มะละกอ

ยืมโดยกึ่งเรียนรู้จากมาเลเซีย Melaka (“มะละกา”); ร่วมรากกับ มะละกา

ชื่อไม้ต้นชนิด Carica papaya L. ในวงศ์ Caricaceae ใบหยักหยาบ ๆ ก้านยาว ผลกินได้


ไหม

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *ʰmajᴬ¹, จากไทดั้งเดิม *ʰmajᴬ, เป็นไปได้ว่ามาจากจีนเก่า徽 (OC *hmɯl, “ดี; งาม”); ร่วมเชื้อสายกับลาว ໄໝ (ไหม), ไทดำ ꪼꪢ (ไหม), ไทลื้อ ᦺᦖ (ไหม), ไทใหญ่ မႆ (ไม)， ภาษาจ้วง mae

ชื่อผีเสื้อชนิด Bombyx mori ในวงศ์ Bombycidae ตัวอ้วนป้อมมีขนสี ขาวและสีครีมคลุมเต็ม ปีกมีลายเส้นสีน้ำตาลอ่อนพาดตามขวางหลายเส้น ตัวหนอนสีขาวหรือสีครีม มีรยางค์เล็ก ๆ สั้น ๆ คล้ายเขาที่ปลายหาง กินใบหม่อนได้อย่างเดียว เมื่อโตเต็มที่จะถักใยหุ้มดักแด้ ซึ่งใยนี้สามารถสาวเป็นเส้นไหมนำมาทอเป็นเสื้อผ้าได้

ใยของสัตว์ชนิดนี้

เรียกเครื่องนุ่งห่มที่ทอด้วยไหมว่า ผ้าไหม


ไหม

ร่วมเชื้อสายกับลาว ໃໝ (ใหม), คำเมือง ᩉ᩠ᨾᩱ (ไหม), เขิน ᩉ᩠ᨾᩱ (ไหม), ไทลื้อ ᦺᦖ (ไหม), ไทใหญ่ မႂ် (ใม)

ให้ไหมทวีคูณ


ไหม

แผลงมาจาก หรือไม่

คำปุจฉาที่ใช้หลังคำถามซึ่งต้องการคำตอบว่า ใช่ หรือไม่ใช่

ไปเที่ยวชลบุรีสนุกไหม


ทางเดิน

chemin

ภาษาฝรั่งเศส

ทางที่ใช้เดินโดยคนหรือสัตร์


ไหน

ใช้ประกอบคำอื่นแสดงความสงสัยหรือคำถาม

คนไหน

อันไหน

ที่ไหน

ถ้ามีคำ ก็ได้ ต่อท้าย แสดงถึงความไม่เจาะจง

คนไหนก็ได้

ที่ไหนก็ได้


ไหน

เป็นคำถามเชิงตัดพ้อต่อว่า ทวงถาม หรือสงสัย เป็นต้น

ไหนพระผ่านฟ้าสัญญาน้อง จะปกป้องครองความพิสมัย

ไหนล่ะรางวัล

ไหนว่าไม่ลืม

ไหนว่าจะพาไปเที่ยว


ไหน

ยืมมาจากแต้จิ๋ว 柰 (nai6, “ลูกไหน”)

ชื่อผลไม้คล้ายพุทรา


ถ้า

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨳ᩶ᩣ (ถ้า), ลาว ຖ້າ (ถ้า), ไทใหญ่ ထႃႈ (ถ้า), ไทดำ ꪖ꫁ꪱ (ถ้า), ปักษ์ใต้ ท้า

ᨣᩬᩁ

ผิ, แม้, หาก

ᨣᩬᩁᩅ᩵ᩤ

ผิ, แม้, หาก

ᨳ᩶ᩣ

ผิ, แม้, หาก

如果

ผิ, แม้, หาก

ꪖ꫁ꪱꪫ꪿ꪱ

ผิ, แม้, หาก

ᥗᥪᥒᥴᥝᥣ

ผิ, แม้, หาก

ᦅᧃ

ผิ, แม้, หาก

ပေႃး

ผิ, แม้, หาก

ထႃႈ

ผิ, แม้, หาก

se

ผิ, แม้, หาก

si

ผิ, แม้, หาก

ຄັນ

ผิ, แม้, หาก

ຄັນວ່າ

ผิ, แม้, หาก

ຖ້າ

ผิ, แม้, หาก

si

ผิ, แม้, หาก

𑜆𑜦𑜡

ผิ, แม้, หาก

if

ผิ, แม้, หาก

/tʰaː˥˩/^((สัมผัส))

คำแสดงความคาดหมาย คาดคะเน หรือข้อแม้, ผิ, แม้, หาก


ออส่วน

ยืมมาจากแต้จิ๋ว 蠔 (o5 โอ๊, “หอยนางรม”) + 汆 (suêng3 ส่วง, “ลวก”)

/ʔɔː˧.sua̯n˨˩/^((สัมผัส))

อาหารจีนชนิดหนึ่ง มักใช้หอยนางรมทอดกับแป้งและไข่ มีลักษณะข้นเหนียว


หรือ

แผลงมาจาก ฤๅ

/rɯː˩˩˦/^((สัมผัส))

คำบอกความให้เลือกเอาอย่างใดอย่างหนึ่ง


หรือ

แผลงมาจาก ฤๅ

ou

ภาษาฝรั่งเศส

/rɯː˩˩˦/^((สัมผัส))

คำประกอบกับประโยคคำถาม


เพิ่ง

คำกริยาวิเศษณ์

การแบ่งพยางค์
{ไม่ตามอักขรวิธี; เสียงสระสั้น}

/pʰɤŋ˥˩/^((สัมผัส))

เวลาที่ล่วงไปหยก ๆ ในขณะที่พูดนั้น

ผมเพิ่งอยู่เมืองไทยมาได้เจ็ดเดือน


คับ

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *ɡapᴰˢ⁴ (Jonsson, 1991), จากไทดั้งเดิม *ɡapᴰ, เป็นไปได้ว่ามาจากจีนยุคกลาง狹 (MC heap) (ซึ่งทำให้ร่วมรากกับ แคบ)
ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨣᩢ᩠ᨷ (คับ), ลาว ຄັບ (คับ), ไทลื้อ ᦅᧇ (คับ), ไทดำ ꪁꪚꪾ (กฺับ), ไทใหญ่ ၵပ်ႉ (กั๎ป), จ้วงแบบจั่วเจียง kaep

/kʰap̚˦˥/^((สัมผัส))

มีขนาดไม่พอดีกัน ทำให้แน่น ตึง หรือ ฝืด สวมหรือใส่ได้โดยยาก

เสื้อคับ

หมวกคับ

แหวนคับ


คับ

/kʰap̚˦˥/^((สัมผัส))

มีลักษณะหรือปริมาณเกินพอดี

จระเข้คับคลอง

ลิ้นคับปาก

ฝูงคนคับถนน

เสียงคับบ้าน

ข้าวคับหม้อ


คับ

/kʰap̚˦˥/^((สัมผัส))

รูปที่สะกดผิดของ ครับ


กับ

เครื่องดักสัตว์ชนิดหนึ่ง มีลิ้นหรือไก เมื่อไปกระทบเข้าก็จะปิดหรืองับทันที

อุบายที่ใช้ล่อให้หลงเชื่อ


กับ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *kapᴰ; ร่วมเชื้อสายกับอีสาน กับ, ลาว ກັບ (กับ), ญ้อ กั๊บ, คำเมือง ᨠᩢ᩠ᨷ (กับ), เขิน ᨠᩢ᩠ᨷ (กับ), ไทลื้อ ᦂᧇ (กับ), ไทดำ ꪀꪚꪾ (กับ), ไทใหญ่ ၵပ်း (กั๊ป), ไทใต้คง ᥐᥙᥴ (กั๋ป), อาหม 𑜀𑜆𑜫 (กป์)

คำที่ใช้เชื่อมคำหรือความเข้าด้วยกัน มีความหมายว่ารวมกันหรือเกี่ยวข้องกัน

จะไปกรุงเทพกับใคร

หายวับไปกับตา


กับ

แตกต่างราวฟ้ากับดิน


กับ

อาหารซึ่งปรกติใช้กินพร้อมข้าว


กับ

เรียกใบลานซึ่งจัดเข้าแบบสำหรับจารหนังสือ ประมาณ 800 ใบ


ไม้ขีดไฟ

อุปกรณ์ที่ใช้สำหรับจุดไฟ ทำจากแท่งไม้อันเล็ก ๆ และมีสารติดไฟชุบอยู่ที่ปลายข้างหนึ่ง


เหรอ

แผลงมาจาก หรือ < ฤๅ

/rɤː˩˩˦/^((สัมผัส))

บอกเนื้อความเป็นคำถามหรือความสงสัย

วันนี้ไม่ทำงานเหรอ


สิ

/siʔ˨˩/^((สัมผัส))

คำประกอบท้ายคำอื่นเพื่อเสริมข้อความให้เด่น ให้ชัด หรือให้สละสลวยเป็นต้น, โดยมากใช้กับกริยาเป็นเชิงบังคับ เชิงชวนหรือรับคำเป็นต้น, ซิ หรือ ซี ก็ว่า

ไปสิ

มาสิ


ซิ

/siʔ˦˥/^((สัมผัส))

คำประกอบท้ายคำอื่นเพื่อเสริมข้อความให้เด่น ให้ชัด หรือให้สละสลวยเป็นต้น, โดยมากใช้กับกริยาเป็นเชิงบังคับ เชิงชวนหรือรับคำเป็นต้น, ซี หรือ สิ ก็ว่า

ไปซิ

มาซิ


แค่

คำกริยาวิเศษณ์

เทียบปักษ์ใต้ แข, ลาว ແຄ່ (แค่); น่าจะร่วมเชื้อสายกับอีสาน ค่า, ลาว ຄ່າ (ค่า), คำเมือง ᨣ᩵ᩤ (ค่า), เขิน ᨣ᩵ᩤ (ค่า), ไทลื้อ ᦅᦱᧈ (ค่า), ไทใหญ่ ၵႃႈ (ก้า), อาหม 𑜀𑜠 (กะ)

/kʰɛː˥˩/^((สัมผัส))


มั้ง

แผลงมาจาก กระมัง

/maŋ˦˥/^((สัมผัส))

บอกเนื้อความเป็นความที่ไม่แน่ใจ

เขาได้รับจดหมายแล้วมั้ง


แพ้

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *beːꟲ (“ชนะ; แพ้”), ซึ่งความหมายปัจจุบันกลับเป็นตรงข้ามกับความหมายโบราณ (ชนะ); ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨻᩯ᩶ (แพ้), ลาว ແພ້ (แพ้), ไทลื้อ ᦶᦗᧉ (แพ้), ไทใหญ่ ပေႉ (เป๎), ภาษาจ้วงใต้ pex（ชนะ สู้ได้ มากกว่า）, จ้วง bex

การแพ้ (abstract-noun)
ความแพ้ (abstract-noun)

/pʰɛː˦˥/^((สัมผัส))

อนนเรืองใสงามหนักหนา แพ้พระอาทิตย์

สู้ไม่ได้, ทนไม่ได้, ตรงกันข้ามกับ ชนะ

ผู้ที่มีเลือดเนื้อไม่ถูกกับสิ่งของหรือสัตว์บางอย่างก็เรียกว่า แพ้

แพ้ยา

แพ้ตะขาบ


รถไฟฟ้า

รถ + ไฟฟ้า หรือ รถไฟ + ฟ้า

ยานพาหนะซึ่งใช้พลังงานไฟฟ้าขับเคลื่อนให้วิ่งไปตามราง


ชนกคุณ

* ชนก (พ่อ) + คุณ

พระคุณของพ่อ


ชนนี

ยืมมาจากสันสกฤต जननी (ชนนี) หรือบาลี ชนนี

หญิงผู้ให้กำเนิด, แม่


เหวง

คำกริยาวิเศษณ์

/weːŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

มาก, เป็นคำใช้ประกอบคำ เบา เป็น เบาเหวง หมายความว่าเบามาก


ซึนเดเระ

ยืมมาจากญี่ปุ่น ツンデレ

ซึนเดะเระ
สึนเดเระ
สึนเดะเระ

ที่แสดงออกมาโดยไม่ตรงกับทัศนคติของตน, ปากไม่ตรงกับใจ, ปากอย่างใจอย่าง


เกษตรกร

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

กะ-เสด-ตฺระ-กอน

ผู้ทำเกษตรกรรม


สารวัตรทหาร

สารวัตร + ทหาร

สา-ระ-วัด-ทะ-หาน

/saː˩˩˦.ra˦˥.wat̚˦˥.tʰa˦˥.haːn˩˩˦/^((สัมผัส))

ทหารที่ได้รับคำสั่งจากผู้มีอำนาจสั่งใช้ให้ปฏิบัติหน้าที่ เช่น สอดส่อง ตรวจตรา ตักเตือน จับกุมทหาร ข้าราชการพลเรือนและคนงานสังกัดกระทรวงกลาโหมที่กระทำความผิดหรือไม่อยู่ในระเบียบวินัยซึ่งอยู่ภายนอกที่ตั้งหน่วยทหาร


นรก

ยืมมาจากสันสกฤต नरक (นรก) หรือบาลี นรก ซึ่งอาจร่วมเชื้อสายกับกรีกโบราณ νέρτερος (nérteros), ละติน inferus (อินเฟรุซ, “ต่ำ, นรก, ยมโลก”); ร่วมเชื้อสายกับเขมร នរក (นรก);

ᩉ᩠ᨶ᩶ᩣᩁᩫ᩠ᨠ

แดนที่ผู้ทำบาปถูกลงโทษ

hel

แดนที่ผู้ทำบาปถูกลงโทษ

ငရၢႆး

แดนที่ผู้ทำบาปถูกลงโทษ

hel

ฟรีเชียตะวันตก

แดนที่ผู้ทำบาปถูกลงโทษ

ນະລົກ

แดนที่ผู้ทำบาปถูกลงโทษ

infierno

แดนที่ผู้ทำบาปถูกลงโทษ

hell

แดนที่ผู้ทำบาปถูกลงโทษ

ทุคติ

อรรถาภิธาน:นรก

นรก

อรรถาภิธาน:นรก

นรกภูมิ

อรรถาภิธาน:นรก

นรกานต์

อรรถาภิธาน:นรก

นิรย

อรรถาภิธาน:นรก

บาดาล

อรรถาภิธาน:นรก

เมืองผี

อรรถาภิธาน:นรก

ยมโลก

อรรถาภิธาน:นรก

แดนหรือภูมิที่เชื่อกันว่าผู้ทำบาปจะต้องไปเกิดและถูกลงโทษ

แดนที่มีแต่ความทุกข์ทรมาน


ขุนหาญ

คำวิสามานยนาม

/kʰun˩˩˦.haːn˩˩˦/^((สัมผัส))

ชื่ออำเภอหนึ่งในจังหวัดศรีสะเกษ


จรรโลง

พยุง, ค้ำจุน


ด้าว

ร่วมเชื้อสายกับลาว ດ້າວ (ด้าว)

คนต่างด้าว

ด้าวท้าย


แด

ร่วมเชื้อสายกับลาว ແດ (แด)

/dɛː˧/^((สัมผัส))

คนใดมามม่าว บให้ผ่าวเผาแด


ทแกล้ว

ท (“คน, ผู้”) + แกล้ว

/tʰa˦˥.klɛːw˥˩/^((สัมผัส))

ผู้กล้า, ทหาร


ม้านั่ง

/maː˦˥.naŋ˥˩/^((สัมผัส))

เครื่องใช้สำหรับรองนั่ง อาจมีขาหรือไม่มีขาก็ได้ ม้านั่งเดี่ยว ม้านั่งไม่มีพนักพิง ยกย้ายไปได้


สุนัข

ยืมมาจากบาลี สุนข; เทียบสันสกฤต शुनक (ศุนก)

หมา (มักใช้เป็นทางการ)

สุนัขตำรวจ


มัณฑนศิลป์

มัณฑน + ศิลป์; เป็นศัพท์บัญญัติสำนักงานราชบัณฑิตยสภาของ decorative art

มัน-ทะ-นะ-สิน

ศิลปะการออกแบบและตกแต่งผลิตกรรมหรืองานช่างต่าง ๆ


ถั่งเฉ้า

/tʰaŋ˨˩.t͡ɕʰaw˥˩/^((สัมผัส))

รูปแบบอื่นของ ถั่งเช่า


เอเชีย

คำวิสามานยนาม

ยืมมาจากอังกฤษ Asia

亞洲

ทวีปทางซีกโลกเหนือ อยู่ทางตะวันออกของยุโรป

/ʔeː˧.t͡ɕʰia̯˧/^((สัมผัส))

(ทวีป~) ทวีปทางซีกโลกเหนือและตะวันออก ซึ่งมีขนาดใหญ่ที่สุดและมีประชากรมากที่สุดในโลก


เอเชีย

ยืมมาจากอังกฤษ Asia

Aziaat

ผู้ที่มาจากเอเชีย

Aziatische

ผู้ที่มาจากเอเชีย

Asiatique

ผู้ที่มาจากเอเชีย

asiático

ผู้ที่มาจากเอเชีย

asiática

ผู้ที่มาจากเอเชีย

Asian

ผู้ที่มาจากเอเชีย

/ʔeː˧.t͡ɕʰia̯˧/^((สัมผัส))

(คน~, ชาว~) ผู้ที่มาจากเอเชีย


กเลวระ

ยืมมาจากบาลี กเฬวร (“ร่าง, ซากศพ”)


มังสัง

มังสะ, เนื้อ


ศิโรเพฐน์

ยืมมาจากสันสกฤต शिरस् (ศิรสฺ) + บาลี เวฐน; เหมือนกับ ศิร + เพฐน์

ผ้าโพก, ผ้าพันศีรษะ

ยอกรขึ้นเหนือศิโรเพฐน์ น้อมเกศบังคมประนมไหว้

นางทรงทองกรธำมรงค์ ศิโรเพฐน์บรรจงเฉิดฉาย


สัตพิธรัตน์

สัต + พิธ + รัตน์

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

สัด-ตะ-พิด-ทะ-รัด

/sat̚˨˩.ta˨˩.pʰit̚˦˥.tʰa˦˥.rat̚˦˥/^((สัมผัส))

แก้ว 7 ประการ ได้แก่ ทอง เงิน มุกดาหาร ทับทิม ไพฑูรย์ เพชร และแก้วประพาฬ

ถ้าเราทั้งสองนี้ยังมีชีวิตสืบไป อันสองกุมารนี้ไซร้ก็คงจะได้พบกันเป็นมั่นแม่น ถึงแสนสัตพิธรัตน์เครื่องอลงการซึ่งพระราชทานไปนั้นเราก็จะได้ด้วยพระทัยหวัง


กี้

ร่วมเชื้อสายกับลาว ກີ້ (กี้)

/kiː˥˩/^((สัมผัส))

เวลาที่ล่วงผ่านไปหยก ๆ


กิดาการ

อาการเล่าลือ, ข่าวเลื่องลือ

เสียงสรรเสริญ


กุมภีล์

ยืมมาจากบาลี กุมฺภีล


เกย

/kɤːj˧/^((สัมผัส))

ชื่อมาตราหรือแม่ ซึ่งเรียกคำหรือพยางค์ที่มีตัว ย สะกด

เกยขนาดเล็กเคลื่อนย้ายไปได้ สำหรับเจ้านายใช้เป็นที่เสด็จขึ้นหรือลงพาหนะ

นอกชานหรือพื้นซึ่งสูงขึ้นที่เรียกว่า เนินปราสาทหรือ โคกปราสาท เพราะการก่อสร้างนิยมสร้างบนพื้นที่ถมสูงมีสภาพเป็นนอกชาน


เกย

/kɤːj˧/^((สัมผัส))

แล่นหรือเสือกขึ้นไปค้างอยู่พาดอยู่, ถูกซัดหรือลากขึ้นไปติดอยู่ค้างอยู่

เรือเกยฝั่ง

พาดทับเฉพาะชายหรือริม

ปูเสื่อเกยกัน


เกยชัย

/kɤːj˧.t͡ɕʰaj˧/^((สัมผัส))

เกยที่ทำเฉพาะในพิธีจะเสด็จกรีธาทัพออกศึก


ควย

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ɣwajᴬ; ร่วมเชื้อสายกับลาว ໂຄຍ (โคย), คำเมือง ᨤ᩠ᩅ᩠ᨿ (ฅวย), เขิน ᨣ᩠ᩅᩭ (ควอย), ไทลื้อ ᦩᦾ (ฅวอ̂ย), ไทใหญ่ ၵႂႆး (กฺไว๊), ไทใต้คง ᥑᥩᥭᥰ (ฃ๊อ̂ย), พ่าเก ၵွႝ (ขอ̂ย์), อาหม 𑜁𑜨𑜩 (ขอ̂ย์), จ้วง vaez, จ้วงแบบหนง vaez; เทียบออสโตรนีเซียนดั้งเดิม *gaway₁ (“หนวดของหมึกหรือแมงกะพรุนเป็นต้น”)
เคยเชื่อว่าแผลงมาจากบาลี คุยฺห (“ลับ, ซ่อนเร้น, ปกปิด”) (และเกิดคำว่า ควยห์) แต่กลุ่มภาษาไทหลายภาษาไม่ได้สัมผัสกับภาษาบาลี และ คุยฺห ก็ไม่ได้แปลตรงตัวว่า “อวัยวะเพศชาย” สิ่งนี้จึงเป็นเรื่องบังเอิญ

ครวย
คะรวย
ครูไว
คูอวย
ฆรวย
ฆวย
จวย
ควยห์

กระจู๋

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศชาย

กระเจี๊ยบ

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศชาย

กระเจี๊ยว

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศชาย

กระดอ

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศชาย

กระปู๋

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศชาย

กล้วย

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศชาย

กล้วยหอม

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศชาย

กล่องดวงใจ

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศชาย

กุนเชียง

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศชาย

แก่นกาย

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศชาย

ไก่โต้ง

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศชาย

ขาที่สาม

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศชาย

ข้าวปลูก

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศชาย

ขลำ

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศชาย

ของลับ

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศชาย

ของสงวน

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศชาย

ขีปนาวุธ

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศชาย

เข็ม

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศชาย

เข็มฉีดยา

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศชาย

ไข่นุ้ย

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศชาย

ค.

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศชาย

ควย

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศชาย

คุยหฐาน

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศชาย

คุยหประเทศ

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศชาย

เค

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศชาย

เค่อ

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศชาย

โคย

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศชาย

เครื่องเพศ

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศชาย

งู

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศชาย

งูตาเดียว

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศชาย

จรวด

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศชาย

จู๋

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศชาย

เจ้าจำปี

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศชาย

เจ้าโลก

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศชาย

เจี๊ยว

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศชาย

ช้างน้อย

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศชาย

ซุง

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศชาย

ดอ

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศชาย

ดอกกัญชา

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศชาย

ดอกลำดวน

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศชาย

ดุ้น

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศชาย

ดุ้นฟืน

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศชาย

ดุ้นสวาท

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศชาย

เดือย

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศชาย

ต้นกล้า

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศชาย

ตอร์ปิโด

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศชาย

ตัวเดียวอันเดียว

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศชาย

แตง

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศชาย

ทัพพี

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศชาย

เทียน

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศชาย

นกเขา

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศชาย

น้องชาย

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศชาย

บวบ

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศชาย

บาซูก้า

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศชาย

ปลาช่อน

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศชาย

ปลาชะโด

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศชาย

ปืน

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศชาย

ปืนใหญ่

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศชาย

ปุริสนิมิต

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศชาย

ปูเสฉวน

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศชาย

พญาไร้ใบ

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศชาย

ฟวย

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศชาย

ไฟฉาย

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศชาย

มะขาม

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศชาย

มะเขือเผา

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศชาย

มะดัน

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศชาย

มะพร้าว

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศชาย

มังกร

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศชาย

มัจฉา

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศชาย

รากไทร

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศชาย

เรือ

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศชาย

ลิงค์

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศชาย

ลึงค์

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศชาย

ว่าวจุฬา

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศชาย

ว่าวปักเป้า

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศชาย

สาก

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศชาย

สำเภา

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศชาย

ไส้กรอก

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศชาย

หนอน

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศชาย

หนอนน้อย

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศชาย

หมากผีพ่วน

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศชาย

หรรม

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศชาย

หำ

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศชาย

เห็ด

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศชาย

แหนม

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศชาย

อะโบะจามะ

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศชาย

องค์

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศชาย

องค์กำเนิด

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศชาย

องคชาต

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศชาย

อวัยวะเพศชาย

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศชาย

อาวุธลับ

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศชาย

เอ็น

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศชาย

ไอ้จ้อน

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศชาย

ไอ้จู๋

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศชาย

ไอ้เจี๊ยว

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศชาย

ไอ้นั่น

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศชาย

ไอ้ปืนโต

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศชาย

อวัยวะสืบพันธุ์ของชายหรือสัตว์เพศผู้บางชนิด


เอ็นหอย

สะดือของหอยจอบ ซึ่งเป็นหอยทะเลชนิดหนึ่ง คนนิยมนำมาทำเป็นอาหาร


การะเกด

ไม่ทราบรากศัพท์

ชื่อไม้พุ่มเพศผู้ชนิด Pandanus tectorius Parkinson ex Du Roi ในวงศ์ Pandanaceae มักขึ้นในที่ชื้นแฉะและริมน้ำ ใบแคบและยาว ขอบใบมีหนามห่าง ๆ ดอกสีเหลือง กลิ่นหอม


การันต์

ยืมมาจากบาลี การนฺต (“อักษรตัวสุดท้าย”)

ตัวอักษรที่ไม่ออกเสียง ซึ่งมีไม้ทัณฑฆาตกำกับไว้

เรียกตัวอักษรที่มีไม้ทัณฑฆาตกำกับ เช่น "ล์" ว่า ล การันต์ "ค์" ว่า ค การันต์


การุญ

ยืมมาจากบาลี การุญฺญ; เทียบสันสกฤต कारुण्य (การุณฺย)


การุณย์

ยืมมาจากสันสกฤต कारुण्य (การุณฺย); เทียบบาลี การุญฺญ


กาลกิริยา

กาล + กิริยา

กา-ละ-กิ-ริ-ยา

ถึงซึ่งกาลกิริยา


กาลเทศะ

เวลาและสถานที่

ความควรหรือไม่ควร


กาลกรรณี

ยืมมาจากสันสกฤต कालकर्णी (กาลกรฺณี, “โชคร้าย”)

กา-ละ-กัน-นี

กาน-ละ-กัน-นี

เสนียดจัญไร, ลักษณะที่เป็นอัปมงคล


กาลกิณี

ยืมมาจากบาลี กาลกณฺณี, กาฬกณฺณี, จากสันสกฤต कालकर्णी (กาลกรฺณี, “โชคร้าย”) (ซึ่งเป็นรากของไทย กาลกรรณี); ร่วมเชื้อสายกับเขมร កាឡកិណី (กาฬกิณี)

กาน-ละ-กิ-นี

เสนียดจัญไร, ลักษณะที่เป็นอัปมงคล


กาลัญญุตา

ความเป็นผู้รู้กาล


กาลิก

ของที่พระสงฆ์เก็บไว้ฉันได้ตามเวลาที่กำหนด


กาลี

ชั่วร้าย, เสนียดจัญไร


กาแล็กซี

ยืมมาจากอังกฤษ galaxy

/kaː˧.lɛk̚˦˥.siː˥˩/^((สัมผัส))

คำพ้องความของ ดาราจักร


กาศิกพัสตร์

ยืมมาจากสันสกฤต काशिकवस्त्र (กาศิกวสฺตฺร); เทียบเท่า กาศิก + พัสตร์

กา-สิ-กะ-พัด

ผ้าเนื้อละเอียดมาจากแคว้นกาสี


กาษา

ผ้าชนิดหนึ่ง


กาสร

ยืมมาจากสันสกฤต कासर (กาสร)

/kaː˧.sɔːn˩˩˦/^((สัมผัส))


กาสะ

ยืมมาจากสันสกฤต कास (กาส) หรือบาลี กาส

(ทรงพระ~) ไอ


กาสะ

ยืมมาจากสันสกฤต कास (กาส) หรือบาลี กาส


กาหล

คำกริยาวิเศษณ์

เอะอะอื้ออึง


กาเหว่า

เลียนเสียงธรรมชาติ


กาฬ

ยืมมาจากบาลี กาฬ (“ดำ”)

[เสียงสมาส]
กา-ละ-

[เสียงสมาส]
กาน-ละ-

รอยดำหรือแดงที่ผุดตามร่างกายคนเมื่อตายแล้ว


กาฬ

ยืมมาจากบาลี กาฬ (“ดำ”)

[เสียงสมาส]
กา-ละ-

[เสียงสมาส]
กาน-ละ-

ดำ, มักใช้เป็นส่วนหน้าของสมาส


กาฬวาต

ลมพายุใหญ่อย่างหนึ่ง


กำจร

แผลงมาจาก ขจร


กำจาย

ชื่อไม้พุ่มชนิดหนึ่ง


กำชับ

สั่งย้ำไว้ให้แน่นอน


กำซาบ

ซึมเข้าไป, ทา, อาบ


กำดัด

กำลังรุ่น, เต็มที่


กำเดา

แผลงมาจาก เขดา, จากเขมร ក្ដៅ (กฺเฎา, “ร้อน”)

เลือดที่ออกทางจมูก เรียกว่า เลือดกำเดา

แพทย์แผนโบราณเรียกไข้ชนิดหนึ่งที่เกิดจากหวัด ว่า ไข้กำเดา


กำเดาะ

เพิ่งออกแตกสาว


กำธร

สนั่นหวั่นไหว


กำนัน

เทียบเขมร កំណាន់ (กํณาน̍, “ผู้ควบคุมดูแล”)

ตำแหน่งผู้ปกครองลูกบ้าน พนักงานฝ่ายปกครองซึ่งมีอำนาจหน้าที่ปกครองราษฎรที่อยู่ในเขตตำบล

ผู้ป้องกัน, ผู้ดูแล


กำนัล

จากภาษาเขมร កំណល់កំណុល (กฺนล,"ของขวัญ")

ของให้กันด้วยความนับถือ

นางพนักงานรับใช้ฝ่ายใน อยู่ในวัง


กำเนิด

แผลงมาจาก เกิด; จากเขมร កំណើត (กํเณิต), แผลงมาจาก កើត (เกิต)


กำเนิด

เกิด, มีขึ้น


กำบัง

ยืมมาจากเขมร កំបាំង (กํบาํง) หรือ កម្បាំង (กมฺบาํง); ร่วมเชื้อสายกับลาว ກຳບັງ (กำบัง)

หาที่กำบังฝน

บังอย่างมิดชิด

กำบังกายเข้าไป


กำบัง

ยืมมาจากชวา kembang (“ดอกไม้”)


กำบัง

ชื่อว่านต้นดั่งกระชาย หัวเล็ก ๆ ติดกันดั่งกล้วยไข่ ต้นและใบเขียว เนื้อในขาว ใช้สำหรับเป็นว่านกันภัยในทางลัทธิ และกันว่านร้ายต่าง ๆ


กำบิด

ยืมมาจากเขมร កាំបិត (กาํบิต)


ชรุก

/t͡ɕʰa˦˥.ruk̚˦˥/^((สัมผัส))

ซุก, แอบ, แทรก, เอาของไปแอบแฝงไว้

ช่อช้อยชรุกระโยงยาน


ฉมา

ยืมมาจากบาลี ฉมา (“แผ่นดิน”); เทียบสันสกฤต क्षमा (กฺษมา, “แผ่นดิน”)

[t͡ɕʰä˩.mäː˧]


งมเข็มในมหาสมุทร

งม + เข็ม + ใน + มหาสมุทร

งม-เข็ม-ไน-มะ-หา-สะ-หฺมุด

/ŋom˧.kʰem˩˩˦.naj˧.ma˦˥.haː˩˩˦.sa˨˩.mut̚˨˩/^((สัมผัส))

ค้นหาสิ่งที่ยากจะค้นหาได้

ทำกิจที่สำเร็จได้ยาก


งอมพระราม

งอม + พระราม

การแบ่งพยางค์
{เสียงสระสั้น}

ง็อม-พฺระ-ราม

มีความทุกข์ยากลำบากเต็มที่


งอมืองอตีน

เกียจคร้าน, ไม่สนใจขวนขวายทำการงาน


ง่อยเปลี้ยเสียขา

ง็่อย-เปฺลี้ย-เสีย-ขา

/ŋɔj˥˩.plia̯˥˩.sia̯˩˩˦.kʰaː˩˩˦/^((สัมผัส))

มีร่างกายพิการจนเดินไม่ได้อย่างปกติ


งานหลวงไม่ขาด งานราษฎร์ไม่เสีย

งาน-หฺลวง-ไม่-ขาด-งาน-ราด-ไม่-เสีย

/ŋaːn˧.lua̯ŋ˩˩˦.maj˥˩.kʰaːt̚˨˩.ŋaːn˧.raːt̚˥˩.maj˥˩.sia̯˩˩˦/^((สัมผัส))

ทำงานไม่บกพร่องทั้งงานส่วนรวมและส่วนตัว

th-งานหลวงไม่ขาด_งานราษฎร์ไม่เสีย-th-verb-xXRiJKh1


งานหลวงไม่ให้ขาด งานราษฎร์ไม่ให้เสีย

งาน-หฺลวง-ไม่-ไฮ่-ขาด-งาน-ราด-ไม่-ไฮ่-เสีย

/ŋaːn˧.lua̯ŋ˩˩˦.maj˥˩.haj˥˩.kʰaːt̚˨˩.ŋaːn˧.raːt̚˥˩.maj˥˩.haj˥˩.sia̯˩˩˦/^((สัมผัส))

ทำงานไม่บกพร่องทั้งงานส่วนรวมและส่วนตัว

th-งานหลวงไม่ให้ขาด_งานราษฎร์ไม่ให้เสีย-th-verb-xXRiJKh1


งูกินหาง

คำกริยาวิเศษณ์

งู + กิน + หาง

/ŋuː˧.kin˧.haːŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

เกี่ยวโยงกันไปเป็นทอด ๆ


เงยหน้าอ้าปาก

เงย + หน้า + อ้า + ปาก

เงย-น่า-อ้า-ปาก

/ŋɤːj˧.naː˥˩.ʔaː˥˩.paːk̚˨˩/^((สัมผัส))

มีฐานะดีขึ้นกว่าเดิมพอทัดเทียมเพื่อน


เงียบเป็นเป่าสาก

คำกริยาวิเศษณ์

เงียบ-เป็น-เป่า-สาก

/ŋia̯p̚˥˩.pen˧.paw˨˩.saːk̚˨˩/^((สัมผัส))

ลักษณะที่เงียบสนิท


โง่แกมหยิ่ง

โง่-แกม-หฺยิ่ง

/ŋoː˥˩.kɛːm˧.jiŋ˨˩/^((สัมผัส))

โง่แล้วยังอวดฉลาด, อวดดีทั้ง ๆ ที่โง่


โง่เง่า

/ŋoː˥˩.ŋaw˥˩/^((สัมผัส))


โง่เง่าเต่าตุ่น

โง่ + เง่า + เต่า + ตุ่น; เต่าและตุ่นเป็นคำสร้อย

ความโง่เง่าเต่าตุ่น (noun-from-adj)

โง่-เง่า-เต่า-ตุ่น

เพราะโง่เง่าเต่าตุ่นพ่อคุณเอ๋ย ผู้ใดเลยจะประสงค์จำนงหมาย


โง่แล้วอยากนอนเตียง

โง่-แล้ว-หฺยาก-นอน-เตียง

/ŋoː˥˩.lɛːw˦˥.jaːk̚˨˩.nɔːn˧.tia̯ŋ˧/^((สัมผัส))

โง่แล้วไม่เจียมตัวว่าโง่, ไปทำสิ่งที่ตนไม่รู้ไม่เข้าใจ, ไม่มีความสามารถแล้วยังพยายามทำสิ่งที่ไม่สมฐานะของตน (มักตามด้วย คอเอียงแล้วอยากหนุนหมอน)

เธอไม่รู้เรื่องไฟแต่ก็ยังไปแก้ เกือบจะถูกไฟดูดตายเสียแล้ว เข้าตำราโง่แล้วอยากนอนเตียง คอเอียงแล้วอยากหนุนหมอน


จมไม่ลง

เคยทำตัวใหญ่มาแล้วทำให้เล็กลงไม่ได้ (มักใช้แก่คนมั่งมีหรือรุ่งเรืองมาก่อน เมื่อยากจนหรือตกอับลงก็ยังทำตัวเหมือนเดิม)


จมูกมด

บางทีใช้เข้าคู่กับคำว่า หูผี รวมเป็น หูผีจมูกมด

ที่ไหวหรือรู้ทันเหตุการณ์


หูผีจมูกมด

บางทีใช้เฉพาะคำว่า จมูกมด

ที่ไหวหรือรู้ทันเหตุการณ์


จองหองพองขน

จองหอง + พอง + ขน

ความจองหองพองขน (noun-from-adj)

การแบ่งพยางค์
{เสียงสระสั้น}

จ็อง-ห็อง-พ็อง-ขน

/t͡ɕɔŋ˧.hɔŋ˩˩˦.pʰɔŋ˧.kʰon˩˩˦/^((สัมผัส))

เย่อหยิ่งลบหลู่ผู้มีคุณ


จับงูข้างหาง

จับ + งู + ข้าง + หาง

จับ-งู-ค่าง-หาง

/t͡ɕap̚˨˩.ŋuː˧.kʰaːŋ˥˩.haːŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

ทำสิ่งที่เสี่ยงต่ออันตราย


จับดำถลำแดง

จับ-ดำ-ถะ-หฺลำ-แดง

/t͡ɕap̚˨˩.dam˧.tʰa˨˩.lam˩˩˦.dɛːŋ˧/^((สัมผัส))

มุ่งอย่างหนึ่งไปได้อีกอย่างหนึ่ง

มุ่งอย่างหนึ่งกลายไปเป็นอย่างหนึ่ง


จับได้ไล่ทัน

พูดดักให้ยอมรับ, พูดต้อนให้จนมุม


จับพลัดจับผลู

การจับพลัดจับผลู (abstract-noun)

จับ-พฺลัด-จับ-ผฺลู

/t͡ɕap̚˨˩.pʰlat̚˦˥.t͡ɕap̚˨˩.pʰluː˩˩˦/^((สัมผัส))

จับผิด ๆ ถูก ๆ

บังเอิญเป็นไปโดยไม่ตั้งใจ


จับแพะชนแกะ

จับ + แพะ + ชน + แกะ

จับ-แพะ-ชน-แกะ

/t͡ɕap̚˨˩.pʰɛʔ˦˥.t͡ɕʰon˧.kɛʔ˨˩/^((สัมผัส))

ทำอย่างขอไปที ไม่ได้อย่างนี้ก็เอาอย่างนั้นเข้าแทนเพื่อให้ลุล่วงไป


จับเสือมือเปล่า

แสวงหาประโยชน์โดยตัวเองไม่ต้องลงทุน


จุดไต้ตำตอ

จุด + ไต้ + ตำ + ตอ

จุด-ต้าย-ตำ-ตอ

พูดหรือทำสิ่งใดสิ่งหนึ่งบังเอิญไปโดนเอาเจ้าตัวหรือผู้ที่เป็นเจ้าของเรื่องนั้นเข้าโดยผู้พูดหรือผู้ทำไม่รู้ตัว


เจ้าไม่มีศาล สมภารไม่มีวัด

จ้าว-ไม่-มี-สาน-สม-พาน-ไม่-มี-วัด

/t͡ɕaːw˥˩.maj˥˩.miː˧.saːn˩˩˦.som˩˩˦.pʰaːn˧.maj˥˩.miː˧.wat̚˦˥/^((สัมผัส))

ผู้ที่ไม่มีที่อยู่เป็นหลักแหล่ง

th-เจ้าไม่มีศาล_สมภารไม่มีวัด-th-noun-gEtxvEGs


ใจใหญ่ใจโต

ใจใหญ่ + ใจโต

ไจ-ไหฺย่-ไจ-โต

คิดเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่


ชนักติดหลัง

ชนัก + ติด + หลัง

ชะ-นัก-ติด-หฺลัง

/t͡ɕʰa˦˥.nak̚˦˥.tit̚˨˩.laŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

ความชั่วหรือความผิดที่ยังติดตัวอยู่


ชักซุงตามขวาง

ทำอะไรที่ไม่ถูกวิธีย่อมได้รับความลำบาก

ขัดขวางผู้มีอำนาจย่อมได้รับความเดือดร้อน


ชักน้ำเข้าลึก ชักศึกเข้าบ้าน

ชัก + น้ำ + เข้า + ลึก + ชัก + ศึก + เข้า + บ้าน

ชัก-น้าม-เค่า-ลึก-ชัก-สึก-เค่า-บ้าน

/t͡ɕʰak̚˦˥.naːm˦˥.kʰaw˥˩.lɯk̚˦˥.t͡ɕʰak̚˦˥.sɯk̚˨˩.kʰaw˥˩.baːn˥˩/^((สัมผัส))

นำศัตรูเข้าบ้าน

th-ชักน้ำเข้าลึก_ชักศึกเข้าบ้าน-th-verb-7SLK5CAL


ชักใบให้เรือเสีย

พูดหรือทำขวาง ๆ ให้การสนทนาหรือการงานเขวออกนอกเรื่องไป


ชักแม่น้ำทั้งห้า

ชัก + แม่น้ำ + ทั้ง + ห้า; "แม่น้ำทั้งห้า" หมายถึง แม่น้ำ 5 สายในอินเดีย

ชัก-แม่-น้าม-ทั้ง-ฮ่า

/t͡ɕʰak̚˦˥.mɛː˥˩.naːm˦˥.tʰaŋ˦˥.haː˥˩/^((สัมผัส))

พูดจาหว่านล้อมยกเหตุผลต่าง ๆ เพื่อโน้มน้าวให้ได้สิ่งที่ประสงค์

เถ้าก็พูดจาหว่านล้อมด้วยคำยอ ชักเอาแม่น้ำทั้งห้าเข้ามาล่อ


ชักใย

บงการอยู่เบื้องหลัง


ชักหน้าไม่ถึงหลัง

มีรายได้ไม่พอกับรายจ่าย


ชั่วช่างชี ดีช่างสงฆ์

คำกริยาวิเศษณ์

ชั่ว + ช่าง + ชี + ดี + ช่าง + สงฆ์

ชั่ว-ช่าง-ชี-ดี-ช่าง-สง

/t͡ɕʰua̯˥˩.t͡ɕʰaːŋ˥˩.t͡ɕʰiː˧.diː˧.t͡ɕʰaːŋ˥˩.soŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

ปล่อยไปตามเรื่องตามราว ไม่เอาเป็นธุระ

th-ชั่วช่างชี_ดีช่างสงฆ์-th-adv-dZTpV4q6


ชั่วนาตาปี

คำกริยาวิเศษณ์

ชั่ว + นา + ตา + ปี

ชั่ว-นา-ตา-ปี

แม่น้ำสายนี้มีน้ำไหลอยู่ชั่วนาตาปี

ชั่วเวลานานนับปี

ยายคนนี้ขายหมากพลูอยู่ร้านนี้อยู่ชั่วนาตาปี ไม่เคยเห็นแกไปไหนเลย


ช้า ๆ ได้พร้าสองเล่มงาม

ค่อย ๆ คิด ค่อย ๆ ทำ แล้วจะสำเร็จผล

th-ช้า_ๆ_ได้พร้าสองเล่มงาม-th-adj-qvpGqRPX


ช้า ๆ ได้พร้าเล่มงาม

ค่อย ๆ คิด ค่อย ๆ ทำ แล้วจะสำเร็จผล


ช้างตายทั้งตัวเอาใบบัวมาปิด

ช้าง + ตาย + ทั้ง + ตัว + เอา + ใบ + บัว + มา + ปิด

ช้าง-ตาย-ทั้ง-ตัว-เอา-ไบ-บัว-มา-ปิด

/t͡ɕʰaːŋ˦˥.taːj˧.tʰaŋ˦˥.tua̯˧.ʔaw˧.baj˧.bua̯˧.maː˧.pit̚˨˩/^((สัมผัส))

ความชั่วหรือความผิดร้ายแรงที่คนรู้ทั่วกันแล้ว จะปิดอย่างไรก็ไม่มิด

th-ช้างตายทั้งตัวเอาใบบัวมาปิด-th-noun-2lmHRF2Z


ช้างสาร

/t͡ɕʰaːŋ˦˥.saːn˩˩˦/^((สัมผัส))


ช้าเป็นการ นานเป็นคุณ

ค่อย ๆ คิด ค่อย ๆ ทำ ดีกว่าด่วนทำ

th-ช้าเป็นการ_นานเป็นคุณ-th-adj-9RCbcG35


ชายสามโบสถ์

ชาย + สาม + โบสถ์

[t͡ɕʰäːj˧.sä̃ːm˩˥.boːt̚˨˩]

ผู้ที่บวชแล้วสึกถึง 3 หน, ใช้พูดเป็นเชิงตำหนิว่า เป็นคนที่ไม่น่าคบ


ชายหาบหญิงคอน

ช่วยกันทำมาหากินทั้งผัวทั้งเมีย


ผัวหาบเมียคอน

การผัวหาบเมียคอน (abstract-noun)

ผัว-หาบ-เมีย-คอน

/pʰua̯˩˩˦.haːp̚˨˩.mia̯˧.kʰɔːn˧/^((สัมผัส))

ช่วยกันทำมาหากินทั้งผัวทั้งเมีย


ชิงสุกก่อนห่าม

ชิง + สุก + ก่อน + ห่าม

ชิง-สุก-ก่อน-ห่าม

/t͡ɕʰiŋ˧.suk̚˨˩.kɔːn˨˩.haːm˨˩/^((สัมผัส))

ทำสิ่งที่ยังไม่สมควรแก่วัยหรือยังไม่ถึงเวลา (มักหมายถึงการลักลอบได้เสียกันก่อนแต่งงาน), ใช้เป็นคำสอนหรือเตือนสติว่า อย่าชิงสุกก่อนห่าม


ชี้นกเป็นนก ชี้ไม้เป็นไม้

ชี้ + นก + เป็น + นก + ชี้ + ไม้ + เป็น + ไม้

ชี้-นก-เป็น-นก-ชี้-ม้าย-เป็น-ม้าย

/t͡ɕʰiː˦˥.nok̚˦˥.pen˧.nok̚˦˥.t͡ɕʰiː˦˥.maːj˦˥.pen˧.maːj˦˥/^((สัมผัส))

ไม่ว่าผู้มีอำนาจจะว่าอย่างใด ผู้น้อยก็ต้องคล้อยตามไปอย่างนั้น เพราะกลัวหรือประจบ

th-ชี้นกเป็นนก_ชี้ไม้เป็นไม้-th-verb-OGtonarJ


ชุบมือเปิบ

ชุบ + มือ + เปิบ

ชุบ-มือ-เปิบ

/t͡ɕʰup̚˦˥.mɯː˧.pɤːp̚˨˩/^((สัมผัส))


ซื่อเหมือนแมวนอนหวด

th-ซื่อเหมือนแมวนอนหวด-th-adj-aZS-uRXM


ซื้อควายหน้านา ซื้อผ้าหน้าตรุษ

ซื้อของไม่คำนึงถึงกาลเวลา ย่อมได้ของราคาแพง

th-ซื้อควายหน้านา_ซื้อผ้าหน้าตรุษ-th-verb-VKLLot7f

ทำอะไรไม่เหมาะกับกาลเวลาย่อมได้รับความเดือดร้อน

th-ซื้อควายหน้านา_ซื้อผ้าหน้าตรุษ-th-verb-FsPtsUlc


ซื้อวัวหน้านา ซื้อผ้าหน้าหนาว

th-ซื้อวัวหน้านา_ซื้อผ้าหน้าหนาว-th-verb-VKLLot7f

th-ซื้อวัวหน้านา_ซื้อผ้าหน้าหนาว-th-verb-FsPtsUlc


เฒ่าหัวงู

เฒ่า + หัว + งู

/tʰaw˥˩.hua̯˩˩˦.ŋuː˧/^((สัมผัส))

คนแก่หรือคนมีอายุมากที่มีเล่ห์เหลี่ยมหรือกลอุบายหลอกเด็กผู้หญิงในทางกามารมณ์, คนแก่เจ้าเล่ห์


ไกวัล

ยืมมาจากสันสกฤต केवल (เกวล) หรือบาลี เกวล


ไกวัล

พิราลัยก็ไคลยังนภมน- ทิรทิพยไกวัล

สมุทรโฆษคำฉันท์ ฉบับหอพระสมุดวชิรญาณ พ.ศ. ๒๔๖๘


ไกว

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨠ᩠ᩅᩱ (ไกว), ลาว ໄກວ (ไกว) หรือ ກວຍ (กวย), อีสาน กวย, ไทลื้อ ᦺᦦ (ไกว), ไทใหญ่ ၵႂႆ (กฺไว); เทียบเวียดนาม quay (กฺวัย) หรือ เวียดนาม quậy (เกฺว็่ย)

ทำสิ่งที่ห้อยอยู่ให้แกว่งไปมา

ไกวชิงช้า

ไกวเปล


ไกล่เกลี่ย

ไกล่ + เกลี่ย

ไกฺล่-เกฺลี่ย

พูดจาให้ปรองดองกัน, พูดจาให้ตกลงกัน

ทำให้เรียบร้อย, ทำให้มีส่วนเสมอกัน


สวรรค์

ยืมมาจากสันสกฤต स्वर्ग (สฺวรฺค), จากอินโด-อารยันดั้งเดิม *suHargás, จากอินโด-อิเรเนียนดั้งเดิม *suHargás, จากอินโด-ยูโรเปียนดั้งเดิม *sh₂ul-gʷḿ̥-s (“ไปสู่ดวงอาทิตย์”); เทียบบาลี สคฺค; ร่วมเชื้อสายกับลาว ສະຫວັນ (สะหวัน), ไทลื้อ ᦉᦛᧃ (สหวัน)

ᩈ᩠ᩅᩢᩁ᩠ᨣ᩺

แดนที่ผู้ทำดีจะได้ไปสู่หลังตาย

hemel

แดนที่ผู้ทำดีจะได้ไปสู่หลังตาย

မိူင်းၽီ

แดนที่ผู้ทำดีจะได้ไปสู่หลังตาย

ciel

แดนที่ผู้ทำดีจะได้ไปสู่หลังตาย

himel

ฟรีเชียตะวันตก

แดนที่ผู้ทำดีจะได้ไปสู่หลังตาย

Himmel

แดนที่ผู้ทำดีจะได้ไปสู่หลังตาย

ສະຫວັນ

แดนที่ผู้ทำดีจะได้ไปสู่หลังตาย

cielo

แดนที่ผู้ทำดีจะได้ไปสู่หลังตาย

heaven

แดนที่ผู้ทำดีจะได้ไปสู่หลังตาย

กระยาหงัน

อรรถาภิธาน:สวรรค์

ไกพัล

อรรถาภิธาน:สวรรค์

ไกวัล

อรรถาภิธาน:สวรรค์

ตรีทิพ

อรรถาภิธาน:สวรรค์

ไตรทิพ

อรรถาภิธาน:สวรรค์

ไตรทิพย์

อรรถาภิธาน:สวรรค์

ทิพ

อรรถาภิธาน:สวรรค์

ทิว

อรรถาภิธาน:สวรรค์

ทิวะ

อรรถาภิธาน:สวรรค์

เทวโลก

อรรถาภิธาน:สวรรค์

ไทวะ

อรรถาภิธาน:สวรรค์

ฟ้า

อรรถาภิธาน:สวรรค์

เมืองฟ้า

อรรถาภิธาน:สวรรค์

เมืองแมน

อรรถาภิธาน:สวรรค์

เมืองอมร

อรรถาภิธาน:สวรรค์

ลางงิด

อรรถาภิธาน:สวรรค์

วยัมหะ

อรรถาภิธาน:สวรรค์

สรวง

อรรถาภิธาน:สวรรค์

สวรรค

อรรถาภิธาน:สวรรค์

สวรรค์

อรรถาภิธาน:สวรรค์

สวรรคโลก

อรรถาภิธาน:สวรรค์

สวรรคาลัย

อรรถาภิธาน:สวรรค์

สัค

อรรถาภิธาน:สวรรค์

สัคคะ

อรรถาภิธาน:สวรรค์

สันรวง

อรรถาภิธาน:สวรรค์

สุขาวดี

อรรถาภิธาน:สวรรค์

สุคติ

อรรถาภิธาน:สวรรค์

สุรบถ

อรรถาภิธาน:สวรรค์

สุรโลก

อรรถาภิธาน:สวรรค์

สุราลัย

อรรถาภิธาน:สวรรค์

โลกของเทวดา, เมืองฟ้า

แดนหรือภูมิที่เชื่อกันว่าผู้ทำความดีจะได้ไปสู่หลังจากความตาย

แดนที่มีแต่ความสุขสบาย


แกว่ง

ร่วมเชื้อสายกับลาว ແກວ່ງ (แกว่ง)

/kwɛŋ˨˩/^((สัมผัส))

อาการที่เคลื่อนไหวไปทางโน้นทีทางนี้ทีโดยที่โคนหรือต้นของสิ่งนั้นติดอยู่กับสิ่งอื่น

โดยปริยายหมายความว่าไม่อยู่กับที่, ไม่อยู่ในแนว

จิตแกว่ง


แกว่งไกว

แกฺว็่ง-ไกฺว


ไกล

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *k.lajᴬ; ร่วมเชื้อสายกับอีสาน ไกล, ลาว ໄກ (ไก), คำเมือง ᨠᩖᩱ (ไกล), เขิน ᨠᩱ (ไก), ไทลื้อ ᦺᦂ (ไก), ไทใหญ่ ၵႆ (ไก), ไทใต้คง ᥐᥭ (กัย), อาหม 𑜀𑜩 (กย์), จ้วง gyae

ห่าง, ยืดยาว


ไกรศรี

ยิ่งด้วยสิริ


ไกรศรี

ผู้ยิ่งด้วยสิริ


ไกรศรี

แผลงมาจาก เกสรี


ไกรศร

แผลงมาจาก เกสรี


ไกรสร

แผลงมาจาก เกสรี


ไกรลาส

คำวิสามานยนาม

ยืมมาจากสันสกฤต कैलास (ไกลาส)

ไกลาส
ไกรลาศ

ชื่อภูเขาในเทือกเขาหิมาลัย เชื่อว่าเป็นที่สถิตของพระอิศวรในศาสนาพราหมณ์


ไกรลาส

ยืมมาจากสันสกฤต कैलास (ไกลาส)

ไกลาส
ไกรลาศ

สีขาวเหมือนเงินยวง


ไกลาส

คำวิสามานยนาม

ยืมมาจากสันสกฤต कैलास (ไกลาส)


ไกลาส

ยืมมาจากสันสกฤต कैलास (ไกลาส)

สีขาวเหมือนเงินยวง


ไกร

ชื่อไม้ต้นขนาดใหญ่ในสกุล Ficus วงศ์ Moraceae ลักษณะคล้ายต้นไทร


ไกร

เทียบเขมร ក្រៃ (กฺไร)

เหนหาญหื่นแหลมหลัก ไกรกว่า ตนนา

ใหญ่, มาก, เกิน


ไก๋

ทำเป็นไม่รู้เรื่องทั้ง ๆ ที่เป็นตัวการ

แอบเอาของไปให้เขาแล้วมาเป็นไก๋ไม่รู้เรื่อง


ไก่โห่

มาตั้งแต่ไก่โห่


ไก่เขี่ย

หวัด, ยุ่งจนเกือบอ่านไม่ออก (มักใช้แก่ลายมือ)

ปากกาลูกลื่นจะทำให้พวกเขาลายมือเหมือนไก่เขี่ย

ไอ้พวกรอยไก่เขี่ยนั่นเป็นของอียิปต์


ไก

ร่วมเชื้อสายกับ จ้วง gaeq (ไก่, “ไก”), จ้วงแบบจั่วเจียง gaeq (ไก่, “ไก”)

ที่สำหรับเหนี่ยวให้ลูกกระสุนเป็นต้นลั่นออกไป

ไกปืน

ไกหน้าไม้


ไก

(ผัก~) ชื่อสาหร่ายสีเขียวน้ำจืดชนิดหนึ่ง


รา

ไม้ที่กระหนาบอยู่ใต้ท้องพรึงรับพื้นเรือนเพื่อไม่ให้พื้นอ่อน อยู่ระหว่างรอด

ไม้จีมเสาที่ปากหลุมซึ่งยังไม่ได้กลบดินเพื่อกันไม่ให้โอนเอน เรียกว่า ราคอเสา


รา

ชื่อเรียกสิ่งมีชีวิตที่มีโครงสร้างไม่ซับซ้อน ไม่มีคลอโรฟิลล์ ส่วนมากเจริญเป็นเส้นใย แบ่งเป็น 2 พวก คือ ราเมือก และ ราแท้ แพร่พันธุ์โดยสปอร์ อาศัยอยู่บนซากของพืชหรือสัตว์ ขึ้นเบียนหรืออยู่ร่วมกับพืชอื่นก็มี


รา

ค่อย ๆ เลิกไป

รากันไป

น้อยลง, อ่อนลง

ไฟราดับไปเอง


รา

คำชวนอีกฝ่ายหนึ่งให้กระทำตาม

ไปเถิดรา


รา

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *raːᴬ²; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩁᩣ (รา), เขิน ᩁᩣ (รา), ลาว ຮາ (ฮา), ไทลื้อ ᦣᦱ (ฮา), ไทใหญ่ ႁႃး (ห๊า), ไทใต้คง ᥞᥣᥰ (ห๊า), อาหม 𑜍𑜠 (ระ), จ้วงแบบจั่วเจียง raz

เราทั้งคู่, เขาทั้งคู่, ในคำว่า สองรา, ต่อมาใช้หมายถึงเกิน 2 ก็ได้

เร่งหาประกันมาทันใด ผู้คุมเหวยรับไว้ทั้งสามรา


เรา

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *rawᴬ; ร่วมเชื้อสายกับอีสาน เฮา, ลาว ເຮົາ (เฮ็า), คำเมือง ᩁᩮᩢᩣ (เรัา), ไทลื้อ ᦣᧁ (เฮา), ไทดำ ꪹꪭꪱ (เฮา), ไทใหญ่ ႁဝ်း (ห๊ว), อาหม 𑜍𑜧 (รว์), 𑜍𑜈𑜫 (รว์) หรือ 𑜍𑜧𑜈𑜫 (รว์ว์), ปู้อี rauz, จ้วง raeuz

ᩁᩮᩢᩣ

สรรพนามบุรุษที่ 1 ใช้แทนชื่อคนหลายคน

ꪹꪭꪱ

สรรพนามบุรุษที่ 1 ใช้แทนชื่อคนหลายคน

ႁဝ်း

สรรพนามบุรุษที่ 1 ใช้แทนชื่อคนหลายคน

ເຮົາ

สรรพนามบุรุษที่ 1 ใช้แทนชื่อคนหลายคน

we

สรรพนามบุรุษที่ 1 ใช้แทนชื่อคนหลายคน

us

สรรพนามบุรุษที่ 1 ใช้แทนชื่อคนหลายคน

สรรพนามบุรุษที่ 1 เป็นคำแทนตัวผู้พูด จะเป็นคนเดียวหรือหลายคนก็ได้ ถ้าผู้พูดเป็นคนคนเดียว อาจพูดแทนคนอื่น ๆ รวมทั้งตัวเองด้วย หรืออาจพูดกับผู้ที่มีฐานะเสมอกันหรือต่ำกว่า

เราทุกคนเป็นคนไทย

เรามีความเห็นอย่างนี้ เธอมีความเห็นอย่างไร

อธิบดีพูดกับนักการว่า ปีนี้เราจะขึ้นเงินเดือนให้ 2 ขั้น

สรรพนามบุรุษที่ 2 เป็นคำใช้สำหรับผู้มีอำนาจหรือผู้ใหญ่พูดกับผู้น้อย

เจ้าหน้าที่ถามผู้ต้องหาว่า เราจะรับสารภาพไหม


ตู

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨲᩪ (ตู), ลาว ຕູ (ตู), ไทใหญ่ တူ (ตู), จ้วงแบบจั่วเจียง du, จ้วง dou

สรรพนามบุรุษพหูพจน์ที่ 1 (ไม่รวมบุคคลที่ 2)

ตูพี่น้องท้องเดียวห้าคน ผู้ชายสาม ผู้หญิงโสง

ตูสามคนจะไปกินเข้าด้วยกัน


ตู

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *tuːᴬ (“ประตู”); ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨲᩪ (ตู) (เก่า) หรือ ᨸᨲᩪ (ปตู) (ใหม่), ปักษ์ใต้ ตู, ลาว ປະຕູ (ปะตู), ไทดำ ꪔꪴ (ตุ) หรือ ꪜꪱꪀꪔꪴ (ปากตุ), ไทใหญ่ တူ (ตู), ปู้อี dul, จ้วง dou หรือ du


ฃ้า

/kʰaː˥˩/^((สัมผัส))

รูปเลิกใช้ของ ข้า


ฃ้า

/kʰaː˥˩/^((สัมผัส))

รูปเลิกใช้ของ ข้า


ข้า

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *kraːꟲ; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨢ᩶ᩣ (ฃ้า) หรือ คำเมือง ᨡ᩶ᩣ (ข้า), ลาว ຂ້າ (ข้า), ไทลื้อ ᦃᦱᧉ (ฃ้า), ไทใหญ่ ၶႃႈ (ข้า), ไทใต้คง ᥑᥣᥲ (ฃ้า), ภาษาจ้วงใต้ ra（"กู"）

/kʰaː˥˩/^((สัมผัส))

เป็นสรรพนามบุรุษที่ 1 ใช้แทนตัวผู้พูด พูดกับผู้ที่เสมอกันอย่างเป็นกันเองหรือผู้ใหญ่พูดกับผู้น้อย


ข้า

/kʰaː˥˩/^((สัมผัส))

บ่าวไพร่, คนรับใช้


ข้า

/kʰaː˥˩/^((สัมผัส))


สู

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *suːᴬ¹; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩈᩪ (สู), อีสาน สู, ลาว ສູ (สู), ไทลื้อ ᦉᦴ (สู), ไทดำ ꪎꪴ (สุ), ไทใหญ่ သူ (สู), ไทใต้คง ᥔᥧᥴ (สู๋), อาหม 𑜏𑜥 (สู), จ้วง sou

/suː˩˩˦/^((สัมผัส))

พวกคุณ, พวกท่าน, พวกเธอ

กูเห็นว่าสูทั้งสองไปวัด


สู

/suː˩˩˦/^((สัมผัส))

มาเดียวเปลี่ยวอกอ้า อายสู


มัน

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *manᴬ (“พืชมีหัวใช้เป็นอาหาร”); ร่วมเชื้อสายกับลาว ມັນ (มัน), คำเมือง ᨾᩢ᩠ᨶ (มัน), เขิน ᨾᩢ᩠ᨶ (มัน), ไทลื้อ ᦙᧃ (มัน), ไทใหญ่ မၼ်း (มั๊น), อาหม 𑜉𑜃𑜫 (มน์), จ้วง maenz

ชื่อเรียกไม้เถาหรือไม้ต้นหลายชนิดหลายสกุลหลายวงศ์ หัวใช้เป็นอาหารได้


มัน

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *manᴬ (“ไข; ไขมัน”); ร่วมเชื้อสายกับลาว ມັນ (มัน), คำเมือง ᨾᩢ᩠ᨶ (มัน), เขิน ᨾᩢ᩠ᨶ (มัน), ไทใหญ่ မၼ်း (มั๊น), อาหม 𑜉𑜃𑜫 (มน์), จ้วง maenz; เทียบเบดั้งเดิม *maːnᴬ²

เนื้อเยื่อเกี่ยวพันชนิดหนึ่งในคนและสัตว์ มีลักษณะนุ่ม ๆ หยุ่น ๆ มีไขมันอยู่ในตัว

มันหมู

มันไก่


มัน

มีรสอย่างรสกะทิหรืออย่างถั่วลิสงคั่ว

เป็นเงา, ขึ้นเงา

เหงื่อออกหน้าเป็นมัน


มัน

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *manᴬ (“สรรพนามบุรุษที่ 3 เอกพจน์”); ร่วมเชื้อสายกับอีสาน มัน, ลาว ມັນ (มัน), คำเมือง ᨾᩢ᩠ᨶ (มัน), เขิน ᨾᩢ᩠ᨶ (มัน), ไทลื้อ ᦙᧃ (มัน), ไทดำ ꪣꪽ (มัน), ไทใหญ่ မၼ်း (มั๊น), ไทใต้คง ᥛᥢᥰ (มั๊น), อาหม 𑜉𑜃𑜫 (มน์), จ้วงแบบจั่วเจียง minz/mwnz, จ้วง minz/faenz

คำใช้แทนผู้ที่เราพูดถึง สำหรับผู้ใหญ่เรียกผู้น้อย มีเด็กเป็นต้นตามสถานะที่ควร สำหรับเรียกผู้อื่นอย่างไม่ยกย่อง และสำหรับเรียกสัตว์หรือสิ่งอื่นทั่ว ๆ ไปตามที่ควร, เป็นสรรพนามบุรุษที่ 3


มัน

มนน
การมัน (abstract-noun)
ความมัน (abstract-noun)

เพลิน, ถูกอกถูกใจ, ออกรสออกชาติ

เกาเสียมัน


ใกล้

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *k.raɰꟲ; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨠᩖᩲ᩶ (ใกล้) หรือ ᨠᩖᩱ᩶ (ไกล้), ลาว ໃກ້ (ใก้) หรือ ໄກ້ (ไก้), ไทลื้อ ᦺᦂᧉ (ไก้), ไทใหญ่ ၵၢႆ (กาย), อาหม 𑜀𑜧 (กว์) หรือ 𑜀𑜩 (กย์), จ้วง gyawj, ปู้อี jaec

เคียง, ไม่ห่าง


ใกล้

คำกริยาวิเศษณ์


ใกล้

ᨧᩣᩴ

เคียง, ไม่ห่าง

ᨠᩱ᩶

เคียง, ไม่ห่าง

ᨠᩖᩱ᩶

เคียง, ไม่ห่าง

近

เคียง, ไม่ห่าง

ᦺᦂᧉ

เคียง, ไม่ห่าง

ᦈᧄ

เคียง, ไม่ห่าง

ၸမ်

เคียง, ไม่ห่าง

ໃກ້

เคียง, ไม่ห่าง

near

เคียง, ไม่ห่าง

close to

เคียง, ไม่ห่าง

เคียง, ไม่ห่าง


โกหก

ยืมมาจากสันสกฤต कुहक (กุหก) หรือบาลี กุหก

ᨧᩩ

พูดไม่เป็นความจริง

ᩃ᩵ᩣ᩠ᨿ

พูดไม่เป็นความจริง

liegen

พูดไม่เป็นความจริง

လႅၼ်

พูดไม่เป็นความจริง

ပႅတ်ႉ

พูดไม่เป็นความจริง

ligen

ฟรีเชียตะวันตก

พูดไม่เป็นความจริง

ຕົວະ

พูดไม่เป็นความจริง

mentir

พูดไม่เป็นความจริง

lie

พูดไม่เป็นความจริง

จงใจกล่าวคำที่ไม่จริง, พูดปด, พูดเท็จ


โกหก

ไม่จริง, เท็จ


โกไสย

ยืมมาจากบาลี โกเสยฺย

ผ้าทำด้วยไหม

โกไสยวัตถาภรณ์


โกสุม

ยืมมาจากสันสกฤต कौसुम (เกาสุม); เทียบบาลี กุสุม


โกสีย์

ยืมมาจากบาลี โกสิย

/koː˧.siː˩˩˦/^((สัมผัส))

ล้ำเลอศกรุงโกสีย์ หยาดหล้า


โกสินทร์

คำวิสามานยนาม

ยืมมาจากบาลี โกสิย + สันสกฤต इन्द्र (อินฺทฺร)


โกสน

ชื่อไม้พุ่มชนิด Codiaeum variegatum ในวงศ์ Euphorbiaceae ถิ่นกำเนิดในแหลมมลายูและแปซิฟิก มีหลายพันธุ์ ใบมีรูปร่างและสีต่าง ๆ กัน นิยมปลูกเป็นไม้ประดับ


โกษม

ยืมมาจากสันสกฤต क्षौम (กฺเษาม); เทียบบาลี โขม

ผ้าใยไม้ (ผ้าลินิน), ผ้าขาว, ผ้าป่าน

อีกโกษมสวัสดิวรรณึก


โกศล

ยืมมาจากสันสกฤต कौशल (เกาศล, “ความชำนาญ; ความฉลาด”)


โกศ

/koːt̚˨˩/^((สัมผัส))

ที่ใส่ศพนั่ง, ที่ใส่กระดูกผี


โกวิฬาร

ยืมมาจากบาลี โกวิฬาร, โกวิลาร; เทียบสันสกฤต कोविदार (โกวิทาร, “เสี้ยวดอกขาว”)


โกวิท

ยืมมาจากสันสกฤต कोविद (โกวิท) หรือบาลี โกวิท

ฉลาด, รอบรู้, ชำนาญ


โกลาหล

ยืมมาจากสันสกฤต कोलाहल (โกลาหล) หรือบาลี โกลาหล

เสียงกึกก้อง


โกลาหล

คำกริยาวิเศษณ์

อื้ออึง, เอิกเกริก, วุ่นวาย


โกลน

ห่วงสำหรับสอดเท้าเวลาขึ้นม้าหรือขี่ม้า

ไม้ท่อนกลม ๆ ที่วางเป็นระยะ ๆ เพื่อลากของหนัก


โกลน

เกลาไว้, ทำเป็นรูปไว้เลา ๆ


โกรธา

แผลงมาจาก โกรธ

เมื่อนั้น ระเด่นมนตรีคิดริษยา เห็นระตูดูนางบุษบา พระกริ้วโกรธโกรธาดังเพลิงกัลป์


โกร่ง

/kroːŋ˨˩/^((สัมผัส))

เครื่องบดยารูปคล้ายครกหรือถ้วย มีสากสำหรับบดให้ละเอียด

ภาชนะรูปอย่างกล่องมีลิ้น ใช้ตามบ่อนเบี้ยสำหรับใส่อีแปะ

โลหะรูปโค้งที่ด้ามกระบี่หรือดาบบางชนิด สำหรับป้องกันไม่ให้อาวุธถูกมือ

ส่วนที่เป็นรูปโค้งเหนือคอระฆัง

พิณพาทย์ฆ้องกลองดังทั้งเกราะโกร่ง


โกรก

เทให้ไหลเรื่อยไปยังที่หมาย, เทให้ไหลลงไป

โกรกน้ำ

เอาน้ำโกรกหัว

เลื่อยกระดานไปตามยาวหรือตามแนวที่กำหนด

พัดอยู่เรื่อย ๆ

ลมโกรก


โกรก

ช่องลึกของเขา


โกย

อาการที่ใช้มือหรือสิ่งอื่นคุ้ยหรือกวาดสิ่งต่าง ๆ เช่น ข้าว ถ่าน มาทีละมาก ๆ

ขนหรือรวบเอาไปเป็นจำนวนมาก

หนีไปโดยเร็ว

โกยกันเถอะ ครูมาโน่นแล้ว


โกเมศ

เลือนมาจาก โกมุท


โกเมน

เทียบทมิฬ கோமேதகம் (โกเมตกมฺ)

garnet

พลอยสีแดงเข้ม

พลอยสีแดงเข้ม


โกมุท

ยืมมาจากบาลี โกมุท หรือ โกมุทฺท


โกมล

ยืมมาจากสันสกฤต कोमल (โกมล) หรือบาลี โกมล

อ่อน, งาม, หวาน, ไพเราะ

กรรณาคือกลีบกมลโกมลกามแกล้งผจง.


โกมล

ยืมมาจากสันสกฤต कमल (กมล) หรือบาลี กมล

ก็ทัดทานวาริชโกมล.


โกน

เทียบเขมรกลาง កោរ (โกร), កោ (โก, “โกน, ถาก”); ร่วมเชื้อสายกับลาว ໂກນ (โกน)

ᨡᩪᨯ

ขูดผมหรือขนด้วยคมมีด

ᨳᩣ

ขูดผมหรือขนด้วยคมมีด

剃

ขูดผมหรือขนด้วยคมมีด

刮

ขูดผมหรือขนด้วยคมมีด

ᦃᦳᧆᧈ

ขูดผมหรือขนด้วยคมมีด

ထႃ

ขูดผมหรือขนด้วยคมมีด

ແຖ

ขูดผมหรือขนด้วยคมมีด

shave

ขูดผมหรือขนด้วยคมมีด

ขูดผมหรือขนด้วยคมมีด

โกนผม


โกน

ชื่อวันที่พระสงฆ์ในเมืองไทยปลงผม ตรงกับวันขึ้น 14 ค่ำ หรือ แรม 14 ค่ำ ถ้าเป็นเดือนขาดก็เป็นแรม 13 ค่ำ, คู่กับ วันพระ

ชื่อวันก่อนวันพระวันหนึ่งได้แก่วันขึ้น 7 ค่ำ ขึ้น 14 ค่ำ แรม 7 ค่ำ และแรม 14 ค่ำ ถ้าเป็นเดือนขาดก็แรม 13 ค่ำ


โกน

ยืมมาจากเขมรเก่าสมัยก่อนอังกอร์ កោន៑ (โกนฺ), កោន្ន៑ (โกนฺนฺ), កុន៑ (กุนฺ), ក្វន៑ (กฺวนฺ, “ลูก”); เทียบเขมร កូន (กูน), มอญ ကောန် (โกน์); ร่วมรากกับ กูน


โกทัณฑ์

ยืมมาจากสันสกฤต कोदण्ड (โกทณฺฑ) หรือบาลี โกทณฺฑ

กุทัณฑ์
เกาทัณฑ์


โกดัง

ยืมโดยกึ่งเรียนรู้จากมาเลเซีย gudang (“โรงงาน, โรงเก็บของ, ร้านขายของ”)

โรงเก็บสินค้าหรือสิ่งของเป็นต้น


โกณ

ยืมมาจากสันสกฤต कोण (โกณ, “มุม; ไม้ตีกลอง”); ร่วมเชื้อสายกับ ละติน gonia (โกฺนีอา, “มุม”), สืบทอดจากอินโด-ยูโรเปียนดั้งเดิม *genu (“หัวเข่า”)

[เสียงสมาส]
โก-นะ-

มุม, เหลี่ยม


โกณก

(แบบ) มุม, เหลี่ยม

เปนจดูรโกณก ครรโภทกเพ็ญพยง.


โกฐ

ยืมมาจากบาลี โกฏฺฐ

/koːt̚˨˩/^((สัมผัส))

ชื่อเครื่องยาสมุนไพรจำพวกหนึ่ง ได้จากส่วนต่าง ๆ ของพืช มีหลายชนิด คือ โกฐทั้ง 5 โกฐทั้ง 7 โกฐทั้ง 9 และโกฐพิเศษอีก 3 ชนิด คือ โกฐกักกรา โกฐกะกลิ้ง และโกฐน้ำเต้า


โกฏิ

จากเขมร កោដិ (โกฎิ), จากสันสกฤต कोटि (โกฏิ) หรือบาลี โกฏิ, จากมุนดาดั้งเดิม

/koːt̚˨˩/^((สัมผัส))


โกญจนาท

กร่อนมาจากภาษาบาลี โกญฺจา (นกกระเรียน) + นาท (เสียงร้อง)

[kõːn˧.t͡ɕäʔ˩.näːt̚˥˩]

การบันลือเสียงเหมือนนกกระเรียน, ความกึกก้อง (โดยมากใช้แก่เสียงช้าง)


โกญจา

ยืมมาจากบาลี โกญฺจา

แขกเต้าดุเหว่าแก้ว โกญจา


โกญจ

ยืมมาจากบาลี โกญฺจา

[เสียงสมาส]
โกน-จะ-

รูปแบบอื่นของ โกญจา


โก้งโค้ง

ยืมมาจากมอญ-เขมรดั้งเดิม *koŋ (“โค้ง; งอ”) โดยซ้ำ 2 คำ; ร่วมเชื้อสายกับ ไทย ก่ง, ก้งโค้ง, โกง, โก่ง, โค้ง

/koŋ˥˩.kʰoːŋ˦˥/^((สัมผัส))

โก่งก้นให้โด่ง, โน้มตัวลงยกก้นให้สูงขึ้น


โก้งโค้ง

/koŋ˥˩.kʰoːŋ˦˥/^((สัมผัส))

ที่เทลูกบาศก์สกา รูปคล้ายครก


ก้งโค้ง

ยืมมาจากมอญ-เขมรดั้งเดิม *koŋ (“โค้ง; งอ”) โดยซ้ำ 2 คำ; ร่วมเชื้อสายกับ ไทย ก่ง, โกง, โก่ง, โก้งโค้ง, โค้ง

/koŋ˥˩.kʰoːŋ˦˥/^((สัมผัส))


โกงกาง

เทียบเขมร កោងកាង (โกงกาง)

/koːŋ˧.kaːŋ˧/^((สัมผัส))

ชื่อไม้ต้นในสกุล Rhizophora วงศ์ Rhizophoraceae ขึ้นตามป่าเลนชายทะเล นิยมใช้ทำฟืนและเผาถ่านกันมาก เมล็ดงอกตั้งแต่อยู่บนต้น ลักษณะเรียวยาวคล้ายฝัก


โก่ง

ยืมมาจากมอญ-เขมรดั้งเดิม *koŋ (“โค้ง; งอ”); ร่วมเชื้อสายกับ ไทย ก่ง, ก้งโค้ง, โกง, โก้งโค้ง, โค้ง, จ้วงแบบจั่วเจียง goengq (ก่ง, “โค้งขึ้น”), จ้วงแบบจั่วเจียง koengq (โข่ง, “โค้ง, งอ, คด”)

/koːŋ˨˩/^((สัมผัส))

ทำให้งอเป็นรูปโค้ง, ทำให้โค้ง

โก่งศร

โก่งคอ

บอกราคาเกินสมควร

โก่งราคา


โก่ง

/koːŋ˨˩/^((สัมผัส))

คิ้วโก่ง


โกง

ยืมมาจากมอญ-เขมรดั้งเดิม *koŋ (“โค้ง; งอ”); ร่วมเชื้อสายกับ ไทย ก่ง, ก้งโค้ง, โก่ง, โก้งโค้ง, โค้ง，จ้วงแบบจั่วเจียง koengq/goengh, จ้วง gungj

/koːŋ˧/^((สัมผัส))

ใช้อุบายหรือเล่ห์เหลี่ยมหลอกลวง

โกงเงิน

โกงข้อสอบ

แสดงอาการดื้อ, ไม่ยอมทำตาม

เด็กโกง

ม้าโกง


โกง

/koːŋ˧/^((สัมผัส))

โค้ง, ไม่ตรง

หลังโกง


โกโก้

ยืมมาจากอังกฤษ cocoa

cocoa

(1) ชื่อไม้ต้นชนิดหนึ่ง

ชื่อไม้ต้นชนิด Theobroma cacao ในวงศ์ Sterculiaceae ดอกเล็ก สีขาวอมเหลืองหรือขาวอมชมพู ออกตามกิ่งและลำต้น ผลคล้ายมะละกอขนาดเล็ก ผิวแข็งขรุขระ สีน้ำตาล เมล็ดแก่คั่วแล้วบดเป็นผง ใช้ชงเป็นเครื่องดื่มและทำขนมได้

ชื่อเครื่องดื่มที่ทำจากเมล็ดผลโกโก้


โกกิลา

จากภาษาบาลีและสันสกฤต โกกิล [โกกิละ]

โกกิลาหรือจะฝ่าเข้าฝูงหงส์.


โกกนุท

จากภาษาบาลีและสันสกฤต โกกนท [โกกะนะทะ]


โก๋

ยืมมาจากกวางตุ้ง 糕 (gou1)

/koː˩˩˦/^((สัมผัส))

ชื่อขนมชนิดหนึ่ง ทำด้วยแป้งข้าวเหนียวผสมน้ำตาลทราย อัดใส่พิมพ์เป็นรูปต่าง ๆ


โก๋

ตัดมาจาก จิ๊กโก๋

/koː˩˩˦/^((สัมผัส))


โก้

/koː˥˩/^((สัมผัส))

หรูหราภูมิฐาน (มักใช้แก่กิริยาแต่งตัวหรือการแสดงกิริยาอื่น ๆ)


แกะ

เทียบเขมร កែះ (แกะ)

ᨠᩯᩡ

สัตว์เคี้ยงเอื้องในสกุล Ovis

綿羊

สัตว์เคี้ยงเอื้องในสกุล Ovis

绵羊

สัตว์เคี้ยงเอื้องในสกุล Ovis

schaap

สัตว์เคี้ยงเอื้องในสกุล Ovis

ꪥꪷ꪿

สัตว์เคี้ยงเอื้องในสกุล Ovis

သူဝ်း

สัตว์เคี้ยงเอื้องในสกุล Ovis

ၸဵၼ်

สัตว์เคี้ยงเอื้องในสกุล Ovis

mouton

สัตว์เคี้ยงเอื้องในสกุล Ovis

brebis

สัตว์เคี้ยงเอื้องในสกุล Ovis

skiep

ฟรีเชียตะวันตก

สัตว์เคี้ยงเอื้องในสกุล Ovis

Schaf

สัตว์เคี้ยงเอื้องในสกุล Ovis

ແກະ

สัตว์เคี้ยงเอื้องในสกุล Ovis

oveja

สัตว์เคี้ยงเอื้องในสกุล Ovis

sheep

สัตว์เคี้ยงเอื้องในสกุล Ovis

แกะ

อรรถาภิธาน:แกะ

เมษ

อรรถาภิธาน:แกะ

อุรณะ

อรรถาภิธาน:แกะ

อุรา

อรรถาภิธาน:แกะ

เอฬกะ

อรรถาภิธาน:แกะ

/kɛʔ˨˩/^((สัมผัส))

ชื่อสัตว์เคี้ยวเอื้องในสกุล Ovis วงศ์ Bovidae รูปร่างคล้ายแพะ แต่มีขนเป็นปุยหนา ขนใช้ทำเครื่องนุ่งห่ม


แกะ

เทียบเขมร កែះ (แกะ)

/kɛʔ˨˩/^((สัมผัส))

เอาเล็บมือค่อย ๆ แคะเพื่อให้หลุดออก

แกะสะเก็ด

เอาสิ่งที่มีลักษณะคล้ายเล็บมือทำอย่าง (1)

ทำเป็นลวดลายหรือรูปต่าง ๆ ด้วยเครื่องมือ โดยวิธีแกะ

แกะตรา

เหมือนกันอย่างกับโขกหรือแคะมาจากพิมพ์เดียวกัน

เหมือนกันอย่างกับแกะ

เอามือแงะหรือง้างสิ่งที่เกาะติดกันแน่นหรือกอดไว้แน่นให้หลุดออกจากกัน

แกะมือที่กำแน่น


แกว่น

/kwɛːn˨˩/^((สัมผัส))


แกว่น

เทียบเขมร ក្វែន (กฺแวน)

/kwɛːn˨˩/^((สัมผัส))

แกล้วกล้า, ว่องไว


แกว

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *kɛːwᴬ² (“เวียดนาม; ชาวเวียดนาม”), จากไทดั้งเดิม *keːwᴬ (“เวียดนาม; ชาวเวียดนาม”); ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨠᩯ᩠ᩅ (แกว), เขิน ᨠᩯ᩠ᩅ (แกว), อีสาน แกว, ลาว ແກວ (แกว), ไทลื้อ ᦶᦂᧁ (แกว), ไทดำ ꪵꪀꪫ (แกว), จ้วงแบบจั่วเจียง geu (แกว)

/kɛːw˧/^((สัมผัส))

คนชาติหนึ่งในเขตตังเกี๋ย


แกว

/kɛːw˧/^((สัมผัส))

เบาะแส, ระแคะระคาย

รู้แกว


แกว

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨠᩯ᩠ᩅ (แกว), เขิน ᨠᩯ᩠ᩅ (แกว), อีสาน แกว, ลาว ແກວ (แกว), ไทลื้อ ᦶᦂᧁ (แกว), ไทใหญ่ ၵႅဝ် (แกว)

Pachyrhizus erosus

ชื่อวิทยาศาสตร์

/kɛːw˧/^((สัมผัส))

(มัน~) ชื่อมันชนิด Pachyrhizus erosus (L.) Urban ในวงศ์ Leguminosae ใช้กินดิบ ๆ มีรสชืด ๆ หรือหวานน้อย ๆ เมล็ดเป็นพิษ


แกว

/kɛːw˧/^((สัมผัส))

(พริก~) พริกขี้หนู


แกลเลอรี

ยืมมาจากอังกฤษ gallery

การแบ่งพยางค์
{เสียงสระสั้น}

แก็น-เลอ-รี่

การแบ่งพยางค์
{เสียงสระสั้น}

แก็ล-เลอ-รี่

/kɛn˧.lɤː˧.riː˥˩/^((สัมผัส))

/kɛl˧.lɤː˧.riː˥˩/^((สัมผัส))

หอศิลป์, ห้องแสดงผลงานศิลปะ


แกละ

/klɛʔ˨˩/^((สัมผัส))

ผมเด็กผู้ชายที่เอาไว้เป็นแหยมตรงแง่ศีรษะ เรียกว่า ผมแกละ


แกล้ว

/klɛːw˥˩/^((สัมผัส))

กล้า, องอาจ, เก่ง, ว่องไว


แกลลอน

ยืมมาจากอังกฤษ gallon

การแบ่งพยางค์
{เสียงสระสั้น}

การแบ่งพยางค์
{เสียงสระสั้น}

มาตราวัดปริมาตรของอังกฤษ 1 แกลลอน เท่ากับ 4.54609 ลิตร

มาตราวัดปริมาตรของสหรัฐอเมริกา 1 แกลลอน เท่ากับ 3.78544 ลิตร

ใช้เรียกปริมาตรของเหลวขนาดใหญ่ที่บรรจุในภาชนะ

แกลลอน 5 ลิตร

แกลลอน 20 ลิตร


แกล้ม

เทียบเขมร ក្លែម (กฺแลม), จ้วงแบบจั่วเจียง gyaemj หรือ zaemj, จ้วง gyaemj

/klɛːm˥˩/^((สัมผัส))

ของกินกับเหล้า, กับแกล้ม ก็ว่า


แกล้ม

คำกริยาวิเศษณ์

/klɛːm˥˩/^((สัมผัส))

ไปด้วยกัน, ควบคู่กันไป, แกมกัน, (ใช้แก่กริยากิน)

กินแกล้มเหล้า


แกลบ

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨠᩖᩯᨷ (แกลบ), เขิน ᨠᩯ᩠ᨷ (แกบ), ลาว ແກບ (แกบ), ไทลื้อ ᦶᦂᧇᧈ (แก่บ), ไทใหญ่ ၵႅပ်ႇ (แก่ป), ไทใต้คง ᥐᥦᥙᥱ (แก่ป) หรือ ᥓᥦᥙᥱ (แจ่ป), อาหม 𑜀𑜢𑜆𑜫 (กิป์), จ้วง gep

/klɛːp̚˨˩/^((สัมผัส))

เปลือกข้าวที่สีหรือตำแตกออกจากเมล็ดข้าว


แกลบ

/klɛːp̚˨˩/^((สัมผัส))

ชื่อแมลงหลายชนิดหลายสกุลและหลายวงศ์ อันดับ Blattodea ลักษณะคล้ายแมลงสาบ แต่มีขนาดเล็กกว่า คือ ยาว 1.0-2.5 เซนติเมตร ลำตัวแบน รูปไข่ ขอบหน้าด้านหลังของปล้องอกยื่นออกไปคลุมหัว หนวดยาว ขายาวปกคลุมด้วยหนาม บางชนิดอาศัยอยู่ตามขี้เลื่อย หรือกองแกลบที่ผุพัง เช่น ชนิด Pycnoscelus surinamensis (Linn.) ในวงศ์ Blaberidae บางชนิดอาศัยอยู่ในบ้านเรือน ตามกองกระดาษหรือเศษขยะมูลฝอย เช่น ชนิด Blattella germanica (Linn.), Supella supellectilium (Serville) ในวงศ์ Blattellidae


แกลบ

pony

ภาษาอังกฤษ|อังกฤษ

/klɛːp̚˨˩/^((สัมผัส))

เรียกม้าพันธุ์เล็ก ว่า ม้าแกลบ

เรียกวิหารขนาดเล็ก ว่า วิหารแกลบ


แกร่ว

คำกริยาวิเศษณ์

ทนรอหรือทนอยู่กับที่เป็นเวลานาน


แกร็น

ไม่เจริญเติบโตตามปกติ


แกร่ง

/krɛŋ˨˩/^((สัมผัส))

แข็ง, แข็งกร้าว


แกรก

เลียนเสียงธรรมชาติ

/krɛːk̚˨˩/^((สัมผัส))

เสียงดังเหมือนเล็บขูดพื้น

เสียงอย่างเสียงที่เกิดจากการย่องหรือเล็ดลอด


แกม

เทียบลาว ແກມ (แกม)

/kɛːm˧/^((สัมผัส))

ปน (มีความหมายไปในทางที่ว่า สิ่งที่ปนมีอยู่เป็นส่วนน้อย)

ด้ายแกมไหม


แก๊ป

ยืมมาจากอังกฤษ cap

/kɛp̚˦˥/^((สัมผัส))

ชื่อหมวกของทหารตำรวจหรือข้าราชการพลเรือนเป็นต้นที่มีกะบังหน้า เรียกว่า หมวกแก๊ป

เครื่องที่ทำให้ระเบิดเป็นประกายติดดินปืน เดิมมีรูปเหมือนหมวกแก๊ปแต่ไม่มีกะบังปิดหน้า

ชื่อปืนชนิดหนึ่ง มีนกสับ ใช้ยัดกระสุนและดินปืนทางปาก และสับแก๊ป เรียกว่า ปืนแก๊ป


แกนะ

/ka˨˩.nɛʔ˨˩/^((สัมผัส))

แกะ, สลัก, เจาะ


แก่นสาร

meat

สิ่งที่ยั่งยืนถาวร

essence

สิ่งที่ยั่งยืนถาวร

/kɛn˨˩.saːn˩˩˦/^((สัมผัส))

สิ่งที่ยั่งยืนถาวร, หลักที่ควรยึดถือ, คุณประโยชน์ (มักใช้ในความปฏิเสธ)

ไม่เป็นแก่นสาร


แก่นแก้ว

/kɛːn˨˩.kɛːw˥˩/^((สัมผัส))

ยิ่งในทางที่เลว, เก่งในทางซุกซนหรือในทางไม่สู้ดี


แก่น

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *keːlᴮ; ร่วมเชื้อสายกับลาว ແກ່ນ (แก่น), ไทใหญ่ ၵႅၼ် (แกน)，จ้วงแบบจั่วเจียง genq, จ้วง genqเป็นศัพท์บัญญัติสำนักงานราชบัณฑิตยสภาของ duramen, heartwood สำหรับความหมาย 1, core, substance สำหรับความหมาย 2

/kɛn˨˩/^((สัมผัส))

เนื้อไม้แข็งและมีสีเข้ม อยู่ถัดกระพี้เข้าไป

เนื้อแท้, หลักสำคัญ

แก่นพระศาสนา


แก่น

ร่วมเชื้อสายกับจ้วงแบบจั่วเจียง gen (แกน, “ดื้อรั้น, ไม่กลัว, ดุ”)

/kɛn˨˩/^((สัมผัส))

ดื้อรั้นซุกซนไม่เกรงกลัวใคร


แกน

เป็นศัพท์บัญญัติสำนักงานราชบัณฑิตยสภาของ axial, axis, core, nucleus, key

/kɛːn˧/^((สัมผัส))

วัตถุแข็งที่อยู่ตรงกลางของสิ่งอื่นสำหรับยึดให้อยู่, วัตถุแข็งที่มีสิ่งอื่นหุ้ม


แกน

/kɛːn˧/^((สัมผัส))

แข็งเป็นไตอยู่ข้างใน (มักใช้แก่ผลไม้)

ทุเรียนแกน

มะม่วงแกน


แกน

คำกริยาวิเศษณ์

/kɛːn˧/^((สัมผัส))

อยู่ไปแกน ๆ

เต็มแกน


แกงแนง

ไม้ค้ำยันไขว้เป็นรูปกากบาทระหว่างเสา เพื่อป้องกันโครงสร้างมิให้เซหรือรวน


แกงได

จากเขมร កាន់ដៃ (กาน̍ไฎ), จากកាន់ (กาน̍) + ដៃ (ไฎ)

รอยกากบาทหรือรอยขีดเขียน ซึ่งบุคคลทำไว้เป็นสำคัญ หรือสำหรับผู้ไม่รู้หนังสือทำลงในเอกสารแทนลายมือชื่อ, ในทางกฎหมาย ถ้าทำลงในเอกสารโดยมีพยานลงลายมือชื่อรับรอง 2 คน หรือทำต่อหน้าพนักงานเจ้าหน้าที่ถือเสมอกับลงลายมือชื่อ


แกงขม

/kɛːŋ˧.kʰom˩˩˦/^((สัมผัส))

เครื่องกินกับขนมจีนน้ำยา มีมะระหั่นเป็นชิ้นเล็ก ๆ แล้วลวกให้สุก


แก๊ง

ยืมมาจากอังกฤษ gang

/kɛŋ˦˥/^((สัมผัส))

กลุ่มคนที่ตั้งเป็นก๊กเป็นเหล่า (มักใช้ในความหมายไม่ดี)

แก๊งโจร

แก๊งอันธพาล

แก๊งมอเตอร์ไซค์

กลุ่มคนที่ประพฤติตนไม่ดี

ในซอยนี้มีแก๊งติดยา ฉันจึงไม่กล้าเดินเข้าไปคนเดียว


แก๊ง

เลียนเสียงธรรมชาติ

/kɛŋ˦˥/^((สัมผัส))

เสียงอย่างของแข็งกระทบโลหะ


แก่ง

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน แก้ง, ลาว ແກ້ງ (แก้ง), คำเมือง ᨠᩯ᩠᩵ᨦ (แก่ง), เขิน ᨠᩯ᩠᩵ᨦ (แก่ง), ไทลื้อ ᦶᦂᧂᧈ (แก่ง), ไทใหญ่ ၵႅင်ႇ (แก่ง); เทียบมอญ ဂင် (คง์, “แม่น้ำ; ทะเล”) [แกฺง]

/kɛŋ˨˩/^((สัมผัส))

พืดหินหรือโขดหินที่กีดขวางทางน้ำ มักจะมีตามต้นแม่น้ำ


แกงบวด

/kɛːŋ˧.bua̯t̚˨˩/^((สัมผัส))

ของหวานที่ใช้ผลไม้ เผือก มัน ฟักทอง เป็นต้น ต้มกับน้ำตาลและกะทิ


แกง

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *kɛːŋᴬ², จากจีนยุคกลาง羹 (MC kaeng); ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨠᩯ᩠ᨦ (แกง), เขิน ᨠᩯ᩠ᨦ (แกง), ลาว ແກງ (แกง), ไทลื้อ ᦶᦂᧂ (แกง), ไทใหญ่ ၵႅင် (แกง), ไทใต้คง ᥐᥦᥒ (แกง), แสก เก๋ง

/kɛːŋ˧/^((สัมผัส))

กับข้าวประเภทที่เป็นน้ำ มีชื่อต่าง ๆ ตามวิธีปรุงและเครื่องปรุง


แกง

/kɛːŋ˧/^((สัมผัส))

ทำกับข้าวประเภทแกง


แกง

แผลงมาจาก แกล้ง โดยได้รับอิทธิพลจาก ต้ม

/kɛːŋ˧/^((สัมผัส))

หลอกล่อให้คนแสดงความโกรธหรือความอับอายออกมา

ล่อลวงให้หลงเชื่อ


แก้หน้า

/kɛː˥˩.naː˥˩/^((สัมผัส))


แก้มือ

/kɛː˥˩.mɯː˧/^((สัมผัส))

ทำสิ่งที่เสียแล้วเพื่อให้ดีขึ้น


แก้เผ็ด

/kɛː˥˩.pʰet̚˨˩/^((สัมผัส))

ทำตอบแก่ผู้ที่เคยทำความเจ็บปวดให้แก่ตัวไว้เพื่อให้สาสมกัน


แก้บน

เซ่นสรวงสิ่งศักดิ์สิทธิ์ตามที่ได้บนบานไว้


แก้ตัว

/kɛː˥˩.tua̯˧/^((สัมผัส))

พูดหรือทำเพื่อปลดเปลื้องความผิดหรือข้อผิดพลาดของตน


แก้

/kɛː˥˩/^((สัมผัส))

ชื่อเบี้ยตัวโต ๆ สำหรับขัดผ้านุ่งให้ผิวเป็นมัน

ผ้าลายเรียกว่า เบี้ยอีแก้ หรือ เบี้ยแก้ใหญ่


แก้

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *keːꟲ, จากจีนยุคกลาง解 (MC keaX); ร่วมเชื้อสายกับลาว ແກ້ (แก้), ไทลื้อ ᦶᦂᧉ (แก้), ไทดำ ꪵꪀ꫁ (แก้), ไทใหญ่ ၵႄႈ (แก้), อาหม 𑜀𑜦𑜧 (เก), จ้วงแบบจั่วเจียง gej

/kɛː˥˩/^((สัมผัส))

ทำให้คลายจากลักษณะที่แน่นที่ติดขัดหรือที่เป็นเงื่อนเป็นปมอยู่

แก้ปม

แก้เงื่อน

ทำให้หลุดให้พ้นไป

แก้คดี

ทำให้ดีขึ้น, ทำให้ใช้การได้, ทำส่วนที่เสียให้คืนดีอย่างเดิม, ดัดแปลงให้ดีขึ้น, แก้ไข ก็ว่า

แก้นาฬิกา

แก้เครื่องจักร

แก้เก้อแก้ขวย

แก้จน

แก้โรค

เฉลย, อธิบายให้เข้าใจ

แก้ปัญหา

แก้กระทู้

ร้องเพลงหรือลำตัดเป็นต้นโต้ตอบกัน

เอากลับคืนมาให้ได้

ไปตีแก้เอาเมืองคืน


แก่ตัว

/kɛː˨˩.tua̯˧/^((สัมผัส))

ย่างเข้าวัยแก่


แก่แดด

/kɛː˨˩.dɛːt̚˨˩/^((สัมผัส))

ทำเป็นผู้ใหญ่เกินอายุ (มักใช้แก่เด็ก)


แก่ดีกรี

แก่ + ดีกรี (หน่วยวัดความเข้มข้นของสุรา)

ดื่มสุราหรือเมรัยมาก, เมา

ตอนหนุ่ม ๆ แก่ดีกรี ตอนนี้เลยเป็นตับแข็ง

พอแก่ดีกรีเข้า ชักจะพูดไม่รู้เรื่อง

มีประสบการณ์มากจนรู้วิธีหลบหลีกหรือหาประโยชน์

ตอนมาใหม่ ๆ ก็ขยันดี อยู่ไปนาน ๆ ชักจะแก่ดีกรี เลี่ยงงานเป็นประจำ


แก่กล้า

/kɛː˨˩.klaː˥˩/^((สัมผัส))

เข้มแข็ง, ยวดยิ่ง

ศรัทธาแก่กล้า


ญญ่าย

คำกริยาวิเศษณ์

สืบทอดจากไทยเก่าสมัยสุโขทัย

แตกจากหมู่, กระจัดกระจาย

หนีญญ่ายพายจแจ้น


ญาติกา

ยืมมาจากบาลี ญาติกา, รูปกรรตุการกพหูพจน์ของ ญาติก


ญิบ

อันว่าพระผู้มีพระภาคยพิมลแลอรหนตเนื่องคลื่น ถ้วนญิบหมื่นเปนบริพาร


เญยธรรม

ธรรมที่ควรรู้


ไญยธรรม

ธรรมที่ควรรู้


ฐาน

ยืมมาจากบาลี ฐาน; ร่วมเชื้อสายกับลาว ຖານ (ถาน), คำเมือง ᨮᩣᨶ (ฐาน) หรือ ᨮᩣ᩠ᨶ (ฐาน)

βάση

ที่ตั้ง, ที่รองรับ

ᨮᩣ᩠ᨶ

ที่ตั้ง, ที่รองรับ

საფუძველი

ที่ตั้ง, ที่รองรับ

基地

ที่ตั้ง, ที่รองรับ

基礎

ที่ตั้ง, ที่รองรับ

基础

ที่ตั้ง, ที่รองรับ

基礎

ที่ตั้ง, ที่รองรับ

基

ที่ตั้ง, ที่รองรับ

basis

ที่ตั้ง, ที่รองรับ

base

ที่ตั้ง, ที่รองรับ

asas

ที่ตั้ง, ที่รองรับ

осно́ва

ที่ตั้ง, ที่รองรับ

ба́за

ที่ตั้ง, ที่รองรับ

ба́зис

ที่ตั้ง, ที่รองรับ

solum

ที่ตั้ง, ที่รองรับ

base

ที่ตั้ง, ที่รองรับ

base

ที่ตั้ง, ที่รองรับ

기초

ที่ตั้ง, ที่รองรับ

పీఠం

ที่ตั้ง, ที่รองรับ

Basis

ที่ตั้ง, ที่รองรับ

base

ที่ตั้ง, ที่รองรับ

[เสียงสมาส]
ถา-นะ-

/tʰaːn˩˩˦/^((สัมผัส))

ฐานทัพ

ฝีตั้งฐาน

ฐานพระพุทธรูป

ตำแหน่งหน้าที่

ลำดับความเป็นอยู่ในสังคม

เส้นหรือพื้นที่ซึ่งถือว่าเป็นส่วนรองรับรูปเรขาคณิต

ฐานของสามเหลี่ยม

ฐานของกรวย

จำนวนที่ใช้เป็นหลักในการสร้างจำนวนอื่น ๆ โดยการยกกำลังหรือหาค่าของลอการิทึม

จำนวน 3 ใน 3⁴ คือฐาน

จำนวน 7 ใน log₇ 49 คือฐาน

จำนวนที่บอกปริมาณในแต่ละหลักของตัวเลข

เมื่อ 635 เป็นตัวเลขฐาน 10 ใช้สัญลักษณ์ว่า 635₁₀ ซึ่งแทน 5 + (3 × 10) + (6 × 10²)

เมื่อ 635 เป็นตัวเลขฐาน 7 ใช้สัญลักษณ์ว่า 635₇ ซึ่งแทน 5 + (3 × 7) + (6 × 7²)

จำนวนที่มีอยู่เดิมและจะนำไปคำนวณรวมกับจำนวนที่เกิดขึ้นใหม่

ฐานคะแนน

ฐานลูกค้า

ฐานเงินเดือน


ฐาน

[เสียงสมาส]
ถา-นะ-

/tʰaːn˩˩˦/^((สัมผัส))

ถูกลงโทษฐานละเลยหน้าที่


ฐานกรณ์

ที่ตั้งและเครื่องทำให้เกิดเสียงในการพูด


ฐานราก

/tʰaːn˩˩˦.raːk̚˥˩/^((สัมผัส))

โครงสร้างตอนล่างสุดที่รองรับอาคารหรือสิ่งปลูกสร้าง

ส่วนของอาคารที่ใช้ถ่ายน้ำหนักอาคารลงสู่ดิน


ฐานะ

ยืมมาจากบาลี ฐาน

/tʰaː˩˩˦.naʔ˦˥/^((สัมผัส))

รูปแบบอื่นของ ฐาน (“ตำแหน่งหน้าที่, หลักฐาน, ลำดับความเป็นอยู่ในสังคม”)


ฐานันดร

ยืมมาจากบาลี ฐานนฺตร

ลำดับชั้นบุคคลในราชสกุลมี เจ้าฟ้า พระองค์เจ้า หม่อมเจ้า เป็นต้น

ลำดับชั้นยศบุคคลในราชการมี เจ้าพระยา พระยา พลเอก เป็นต้น


ฐานานุกรม

ลำดับตำแหน่งยศพระสงฆ์ที่พระราชาคณะมีอำนาจตั้งสมณศักดิ์ให้ตามทำเนียบ


ฐานานุรูป

ยืมมาจากบาลี ฐานานุรูป; เทียบเท่า ฐาน + อนุรูป

ถา-นา-นุ-รูบ

/tʰaː˩˩˦.naː˧.nu˦˥.ruːp̚˥˩/^((สัมผัส))

สมควรแก่ฐานะ, สมควรแก่ตำแหน่ง


ฐานานุศักดิ์

ถา-นา-นุ-สัก

ตามควรแก่เกียรติศักดิ์


ฐานานุศักดิ์

ถา-นา-นุ-สัก

ศักดิ์ใหญ่และศักดิ์น้อย, ถ้าศักดิ์นาสูงกว่า 400 ขึ้นไป เรียกว่า สูงนา หรือ ศักดิ์ใหญ่ ถ้าศักดิ์นาต่ำกว่า 400 เรียกว่า ต่ำนา หรือ ศักดิ์น้อย

ศักดิ์ที่พระราชาคณะมีอำนาจตั้งฐานานุกรมได้


ฐานียะ

ยืมมาจากบาลี ฐานิย

/tʰaː˩˩˦.niː˧.jaʔ˦˥/^((สัมผัส))

ควรแก่ตำแหน่ง, ตั้งอยู่ในฐานะ

ครุฐานียะ

ตั้งอยู่ในฐานะเป็นครู


ฐาปนา

ยืมมาจากบาลี ฐาปน หรือ ฐปน

/tʰaː˩˩˦.pa˨˩.naː˧/^((สัมผัส))


ฐายี

ยืมมาจากบาลี ฐายี

/tʰaː˩˩˦.jiː˧/^((สัมผัส))

ตั้งอยู่, ดำรงอยู่


ฐิตะ

คำกริยาวิเศษณ์

ยืมมาจากบาลี ฐิต

/tʰi˨˩.taʔ˨˩/^((สัมผัส))

ยืนอยู่, ตั้งอยู่แล้ว


ฐิติ

ยืมมาจากบาลี ฐิติ (“การตั้งอยู่”)

/tʰi˨˩.tiʔ˨˩/^((สัมผัส))

การตั้งอยู่, การยืนอยู่, การดำรงอยู่

การเป็นไป, ความมีชีวิตอยู่

ความมั่นคง, ความอดทน

ตำแหน่ง, ที่อยู่

ข้อบังคับ, ข้อบัญญัติ


ฑังสะ

ยืมมาจากบาลี ฑํส

/tʰaŋ˧.saʔ˨˩/^((สัมผัส))


เณร

ตัดทอนจาก สามเณร, จากบาลี สามเณร


เณรหน้าไฟ

เณร + หน้า + ไฟ

กุลบุตรที่บวชเป็นสามเณรเนื่องในพิธีเผาศพ


ฤกษ์

/rɤːk̚˥˩/^((สัมผัส))

คราวหรือเวลาที่กำหนดหรือคาดว่าจะให้ผล, มักนิยมใช้ในทางดี

ฤกษ์ดี

ฤกษ์ร้าย

หาฤกษ์แต่งงาน

หาฤกษ์ยกเสาเอก


ฤกษ์

ยืมมาจากสันสกฤต ऋक्ष (ฤกฺษ, “หมี”)

/rɤːk̚˥˩/^((สัมผัส))

ดาวจระเข้ (หรือกลุ่มดาวหมีใหญ่)

ดาวนพเคราะห์


ฤกษ์

/rɤːk̚˥˩/^((สัมผัส))

เรียกดาวที่มีลักษณะเป็นกลุ่มแก๊สทรงกลมที่สามารถแผ่รังสีออกได้รอบตัวว่า ดาวฤกษ์


ฤคเวท

ชื่อคัมภีร์ที่ 1 ในตำราพระเวทของศาสนาพราหมณ์


ฤชา

ค่าธรรมเนียม


ฤชากร

เงินที่ได้จากค่าธรรมเนียม


ฤดี

แผลงมาจาก รติ, จากสันสกฤต रति (รติ) หรือบาลี รติ

/rɯ˦˥.diː˧/^((สัมผัส))


ฤทัย

ตัดมาจาก หฤทัย

ใจ, ความรู้สึก


ฤษี

ยืมมาจากสันสกฤต ऋषी (ฤษี, “ผู้เห็น”)

/rɯ˦˥.siː˩˩˦/^((สัมผัส))

รูปแบบอื่นของ ฤๅษี


ฤๅ

สร้างขึ้นเพื่อใช้แทนสันสกฤต ॠ (ฤๅ)

/rɯː˧/^((สัมผัส))

/rɔː˧.rɯː˧/^((สัมผัส))

รูปสระในภาษาสันสกฤต ซึ่งเป็นเสียงยาวของ ฤ เมื่อไทยนำมาใช้ออกเสียงเป็น รี หรือ รือ เช่น ตฤๅ ฤๅษี, จัดลำดับตามพจนานุกรมโดยไว้หลัง ฤ และก่อน ล


ฤๅ

/rɯː˧/^((สัมผัส))

สองเขือพี่หลับใหล ลืมตื่น ฤๅพี่


ฤๅ

/rɯː˧/^((สัมผัส))

หรือ (คำลงท้ายประโยคคำถาม)

จะมีฤๅ


ฤๅ

/rɯː˧/^((สัมผัส))


ฤๅ

คำกริยาวิเศษณ์

/rɯː˧/^((สัมผัส))

กวีฤๅแล้งแหล่งสยาม


ฤๅดี

แผลงมาจาก ฤดี, แผลงมาจาก รติ, จากสันสกฤต रति (รติ) หรือบาลี รติ

/rɯː˧.diː˧/^((สัมผัส))


ฤๅทัย

แผลงมาจาก ฤทัย, ตัดมาจาก หฤทัย

ใจ, ความรู้สึก


ฤๅษี

ยืมมาจากสันสกฤต ऋषी (ฤษี, “ผู้เห็น”)

ฤษี
ฤๅษรี
ฤาษี

/rɯː˧.siː˩˩˦/^((สัมผัส))

นักบวชพวกหนึ่ง มีมาก่อนพุทธกาล สละบ้านเรือนออกไปบำเพ็ญพรตแสวงหาความสงบ


ฤๅสาย

/rɯː˧.saːj˩˩˦/^((สัมผัส))

คำเรียกผู้เป็นใหญ่


กลัวดอกพิกุลจะร่วง

กลัว + ดอก + พิกุล + จะ + ร่วง; มีเค้ามาจากละครเรื่อง พิกุลทอง

กฺลัว-ดอก-พิ-กุน-จะ-ร่วง

/klua̯˧.dɔːk̚˨˩.pʰi˦˥.kun˧.t͡ɕa˨˩.rua̯ŋ˥˩/^((สัมผัส))

ใช้เรียกอาการที่นิ่งไม่พูด


ดาวล้อมเดือน

ดาว + ล้อม + เดือน

ดาว-ล้อม-เดือน

มีบริวารแวดล้อมมาก


ดินพอกหางหมู

ดิน + พอก + หาง + หมู

ดิน-พอก-หาง-หฺมู

/din˧.pʰɔːk̚˥˩.haːŋ˩˩˦.muː˩˩˦/^((สัมผัส))

งานหรือหนี้สินเป็นต้นที่คั่งค้างพอกพูนขึ้นเรื่อย ๆ จนทำให้ต้องลำบากหรือยุ่งยากเดือดร้อน


ดีดลูกคิดรางแก้ว

ดีด + ลูกคิด + ราง + แก้ว

ดีด-ลูก-คิด-ราง-แก้ว

/diːt̚˨˩.luːk̚˥˩.kʰit̚˦˥.raːŋ˧.kɛːw˥˩/^((สัมผัส))

คิดถึงผลที่จะได้ทางเดียว


ดูช้างให้ดูหาง ดูนางให้ดูแม่

ดู-ช้าง-ไฮ่-ดู-หาง-ดู-นาง-ไฮ่-ดู-แม่

/duː˧.t͡ɕʰaːŋ˦˥.haj˥˩.duː˧.haːŋ˩˩˦.duː˧.naːŋ˧.haj˥˩.duː˧.mɛː˥˩/^((สัมผัส))

ให้รู้จักพิจารณาลักษณะบุคคลหรือหญิงที่จะเลือกเป็นคู่ครอง

th-ดูช้างให้ดูหาง_ดูนางให้ดูแม่-th-verb-PrdjASqC


ดูวัวให้ดูหาง ดูนางให้ดูแม่

ดู-วัว-ไฮ่-ดู-หาง-ดู-นาง-ไฮ่-ดู-แม่

/duː˧.wua̯˧.haj˥˩.duː˧.haːŋ˩˩˦.duː˧.naːŋ˧.haj˥˩.duː˧.mɛː˥˩/^((สัมผัส))

th-ดูวัวให้ดูหาง_ดูนางให้ดูแม่-th-verb-PrdjASqC


ดูตาม้าตาเรือ

ดู-ตา-ม้า-ตา-เรือ

พิจารณาให้รอบคอบ, มักใช้ในความปฏิเสธเป็น ไม่ดูตาม้าตาเรือ


เด็กเมื่อวานซืน

เด็ก + เมื่อ + วานซืน

เด็ก-เมื่อ-วาน-ซืน

คำกล่าวเชิงดูหมิ่นหรือเชิงสั่งสอนว่า มีความรู้หรือมีประสบการณ์น้อย


เด็กอมมือ

(สำนวน) ผู้ไม่รู้ประสีประสา


เด็ดดอกไม่ไว้ขั้ว

มักใช้เข้าคู่กับ เด็ดบัวไม่ไว้ใย รวมเป็น เด็ดดอกไม่ไว้ขั้ว เด็ดบัวไม่ไว้ใย


เด็ดดอกไม่ไว้ขั้ว เด็ดบัวไม่ไว้ใย

เด็ด-ดอก-ไม่-ไว้-คั่ว-เด็ด-บัว-ไม่-ไว้-ไย

/det̚˨˩.dɔːk̚˨˩.maj˥˩.waj˦˥.kʰua̯˥˩.det̚˨˩.bua̯˧.maj˥˩.waj˦˥.jaj˧/^((สัมผัส))

th-เด็ดดอกไม่ไว้ขั้ว_เด็ดบัวไม่ไว้ใย-th-verb-47DEQpj8


ฮอตไลน์

* ทับศัพท์จากภาษาอังกฤษ hotline

วิธีสื่อสารกันโดยตรงทางสื่อต่าง ๆ โดยมากเป็นโทรศัพท์ เมื่อต้องการความช่วยเหลือหรือสอบถามข้อสงสัย เป็นต้น


ฮาร์ดดิสก์

* ทับศัพท์จากภาษาอังกฤษ hard disk (hard disc)

อุปกรณ์บันทึกข้อมูล สามารถบันทึกข้อมูลได้จำนวนมาก


ฮาร์ดแวร์

ยืมมาจากอังกฤษ hardware

/haːt̚˦˥.wɛː˧/^((สัมผัส))

ส่วนตัวเครื่องของคอมพิวเตอร์และอุปกรณ์


ฮิจเราะห์

ยืมมาจากอาหรับ هِجْرَة (ฮิญระ, “การอพยพ”)

/hit̚˦˥.t͡ɕa˨˩.rɔʔ˦˥/^((สัมผัส))

ชื่อศักราชที่ใช้ในศาสนาอิสลาม เริ่มตั้งแต่ พ.ศ. 1123 ซึ่งเป็นปีที่พระมูฮัมหมัดหนีจากเมืองเมกกะไปเมดินา


ฮิวมัส

อินทรีย์วัตถุที่สลายตัวปะปนอยู่ในดิน ทำให้ดินอุดมสมบูรณ์


เฮง

จากหมิ่นใต้ 興 (heng, “เจริญ, รุ่งเรือง”)

การแบ่งพยางค์
{เสียงสระสั้น}

โชคดี, เคราะห์ดี


เฮโมโกลบิน

ยืมมาจากอังกฤษ hemoglobin

เฮ-โม-โกฺล-บิ้น

สารที่ให้สีแดงในเม็ดเลือดแดง


เฮโรอีน

ยืมมาจากอังกฤษ heroin

สารประกอบอินทรีย์ประเภทอนุพันธ์ของมอร์ฟีน เป็นยาเสพติดอย่างร้ายแรงและมีพิษมาก


เฮิรตซ์

* ตั้งชื่อตามนักวิทยาศาสตร์ชาวเยอรมัน ไฮน์ริช รูดอล์ฟ เฮิรตซ์

หน่วยวัดความถี่ มีหน่วยเป็นรอบต่อวินาที


เฮอริเคน

* ทับศัพท์จากภาษาอังกฤษ hurricane

ชื่อพายุหมุนเขตร้อน มีความเร็วลมที่ศูนย์กลางตั้งแต่ 65 นอตขึ้นไป ก่อตัวในแถบมหาสมุทรแอตแลนติก, ถ้าเกิดในแปซิฟิกตะวันตกหรือทะเลจีนใต้ เรียกว่า ไต้ฝุ่น


เฮือก

อาการที่ถอนใจใหญ่เนื่องจากเหนื่อยหน่ายหรือโล่งใจ

คำประกอบอาการไหวหรือสะดุ้ง แสดงว่า ไหวอย่างแรง หรือสะดุ้งทันที


แฮ่กึ๊น

ยืมมาจากหมิ่นใต้ 蝦 (“กุ้ง”) + 卷 (“ม้วน”)

/hɛː˥˩.kɯn˦˥/^((สัมผัส))

ชื่ออาหารแบบจีนชนิดหนึ่ง ใช้เนื้อกุ้งผสมแป้งมันและเครื่องปรุงรส บดหรือโขลกจนเหนียวแล้วห่อด้วยฟองเต้าหู้เป็นท่อนกลม ๆ ยาว ๆ นึ่งแล้วทอดให้สุก กินกับน้ำจิ้ม


แฮม

ยืมมาจากอังกฤษ ham

การแบ่งพยางค์
{เสียงสระสั้น}

ขาหลังของหมูแช่น้ำเกลือแล้วรมควัน, โดยเฉพาะที่ฝานบาง ๆ แล้ว

ไส้กรอกโบโลญญาที่ฝานบาง ๆ


โฮเต็ล

* ทับศัพท์จากภาษาอังกฤษ hotel

โรงแรม, ที่พักคนเดินทาง


โฮะ

ชื่ออาหารชนิดหนึ่งของภาคเหนือ ใช้แกงหลาย ๆ ชนิดมารวมกันแล้วใส่วุ้นเส้น


ไฮโดรคาร์บอน

ยืมมาจากอังกฤษ hydrocarbon

ไฮ-โดฺร-คา-บ็้อน

สารอินทรีย์ซึ่งประกอบด้วยธาตุคาร์บอนและธาตุไฮโดรเจนเท่านั้น เช่น มีเทน (CH₄) เอทิลีน (C₂H₄) อะเซทิลีน (C₂H₂) เบนซีน (C₆H₆)


ไฮโดรมิเตอร์

* ทับศัพท์จากภาษาอังกฤษ hydrometer

เครื่องมือสำหรับวัดความถ่วงจำเพาะของของเหลว


ไฮไฟ

ยืมมาจากอังกฤษ hi-fi, ย่อมาจาก high fidelity

ระบบขยายสัญญาณไฟฟ้าเพื่อเปลี่ยนเป็นคลื่นเสียงออกมาได้โดยไม่เพี้ยนเลย ในช่วงความถี่ที่มนุษย์ได้ยินได้


ไฮโล

ยืมมาจากอังกฤษ high (“สูง”) + low (“ต่ำ”)

ชื่อการพนันชนิดหนึ่ง เล่นด้วยการทอดลูกเต๋า 3 ลูก แล้วนับแต้มที่ออกทั้ง 3 ลูกรวมกัน โดยกำหนดแต้ม 12 ถึง 18 เป็น สูง (ไฮ) แต้ม 3 ถึง 10 เป็น ต่ำ (โล) และแต้ม 11 เป็น ไฮโล


เสน่ห์

ยืมมาจากสันสกฤต स्नेह (สฺเนห); เทียบบาลี สิเนห

ลักษณะที่ชวนให้รัก

เธอเป็นคนมีเสน่ห์

วิธีการทางไสยศาสตร์ที่ทำให้คนอื่นรัก

เขาถูกเสน่ห์


ชวน

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน ชวน, ลาว ຊວນ (ซวน), คำเมือง ᨩ᩠ᩅᩁ (ชวร), เขิน ᨩ᩠ᩅᩁ (ชวร); เทียบไทลื้อ ᦷᦋ (โช), ไทใหญ่ ၸူဝ်း (จู๊ว) หรือ သူၼ်း (สู๊น), ไทใต้คง ᥓᥨᥝᥰ (โจ๊ว), อาหม 𑜋𑜥 (ฉู), จีนยุคกลาง勸 (MC khjwonH)

/t͡ɕʰua̯n˧/^((สัมผัส))

จูงใจ, โน้มนำ

ชวนกิน

ชักนำ, ขอให้ทำตาม

ชวนไปเที่ยว


ชวน

ยืมมาจากสันสกฤต जवन (ชวน, “เร็ว”) หรือ บาลี ชวน (“เร็ว”)

[เสียงสมาส]
ชะ-วะ-นะ-

ความเร็ว, ความไว

ความเร็วของปัญญาหรือความคิด


จูงใจ

/t͡ɕuːŋ˧.t͡ɕaj˧/^((สัมผัส))

ชักนำหรือเกลี้ยกล่อมเพื่อให้เห็นคล้อยตาม


จูง

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน จูง, ลาว ຈູງ (จูง), คำเมือง ᨧᩪᨦ (จูง), เขิน ᨧᩩᨦ (จุง), ไทลื้อ ᦈᦳᧂ (จุง), ไทดำ ꪊꪴꪉ (จุง), ไทขาว ꪶꪊꪉ, ไทใหญ่ ၸုင် (จุง), ไทใต้คง ᥓᥧᥒ (จูง), อาหม 𑜋𑜤𑜂𑜫 (ฉุง์), จ้วงแบบจั่วเจียง jung

/t͡ɕuːŋ˧/^((สัมผัส))

พาไปด้วยอาการคล้ายดึงหรือฉุด

จูงควาย

จูงเด็ก


จูง

/t͡ɕuːŋ˧/^((สัมผัส))

ชื่อวัยของเด็กระหว่างวัยอุ้มกับวัยแล่น เรียกว่า วัยจูง


ดึง

ร่วมเชื้อสายกับลาว ດຶງ (ดึง)

/dɯŋ˧/^((สัมผัส))

เหนี่ยวมา, ฉุดมา, รั้งมา

ดึงพิณ


เหนี่ยว

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน เหนี่ยว, ลาว ໜ່ຽວ (หน่ยว), เขิน ᩉ᩠ᨶ᩠ᨿᩴ᩵ (หนยํ่), ไทใหญ่ ၼဵဝ်ႇ (เน่ว) หรือ ၼဵဝ်ႈ (เน้ว)

รั้งไว้, ดึงไว้, ยึดไว้

ต่อย, ทำร้ายร่างกาย


รั้ง

ร่วมเชื้อสายกับลาว ຮັ້ງ (ฮั้ง), ไทดำ ꪭꪰ꫁ꪉ (ฮั้ง)

/raŋ˦˥/^((สัมผัส))

หน่วงเหนี่ยวไว้

รั้งตัวไว้ก่อน

แขนเสื้อรั้ง

ชักมา, ใช้กำลังเต็มที่เพื่อให้สิ่งที่มีแรงต้านทานเคลื่อนเข้ามาหรือหยุดอยู่

รั้งวัวรั้งควาย

ระวัง, เฝ้า, รักษา, ครอง

รั้งเมือง


หน่วงเหนี่ยว

หน่วง + เหนี่ยว

การหน่วงเหนี่ยว (abstract-noun)

หฺน่วง-เหฺนี่ยว

รั้งตัวไว้, ดึงถ่วงไว้, กักไว้


ดึงถ่วง

/dɯŋ˧.tʰua̯ŋ˨˩/^((สัมผัส))


กลืน

จากจีนเก่า吞 (OC *qʰl'iːn, *qʰl'ɯːn); ร่วมเชื้อสายกับลาว ກືນ (กืน), จ้วงแบบจั่วเจียง ndwnj (เดิ้น/ดื้น, “กลืน”)

อาการที่ทำให้อาหารหรือสิ่งอื่น ๆ ที่อยู่ในปากล่วงลำคอ ลงไป

ทำให้หายหรือสูญไป

ประสานกันหรือเข้ากันได้สนิทดี


สิ่ง

ร่วมเชื้อสายกับลาว ສິ່ງ (สิ่ง), ไทลื้อ ᦉᦲᧂᧈ (สี่ง), ไทใหญ่ သိင်ႇ (สิ่ง), อาหม 𑜏𑜢𑜂𑜫 (สิง์)

물건

ของต่าง ๆ โดยไม่จำกัดว่ามีชีวิตหรือไม่มีชีวิต

/siŋ˨˩/^((สัมผัส))

คน สัตว์ และพืช เป็นสิ่งมีชีวิต

ก้อนหินเป็นสิ่งไม่มีชีวิต

ทองคำเป็นสิ่งมีค่า

ภาวะ, ความมีความเป็น

สิ่งที่มีคุณค่าในสังคมอย่างหนึ่งคือ ความยุติธรรม


สิ่ง

/siŋ˨˩/^((สัมผัส))

ในกระเป๋ามีของกี่สิ่ง


จำกัด

ยืมมาจากเขมร កំចាត់ (กํจาต̍)

กำหนดหรือขีดคั่นไว้โดยเฉพาะ

จำกัดอายุ

จำกัดความรู้


อาญา

กร่อนมาจาก อาชญา; จากเขมร អាជ្ញា (อาชฺญา), จากสันสกฤต आज्ञा (อาชฺญา, “อำนาจ, บังคับ”)

/ʔaː˧.jaː˧/^((สัมผัส))

โทษ (มักใช้สำหรับพระเจ้าแผ่นดินหรือเจ้านาย)

พระราชอาญา


ด้น

ร่วมเชื้อสายกับลาว ດົ້ນ (ด็้น), คำเมือง ᨯᩫ᩠᩶ᨶ (ด็้น), เขิน ᨯᩫ᩠᩶ᨶ (ด็้น), ไทลื้อ ᦡᦳᧃᧉ (ดุ้น), ไทใหญ่ လူၼ်ႈ (ลู้น)

เย็บเป็นฝีเข็มขึ้นทีลงที, ด้นปล่อย


เย็บ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ɲepᴰ; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩉ᩠ᨿᩥᨷ (หยิบ), เขิน ᩉ᩠ᨿᩥᨷ (หยิบ), ลาว ຫຍິບ (หยิบ), ไทลื้อ ᦵᦊᧇ (เหยบ), ไทดำ ꪑꪲꪚ (ญิบ), ไทขาว ꪉꪲꪚ, ไทใหญ่ ယဵပ်ႉ (เย๎ป), ปู้อี nyib, จ้วง nyib

ทำให้ติดกันโดยใช้เข็มร้อยด้ายหรือเชือกเป็นต้นแทงขึ้นแทงลง

เย็บผ้า

เย็บกระสอบ

ใช้ตอกหรือหวายเป็นต้นที่มีปลายแหลมแทงขึ้นลงเพื่อร้อยสิ่งใดสิ่งหนึ่งให้ติดกัน

เย็บจาก

ใช้เครื่องอุปกรณ์กดทำให้กระดาษติดกันด้วยลวดเย็บ

เย็บกระดาษ

กลัดให้ติดกันด้วยไม้กลัดเป็นต้น

เย็บกระทง


ดนตรี

ยืมมาจากสันสกฤต तन्त्री (ตนฺตฺรี, “พิณน้ำเต้า”); เทียบบาลี ตนฺติ (“สายของพิณน้ำเต้า”); ร่วมรากกับ ตันติ

เสียงที่ประกอบกันเป็นทำนองเพลง

ฟังเสียงดนตรีเพื่อบำบัดความเครียด

เครื่องบรรเลงซึ่งมีเสียงดัง ทำให้รู้สึกเพลิดเพลินหรือเกิดอารมณ์รัก โศก หรือรื่นเริง เป็นต้น ได้ตามทำนองเพลง


เสียง

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *siəŋᴬ¹ (Jonsson, 1991), จากจีนยุคกลาง聲 (MC syeng); ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩈ᩠ᨿᨦ (สยง), ลาว ສຽງ (สยง), ไทลื้อ ᦵᦉᧂ (เสง), ไทดำ ꪎꪸꪉ (สย̂ง) หรือ ꪹꪎꪉ (เสง), ไทขาว ꪎꪸꪉ, ไทใหญ่ သဵင် (เสง), ไทใต้คง ᥔᥥᥒᥴ (เส๋ง), อ่ายตน ꩬိင် (สิง์), พ่าเก ꩬိင် (สิง์), อาหม 𑜏𑜢𑜂𑜫 (สิง์); เกี่ยวข้องกับ สำเนียง

/sia̯ŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

สิ่งที่รับรู้ได้ด้วยหู

เสียงฟ้าร้อง

เสียงเพลง

เสียงพูด

เรื่องนี้ฉันไม่ออกเสียง

คนนี้เสียงดี มีหวังได้รับเลือกตั้งเป็นสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร

ลงมติกันแล้วเขาชนะเพราะได้เสียงข้างมาก


เพลง

ยืมมาจากเขมร ភ្លេង (ภฺเลง)

ᨽᩖᩮᨦ

สำเนียงขับร้อง

lied

สำเนียงขับร้อง

ꪫꪱꪥ

สำเนียงขับร้อง

ꪫꪱꪥꪄꪚꪾ

สำเนียงขับร้อง

ၵႂၢမ်း

สำเนียงขับร้อง

música

สำเนียงขับร้อง

canção

สำเนียงขับร้อง

liet

ฟรีเชียตะวันตก

สำเนียงขับร้อง

ເພງ

สำเนียงขับร้อง

canción

สำเนียงขับร้อง

song

สำเนียงขับร้อง

/pʰleːŋ˧/^((สัมผัส))

สำเนียงขับร้อง

กระบวนวิธีรำดาบรำทวนเป็นต้น

ชื่อการร้องแก้กัน มีชื่อต่าง ๆ

เพลงปรบไก่

เพลงฉ่อย

ต่างกันไปคนละเพลง

ร้อยภาษามาสู่เคยรู้เพลง


สำเนียง

แผลงมาจาก เสียง

เสียง, น้ำเสียง, หางเสียง, วิธีออกเสียง

สำเนียงส่อภาษา

สำเนียงไม่ชัด

พูดภาษาไทยแต่สำเนียงเป็นฝรั่ง


วิธี

ยืมมาจากสันสกฤต विधि (วิธิ) หรือบาลี วิธิ; ร่วมรากกับ พิธี

ᦞᦲᧉᦌᦱ

หนทางที่จะทำ

လၢႆး

หนทางที่จะทำ

ວິທີ

หนทางที่จะทำ

ทำนองหรือหนทางที่จะทำ

วิธีทำฝอยทอง

วิธีสอนคณิตศาสตร์

เลขข้อนี้ทำได้หลายวิธี

แบบ, แบบอย่าง

ทำถูกวิธี

คติ, ธรรมเนียม


ฝนทอง

/fon˩˩˦.tʰɔːŋ˧/^((สัมผัส))

(ไม้~) เครื่องหมายรูปสระ เป็นรูปรอยขีดเดียวดังนี้ ' (เหมือนไม้เอก) สำหรับเขียนบนสระ อิ เป็นสระ อี

ชื่อขนมชนิดหนึ่ง


ฝนเทียม

ฝนที่เกิดจากกรรมวิธีทางวิทยาศาสตร์ เช่นโดยการโปรยน้ำแข็งแห้งในอากาศ


ฝนไล่ช้าง

/fon˩˩˦.laj˥˩.t͡ɕʰaːŋ˦˥/^((สัมผัส))

ฝนที่ตกลงมาซู่ใหญ่เพียงครู่เดียวแล้วหยุด


ฝรั่งกังไส

เครื่องลายครามซึ่งมีลายที่ฝรั่งทำเอาแบบอย่างจีน

คนที่วางท่าเป็นฝรั่ง


ฝรั่งขี้นก

ชื่อฝรั่งพันธุ์หนึ่ง

คนที่วางท่าเป็นฝรั่ง

ฝรั่งที่ยากจน ตกยาก ตระหนี่


ฝัก

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *q.wakᴰ; ร่วมเชื้อสายกับอีสาน ฝัก, ลาว ຝັກ (ฝัก), คำเมือง ᨺᩢ᩠ᨠ (ฝัก), เขิน ᨺᩢ᩠ᨠ (ฝัก), ไทลื้อ ᦚᧅ (ฝัก), ไทดำ ꪠꪰꪀ (ฝัก), ไทขาว ꪠꪰꪀ, ไทใหญ่ ၽၵ်း (ผั๊ก) หรือ ၾၵ်း (ฝั๊ก), จ้วง baek หรือ faek, ภาษาจ้วงใต้ paek

สิ่งที่ใช้สวมหอกดาบเป็นต้น มีรูปคล้ายตัวหอกดาบที่อยู่ข้างใน มักทำด้วยหนัง ไม้ ทองเหลือง

ผลของพืชบางอย่าง โดยมากรูปยาว ๆ กลมบ้าง แบนบ้าง เช่นถั่ว


ฝักเพกา

เครื่องประดับยอดปรางค์ทำเป็นรูปหอก มีกิ่งเป็นรูปดาบ 4 ทิศโดยรอบ

ฝักของผลเพกา


ฝักฝ่าย

เข้าพวก, เข้าข้าง


ฝัง

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *faŋᴬ¹; ร่วมเชื้อสายกับอีสาน ฝัง, ลาว ຝັງ (ฝัง), คำเมือง ᨺᩢ᩠ᨦ (ฝัง), เขิน ᨺᩢ᩠ᨦ (ฝัง), ไทลื้อ ᦚᧂ (ฝัง), ไทดำ ꪠꪰꪉ (ฝัง), ไทใหญ่ ၽင် (ผัง) หรือ ၾင် (ฝัง), ไทใต้คง ᥜᥒᥴ (ฝั๋ง), อาหม 𑜇𑜞𑜂𑜫 (ผฺรง์), จ้วง baeng, จ้วงแบบจั่วเจียง paeng

ᨺᩢ᩠ᨦ

จมหรือทำให้จมจากพื้น

begraven

จมหรือทำให้จมจากพื้น

ၽင်

จมหรือทำให้จมจากพื้น

begrave

ฟรีเชียตะวันตก

จมหรือทำให้จมจากพื้น

ຝັງ

จมหรือทำให้จมจากพื้น

enterrar

จมหรือทำให้จมจากพื้น

sepultar

จมหรือทำให้จมจากพื้น

bury

จมหรือทำให้จมจากพื้น

/faŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

จมหรือทำให้จมลงไปจากระดับพื้นจนมิดทั้งหมดหรือมิดแต่บางส่วน

ฝังศพ

ฝังทรัพย์

ฝังเสา

ทำให้จมติดแน่นอยู่ในสิ่งต่าง ๆ

ฝังเพชร

ฝังลาย

ลักษณะอาการคล้ายคลึงเช่นนั้น

ฝังใจ

ฝังหัว


ฝังเข็ม

/faŋ˩˩˦.kʰem˩˩˦/^((สัมผัส))

เอาเข็มที่ทำเป็นพิเศษชะโลมน้ำมันมนตร์ วางบนแขนให้ปลายจิ้มลงในเนื้อ แล้วเสกให้ค่อย ๆ เข้าไปในแขนโดยเชื่อว่าเพื่อให้อยู่ยงคงกระพัน

วิธีการรักษาโรคแบบหนึ่งตามตำราแพทย์จีนโดยใช้เข็มปักลงตามตำแหน่งจุดต่าง ๆ เพื่อรักษาโรคหรือไม่ให้รู้สึกเจ็บเวลาผ่าตัด


ฝังรอย

วิธีทำคุณอย่างหนึ่ง โดยเอารอยตีนของศัตรูมาเสกคาถาอาคมแล้วนำไปฝังใต้บันไดเรือน ป่าช้า หรือทางสามแพร่ง


ฝังรูป

วิธีทำคุณอย่างหนึ่ง โดยปั้นรูปสมมุติของศัตรูด้วยขี้ผึ้งหรือดินเหนียว เสกคาถาอาคมแล้วนำไปฝังใต้บันไดเรือน ป่าช้า หรือทางสามแพร่ง


ฝังหัว

/faŋ˩˩˦.hua̯˩˩˦/^((สัมผัส))

เชื่ออย่างแน่นแฟ้น


ฝั่ง

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ʰwaŋᴮ; ร่วมเชื้อสายกับลาว ຝັ່ງ (ฝั่ง), ไทลื้อ ᦚᧂᧈ (ฝั่ง), ไทใหญ่ ၽင်ႇ (ผั่ง) หรือ ၾင်ႇ (ฝั่ง), ไทใต้คง ᥜᥒᥱ (ฝั่ง)，จ้วงแบบจั่วเจียง paengh （ผั่ง）， จ้วง baengh

/faŋ˨˩/^((สัมผัส))

ที่ดินริมน้ำเป็นขอบเขตทะเล แม่น้ำ ลำคลอง เป็นต้น


ฝั่งฝา

ปึกแผ่น, หลักฐาน (มักใช้แก่ผู้ที่มีครอบครัว)


ฝัด

ร่วมเชื้อสายกับลาว ຝັດ (ฝัด), คำเมือง ᨺᩢ᩠ᨯ (ฝัด), เขิน ᨺᩢ᩠ᨯ (ฝัด), ไทลื้อ ᦚᧆ (ฝัด), ไทดำ ꪠꪰꪒ (ฝัด), ไทใหญ่ ၽတ်း (ผั๊ต) หรือ ၾတ်း (ฝั๊ต), จ้วง paet (ผัด)

กระพือข้าวหรือสิ่งอื่นเพื่อให้แกลบ รำ หรือผงออก


ฝาแฝด

ร่วมเชื้อสายกับจ้วงแบบจั่วเจียง pa pet (ผาแผด, “ฝาแฝด”)

/faː˩˩˦.fɛːt̚˨˩/^((สัมผัส))

มี 2 ฝาติดกัน

ผลไม้หรือสิ่งอื่นที่ออกมาติดกันผิดธรรมดา

คนที่คลอดออกมาพร้อมกัน ตัวอาจจะติดหรือไม่ติดกันก็ได้


ฝ่า

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨺ᩵ᩣ (ฝ่า), ลาว ຝ່າ (ฝ่า), ไทดำ ꪠ꪿ꪱ (ฝ่า), ไทขาว ꪠꪱꫀ, ไทใหญ่ ၽႃႇ (ผ่า), อาหม 𑜇𑜡 (ผา), ภาษาจ้วงใต้ paq/pa (ผ่า/ผา)

/faː˨˩/^((สัมผัส))

พื้นของมือและเท้า


ฝ่า

/faː˨˩/^((สัมผัส))

กล้าผ่าน หรือฝืนอยู่ในที่อันตราย, ทนรับ, ทนสู้

ฝ่าอุปสรรค

ฝ่าอันตราย

ฝ่ากระแสคลื่น


ฝ่าคมหอกคมดาบ

การฝ่าคมหอกคมดาบ (abstract-noun)

เสี่ยงภัยในสงคราม, เสี่ยงอันตรายจากอาวุธนานาชนิด


ฝ่าฝืน

ฝ่า (“กล้าผ่าน”) + ฝืน (“ขัด, ไม่ทำตาม”)

/faː˨˩.fɯːn˩˩˦/^((สัมผัส))

ขัดขืน, ล่วง, ละเมิด

ทุกวันนี้มีคนจำนวนมากที่ยังฝ่าฝืนกฎจราจรอยู่


ผู้ฝ่าฝืนกฎหมาย

บุคคลที่ล่วงหรือละเมิด ไม่ยอมปฏิบัติตามกฎระเบียบของกฎหมายที่กำหนดไว้


ฝ่าฟัน

ต่อสู้กับความยากลำบาก


ฝ่าพระบาท

ท่าน (ใช้แก่เจ้านาย), เป็นสรรพนามบุรุษที่ 2


เท้า

ร่วมเชื้อสายกับลาว ເທົ້າ (เท็้า), คำเมือง ᨴᩮᩢ᩶ᩤ (เทั้า), เขิน ᨴᩮᩢ᩶ᩤ (เทั้า), ไทลื้อ ᦑᧁᧉ (เท้า), ไทดำ ꪹꪕ꫁ꪱ (เตฺ้า, “ยัน, จนถึง”), ไทใหญ่ တဝ်ႉ (ต๎ว), จ้วงแบบจั่วเจียง taeux

จวง

เลอเวือะตะวันออก

ขา

อรรถาภิธาน:เท้า

ตรีน

อรรถาภิธาน:เท้า

ตีน

อรรถาภิธาน:เท้า

ทีน

อรรถาภิธาน:เท้า

เท้า

อรรถาภิธาน:เท้า

บท

อรรถาภิธาน:เท้า

บทบงกช

อรรถาภิธาน:เท้า

บทมาลย์

อรรถาภิธาน:เท้า

บทเรศ

อรรถาภิธาน:เท้า

บทวเรศ

อรรถาภิธาน:เท้า

บทศรี

อรรถาภิธาน:เท้า

บทามพุช

อรรถาภิธาน:เท้า

บาท

อรรถาภิธาน:เท้า

บาทยุคล

อรรถาภิธาน:เท้า

บาทา

อรรถาภิธาน:เท้า

ปาทะ

อรรถาภิธาน:เท้า

ฟุต

อรรถาภิธาน:เท้า

มือฝรั่ง

อรรถาภิธาน:เท้า

ยุคลบาท

อรรถาภิธาน:เท้า

/tʰaːw˦˥/^((สัมผัส))

ตีน, อวัยวะส่วนล่างสุดของคนหรือสัตว์ นับตั้งแต่ใต้ข้อเท้าลงไป สำหรับยืนหรือเดินเป็นต้น

ขาโต๊ะหรือขาตู้


เท้า

/tʰaːw˦˥/^((สัมผัส))

ยืนเอามือเท้าโต๊ะ

เอามือเท้าเอว


ฝืน

ร่วมเชื้อสายกับลาว ຝຶນ (ฝึน)

/fɯːn˩˩˦/^((สัมผัส))

ต้องจำใจทำสิ่งที่ไม่อยากจะทำ

ฝืนกิน

ฝืนทำ

ขัด, ไม่ทำตาม

ฝืนระเบียบ

ขืน, ขืนไว้, เหนี่ยวรั้ง

ฝืนใจ


ทน

เทียบลาว ທົນ (ท็น), เขมร ធន់ (ธน̍)

อดกลั้นได้, ทานอยู่ได้

ทนทุกข์ทรมาน

ไม่แตกหักหรือบุบสลายง่าย

ไม้ทนกว่าพลาสติก


ทน

เทียบลาว ທົນ (ท็น), เขมร ធន់ (ธน̍)

แข็งแรง, มั่นคง

ฟันทน

เดินทน

ดำน้ำทน


ฝาก

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ʰwaːkᴰ; ร่วมเชื้อสายกับอีสาน ฝาก, ลาว ຝາກ (ฝาก), คำเมือง ᨺᩣ᩠ᨠ (ฝาก), เขิน ᨺᩣ᩠ᨠ (ฝาก), ไทลื้อ ᦚᦱᧅ (ฝาก), ไทดำ ꪠꪱꪀ (ฝาก), ไทใหญ่ ၽၢၵ်ႇ (ผ่าก) หรือ ၾၢၵ်ႇ (ฝ่าก), อาหม 𑜇𑜞𑜀𑜫 (ผฺรก์), จ้วง fak, จ้วงแบบจั่วเจียง pak

/faːk̚˨˩/^((สัมผัส))

มอบให้ไว้เป็นต้นว่าเพื่อให้ช่วยดูแลคุ้มครองหรือพิทักษ์รักษา

ฝากตัว

ฝากบ้าน

ให้ปรากฏเป็นเกียรติ

ฝากชื่อเสียง

ฝากฝีมือ

ให้นำไปหรือให้ทำแทนตัว

ฝากจดหมาย

ฝากหน้าที่


ประติชญาวิเศษณ์

ประติชญา + วิเศษณ์

ปฺระ-ติด-ชะ-ยา-วิ-เสด

/pra˨˩.tit̚˨˩.t͡ɕʰa˦˥.jaː˧.wi˦˥.seːt̚˨˩/^((สัมผัส))

คำวิเศษณ์ใช้แสดงการขานรับหรือโต้ตอบ เช่น ครับ ขอรับ ขา คะ จ๋า โว้ย


กริยานุเคราะห์

กริยา + อนุเคราะห์

กฺริ-ยา-นุ-เคฺราะ

กะ-ริ-ยา-นุ-เคฺราะ

/ka˨˩.ri˦˥.jaː˧.nu˦˥.kʰrɔʔ˦˥/^((สัมผัส))

(คำ~) กริยาที่ใช้ช่วยกริยาอื่น เช่น คง จะ ถูก น่า


พระแสง

คำวิสามานยนาม

/pʰra˦˥.sɛːŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

ชื่ออำเภอหนึ่งในจังหวัดสุราษฎร์ธานี


ประสูติ

ยืมมาจากสันสกฤต प्रसूति (ปฺรสูติ)


ประสูติ

ยืมมาจากสันสกฤต प्रसूति (ปฺรสูติ)

เกิด (ใช้แก่เจ้านาย)


พิโรธ

ยืมมาจากสันสกฤต विरोध (วิโรธ, “การขัดขวาง, การขัดแย้ง”) หรือบาลี วิโรธ (“การขัดขวาง, การขัดแย้ง”)

การพิโรธ (abstract-noun)
ความพิโรธ (abstract-noun)

/pʰi˦˥.roːt̚˥˩/^((สัมผัส))


ขอพระราชทาน

ขอ (ใช้แก่พระราชา)


ขอบพระทัย

ขอบ + พระทัย

/kʰɔːp̚˨˩.pʰra˦˥.tʰaj˧/^((สัมผัส))

ขอบคุณ (เป็นคำที่เจ้านายในพระราชวงศ์ผู้ทรงมีอาวุโสสูงกว่า กล่าวแก่พระราชวงศ์ผู้ทรงมีอาวุโสน้อยกว่าหรือทรงศักดิ์เสมอกัน)


ดำรัส

แผลงมาจากตรัส; จากเขมร តម្រាស់ (ตมฺราส̍), แผลงมาจาก ត្រាស់ (ตฺราส̍)

พูด (ใช้แก่เจ้านาย)


ดำรัส

คำพูด (ใช้แก่พระพุทธเจ้า เจ้านาย พระมหากษัตริย์)


นาสิก

ยืมมาจากสันสกฤต नासिका (นาสิกา) หรือบาลี นาสิกา; ความหมายในสัทศาสตร์เป็นเป็นศัพท์บัญญัติสำนักงานราชบัณฑิตยสภาของ nasal sound


นาสิก

ซึ่งออกเสียงด้วยการลดเพดานอ่อนลงเพื่อให้ลมออกทางจมูกดั่งเสียงของ ม น และ ง เป็นต้น


เครื่องเสวย

เครื่อง + เสวย

เคฺรื่อง-สะ-เหฺวย

/kʰrɯa̯ŋ˥˩.sa˨˩.wɤːj˩˩˦/^((สัมผัส))

อาหาร, ของกิน


คุยหฐาน

อวัยวะเพศชาย


วิสัญญี

ยืมมาจากบาลี วิสญฺญี

หมดความรู้สึก, สิ้นสติ, สลบ

นางก็ถึงวิสัญญีสลบลงตรงหน้าฉานปานประหนึ่งว่าพุ่มฉัตรทองอันต้องสายอัสนีฟาด


พระแท่น

/pʰra˦˥.tʰɛn˥˩/^((สัมผัส))

คำพ้องความของ แท่น


พระแท่น

คำวิสามานยนาม

/pʰra˦˥.tʰɛn˥˩/^((สัมผัส))

ชื่อตำบลหนึ่งในอำเภอท่ามะกา จังหวัดกาญจนบุรี


สนับเพลา

สะ-หฺนับ-เพฺลา

กางเกงชั้นในมีขายาวประมาณครึ่งแข้งแล้วนุ่งผ้าโจงกระเบนทับอย่างตัวละคร


โรคมองคร่อ

(คำราชาศัพท์, คำสุภาพ) โรคห่า


รามัญ

คำวิสามานยนาม

ยืมมาจากบาลี รามญฺญ (“ชื่อบาลีของประเทศพม่า”); ร่วมเชื้อสายกับพม่า ရာမည (รามญ), ลาว ຣາມັນ (รามัน) หรือ ລາມັນ (ลามัน); ร่วมรากกับ มอญ

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

[เสียงสมาส]
รา-มัน-ยะ-


พาชี

เทียบเขมร ពាជី (พาชี)

/pʰaː˧.t͡ɕʰiː˧/^((สัมผัส))


จุมพิต

สันสกฤต चुम्बित (จุมฺพิต); ร่วมเชื้อสายกับเขมร ចុម្ពិត (จุมฺพิต)


วกะ

ยืมมาจากบาลี วก; เทียบสันสกฤต वृक (วฺฤก)


สุวาน

ยืมมาจากบาลี สุวาน (“หมา”); เทียบสันสกฤต श्वान (ศฺวาน, “หมา”)


เป็นต้น

เริ่มแรก, เป็นอันดับแรก, เป็นส่วนเบื้องต้น


เป็นต้น

คำที่ใช้แทนเครื่องหมาย ฯลฯ เพื่อละคำหรือข้อความตอนปลายซึ่งอยู่ในประเภทเดียวกันกับคำหรือข้อความที่ยกขึ้นกล่าวเป็นตัวอย่างตอนต้น

อริยสัจ 4 มีทุกข์เป็นต้น


หัวใจ

หัว + ใจ; ร่วมเชื้อสายกับลาว ຫົວໃຈ (ห็วใจ), ไทใหญ่ ႁူဝ်ၸႂ် (หูวใจ), ไทลื้อ ᦷᦠᦺᦈ (โหไจ); เทียบความหมายตามตัวอักษรของจีน 心頭 /心头

hert

ฟรีเชียตะวันตก

อวัยวะภายในสำหรับฉีดเลือดให้หมุนเวียนเลี้ยงร่างกาย

ใจ, สิ่งที่มีหน้าที่รู้ รู้สึก นึก และคิด

เขาทำอย่างนี้เหมือนเป็นคนไม่มีหัวใจ

ส่วนสำคัญของสิ่งต่าง ๆ

อักษรย่อของหลักธรรมหรือข้อความต่าง ๆ ที่ผูกไว้เพื่อกำหนดจำได้ง่าย นิยมว่าเป็นของขลัง

หัวใจอริยสัจ ว่า "ทุ. ส. นิ. ม."

หัวใจนักปราชญ์ ว่า "สุ. จิ. ปุ. ลิ."

หัวใจเศรษฐี ว่า "อุ. อา. ก. ส."


ศาสนาจารย์

ศาสน + อาจารย์

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

สาด-สะ-หฺนา-จาน

/saːt̚˨˩.sa˨˩.naː˩˩˦.t͡ɕaːn˧/^((สัมผัส))

อาจารย์ด้านศาสนา (Chaplain) ผู้สอนศาสนาและประกอบพิธีทางศาสนา ในกองทัพ โรงพยาบาล และสถาบันการศึกษา เช่นมหาวิทยาลัย ทำหน้าที่เป็นผู้นำขวัญกำลังใจทางจิตวิญญาณ และให้คำปรึกษาพื้นฐานทางจริยศาสตร์ ด้านครอบครัว ความสัมพันธ์ระหว่างสังคม หน้าที่การงาน และอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้อง


ก่อ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *koːᴮ; ร่วมเชื้อสายกับลาว ກໍ່ (กํ่), ไทดำ ꪀꪷ꪿ (กํ่), ไทใหญ่ ၵေႃႇ (ก่อ̂), อาหม 𑜀𑜦𑜡 (กอ̂); เทียบจีนยุคกลาง構 (MC kuwH), จ้วง goq

/kɔː˨˩/^((สัมผัส))

ทำให้เกิดขึ้น มีขึ้น หรือเป็นรูปขึ้น

ก่อไฟ

ก่อสงคราม

ก่อตึก


ก่อ

/kɔː˨˩/^((สัมผัส))

ชื่อไม้ต้นหลายชนิดหลายสกุลในวงศ์ Fagaceae บางชนิดผลมีเนื้อในกินได้ รสมัน, ปักษ์ใต้เรียก กอ


ก่อ

เทียบไทลื้อ [Term?] (“งอ”)

/kɔː˨˩/^((สัมผัส))

งอ ในคำว่า งอก่อ หรือ งอก่องอขิง


กอง

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *koːŋᴬ; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨠᩬᨦ (กอง), ลาว ກອງ (กอง), ไทลื้อ ᦂᦸᧂ (กอ̂ง), ไทดำ ꪀꪮꪉ (กอง), ไทใหญ่ ၵွင် (กอ̂ง), จ้วง gong，จ้วงแบบจั่วเจียง goeng

/kɔːŋ˧/^((สัมผัส))

ทำให้รวมสุมกันไว้, สุมกันไว้


กอง

/kɔːŋ˧/^((สัมผัส))

สิ่งต่าง ๆ ที่รวมสุมกันไว้

กองมะม่วง

กองขยะ


กอง

/kɔːŋ˧/^((สัมผัส))

ใช้กับสิ่งที่รวมสุมกันไว้

ผลไม้ห้ากอง

กองฟืนหลายกอง


กอง

/kɔːŋ˧/^((สัมผัส))

กำลังพลของทหาร ตำรวจ เป็นต้น จำนวน 4 หมวด เรียกว่า กองร้อย

เรียกหัวหน้าทหารหรือตำรวจที่มียศร้อยเอก เรือเอก เรืออากาศเอก หรือร้อยตำรวจเอก ว่า ผู้บังคับกองร้อย หรือทั่ว ๆ ไป เรียกว่า ผู้กอง เฉพาะกองร้อยตำรวจเอกนิยมเรียกว่า สารวัตร หรือ ผู้บังคับกอง

ส่วนราชการที่รองจากกรม


กอง

/kɔːŋ˧/^((สัมผัส))

ใช้กับกำลังพลของทหาร ตำรวจ (ส่วนใหญ่จะใช้เจาะจงว่าเป็น กองร้อย กองพัน เป็นต้น)

ตำรวจหลายกอง

ใช้กับส่วนราชการรองจากกรม


กอง

/kɔːŋ˧/^((สัมผัส))


กอง

คำกริยาวิเศษณ์

pile

สิ่งที่รวมสุมกันไว้

heap

สิ่งที่รวมสุมกันไว้

troop

ภาษาอังกฤษ|อังกฤษ

กำลังพลของทหาร ตำรวจ

force

ภาษาอังกฤษ|อังกฤษ

กำลังพลของทหาร ตำรวจ

division

ภาษาอังกฤษ|อังกฤษ

ส่วนราชการรองจากกรม

/kɔːŋ˧/^((สัมผัส))

มาก (ใช้กับคำว่า เป็น กลายเป็น เป็นกอง)

ไม่เจอกันนาน โตขึ้นเป็นกอง

เขามีของมากกว่าเป็นกอง


กอย

/kɔːj˧/^((สัมผัส))

คนป่าพวกหนึ่ง ตัวดำ ผมหยิก อยู่ในแหลมมลายู, เงาะ ก็เรียก


ก้อย

ร่วมเชื้อสายกับลาว ກ້ອຍ (ก้อย), ไทลื้อ ᦂᦾᧉ (ก้อ̂ย), ไทใหญ่ ၵွႆႈ (ก้อ̂ย), ไทใต้คง ᥐᥩᥭᥲ (ก้อ̂ย)

/kɔj˥˩/^((สัมผัส))

นิ้วเล็กที่สุดของนิ้วทั้ง 5

เรียกสมมุติด้านหนึ่งของสตางค์หรือเหรียญกระษาปณ์ ในการเล่นปั่นแปะหรือโยนหัวโยนก้อย


ก้อย

/kɔj˥˩/^((สัมผัส))

หัวเท่ากิ่งก้อย

หัวเล็กนิดเดียว

ไม่รู้จักนิ้วก้อยหัวแม่มือ

ไม่รู้จักเด็กไม่รู้จักผู้ใหญ่, ไม่รู้จักต่ำสูง


ก้อย

เทียบอีสาน ก้อย, ลาว ກ້ອຍ (ก้อย)

/kɔj˥˩/^((สัมผัส))

ชื่ออาหารชนิดหนึ่ง ทำจากเนื้อ ปลา กุ้ง ที่ดิบ ๆ คล้ายพล่า


ตารางเมตร

ตาราง + เมตร

พื้นที่ที่เท่ากับสี่เหลี่ยมจัตุรัสซึ่งกว้างและยาวอย่างละ 1 เมตร


พราหมณ์

ยืมมาจากสันสกฤต ब्राह्मण (พฺราหฺมณ) หรือบาลี พฺราหฺมณ

คนในวรรณะที่ 1 แห่งสังคมฮินดู ซึ่งมี 4 วรรณะ ได้แก่ พราหมณ์ กษัตริย์ แพศย์ และศูทร

ผู้ที่ถือเพศไว้ผม นุ่งขาวห่มขาว

ศาสนาหนึ่งกำเนิดในอินเดีย, ปัจจุบันคือศาสนาฮินดู


พราหมณ์

ชื่อเพลงไทยจำพวกหนึ่ง มีชื่อขึ้นต้นด้วยคำว่า พราหมณ์

พราหมณ์เข้าโบสถ์

พราหมณ์เก็บหัวแหวน

พราหมณ์ดีดน้ำเต้า


พราหมณ์

ชื่อปลาชนิดหนึ่ง, ปลาพราหมณ์


บุรุษ

ยืมมาจากสันสกฤต पुरुष (ปุรุษ); เทียบบาลี ปุริส

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

[เสียงสมาส]
บุ-หฺรุด-สะ-

ผู้ชาย, เพศชาย, คู่กับ สตรี

คำบอกผู้พูด เรียกว่า บุรุษที่ 1, คำบอกผู้ที่พูดด้วย เรียกว่า บุรุษที่ 2, คำบอกผู้ที่พูดถึง เรียกว่า บุรุษที่ 3


วาณิช

ยืมมาจากบาลี วาณิช หรือสันสกฤต वाणिज (วาณิช)

[เสียงสมาส]
วา-นิด-ชะ-

พ่อค้า, มักใช้พูดเข้าคู่กับคำ พ่อค้า เป็น "พ่อค้าวาณิช"


เอเคอร์

ยืมมาจากอังกฤษ acre

/ʔeː˧.kʰɤː˥˩/^((สัมผัส))

หน่วยวัดพื้นที่, ซึ่ง 1 เอเคอร์มีขนาดเท่ากับ 4,840 ตารางหลา (4,050 ตารางเมตร)


เว้า

มีเส้นรูปนอกหรือพื้นราบโค้งหรือบุ๋มเข้าไป

เสื้อแขนเว้า


เว้า

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน เว่า, ลาว ເວົ້າ (เว็้า), ไทดำ ꪹꪫ꫁ꪱ (เว้า)


ซัง

ตอข้าวที่เกี่ยวรวงแล้ว

สิ่งที่เป็นเส้น ๆ หุ้มยวงขนุน

ฝักข้าวโพดที่เอาเมล็ดออกหมดแล้ว

ตาที่อยู่ตามมุมของกระดานดวด เป็นที่ที่ปลอดภัย ซึ่งหมากไม่ถูกฝ่ายตรงข้ามกินและสามารถกินหมากของฝ่ายตรงข้ามได้


อัด

/ʔat̚˨˩/^((สัมผัส))

อัดลูกโป่ง

อัดดินปืน

ประกับให้แน่น

อัดพื้นให้ชิด

อัดกันอยู่ในรถ

อัดใบลาน

กลั้น, กลั้นหายใจ

อัดลมหายใจ


อัด

/ʔat̚˨˩/^((สัมผัส))

ตรง, เต็ม, ตรงแบน, (ใช้แก่ลักษณะด้านหน้า)

หน้าอัด

สิงห์อัด


เซา

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน เซา, ลาว ເຊົາ (เซ็า), คำเมือง ᨪᩮᩢᩣ (เซัา), เขิน ᨪᩮᩢᩣ (เซัา), ไทลื้อ ᦌᧁ (เซา), ไทใหญ่ သဝ်း (ส๊ว), ไทใต้คง ᥔᥝᥰ (เส๊า), อาหม 𑜏𑜧 (สว์)

หยุดชะงัก, หย่อนลงกว่าเดิม, เพลาลง


เซา

ง่วงงุน, เหงาหงอย


เบิ่ง

ยืมมาจากอีสาน เบิ่ง, จากจีนยุคกลาง望 (MC mjang|mjangH) (ซึ่งเป็นรากของไทย มอง อีกด้วย)

/bɤŋ˨˩/^((สัมผัส))

จ้องดูอย่างเต็มตา

เบิ่งตา


แนม

/nɛːm˧/^((สัมผัส))

ดอกแนมใบ

ผลผกาเกิดกับกิ่งก้านระกุแกมแนมใบวิบูลระบัดบัง (ม. ร่ายยาว มหาพน)

โกมลไม่แย้มยังแนมใบ (อิเหนา)

แทรกแซมหรือแซงเข้าไป

เอาลิ่มแนมให้แน่น

เรือตะเข้แนมทังสองข้าง (สามดวง)

แทรกเพิ่มเติม, ควบคู่กันไป

น้ำพริกกะปิมีปลาทูทอดแนม

เสียดสี ในคำว่า เหน็บแนม


เถ้า

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *dawᴮ; ร่วมเชื้อสายกับลาว ເທົ່າ (เท็่า), ไทลื้อ ᦑᧁᧈ (เท่า), ไทใหญ่ တဝ်ႈ (ต้ว), อาหม 𑜄𑜧 (ตว์) หรือ 𑜄𑜨𑜧 (ตอ̂ว์), จ้วง daeuh; เทียบเบดั้งเดิม *ɗəwᴮꟲ²; เป็นไปได้ว่าเกี่ยวข้องกับ เทา

灰

สิ่งที่เป็นผงละเอียดของสิ่งที่เหลือจากไฟเผามอดแล้ว, ขี้เถ้า ก็ว่า


เถ้า

รูปเลิกใช้ของ เฒ่า


สบ

ยืมมาจากเขมร សព្វ (สพฺว, “ถูกต้อง; ทั้งหมด”), จากบาลี สพฺพ (“ทั้งหมด”); เทียบจ้วง soep (สบ, “พบ, เจอ”), จ้วงแบบจั่วเจียง roep,soep (รบ, สบ, “พบ,เจอ”)

สบโชค

สบตา

สบเหมาะ

ฟันบนสบฟันล่าง

สบใจ

สบปาก

สบอารมณ์


สบ

บริเวณที่แม่น้ำตั้งแต่ 2 สายขึ้นไปมาบรรจบกัน

สามสบ

สบเมย


สบ

สบไถง

สบสมัย


สบ

คำวิสามานยนาม

/sɔː˩˩˦.bɔː˧/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ สระบุรี


จบ

ร่วมเชื้อสายกับลาว ຈົບ (จ็บ), เขมร ចប់ (จบ̍)

/t͡ɕop̚˨˩/^((สัมผัส))

การสิ้นสุดคราวหนึ่ง ๆ


จบ

/t͡ɕop̚˨˩/^((สัมผัส))

เรียกการสิ้นสุดเช่นนั้น

สวดจบหนึ่ง

ตั้งนโม 3 จบ


จบ

/t͡ɕop̚˨˩/^((สัมผัส))

สิ้นสุดคราวหนึ่ง ๆ

จบชั้นไหน

ต่อกัน, พบกัน

จับปลายเชือก 2 เส้นมาจบกัน


จบ

/t͡ɕop̚˨˩/^((สัมผัส))

ยกของขึ้นหรือพนมมือเหนือหน้าผากเพื่อตั้งใจอุทิศให้เวลาทำบุญทำทาน

กิริยาที่ช้างชูงวงขึ้นเหนือหัวทำความเคารพ ในคำว่า ช้างจบ


จบ

คำวิสามานยนาม

/t͡ɕop̚˨˩/^((สัมผัส))

/t͡ɕɔː˧.bɔː˧/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ จันทบุรี


โต

เป็นไปได้ว่ามาจากเขมรเก่าสมัยก่อนอังกอร์ តោ (โต) (ซึ่งเป็นรากของเขมร តោ (โต, “สิงโต”)) ปรากฏครั้งแรกประมาณ ค.ศ. 578-777 แต่ไม่สามารถเข้าใจความหมาย Jenner (2009) สันนิษฐานว่าหมายถึง สิงโต


โต

ใหญ่, มีขนาดไม่เล็ก

เขาสวมเสื้อตัวโต

มีรสอย่างรสกะทิหรืออย่างถั่วลิสงคั่ว

มีขนาดใหญ่กว่าเมื่อเทียบกัน

มะพร้าวโตกว่ามะไฟ

มะเขือเทศโตกว่ามะเขือพวง


โต

คำกริยาวิเศษณ์

โดยปริยายเมื่อใช้ประกอบกับคำอื่นบางคำหมายความว่า อวดอ้างความเป็นใหญ่เป็นโต

คุยโต

อวดโต

วางโต


โต

เจริญขึ้น, มักใช้เข้าคู่กับคำ เติบ เป็น เติบโต


บ่วง

/bua̯ŋ˨˩/^((สัมผัส))

เชือกที่ทำเป็นวงสำหรับคล้อง รูดเข้าออกได้

โดยปริยายหมายถึงสิ่งอื่นที่มีลักษณะคล้ายคลึงเช่นนั้น

บ่วงมาร


บ่อน

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน บ่อน, ลาว ບ່ອນ (บ่อน), ไทดำ ꪚ꪿ꪮꪙ (บ่อน), จ้วงแบบจั่วเจียง mbonq (บ่อน, “ที่นอน”)

/bɔn˨˩/^((สัมผัส))

แหล่งเป็นที่ชุมนุมกันเพื่อเล่นการพนัน

บ่อนไก่

บ่อนเบี้ย

บ่อนไพ่

แหล่งเป็นที่ชุมนุมกันเพื่อการบางอย่างมีเล่นสักวาหรือเล่านิทานเป็นต้น

บ่อนสักวา

บ่อนเล่านิทาน


บ่อน

/bɔn˨˩/^((สัมผัส))

กินฟอนอยู่ข้างใน

หนอนบ่อนไส้

ภายในย่อมแมลงวัน หนอนบ่อน


ญ่าง

/jaːŋ˥˩/^((สัมผัส))

รูปเลิกใช้ของ ย่าง


ดาก

/daːk̚˨˩/^((สัมผัส))

ปลายลำไส้ใหญ่ที่ทวารหนัก

ไม้สำหรับอุดก้นตะบันหรือสิ่งอื่นที่มีรูปร่างอย่างนั้น

ดากตะบัน

ดากพลุ

ไม้ลิ่มที่ตอกขั้วลูกขนุนที่ตัดมาแล้ว เชื่อว่าทำให้สุกเร็วขึ้น


หยั่ง

/jaŋ˨˩/^((สัมผัส))

วัดดูเพื่อให้รู้ตื้นลึก

เอาถ่อหยั่งน้ำ

หยั่งใจ


ดัง

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ɗaŋᴬ; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨯᩢ᩠ᨦ (ดัง), ลาว ດັງ (ดัง), ไทลื้อ ᦡᧂ (ดัง), ไทใหญ่ လင်/ၼင် (ลัง/นัง) (ในคำ ၶူႈလင်/ၶူႈၼင် (ขู้ลัง/ขู้นัง)), ไทใต้คง ᥘᥒ (ลัง), อ่ายตน ဒင် (ดง์) หรือ ꩫင် (นง์), อาหม 𑜓𑜂𑜫 (ดง์) หรือ 𑜃𑜂𑜫 (นง์), ปู้อี ndangl, จ้วง ndaeng, จ้วงแบบจั่วเจียง ndaeng (ดัง-จมูก)


ดัง

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ɗaŋᴬ; ร่วมเชื้อสายกัยจ้วง ndaeng

เกิดเสียงขึ้นหรือทำให้เสียงเกิดขึ้นอย่างแรง

กลองดัง

เสียงดัง

นักร้องดัง

นักการเมืองคนดัง

เป็นที่รู้จักหรือโจษขานกันทั่วไป

ละครเรื่องนี้ดังมาก

ข่าวดัง


ดัง

คำกริยาวิเศษณ์

ทำให้เสียงบังเกิดขึ้นอย่างแรง

พูดดัง


ดัง

เช่น, อย่าง, ราวกับ, คล้าย, เหมือน


บ่

คำกริยาวิเศษณ์

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *boːᴮ (“ไม่”); ร่วมเชื้อสายกับอีสาน บ่, ลาว ບໍ່ (บํ่), คำเมือง ᨷᩴ᩵ (บํ่), เขิน ᨷᩢ (บั), ไทลื้อ ᦢᧁᧈ (เบ่า), ไทดำ ꪹꪚ꪿ꪱ (เบ่า), ไทใหญ่ မဝ်ႇ (ม่ว), จ้วงแบบจั่วเจียง mboh, จ้วง mbouj; เทียบหมิ่นใต้ 無 (บ๊อ, “ไม่มี”)

/bɔː˨˩/^((สัมผัส))

/bɔʔ˨˩/^((สัมผัส))

ไม่, มักใช้ในหนังสือเก่าหรือกวีนิพนธ์ หรือบางท้องถิ่น, ในที่ใช้ บ เมื่อใช้ว่า บ่ ก็มีความเช่นเดียวกัน


เมือ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *mɯəᴬ; ร่วมเชื้อสายกับอีสาน เมือ, ลาว ເມືອ (เมือ), คำเมือง ᨾᩮᩬᩥᩋ (เมอิอ), เขิน ᨾᩮᩬᩨ (เมอื), ไทลื้อ ᦵᦙᦲ (เมี), ไทดำ ꪹꪣ (เม), ไทใหญ่ မိူဝ်း (เมิ๊ว), ไทใต้คง ᥛᥫᥰ (เม๊อ̂), จ้วงแบบจั่วเจียง mwez (เมือ), จ้วง mwz

/mɯa̯˧/^((สัมผัส))


มัก

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง มัก, ลาว ມັກ (มัก), ไทลื้อ ᦙᧅ (มัก), ไทดำ ꪣꪰꪀ (มัก), ไทใหญ่ မၵ်ႉ (มั๎ก)


มัก

คำกริยาวิเศษณ์

โดยมาก, ค่อนข้าง, เนือง ๆ


จอก

ร่วมเชื้อสายกับจ้วง cog (ฉอก, “แก้ว”), จ้วงแบบจั่วเจียง zog (จอก, “แก้ว”)

/t͡ɕɔːk̚˨˩/^((สัมผัส))

ภาชนะเล็ก ๆ รูปอย่างขัน ถ้าใช้สำหรับตักน้ำโดยลอยอยู่ในขันใหญ่เรียก จอกลอย, ถ้าใช้ใส่หมากในเชี่ยนหมากเรียก จอกหมาก

ภาชนะเล็ก ๆ รูปทรงกระบอก ใช้กินยา ดื่มเหล้า เป็นต้น


จอก

/t͡ɕɔːk̚˨˩/^((สัมผัส))

ใช้กับสิ่งที่บรรจุในภาชนะเช่นนั้น

เหล้า 3 จอก


จอก

/t͡ɕɔːk̚˨˩/^((สัมผัส))

ชื่อไม้น้ำชนิด Pistia stratiotes L. ในวงศ์ Araceae ลอยอยู่บนผิวน้ำ ลำต้นสั้น มีรากเป็นกลุ่มใหญ่ ใบเป็นแผ่นสีเขียวสดซ้อน ๆ กันเป็นกลุ่ม ยาว 5-10 เซนติเมตร


จอก

ร่วมเชื้อสายกับ จ้วง roeg cog (รกฉอก, “นกกระจอก”), จ้วงแบบจั่วเจียง noeg zog (นกจอก, “นกกระจอก”)

/t͡ɕɔːk̚˨˩/^((สัมผัส))


ข่อย

/kʰɔj˨˩/^((สัมผัส))

ชื่อไม้ต้นขนาดย่อมถึงขนาดกลางชนิด Streblus asper Lour. ในวงศ์ Moraceae มักขึ้นตามป่าต่ำและริมแม่น้ำลำคลอง ใบเล็ก สากคาย ใช้ขัดถูได้ เปลือกใช้ทำกระดาษ เรียกว่า กระดาษข่อย ใบ เปลือก เนื้อไม้ และเมล็ดใช้ทำยาได้


เสี่ยว

เฉี่ยว, ขวิด


เสิก

/sɤk̚˨˩/^((สัมผัส))

รูปเลิกใช้ของ ศึก


อ้าย

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน อ้าย, ลาว ອ້າຍ (อ้าย), คำเมือง ᩋ᩶ᩣ᩠ᨿ (อ้าย), เขิน ᩋ᩶ᩣ᩠ᨿ (อ้าย), ไทลื้อ ᦀᦻᧉ (อ้าย), ไทดำ ꪮ꫁ꪱꪥ (อ้าย), ไทใหญ่ ဢၢႆႈ (อ้าย)

/ʔaːj˥˩/^((สัมผัส))

เรียกลูกชายคนที่ 1 ว่า "ลูกอ้าย" คู่กับลูกหญิงคนที่ 1 ว่า "ลูกเอื้อย" (กฎหมายตราสามดวง)

โดยปริยาย อนุโลมเรียกพี่ชายคนโตว่า "พี่อ้าย"

คำประกอบคำอื่นบอกให้รู้ว่าเป็นเพศชายหรือสัตว์ตัวผู้

อ้ายหนุ่ม

อ้ายด่าง

คำประกอบหน้าชื่อผู้ชายที่มีฐานะต่ำกว่าอย่างนายเรียกคนใช้

คำประกอบหน้าชื่อเพื่อนฝูงแสดงว่ามีความสนิทสนมมาก มักใช้กันในหมู่เด็กผู้ชาย

คำใช้ประกอบหน้าชื่อผู้ชายแสดงความดูหมิ่นเหยียดหยาม

คำประกอบคำบางคำที่ผู้ใหญ่ใช้เรียกเด็กผู้ชายหรือผู้ชายที่อายุน้อยกว่ามากด้วยความเอ็นดูหรือสนิทสนมเป็นกันเอง

อ้ายหนู

อ้ายน้องชาย

คำประกอบหน้าคำบางคำเพื่อเน้น

อ้ายเราก็ไม่ดี

อ้ายจะไปก็ไม่มีที่จะไป

อ้ายจะอยู่หรือก็คับใจ

คำประกอบหน้าชื่อสัตว์บางชนิดโดยไม่เน้นเพศ

อ้ายเหลือม

อ้ายทุย

คำประกอบหน้าคำบางคำเพื่อเน้นในเชิงบริภาษ

อ้ายทึ่ม

อ้ายโง่

อ้ายควาย

คำใช้แทนสิ่งที่กล่าวถึงและเป็นที่เข้าใจกัน

อ้ายนั่น

อ้ายนี่

คำนำหน้าชื่อผู้ชาย มักใช้ในทางไม่ดี

อ้ายดีผู้ร้ายรับเปนสัจให้การซัดพวกเพื่อนถึงอ้ายเชด อ้ายแสน อ้ายคง อ้ายมั้น


อ้าย

/ʔaːj˥˩/^((สัมผัส))

ต้น, หนึ่ง, ในคำว่า เดือนอ้าย


พี่น้อง

/pʰiː˥˩.nɔːŋ˦˥/^((สัมผัส))

ผู้เกิดร่วมบิดามารดาเดียวกัน หรือร่วมบิดาเดียวกัน หรือร่วมมารดาเดียวกัน

คนในเชื้อสายวงศ์วาน


ฟก

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *wokᴰ， ，จ้วงแบบจั่วเจียง foeg， จ้วง foeg/mbuemq

บวมช้ำ, บอบช้ำ


ฟาง

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *wɯǝŋᴬ; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨼᩣ᩠ᨦ (ฟาง), อีสาน เฟือง, ลาว ເຟືອງ (เฟือง), ไทใหญ่ ၽိူင်း (เผิ๊ง) หรือ ၾိူင်း (เฝิ๊ง), อาหม 𑜇𑜢𑜤𑜂𑜫 (ผึง์), ปู้อี feangz， จ้วงแบบจั่วเจียง fangz/fangz yuz ฟางญู， จ้วง fiengz

/faːŋ˧/^((สัมผัส))

ต้นข้าวที่เกี่ยว นวด หรือฟาดเอาเมล็ดออกแล้ว

ชื่อเห็ดชนิด Volvariella volvacea ขึ้นตามกองฟางเป็นตุ่มสีน้ำตาลอ่อน ดอกเห็ดสีขาวผุดออกมาจากตุ่ม กินได้


ฟาง

/faːŋ˧/^((สัมผัส))

ฟันที่เข้าใจว่าขึ้นแทนฟันแท้ที่หักไป, มักใช้เข้าคู่กับคำฟัน เป็น ฟันฟาง


ฟาง

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ʰwaːŋᴬ; ร่วมเชื้อสายกับลาว ຟາງ (ฟาง)，จ้วงแบบจั่วเจียง fangz， จ้วง fangz

/faːŋ˧/^((สัมผัส))

เห็นไม่ถนัด, ทำให้เห็นไม่ถนัด

ตาฟาง


ฟ้ง

/foŋ˦˥/^((สัมผัส))


เฟือง

/fɯa̯ŋ˧/^((สัมผัส))

เฟืองมะยม

ล้อที่มีฟันเพื่อให้ประสานกับฟันของล้อตัวอื่นเป็นต้น


เฟื้อง

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน เฟื้อง, ลาว ເຟື້ອງ (เฟื้อง), เขิน ᨼᩮᩨ᩠᩶ᨦ (เฟื้ง)

/fɯa̯ŋ˦˥/^((สัมผัส))

หน่วยเงินตราของไทยสมัยโบราณ 8 อัฐ เท่ากับ 1 เฟื้อง


เฟื้อย

คำกริยาวิเศษณ์

ร่วมเชื้อสายกับ จ้วงแบบจั่วเจียง fweh (เฟื่อ "ห้อยลงมา ยืดยาวออกมา")

/fɯa̯j˦˥/^((สัมผัส))

ลักษณะของสิ่งที่ยาวมาก ในคำว่า ยาวเฟื้อย


เฝือ

/fɯa̯˩˩˦/^((สัมผัส))

ที่นา 25 ตารางวา หรือ 100 ตารางเมตร

เฝือหนึ่ง


เฝือ

ร่วมเชื้อสายกับลาว ເຝືອ (เฝือ)

/fɯa̯˩˩˦/^((สัมผัส))

เครื่องมือจัดเส้นไหมหรือด้ายในการทอผ้า


เฝือ

ร่วมเชื้อสายกับลาว ເຝືອ (เฝือ), คำเมือง ᨺᩮᩥᩬᩋ (เฝิออ), เขิน ᨺᩮᩨᩬ (เฝือ); เทียบไทใหญ่ ၽိူဝ်ႈ (เผิ้ว)

/fɯa̯˩˩˦/^((สัมผัส))

รก, ไร้ระเบียบ, ยุ่ง

ไม่ชัดเจน, คลุมเครือ

ข้อความยังเฝืออยู่

มีมากจนซ้ำซากน่าเบื่อ

เจอกันจนเฝือ


หญิบ

ถ้วนหญิบหมื่นเป็นบริพาร


ฮู้

ยืมมาจากแต้จิ๋ว 符 (ฮู้ hu5, “สัญลักษณ์; ยันต์”)

/huː˦˥/^((สัมผัส))

ยันต์สำหรับกันภูติผีปีศาจ


หม่อง

ยืมมาจากพม่า မောင် (เมาง์, “ชายหนุ่ม, น้องชาย”)

/mɔŋ˨˩/^((สัมผัส))

คำนำหน้าชื่อผู้ชายพม่า


หม่อง

/mɔŋ˨˩/^((สัมผัส))

เรียกยาขี้ผึ้งชนิดหนึ่ง ใช้ทา นวด เป็นต้น ว่า ยาหม่อง


ลำ

ตัวของคน สัตว์ หรือสิ่งต่าง ๆ ไม่นับส่วนที่เป็นแขนขาหรือกิ่งก้าน

ลำตัว

ลำต้น

เรียกสิ่งที่ยาวกลมหรือมีลักษณะคล้ายคลึงเช่นนั้น

ลำแขน

ลำคอ

ลำอ้อย

ลำน้ำ

หักลำ


ลำ

เพลง, บทกลอน

ร้องส่งลำ

ร้องแก้ลำ

ละครพูดสลับลำ


ลำ

ล้ำ, ยิ่ง, ล้น


พ้อ

/pʰɔː˦˥/^((สัมผัส))

พูดต่อว่าด้วยความน้อยใจ


พ้อ

/pʰɔː˦˥/^((สัมผัส))


แถ

/tʰɛː˩˩˦/^((สัมผัส))

อาการที่นกเป็นต้นเอียงปีกร่อนลง

อาการที่ของแบน ๆ เช่นกระเบื้องหรือโปสต์การ์ด แฉลบหรือร่อนไปเฉียง ๆ

อาการที่คล้ายคลึงเช่นนั้น

วัน ๆ ไม่เห็นทำการทำงาน ได้แต่แถไปโน่นไปนี่

เถียงหรือชี้แจงไปข้าง ๆ คู ๆ


สัน

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *sanᴬ¹; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩈᩢ᩠ᨶ (สัน), ลาว ສັນ (สัน), ไทลื้อ ᦶᦉᧃ (แสน), ไทใหญ่ သၼ် (สัน), ไทใต้คง ᥔᥢᥴ (สั๋น), พ่าเก ꩬꩫ် (สน์), อาหม 𑜏𑜃𑜫 (สน์)

สิ่งที่มีลักษณะนูนสูงขึ้นเป็นแนวยาว

สันหลังคา

สันหน้าแข้ง

ดั้งจมูกเป็นสัน

ส่วนหนาของมีดหรือขวานซึ่งอยู่ตรงข้ามกับคม


ไอศกรีม

ยืมโดยกึ่งเรียนรู้จากอังกฤษ ice cream

ของกินทำด้วยน้ำหวาน กะทิ หรือนม เป็นต้น ทำให้ข้นด้วยความเย็น


น้ำตาล

sûker

ฟรีเชียตะวันตก

Zocker

ลักเซมเบิร์ก

สารประกอบคาร์โบไฮเดรตประเภทโมโนแซ็กคาไรด์และไดแซ็กคาไรด์ ซึ่งมีรสหวาน โดยมากได้จากตาล มะพร้าว อ้อย


น้ำตาล

สีคล้ายสีน้ำตาลหม้อที่เคี่ยวแก่ไฟ


ศก

ยืมมาจากเขมร សក់ (สก̍, “ผม”)

พระศกพระพุทธรูป

หยักศก


ศก

ยืมมาจากสันสกฤต शक (ศก); "ศกะ" หมายถึง ศากยวงศ์แห่งพระพุทธองค์ เพราะการบอกปีในสังคมอินเดียแต่ก่อน นิยมนับตามพระชนมายุของกษัตริย์

ระบบการคำนวณนับเวลาเรียงลำดับกันเป็นปี ๆ โดยถือเอาเหตุการณ์ใดเหตุการณ์หนึ่งเป็นจุดเริ่มต้น ดังในคำว่า รัตนโกสินทรศก ซึ่งถือเอาปีเริ่มสร้างกรุงรัตนโกสินทร์เป็นจุดเริ่มต้น, บางทีก็ใช้เป็นคำย่อของศักราช

พุทธศก

คริสต์ศก

คำเรียกปีหนึ่ง ๆ ของจุลศักราช เพื่อให้ทราบว่าเป็นปีที่ลงท้ายด้วย 1 2 ... หรือ 0 เช่น ถ้าลงท้ายด้วย 1 เรียกว่า เอกศก ลงท้ายด้วย 2 เรียกว่า โทศก ... ลงท้ายด้วย 0 เรียกว่า สัมฤทธิศก

ศกนี้

ศกหน้า

วันเถลิงศก


ศก

คำวิสามานยนาม

/sɔː˩˩˦.kɔː˧/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ ศรีสะเกษ


ศกุน

ยืมมาจากสันสกฤต शकुन (ศกุน)


ศกุนต์

ยืมมาจากสันสกฤต शकुन्त (ศกุนฺต)


งบดุล

งบ + ดุล; เป็นศัพท์บัญญัติสำนักงานราชบัณฑิตยสภาของ balance sheet

รายการแสดงสินทรัพย์และหนี้สิน เพื่อให้รู้ฐานะการเงินของกิจการ ณ วันใดวันหนึ่ง โดยมีบัญชีกำไรและขาดทุนประกอบด้วย


งบประมาณ

งบ + ประมาณ; เป็นศัพท์บัญญัติสำนักงานราชบัณฑิตยสภาของ budget

ประมาณการรายรับและรายจ่าย


งาย

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน งาย, ลาว ງາຍ (งาย), คำเมือง ᨦᩣ᩠ᨿ (งาย), เขิน ᨦᩣ᩠ᨿ (งาย), ไทลื้อ ᦇᦻ (งาย), ไทใหญ่ ငၢႆး (ง๊าย), จ้วง ngaiz (งาย, “เวลาตอนเที่ยง”)

/ŋaːj˧/^((สัมผัส))


เงี่ยง

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨦ᩠ᨿ᩵ᨦ (งย่ง), ลาว ງ່ຽງ (ง่ยง), ไทใหญ่ ငဵင်ႈ (เง้ง) หรือ ၺဵင်ႈ (เญ้ง)

/ŋia̯ŋ˥˩/^((สัมผัส))

กระดูกแหลมของปลาบางชนิด

ปลากระเบนมีเงี่ยงที่โคนหาง

ปลาดุกมีเงี่ยงที่ครีบอก

แง่ของสิ่งของบางอย่าง มีรูปหยักตอนปลายเช่นเบ็ดหรือลูกศร


เงือก

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ŋɯəkᴰ (“จระเข้”), จากจีนยุคกลาง鱷 (MC ngak, “จระเข้”); ร่วมเชื้อสายกับลาว ເງືອກ (เงือก), ไทดำ ꪹꪉꪀ (เงก), ไทใหญ่ ငိူၵ်ႈ (เงิ้ก), ไทใต้คง ᥒᥫᥐ (เงอ̂ก), อาหม 𑜂𑜢𑜤𑜀𑜫 (งึก์), จ้วงแบบหนง ngowg, จ้วงแบบจั่วเจียง ngweg

/ŋɯa̯k̚˥˩/^((สัมผัส))

(นาง~) สัตว์น้ำในนิยาย เล่ากันว่าท่อนบนเป็นคน ท่อนล่างเป็นปลา

(นก~) นกในวงศ์ Bucerotidae ส่วนใหญ่ลำตัวสีดำ ปากใหญ่ อยู่รวมกันเป็นฝูงในป่าลึกเวลาบินเสียงดังมาก ขณะตกไข่ตัวเมียจะอยู่ในโพรงไม้ แล้วใช้เศษอาหารและอุจจาระปิดปากโพรงไว้ เหลือรูพอที่ตัวผู้จะหาอาหารมาป้อนให้ขณะกกไข่และเลี้ยงลูกอ่อนได้ ร้องเสียงดังมาก กินเนื้อสัตว์และผลไม้ มีหลายชนิด

ท้าวเสด็จเหนือวัวเผือก เอาเงือกเกี้ยวข้าง


นข

ยืมมาจากสันสกฤต नख (นข) หรือบาลี นข

[เสียงสมาส]
นะ-ขะ-


นขลิขิต

เครื่องหมายวงเล็บ


นครบาล

ผู้มีหน้าที่ในการปกครอง

ชื่อระเบียบการปกครองสมัยก่อน


นคเรศ

ยืมมาจากสันสกฤต नगर (นคร) + สันสกฤต ईश (อีศ)

[nä˥.kʰä˥.reːt̚˥˩]


นง

นาง, ใช้นำหน้าคำอื่น

นงคราญ

นงลักษณ์

นงเยาว์


นงพาล

นางที่เพิ่งรุ่นสาว


นงลักษณ์

นางผู้มีลักษณะดี


นนท์

ยืมมาจากบาลี นนฺท

นนท
นันท
นันท์

ความสนุก, ความยินดี, ความรื่นเริง, ความเพลิดเพลิน


นนท์

คำวิสามานยนาม

คำตัดทอนของ นนทบุรี


นนทรี

ชื่อต้นไม้ชนิดหนึ่ง

ชื่อปลาน้ำเค็ม


นบ

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน นบ, ลาว ນົບ (น็บ), คำเมือง ᨶᩫ᩠ᨷ (น็บ), เขิน ᨶᩫ᩠ᨷ (น็บ), ไทลื้อ ᦷᦓᧇ (โนบ); เป็นไปได้ว่าเกี่ยงข้องกับ นอบ

ไหว้, นอบน้อม


นบ

คำวิสามานยนาม

/nɔː˧.bɔː˧/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ นนทบุรี


นพ

แผลงมาจากบาลี นว (“เก้า”)

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

[เสียงสมาส]
นบ-พะ-

เก้า (ใช้ประกอบหน้าศัพท์อื่น)


นพ

คำวิสามานยนาม

/nɔː˧.pʰɔː˧/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ นครพนม


นพเก้า

ชื่อแหวนหัวยอดประดับพลอย ๙ อย่าง


นพคุณ

ทองเนื้อเก้า, ทองนพคุณ


นพเคราะห์

ยืมมาจากสันสกฤต नवग्रह (นวคฺรห); เทียบเท่า นพ + เคราะห์

นวครหะ
นวเคราะห์

นบ-พะ-เคฺราะ

/nop̚˦˥.pʰa˦˥.kʰrɔʔ˦˥/^((สัมผัส))

(ดาว~) ดาวพระเคราะห์ทั้ง 9 คือ อาทิตย์ จันทร์ อังคาร พุธ เสาร์ พฤหัสบดี ราหู ศุกร์ เกตุ


นพปฎล

มีหลังคา 9 ชั้น หมายถึง เศวตฉัตร

นพปฎลมหาเศวตฉัตร


นพรัตน์

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

แก้ว 9 ประการ คือ เพชร ทับทิม มรกต บุษราคัม โกเมน นิล มุกดา เพทาย ไพฑูรย์


นพรัตน์

คำวิสามานยนาม

ตั้งตามชื่อของ วัดนพรัตนาราม

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

ชื่อตำบลหนึ่งในอำเภอหนองเสือ จังหวัดปทุมธานี


นพศูล

นภศูล, พระปรางค์เก้ายอด


นภ

ยืมมาจากสันสกฤต नभ (นภ) หรือบาลี นภ

[เสียงสมาส]
นะ-พะ-

[เสียงสมาส]
นบ-พะ-

ฟ้า, หาว, อากาศ


นภ

คำวิสามานยนาม

/nɔː˧.pʰɔː˧/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ หนองบัวลำภู


นภา

จากบาลี นภ, จากสันสกฤต नभ (นภ, “ฟ้า”)


นภาลัย

ยืมมาจากสันสกฤต नभ (นภ, “ฟ้า”) + आलय (อาลย, “บ้าน, สถานที่”)

[nä˥.pʰäː˧.läj˧ ~ nä˧.pʰäː˧.läj˧]

ฟากฟ้า, กลางหาว


นมะ

การไหว้, การเคารพ


นมัสการ

ยืมมาจากเขมรเก่า នមស្ការ (นมสฺการ), จากสันสกฤต नमस्कार (นมสฺการ); ร่วมเชื้อสายกับลาว ນະມັດສະການ (นะมัดสะกาน), คำเมือง ᨶᨾᩔᨠᩣ᩠ᩁ (นมสสการ), เขิน ᨶᨾᩈᨠᩣ᩠ᩁ (นมสการ), เขมร នមស្ការ (นมสฺการ); เทียบบาลี นมกฺการ (ซึ่งเป็นรากของ นมักการ), เปอร์เซีย نماز (namâz) (ซึ่งเป็นรากของ ละหมาด)

ณมัศการ
นมัศการ
มัศการ
มัสการ

นะ-มัด-สะ-กาน

การแสดงความอ่อนน้อมด้วยการกราบไหว้

คำที่ใช้ขึ้นต้นและลงท้ายจดหมายที่มีไปถึงพระภิกษุสามเณร


นมัสการ

ณมัศการ
นมัศการ
มัศการ
มัสการ
การนมัสการ (abstract-noun)

นะ-มัด-สะ-กาน


นโยบาย

政策

วิธีดำเนินการ

ᦟᦱᦋᦅᦸᧂ

วิธีดำเนินการ

ນະໂຍບາຍ

วิธีดำเนินการ

policy

วิธีดำเนินการ

วิธีดำเนินการ


นร

ยืมมาจากสันสกฤต नर (นร) หรือบาลี นร

[เสียงสมาส]
นอ-ระ-

[เสียงสมาส]
นะ-ระ-


นรบดี

ยืมมาจากสันสกฤต नरपति (นรปติ) หรือบาลี นรปติ; เทียบเท่า นร + บดี

/nɔː˧.ra˦˥.bɔː˧.diː˧/^((สัมผัส))


นรสิงห์

ยืมมาจากสันสกฤต नरसिंह (นรสิํห); เทียบเท่า นร + สิงห์

/nɔː˧.ra˦˥.siŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

คนที่เก่งกล้าดุจราชสีห์

อวตารปางหนึ่งของพระนารายณ์ มีหน้าเป็นสิงห์ตัวเป็นมนุษย์


นรสิงห์

คำวิสามานยนาม

/nɔː˧.ra˦˥.siŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

ชื่อตำบลหนึ่งในอำเภอป่าโมก จังหวัดอ่างทอง


นรกานต์

คนผู้เป็นที่รัก


นรการ

ช้างตัวผู้งาสั้น


นรา

ยืมมาจากบาลี นร หรือสันสกฤต नर (นร)


นรา

คำวิสามานยนาม

ยืมมาจากบาลี นร หรือสันสกฤต नर (นร)

คำตัดทอนของ นราธิวาส


นราธิป

ยืมมาจากสันสกฤต नराधिप (นราธิป) หรือบาลี นราธิป; เทียบเท่า นร + อธิป


นรินทร์

พระราชา, พระมหากษัตริย์


นโรดม

ยืมมาจากสันสกฤต नरोत्तम (นโรตฺตม); เทียบเท่า นร + อุดม


นฤคหิต

ยืมมาจากบาลี นิคฺคหีต; เทียบสันสกฤต निगृहीत (นิคฺฤหีต)

นะ-รึ-คะ-หิด

รูปแบบอื่นของ นิคหิต


นฤพาน

แผลงมาจาก นิพพาน

ความดับกิเลสและกองทุกข์


นฤพาน

แผลงมาจาก นิพพาน

ตาย (ใช้แก่พระมหากษัตริย์)

ครั้งนั้นสมเด็จพระรามาธิบดีเจ้าเสด็จนฤพาน


นลาฏ

ยืมมาจากบาลี นลาฏ, จากสันสกฤต ललाट (ลลาฏ)


นว

ยืมมาจากบาลี นว (“ใหม่”); เทียบสันสกฤต नव (นว, “ใหม่”)

[เสียงสมาส]
นะ-วะ-

ใหม่ (ใช้เป็นคำหน้าสมาส)


นว

ยืมมาจากบาลี นว (“เก้า”); เทียบสันสกฤต नवन् (นวนฺ, “เก้า”)

[เสียงสมาส]
นะ-วะ-

เก้า, จำนวน 9, (ใช้เป็นคำหน้าสมาส)


นว

คำวิสามานยนาม

/nɔː˧.wɔː˧/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ นครสวรรค์


นวกะ

ผู้ใหม่, ผู้อ่อน


นั่งเทียน

นั่ง + เทียน

เรียกวิธีทำนายอย่างหนึ่งโดยจุดเทียนติดไว้ที่ขอบปากบาตรเป็นต้นแล้วนั่งเพ่งดูน้ำในบาตร แล้วทำนายไปตามลักษณะหยดเทียนที่ปรากฏในน้ำนั้น


นั่งเทียน

นั่ง + เทียน

พูดหรือเขียนโดยคิดเดาเอาเอง

ท่วงท่าเพศสัมพันธ์ โดยฝ่ายหนึ่งขึ้นนั่งทับและนำอวัยวะเพศหญิงหรือทวารหนักของตน ขึ้นครอบอวัยวะเพศชายของอีกฝ่ายหรือดิลโด้


หี

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *hiːᴬ; ร่วมเชื้อสายกับอีสาน หี, ลาว ຫີ (หี), คำเมือง ᩉᩦ (หี), เขิน ᩉᩦ (หี), ไทลื้อ ᦠᦲ (หี), ไทใหญ่ ႁီ (หี), ไทใต้คง ᥞᥤᥴ (หี๋) หรือ ᥕᥤᥴ (ยี๋), อ่ายตน ꩭီ (หี), พ่าเก ꩭီ (หี), อาหม 𑜑𑜣 (หี), จ้วง hi, จ้วงแบบจั่วเจียง hi, กวางตุ้ง 閪 (hai1); เทียบออสโตรนีเซียนดั้งเดิม *bahi (“เพศหญิง”) หรือ *puki (“อวัยวะเพศหญิง”)

กี
หมี
หลี
ฮี

กี

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศหญิง

ของลับ

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศหญิง

ของสงวน

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศหญิง

คลอง

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศหญิง

จิ๋ม

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศหญิง

จิมิ

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศหญิง

จิ๊มิ

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศหญิง

จุดซ่อนเร้น

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศหญิง

แจกัน

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศหญิง

ช่องคลอด

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศหญิง

ช่องสังวาส

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศหญิง

ดอกไม้

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศหญิง

ดิน

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศหญิง

ตรงนั้น

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศหญิง

ตรงนี้

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศหญิง

เต่า

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศหญิง

ทะเล

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศหญิง

ทุ่งนา

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศหญิง

น้องสาว

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศหญิง

นา

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศหญิง

นาทุ่งน้อย

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศหญิง

นาแปลงน้อย

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศหญิง

นาผืนน้อย

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศหญิง

บัวบาน

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศหญิง

ปากน้ำ

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศหญิง

ปากล่าง

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศหญิง

ปิ๊

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศหญิง

ผัดหมี่

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศหญิง

โมะ

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศหญิง

โยนี

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศหญิง

รูหนอน

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศหญิง

สวนแตง

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศหญิง

สะดือ

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศหญิง

ห.

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศหญิง

หม้อ

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศหญิง

หมี

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศหญิง

หลี

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศหญิง

หลุมดำ

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศหญิง

หอย

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศหญิง

หี

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศหญิง

หู

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศหญิง

เห็ด

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศหญิง

เห็ดตับเต่า

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศหญิง

อาโบะจามะ

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศหญิง

อวัยวะเพศหญิง

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศหญิง

อิตถีนิมิต

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศหญิง

ฮี

อรรถาภิธาน:อวัยวะเพศหญิง

/hiː˩˩˦/^((สัมผัส))

อวัยวะสืบพันธุ์ของหญิงหรือสัตว์เพศเมียบางชนิด

ทวารหนักของชาย (ของกลุ่มรักร่วมเพศ)


หี

กี
หมี
หลี
ฮี

/hiː˩˩˦/^((สัมผัส))

คำที่เปล่งออกมาแสดงอาการตกใจ ส่วนใหญ่จะใช้กับผู้หญิง


ยักษ์

ยืมมาจากสันสกฤต यक्ष (ยกฺษ); เทียบบาลี ยกฺข

ၽီလူး

อมนุษย์พวกหนึ่ง ถือกันว่ามีรูปร่างใหญ่โตน่ากลัว มีเขี้ยวงอก ใจดำอำมหิต ชอบกินมนุษย์ กินสัตว์ โดยมากมีฤทธิ์เหาะได้จำแลงตัวได้, บางทีใช้ปะปนกับคำว่า อสูร รากษส และมาร ก็มี

เทวดาพวกหนึ่งในสวรรค์ชั้นจาตุมหาราชิกและชั้นปรนิมมิตวสวัตดี

ชื่อหนึ่งของดาวฤกษ์ศตภิษัช มี 4 ดวง, ดาวพิมพ์ทอง หรือ ดาวสตภิสชะ ก็เรียก


ยักษ์

มีลักษณะหรืออาการอย่างยักษ์

ใจยักษ์

หน้ายักษ์

มีลักษณะใหญ่เป็นพิเศษในพวก

ปลาหมึกยักษ์


เจได

กลุ่มองค์กรหนึ่งในภาพยนตร์เรื่อง สตาร์วอร์ส


ศึกษาธิการ

ศึกษา + อธิการ

สึก-สา-ทิ-กาน

/sɯk̚˨˩.saː˩˩˦.tʰi˦˥.kaːn˧/^((สัมผัส))

เจ้าหน้าที่ที่มีหน้าที่ดูแลควบคุมเกี่ยวกับการศึกษาระดับอำเภอ จังหวัด และเขตการศึกษา เรียกว่า ศึกษาธิการอำเภอ ศึกษาธิการจังหวัด ศึกษาธิการเขต


ศึกษาธิการ

คำวิสามานยนาม

ศึกษา + อธิการ

สึก-สา-ทิ-กาน

/sɯk̚˨˩.saː˩˩˦.tʰi˦˥.kaːn˧/^((สัมผัส))

(กระทรวง~) ชื่อกระทรวงที่มีอำนาจหน้าที่เกี่ยวกับการศึกษา


ดอกเบี้ย

ၶီႈငိုၼ်း

ค่าตอบแทนที่ชำระให้ผู้ให้กู้นอกเหนือจากเงินต้น

/dɔːk̚˨˩.bia̯˥˩/^((สัมผัส))

ผลตอบแทนที่ได้รับเพิ่มขึ้นจากการลงทุนโดยการคำนวณเป็นอัตราร้อยละต่อปี


ไหว้ครูรำมวย

ไหว้ครู + รำ + มวย

การไหว้ครูรำมวย (abstract-noun)

ว่าย-คฺรู-รำ-มวย

ร่ายรำในกีฬามวยไทยเพื่อแสดงถึงความกตัญญูรู้คุณและความเคารพต่อครูมวย


มวยโบราณ

มวยไทยในสมัยโบราณที่ใช้เชือกพันที่หมัดทั้ง 2 ข้างแทนการใช้นวม


มวยไทย

무에타이

ศิลปะการต่อสู้จากประเทศไทย

泰拳

ศิลปะการต่อสู้จากประเทศไทย

泰拳

ศิลปะการต่อสู้จากประเทศไทย

ムエタイ

ศิลปะการต่อสู้จากประเทศไทย

Boks tajski

ศิลปะการต่อสู้จากประเทศไทย

thainyrkkeily

ศิลปะการต่อสู้จากประเทศไทย

ມວຍໄທ

ศิลปะการต่อสู้จากประเทศไทย

Muay Thai

ศิลปะการต่อสู้จากประเทศไทย

ศิลปะการต่อสู้จากประเทศไทย ที่ใช้หมัด ศอก แขนท่อนล่าง เท้า แข้ง เข่า ฝ่ามือ ฝ่าเท้า ศีรษะ และลำตัวในการต่อสู้


กีตาร์

ยืมมาจากอังกฤษ guitar (กะทาร์)

gitar

เครื่องดีดชนิดหนึ่ง

κιθάρα

เครื่องดีดชนิดหนึ่ง

guitarra

เครื่องดีดชนิดหนึ่ง

guitarra

เครื่องดีดชนิดหนึ่ง

기타

เครื่องดีดชนิดหนึ่ง

giotàr

แกลิกแบบสกอตแลนด์

เครื่องดีดชนิดหนึ่ง

គីតា

เครื่องดีดชนิดหนึ่ง

ហ្គីតា

เครื่องดีดชนิดหนึ่ง

gitar

เครื่องดีดชนิดหนึ่ง

гитара

เครื่องดีดชนิดหนึ่ง

гитара

เครื่องดีดชนิดหนึ่ง

gîtar

เครื่องดีดชนิดหนึ่ง

გიტარა

เครื่องดีดชนิดหนึ่ง

結他

เครื่องดีดชนิดหนึ่ง

结他

เครื่องดีดชนิดหนึ่ง

吉他

เครื่องดีดชนิดหนึ่ง

吉他

เครื่องดีดชนิดหนึ่ง

六弦琴

เครื่องดีดชนิดหนึ่ง

吉他

เครื่องดีดชนิดหนึ่ง

吉他

เครื่องดีดชนิดหนึ่ง

гитара

เครื่องดีดชนิดหนึ่ง

kytara

เครื่องดีดชนิดหนึ่ง

гитара

เครื่องดีดชนิดหนึ่ง

ᏗᎧᏃᎩᏍᏗ

เครื่องดีดชนิดหนึ่ง

гитара

อักษรซีริลลิก

เครื่องดีดชนิดหนึ่ง

gitara

เครื่องดีดชนิดหนึ่ง

ギター

เครื่องดีดชนิดหนึ่ง

gitaar

เครื่องดีดชนิดหนึ่ง

guitar

เครื่องดีดชนิดหนึ่ง

gitara

เครื่องดีดชนิดหนึ่ง

гитара

เครื่องดีดชนิดหนึ่ง

ጊታር

เครื่องดีดชนิดหนึ่ง

gitar

เครื่องดีดชนิดหนึ่ง

గిటారు

เครื่องดีดชนิดหนึ่ง

gitar

เครื่องดีดชนิดหนึ่ง

கித்தார்

เครื่องดีดชนิดหนึ่ง

гитара

เครื่องดีดชนิดหนึ่ง

རྒྱུད་དྲུག

เครื่องดีดชนิดหนึ่ง

gùitâre

เครื่องดีดชนิดหนึ่ง

gitar

เครื่องดีดชนิดหนึ่ง

gitar

เครื่องดีดชนิดหนึ่ง

agaanstsiin

เครื่องดีดชนิดหนึ่ง

daaltązhgo bee ndajinéhígíí

เครื่องดีดชนิดหนึ่ง

кита́ра

เครื่องดีดชนิดหนึ่ง

গিটার

เครื่องดีดชนิดหนึ่ง

gitar

เครื่องดีดชนิดหนึ่ง

гіта́ра

เครื่องดีดชนิดหนึ่ง

ګيتار

เครื่องดีดชนิดหนึ่ง

گیتار

เครื่องดีดชนิดหนึ่ง

guitarra

เครื่องดีดชนิดหนึ่ง

violão

เครื่องดีดชนิดหนึ่ง

gitara

เครื่องดีดชนิดหนึ่ง

guitare

เครื่องดีดชนิดหนึ่ง

ဂီတာ

เครื่องดีดชนิดหนึ่ง

kitara

เครื่องดีดชนิดหนึ่ง

गिटार

เครื่องดีดชนิดหนึ่ง

гитар

เครื่องดีดชนิดหนึ่ง

kitarra

เครื่องดีดชนิดหนึ่ง

гита́ра

เครื่องดีดชนิดหนึ่ง

gitar

เครื่องดีดชนิดหนึ่ง

kitā

เครื่องดีดชนิดหนึ่ง

gitar

เครื่องดีดชนิดหนึ่ง

גיטאַר

เครื่องดีดชนิดหนึ่ง

kitalaq

เครื่องดีดชนิดหนึ่ง

гіта́ра

เครื่องดีดชนิดหนึ่ง

Gitarre

เครื่องดีดชนิดหนึ่ง

Jitta

เครื่องดีดชนิดหนึ่ง

Gitarr

เครื่องดีดชนิดหนึ่ง

гита́ра

เครื่องดีดชนิดหนึ่ง

ґіта́ра

รูซินแบบคาร์พาเทีย

เครื่องดีดชนิดหนึ่ง

ghitarra

เครื่องดีดชนิดหนึ่ง

ghitară

เครื่องดีดชนิดหนึ่ง

chitară

เครื่องดีดชนิดหนึ่ง

fides

เครื่องดีดชนิดหนึ่ง

cithara

เครื่องดีดชนิดหนึ่ง

ģitāra

เครื่องดีดชนิดหนึ่ง

giča

เครื่องดีดชนิดหนึ่ง

ກິຕາ

เครื่องดีดชนิดหนึ่ง

ກີຕ້າ

เครื่องดีดชนิดหนึ่ง

gitara

เครื่องดีดชนิดหนึ่ง

gitaar

เครื่องดีดชนิดหนึ่ง

gitâr

เครื่องดีดชนิดหนึ่ง

đàn ghi-ta

เครื่องดีดชนิดหนึ่ง

ghi-ta

เครื่องดีดชนิดหนึ่ง

lục huyền cầm

เครื่องดีดชนิดหนึ่ง

六絃琴

เครื่องดีดชนิดหนึ่ง

Tây Ban cầm

เครื่องดีดชนิดหนึ่ง

西班琴

เครื่องดีดชนิดหนึ่ง

guitarra

เครื่องดีดชนิดหนึ่ง

jarana

เครื่องดีดชนิดหนึ่ง

gitara

เครื่องดีดชนิดหนึ่ง

kitara

เครื่องดีดชนิดหนึ่ง

gitaa

เครื่องดีดชนิดหนึ่ง

gitarr

เครื่องดีดชนิดหนึ่ง

ගිටාරය

เครื่องดีดชนิดหนึ่ง

guitar

เครื่องดีดชนิดหนึ่ง

ጊታር

เครื่องดีดชนิดหนึ่ง

guitarra

เครื่องดีดชนิดหนึ่ง

gitara

อาเซอร์ไบจาน

เครื่องดีดชนิดหนึ่ง

կիթառ

เครื่องดีดชนิดหนึ่ง

قِيثَارَة

เครื่องดีดชนิดหนึ่ง

جِيتَار

เครื่องดีดชนิดหนึ่ง

جِيتَار

อาหรับแบบอียิปต์

เครื่องดีดชนิดหนึ่ง

قيتار

เครื่องดีดชนิดหนึ่ง

قيثارة

อาหรับแบบอันดะลุส

เครื่องดีดชนิดหนึ่ง

chitarra

เครื่องดีดชนิดหนึ่ง

gitar

เครื่องดีดชนิดหนึ่ง

guitarra

อินเทอร์ลิงกวา

เครื่องดีดชนิดหนึ่ง

gitara

เครื่องดีดชนิดหนึ่ง

گىتار

เครื่องดีดชนิดหนึ่ง

گٹار

เครื่องดีดชนิดหนึ่ง

kitarr

เครื่องดีดชนิดหนึ่ง

gitaro

เครื่องดีดชนิดหนึ่ง

kitaar

เครื่องดีดชนิดหนึ่ง

kitarë

เครื่องดีดชนิดหนึ่ง

gítar

เครื่องดีดชนิดหนึ่ง

giotár

เครื่องดีดชนิดหนึ่ง

gitár

เครื่องดีดชนิดหนึ่ง

गिटार

เครื่องดีดชนิดหนึ่ง

גִּיטָרָה

เครื่องดีดชนิดหนึ่ง

gitara

เครื่องดีดชนิดหนึ่ง

gita

เครื่องดีดชนิดหนึ่ง

เครื่องดีดชนิดหนึ่ง รูปคล้ายซอฝรั่ง มี 6 สาย ใช้มือดีด


ช้างเผือก

ช้าง + เผือก

white elephant

ช้างชนิดหนึ่งที่มีสีผิว นัยน์ตา และเล็บขาว

/t͡ɕʰaːŋ˦˥.pʰɯa̯k̚˨˩/^((สัมผัส))

ช้างที่มีลักษณะต่างจากช้างธรรมดาทั่วไป ด้วยมีสีผิว นัยน์ตา และเล็บขาว


ช้างเผือก

คำวิสามานยนาม

ช้าง + เผือก

/t͡ɕʰaːŋ˦˥.pʰɯa̯k̚˨˩/^((สัมผัส))

ชื่อตำบลหนึ่งในอำเภอเมืองเชียงใหม่ จังหวัดเชียงใหม่


เศรษฐศาสตร์

เศรษฐ + ศาสตร์; เป็นศัพท์บัญญัติสำนักงานราชบัณฑิตยสภาของ economics

เสถสาตร
เสรสถสาสตร์

/seːt̚˨˩.tʰa˨˩.saːt̚˨˩/^((สัมผัส))

การศึกษาถึงการจัดสรรทรัพยากรที่มีอยู่อย่างจำกัดมาใช้ให้เกิดประโยชน์สูงสุด


เนปจูน

คำวิสามานยนาม

ยืมมาจากอังกฤษ Neptune

การแบ่งพยางค์
{เสียงสระสั้น}

การแบ่งพยางค์
{เสียงสระสั้น}

/neːp̚˦˥.t͡ɕuːn˧/^((สัมผัส))

ชื่อดาวเคราะห์ลำดับที่ 8 ในระบบสุริยะ

เทพปกรณัมโรมัน เทพเจ้าแห่งท้องทะเลและมหาสมุทร เทียบเท่าโพไซดอน


ไอ้แมงมุม

คำวิสามานยนาม

ไอ้ + แมงมุม

สไปเดอร์แมน (ชื่อของตัวละครการ์ตูนซูเปอร์ฮีโร่ที่มีชื่อเสียงของอเมริกา)


หนูน้อยหมวกแดง

คำวิสามานยนาม

หนู + น้อย + หมวก + แดง

Κοκκινοσκουφίτσα

ชื่อนิทานพื้นบ้าน

Petit Chaperon rouge

ชื่อนิทานพื้นบ้าน

Little Red Riding Hood

ชื่อนิทานพื้นบ้าน

หฺนู-น้อย-หฺมวก-แดง

/nuː˩˩˦.nɔːj˦˥.mua̯k̚˨˩.dɛːŋ˧/^((สัมผัส))

นิทานพื้นบ้านเรื่องหนึ่งที่เล่าเรื่องของเด็กผู้หญิงในชุดสีแดงกับหมวกสีแดงที่เดินทางไปเยี่ยมยายในป่า และพบกับเล่ห์เหลี่ยมของหมาป่า

เด็กผู้หญิงที่เป็นตัวเอกของนิทานเรื่องนี้


เจ้าหญิงนิทรา

คำวิสามานยนาม

เจ้าหญิง + นิทรา

เจ้า-หฺยิง-นิด-ทฺรา

/t͡ɕaw˥˩.jiŋ˩˩˦.nit̚˦˥.tʰraː˧/^((สัมผัส))

เทพนิยายเรื่องหนึ่งที่เล่าถึงเรื่องราวของเจ้าหญิงที่หลับใหลเป็นเวลานาน ก่อนที่จะมีเจ้าชายมาจุมพิตแล้วเจ้าหญิงจึงได้ฟื้นขึ้นมา


เจ้าหญิงนิทรา

เจ้าหญิง + นิทรา

เจ้า-หฺยิง-นิด-ทฺรา

ผู้หญิงที่นอนป่วยไม่ได้สติเป็นเวลานาน


การ์ตูนช่อง

การ์ตูน + ช่อง

fumetto

ทัศนศิลป์ที่มีรูปภาพที่จัดเป็นช่อง

กา-ตูน-ช็่อง

/kaː˧.tuːn˧.t͡ɕʰɔŋ˥˩/^((สัมผัส))

ทัศนศิลป์รูปแบบหนึ่งที่ประกอบด้วยรูปภาพที่จัดเป็นช่อง ๆ และข้อความที่อยู่ในบัลลูนคำพูดหรือเป็นคำบรรยายภาพ


ต่าง ๆ

คำซ้ำ ของ ต่าง

/taːŋ˨˩.taːŋ˨˩/^((สัมผัส))

หลายอย่างซึ่งผิดกัน


งี่เง่า

งี่ (ไม่มีความหมาย) + เง่า

การงี่เง่า (abstract-noun)
ความงี่เง่า (abstract-noun)

/ŋiː˥˩.ŋaw˥˩/^((สัมผัส))

มีพฤติกรรมที่ดูเหมือนโง่ น่าเบื่อน่ารำคาญในสายตาของผู้อื่น

หมอนี่ไม่หล่อแถมยังงี่เง่าอีก ไม่มีใครทนเขาได้หรอก


ปิดกันให้แซ่ด

ปิด + กัน + ให้ + แซ่ด

ปิด-กัน-ไฮ่-แซ็่ด

รู้กันทั่วไปถึงความลับที่ควรจะปิด

เขาปิดกันให้แซ่ดว่าสมชายมีเมียน้อย


ฟองสบู่แตก

ฟอง + สบู่ + แตก

ฟอง-สะ-บู่-แตก

/fɔːŋ˧.sa˨˩.buː˨˩.tɛːk̚˨˩/^((สัมผัส))

ปรากฏการณ์ที่ราคาของอสังหาริมทรัพย์สูงขึ้นอย่างรวดเร็วแบบฟองสบู่ เพราะการเก็งกำไร เมื่อไม่สัมพันธ์กับความเจริญเติบโตในภาคเศรษฐกิจแท้จริงก็อยู่ต่อไปไม่ได้ เปรียบเสมือนฟองสบู่แตก


กวนโอ๊ย

กวน + แต้จิ๋ว 鞋 (oi5, “รองเท้า”)

ชวนให้หมั่นไส้

ไอ้หมอนี่เดินท่าทางกวนโอ๊ยจริง ๆ

หลานฉันชอบเอาปัญหากวนโอ๊ยมาถาม


ปรึกษา

ยืมมาจากสันสกฤต परीक्षा (ปรีกฺษา, “การทดสอบ”); เทียบบาลี ปริกฺขา

/prɯk̚˨˩.saː˩˩˦/^((สัมผัส))

หารือ, ขอความเห็นแนะนำ, พิจารณาหารือกัน, พิจารณาอภิปรายกัน

พิจารณาร่างคำพิพากษา


คาราเต้

ยืมมาจากญี่ปุ่น 空手 (คะระเตะ, “มือเปล่า”); สะกดตามพจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน

คาราเตะ
คะระเตะ

ศิลปะการต่อสู้ป้องกันตัวด้วยมือเปล่า โดยการใช้อวัยวะต่าง ๆ เช่น มือ เท้า ศอก ศีรษะ ที่ฝึกจนแข็งแกร่งแล้ว มีแพร่หลายในญี่ปุ่นและเกาหลี


มนุษย์หมาป่า

มนุษย์ + หมาป่า

มะ-นุด-หฺมา-ป่า

บุคคลที่กลายร่างเป็นหมาป่าในคืนที่มีพระจันทร์เต็มดวงตามความเชื่อของชาวยุโรปยุคกลาง


เยติ

yéti

สัตว์ชนิดหนึ่งที่มีลักษณะคล้ายมนุษย์

สัตว์ประหลาดขนาดใหญ่ชนิดหนึ่ง ลักษณะคล้ายมนุษย์ผสมลิง ไม่มีหางคล้ายกอริลลา บ้างเชื่อว่าอยู่บนเทือกเขาหิมาลัย


หมีเท็ดดี้

มาจากชื่อเล่นของ ธีโอดอร์ รูสเวลต์ ผู้ดำรงตำแหน่งประธานาธิบดีสหรัฐอเมริกาในสมัยนั้น

หฺมี-เท็ด-ดี้

/miː˩˩˦.tʰet̚˦˥.diː˥˩/^((สัมผัส))

ตุ๊กตาหรือของเล่นรูปหมี


โทรศัพท์

ระบบโทรคมนาคมซึ่งใช้อุปกรณ์ทางไฟฟ้าเป็นเครื่องมือสื่อสารให้ติดต่อพูดถึงกันได้ในระยะไกลโดยใช้สายตัวนำโยงติดต่อถึงกัน และอาศัยอำนาจแม่เหล็กไฟฟ้าเป็นหลักสำคัญ, คำว่าโทรศัพท์ที่อยู่หน้าหมายเลขโทรศัพท์มักเขียนย่อว่า โทร.

อุปกรณ์ไฟฟ้าที่ใช้ระบบโทรคมนาคม; เครื่องโทรศัพท์