˩.jun˨˩/^((สัมผัส))

ลักษณะที่วัตถุสามารถกลับคืนสู่รูปทรงเดิมได้หลังจากแรงที่มากระทำต่อวัตถุนั้นหยุดกระทำ

โดยปริยายหมายความว่า รู้จักผ่อนสั้นผ่อนยาว, ไม่ตายตัว, อะลุ่มอล่วย, เปลี่ยนแปลงได้


หรูหรา

เทียบหมิ่นใต้ 豪華 (hô-hôa / hâu-hôa / hô-hoa) ซึ่งออกเสียงคล้ายกัน

/ruː˩˩˦.raː˩˩˦/^((สัมผัส))

สวยงามด้วยการรู้จักประดับตกแต่งเกินกว่าปรกติธรรมดา

จัดห้องเสียหรูหรา


ฅาว

รูปเลิกใช้ของ คาว


ฃยัน

รูปเลิกใช้ของ ขยัน


อัปรีย์

ยืมมาจากสันสกฤต अप्रिय (อปฺริย)

ระยำ, จัญไร, เลวทราม, ต่ำช้า, ชั่วช้า, ไม่เป็นมงคล


ชั่วช้า

/t͡ɕʰua̯˥˩.t͡ɕʰaː˦˥/^((สัมผัส))


อับจน

/ʔap̚˨˩.t͡ɕon˧/^((สัมผัส))


สิ้นคิด

ที่หมดปัญญาจะแก้ปัญหา, ที่หมดหนทางคิดอ่าน


ยากแค้น

/jaːk̚˥˩.kʰɛːn˦˥/^((สัมผัส))


อัปลักษณ์

ยืมมาจากสันสกฤต अपलक्षण (อปลกฺษณ); เทียบเท่า อัป + ลักษณ์

อปลักษณ์
ความอัปลักษณ์ (noun-from-adj)

ชั่ว (มักใช้แก่รูปร่าง หน้าตา), มีลักษณะที่ถือว่าไม่เป็นมงคล


อัปยศ

ยืมมาจากสันสกฤต अपयश (อปยศ)

ไร้ยศ, ปราศจากยศ

เสื่อมเสียชื่อเสียง, น่าอับอายขายหน้า


ตุ๊กแก

เลียนเสียงธรรมชาติ

/tuk̚˦˥.kɛː˧/^((สัมผัส))

มีลวดลายเป็นดอกดวงเลอะเทอะ


ทุย

กลมรีอย่างผลมะตูม

(มะพร้าว~) เรียกผลมะพร้าวที่เจริญเติบโตตามปรกติจนเปลือกแห้ง รูปรี ๆ กะลาลีบ น้ำหนักเบาเพราะไม่มีเนื้อและน้ำ นิยมตัดครึ่งท่อนเพื่อทำกราดวงถูบ้านเป็นต้น

(ควาย~) คำเรียกควายที่มีเขาสั้นหรือหงิก


หยวก

ร่วมเชื้อสายกับลาว ຢວກ (อยวก)

ใช้เปรียบผิวที่ขาวมากว่า ขาวเหมือนหยวก


อารีอารอบ

อารี + อารอบ เป็นคำสร้อย

อา-รี-อา-รอบ

/ʔaː˧.riː˧.ʔaː˧.rɔːp̚˥˩/^((สัมผัส))

มีใจเผื่อแผ่ทั่วไป


สูงต่ำดำขาว

สูง + ต่ำ + ดำ + ขาว

สูง-ต่ำ-ดำ-ขาว

/suːŋ˩˩˦.tam˨˩.dam˧.kʰaːw˩˩˦/^((สัมผัส))

ลักษณะของบุคคลที่แตกต่างกันไป


ยากดีมีจน

ยาก + ดี + มี + จน

ยาก-ดี-มี-จน

ฐานะของบุคคลที่รวยหรือจนแตกต่างกันไป


สมมติ

ยืมมาจากบาลี สมฺมติ ญ.

[เสียงสมาส]
สม-มด-ติ-

รูปแบบอื่นของ สมมุติ


บัดสี

จากเขมร បាត់ (บาต̍)+ស្រី (สฺรี), จากสันสกฤต श्री (ศฺรี)

/bat̚˨˩.siː˩˩˦/^((สัมผัส))

น่าอับอายขายหน้า เป็นที่น่ารังเกียจ


จ้อจี้

จ้อ + จี้; จากชื่อรายการโทรทัศน์ จ้อจี้

/t͡ɕɔː˥˩.t͡ɕiː˥˩/^((สัมผัส))

(เรื่อง) ที่แต่งขึ้นมาหรือโกหก

เรื่องจริงหรือจ้อจี้?


ดีแตก

/diː˧.tɛːk̚˨˩/^((สัมผัส))

เคยดีมาแล้วแต่กลับเสียในภายหลัง


หน้าหยก

หล่อเหลาเกลี้ยงเกลาเหมือนหยก


สุดโต่ง

/sut̚˨˩.toːŋ˨˩/^((สัมผัส))

ไกลมาก, ปลายไกลสุด

มากเกินขอบเขตที่ควรเป็น, ตึงหรือหย่อนเกินไป


เสาวรส

ยืมมาจากบาลี สุรส

มีรสอร่อย, มีรสดี


ยุติธรรม

เที่ยงธรรม, ไม่เอนเอียงเข้าข้างใดข้างหนึ่ง, ชอบด้วยเหตุผล


เฉลิม

แผลงมาจากเจิม; มาจากเขมรเก่า *ចេំ (*เจํ)

/t͡ɕʰa˨˩.lɤːm˩˩˦/^((สัมผัส))


ติดอ่าง

/tit̚˨˩.ʔaːŋ˨˩/^((สัมผัส))

อาการที่พูดไม่ใคร่ออกทันใจ คือกว่าจะพูดได้แต่ละคำต้องย้ำเสียงต้นอยู่นาน จึงพูดต่อไปได้


ทันใจ

เร็วทันเท่ากับใจนึกหรือต้องการ


โพ้น

อาจแผลงมาจาก พู้น; ร่วมเชื้อสายกับอีสาน พุ้น, ลาว ພຸ້ນ (พุ้น), คำเมือง ᨻᩩ᩶ᩁ (พุ้ร) หรือ ᨻᩪ᩶ᩁ (พู้ร), เขิน ᨻᩩ᩵ᩁ (พุ่ร) หรือ ᨻᩩ᩶ᩁ (พุ้ร), ไทลื้อ ᦗᦳᧃᧈ (พุ่น) หรือ ᦘᦳᧃᧉ (ภุ้น), ไทใหญ่ ပုၼ်ႉ (ปุ๎น)

/pʰoːn˦˥/^((สัมผัส))


โพ้นทะเล

ห่างไกลจากประเทศบ้านเกิดเมืองนอนโดยมีทะเลกั้น

(จีน~) เรียกชาวจีน ที่อยู่นอกประเทศออกไปโดยมีทะเลกั้น


เป็นตายเท่ากัน

เป็น + ตาย + เท่า + กัน

เป็น-ตาย-เท่า-กัน

มีอาการปางตาย ไม่แน่ว่าจะเป็นหรือจะตาย


ฟังขึ้น

/faŋ˧.kʰɯn˥˩/^((สัมผัส))

พอจะยึดถือได้ (มักใช้ในความปฏิเสธ)


ฟัด

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨼᩢ᩠ᨯ (ฟัด), ลาว ຟັດ (ฟัด), ไทลื้อ ᦝᧆ (ฟัด), เขิน ᨼᩢ᩠ᨯ (ฟัด), ไทใหญ่ ၽတ်ႉ (ผั๎ต) or ၾတ်ႉ (ฝั๎ต)

เรียกกุ้งแห้งที่เอาเปลือกออกแล้ว


ไพล

เป็นไปได้ว่ามาจากเขมรเก่าสมัยก่อนอังกอร์ វ្រលៃ (วฺรไล); ร่วมเชื้อสายกับลาว ຫວ້ານພະໄລ (หว้านพะไล) หรือ ຫວ້ານໄພ (หว้านไพ), เขมร ពន្លៃ (พนฺไล)

(สี~) สีเหลืองอมเขียวอย่างสีเหง้าไพล


แวง

ยืมมาจากเขมร វែង (แวง)

/wɛːŋ˧/^((สัมผัส))


เย็นเยือก

เย็น + เยือก

อาการที่รู้สึกหนาวสะท้านถึงขั้วหัวใจ

บนยอดดอยน้ำค้างตกเย็นเยือก

หน้าหนาวอากาศบนภูเขาเย็นเยือก


หวั่นกลัว

หวั่น + กลัว

หฺวั่น-กฺลัว

หวั่นวิตกไปเอง, นึกกลัวไปเอง


มหัศจรรย์

ยืมมาจากสันสกฤต महाश्चर्य (มหาศฺจรฺย)

มะ-หัด-สะ-จัน

แปลกประหลาดมาก, น่าพิศวงมาก, ผิดปรกติวิสัยของธรรมชาติ


หลากใจ

แปลกใจ, ประหลาดใจ


อนาถา

ยืมมาจากบาลี อนาถ

/ʔa˨˩.naː˧.tʰaː˩˩˦/^((สัมผัส))

ไม่มีที่พึ่ง, กำพร้า, ยากจน, เข็ญใจ


เข็ญใจ

ยากจนข้นแค้น


ผ่าเหล่า

มีความประพฤติผิดไปจากเทือกเถาเหล่ากอ (ใช้ในทางไม่ดี)


เชษฐ

ยืมมาจากบาลี เชฏฺฐ โดยเปลี่ยนการสะกดให้คล้ายภาษาสันสกฤต; เทียบสันสกฤต ज्येष्ठ (ชฺเยษฺฐ)

[เสียงสมาส]
เชด-ถะ-

/t͡ɕʰeːt̚˥˩.tʰa˨˩./

เจริญที่สุด, เจริญกว่า, อายุสูงสุด, อายุสูงกว่า


บ้าบิ่น

มุทะลุ, หุนหันพลันแล่น, อวดกล้าทำการอย่างไม่มีสติยั้งคิด


โม่ง

/moːŋ˥˩/^((สัมผัส))

หัวหรือท้ายโตผิดส่วน, ใหญ่โตผิดธรรมดา


หน้าเป็น

อาการที่ทำหน้ายิ้มหรือหัวเราะอยู่เรื่อย ๆ


หูตึง

/huː˩˩˦.tɯŋ˧/^((สัมผัส))

ฟังอะไรไม่ใคร่ได้ยิน


โหล่

ไม่ทราบรากศัพท์

/loː˨˩/^((สัมผัส))

อยู่ในลำดับสุดท้าย


เผาะ

ร่วมเชื้อสายกับลาว ເຜາະ (เผาะ), อีสาน เผาะ; อาจร่วมเชื้อสายกับไทลื้อ ᦕᦸᦰ (ผอ̂ะ)

/pʰɔʔ˨˩/^((สัมผัส))


รอบเดือน

/rɔːp̚˥˩.dɯa̯n˧/^((สัมผัส))

ที่จัดหรือทำขึ้นเป็นประจำทุกเดือน


ทุเรศทุรัง

ทุเรศ + ทุรัง แผลงมาจาก ทุเรศ เป็นคำสร้อย

ทุ-เรด-ทุ-รัง

มีความทุเรศเป็นอย่างมาก


ไร้สาระ

สิ่งที่ปราศจากความมีประโยชน์ สาระ, นอกเรื่อง

เรื่องไร้สาระเหลือเกิน


นอกเรื่อง

นอก + เรื่อง

/nɔːk̚˥˩.rɯa̯ŋ˥˩/^((สัมผัส))

เรื่องที่มิได้เกี่ยวข้องกับเรื่องอื่นด้วย


ขี้หลงขี้ลืม

ขี้หลง + ขี้ลืม

ความขี้หลงขี้ลืม (noun-from-adj)

คี่-หฺลง-คี่-ลืม

/kʰiː˥˩.loŋ˩˩˦.kʰiː˥˩.lɯːm˧/^((สัมผัส))

ชอบหลงลืมอยู่ตลอดเวลา

คนขี้หลงขี้ลืม


ขี้ลืม

/kʰiː˥˩.lɯːm˧/^((สัมผัส))

ชอบลืมอยู่เป็นประจำ


ป่อง

/pɔŋ˨˩/^((สัมผัส))

ตุงเป็นกระพุ้งออกมา

พุงป่อง


ผาสุข

/pʰaː˩˩˦.suk̚˨˩/^((สัมผัส))

รูปที่สะกดผิดของ ผาสุก


สำรอง

/sam˩˩˦.rɔːŋ˧/^((สัมผัส))

ที่เตรียมเผื่อไว้


แห้งแล้ง

/hɛːŋ˥˩.lɛːŋ˦˥/^((สัมผัส))

ปราศจากความสดชื่น, ปราศจากความชุ่มชื้น


ใจร้าย

ดุร้าย, ไม่ปรานี


หัวดี

เฉลียวฉลาดรอบคอบ

เด็กคนนี้หัวดี ปีนี้ต้องสอบเข้ามหาวิทยาลัยได้แน่


หัวกะทิ

/hua̯˩˩˦.ka˨˩.tʰiʔ˦˥/^((สัมผัส))

ที่เก่งหรือดีเด่นเป็นพิเศษ

นักกีฬาที่เข้าแข่งขันในวันนี้เป็นพวกหัวกะทิทั้งนั้น


เจ้าอารมณ์

เจ้า + อารมณ์


สุขุม

ยืมมาจากบาลี สุขุม

ประณีต, ลึกซึ้ง, รอบคอบ, ไม่วู่วาม

เขามีปัญญาสุขุม


เสนียด

จัญไร, อัปมงคล


โลน

อาการที่แสดงกิริยาวาจาหยาบคายไปในทางลามก


อืดอาด

/ʔɯːt̚˨˩.ʔaːt̚˨˩/^((สัมผัส))

เฉื่อยชา, ยืดยาด


เที่ยงธรรม

เที่ยง + ธรรม

upright

ตั้งตรงด้วยความเป็นธรรม

ตั้งตรงด้วยความเป็นธรรม


กระดูกคนละเบอร์

กระดูก + คนละ + เบอร์

กฺระ-ดูก-คน-ละ-เบอ

/kra˨˩.duːk̚˨˩.kʰon˧.la˦˥.bɤː˧/^((สัมผัส))

มีความสามารถต่างกัน เทียบกันไม่ได้


เปรี้ยง

เลียนเสียงธรรมชาติ

จัด, กล้า, (ใช้แก่แดด)


ศุลก

ยืมมาจากสันสกฤต शुल्क (ศุลฺก)

[เสียงสมาส]
สุน-ละ-กะ-

เนื่องด้วยการเก็บอากรจากสินค้าขาเข้าและขาออก


พิรุธ

ยืมมาจากสันสกฤต विरुद्ध (วิรุทฺธ) หรือบาลี วิรุทฺธ

ที่ผิดปรกติ, ที่มีอาการน่าสงสัย


ประยุกต์

ยืมมาจากสันสกฤต प्रयुक्त (ปฺรยุกฺต)

ที่นำความรู้มาปรับใช้ให้เป็นประโยชน์

วิทยาศาสตร์ประยุกต์

จิตวิทยาประยุกต์


อมโรค

ขี้โรค, ป่วยง่าย


สมส่วน

มีส่วนสัดเหมาะเจาะ, รับกันพอเหมาะพอดี

การออกกำลังกายทำให้ร่างกายสมส่วน

หลังคากับตัวเรือนสมส่วนกันดี


ภูธร

ยืมมาจากสันสกฤต भूधर (ภูธร, แปลตามตัวอักษรว่า “การทรงไว้ซึ่งดิน/แผ่นดิน”); เทียบเท่า ภู + ธร

/pʰuː˧.tʰɔːn˧/^((สัมผัส))

เกี่ยวกับนอกเขตนครหรือเมืองหลวง


พีก

ยืมมาจากอังกฤษ peak

/pʰiːk̚˦˥/^((สัมผัส))

สุดยอด, ที่สุด (ในทางที่ดีหรือไม่ดี)


สุดขีด

/sut̚˨˩.kʰiːt̚˨˩/^((สัมผัส))

เต็มที่, มากที่สุด


อบอุ่น

/ʔop̚˨˩.ʔun˨˩/^((สัมผัส))

ปราศจากความว้าเหว่


บ้องตื้น

/bɔŋ˥˩.tɯːn˥˩/^((สัมผัส))

มีความคิดตื้น


ทานทน

มั่นคง, ไม่เสียหายง่าย


ธัญ

ยืมมาจากบาลี ธญฺญ (“ดี, เจริญ, มั่งมี, รุ่งเรือง”), จากสันสกฤต धन्य (ธนฺย)

[เสียงสมาส]
ทัน-ยะ-

รุ่งเรือง, มั่งมี, มีโชค, ดี, เลิศ


รูปชั่วตัวดำ

รูป + ชั่ว + ตัว + ดำ

ความรูปชั่วตัวดำ (noun-from-adj)

รูบ-ชั่ว-ตัว-ดำ

/ruːp̚˥˩.t͡ɕʰua̯˥˩.tua̯˧.dam˧/^((สัมผัส))


ดีกว่า

beter

เป็นชนิดหรือมีคุณภาพที่ดีกว่า

ດີກວ່າ

เป็นชนิดหรือมีคุณภาพที่ดีกว่า

ດີກ່ອນ

เป็นชนิดหรือมีคุณภาพที่ดีกว่า

mejor

เป็นชนิดหรือมีคุณภาพที่ดีกว่า

better

เป็นชนิดหรือมีคุณภาพที่ดีกว่า

(หน่วยข้อมูลนี้เป็นศูนย์กลางของคำแปล)


ไม่มีเพศ

ไม่ + มี + เพศ

onzijdig

ไม่เป็นเพศชายหรือหญิง หรือไม่ใช่เพศรวม

ûnsidich

ฟรีเชียตะวันตก

ไม่เป็นเพศชายหรือหญิง หรือไม่ใช่เพศรวม

neutro

ไม่เป็นเพศชายหรือหญิง หรือไม่ใช่เพศรวม

neuter

ไม่เป็นเพศชายหรือหญิง หรือไม่ใช่เพศรวม

(หน่วยข้อมูลนี้เป็นศูนย์กลางของคำแปล)


ตกกะปิ

ผวนมาจาก ปกติ [ปก-กะ-ติ]

ปกติ, ธรรมดา


เฉียบคม

/t͡ɕʰia̯p̚˨˩.kʰom˧/^((สัมผัส))

คมคาย, ฉลาดหลักแหลม, มีไหวพริบดี

มีปัญญาเฉียบคม


ใจหมา

/t͡ɕaj˧.maː˩˩˦/^((สัมผัส))

ขี้กลัว, ขี้ขลาด, ไม่กล้า

ไม่เดือดร้อน (เมื่อเห็นความทุกข์ยากของผู้อื่น)


ปือ

อาจร่วมเชื้อสายกับเขิน ᨸᩨ (ปื, “ใหญ่ออก, พองออก”), ไทใหญ่ ပိုဝ် (ปึว, “อืด, พอง, มากขึ้น”); เทียบลาว ໂປ (โป)

/pɯː˧/^((สัมผัส))

ซ้ายขวาสถูปพี่เลี้ยง เพี้ยงจะปือแหล่งหล้า สู่เมืองฟ้าเมืองบน

(ลิลิตพระลอ)


สลิม

ยืมมาจากอังกฤษ slim

ผอมอย่างมีสัดส่วน (ใช้กับทรวดทรงหรือเสื้อผ้า)

บาง (ไม่หนา ใช้กับสิ่งของอื่น)


สวยแต่รูป จูบไม่หอม

สวย + แต่ + รูป + จูบ + ไม่ + หอม

ງາມແຕ່ຮູບ ຈູບບໍ່ຫອມ

รูปร่างงาม แต่พฤติกรรมและกิริยามารยาทไม่ดี

สวย-แต่-รูบ-จูบ-ไม่-หอม

/sua̯j˩˩˦.tɛː˨˩.ruːp̚˥˩.t͡ɕuːp̚˨˩.maj˥˩.hɔːm˩˩˦/^((สัมผัส))

มีรูปร่างที่งาม แต่มีพฤติกรรม กิริยา และมารยาทที่ไม่ดี


ไฟไหม้

ด่วนที่สุด, เร่งรีบ

งานไฟไหม้

ทัวร์ไฟไหม้


ฟรีสไตล์

ยืมมาจากอังกฤษ freestyle


มินิ

ยืมมาจากอังกฤษ mini


มือไม่ถึง

มือ + ไม่ + ถึง

/mɯː˧.maj˥˩.tʰɯŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

มีความสามารถยังไม่ถึงระดับ


มือเปื้อนเลือด

มือ + เปื้อน + เลือด

มือ-เปื้อน-เลือด

/mɯː˧.pɯa̯n˥˩.lɯa̯t̚˥˩/^((สัมผัส))

มีเบื้องหลังเกี่ยวกับฆาตกรรมโดยกระทำเองหรือคอยบงการ


สมมุติ

ยืมมาจากบาลี สมฺมุติ ญ.

สมมต
สมมติ
ความสมมุติ (noun-from-adj)

[เสียงสมาส]
สม-มุด-ติ-

ที่ยอมรับตกลงกันเองโดยปริยาย โดยไม่คำนึงถึงสภาพที่แท้จริง

สมมุติเทพ


สมมต

ยืมมาจากบาลี สมฺมต ช.

รูปแบบอื่นของ สมมุติ


บูม

ยืมมาจากอังกฤษ boom คือเสียงที่ดังมาก ใช้ในความหมายเดียวกับ ดัง

เป็นที่รู้จักหรือโจษขานกันทั่วไป


ไร้เงา

ไม่มีเงา เนื่องจากปรากฏการณ์ธรรมชาติหรือเรื่องแต่งเป็นต้น

พระธาตุไร้เงาแห่งเมืองนคร

ไม่ทิ้งร่องรอยให้เห็น

มือปืนไร้เงา


เจ็ดชั่วโคตร

เจ็ด + ชั่ว + โคตร

เจ็ด-ชั่ว-โคด

/t͡ɕet̚˨˩.t͡ɕʰua̯˥˩.kʰoːt̚˥˩/^((สัมผัส))

ที่ใช้เวลานานมาก

ถนนเจ็ดชั่วโคตร

ถนนที่มีรถติดนานมาก หรือมีการปรับปรุงตลอดเวลา

สะพานเจ็ดชั่วโคตร

สะพานที่ใช้เวลานานมากกว่าจะสร้างเสร็จ


อัจฉริยะ

ยืมมาจากบาลี อจฺฉริย, จากสันสกฤต आश्चर्य (อาศฺจรฺย); ร่วมรากกับ อัศจรรย์

อัจฉริย
ความอัจฉริยะ (noun-from-adj)

อัด-ฉะ-ริ-ยะ

/ʔat̚˨˩.t͡ɕʰa˨˩.ri˦˥.jaʔ˦˥/^((สัมผัส))

วิเศษน่าอัศจรรย์

มีความรู้ความสามารถเกินกว่าระดับปรกติมาก, ฉลาด


อัจฉริย

ยืมมาจากบาลี อจฺฉริย, จากสันสกฤต आश्चर्य (อาศฺจรฺย)

[เสียงสมาส]
อัด-ฉะ-ริ-ยะ-

รูปแบบอื่นของ อัจฉริยะ


ซิง

ยืมมาจากแต้จิ๋ว 新 (sing1, “ใหม่”)

พรหมจารี, ยังบริสุทธิ์


อดิศัย

ยืมมาจากสันสกฤต अतिशय (อติศย)

เลิศ, ประเสริฐ


ตรรกยะ

ยืมมาจากสันสกฤต तर्क्य (ตรฺกฺย, “ที่คิดได้”)

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

ที่นึกคิดได้, ที่คิดโดยใช้เหตุผล


อตรรกยะ

ยืมมาจากสันสกฤต अ- (อ-, “ไม่”) + तर्क्य (ตรฺกฺย, “ที่คิดได้”)

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

อะ-ตัก-กะ-ยะ

ที่นึกคิดไม่ได้, ที่คิดโดยไม่ใช้เหตุผล


อุปโภค

ยืมมาจากสันสกฤต उपभोग (อุปโภค) หรือบาลี อุปโภค

/ʔu˨˩.pa˨˩.pʰoːk̚˥˩/^((สัมผัส))

/ʔup̚˨˩.pa˨˩.pʰoːk̚˥˩/^((สัมผัส))

ที่เอามาใช้ให้เกิดประโยชน์ ในคำว่า เครื่องอุปโภค


ชีพ

ยืมมาจากสันสกฤต जीव (ชีว) หรือ บาลี ชีว; ร่วมรากกับ ยิหวา and ยี่หวา

[เสียงสมาส]
ชีบ-พะ-

/t͡ɕʰiːp̚˥˩/^((สัมผัส))

/t͡ɕʰiːp̚˥˩.pʰa˦˥./

เกี่ยวกับสิ่งที่มีชีวิตและสิ่งที่สืบเนื่องมาจากสิ่งมีชีวิต


ชีวะ

/t͡ɕʰiː˧.waʔ˦˥/^((สัมผัส))

รูปแบบอื่นของ ชีว


พ่วง

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨻ᩠ᩅ᩵ᨦ (พว่ง), เขิน ᨻ᩠ᩅ᩵ᨦ (พว่ง), ลาว ພ່ວງ (พ่วง), ไทใหญ่ ပူင်ႈ (ปู้ง)

/pʰua̯ŋ˥˩/^((สัมผัส))

ที่ต่อท้าย, ที่ตามติด, ที่เติมเข้ามา

รถพ่วง

ปลั๊กพ่วง


พ่วง

/pʰua̯ŋ˥˩/^((สัมผัส))


อธรรม

ยืมมาจากสันสกฤต अधर्म (อธรฺม); เทียบเท่า อ + ธรรม

ไม่เป็นธรรม, ไม่เที่ยงธรรม, ไม่ยุติธรรม

ไม่มีธรรม, ชั่วร้าย


ผงาด

/pʰa˨˩.ŋaːt̚˨˩/^((สัมผัส))


โออิชิ

จากยี่ห้อชาเขียวบรรจุขวด ซึ่งมีที่มาจากญี่ปุ่น おいしい (oishii, “อร่อย; etc”)

/ʔoː˧.ʔi˨˩.t͡ɕʰiʔ˦˥/^((สัมผัส))

อาการชา เกิดจากเส้นประสาทรับความรู้สึกถูกกด


บรรพ

ยืมมาจากบาลี ปุพฺพ, จากสันสกฤต पूर्व (ปูรฺว); ร่วมรากกับ บุพ, บุพพ, บุพพะ, ปุพพ, and ปุพพะ

[เสียงสมาส]
บัน-พะ-

เบื้องต้น, เบื้องหน้า


เนือง

ร่วมเชื้อสายกับลาว ເນືອງ (เนือง), ไทลื้อ ᦵᦓᦲᧂ (เนีง)

/nɯa̯ŋ˧/^((สัมผัส))


วิโลม

ยืมมาจากสันสกฤต विलोम (วิโลม, “ตรงกันข้าม”)

ย้อนขน, ทวนกลับ, ผิดธรรมดา


พิพิธ

ยืมมาจากสันสกฤต विविध (วิวิธ, “หลาย, หลากหลาย”) หรือบาลี วิวิธ (“idem”)

[เสียงสมาส]
พิ-พิด-ทะ-

/pʰi˦˥.pʰit̚˦˥/^((สัมผัส))

รูปแบบอื่นของ วิวิธ


วิวิธพันธุ์

วิวิธ + พันธุ์; เป็นศัพท์บัญญัติสำนักงานราชบัณฑิตยสภาของ heterogeneous

ไม่เป็นเนื้อเดียวกันตรงข้ามกับเอกพันธุ์


อปรกติ

อะ-ปฺรก-กะ-ติ

ผิดธรรมดา, ไม่เป็นไปตามเคย, ไม่เป็นไปตามครรลอง


วิวิธ

[เสียงสมาส]
วิ-วิด-ทะ-


อุณห

ยืมมาจากบาลี อุณฺห (“ร้อน, อุ่น”); เทียบสันสกฤต उष्ण (อุษฺณ, “ร้อน, อุ่น”)

[เสียงสมาส]
อุน-หะ-

ร้อน, อบอุ่น


วิพิธ

รูปแบบอื่นของ วิวิธ


ลัพธ์

ยืมมาจากสันสกฤต लब्ध (ลพฺธ, “ที่ได้รับ”); เทียบบาลี ลทฺธ (“ที่ได้แล้ว”)

ที่ได้จากการคำนวณ เรียกว่า ผลลัพธ์

5 คูณ 3 ผลลัพธ์ คือ 15


กฏุก

ยืมมาจากบาลี กฏุก; เทียบสันสกฤต कटुक (กฏุก, “ฉุน, แสบ, เผ็ด”)

[เสียงสมาส]
กะ-ตุ-กะ-

เผ็ด, เผ็ดร้อน


อันแถ้ง

/ʔan˧.tʰɛŋ˥˩/^((สัมผัส))

พระองค์กลมกล้องแกล้ง เอวอ่อนอรอรรแถ้ง ถ้วนแห่งเจ้ากูงาม บารนี

(ลิลิตพระลอ)


อรรแถ้ง

/ʔan˧.tʰɛŋ˥˩/^((สัมผัส))

รูปแบบอื่นของ อันแถ้ง (“งามอ้อนแอ้น”)

(ลิลิตพระลอ)


ลวณะ

ยืมมาจากสันสกฤต लवण (ลวณ) หรือบาลี ลวณ


ลวณ

ยืมมาจากสันสกฤต लवण (ลวณ) หรือบาลี ลวณ

[เสียงสมาส]
ละ-วะ-นะ-

รูปแบบอื่นของ ลวณะ


บ้าสมบัติ

บ้า + สมบัติ

(คน) ที่เห็นอะไร ๆ เป็นของมีค่าไปทั้งหมด

(คน) ที่ชอบสะสมสิ่งของต่าง ๆ ไว้มากจนเกินความจำเป็น


นิรนาม

นิร + นาม; เป็นศัพท์บัญญัติสำนักงานราชบัณฑิตยสภาของ anonymous

ไม่รู้ว่าชื่ออะไร, ไม่มีชื่อ, ไม่ปรากฏชื่อ


อปลักษณ์

ยืมมาจากสันสกฤต अपलक्षण (อปลกฺษณ); เทียบเท่า อป + ลักษณ์

รูปแบบอื่นของ อัปลักษณ์


เฉพาะกิจ

เฉพาะ + กิจ; เป็นศัพท์บัญญัติสำนักงานราชบัณฑิตยสภาของ ad hoc

/t͡ɕʰa˨˩.pʰɔʔ˦˥.kit̚˨˩/^((สัมผัส))

เจาะจงกิจเรื่องใดเรื่องหนึ่ง เมื่อกิจสำเร็จแล้วก็อาจเลิกรากันไป

หน่วยปราบปรามเฉพาะกิจ


เที่ยงตรง

เที่ยง + ตรง

ตั้งตรงไม่เอนเอียง


เที่ยงแท้

เที่ยง + แท้

/tʰia̯ŋ˥˩.tʰɛː˦˥/^((สัมผัส))


โคมลอย

ไม่มีมูล, เหลวไหล

ข่าวโคมลอย


บู้

/buː˥˩/^((สัมผัส))

ยู่ย่นเข้าไป

คมมีดบู้


บู้บี้

/buː˥˩.biː˥˩/^((สัมผัส))

ยู่ย่นเข้าไปจนผิดรูป


สัตย

ยืมมาจากสันสกฤต सत्य (สตฺย); เทียบบาลี สจฺจ

[เสียงสมาส]
สัด-ตะ-ยะ-

รูปแบบอื่นของ สัตย์


พสุ

ยืมมาจากสันสกฤต वसु (วสุ) หรือบาลี วสุ

/pʰa˦˥.suʔ˨˩/^((สัมผัส))

ดี, เลิศ, ประเสริฐ


ทิพ

ยืมมาจากบาลี ทิพฺพ; เทียบสันสกฤต दिव्य (ทิวฺย)

[เสียงสมาส]
ทิบ-พะ-

/tʰip̚˦˥/^((สัมผัส))

เป็นของเทวดา (โดยมากใช้ ทิพย์/ทิพย)


สุญญากาศ

สุญ + อากาศ; เป็นศัพท์บัญญัติสำนักงานราชบัณฑิตยสภาของ vacuum

ที่ไม่มีอากาศ

ขวดสุญญากาศ

หลอดสุญญากาศ


อลงการ

ยืมมาจากสันสกฤต अलङ्कार (อลงฺการ) หรือบาลี อลงฺการ

รูปแบบอื่นของ อลังการ


เบ ๆ

คำซ้ำ ของ เบ ซึ่งตัดทอนจาก เบสิก

ธรรมดา, พื้น ๆ


มิจฉาชีพ

ยืมมาจากบาลี มิจฺฉาชีว (รูปอื่นคือ มิจฺฉาอาชีว); เทียบเท่า มิจฉา + อาชีพ; ร่วมรากกับ มิจฉาอาชีวะ

/mit̚˦˥.t͡ɕʰaː˩˩˦.t͡ɕʰiːp̚˥˩/^((สัมผัส))

ที่เลี้ยงชีพในทางผิด

ที่ประกอบอาชีพผิดกฎหมาย


อมร

ยืมมาจากสันสกฤต अमर (อมร, “ผู้ไม่ตาย; เทวดา; ที่ไม่ตาย”)

[เสียงสมาส]
อะ-มอน-ระ-

[เสียงสมาส]
อะ-มะ-ระ-

/ʔa˨˩.mɔːn˧/^((สัมผัส))

ไม่ตาย, ไม่เสื่อมสูญ, ยั่งยืน


อสุภ

ยืมมาจากบาลี อสุภ; เทียบเท่า อ + สุภ

อสุภะ
อสภ
อสภะ
อาสภ

[เสียงสมาส]
อะ-สุบ-พะ-

/ʔa˨˩.sup̚˨˩/^((สัมผัส))

ไม่งาม, ไม่สวย, ไม่ดี


อินดี้

ยืมมาจากอังกฤษ indie, ตัดทอนจาก independent

รูปแบบอื่นของ อินดี


มัชฌิม

ยืมมาจากบาลี มชฺฌิม

[เสียงสมาส]
มัด-ชิ-มะ-

[เสียงสมาส]
มัด-ชิม-มะ-

[เสียงสมาส]
มัด-ชิม-


โจ๊ะ

เลียนเสียงธรรมชาติ

/t͡ɕoʔ˦˥/^((สัมผัส))

ที่สนุกมาก, ที่มันมาก

เพลงโจ๊ะ


จิปาถะ

แผลงมาจาก ติปาถะ, เป็นไปได้ว่ามาจากบาลี อิติปิ ปาฐ (“เรื่องราวว่าดังนี้ก็มี; บาลีว่าดังนี้ก็มี”)

/t͡ɕi˨˩.paː˧.tʰaʔ˨˩/^((สัมผัส))

สารพัด, ไม่เลือกว่าอะไร, ทุกสิ่งทุกอย่าง

(ค่าใช้จ่าย, เงิน) เล็ก ๆ น้อย ๆ, ไม่สำคัญ


ติปาถะ

เป็นไปได้ว่ายืมมาจากบาลี อิติปิ ปาฐ (“เรื่องราวว่าดังนี้ก็มี; บาลีว่าดังนี้ก็มี”)

จิปาถะ
ความติปาถะ (noun-from-adj)


ชีรณะ

ยืมมาจากสันสกฤต जीर्ण (ชีรฺณ) หรือบาลี ชีรณ

ชิรณ
ชิรณะ
ชีรณ
เชียรณ์

/t͡ɕʰiː˧.ra˦˥.naʔ˦˥/^((สัมผัส))

เก่า, แก่, โบราณ, ครํ่าคร่า

ชำรุด, ยุ่ย, ย่อย


ชิรณ

[เสียงสมาส]
ชิ-ระ-นะ-

รูปแบบอื่นของ ชีรณะ


ชิรณะ

/t͡ɕʰi˦˥.ra˦˥.naʔ˦˥/^((สัมผัส))

รูปแบบอื่นของ ชีรณะ


ชีรณ

[เสียงสมาส]
ชี-ระ-นะ-

รูปแบบอื่นของ ชีรณะ


เซ็กส์

ยืมมาจากอังกฤษ sex

ที่เกี่ยวกับเรื่องการร่วมเพศ


เซ็กส์

ตัดมาจากอังกฤษ sexy

เซ็กซ์
ความเซ็กส์ (noun-from-adj)

คำพ้องความของ เซ็กซี


เซ็กซ์

ยืมมาจากอังกฤษ sex

รูปแบบอื่นของ เซ็กส์


เซ็กซ์

ตัดมาจากอังกฤษ sexy

รูปแบบอื่นของ เซ็กส์


เซ็กซี

ยืมมาจากอังกฤษ sexy

เซ็กซี่
ความเซ็กซี (noun-from-adj)

ที่ดึงดูดเพศตรงข้ามด้วยรูปร่างหน้าตาหรือการแต่งกาย


เซ็กซี่

ยืมมาจากอังกฤษ sexy

รูปแบบอื่นของ เซ็กซี


เทียบเท่า

เทียบ + เท่า

เสมอกัน, เท่ากัน


ขำขัน

/kʰam˩˩˦.kʰan˩˩˦/^((สัมผัส))

ที่ชวนให้หัวเราะ

เรื่องขำขัน

นิทานขำขัน


ผีทะเล

/pʰiː˩˩˦.tʰa˦˥.leː˧/^((สัมผัส))

ใช้เรียกชายผู้มีนิสัยเจ้าชู้ ทำรุ่มร่ามกับหญิง

คนผีทะเล


บุพพ

ยืมมาจากบาลี ปุพฺพ, จากสันสกฤต पूर्व (ปูรฺว); ร่วมรากกับ บรรพ and บรรพ์

[เสียงสมาส]
บุบ-พะ-

รูปแบบอื่นของ บุพ


บุพพะ

/bup̚˨˩.pʰaʔ˦˥/^((สัมผัส))

รูปแบบอื่นของ บุพ


ปุพพ

[เสียงสมาส]
ปุบ-พะ-

รูปแบบอื่นของ บุพ


ปุพพะ

/pup̚˨˩.pʰaʔ˦˥/^((สัมผัส))

รูปแบบอื่นของ บุพ


บุญญ

ยืมมาจากบาลี ปุญฺญ (“คุณธรรม, คุณความดี, การกระทำที่มีคุณความดี”); เทียบสันสกฤต पुण्य (ปุณฺย, “ความดี, คุณธรรม”)

[เสียงสมาส]
บุน-ยะ-

รูปแบบอื่นของ บุญ


ดีย์

แผลงมาจาก ดี

รูปที่เจตนาสะกดผิดของ ดี


พิถีพิถัน

พิถี + (พิถัน เป็นคำสร้อย)

พิ-ถี-พิ-ถัน

/pʰi˦˥.tʰiː˩˩˦.pʰi˦˥.tʰan˩˩˦/^((สัมผัส))

ละเอียดลออมาก

เขาเป็นคนพิถีพิถันในการเลือกเสื้อผ้า


ตึงเครียด

ตึง + เครียด

/tɯŋ˧.kʰria̯t̚˥˩/^((สัมผัส))

ใกล้จะถึงขั้นแตกหัก

สถานการณ์ตึงเครียด


มหัคฆ

ยืมมาจากบาลี มหคฺฆ

[เสียงสมาส]
มะ-หัก-คะ-

มหัคฆภัณฑ์

สิ่งของที่มีค่ามาก


มหรรฆ

ยืมมาจากสันสกฤต महार्घ (มหารฺฆ)

[เสียงสมาส]
มะ-หัก-คะ-

มหรรฆภัณฑ์

สิ่งของที่มีค่ามาก


ปูด

/puːt̚˨˩/^((สัมผัส))

นูนเบ่งขึ้นมา

ดินปูด

หน้าปูด


สมรงค์

สม + รงค์; เป็นศัพท์บัญญัติสำนักงานราชบัณฑิตยสภาของ isochromatic

มีสีหรือความยาวคลื่นเดียวกัน


ติงต๊อง

ยืมมาจากเสฉวน 顛東 (dian1 dong1, “มึนงง, สับสน, โง่เขลา”)

/tiŋ˧.tɔːŋ˦˥/^((สัมผัส))

/tiŋ˦˥.tɔːŋ˦˥/^((สัมผัส))


ยุทธศาสตร์

ยุทธ + ศาสตร์

ที่มีความสำคัญทางการเมือง เศรษฐกิจ จิตวิทยา และกำลังรบทางทหาร ทั้งในยามสงบและยามสงคราม

จุดยุทธศาสตร์


ทานต์

ยืมมาจากสันสกฤต दान्त (ทานฺต)

ที่ฝึกแล้ว, เชื่อง

ใจเย็น, ใจดี


เอกราช

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

/ʔeːk̚˨˩.ka˨˩.raːt̚˥˩/^((สัมผัส))

เป็นอิสระแก่ตน, ไม่ขึ้นแก่ใคร


ฉะฉ่ำ

คำซ้ำ ของ ฉ่ำ แบบอัพภาส

/t͡ɕʰa˨˩.t͡ɕʰam˨˩/^((สัมผัส))

ฉํ่า, ชุ่มชื้น


แชะ

/t͡ɕʰɛʔ˦˥/^((สัมผัส))

มีชลไหลบเอื้อน บเปื้อนแชะชํชล


เฉลียง

/t͡ɕʰa˨˩.lia̯ŋ˩˩˦/^((สัมผัส))


ดุลย

ยืมมาจากสันสกฤต तुल्य (ตุลฺย) หรือบาลี ตุลฺย

[เสียงสมาส]
ดุน-ละ-ยะ-

[เสียงสมาส]
ดุน-ยะ-

เท่ากัน, เสมอกัน, ทัดเทียมกัน


ซึ้ง

/sɯŋ˦˥/^((สัมผัส))

น้ำลึกพานเชี่ยวซึ้ง สุดพาย


คลุ้ง

/kʰluŋ˦˥/^((สัมผัส))

ฝุ่นคลุ้ง

ควันคลุ้ง

มีกลิ่นตลบ (มักใช้แก่กลิ่นเหม็น)


ทั้งผอง

/tʰaŋ˦˥.pʰɔːŋ˩˩˦/^((สัมผัส))


เร่ร่อน

จาก เร่ + ร่อน

/reː˥˩.rɔn˥˩/^((สัมผัส))

ที่อยู่ไม่เป็นตำแหน่งแห่งที่

คนเร่ร่อน


โข่ง

/kʰoːŋ˨˩/^((สัมผัส))

เปิ่น, ไม่เข้าท่า


ไม่เข้าท่า

จาก ไม่ + เข้าท่า

ไม่-เค่า-ท่า

ไม่แนบเนียน, ไม่รัดกุม


ถูกตา

จาก ถูก + ตา

/tʰuːk̚˨˩.taː˧/^((สัมผัส))

งาม, น่าดู, ต้องตา


ต้องตา

จาก ต้อง + ตา

/tɔŋ˥˩.taː˧/^((สัมผัส))


คับขัน

จาก คับ + ขัน

/kʰap̚˦˥.kʰan˩˩˦/^((สัมผัส))

จำเป็นเฉพาะหน้าที่จะต้องทำหรือต้องสู้ซึ่งหลีกเลี่ยงไม่ได้, เข้าที่ลำบากหรือจำเป็น


โป่ง

/poːŋ˨˩/^((สัมผัส))

พองด้วยลมหรือแก๊ส


นิตย

ยืมมาจากสันสกฤต नित्य (นิตฺย)

[เสียงสมาส]
นิด-ตะ-ยะ-

รูปแบบอื่นของ นิตย์


นิตย

แผลงมาจาก นิติ หรือ นีติ

[เสียงสมาส]
นิด-ตะ-ยะ-

รูปแบบอื่นของ นิติ


นิตย์

ยืมมาจากสันสกฤต नित्य (นิตฺย)

เสมอไป, สม่ำเสมอ, มักใช้ว่า เป็นนิตย์


นิตยา

ยืมมาจากสันสกฤต नित्य (นิตฺย)

รูปแบบอื่นของ นิตย์


สมเกียรติ

สม + เกียรติ

เหมาะสมแก่ฐานะและเกียรติยศ


วีระ

ยืมมาจากบาลี วีร

รูปแบบอื่นของ วีร


ขุ่นหมอง

/kʰun˨˩.mɔːŋ˩˩˦/^((สัมผัส))


ใจกล้า

ᩉ᩶ᩣ᩠ᩅ

มีจิตใจที่ไม่ครั่นคร้าน

ႁတ်းႁၢၼ်

มีจิตใจที่ไม่ครั่นคร้าน

ໃຈກ້າ

มีจิตใจที่ไม่ครั่นคร้าน

bold

มีจิตใจที่ไม่ครั่นคร้าน

brave

มีจิตใจที่ไม่ครั่นคร้าน

กล้าหาญ, มีจิตใจที่ไม่ครั่นคร้าม, กล้าทำ


ไม่มีคาเฟอีน

descafeinado

ถูกขจัดคาเฟอีนออก

descafeinado

ถูกขจัดคาเฟอีนออก

sin cafeína

ถูกขจัดคาเฟอีนออก

decaffeinated

ถูกขจัดคาเฟอีนออก

decaf

ถูกขจัดคาเฟอีนออก

ไม่-มี-คา-เฟ-อีน

/maj˥˩.miː˧.kʰaː˧.feː˧.ʔiːn˧/^((สัมผัส))

(หน่วยข้อมูลนี้เป็นศูนย์กลางของคำแปล)


รกชัฏ

รก + ชัฏ (“ป่าทึบ”)

/rok̚˦˥.t͡ɕʰat̚˦˥/^((สัมผัส))

รกยุ่ง, รกอย่างป่าทึบ


รกเรี้ยว

เรี้ยวรก
ความรกเรี้ยว (noun-from-adj)

ป่ารกเรี้ยว


เรี้ยวรก

รกเรี้ยว
ความเรี้ยวรก (noun-from-adj)

ป่าเรี้ยวรก


รกร้าง

/rok̚˦˥.raːŋ˦˥/^((สัมผัส))

รกเพราะปล่อยทิ้งไว้

ที่รกร้าง


นิ่มนวล

อ่อนโยน, ละมุนละม่อม, ไม่กระด้าง


เชิงรหัสยะ

เชิง + รหัสยะ; เป็นศัพท์บัญญัติสำนักงานราชบัณฑิตยสภาของ mystical

místico

เกี่ยวกับรหัสยิกหรือรหัสยลัทธิทางศาสนา

místico

เกี่ยวกับรหัสยิกหรือรหัสยลัทธิทางศาสนา

mystical

เกี่ยวกับรหัสยิกหรือรหัสยลัทธิทางศาสนา

เชิง-ระ-หัด-สะ-ยะ

/t͡ɕʰɤːŋ˧.ra˦˥.hat̚˨˩.sa˨˩.jaʔ˦˥/^((สัมผัส))

เกี่ยวกับรหัสยิกหรือรหัสยลัทธิทางศาสนา


เชิงสัญลักษณ์

เชิง + สัญลักษณ์

simbólico

ซึ่งมีการใช้สัญลักษณ์

simbólico

ซึ่งมีการใช้สัญลักษณ์

symbolic

ซึ่งมีการใช้สัญลักษณ์

เชิง-สัน-ยะ-ลัก

/t͡ɕʰɤːŋ˧.san˩˩˦.ja˦˥.lak̚˦˥/^((สัมผัส))

(หน่วยข้อมูลนี้เป็นศูนย์กลางของคำแปล)


ถูกไวยากรณ์

ถูก + ไวยากรณ์; รูปคำอาการนามเป็นศัพท์บัญญัติสำนักงานราชบัณฑิตยสภาของ grammaticality

ความถูกไวยากรณ์ (noun-from-adj)

gramatical

ถูกรูปแบบตามหลักไวยากรณ์

gramatical

ถูกรูปแบบตามหลักไวยากรณ์

grammatical

ถูกรูปแบบตามหลักไวยากรณ์

ถูก-ไว-ยา-กอน

(หน่วยข้อมูลนี้เป็นศูนย์กลางของคำแปล)


ถูกรูปแบบ

ถูก + รูปแบบ; เป็นศัพท์บัญญัติสำนักงานราชบัณฑิตยสภาของ well-formed

bem-formado

สร้างมาตามกฎไวยากรณ์

bem formado

สร้างมาตามกฎไวยากรณ์

bien formado

สร้างมาตามกฎไวยากรณ์

well-formed

สร้างมาตามกฎไวยากรณ์

/tʰuːk̚˨˩.ruːp̚˥˩.bɛːp̚˨˩/^((สัมผัส))

สร้างมาตามกฎไวยากรณ์


รูปคำโดด

รูป + คำโดด; ตัดมาจากคำว่า ภาษารูปคำโดด ซึ่งเป็นศัพท์บัญญัติสำนักงานราชบัณฑิตยสภาของ isolating language

isolante

ซึ่งส่วนใหญ่มีหน่วยคำเป็นคำโดด ๆ ที่ไม่มีการผัน

(หน่วยข้อมูลนี้เป็นศูนย์กลางของคำแปล)


ชัฏ

ยืมมาจากสันสกฤต जटा (ชฏา, “มวยผม”) หรือ บาลี ชฏา; ร่วมรากกับ ชฎา
เป็นไปได้ว่ามาจากลักษณะของมวยผมซึ่งพันกันยุ่งคล้ายเถาวัลย์ในป่า

/t͡ɕʰat̚˦˥/^((สัมผัส))

ป่ารก, ป่าทึบ, เซิง

ปางเมื่อเจ้าเข้าดงด่าน ตววก่านกาจชาติชัฏขน สัตวตนสื่อชื่อมนนหมี ได้ทีทำนำความเข็ญ


นิจ

ยืมมาจากบาลี นิจฺจ (“สม่ำเสมอ”); เทียบสันสกฤต नित्य (นิตฺย); ร่วมรากกับ นิตย, นิตย์, and นิตยา

[เสียงสมาส]
นิด-จะ-

เสมอไป, สม่ำเสมอ, มักใช้ว่า เป็นนิจ


นิจ

ยืมมาจากบาลี นีจ (“ต่ำ”) หรือสันสกฤต नीच (นีจ)

[เสียงสมาส]
นิด-จะ-

ต่ำ, ใช้แก่ดาวนพเคราะห์, คู่กับ อุจ ที่หมายถึง สูง

พระอาทิตย์ขึ้นอุจในเดือนเมษายน และตกนิจในเดือนตุลาคม


มโหฬาร

ยิ่งใหญ่, กว้างใหญ่, ใหญ่โต


วัญฌ์

ยืมมาจากบาลี วญฺฌ (“หมัน”); เทียบสันสกฤต वन्ध्य (วนฺธฺย, “หมัน”)

หมัน (ใช้แก่คนหรือสัตว์)

ไม่ติดผล (ใช้แก่พืช)

ไม่มีผลงาน (ใช้แก่การงานทั่วไป)


ศิษฏ์

ยืมมาจากสันสกฤต शिष्ट (ศิษฺฏ)

ฝึกฝนแล้ว, อบรมแล้ว, คงแก่เรียน, มีปัญญา, มีความรู้


จริว

ไม่ทราบรากศัพท์; เป็นไปได้ว่าเกี่ยวข้องกับ จราว


มัญเชฏฐะ

ยืมมาจากบาลี มญฺเชฏฺฐ (“สีแดงเรื่อ”); เทียบสันสกฤต मञ्जिष्ठ (มญฺชิษฺฐ, “สีแดงจากรากต้นรูเบีย”)

/man˧.t͡ɕʰeːt̚˥˩.tʰaʔ˨˩/^((สัมผัส))

สีแดงอย่างสีเนื้อไม้ของต้นฝาง, สีแสดแก่


ศพละ

ยืมมาจากสันสกฤต शबल (ศพล, “ด่าง, รบกวน”); เทียบบาลี สพล (“ด่าง”)

หลายสี, ด่าง, ลาย, พร้อย, กระ


ทัฬหะ

ยืมมาจากบาลี ทฬฺห (“มั่นคง, ทนทาน”); เทียบสันสกฤต दृढ (ทฺฤฒ)

แข็งแรง, มั่นคง, แน่นหนา, จัด


ทัฬหี

ยืมมาจากบาลี ทฬฺหี (“มั่นคง, แข็งแรง”); เทียบสันสกฤต दृढी (ทฺฤฒี)

แข็งแรง, มั่นคง, แน่นหนา, จัด


เหลือบ

/lɯa̯p̚˨˩/^((สัมผัส))

สีเลื่อมพรายแวววาวเวลากระทบแสงเห็นเป็นหลายสีคล้ายสีตัวเหลือบ

ลูกปัดสีเหลือบ

ผ้าไหมสีเหลือบ


อวบน้ำ

/ʔua̯p̚˨˩.naːm˦˥/^((สัมผัส))

มีเนื้อชุ่มด้วยน้ำ (ใช้แก่พืช)


อาภัพ

ยืมมาจากบาลี อภพฺพ (“ไม่สมควร”); ร่วมเชื้อสายกับลาว ອາພັບ (อาพับ)

/ʔaː˧.pʰap̚˦˥/^((สัมผัส))

ปราศจากโชค, เคราะห์ร้าย, วาสนาน้อย, ตกอับ, ลำเค็ญ


บัณฑุ

ยืมมาจากบาลี ปณฺฑุ (“สีขาวเหลือง”); เทียบสันสกฤต पाण्डु (ปาณฺฑุ, “สีขาวเหลือง”)

ขาวอ่อน, เหลืองอ่อน, ซีด


รังเรข

รัง (“แต่ง, สร้าง, ตั้ง”) + เรข (“ดั่งเขียน, งาม”)

มีลวดลาย, สวยงาม

นั่งในกำราลไพรโรจ ในนิโครธาราม รังเรขน้นน ฯ


เพาพาล

เพา (“งาม”) + พาล (“อ่อน, เยาว์”)

งามและกำลังรุ่น


สำลาน

ไม่ทราบรากศัพท์

สีเหลืองปนแดง


กลูน

ยืมมาจากบาลี กลูน

น่าสงสาร, น่าเห็นใจ


กำลูน

แผลงมาจาก กลูน, จากบาลี กลูน

น่าสงสาร, น่าเอ็นดู

คร้นนบมิเห็นยิ่งระทด กำลูนสลดชีวา