เผา

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *pʰawᴬ¹, จากไทดั้งเดิม *prawᴬ; เทียบจีนยุคกลาง炮 (MC baew, “อบ; เผา”); ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨹᩮᩢᩣ (เผัา), เขิน ᨹᩮᩢᩣ (เผัา), อีสาน เผา, ลาว ເຜົາ (เผ็า), ไทลื้อ ᦕᧁ (เผา), ไทดำ ꪹꪠꪱ (เฝา), ไทขาว ꪹꪞꪱ, ไทแดง ꪹꪠꪱ, ไทใหญ่ ၽဝ် (ผว), ไทใต้คง ᥚᥝᥴ (เผ๋า), อาหม 𑜇𑜧 (ผว์), ปักษ์ใต้ เพ่า, จ้วง byaeu

ເຜົາ

ทำให้ร้อน, สุก หรือไหม้ด้วยไฟ

burn

ทำให้ร้อน, สุก หรือไหม้ด้วยไฟ

/pʰaw˩˩˦/^((สัมผัส))

ทำให้ร้อนให้สุกหรือให้ไหม้เป็นต้นด้วยไฟ

เผาเหล็ก

เผากล้วย

เผาป่า

โดยปริยายหมายความว่า ทำให้ร้อน

แดดเผา

โดยปริยายหมายความว่า ทำให้เร่าร้อน

กิเลสเผา

โดยปริยายหมายความว่า ทำให้หมดไป

เผากิเลส

เร่งทำงานอย่างลวก ๆ ไป


ศพ

ยืมมาจากสันสกฤต शव (ศว)

ᩈᩫ᩠ᨷ

ร่างคนที่ตายแล้ว

ᨡᩬᩁᨹᩦ

ร่างคนที่ตายแล้ว

ᨪᩣ᩠ᨠ

ร่างคนที่ตายแล้ว

lijk

ร่างคนที่ตายแล้ว

ꪄꪮꪙ

ร่างคนที่ตายแล้ว

တူဝ်တၢႆ

ร่างคนที่ตายแล้ว

lyk

ฟรีเชียตะวันตก

ร่างคนที่ตายแล้ว

ສົບ

ร่างคนที่ตายแล้ว

ຊາກ

ร่างคนที่ตายแล้ว

cadáver

ร่างคนที่ตายแล้ว

corpse

ร่างคนที่ตายแล้ว

กเลวระ

อรรถาภิธาน:ศพ

กเฬวราก

อรรถาภิธาน:ศพ

ฉวะ

อรรถาภิธาน:ศพ

ซาก

อรรถาภิธาน:ศพ

ซากศพ

อรรถาภิธาน:ศพ

ผี

อรรถาภิธาน:ศพ

มฤตกะ

อรรถาภิธาน:ศพ

ร่าง

อรรถาภิธาน:ศพ

ร่างไร้วิญญาณ

อรรถาภิธาน:ศพ

ศพ

อรรถาภิธาน:ศพ

ศวะ

อรรถาภิธาน:ศพ

สังขาร

อรรถาภิธาน:ศพ

อสภ

อรรถาภิธาน:ศพ

อสภะ

อรรถาภิธาน:ศพ

อสุภ

อรรถาภิธาน:ศพ

อสุภะ

อรรถาภิธาน:ศพ

อาสภ

อรรถาภิธาน:ศพ

ซากผี, ร่างคนที่ตายแล้ว


ผ้าดิบ

เป็นไปได้ว่าแปลตรงตัวจากมาเลเซีย kain mentah; เทียบเท่า ผ้า + ดิบ

/pʰaː˥˩.dip̚˨˩/^((สัมผัส))

ผ้าที่ทอด้วยด้ายที่ยังไม่ได้ฟอก


คนดิบ

ชายที่ยังไม่ได้บวชเป็นพระภิกษุ


ผีดิบ

/pʰiː˩˩˦.dip̚˨˩/^((สัมผัส))

ศพที่ฝังไว้ไม่นิยมเผา เช่น ผีตายโหง

ผีชนิดหนึ่งเป็นศพเดินได้


ถนล

รูปเลิกใช้ของ ถนน


หนทาง

/hon˩˩˦.tʰaːŋ˧/^((สัมผัส))

เวลานี้เขาหมดหนทางทำมาหากินแล้ว


โบราณ

ยืมมาจากบาลี โปราณ, ปุราณ, จากสันสกฤต पुराण (ปุราณ); ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨷᩪᩁᩣ᩠ᨱ (บูราณ), ᨷ᩠ᩅᩫᩁᩣ᩠ᨱ (บว็ราณ), ลาว ບຸລານ (บุลาน), ບູຮານ (บูฮาน), ໂບຮານ (โบฮาน), เขมร បុរាណ (บุราณ)

เบาราณ
บุราณ
ปุราณ
ปุราณะ
โบราญ
ความโบราณ (noun-from-adj)

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

[เสียงสมาส]
โบ-ราน-นะ-

มีมาแล้วช้านาน, เก่าก่อน

อักษรโบราณหนังสือเก่า

แพทย์แผนโบราณ

ของโบราณ

คนหัวโบราณ


ช้านาน

คำกริยาวิเศษณ์

/t͡ɕʰaː˦˥.naːn˧/^((สัมผัส))

ล่วงเลยมานานแล้ว (ใช้แก่เวลา)

ให้ประเพณีดีงามนี้ เป็นที่สืบทอดไปช้านาน

ถือได้ว่าเป็นต้นตำรับอาหารมาช้านาน


เดินรถ

ประกอบกิจการขนส่งทางรถ


เว้นแต่

การแบ่งพยางค์
{ไม่ตามอักขรวิธี; เสียงสระสั้น}

/wen˦˥.tɛː˨˩/^((สัมผัส))

นอกจาก, ยกเว้น

ฉันจะไป เว้นแต่ฝนตก


ค่าครองชีพ

ค่า + ครอง + ชีพ

ค่า-คฺรอง-ชีบ

/kʰaː˥˩.kʰrɔːŋ˧.t͡ɕʰiːp̚˥˩/^((สัมผัส))

ค่าใช้จ่ายในการดำรงชีพ


พนัก

ยืมมาจากเขมรเก่าสมัยอังกอร์ វ្នាក៑ (วฺนากฺ), វ្នក៑ (วฺนกฺ), ព្នាក៑ (พฺนากฺ), ភ្នាក៑ (ภฺนากฺ); ร่วมเชื้อสายกับเขมร ភ្នាក់ (ภฺนาก̍), ลาว ພະນັກ (พะนัก)

เครื่องสำหรับพักสำหรับพิง

พนักเก้าอี้


ไอเดีย

ยืมมาจากอังกฤษ idea

ความคิดที่ดี, ความคิดสร้างสรรค์


เหว

ร่วมเชื้อสายกับลาว ເຫວ (เหว)

/heːw˩˩˦/^((สัมผัส))

ช่องลึกลงไปในภูเขา, ช่องลึกหว่างเขา


ร้อง

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *rɔːŋꟲ⁴; ร่วมเชื้อสายกับอีสาน ฮ้อง, ลาว ຮ້ອງ (ฮ้อง), คำเมือง ᩁᩬ᩶ᨦ (รอ้ง), เขิน ᩁᩬ᩶ᨦ (รอ้ง), ไทลื้อ ᦣᦸᧂᧉ (ฮ้อ̂ง), ไทดำ ꪭ꫁ꪮꪉ (ฮ้อง), ไทใหญ่ ႁွင်ႉ (ห๎อ̂ง), ไทใต้คง ᥞᥩᥒᥳ (ห๎อ̂ง), คำตี้ ꩭွင်ႇ, พ่าเก ꩭွင် (หอ̂ง์), อาหม 𑜍𑜨𑜂𑜫 (รอ̂ง์), จ้วง rongx

/rɔːŋ˦˥/^((สัมผัส))

เปล่งเสียงดัง

โดยปริยายหมายถึงออกเสียงดังเช่นนั้น

ฟ้าร้อง

จักจั่นร้อง

ใช้หมายความว่า ร้องเพลง ร้องไห้ ก็มี แล้วแต่คำแวดล้อมบ่งให้รู้

เพลงนี้ร้องเป็นไหม

อย่าร้องให้เสียน้ำตาเลย


บ่ง

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *ˀboŋᴮ¹; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨷᩫ᩠᩵ᨦ (บ็่ง), ลาว ບົ່ງ (บ็่ง), ไทลื้อ ᦷᦢᧂᧈ (โบ่ง), ไทใหญ่ မူင်ႇ (มู่ง) หรือ ဝူင်ႇ (วู่ง), ไทใต้คง ᥛᥩᥒᥱ (ม่อ̂ง) หรือ ᥛᥩᥢᥱ (ม่อ̂น), จ้วงแบบหนง mboangq

/boŋ˨˩/^((สัมผัส))

ชี้, ระบุ, อ้างหรือแสดงให้รู้โดยเจาะจง

การกระทำของเขาบ่งชัดอยู่แล้วว่าเขาเป็นผู้กระทำผิด

ใช้ของแหลม ๆ แทงที่เนื้อเพื่อเอาหนามเป็นต้นที่ฝังอยู่ในเนื้อหรือหนองออก

บ่งหนาม

บ่งหนอง


ชี้

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ɟiːꟲ, จากจีนยุคกลาง指 (MC tsyijX); ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨩᩦ᩶ (ชี้), ลาว ຊີ້ (ซี้), ไทลื้อ ᦋᦲᧉ (ชี้), ไทดำ ꪋꪲ꫁ (จฺิ้), ไทใหญ่ ၸီႉ (จี๎), อาหม 𑜋𑜣 (ฉี), จ้วง cij, จ้วงแบบหนง jix, จ้วงแบบจั่วเจียง jij; เทียบเวียดนาม chỉ (จี๋) และ chĩa (เจี๋ย)

/t͡ɕʰiː˦˥/^((สัมผัส))

เหยียดนิ้วชี้เป็นต้นตรงไปที่ใดที่หนึ่งเพื่อให้เห็นสิ่งที่ต้องการ

หางชี้

แนะนำ, บอกให้

ชี้ทาง


อ้าง

ร่วมเชื้อสายกับลาว ອ້າງ (อ้าง), คำเมือง ᩋ᩶ᩣ᩠ᨦ (อ้าง)

/ʔaːŋ˥˩/^((สัมผัส))

ระบุ, บ่งถึง

อ้างพยาน

กล่าวถึง, ชี้เป็นหลัก

อ้างบาลี

อ้างสิทธิ


ระบุ

ระบุชื่อผู้รับ

ระบุตัวบุคคล

บ่งชื่อ, ออกชื่อเฉพาะ

ระบุชื่อพยาน

มีออกมามาก ๆ พร้อม ๆ กัน

ทุเรียนระบุ

เห็ดระบุ

ส่าไข้ระบุ


เพราะ

กร่อนหรือแผลงมาจาก พิเราะ, จากเขมร ពីរោះ (พีโระ)

/pʰrɔʔ˦˥/^((สัมผัส))

น่าฟัง, เสนาะ, ไพเราะ

เสียงเพราะ


เพราะ

คำกริยาวิเศษณ์

/pʰrɔʔ˦˥/^((สัมผัส))

น่าฟัง, เสนาะ, ไพเราะ

พูดเพราะ


เพราะ

ยืมมาจากเขมร ព្រោះ (พฺโระ)

ᨿᩬ᩶ᩁ

ด้วย, เหตุ, เพื่อ

ᨻᩕᩰᩬᩡ

ด้วย, เหตุ, เพื่อ

ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ

ด้วย, เหตุ, เพื่อ

ၵွပ်ႈ

ด้วย, เหตุ, เพื่อ

ယွၼ်ႉ

ด้วย, เหตุ, เพื่อ

parce que

ด้วย, เหตุ, เพื่อ

weil

ด้วย, เหตุ, เพื่อ

ຍ້ອນ

ด้วย, เหตุ, เพื่อ

ເພາະ

ด้วย, เหตุ, เพื่อ

because

ด้วย, เหตุ, เพื่อ

/pʰrɔʔ˦˥/^((สัมผัส))

ด้วย, เหตุ, เพื่อ

พลอยโดนตีในโรงเรียนเพราะพลอยนั้นมิได้ทำการบ้านมาเลย


พิเราะ

ยืมมาจากเขมร ពីរោះ (พีโระ)

/pʰi˦˥.rɔʔ˦˥/^((สัมผัส))

ไพเราะ, เพราะ, เสนาะ


พริ้ง

งามงอน, สะสวยมาก, ชอบแต่งตัวให้งดงามและทันสมัยอยู่เสมอ

สวยพริ้ง

แต่งตัวงามพริ้ง


งามงอน

/ŋaːm˧.ŋɔːn˧/^((สัมผัส))


แตกต่าง

การแตกต่าง (abstract-noun)
ความแตกต่าง (abstract-noun)

/tɛːk̚˨˩.taːŋ˨˩/^((สัมผัส))

ไม่เหมือนกัน, ผิดกัน


แตกแยก

การแตกแยก (abstract-noun)
ความแตกแยก (abstract-noun)

dtɛ̀ɛk-yɛ̂ɛk

/tɛːk̚˨˩.jɛːk̚˥˩/^((สัมผัส))


แตกหัก

คำกริยาวิเศษณ์

/tɛːk̚˨˩.hak̚˨˩/^((สัมผัส))

เด็ดขาดถึงที่สุดไม่ข้างใดก็ข้างหนึ่งเป็นได้รู้ดีกัน

รบขั้นแตกหัก

เจรจาขั้นแตกหัก

ฉาดฉานถึงที่สุดไม่มีอะไรคลุมเครือ

พูดแตกหัก


ตบะแตก

/ta˨˩.ba˨˩.tɛːk̚˨˩/^((สัมผัส))

บำเพ็ญตบะต่อไปไม่ได้เพราะทนต่อสิ่งเย้ายวนไม่ไหว

โดยปริยายหมายถึงหมดความอดกลั้น, สิ้นความอดทน


ใจแตก

/t͡ɕaj˧.tɛːk̚˨˩/^((สัมผัส))

ประพฤติไปตามที่ตนนิยมในทางที่ผิดหรือนอกโอวาทจนเคยตัว

เด็กใจแตก


นางแบบ

/naːŋ˧.bɛːp̚˨˩/^((สัมผัส))

ผู้หญิงที่แสดงแบบเสื้อหรือเครื่องประดับเป็นต้น


นายแบบ

/naːj˧.bɛːp̚˨˩/^((สัมผัส))

ผู้ชายที่แสดงแบบเสื้อหรือเครื่องประดับเป็นต้น


สากล

ยืมมาจากสันสกฤต सकल (สกล) หรือบาลี สกล; ร่วมเชื้อสายกับลาว ສາກົນ (สาก็น), เขมร សាកល (สากล)

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

[เสียงสมาส]
สา-กน-ละ-

ทั่วไป, ทั้งหมด, ทั้งสิ้น

สากลโลก

สากลจักรวาล

เป็นที่นิยมทั่วไป

เครื่องแต่งกายชุดสากล

สามัญหมายถึงแบบซึ่งเดิมเรียกว่าฝรั่ง

มวยสากล

หมากรุกสากล

หมากรุกฝรั่ง

ใช้แทนคำ ระหว่างประเทศ ก็มี

สภากาชาดสากล

น่านน้ำสากล


สัมภเวสี

ยืมมาจากบาลี สมฺภเวสี

ผู้แสวงหาที่เกิด ในคติของศาสนาพราหมณ์หมายถึงคนที่ตายแล้ววิญญาณกำลังแสวงหาที่เกิด แต่ยังไม่ได้เกิดในกำเนิดใดกำเนิดหนึ่ง, ผู้ต้องเกิด, สัตว์โลก


ลาญ

ยืมมาจากเขมร លាញ (ลาญ)

แตก, หัก, ทำลาย

ฝอใจห้าวบมิหาญ ลาญใจแกล้วบมิกล้า


แหลกลาญ

/lɛːk̚˨˩.laːn˧/^((สัมผัส))

ย่อยยับ, แตกทลาย, พังทลาย


ปราด

เดินหรือวิ่งตรงเข้าไปหรือออกมาอย่างรวดเร็ว

ปราดเข้าไป

ปราดออกมา


ปราด

คำกริยาวิเศษณ์

อาการที่เดินหรือวิ่งตรงเข้าไปหรือออกมาอย่างรวดเร็ว

เดินปราด

วิ่งปราด


เปรื่อง

การเปรื่อง (abstract-noun)
ความเปรื่อง (abstract-noun)

/prɯa̯ŋ˨˩/^((สัมผัส))

เชี่ยวชาญ, ปรุโปร่ง, แตกฉาน

ปัญญาเปรื่อง

สมองเปรื่อง


เปรื่อง

/prɯa̯ŋ˨˩/^((สัมผัส))

เสียงดังอย่างเสียงถ้วยชามกระทบกันหรือตกแตก


ยุ่ย

ผุหรือเปื่อยจนสลายตัวได้ง่าย

ไม้เนื้อยุ่ย

ดินยุ่ย


ชุ่ย

คำกริยาวิเศษณ์

เทียบจีนยุคกลาง率 (MC srwijH, “รีบเร่ง, ไม่รอบคอบ”)

/t͡ɕʰuj˥˩/^((สัมผัส))

เขียนชุ่ย ๆ

มักง่าย, ไม่ได้เรื่องได้ราว

ทำชุ่ย ๆ

พูดชุ่ย ๆ


ชุ่ย

/t͡ɕʰuj˥˩/^((สัมผัส))

มักง่าย, ไม่ได้เรื่องได้ราว

คนชุ่ย


ชุ่ย

/t͡ɕʰuj˥˩/^((สัมผัส))

เสือกสิ่งใดสิ่งหนึ่งไป, เสือกสิ่งใดสิ่งหนึ่งให้

อ้ายพลายแก้วมิ่งเมืองไม่เงื่องงุย เอางาชุ่ยสอยดาวเข้าราวนม


ย้วย

เบี่ยงหรือเลี่ยงจากแนวปรกติ ทำให้ยาวยื่นเกินไป

กระโปรงย้วย

ผ้าย้วย

ให้บิดไปบิดมา โค้งไปโค้งมา เสี้ยวไป เฉไปเฉมา

แถวย้วย

แม่น้ำย้วย


ยอก

/jɔːk̚˥˩/^((สัมผัส))

ตำฝังอยู่ในเนื้อ

หนามยอกเอาหนามบ่ง

รู้สึกเจ็บแปลบคล้ายมีอะไรมาเสียดแทง

รู้สึกยอกอก

โดยปริยายหมายถึงอาการที่คล้ายคลึงเช่นนั้น

หนามยอกอก


ไม้

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *mwajꟲ; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨾᩱ᩶ (ไม้), อีสาน ไม้, ลาว ໄມ້ (ไม้), ไทลื้อ ᦺᦙᧉ (ไม้), ไทดำ ꪼꪣ꫁ (ไม้), ไทขาว ꪼꪝꫂ, ไทใหญ่ မႆႉ (ไม๎), ไทใต้คง ᥛᥭᥳ (มั๎ย), อ่ายตน မႝ (มย์), อาหม 𑜉𑜩 (มย์), จ้วง faex, จ้วงแบบหนง maex, แสก ไม

木

เรียกเนื้อของต้นไม้

ཤིང

เรียกเนื้อของต้นไม้

သစ်

เรียกเนื้อของต้นไม้

puu

เรียกเนื้อของต้นไม้

wood

เรียกเนื้อของต้นไม้

ياغاچ

เรียกเนื้อของต้นไม้

fa

เรียกเนื้อของต้นไม้

lāʻau

เรียกเนื้อของต้นไม้

ឈើ

เรียกเนื้อของต้นไม้

gỗ

เรียกเนื้อของต้นไม้

ᠮᠣᠣ

เรียกเนื้อของต้นไม้

คำรวมเรียกพืชทั่วไป โดยปรกติมีราก ลำต้น กิ่ง ก้าน และใบ

เรียกเนื้อของต้นไม้ที่ใช้ทำสิ่งของต่าง ๆ มีลักษณะเป็นท่อน แผ่น หรือดุ้น เป็นต้น

คำประกอบหน้าสิ่งของบางอย่างที่มีลักษณะยาวซึ่งทำด้วยไม้หรือเดิมทำด้วยไม้

ไม้กวาด

ไม้พาย

ไม้เท้า

ไม้จิ้มฟัน

คำนำหน้าบอกประเภทต้นไม้

ไม้ยาง

ไม้ดำ

ไม้แดง

ท่ารำและท่าตีกระบี่กระบองท่าหนึ่ง ๆ เรียกว่า ไม้หนึ่ง ๆ, โดยปริยายหมายความว่า ท่าที

เขาจะมาไม้ไหน

เรียกลักษณะของสถาปัตยกรรมและศิลปกรรมไทยที่ย่อตรงมุมของฐาน แท่น เสา หรือเครื่องยอดเป็นมุมเล็ก ๆ มุมละ 3 มุม รวม 4 มุมใหญ่ ได้ 12 มุมเล็กว่า ย่อไม้สิบสอง หรือ ย่อมุมไม้สิบสอง แม้ย่อมากกว่ามุมละ 3 ก็ยังเรียกเช่นเดิม


ไม้

ประตูไม้

กล่องไม้


ไม้

เรียกของเช่นปลาย่างที่เสียบไม้เรียงเป็นตับ

ปลาไม้หนึ่ง

ปลา 2 ไม้

เรียกผ้าที่ม้วนโดยมีไม้อยู่ข้างใน

ผ้าไม้หนึ่ง

ผ้า 2 ไม้


ไม้

ชื่อเครื่องหมายกำกับตัวอักษร เพื่อบอกระดับเสียง ชนิดสระ ให้อ่านซ้ำ หรือไม่ให้ออกเสียงอ่าน

◌๋ เรียกว่า ไม้จัตวา

ไ เรียกว่า ไม้มลาย

ๆ เรียกว่า ไม้ยมก

◌์ เรียกว่า ไม้ทัณฑฆาต


ลง

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *n̩.loŋᴬ; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩃᩫ᩠ᨦ (ล็ง), ลาว ລົງ (ล็ง), ไทลื้อ ᦟᦳᧂ (ลุง), ไทดำ ꪶꪩꪉ (โลง), ไทใหญ่ လူင်း (ลู๊ง), ไทใต้คง ᥘᥨᥒᥰ (โล๊ง), อาหม 𑜎𑜤𑜂𑜫 (ลุง์), จ้วง roengz, ภาษาจ้วงใต้ loengz/noengz

ไปสู่เบื้องต่ำหรือไปสู่เบื้องที่ถือว่าตรงข้ามกับขึ้น

น้ำลง

เครื่องบินลง

ไปสู่พื้นดินและพื้นอื่น ๆ

ลงดิน

ลงบันได

ลงเรือ

เอาเครื่องมือจับสัตว์น้ำวางขึง หรือปัก เพื่อจับสัตว์น้ำ

ลงข่าย

ลงลอบ

ลงอวน

ลงเบ็ด

ลงบัญชี

ทำพิธีจารึกมนตร์หรือสิ่งศักดิ์สิทธิ์

ลงเลขลงยันต์

ลงนะหน้าทอง

ลงกระหม่อม

ผู้น้อยต้องลงผู้ใหญ่

ตีพิมพ์ออกเผยแพร่

เอาข่าวไปให้หนังสือพิมพ์ลง

ลงแจ้งความ

ตกลงปลงใจแล้วก็ปักใจถือเอาเป็นแน่

ลงได้ทำเป็นไม่ทิ้ง

ลงสู้แล้วไม่ถอย

ลงมะพร้าว

ลงลิ้นจี่

ราคาทองลง

ค่าเงินดอลลาร์ลง

น้ำค้างลง

ฝนลง

หมอกลง

ลงไม้

เอาหวายลงหลัง

ทั้งลงทั้งราก

ติดตั้ง (โปรแกรม)


ลง

คำกริยาวิเศษณ์

อาการที่ไปสู่เบื้องต่ำ

ไหลลง

เลื่อนลง

ถอยลง

เลวลง

ผอมลง

ถูกลง

สั้นลง


เห็น

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *tranᴬ; ร่วมเชื้อสายกับอีสาน เห็น, ลาว ເຫັນ (เหัน), คำเมือง ᩉᩢ᩠ᨶ (หัน) หรือ ᩉᩮ᩠ᨶ (เหน), เขิน ᩉᩢ᩠ᨶ (หัน), ไทลื้อ ᦠᧃ (หัน), ไทดำ ꪹꪬꪸꪙ (เหย̂น), ไทขาว ꪬꪲꪙ, ไทใหญ่ ႁၼ် (หัน), ไทใต้คง ᥞᥢᥴ (หั๋น), อ่ายตน ꩭꩫ် (หน์), อาหม 𑜑𑜃𑜫 (หน์), ปู้อี ranl, จ้วง raen, จ้วงแบบหนง taen, จ้วงแบบจั่วเจียง haen

sjen

ฟรีเชียตะวันตก

ไม่เห็นน้ำตัดกระบอก ไม่เห็นกระรอกก่งหน้าไม้

อาการของตาที่ประสบรูป, ปรากฏแก่ตา

ปรากฏแก่ใจ, คิดรู้


เห็น

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ʰɲelᴬ; ร่วมเชื้อสายกับอีสาน เหง็น, ลาว ເຫງັນ (เหงัน) หรือ ເຫັນ (เหัน), คำเมือง ᩉᩮ᩠ᨶ (เหน), เขิน ᩉᩮ᩠ᨶ (เหน), ไทลื้อ ᦠᦲᧃ (หีน), ไทดำ ꪹꪐꪸꪙ (เหญย̂น), ไทใหญ่ ႁဵၼ် (เหน), ไทใต้คง ᥞᥥᥢᥴ (เห๋น), อาหม 𑜑𑜢𑜃𑜫 (หิน์), จ้วงแบบจั่วเจียง heen (เห็น) หรือ hin (หิน)

(อี~, นาง~, กระ~) ชื่อสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมในวงศ์ Viverridae ลำตัวเรียวยาว ขาสั้น หางยาว ปากแหลมยาว ออกหากินในเวลากลางคืน มีต่อมกลิ่นที่ก้นทำให้ตัวมีกลิ่นแรง กินสัตว์และผลไม้ มีหลายชนิด


หยาบ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ʰɲaːpᴰ; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩉ᩠ᨿᩣ᩠ᨷ (หยาบ), ลาว ຫຍາບ (หยาบ), ไทลื้อ ᦊᦱᧇ (หยาบ), ไทใหญ่ ယၢပ်ႇ (ย่าป), จ้วง yab (“ไม่สะอาด”)

/jaːp̚˨˩/^((สัมผัส))

ทรายหยาบ

แป้งหยาบ

กิริยาหยาบ

ฝ่ามือฝ่าเท้าหยาบ


หยาบ

คำกริยาวิเศษณ์

/jaːp̚˨˩/^((สัมผัส))

พูดหยาบ

ไม่เรียบร้อย

เก็บข้าวของสุมไว้หยาบ ๆ


แบ่งแยก

/bɛŋ˨˩.jɛːk̚˥˩/^((สัมผัส))

แบ่งออกจากกันเป็นส่วนหนึ่งต่างหาก

แบ่งแยกโฉนดที่ดิน


แยะ

/jɛʔ˦˥/^((สัมผัส))

แยก, แบะออก, แตกออก


แยะ

คำกริยาวิเศษณ์

/jɛʔ˦˥/^((สัมผัส))

ข้าวของมีแยะไป


แยกแยะ

/jɛːk̚˥˩.jɛʔ˦˥/^((สัมผัส))

กระจายออกให้เห็นชัดเจน

แยกแยะปัญหาให้เห็นเป็นประเด็น ๆ ไป


ไหว้

ร่วมเชื้อสายกับลาว ໄຫວ້ (ไหว้), ไทดำ ꪼꪪ꫁ (ไหว้)

ᩉ᩠ᩅᩱ᩶

ทำความเคารพโดยยกมือขึ้นประนม

ဝႆႈ

ทำความเคารพโดยยกมือขึ้นประนม

ນົບ

ทำความเคารพโดยยกมือขึ้นประนม

ໄຫວ້

ทำความเคารพโดยยกมือขึ้นประนม

ทำความเคารพโดยยกมือขึ้นประนม, ถ้าเป็นผู้น้อยไหว้ผู้ใหญ่หรือผู้ทรงศีลต้องก้มศีรษะลงแต่พองาม


รองเท้า

ᨠᩮᩥ᩠ᨷ

เครื่องสวมเท้า

ꪭꪱꪥ

เครื่องสวมเท้า

သွၵ်းတိၼ်

เครื่องสวมเท้า

chaussure

เครื่องสวมเท้า

Schuh

เครื่องสวมเท้า

ເກີບ

เครื่องสวมเท้า

shoe

เครื่องสวมเท้า

/rɔːŋ˧.tʰaːw˦˥/^((สัมผัส))

เกือก, เครื่องสวมเท้าทำด้วยหนังหรือฟองน้ำเป็นต้น


เหนียง

ร่วมเชื้อสายกับลาว ໜຽງ (หนยง), คำเมือง ᩉ᩠ᨶ᩠ᨿᨦ (หนยง), เขิน ᩉ᩠ᨶ᩠ᨿᨦ (หนยง), ไทลื้อ ᦵᦐᧂ (เหนง), ไทใหญ่ ၼဵင် (เนง)

/nia̯ŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

เนื้อหรือหนังที่ห้อยอยู่บริเวณคอของสัตว์บางชนิด เช่น ไก่ นก วัว

โดยปริยายหมายถึงเนื้อที่ห้อยอยู่ตรงลำคอใต้คางของคนแก่ ในความว่า แก่จนเหนียงยาน


เหนียง

/nia̯ŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

สายป่านที่ผูกยาวห้อยเป็นบ่วงจากสายซุงว่าวปักเป้า


จิบ

เทียบเขมร ជិប (ชิบ), ลาว ຈິບ (จิบ), ไหลดั้งเดิม *tçʰɯp, จ้วงแบบจั่วเจียง zib (จี้บ, “จิบ”)

/t͡ɕip̚˨˩/^((สัมผัส))

ลิ้ม, ดื่มทีละนิด


จิบ

ไม่ทราบรากศัพท์

/t͡ɕip̚˨˩/^((สัมผัส))

เครื่องมือจับสัตว์น้ำชนิดหนึ่ง ใช้เสาหรือไม้ลำปักทางซ้ายและทางขวาเรียงกันเป็นลำดับ แล้วเอาเฝือกขนาบกับเสาทั้ง 2 ข้างอย่างเดียวกับกะบัง แต่ระหว่างกลางเอาอวนลงกางกั้นให้ปลาเข้าถุงอวน จับเมื่อเวลาน้ำไหลอ่อน ๆ


จิบ

เลียนเสียงธรรมชาติ

/t͡ɕip̚˨˩/^((สัมผัส))

มีกุโงกกุงานแลกุงอน นกจิบจาบซอน ซเซียบในบัวใบบัง


ป้อน

/pɔːn˥˩/^((สัมผัส))

เอาอาหารส่งให้ถึงปากหรือใส่ปากให้กิน

โดยปริยายหมายถึง กิริยาอาการที่คล้ายคลึงเช่นนั้น

เอาเงินป้อน

ส่งวัตถุดิบแก่โรงงานเพื่อให้เครื่องจักรผลิตเป็นสิ่งสำเร็จรูปหรือทำให้เครื่องจักรเกิดพลังงาน


ดิก

คำกริยาวิเศษณ์

ตามดิก

กลมดิก

ตรงดิก


ดิก

ตัดมาจาก ดิกชันนารี, จากอังกฤษ dictionary


หวด

ภาชนะอย่างหนึ่งสำหรับนึ่งของ ทำด้วยดินเผา ไม้ไผ่สาน เป็นต้น


หวด

ฟาด, ตีแรง ๆ, โบย


จวบ

ยืมมาจากเขมรเก่า ឆ្វប (ฉฺวป), ចួប្ប (จัวปฺป); ร่วมเชื้อสายกับเขมร ជួប (ชัวบ), ចួប (จัวบ)

/t͡ɕua̯p̚˨˩/^((สัมผัส))

พบ, ประสบ, ร่วม, ถึง


จวบ

/t͡ɕua̯p̚˨˩/^((สัมผัส))

กระทั่ง, จน, ถึง


จวบ

/t͡ɕua̯p̚˨˩/^((สัมผัส))

กระทั่ง, จน, ถึง


ประจวบ

ยืมมาจากเขมร ប្រចួប (บฺรจัวบ) "พบกัน"

การประจวบ (abstract-noun)
ความประจวบ (abstract-noun)

จำเพาะพอดี, สบเหมาะ, บังเอิญพบ

น้ำเหนือหลากมาประจวบกับน้ำทะเลหนุน น้ำเลยท่วม


ประจวบ

คำวิสามานยนาม

ยืมมาจากเขมร ប្រចួប (บฺรจัวบ) "พบกัน"

คำตัดทอนของ ประจวบคีรีขันธ์


ถด

/tʰot̚˨˩/^((สัมผัส))

ขยับออกไปเล็กน้อย


เจาะจง

/t͡ɕɔʔ˨˩.t͡ɕoŋ˧/^((สัมผัส))

ตั้งใจเฉพาะ, มุ่งไปที่

หัวหน้าเจาะจงให้เขาทำงานชิ้นนี้


เจาะ

ร่วมเชื้อสายกับลาว ເຈາະ (เจาะ); เทียบไทใหญ่ ၸွၵ်ႉ (จ๎อ̂ก)

/t͡ɕɔʔ˨˩/^((สัมผัส))

ทำให้เป็นช่องเป็นรู


เจาะ

/t͡ɕɔʔ˨˩/^((สัมผัส))

ตั้งใจเฉพาะ, มุ่งไปที่

นักข่าวเจาะข่าวเรื่องยาเสพติดในโรงเรียน


หลวง

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ʰluəŋᴬ (“ใหญ่”); ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩉᩖ᩠ᩅᨦ (หลวง), ลาว ຫຼວງ (หลวง), ไทลื้อ ᦷᦜᧂ (โหลง), ไทดำ ꪨꪺꪉ (หลัวง), ไทขาว ꪨꪺꪉ, ไทใหญ่ လူင် (ลูง), อาหม 𑜎𑜤𑜂𑜫 (ลุง์), จ้วง lueng, จ้วงแบบหนง long; เทียบไหลดั้งเดิม *C-luŋ

/lua̯ŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

ที่เป็นของพระเจ้าแผ่นดิน

ศาลหลวง

วังหลวง

ภรรยาหลวง

เขาหลวง

ผึ้งหลวง

ทางหลวง


หลวง

/lua̯ŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

บรรดาศักดิ์ข้าราชการ สูงกว่าขุน ต่ำกว่าพระ

หลวงวิจิตรวาทการ

คำเรียกพระภิกษุโดยความเคารพ

หลวงปู่

หลวงพี่

หลวงน้า

คำเรียกพระจีน พระญวน ว่า หลวงจีน หลวงญวน

คำพ้องความของ เมียหลวง


คลวง

เรือน, ที่นั่ง, ตำหนัก


คลวง

โรงถลุงดีบุก, กลวง ก็ว่า


คร่อม

/kʰrɔm˥˩/^((สัมผัส))

ยืนหรือนั่งแยกขาให้ของอยู่ใต้หว่างขา, ยงโย่ให้ของอยู่ใต้ตัว

เอาตัวคร่อมไว้

นอนคร่อม

เอาสิ่งของเช่นโต๊ะเก้าอี้ตั้งในอาการเช่นนั้น

วางโต๊ะคร่อมกองหนังสือ

โดยปริยายหมายถึงลักษณะที่คล้ายคลึงเช่นนั้น

ปลูกเรือนคร่อมตอ

สร้างสะพานคร่อมคลอง

นั่งคร่อม 2 ตำแหน่ง


ยงโย่

กิริยาที่นั่งยอง ๆ หรือยืนขยับตัวขึ้น ๆ ลง ๆ ก้ม ๆ เงย ๆ ไม่เป็นระเบียบ


โยงโย่

/joːŋ˧.joː˥˩/^((สัมผัส))


นั่ง

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *naŋᴮ; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨶᩢ᩠᩵ᨦ (นั่ง), ลาว ນັ່ງ (นั่ง), ไทลื้อ ᦓᧂᧈ (นั่ง), ไทดำ ꪙꪰ꪿ꪉ (นั่ง), ไทขาว ꪙꪰꪉꫀ, ไทใหญ่ ၼင်ႈ (นั้ง), อ่ายตน ꩫင် (นง์), อาหม 𑜃𑜂𑜫 (นง์), จ้วง naengh, แสก หนั้ง

坐

ลดตัวหย่อนก้นให้ติดกับพื้นหรือที่รอง

ၼင်ႈ

ลดตัวหย่อนก้นให้ติดกับพื้นหรือที่รอง

ນັ່ງ

ลดตัวหย่อนก้นให้ติดกับพื้นหรือที่รอง

sit

ลดตัวหย่อนก้นให้ติดกับพื้นหรือที่รอง

นั่ง

อรรถาภิธาน:นั่ง

ประทับ

อรรถาภิธาน:นั่ง

พักตูด

อรรถาภิธาน:นั่ง

แมะ

อรรถาภิธาน:นั่ง

เลออาสน์

อรรถาภิธาน:นั่ง

หย่อนก้น

อรรถาภิธาน:นั่ง

หย่อนตูด

อรรถาภิธาน:นั่ง

แหมะ

อรรถาภิธาน:นั่ง

/naŋ˥˩/^((สัมผัส))

อาการที่หย่อนก้นให้ติดกับพื้นหรือที่รองเช่นเก้าอี้


หย่อน

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩀᩬ᩵ᩁ (อยอ่ร), ลาว ຢ່ອນ (อย่อน), ไทลื้อ ᦊᦸᧃᧈ (หย่อ̂น), ไทดำ ꪤ꪿ꪮꪙ (หย่อน), ไทใหญ่ ယွၼ်ႇ (ย่อ̂น), ไทใต้คง ᥕᥩᥢᥱ (ย่อ̂น)

/jɔn˨˩/^((สัมผัส))

เชือกหย่อน


หย่อน

/jɔn˨˩/^((สัมผัส))

ผ่อนไม่ให้ตึง

หย่อนเชือก

ค่อย ๆ ผ่อนลงมาจากที่สูง

หย่อนตัวลงมา

หย่อนกำลัง

หย่อนอารมณ์

ลดหย่อน

เบาลง, น้อย, ไม่เต็ม

กิโลหย่อนไป 2 ขีด

บาทหย่อนสลึง

หย่อนสมรรถภาพ


เบา

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *ˀbawᴬ³, จากไทดั้งเดิม *C̥.bawᴬ; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨷᩮᩢᩤ (เบัา), ลาว ເບົາ (เบ็า), ไทลื้อ ᦢᧁ (เบา), เขิน ᨷᩮᩢᩤ (เบัา), ไทใหญ่ မဝ် (มว) หรือ ဝဝ် (วว), ไทใต้คง ᥛᥝ (เมา), อาหม 𑜉𑜨𑜧 (มอ̂ว์), จ้วง mbaeu, จ้วงแบบหนง mbaeu, แสก เว๋า

มีน้ำหนักน้อย, ตรงข้ามกับ หนัก

เบาราคา

ค่อย, ค่อย ๆ

เสียงเบา

เดินเบา ๆ

ไข้เบาลง

ชะลอกำลังเร็วให้ช้าลง

เบารถ

เบาฝีจักร

ที่ให้ผลเร็ว

ข้าวเบา

ที่ใช้พื้นที่เก็บข้อมูลน้อย


เบา

ถ่ายปัสสาวะ, เยี่ยว


ด้วน

ยืมมาจากจีนยุคกลาง短 (MC twanX)

กุด, ขาด, สั้นเข้า


ด้วน

ยืมมาจากจีนยุคกลาง短 (MC twanX)

เรียกสิ่งที่มีรูปยาว ๆ ที่ตอนปลายขาดหายไป

แขนด้วน

ขาด้วน

ตาลยอดด้วน

โดยปริยายใช้เรียกสิ่งอื่นที่มีลักษณะคล้ายคลึงเช่นนั้น

คลองด้วน

แม่น้ำด้วน


ส้วม

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *suəmꟲ¹ (“ห้อง”); ร่วมเชื้อสายกับอีสาน ส้วม (“ห้องนอน”), ลาว ສ້ວມ (ส้วม, “ห้อง; ห้องนอน”), ไทใต้คง ᥔᥧᥛᥳ (สู๎ม, “ห้อง”), จ้วงแบบจั่วเจียง suemj（ห้อง）, จ้วง suemj（ห้อง）

ถาน

อรรถาภิธาน:ส้วม

วัจกุฎี

อรรถาภิธาน:ส้วม

เวจ

อรรถาภิธาน:ส้วม

เวจกุฎี

อรรถาภิธาน:ส้วม

ส้วม

อรรถาภิธาน:ส้วม

สุขา

อรรถาภิธาน:ส้วม

ห้องน้ำ

อรรถาภิธาน:ส้วม

ห้องพระบังคน

อรรถาภิธาน:ส้วม

(ห้อง~) สถานที่ที่สร้างไว้สำหรับถ่ายอุจจาระปัสสาวะโดยเฉพาะ มักทำเป็นห้อง

อุปกรณ์สำหรับใช้ถ่ายอุจจาระ ปัสสาวะ

มูลนิธิซิเมนต์ไทยแจกส้วมกระดาษให้ผู้ประสบภัยน้ำท่วม


ส้วม

คุณยายไม่ส้วมมา 3 วันแล้ว


ส้วม

เอามือทั้ง 2 ข้างโอบรัดเข้าไว้ในวงแขน เรียกว่า ส้วมกอด, สวม ก็ว่า


สวาด

ชื่อไม้เถาเนื้อแข็งชนิด Caesalpinia bonduc (L.) Roxb. ในวงศ์ Leguminosae ลำต้นมีหนาม ฝักมีหนามละเอียด เมล็ดกลม เปลือกแข็งสีเทาอมเขียว


สวาด

สีเทาอมเขียวอย่างสีเมล็ดสวาด

เรียกแมวที่มีสีเช่นนั้นว่า แมวสีสวาด ว่าเป็นแมวไทยที่ชาวต่างประเทศนิยมเลี้ยงและมีราคาแพง


แพง

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *bɛːŋᴬ², จากไทดั้งเดิม *beːŋᴬ; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨻᩯ᩠ᨦ (แพง), ลาว ແພງ (แพง), ไทลื้อ ᦶᦗᧂ (แพง), ไทดำ ꪵꪝꪉ (แปฺง), ไทใหญ่ ပႅင်း (แป๊ง), จ้วง bengz, จ้วงแบบจั่วเจียง pengz, จ้วงแบบหนง biangz หรือ byangz; เทียบสุ่ย mbingl

/pʰɛːŋ˧/^((สัมผัส))


ตรงกันข้าม

คำกริยาวิเศษณ์

ตรง + กัน + ข้าม

ตฺรง-กัน-ค่าม

คนละฝ่ายคนละพวก

มีความหมายต่างกันอย่างขาวกับดำ ดีกับชั่ว


ตรงข้าม

คนละฝ่ายคนละพวก


ลอน

การแบ่งพยางค์
{เสียงสระสั้น}

การแบ่งพยางค์
{เสียงสระสั้น}

/lɔːn˧/^((สัมผัส))

ส่วนที่มีลักษณะสูง ๆ ต่ำ ๆ อย่างลูกคลื่นติดต่อสลับกันไปบนพื้นราบ

ลอนฟูก

ลอนสังกะสี

เรียกสิ่งอื่นที่มีลักษณะคล้ายคลึงเช่นนั้น

ลอนตาล

ลอนผม


สลับ

คำกริยาวิเศษณ์

เป็นไปได้ว่าแผลงมาจาก สับ

คั่นเป็นลำดับ

เขียวสลับแดง

ผู้หญิงผู้ชายนั่งสลับกัน

สร้อยทับทิมสลับเพชร


สลับ

เป็นไปได้ว่าแผลงมาจาก สับ

สลับคู่


สับเปลี่ยน

สับ + เปลี่ยน

สับ-เปฺลี่ยน

เปลี่ยนแทนที่กัน

สับเปลี่ยนตำแหน่ง


มาศ

ยืมมาจากสันสกฤต माष (มาษ, “หน่วยวัดน้ำหนักทองคำ”); เทียบมาเลเซีย mas, emas; ร่วมเชื้อสายกับอีสาน มาด, ลาว ມາດ (มาด), คำเมือง ᨾᩣ᩠ᨯ (มาด), เขิน ᨾᩣ᩠ᨯ (มาด), ไทลื้อ ᦙᦱᧆ (มาด)

/maːt̚˥˩/^((สัมผัส))


ยวด

คำกริยาวิเศษณ์

เป็นที่สุด, มักใช้คู่กับคำอื่น

ยวดยง

ยวดยิ่ง

ยิ่งยวด


หนวก

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ʰnuəkᴰ; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩉ᩠ᨶ᩠ᩅᨠ (หนวก), เขิน ᩉ᩠ᨶ᩠ᩅᨠ (หนวก), ลาว ໜວກ (หนวก), ไทลื้อ ᦷᦐᧅᧈ (โหน่ก), ไทดำ ꪘꪺꪀ (หนัวก), ไทขาว ꪘꪺꪀ, ไทใหญ่ ၼူၵ်ႇ (นู่ก), อาหม 𑜃𑜤𑜀𑜫 (นุก์), จ้วง nuk, จ้วงแบบหนง nog, จ้วงแบบจั่วเจียง nuek

อาการที่หูขาดสมรรถภาพในการได้ยินเสียง


ปลอก

/plɔːk̚˨˩/^((สัมผัส))

สิ่งที่ทำเป็นวงสำหรับสวมหรือรัดของต่าง ๆ, เครื่องที่ทำสำหรับสวมสิ่งของต่าง ๆ

ปลอกมีด

ปลอกหมอน


นวย

เยื้องกราย, กรีดกราย

คิดคิ้วคำนวณนวย คือธนูอันก่งยง


สำราญ

เป็นไปได้ว่าขยายมาจากเขมรกลาง ស្រាល (สฺราล, “เบา”) หรือเขมรเก่าสมัยอังกอร์ *ស្រាល៑ (*สฺราลฺ), ឝ្រាល៑ (ศฺราลฺ, “เบา”) ซึ่งเป็นรากของ สราญ; -ญ เกิดจากการวิบัติ

วันอาทิตย์จะนอนให้สำราญเลย


สำราญ

ที่ทำให้มีความสุขสบาย

เรือสำราญ


สำราญ

คำวิสามานยนาม

ชื่อบุคคลชายหญิง

ชื่อตำบลหนึ่งในอำเภอสามชัย จังหวัดกาฬสินธุ์

ชื่อตำบลหนึ่งในอำเภอเมืองขอนแก่น จังหวัดขอนแก่น


สราญ

เป็นไปได้ว่ามาจากเขมรกลาง ស្រាល (สฺราล, “เบา”) หรือเขมรเก่าสมัยอังกอร์ *ស្រាល៑ (*สฺราลฺ), ឝ្រាល៑ (ศฺราลฺ, “เบา”); -ญ เกิดจากการวิบัติ


สำหรับ

ยืมมาจากเขมรเก่าสมัยอังกอร์ សំរាប៑ (สํราบฺ), សំរប៑ (สํรบฺ) หรือ សម្រាប៑ (สมฺราบฺ), จากเขมรเก่าสมัยก่อนอังกอร์ សំរប៑ (สํรบฺ), แผลงมาจาก *ស្រាប៑ (*สฺราบฺ) หรือ *ស្រប៑ (*สฺรบฺ, “จัดไว้, พร้อม, เหมาะสม”), แผลงมาจาก រប៑ (รบฺ) หรือ *រាប៑ (*ราบฺ, “จัดเตรียม”); ร่วมเชื้อสายกับลาว ສຳລັບ (สำลับ), เขมร សម្រាប់ (สมฺราบ̍); ร่วมรากกับ สำรับ

คู่กับ, ควรกับ

ช้อนกับส้อมเป็นของสำหรับกัน

หมากพลูกับเชี่ยนเป็นของสำหรับกัน


สำหรับ

ของสำหรับถวายพระ

วันนี้ฉันทำกับข้าวเป็นพิเศษสำหรับเธอ


หด

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ʰrotᴰ; ร่วมเชื้อสายกับลาว ຫົດ (ห็ด), ไทใหญ่ ႁူတ်း (หู๊ต) หรือ ႁွတ်း (ห๊อ̂ต), จ้วง hoet

สั้นเข้า, ย่นเข้า

เสื้อหด

ทุนหายกำไรหด

หดมือ

หดเท้า

โดยปริยายหมายถึงอาการคล้ายคลึงเช่นนั้น

กลัวจนหัวหด


ชัก

ร่วมเชื้อสายกับลาว ຊັກ (ซัก), คำเมือง ᨩᩢ᩠ᨠ (ชัก), เขิน ᨩᩢ᩠ᨠ (ชัก), ไทใหญ่ ၸၵ်ႉ (จั๎ก)

/t͡ɕʰak̚˦˥/^((สัมผัส))

ดึงสายเชือกเป็นต้นที่ผูกอยู่กับสิ่งใดสิ่งหนึ่งเพื่อให้สิ่งนั้นเคลื่อนไหวไปตามต้องการ

ชักว่าว

ชักรอก

ดึง, ดึงออกมา, ดึงขึ้น

ชักดาบออกจากฝัก

ชักลิ้นชักโต๊ะ

ชักผ้าป่า

ชักผ้าบังสุกุล

ดึงออกแล้วดันเข้า

ชักสูบ

ชักเข้า

ชักออก

ชักน้ำเข้าลึกชักศึกเข้าบ้าน

นำเอามาอ้าง, ยกเอามาอ้าง

ชักตัวอย่าง

เอาออก, หักออก

ชักค่าอาหาร

ชักค่านายหน้า

ขยายแนวให้ยืดออก

ชักปีกกา

ชักกำแพง

ชักซอ

ชักจ้องหน่อง

อาการที่กล้ามเนื้อกระตุกอย่างกะทันหันและรุนแรง มักมีอาการมือเท้าเกร็ง


ชัก

คำกริยาวิเศษณ์

/t͡ɕʰak̚˦˥/^((สัมผัส))

ค่อนข้าง, เกือบ, เริ่ม

ชักโกรธ

ชักหิว


ผูก

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *pʰuːkᴰ¹ᴸ, จากไทดั้งเดิม *cm̩.rukᴰ; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨹᩪᨠ (ผูก), เขิน ᨹᩪᨠ (ผูก), ลาว ຜູກ (ผูก), ไทลื้อ ᦕᦳᧅᧈ (ผุ่ก), ไทดำ ꪠꪴꪀ (ฝุก), ไทใหญ่ ၽုၵ်ႇ (ผุ่ก), พ่าเก ၸုက် (ผุก์), อาหม 𑜇𑜤𑜀𑜫 (ผุก์)

/pʰuːk̚˨˩/^((สัมผัส))

เอาเชือกเป็นต้นสอดคล้องกันให้เกิดเป็นเงื่อน เพื่อทำให้มั่นหรือติดต่อกันในตัวหรือกับสิ่งอื่น, ตรงข้ามกับ แก้

ผูกเชือก

ผูกลวด

ผูกโบ

ติดต่อหรือติดพันกันแน่นกับสิ่งใดสิ่งหนึ่ง

ผูกใจ

ผูกโกรธ

ผูกมิตร

ประกอบเข้า, ตรงข้ามกับ แก้

ผูกประโยค

ผูกปริศนา

ผูกลาย

ติดพันกันด้วยเรื่องสิทธิและหน้าที่ตามที่ตกลงกัน

ผูกตลาด

ผูกท่า

คุ้มครอง (ใช้ในการเล่นหมากรุก)

เอาม้าผูกโคน

เอาเรือผูกม้า

ผูกคิ้วนิ่วหน้าไม่พาที

ผูกเวร


ผูก

/pʰuːk̚˨˩/^((สัมผัส))

เรียกหนังสือใบลานที่ร้อยหูไว้มัดหนึ่ง ๆ

คัมภีร์เทศนาผูกหนึ่ง


เชือก

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ɟɤːkᴰ; ร่วมเชื้อสายกับลาว ເຊືອກ (เซือก), คำเมือง ᨩᩮᩬᩥᨠ (เชอิก), เขิน ᨩᩮᩨ᩠ᨠ (เชืก), ไทลื้อ ᦵᦋᦲᧅ (เชีก), ไทดำ ꪹꪋꪀ (เจฺก), ไทใหญ่ ၸိူၵ်ႈ (เจิ้ก), ไทใต้คง ᥓᥫᥐ (เจอ̂ก), อาหม 𑜋𑜢𑜤𑜀𑜫 (ฉึก์), จ้วงแบบจั่วเจียง cweg, จ้วง cag หรือ cieg, จ้วงแบบหนง zowg; เทียบมอญ ဇုက် (ชุก์) และเวียตติกดั้งเดิม *ɟaːk (ซึ่งเป็นรากของเวียดนาม chạc (จั่ก))

/t͡ɕʰɯa̯k̚˥˩/^((สัมผัส))

สิ่งที่ทำด้วยด้ายหรือป่านปอเป็นต้น มักฟั่นหรือตีเกลียวสำหรับผูกหรือมัด


เชือก

/t͡ɕʰɯa̯k̚˥˩/^((สัมผัส))

ใช้เรียกช้างบ้าน

ช้างเชือกหนึ่ง

ช้าง 2 เชือก


มัด

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *matᴰˢ⁴; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨾᩢ᩠ᨯ (มัด), เขิน ᨾᩢ᩠ᨯ (มัด), ลาว ມັດ (มัด), ไทลื้อ ᦙᧆ (มัด), ไทดำ ꪣꪰꪒ (มัด), ไทใหญ่ မတ်ႉ (มั๎ต), ไทใต้คง ᥛᥖ (มัต), พ่าเก မတ် (มต์), อาหม *𑜉𑜄𑜫 (*มต์)

ผูกรัดเข้าด้วยกัน, ผูกรัดให้แน่น


มัด

เรียกของบางอย่างที่ผูกรัดเข้าด้วยกัน

ไต้มัดหนึ่ง

ฟืน 2 มัด


รัด

ร่วมเชื้อสายกับลาว ຮັດ (ฮัด), อีสาน ฮัด, ไทดำ ꪭꪰꪒ (ฮัด), ไทใหญ่ ႁတ်ႉ (หั๎ต), พ่าเก ꩭတ် (หต์), จ้วงแบบจั่วเจียง raet

โอบรอบหรือพันให้กระชับ

กอดรัด

งูเหลือมรัด

เอายางรัด

แขนเสื้อรัด

กระโปรงรัดสะโพก

โดยปริยายหมายถึงอาการที่คล้ายคลึงเช่นนั้น

เอาเม็ดต้อยติ่งพอกทำให้ฝีรัด


โอบ

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน โอบ, ลาว ໂອບ (โอบ), ไทลื้อ ᦷᦀᧇ (โอบ, “ปิดล้อม”)

/ʔoːp̚˨˩/^((สัมผัส))

เอาแขนอ้อมไว้

โอบไหล่

เอาแขนทั้ง 2 อ้อมไว้

โอบต้นไม้

โอบกอด

รากไทรโอบรอบเจดีย์เก่า

เคลื่อนพลเข้าไปโอบกองทัพข้าศึก


อ้อม

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩋᩬ᩶ᨾ (ออ้ม), ลาว ອ້ອມ (อ้อม), ไทลื้อ ᦀᦸᧄᧉ (อ้อ̂ม), ไทดำ ꪮ꫁ꪮꪣ (อ้อม), ไทใหญ่ ဢွမ်ႈ (อ้อ̂ม) (ในคำ ၽႃႈဢွမ်ႈ (ผ้าอ้อ̂ม) และ ဢႅၵ်ႇဢွမ်ႈ (แอ่กอ้อ̂ม)), ไทใต้คง ᥟᥩᥛᥲ (อ้อ̂ม, “ผ้าอ้อม”), พ่าเก ဢွံ (ออ̂ํ)

/ʔɔːm˥˩/^((สัมผัส))

โอบรอบ, ตีวงโค้ง

อ้อมวงเวียน

ล้อม, ห่อหุ้ม, ในคำว่า ผ้าอ้อม


อ้อม

คำกริยาวิเศษณ์

/ʔɔːm˥˩/^((สัมผัส))

ตรงข้ามกับ ตรง

ทางตรง-ทางอ้อม

โดยตรง-โดยอ้อม

ตรงข้ามกับ ลัด

ลัดเกร็ด-อ้อมเกร็ด

ไม่ฉะฉาน, ไม่ชัดเจน, ไม่เต็มปาก, (ใช้แก่กริยาพูด)


อ้อม

/ʔɔːm˥˩/^((สัมผัส))

อ้อมแขน

อ้อมกอด

โดยปริยายหมายถึงความคุ้มครองอุปการะ ในคำว่า อ้อมอก

ขนาดของของกลมเช่น เสา ต้นไม้ ที่วัดโดยรอบ โดยวิธีใช้แขนทั้ง 2 ข้างอ้อม

เสา 2 อ้อม

ต้นไม้ 4 อ้อม


ผ้าอ้อม

/pʰaː˥˩.ʔɔːm˥˩/^((สัมผัส))

ท่อนผ้าสำหรับปูให้เด็กนอนในเบาะ

ท่อนผ้าสำหรับห่อหุ้มเอว ก้น และอวัยวะเพศของเด็กอ่อนเพื่อรองรับของเสีย


หุ้ม

เป็นไปได้ว่าเกี่ยวข้องกับ ห่ม; ร่วมเชื้อสายกับลาว ຫຸ້ມ (หุ้ม)

เอาสิ่งที่เป็นแผ่นโอบคลุมอีกสิ่งหนึ่ง, อาการที่สิ่งซึ่งมีลักษณะเป็นแผ่นกาบหรือเปลือกเป็นต้น โอบคลุมของอีกสิ่งหนึ่ง

หนังหุ้มกระดูก

กาบกล้วยหุ้มหยวก

เปลือกหุ้มกระพี้

รองเท้าหุ้มส้น


คลุม

เป็นไปได้ว่าเกี่ยวข้องกับ คุม, คุ้ม, กุม

ปกหรือปิดสิ่งใดสิ่งหนึ่งเพื่อป้องกันไม่ให้เสียหายหรือทำให้มองไม่เห็นเป็นต้น

เอาผ้าใบคลุมรถยนต์ไว้

ไม้เลื้อยคลุมหลังคา

คำนี้คลุมไม่ถึง


คุ้ม

เป็นไปได้ว่าเกี่ยวข้องกับ คุม, คลุม, กุม

กัน, ป้องกัน

คุ้มฝน

พอ, สม, พอสมควรกัน

คุ้มค่า

คุ้มเหนื่อย

คุ้มทุน


คุ้ม

คำกริยาวิเศษณ์

มากพอสมควรกัน

กินเสียคุ้ม


คุ้ม

ตราบเท่า, คุง หรือ คุ้ง ก็ว่า

แต่น้อยคุ้มใหญ่


สมควร

คำกริยาวิเศษณ์

ควรยิ่ง, เหมาะสมยิ่ง

เขาทำงานดีสมควรขึ้นเงินเดือนให้ 2 ขั้น


พอสมควร

คำกริยาวิเศษณ์

พอ + สม + ควร

พอประมาณ, พอควร ก็ว่า

เรียนเก่งพอสมควร

ทำดีพอสมควร


พอควร

คำกริยาวิเศษณ์

/pʰɔː˧.kʰua̯n˧/^((สัมผัส))

พอสมควร, พอประมาณ


คลุม ๆ

พูดไม่บ่งชัดให้จะแจ้ง

พูดคลุม ๆ


ชัด

คำกริยาวิเศษณ์

/t͡ɕʰat̚˦˥/^((สัมผัส))

ประจักษ์แจ้ง, แจ่มแจ้ง

เห็นชัด

ปรากฏชัด

ไม่ผิดเพี้ยน, ไม่แปร่ง

พูดชัด


ชัด ๆ

คำกริยาวิเศษณ์

คำซ้ำ ของ ชัด

/t͡ɕʰat̚˦˥.t͡ɕʰat̚˦˥/^((สัมผัส))

ชัดเจน, แน่ ๆ

โกหกชัด ๆ


คล้ายคลึง

คล้าย + คลึง

คฺล้าย-คฺลึง

/kʰlaːj˦˥.kʰlɯŋ˧/^((สัมผัส))


คล้าย

ร่วมเชื้อสายกับปักษ์ใต้ ขล่าย, ลาว ຄ້າຍ (ค้าย), ไทใหญ่ ငၢႆး (ง๊าย)


ย่น

การย่น (abstract-noun)
ความย่น (abstract-noun)

ร่นให้สั้นหรือให้เร็วเข้า

ย่นหนทาง

ย่นเวลา

คอย่น

ร่นเป็นริ้วรอย

หน้าย่น

เสื้อผ้าย่น


ร่น

ขยับให้ชิดกัน

ร่นแถว

เลื่อนวันหรือเวลาให้ใกล้เข้ามา

ร่นวันประชุมเข้ามาอีก 3 วัน


ชิด

/t͡ɕʰit̚˦˥/^((สัมผัส))

ชื่อเนื้อในลูกไม้ชนิดหนึ่งได้จากต้นตาว (Arenga pinnata) มีเนื้อคล้ายลูกจาก เรียกว่า ลูกชิด


ชิด

/t͡ɕʰit̚˦˥/^((สัมผัส))

ใกล้จวนติดหรือใกล้จนติดกัน

นั่งชิดกัน

ชิดเข้าไปอีกหน่อย


ยืด

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ɲɯːtᴰ; ร่วมเชื้อสายกับลาว ຍືດ (ยืด), ຢືດ (อยืด), ไทลื้อ ᦊᦹᧆᧈ (หยื่ด), ไทใหญ่ ယိုတ်ႈ (ยึ้ต), ไทใต้คง ᥕᥪᥖ (ยืต), จ้วงแบบจั่วเจียง ywet

/jɯːt̚˥˩/^((สัมผัส))

ขยายตัวให้ยาวออกไปได้

ยางยืด

ผ้ายืดออกไป

ขยายเวลาให้นานออกไป

ยืดเวลา

แสดงท่าว่าตนมีความสำคัญ


ยืด

/jɯːt̚˥˩/^((สัมผัส))

เรียกสิ่งที่ขยายตัวให้ยาวหรือกว้างออกไปเช่นนั้น

เสื้อยืด

กางเกงยืด


ยืด

คำกริยาวิเศษณ์

/jɯːt̚˥˩/^((สัมผัส))

น้ำลายไหลยืด

อยู่กันยืด


ยืน

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *C̥.ɟɯːnᴬ; ร่วมเชื้อสายกับลาว ຢືນ (อยืน, “ตั้งอยู่”) และ ຍືນ (ยืน, “ยาวนาน”), ไทใหญ่ ယိုၼ်း (ยึ๊น, “ยาวนาน”), ไทใต้คง ᥕᥪᥢᥰ (ยื๊น, “ยาวนาน”), อาหม 𑜊𑜢𑜃𑜫 (ยิน์, “ยาวนาน”),

站立

เอาเท้าเหยียบพื้นแล้วตั้งตัวให้ตรงขึ้นไป

/jɯːn˧/^((สัมผัส))

เสายืนเรียงเป็นแถว


ยืน

/jɯːn˧/^((สัมผัส))

อายุยืน


ยืน

คำกริยาวิเศษณ์

/jɯːn˧/^((สัมผัส))

คบกันยืนนาน

คงอยู่, อยู่กับที่ ไม่เปลี่ยนแปลง

ยืนคำ

พิพากษายืน

ยาวเป็นแนวตรงเข้าไป

ที่ดินยืนเข้าไป 3 เส้น


ดัน

ผลักเพื่อให้เคลื่อนไปด้วยกำลัง

ดันประตู

ส่งเสริมหรือสนับสนุนให้ประสบความสำเร็จ

ตำแหน่งเขาขึ้นเร็ว เพราะมีผู้ใหญ่คอยดัน


ดัน

คำกริยาวิเศษณ์

โดยปริยายหมายถึงขืนทำ

กางเกงคับยังดันสวมเข้าไปได้

ทำในสิ่งที่ไม่น่าจะทำ

ดันขึ้นไปอยู่บนยอดไม้

เกิดสิ่งที่ไม่น่าจะเกิด

จะออกไปทำธุระสักหน่อย รถดันเสีย


ออกแรง

/ʔɔːk̚˨˩.rɛːŋ˧/^((สัมผัส))

ใช้กำลัง, ใช้แรงงาน, ใช้ความพยายาม

โดยปริยายหมายความว่าวิ่งเต้นขอความช่วยเหลือในกิจที่ต้องประสงค์


แรงงาน

/rɛːŋ˧.ŋaːn˧/^((สัมผัส))

คนงาน, ผู้ใช้แรงในการทำงาน

การพัฒนาชนบทต้องอาศัยแรงงานจากท้องถิ่น

งานก่อสร้างต้องการแรงงานเพิ่ม

ประชากรในวัยทำงาน ไม่รวมถึงคนพิการ คนวิกลจริต นักเรียน นักศึกษา แม่บ้าน นักบวช ทหาร ผู้ต้องขัง และผู้ประกอบกิจการเพื่อหากำไร

วันแรงงาน

แรงที่ใช้ในการทำงาน

ถนนนี้สร้างสำเร็จด้วยแรงงานของชาวบ้าน

ความสามารถในการทำงานเพื่อประโยชน์ในทางเศรษฐกิจ, กิจการที่คนงานทำในการผลิตเศรษฐทรัพย์


รุนแรง

คำกริยาวิเศษณ์

หนักมาก, แรงมาก, เกินปรกติ

ดุว่าอย่างรุนแรง

คัดค้านอย่างรุนแรง


รุนแรง

หนักมาก, แรงมาก, เกินปรกติ

ความคิดเห็นรุนแรง

อาการรุนแรง


ยก

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ɲɤkᴰ; ร่วมเชื้อสายกับลาว ຍົກ (ย็ก), คำเมือง ᨿᩫ᩠ᨠ (ย็ก), เขิน ᨿᩫ᩠ᨠ (ย็ก), ไทลื้อ ᦷᦍᧅ (โยก), ไทใหญ่ ယုၵ်ႉ (ยุ๎ก), อาหม 𑜊𑜤𑜀𑜫 (ยุก์), จ้วงแบบจั่วเจียง yoj, จ้วง yoj

ᦷᦍᧅ

ทำให้สูงกว่าเก่า

ຍົກ

ทำให้สูงกว่าเก่า

เอาขึ้นให้สูงจากที่เดิมทั้งโดยตรงและโดยปริยาย

เคลื่อนไป, พากันไป

ยกทัพ

ยกพวก

งดเว้น, เพิกถอน

ยกโทษ

ยกภาษี

ยกคำสั่ง

ยกลูกสาวให้

ยกสมบัติให้

ยกตัวอย่าง

พักไว้ก่อน, ผลัดไป

ยกไว้ก่อน

นำไปทำต่อคราวหน้า

ขอยกไปเล่าต่อคราวหน้า

ทำได้พิเศษมากกว่าคนอื่น

เรื่องพูดชักจูงคน ยกไว้ให้เขาเลย


ยก

เรียกผ้าไหมชนิดหนึ่งที่ทอยกเป็นดอกให้เป็นลาย เด่นขึ้นว่า ผ้ายก


ยก

มาตราวัดไม้ คือ หน้ากว้าง 1 ศอก ยาว 16 วา หนา 1 นิ้ว เป็น 1 ยก ตามอัตราไม้นิ้ว

กำหนดเวลาระยะหนึ่ง ๆ หรือจำนวนหนึ่ง

มวยยกหนึ่งกำหนด 23 นาที

เฆี่ยนยกหนึ่งกำหนด 30 ที

กระดาษ แผ่นหนึ่งขนาด 31 × 42 นิ้ว ถ้าพิมพ์ได้ 4 หน้า เรียกว่า ขนาด 4 หน้ายก ถ้าพิมพ์ได้ 8 หน้า 16 หน้า หรือ 32 หน้า เรียกว่า ขนาด 8 หน้ายก 16 หน้ายก หรือ 32 หน้ายก

กำหนดเวลาที่พระรูปหนึ่ง ๆ เทศน์ 3 วันบ้าง 7 วันบ้าง เรียกว่า ยกหนึ่ง เป็นต้น


ค่อนข้าง

คำกริยาวิเศษณ์

/kʰɔn˥˩.kʰaːŋ˥˩/^((สัมผัส))

หนักหรือกระเดียดไปทางใดทางหนึ่ง

ค่อนข้างดี


ค่อน

/kʰɔn˥˩/^((สัมผัส))

ติ, ว่าให้สะเทือนใจ


ค่อน

/kʰɔn˥˩/^((สัมผัส))

มากกว่าครึ่ง, เกือบเต็ม

ข้าวค่อนหม้อ

นั่งคอยมาค่อนวัน


ค่อน

/kʰɔn˥˩/^((สัมผัส))

บั่นเรือขาดเปนท่อน ค่อนพวนขาดเปนทุ่น

ตี, ทุบ, ข้อน ก็ใช้


สาย

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩈᩣ᩠ᨿ (สาย), ᨡ᩠ᩅᩣ᩠ᨿ (ขวาย), ลาว ສາຍ (สาย), ສວາຍ (สวาย), ไทดำ ꪎꪱꪥ (สาย), จ้วง sai, จ้วงแบบจั่วเจียง svai

/saːj˩˩˦/^((สัมผัส))

เวลาระหว่างเช้ากับเที่ยงประมาณ 9.00 น. ถึง 10.00 น.

พอสายก็ออกเดินทาง


สาย

คำกริยาวิเศษณ์

/saːj˩˩˦/^((สัมผัส))

ช้ากว่าเวลาที่กำหนด, ล่าช้า

มาทำงานสาย

โดยปริยายหมายความว่า พ้นเวลาที่จะแก้ไข, สุดที่จะแก้ไขได้

เรื่องนี้ทำอะไรไม่ได้ สายเกินไปเสียแล้ว


สาย

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *saːjᴬ; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩈᩣ᩠ᨿ (สาย), ลาว ສາຍ (สาย), ไทลื้อ ᦉᦻ (สาย), ไทดำ ꪎꪱꪥ (สาย), ไทขาว ꪎꪱꪥ, ไทแดง ꪎꪱꪥ, ไทใหญ่ သၢႆ (สาย), ไทใต้คง ᥔᥣᥭᥴ (ส๋าย), อ่ายตน ꩬႝ (สย์), พ่าเก ꩬႝ (สย์), อาหม 𑜏𑜩 (สย์), จ้วง sai, จ้วงแบบจั่วเจียง sai

/saːj˩˩˦/^((สัมผัส))

สิ่งที่มีลักษณะเป็นเส้นเป็นแนวยาว

สายสร้อย

สายไฟฟ้า

สายรุ้ง

สายนาฬิกา

สายเข็มขัด

ทาง, เส้นทาง

รถไฟสายเหนือ

รถไฟสายใต้

โดยปริยายหมายถึงสิ่งที่มีลักษณะคล้ายคลึงเช่นนั้น

สายการบิน

สายการเดินเรือ

สายงาน

ญาติที่สืบมาจากต้นวงศ์หรือต้นสกุลเดียวกัน แล้วแยกเป็นสกุลย่อยออกไป

ผู้เข้าไปสืบความลับหรือความเคลื่อนไหวเป็นต้นของอีกฝ่ายหนึ่ง

ระวังคนใช้เป็นสายให้โจร


สาย

/saːj˩˩˦/^((สัมผัส))

เรียกสิ่งที่เป็นแนวหรือเส้นยาว

สายสะพาย 2 สาย

ทาง 3 สาย


แนวทาง

/nɛːw˧.tʰaːŋ˧/^((สัมผัส))

ทางปฏิบัติที่วางไว้เป็นแนว


เส้นทาง

ไปสำรวจเส้นทางก่อนเดินทาง


พื้นที่

/pʰɯːn˦˥.tʰiː˥˩/^((สัมผัส))

ขนาดของผิวพื้น

หาพื้นที่

ตรวจพื้นที่

ลักษณะของพื้นดิน

พื้นที่เป็นที่ราบลุ่ม


อาณา

ยืมมาจากบาลี อาณา (“บังคับ”), จากสันสกฤต आज्ञा (อาชฺญา)

/ʔaː˧.naː˧/^((สัมผัส))

อาณาบริเวณ


คาง

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ɢaːŋᴬ; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨣᩤ᩠ᨦ (คาง), ลาว ຄາງ (คาง), ไทลื้อ ᦅᦱᧂ (คาง), ไทดำ ꪁꪱꪉ (กฺาง), ไทใหญ่ ၵၢင်း (ก๊าง), อาหม 𑜀𑜂𑜫 (กง์), จ้วง hangz, ปู้อี haangz; เทียบไหลดั้งเดิม *ɦaːŋ, มอญ-เขมรดั้งเดิม *kaaŋʔ (“คาง; ขากรรไกร”), เหมื่อง cáng

kin

ส่วนของร่างกายที่สุดขากรรไตร อยู่ใต้ปาก

ຄາງ

ส่วนของร่างกายที่สุดขากรรไตร อยู่ใต้ปาก

barbilla

ส่วนของร่างกายที่สุดขากรรไตร อยู่ใต้ปาก

mentón

ส่วนของร่างกายที่สุดขากรรไตร อยู่ใต้ปาก

chin

ส่วนของร่างกายที่สุดขากรรไตร อยู่ใต้ปาก

/kʰaːŋ˧/^((สัมผัส))

ส่วนของร่างกายที่สุดขากรรไตร อยู่ใต้ปาก, ราชาศัพท์ว่า พระหนุ


คาง

/kʰaːŋ˧/^((สัมผัส))

ชื่อไม้ต้นชนิด Albizia lebbeckoides Benth. ในวงศ์ Leguminosae ใบคล้ายใบกระถิน เนื้อไม้สีน้ำตาลแก่ แข็ง, พายัพเรียก กาง


เนื้อ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *n.mɤːꟲ; ร่วมเชื้อสายกับลาว ເນຶ້ອ (เนึ้อ) หรือ ເນື້ອ (เนื้อ), คำเมือง ᨶᩮᩬᩥ᩶ᩋ (เนอิ้อ), เขิน ᨶᩮᩬᩨ᩶ (เนอื้), ไทลื้อ ᦵᦓᦲᧉ (เนี้), ไทดำ ꪹꪙ꫁ (เน้), ไทใหญ่ ၼိူဝ်ႉ (เนิ๎ว), ไทใต้คง ᥘᥫᥳ (เล๎อ̂), อาหม 𑜃𑜢𑜤𑜈𑜫 (นึว์), ปู้อี noh, จ้วง noh, จ้วงแบบหนง nowx หรือ nwx, แสก หมร้อ, จ้วงแบบจั่วเจียง nwex

/nɯa̯˦˥/^((สัมผัส))

ส่วนของร่างกายคนและสัตว์อยู่ถัดหนังเข้าไป

เนื้อวัวหรือเนื้อควายที่ใช้เป็นอาหาร

แกงเนื้อ

ผัดกะเพราเนื้อ

สิ่งที่เป็นลักษณะประจำตัวของสิ่งต่าง ๆ

เนื้อไม้

เนื้อเงิน

เนื้อทอง

ส่วนที่อยู่ถัดเปลือกของผลไม้ต่าง ๆ

เนื้อมะม่วง

เนื้อทุเรียน

สิ่งที่ประกอบกันเป็นตัวอาหาร, คู่กับ น้ำ

แกงมีแต่น้ำไม่มีเนื้อ

เอาแต่เนื้อ ๆ

เนื้อเรื่อง

คุณสมบัติของเนื้อทองคำและเงินเป็นต้น

ทองเนื้อเก้า

เงินเนื้อบริสุทธิ์

ราคาทองคำเป็นเงินบาทตามคุณภาพของเนื้อทอง เช่น ทองคำหนัก 1 บาท เป็นราคาเงิน 8 บาท เรียกว่า ทองเนื้อแปด, ถ้าเป็นราคาเงิน 9 บาท เรียกว่า ทองเนื้อเก้า หรือ ทองนพคุณเก้าน้ำ

ทุนเดิม, เงิน, ทรัพย์

เข้าเนื้อ

ชักเนื้อ

ควักเนื้อตัวเอง

คำพ้องความของ กัญชา

ดูดเนื้อ


เนื้อ

/nɯa̯˦˥/^((สัมผัส))

ชื่อสัตว์ป่าประเภทกวาง


ทองเนื้อเก้า

ทอง + เนื้อ + เก้า

ทอง-เนื้อ-ก้าว

/tʰɔːŋ˧.nɯa̯˦˥.kaːw˥˩/^((สัมผัส))

ทองคำบริสุทธิ์ โบราณกำหนดคุณภาพของเนื้อตั้งแต่เนื้อสี่ถึงเนื้อเก้า โดยตั้งพิกัดราคาตามเนื้อทอง คือ ทองหนัก 1 บาท ราคา 9 บาท, ทองธรรมชาติ ทองเนื้อแท้ ทองนพคุณ หรือ ทองชมพูนุท ก็เรียก


ปฏิเสธ

ยืมมาจากบาลี ปฏิเสธ (“การปฏิเสธ; การห้าม; การกีดกัน”), จาก ปฏิ + สิธฺ (เสธติ (“ขับออกไป”))

การปฏิเสธ (abstract-noun)
ความปฏิเสธ (abstract-noun)

ไม่รับ, ไม่ยอมรับ

ปฏิเสธการเชิญ

ไม่ยอมรับข้อเท็จจริง

ปฏิเสธข้อกล่าวหา

แสดงความหมายตรงกันข้ามกับ ยืนยัน รับ หรือ ยอมรับ


รับ

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *rapᴰ²ˢ; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩁᩢ᩠ᨷ (รับ), เขิน ᩁᩢ᩠ᨷ (รับ), ลาว ຮັບ (ฮับ), ไทลื้อ ᦣᧇ (ฮับ), ไทดำ ꪭꪚꪾ (ฮับ), ไทใหญ่ ႁပ်ႉ (หั๎ป), ไทใต้คง ᥞᥙ (หัป), อาหม 𑜍𑜆𑜫 (รป์), จ้วงแบบจั่วเจียง raep

ยื่นมือออกถือเอาสิ่งของที่ผู้อื่นส่งให้

รับของ

รับเงิน

ถือเอาสิ่งของที่ผู้อื่นส่งมาให้

รับจดหมาย

รับพัสดุภัณฑ์

ไปพบ ณ ที่ที่กำหนดเพื่ออำนวยความสะดวกหรือพาไปสู่ที่พัก, ต้อนรับ

ฉันไปรับเพื่อนที่ดอนเมือง

ประชาชนไปรับนายกรัฐมนตรีกลับจากต่างประเทศ

โดยปริยายใช้แก่นามธรรมก็ได้

รับศีล

รับพร

ให้คำตอบที่ไม่ปฏิเสธ

ตอบรับ

รับเชิญ

รับผิด

รับทำ

กลอนรับสัมผัสกัน

เหมาะเจาะ, เหมาะสม

หมวกรับกับหน้า

กู่เรียกแล้วไม่มีคนรับ

โทรศัพท์ไม่มีผู้รับ

รับทัพ

รับศึก

ลูกคู่ร้องรับต้นบท


ยื่น

ร่วมเชื้อสายกับลาว ຍື່ນ (ยื่น), ไทใหญ่ ယိုၼ်ႈ (ยึ้น) หรือ ယိုၼ်း (ยึ๊น), ไทใต้คง ᥕᥪᥢ (ยืน)

/jɯːn˥˩/^((สัมผัส))

กิริยาหรืออาการที่เหยียดหรือเหลื่อมล้ำออกไป

ยื่นมือ

ยื่นซอง

มุขยื่นออกจากตัวอาคาร

เสนอ, ส่ง, มอบ

ยื่นเรื่องราว

ยื่นบัญชี

ยื่นฟ้อง

โดยปริยายหมายถึงกิริยาของผู้ที่เข้าไปเกี่ยวข้องกับเรื่องที่เขาไม่ต้องการให้พูดให้ทำว่า ยื่นปาก ยื่นหน้า


ยื่น

/jɯːn˥˩/^((สัมผัส))

เรียกสิ่งที่มีลักษณะคล้ายคลึงเช่นนั้น

คางยื่น

พุงยื่น


ส่ง

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *soŋᴮ¹; เทียบจีนยุคกลาง送 (MC suwngH); ร่วมเชื้อสายกับลาว ສົ່ງ (ส็่ง), คำเมือง ᩈᩫ᩠᩵ᨦ (ส็่ง), เขิน ᩈᩫ᩠᩵ᨦ (ส็่ง), ไทลื้อ ᦉᦳᧂᧈ (สุ่ง), ไทดำ ꪶꪎ꪿ꪉ (โส่ง), ไทใหญ่ သူင်ႇ (สู่ง), ไทใต้คง ᥔᥨᥒᥱ (โส่ง), อาหม 𑜏𑜤𑜂𑜫 (สุง์)

ᩈᩫ᩠᩵ᨦ

ทำให้เคลื่อนพ้นไปยังอีกที่หนึ่ง

ꪶꪎ꪿ꪉ

ทำให้เคลื่อนพ้นไปยังอีกที่หนึ่ง

ສົ່ງ

ทำให้เคลื่อนพ้นไปยังอีกที่หนึ่ง

send

ทำให้เคลื่อนพ้นไปยังอีกที่หนึ่ง

/soŋ˨˩/^((สัมผัส))

ทำให้สิ่งใดสิ่งหนึ่งเคลื่อนพ้นจากที่หนึ่งไปยังอีกที่หนึ่ง เพื่อให้ถึงผู้รับหรือเป้าหมายด้วยอาการต่าง ๆ กัน

ส่งข้าม

ส่งผ่าน

ส่งต่อ

หนุน ดัน หรือเสริมให้สูงขึ้น

คนอยู่ข้างล่างช่วยส่งก้นคนข้างบนให้ปีนพ้นกำแพง

ติดไม้ปั้นลมส่งหลังคาเรือน

แสดงอัธยาศัยในเมื่อมีผู้จะจากไป

ไปส่ง

เลี้ยงส่ง

อาการที่ส่งเครื่องหมาย ข้อความข่าวสาร หรือภาพ เป็นต้นไปให้อีกฝ่ายหนึ่งโดยอาศัยกรรมวิธีต่าง ๆ

ส่งสัญญาณ

ส่งรหัส

ส่งโทรเลข

ส่งวิทยุ

ส่งโทรภาพ


ส่ง

/soŋ˨˩/^((สัมผัส))

การบรรเลงหรือขับร้องเมื่อจบท่อนหรือจบเพลง แล้วมีการทอดเสียงส่งต่อให้มีการปฏิบัติต่อไปอีก

ร้องส่ง

ร้องจบส่งให้ดนตรีรับ

ส่งรำ

ดนตรีบรรเลงจบแล้วทอดเสียงให้ผู้รำรำ


พบ

ร่วมเชื้อสายกับลาว ພົບ (พ็บ), ปักษ์ใต้ ผบ เทียบเขมร ភប់ (ภบ̍)

/pʰop̚˦˥/^((สัมผัส))

เห็น (ใช้แก่อาการเห็นซึ่งต่อเนื่องกับกิริยาอื่น)

ขุดพบ

ค้นพบ

ไปพบ

หาพบ

ปะ, ประสบ, เจอะ, เจอ

พบเพื่อน

พบอุปสรรค


พบ

คำวิสามานยนาม

/pʰɔː˧.bɔː˧/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ เพชรบุรี


เจอ

/t͡ɕɤː˧/^((สัมผัส))

พบ, เห็น, ประสบ, ประจวบ


เจอะ

แผลงมาจาก เจอ

/t͡ɕɤʔ˨˩/^((สัมผัส))

พบ, เห็น, ประสบ, ประจวบ


หนุน

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩉ᩠ᨶᩩᩁ (หนุร), ลาว ໜູນ (หนูน) หรือ ໜຸນ (หนุน)

รองให้สูงขึ้น

เสื้อหนุนไหล่

ดันให้สูงขึ้น

น้ำทะเลหนุน

หนุนให้สอบชิงทุนรัฐบาล

หนุนทัพ

เอาสิ่งใดสิ่งหนึ่งรองหัว

หนุนหมอน

หนุนตัก

หนุนขอนไม้


หนุน

ที่เพิ่มเติม

ทัพหนุน

กองหนุน


เพิ่ม

ร่วมเชื้อสายกับลาว ເພີ່ມ (เพี่ม)

/pʰɤːm˥˩/^((สัมผัส))

ทำให้มากขึ้น

เพิ่มวุฒิการศึกษา

เพิ่มผลงานวิจัยพื้นฐาน


เติม

/tɤːm˧/^((สัมผัส))

เพิ่มสิ่งที่ยังบกพร่องอยู่


เพิ่มเติม

เพิ่ม + เติม

/pʰɤːm˥˩.tɤːm˧/^((สัมผัส))

เสริมหรือเติมของที่มีอยู่แต่ยังไม่สมบูรณ์ให้มีมากหรือสมบูรณ์ยิ่งขึ้น

ศึกษาเพิ่มเติม

แก้ไขเพิ่มเติม

เพิ่มเติมข้อมูล


มอบ

/mɔːp̚˥˩/^((สัมผัส))

มอบราชสมบัติ

มอบกายถวายชีวิต

มอบชีวิตเป็นราชพลี

มอบทรัพย์สมบัติ

มอบเงินให้เป็นค่าอาหารกลางวันแก่เด็กนักเรียน


มอบ

/mɔːp̚˥˩/^((สัมผัส))

เครื่องสานสำหรับสวมปากวัวปากควายเพื่อกันไม่ให้กินต้นกล้าและสวมปากม้าเพื่อกันม้ากัด


มอบ

/mɔːp̚˥˩/^((สัมผัส))

ทำให้แน่นหรือให้เรียบด้วยการหุ้มหรือขลิบตามริม

มอบปากกระทง


มอบ

/mɔːp̚˥˩/^((สัมผัส))

ไม้ที่ตีเป็นขอบตามแนวเพดานห้องทั้ง 4 ด้านเพื่อให้ดูเรียบร้อยหรือเพื่อทับรอยต่อตอนมุมที่ฝาเรือน 2 ด้านมาบรรจบกัน เรียกว่า ไม้มอบ

ไม้ที่ตีประกบด้านนอกของกราบเรือทั้ง 2 ด้าน เรียกว่า ไม้มอบ


สาน

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *saːn; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩈᩣ᩠ᨶ (สาน), ลาว ສານ (สาน), ไทลื้อ ᦉᦱᧃ (สาน), เขิน ᩈᩣ᩠ᨶ (สาน), ไทใหญ่ သၢၼ် (สาน), ไทดำ ꪎꪱꪙ (สาน), อาหม 𑜏𑜃𑜫 (สน์), จ้วง san

/saːn˩˩˦/^((สัมผัส))

อาการที่ใช้เส้นตอกทำด้วยไม้ไผ่ หวาย กก ใบลาน เป็นต้น ขัดกันให้เป็นผืนเช่นเสื่อ หรือทำขึ้นเป็นวัตถุมีรูปร่างต่าง ๆ เช่นกระบุง กระจาด


ผืน

ร่วมเชื้อสายกับลาว ຜືນ (ผืน), ไทใหญ่ ၽိုၼ် (ผึน), อาหม 𑜇𑜢𑜤𑜃𑜫 (ผึน์)

/pʰɯːn˩˩˦/^((สัมผัส))

เรียกสิ่งที่มีลักษณะแบนเป็นแผ่นอย่างผ้า หนังหรือเสื่อ เป็นต้น มีขนาดเต็มตามกำหนดและอาจม้วนหรือพับได้เช่นผ้านุ่ง ผ้าห่ม เสื่อ พรม และหนัง ว่า ผืนผ้า ผืนหนัง เป็นต้น

เรียกแผ่นดินทั้งหมดหรือส่วนใดส่วนหนึ่ง

ผืนแผ่นดิน


ผืน

/pʰɯːn˩˩˦/^((สัมผัส))

เรียกสิ่งที่มีลักษณะเช่นนั้น

ผ้า 3 ผืน

เสื่อ 2 ผืน

แผ่นดินผืนนี้

ที่ดินผืนนั้น


ขาน

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *χaːnᴬ; ร่วมเชื้อสายกับลาว ຂານ (ขาน), ไทลื้อ ᦃᦱᧃ (ฃาน), ไทใหญ่ ၶၢၼ် (ขาน), อาหม 𑜁𑜃𑜫 (ขน์), จ้วง han

/kʰaːn˩˩˦/^((สัมผัส))

ออกเสียงพูดหรือตอบเป็นต้น

ขานยาม

ขานรับ


ขาน

/kʰaːn˩˩˦/^((สัมผัส))

ใช้ประกอบต่อคำ ตาย ว่า ไม้ตายขาน หมายความว่า ต้นไม้ที่ยืนต้นตายเป็นแถว ๆ


เอ่ย

เทียบจ้วง wq (อื่อ, “ตอบ, บอกว่าเห็นด้วย”), จ้วงแบบจั่วเจียง weq (เอื่อ, “ตอบ, บอกว่าเห็นด้วย”)

/ʔɤːj˨˩/^((สัมผัส))

เปล่งเสียงพูด, เริ่มพูด


เอ่ย

/ʔɤːj˨˩/^((สัมผัส))

คำออกเสียงใช้ในความเพื่อให้ทาย

นกอะไรเอ่ย

คำกล่าวประกอบหลังชื่อ เป็นเชิงปรารภเป็นต้น หรือลงท้ายคำกลอน

เจ้ามัทรีเจ้ามาไยเวลาปานฉะนี้ พระน้องเอ่ยผิดเวลากาล


อวย

จากเขมร ឲ្យ (อฺโย)

ให้, โบราณใช้ว่า โอย ก็มี

อวยชัย

อวยพร

พูดสิ่งที่ดี ชม เยินยอ แสดงความยินดี เป็นต้น

อวยกันไปอวยกันมา


อวย

ไม่ทราบรากศัพท์

เรียกหม้อดินหรือหม้อเคลือบที่มีด้ามหรือหูสำหรับจับหรือหิ้วว่า หม้ออวย


อำนวย

ยืมมาจากเขมรเก่า អម្នោយ៑ (อมฺโนยฺ), អំនោយ៑ (อํโนยฺ), អំនោយ (อํโนย), អំម្នោយ (อํมฺโนย); ร่วมเชื้อสายกับเขมร អំណោយ (อํโณย), ลาว ອຳນວຍ (อำนวย)


อำนวย

คำวิสามานยนาม

ชื่อบุคคลชายหญิง


หม้อ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ʰmoːꟲ; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩉ᩠ᨾᩬᩴ᩶ (หมอํ้), ลาว ໝໍ້ (หมํ้), ไทลื้อ ᦖᦸᧉ (หม้อ̂), ไทดำ ꪢꪷ꫁ (หมํ้), ไทใหญ่ မေႃႈ (ม้อ̂), ไทใต้คง ᥛᥨᥝᥲ (โม้ว), พ่าเก မေႃ (มอ̂), อาหม 𑜉𑜦𑜡 (มอ̂), จ้วง moj, แสก ม̂อ

မေႃႈ

ภาชนะประเภทหนึ่ง

ໝໍ້

ภาชนะประเภทหนึ่ง

pot

ภาชนะประเภทหนึ่ง

kettle

ภาชนะประเภทหนึ่ง

crock

ภาชนะประเภทหนึ่ง

bowl

ภาชนะประเภทหนึ่ง

/mɔː˥˩/^((สัมผัส))

ภาชนะประเภทหนึ่ง มีรูปทรงต่าง ๆ สำหรับใส่ของหรือใช้งานบางอย่าง, เรียกตามสิ่งที่ใช้ทำ สิ่งที่บรรจุ หรือตามวัตถุประสงค์ที่ใช้สอย

หม้อดิน

หม้อทองเหลือง

หม้ออะลูมิเนียม

หม้อข้าว

หม้อน้ำ

หม้อตุ๋น

หม้อนึ่ง

อวัยวะเพศหญิง


หม้อ

/mɔː˥˩/^((สัมผัส))

ใช้เรียกหม้อแปลงไฟฟ้าและหม้อไฟ


หม้อ

เป็นไปได้ว่าตัดมาจาก ตีหม้อ (“มีเพศสัมพันธ์”)

/mɔː˥˩/^((สัมผัส))


คล้อง

ร่วมเชื้อสายกับลาว ຄ້ອງ (ค้อง), อีสาน คล้อง, คำเมือง ᨣᩖᩬ᩶ᨦ (คลอ้ง) หรือ ᨣᩬ᩶ᨦ (คอ้ง), เขิน ᨣᩬ᩶ᨦ (คอ้ง), ไทลื้อ ᦅᦸᧂᧉ (ค้อ̂ง), ไทดำ ꪋ꫁ꪮꪉ (จฺ้อง), ไทใหญ่ ၵွင်ႉ (ก๎อ̂ง), ไทใต้คง ᥐᥩᥒᥳ (ก๎อ̂ง)

/kʰlɔːŋ˦˥/^((สัมผัส))

เอาของที่มีลักษณะเป็นเส้น เป็นวงหรือเป็นบ่วง คาดเกี่ยว หรือสวมสิ่งใดสิ่งหนึ่งเข้า

ผ้าคล้องคอ

คล้องพวงมาลัย

คล้องช้าง

เอาของที่เป็นวงหรือโค้งเกี่ยวหรือเกี่ยวกัน

ลูกโซ่คล้องกัน

คล้องแขน

ชื่อคล้องกัน


จอง

ยืมมาจากเขมรเก่า ចោង៑ (โจงฺ), ចោង (โจง), ចោង្ង (โจงฺง); ร่วมเชื้อสายกับเขมร ចង (จง, “ผูก”), ลาว ຈອງ (จอง)

/t͡ɕɔːŋ˧/^((สัมผัส))

มั่นหมายไว้, ขอกำหนดไว้

จองกฐิน

จองที่


คล้องจอง

การคล้องจอง (abstract-noun)
ความคล้องจอง (abstract-noun)

/kʰlɔːŋ˦˥.t͡ɕɔːŋ˧/^((สัมผัส))

สัมผัสกัน, มีเสียงสระเดียวกันหรือถ้ามีตัวสะกดก็ต้องอยู่ในมาตราเดียวกัน เช่น มี-ปี จันทร์-ฉัน การ-บาน

พยานให้การคล้องจองกัน


มั่น

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩉ᩠ᨾᩢ᩶ᩁ (หมั้ร), ลาว ໝັ້ນ (หมั้น), ไทลื้อ ᦖᧃᧉ (หมั้น), ไทใหญ่ မၼ်ႈ (มั้น), พ่าเก မꩫ် (มน์), อาหม 𑜉𑜃𑜫 (มน์) , จ้วงแบบจั่วเจียง maenq (หมั่น-แน่น ไม่สั่น)

ใจมั่น

แน่น, ไม่เคลื่อนจากที่

จับให้มั่น


มั่น

ร่วมเชื้อสายกับ จ้วงแบบจั่วเจียง maenj (หมั้น-มั่นใจในตนเองมาก เชื่อมาก)
ตัดมาจาก มั่นใจ

มั่นใจในตนเอง

ถึงจะนุ่งกางเกงสั้นจู๋ เธอก็มั่น ไม่แคร์สายตาใคร


มั่นหมาย

หมั้นหมาย
การมั่นหมาย (abstract-noun)
ความมั่นหมาย (abstract-noun)

มุ่งหมายอย่างแน่วแน่

เขามั่นหมายว่าจะได้งานทำ


คาด

ร่วมเชื้อสายกับลาว ຄາດ (คาด), คำเมือง ᨣᩕᩣ᩠ᨯ (คราด), เขิน ᨤᩣ᩠ᨯ (ฅาด), ไทลื้อ ᦆᦱᧆ (ฅาด), ไทใหญ่ ၶၢတ်ႈ (ข้าต), ไทใต้คง ᥑᥣᥖ (ฃาต), จ้วง had (ฮาด, “คาด, ล่าม, ผูก”), จ้วงแบบจั่วเจียง had (ฮาด, “คาด, ล่าม, ผูก”)

/kʰaːt̚˥˩/^((สัมผัส))

พันโดยรอบแล้วทำอย่างใดอย่างหนึ่งเช่นผูกหรือกลัดเป็นต้นเพื่อไม่ให้หลุด

เอาผ้าคาดพุง

คาดเตี่ยวใบตอง

คาดเข็มขัด

พาดเป็นทางยาวไป

พื้นขาวคาดแดง


คาด

/kʰaːt̚˥˩/^((สัมผัส))

นึกไว้, หมายไว้, มักใช้เข้าคู่กับคำ คะเน หรือ หมาย เป็น คาดคะเน คาดหมาย


พัน

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨻᩢ᩠ᨶ (พัน), ลาว ພັນ (พัน), ไทลื้อ ᦗᧃ (พัน)

เรียกจำนวน 10 ร้อย


พัน

min

อาเซอร์ไบจาน

ตำแหน่งหัวหน้าทหารสมัยโบราณ สูงกว่าหัวปาก

บรรดาศักดิ์ชั้นประทวนต่ำกว่าหมื่น

ชื่อตำแหน่งหัวหน้านายเวรในกระทรวงมหาดไทยและกลาโหม

ยศทหารชั้นสัญญาบัตรรองจากนายพล


พัน

ยืมมาจากจีนยุคกลาง翻 (MC phjon); ร่วมเชื้อสายกับลาว ພັນ (พัน), ไทลื้อ ᦗᧃ (พัน), ไทใหญ่ ပၼ်း (ปั๊น)

วนรอบด้วยสิ่งที่เป็นเส้นสายหรือสิ่งที่มีลักษณะเช่นนั้น

พันคอ

พันแผล

เถาวัลย์พันกิ่งไม้

พันไหมพรม

พันแข้ง

เกี่ยวกันไปมา, เกี่ยวกันยุ่งเหยิง

ด้ายพันกัน


ม้วน

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *mwɯːnꟲ ร่วมเชื้อสายกับลาว ມ້ວນ (ม้วน); ร่วมรากกับ มวน

หมุนพันเข้าไปให้มีลักษณะกลมอย่างรูปทรงกระบอก


ม้วน

เรียกสิ่งของ เช่นผ้าหรือกระดาษที่ขดหรือพันห่อตัวอยู่

ผ้าม้วนหนึ่ง

กระดาษ 2 ม้วน


หมื่น

ยืมมาจากจีนยุคกลาง萬 (MC mjonH); ร่วมเชื้อสายกับลาว ໝື່ນ (หมื่น), คำเมือง ᩉ᩠ᨾᩨ᩵ᩁ (หมื่ร), ไทลื้อ ᦖᦹᧃᧈ (หมื่น), ไทใหญ่ မိုၼ်ႇ (มึ่น), เขมร ម៉ឺន (ม͈ืน) หรือ ហ្មឺន (หฺมืน), เวียดนาม muôn (มวน)

/mɯːn˨˩/^((สัมผัส))

จำนวนนับเท่ากับ 10 พัน


หมื่น

/mɯːn˨˩/^((สัมผัส))

ชื่อบรรดาศักดิ์ในราชการ เหนือพันขึ้นไป


หมื่น

/mɯːn˨˩/^((สัมผัส))

ทะลึ่ง, ทะเล้น


ทะเล้น

ตาทะเล้น

เนื้อผ้าตรงตะเข็บทะเล้นออก


ทะเล้น

ทำหน้าหัวเราะอย่างทะลึ่งโดยไม่เหมาะแก่บุคคลหรือโอกาส


โปน

นูนยื่นออกนอกแนวที่อยู่ตามปรกติ


เดา

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨯᩮᩢᩣ (เดัา), ลาว ເດົາ (เด็า)

猜測

คิดคาดเอาเองโดยไม่มีหลักหรือเหตุผล

猜测

คิดคาดเอาเองโดยไม่มีหลักหรือเหตุผล

လၢမ်း

คิดคาดเอาเองโดยไม่มีหลักหรือเหตุผล

ເດົາ

คิดคาดเอาเองโดยไม่มีหลักหรือเหตุผล

guess

คิดคาดเอาเองโดยไม่มีหลักหรือเหตุผล

คิดคาดเอาเองโดยไม่มีหลักหรือเหตุผล


เด่า

คำกริยาวิเศษณ์

หรบ ๆ, เร่า ๆ, (ใช้แก่กริยาดิ้น), ด่าว ก็ว่า


ปก

ร่วมเชื้อสายกับลาว ປົກ (ป็ก), ไทลื้อ ᦷᦔᧅ (โปก), ไทดำ ꪶꪜꪀ (โปก), ไทขาว ꪜꪺꪀ

แผ่ออกคลุมเบื้องบน

ตะไคร้ใบปกดิน


ปก

ร่วมเชื้อสายกับลาว ປົກ (ป็ก)

กระดาษหรือผ้าหรือหนังเป็นต้นที่หุ้มอยู่ภายนอกสมุดหรือหนังสือเป็นต้น, ใบปก ก็เรียก

แผ่นผ้าที่ติดปากกระเป๋าเสื้อ, แผ่นผ้าที่ติดกับคอเสื้อพับตลบลงมาหรือแบะออกทั้ง 2 ข้าง

ปกเชิ้ต

ปกเสื้อนอก


พร่ำ

คำกริยาวิเศษณ์

ร่ำไป, ซ้ำ ๆ ซาก ๆ, บ่อย ๆ

พร่ำบ่น

พร่ำเพ้อรำพัน

พร่ำสาธยายมนตร์


พรำ

ตกน้อย ๆ เรื่อยไป (ใช้แก่ฝน) ในคำว่า ฝนพรำ


พรำ

คำกริยาวิเศษณ์

อาการที่ฝนตกน้อย ๆ เรื่อยไป ใช้ว่า ฝนตกพรำ


เรื่อยเปื่อย

คำกริยาวิเศษณ์

เรื่อย + เปื่อย

เรื่อย-เปื่อย

/rɯa̯j˥˩.pɯa̯j˨˩/^((สัมผัส))

เรื่อย ๆ ไปโดยไม่มีจุดหมาย

พูดเรื่อยเปื่อย

เดินเรื่อยเปื่อย


เมื่อย

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *mɯəjᴮ; ร่วมเชื้อสายกับอีสาน เมื่อย, ลาว ເມື່ອຍ (เมื่อย), คำเมือง ᨾᩮᩬᩥ᩠᩵ᨿ (เมอิ่ย) หรือ ᨾᩮᩥ᩠᩵ᨿ (เมิ่ย), เขิน ᨾᩮᩨ᩠᩵ᨿ (เมื่ย), ไทลื้อ ᦵᦙᧀᧈ (เมิ่ย), ไทดำ ꪹꪣ꪿ꪥ (เม่ย), ไทขาว ꪝꪷꪥꫀ, ไทใหญ่ မူၺ်ႈ (มู้ญ), อาหม 𑜉𑜨𑜩 (มอ̂ย์), จ้วงแบบจั่วเจียง mweih

การเมื่อย (abstract-noun)
ความเมื่อย (abstract-noun)

/mɯa̯j˥˩/^((สัมผัส))

อาการเพลียของกล้ามเนื้อเมื่อทำสิ่งใดสิ่งหนึ่งซ้ำ ๆ อยู่เป็นเวลานาน

เดินอยู่นานจนเมื่อย

เมื่อยมือเพราะเขียนหนังสือนาน


เบื่อ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *C̥.ɓɯəᴮ; ร่วมเชื้อสายกับลาว ເບື່ອ (เบื่อ), คำเมือง ᨷᩮᩬᩥ᩵ᩋ (เบอิ่อ), เขิน ᨷᩮᩬᩨ᩵ (เบอื่), ไทลื้อ ᦵᦢᦲᧈ (เบี่), ไทใหญ่ မိူဝ်ႇ (เมิ่ว) หรือ ဝိူဝ်ႇ (เวิ่ว), ไทใต้คง ᥛᥫ (เมอ̂), จ้วง mbwq, จ้วงแบบหนง mbowq

/bɯa̯˨˩/^((สัมผัส))

วางยาพิษเป็นต้นให้เมาหรือให้ตาย

เบื่อหนู

เบื่อปลา


เบื่อ

/bɯa̯˨˩/^((สัมผัส))

เรียกสารที่ทำให้เมาหรือให้ตายว่า ยาเบื่อ


เบื่อ

/bɯa̯˨˩/^((สัมผัส))


เบื่อ

ร่วมเชื้อสายกับลาว ເບື່ອ (เบื่อ), จ้วง mbwq, จ้วงแบบหนง mbowq

การเบื่อ (abstract-noun)
ความเบื่อ (abstract-noun)

/bɯa̯˨˩/^((สัมผัส))

รู้สึกอิดหนาระอาใจ เหนื่อยหน่าย หรือไม่อยาก

เบื่องาน

เบื่อโลก

เบื่ออาหาร


อิดหนาระอาใจ

อิด + หนา + ระอา + ใจ

การอิดหนาระอาใจ (abstract-noun)

อิด-หฺนา-ระ-อา-ไจ

/ʔit̚˨˩.naː˩˩˦.ra˦˥.ʔaː˧.t͡ɕaj˧/^((สัมผัส))

เบื่อหน่าย, เอือมระอา


หรรษา

ยืมมาจากสันสกฤต हर्ष (หรฺษ)

/han˩˩˦.saː˩˩˦/^((สัมผัส))

ความรื่นเริง, ความยินดี


หรรษ

ยืมมาจากสันสกฤต हर्ष (หรฺษ)

[เสียงสมาส]
หัน-สะ-

ความรื่นเริง, ความยินดี


หื่นหรรษ์

หื่น + หรรษ์

/hɯːn˨˩.han˩˩˦/^((สัมผัส))

เหิมใจ, ยินดี, ร่าเริง, ชื่นชม


รูปร่าง

/ruːp̚˥˩.raːŋ˥˩/^((สัมผัส))

ลักษณะร่างกาย

เขามีรูปร่างสูงโปร่ง

ทรวดทรง, ทรง

หลังคานี้รูปร่างเหมือนเก๋งจีน

สิ่งที่เห็นแต่เพียงขอบนอกเป็นกำหนด มีลักษณะจำกัดเพียงความกว้างกับสูง

รูปร่างพื้นฐานได้แก่ รูปสามเหลี่ยม รูปสี่เหลี่ยม รูปวงกลม เป็นต้น


รูปชี

(รูป < ภาษาสันสกฤต रूपรูป < ภาษาบาลี รูป) + ชี


เพียง

คำกริยาวิเศษณ์

ยืมมาจากจีนยุคกลาง平 (MC bjaeng); ร่วมเชื้อสายกับลาว ພຽງ (พยง), คำเมือง ᨻ᩠ᨿᨦ (พยง), เขิน ᨻ᩠ᨿᨦ (พยง), ไทลื้อ ᦵᦗᧂ (เพง), ไทดำ ꪝꪸꪉ (ปฺย̂ง), ไทใหญ่ ပဵင်း (เป๊ง)

/pʰia̯ŋ˧/^((สัมผัส))

เพียงใด

เพียงนี้

เพียงนั้น

ศาลเพียงตา

สูงเพียงหู

งามเพียงจันทร์

รักเพียงดวงตาดวงใจ

พอ, ในคำโคลงใช้ เพี้ยง ก็มี


เพี้ยง

คำกริยาวิเศษณ์

ร่วมเชื้อสายกับลาว ພ້ຽງ (พ้ยง)

/pʰia̯ŋ˦˥/^((สัมผัส))

เท่า, เสมอ, เหมือน (ใช้ในโคลงแทน เพียง)


เพี้ยง

/pʰia̯ŋ˥˩/^((สัมผัส))

คำที่เปล่งออกมาเมื่ออธิษฐานให้เป็นอย่างใดอย่างหนึ่ง


โคลง

ร่วมเชื้อสายกับลาว ໂຄງ (โคง)

/kʰloːŋ˧/^((สัมผัส))

คำประพันธ์ประเภทหนึ่ง มีจำนวนคำในวรรคสัมผัสและบังคับเอกโทตามตำราฉันทลักษณ์


โคลง

ร่วมเชื้อสายกับลาว ໂຄງ (โคง)

/kʰloːŋ˧/^((สัมผัส))

เอียงไปเอียงมาหรือทำให้เอียงไปเอียงมา

เรือโคลง

ว่าวโคลง

โคลงเรือ

โคลงหัว


เอียง

เป็นไปได้ว่าตัดทอนจาก ลำเอียง หรือรับโดยตรงมาจากเขมรเก่า ល្អៀង (ลฺเอียง) (ทั้งคู่ทำให้ร่วมรากกับ ลำเอียง); ร่วมเชื้อสายกับลาว ອຽງ (อยง)

/ʔia̯ŋ˧/^((สัมผัส))

อาการของสิ่งที่เอนไปข้างหนึ่ง

คอเอียง

อาการของสิ่งที่เสียระดับ ไม่ว่าจะในแนวนอนหรือแนวยืนก็ตาม

เรือเอียง

เรือนเอียง


เอียง

/ʔia̯ŋ˧/^((สัมผัส))

เปลี่ยนระดับไม่ว่าจะในแนวนอนหรือแนวยืนก็ตาม

เครื่องบินกำลังเอียงปีกเพื่อร่อนลง

เขาเอียงคอดู


เอน

/ʔeːn˧/^((สัมผัส))

อาการของสิ่งที่มีลักษณะยาวหรือเป็นแผ่นเป็นต้น ตั้งอยู่ แต่ไม่ตรง

เสาเอน

ต้นไม้เอน

ฝาเอน


เอนเอียง

/ʔeːn˧.ʔia̯ŋ˧/^((สัมผัส))

โน้มเอียง, ไม่เที่ยงตรง


เอนเอียง

/ʔeːn˧.ʔia̯ŋ˧/^((สัมผัส))

โน้มเอียง, ไม่เที่ยงตรง


เอียงเอน

/ʔia̯ŋ˧.ʔeːn˧/^((สัมผัส))

โน้มเอียง, ไม่เที่ยงตรง


เอียงเอน

/ʔia̯ŋ˧.ʔeːn˧/^((สัมผัส))

โน้มเอียง, ไม่เที่ยงตรง


โน้ม

เป็นไปได้ว่าเกี่ยวข้องกับ น้อม

เหนี่ยวให้โค้งต่ำลงมา

โน้มกิ่ง

น้อม หรือ ค้อมต่ำลง

รวงข้าวโน้มลง


ค้อม

/kʰɔːm˦˥/^((สัมผัส))

น้อมลง, ก้มหลัง, โน้มลง

ไม้ค้อมมีลูกน้อม นวยงาม


จ๋ะ

กร่อนมาจาก จ๋า

/t͡ɕaʔ˩˩˦/^((สัมผัส))

เสียงประกอบคำถาม

เสียงประกอบคำเรียก

แม่จ๋ะ


พรำ ๆ

คำกริยาวิเศษณ์

คำซ้ำ ของ พรำ

อาการที่ฝนตกน้อย ๆ เรื่อยไป ใช้ว่า ฝนตกพรำ ๆ


ถ้อยคำ

ใช้ถ้อยคำที่ชัดเจน กะทัดรัด ไม่กำกวม


สะดม

ยืมมาจากเขมร សណ្ដំ (สณฺฎํ, “ทำให้หลับสนิท”)

ปล้นโดยใช้วิธีรมยาให้เจ้าของทรัพย์หลับสนิทไม่รู้สึกตัว


สดมภ์

ยืมมาจากสันสกฤต स्तम्भ (สฺตมฺภ); เทียบบาลี ถมฺภ

ช่องในแนวตั้งสำหรับกรอกรายการต่าง ๆ เช่น ตัวเลข สัญลักษณ์ สูตร


ตัวเลข

number

สัญลักษณ์ที่ใช้แทนจำนวนจริง

สัญลักษณ์ที่ใช้แทนจำนวนจริง เช่น ๑๒ 53 VIII


จำนวนจริง

แปลตรงตัวจากอังกฤษ real number; เทียบเท่า จำนวน + จริง; เป็นศัพท์บัญญัติสำนักงานราชบัณฑิตยสภา

จำนวนใด ๆ ซึ่งอาจเป็นจำนวนตรรกยะหรือจำนวนอตรรกยะ


จิง

/t͡ɕiŋ˧/^((สัมผัส))

รูปเลิกใช้ของ จริง

รูปที่เจตนาสะกดผิดของ จริง


ปลอม

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน ปลอม, ลาว ປອມ (ปอม), คำเมือง ᨸᩖᩬᨾ (ปลอม) หรือ ᨸᩬᨾ (ปอม), เขิน ᨸᩬᨾ (ปอม), ไทดำ ꪜꪮꪣ (ปอม), เขมร ប្លម (บฺลม)

ทำให้เหมือนคนอื่นหรือสิ่งอื่น เพื่อให้หลงผิดว่าเป็นคนนั้นหรือสิ่งนั้น

ปลอมตัว


ปลอม

ไม่แท้หรือไม่จริงตามสภาพของสิ่งนั้น

ฟันปลอม

ผมปลอม


หลงผิด

การหลงผิด (abstract-noun)
ความหลงผิด (abstract-noun)

/loŋ˩˩˦.pʰit̚˨˩/^((สัมผัส))

สำคัญผิด, เข้าใจไม่ถูกต้อง

หลงประพฤติไปในทางที่ผิด


สนิท

พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสภา ระบุว่ามาจากบาลี สินิทฺธ (“เสน่หา, รักใคร่; ชิด”), จากสันสกฤต स्निग्ध (สฺนิคฺธ) แต่หากพิจารณาจากความหมายที่ใกล้เคียง อาจมาจากเขมรเก่า ត្និត៑ (ตฺนิตฺ) หรือสันสกฤต सनीड (สนีฑ); เทียบเขมร ស្និទ្ធ (สฺนิทฺธ)

อย่างใกล้ชิด, ชิดชอบ

เพื่อนสนิท

คนสนิท

เขาสนิทกันมาก


สนิท

คำกริยาวิเศษณ์

เข้าปากไม้ได้สนิท

กลมกล่อม, กลมกลืน, ในลักษณะที่เข้ากันได้ดีไม่มีอะไรบกพร่อง ซึ่งดูประหนึ่งว่าเป็นเนื้อเดียวหรือเป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน

ประตูปิดสนิท

สีเข้ากันสนิทเป็นเนื้อเดียวกัน

ผนังห้องแต่ละด้านแม้จะทาสีต่างกันแต่สีก็เข้ากันได้สนิท

อย่างแท้จริง หรือทั้งหมดโดยไม่มีอะไรแทรกหรือเจือปน

มะปรางหวานสนิท

เชื่อสนิท

ตีหน้าสนิท

มาก, จริง ๆ, (ใช้กับคำกริยาบางคำ)

แสบสนิท

โสดสนิท

นักร้องหนุ่มคนนั้น หน้าเวทีก็เก๊กแมนดีอยู่หรอก แต่หลังเวทีแต๋วแตกสนิท


แท้จริง

/tʰɛː˦˥.t͡ɕiŋ˧/^((สัมผัส))


อะไร

แผลงมาจากคำเก่า อันไร

คำใช้แทนนาม แสดงคำถาม

อะไรอยู่ในตู้

คำใช้แทนนามที่ไม่เฉพาะเจาะจง

อะไรก็เกิดขึ้นได้เสมอ


อะไร

แผลงมาจากคำเก่า อันไร

ᩋᩉ᩠ᨿᩢᨦ

คำใช้แทนนามเพื่อบอกให้ระบุรายละเอียดเกี่ยวกับนามนั้น

เขาห่มผ้าอะไรก็ได้ทั้งนั้น

ท่านไปซื้อของอะไรมา


แทรก

ยืมมาจากเขมรเก่า ជ្រេក (ชฺเรก); ร่วมเชื้อสายกับเขมร ជ្រែក (ชฺแรก)

/sɛːk̚˥˩/^((สัมผัส))

เข้าไปอยู่ในระหว่างสิ่งอื่นในลักษณะที่เบียดเสียดหรือสอดเป็นต้น

แทรกตัว

เจือเพียงนิดหน่อย

แทรกยาดำ

แทรกพิมเสน

เกิดขึ้นในระหว่าง

โรคแทรก

เติมเข้าไปในระหว่าง

แทรกเนื้อความ

โดยปริยายหมายถึงกิริยาอาการที่คล้ายคลึงเช่นนั้น

พูดแทรก


แทรก

/sɛːk̚˥˩/^((สัมผัส))

เรียกม้าหลวงหรือช้างหลวงพวกหนึ่ง ที่จัดให้เดินคั่นระหว่างกระบวนแห่หรือกองทัพแต่ละกระบวน ว่า ม้าแทรก ช้างแทรก


แทรก

/sɛːk̚˥˩/^((สัมผัส))

ชื่อเพลงไทยทำนองหนึ่ง, เดิมเขียนเป็น แซก (ราชาธิราช)


เหตุ

ยืมมาจากสันสกฤต हेतु (เหตุ) หรือบาลี เหตุ

/heːt̚˨˩/^((สัมผัส))

สิ่งหรือเรื่องที่ทำให้เกิดผล, เค้ามูล, เรื่อง


เหตุ

/heːt̚˨˩/^((สัมผัส))


เมตร

ยืมมาจากฝรั่งเศส mètre

μέτρο

หน่วยวัดความยาว

ಮೀಟರು

หน่วยวัดความยาว

metre

หน่วยวัดความยาว

metro

หน่วยวัดความยาว

метр

หน่วยวัดความยาว

метр

หน่วยวัดความยาว

მეტრი

หน่วยวัดความยาว

米

หน่วยวัดความยาว

公尺

หน่วยวัดความยาว

メートル

หน่วยวัดความยาว

หน่วยวัดความยาว

meter

หน่วยวัดความยาว

metro

หน่วยวัดความยาว

метр

หน่วยวัดความยาว

метр

หน่วยวัดความยาว

meter

หน่วยวัดความยาว

meter

หน่วยวัดความยาว

ме́тър

หน่วยวัดความยาว

mètre

หน่วยวัดความยาว

မီတာ

หน่วยวัดความยาว

metri

หน่วยวัดความยาว

മീറ്റർ

หน่วยวัดความยาว

метр

หน่วยวัดความยาว

метар

หน่วยวัดความยาว

mita

หน่วยวัดความยาว

meter

หน่วยวัดความยาว

מעטער

หน่วยวัดความยาว

метр

หน่วยวัดความยาว

метр

หน่วยวัดความยาว

metrs

หน่วยวัดความยาว

ແມັດ

หน่วยวัดความยาว

metras

หน่วยวัดความยาว

maeter

หน่วยวัดความยาว

mete

หน่วยวัดความยาว

mita

หน่วยวัดความยาว

meter

หน่วยวัดความยาว

metro

หน่วยวัดความยาว

meter

หน่วยวัดความยาว

meter

หน่วยวัดความยาว

метр

หน่วยวัดความยาว

metre

หน่วยวัดความยาว

meter

หน่วยวัดความยาว

մետր

หน่วยวัดความยาว

متر

หน่วยวัดความยาว

metr

อาเซอร์ไบจาน

หน่วยวัดความยาว

metro

หน่วยวัดความยาว

metro

หน่วยวัดความยาว

metro

อินเทอร์ลิงกวา

หน่วยวัดความยาว

meter

หน่วยวัดความยาว

metr

หน่วยวัดความยาว

مېتىر

หน่วยวัดความยาว

میٹر

หน่วยวัดความยาว

méter

หน่วยวัดความยาว

मीटर

หน่วยวัดความยาว

מֶטֶר

หน่วยวัดความยาว

미터

หน่วยวัดความยาว

ម៉ែត្

หน่วยวัดความยาว

metr

หน่วยวัดความยาว

ме̏тар

หน่วยวัดความยาว

mȅtar

หน่วยวัดความยาว

meter

หน่วยวัดความยาว

మీటరు

หน่วยวัดความยาว

متر

หน่วยวัดความยาว

Meter

หน่วยวัดความยาว

mét

หน่วยวัดความยาว

metro

หน่วยวัดความยาว

meeter

หน่วยวัดความยาว

meter

หน่วยวัดความยาว

metër

หน่วยวัดความยาว

metro

หน่วยวัดความยาว

metr

หน่วยวัดความยาว

metru

หน่วยวัดความยาว

ᦶᦙᧆ

หน่วยวัดความยาว

မႅတ်

หน่วยวัดความยาว

metri

หน่วยวัดความยาว

méadar

หน่วยวัดความยาว

/meːt̚˦˥/^((สัมผัส))

หน่วยวัดความยาวอย่างหนึ่งตามวิธีเมตริก กำหนดเทียบเท่ากับ 100 เซนติเมตรหรือ 2 ศอก, นิยามโดยระยะทางที่แสงเดินทางไปได้ในสุญญากาศเป็นเวลา 1/c = 1/299,792,458 วินาที, อักษรย่อว่า ม.


ลิตร

ยืมมาจากฝรั่งเศส litre (ลิทร์)

ชื่อหน่วยมาตราตวงตามวิธีเมตริก เท่ากับ 1,000 ลูกบาศก์เซนติเมตร เทียบกับอัตราวิธีประเพณี เท่ากับ 1 ทะนานหลวง


โมง

เลียนเสียงธรรมชาติ จากการตีฆ้องบอกเวลาในสมัยก่อน

/moːŋ˧/^((สัมผัส))

วิธีนับเวลาตามประเพณีในเวลากลางวัน, ถ้าเป็นเวลาก่อนเที่ยงวัน ตั้งแต่ 7 นาฬิกา ถึง 11 นาฬิกา เรียกว่า โมงเช้า ถึง 5 โมงเช้า, ถ้าเป็น 12 นาฬิกา นิยมเรียกว่า เที่ยงวัน, ถ้าหลังเที่ยงวัน ตั้งแต่ 13 นาฬิกา ถึง 17 นาฬิกา เรียกว่า บ่ายโมง ถึง บ่าย 5 โมง, ถ้า 18 นาฬิกา นิยมเรียกว่า 6 โมงเย็น หรือ ย่ำค่ำ


โมง

/moːŋ˧/^((สัมผัส))

ต้นไม้ชนิดหนึ่งอยู่ตามป่า ใช้น้ำเปลือกแช่ปูนขาวทำให้ปูนแข็ง


เที่ยงวัน

เที่ยง + วัน

เวลากึ่งกลางของกลางวันที่พระอาทิตย์อยู่ตรงศีรษะ ตรงกับ 12 นาฬิกา, เที่ยง ก็ว่า


เที่ยงคืน

เที่ยง + คืน

/tʰia̯ŋ˥˩.kʰɯːn˧/^((สัมผัส))

เวลากึ่งกลางของกลางคืน ตรงกับ 24 นาฬิกา หรือ 0 นาฬิกา


คืน

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ɣɯːnᴬ; ร่วมเชื้อสายกับอีสาน คืน, ลาว ຄືນ (คืน), คำเมือง ᨤᩨ᩠ᨶ (ฅืน), เขิน ᨤᩨ᩠ᨶ (ฅืน), ไทลื้อ ᦆᦹᧃ (ฅืน), ไทดำ ꪁꪳꪙ (กฺึน), ไทขาว ꪅꪳꪙ, ไทใหญ่ ၶိုၼ်း (ขึ๊น), ไทใต้คง ᥑᥪᥢᥰ (ฃื๊น), อาหม 𑜁𑜢𑜤𑜃𑜫 (ขึน์), จ้วง hwnz หรือ ngwnz

夜

ระยะเวลาตั้งแต่ย่ำค่ำถึงย่ำรุ่ง

night

ระยะเวลาตั้งแต่ย่ำค่ำถึงย่ำรุ่ง

notte

ระยะเวลาตั้งแต่ย่ำค่ำถึงย่ำรุ่ง

Nacht

ระยะเวลาตั้งแต่ย่ำค่ำถึงย่ำรุ่ง

rait

ระยะเวลาตั้งแต่ย่ำค่ำถึงย่ำรุ่ง

ꪁꪳꪙ

ระยะเวลาตั้งแต่ย่ำค่ำถึงย่ำรุ่ง

/kʰɯːn˧/^((สัมผัส))

ระยะเวลาตั้งแต่ย่ำค่ำถึงย่ำรุ่ง, เวลากลางคืน


คืน

ร่วมเชื้อสายกับลาว ຄືນ (คืน), ไทดำ ꪁꪳꪙ (กฺึน), ไทใหญ่ ၶိုၼ်း (ขึ๊น), อาหม 𑜁𑜢𑜤𑜃𑜫 (ขึน์)

/kʰɯːn˧/^((สัมผัส))

กลับเข้าสู่ภาวะหรือฐานะเดิม


คืน

คำกริยาวิเศษณ์

/kʰɯːn˧/^((สัมผัส))

ได้คืน

กลับคืน

ส่งคืน


ซด

ร่วมเชื้อสายกับลาว ຊົດ (ซ็ด), ไทใหญ่ သူတ်ႉ (สู๎ต); เทียบมอญ သောတ် (โสต์) , จ้วง soet (สด-ซด), จ้วงแบบจั่วเจียง soet (สด-ซด)

อาการที่กินน้ำร้อน น้ำชา หรือน้ำแกงทีละน้อย ๆ มักมีเสียงดังซู้ด


ซู้ด

เลียนเสียงธรรมชาติ

/suːt̚˦˥/^((สัมผัส))

เสียงอย่างคนซดน้ำร้อน น้ำชา หรือน้ำแกงทีละน้อย ๆ


ซู้ด

เลียนเสียงธรรมชาติ

/suːt̚˦˥/^((สัมผัส))

ทำเสียงดังเช่นนั้น


ซี้ด

/siːt̚˦˥/^((สัมผัส))

เสียงอย่างเสียงสูดปากเช่นกินอาหารเผ็ดเป็นต้น


ซีด

/siːt̚˥˩/^((สัมผัส))

ไม่สดใสเพราะสีจางไป

รูปนี้สีซีด

หน้าซีด

ขาวอย่างไม่มีน้ำนวล เรียกว่า ขาวซีด


ซก

เปียกชุ่มจนถึงหยด

เหงื่อซก


ซุก

หมกซ่อนหรือยัดแทรกไว้ในที่มิดชิดเช่นตามซอกตามมุม


เซ็ก

เซ็กห้องเสียงหัว


เซอะ

แผลงมาจาก เซ่อ

/sɤʔ˦˥/^((สัมผัส))


ซุบ

ยืมมาจากอีสาน ซุบ หรือลาว ຊຸບ (ซุบ)

ชื่ออาหารชนิดหนึ่งจำพวกยำ เรียกชื่อตามสิ่งของที่นำมาประกอบเป็นหลัก

ซุบหน่อไม้

ซุบเห็ด


เซียบ

เชียบ, เงียบ, สงัด


แวบ

ลักษณนามใช้เรียกชั่วเวลาสั้น ๆ

โผล่มาแวบหนึ่งก็หายไป


แวบ

waep (romanization RTGS)
การแวบ (abstract-noun)

ปรากฏให้เห็นชั่วเวลาสั้น ๆ

แสงไฟจากรถดับเพลิงแวบเข้าตา

ความคิดแวบขึ้นมา


แวบวับ

อาการที่แสงสว่างปรากฏอยู่ชั่วแว็บเดียวแล้วก็หายไปและปรากฏขึ้นมาใหม่ต่อเนื่องกัน

ไฟจากป้ายโฆษณามีแสงแวบวับ

แสงดาวแวบวับอยู่บนท้องฟ้า


แว็บ

ลักษณนามใช้เรียกชั่วเวลานิดเดียว

เพิ่งมาได้แว็บเดียวจะกลับแล้วหรือ


แว็บ

waep (romanization RTGS)
การแว็บ (abstract-noun)

ปรากฏให้เห็นชั่วเวลานิดเดียว

มาเดี๋ยวเดียวแว็บไปแล้ว

นั่ง ๆ อยู่ความคิดก็แว็บเข้ามา


แว่บ

/wɛp̚˥˩/^((สัมผัส))

ลักษณนามใช้เรียกชั่วเวลานิดเดียว

ขอให้เห็นสักแว่บหนึ่งก็พอใจแล้ว


แว่บ

waep (romanization RTGS)
การแว่บ (abstract-noun)

/wɛp̚˥˩/^((สัมผัส))

อาการที่แสงหรือประกายไฟปรากฏให้เห็นในช่วงเวลาสั้น ๆ

ตีหินเหล็กไฟแล้วประกายไฟแว่บขึ้นมา

หลบไปอย่างรวดเร็ว

พอวางกระเป๋า ก็แว่บไปเลย


แว็บ ๆ

/wɛp̚˦˥.wɛp̚˦˥/^((สัมผัส))

อาการที่ปรากฏให้เห็นซ้ำ ๆ ในช่วงเวลาสั้น ๆ

เห็นแสงไฟแว็บ ๆ อยู่ไกล ๆ


แว่บ ๆ

/wɛp̚˥˩.wɛp̚˥˩/^((สัมผัส))

อาการที่ปรากฏให้เห็นในช่วงเวลาสั้น ๆ ที่เพิ่งผ่านมา

เห็นอยู่แว่บ ๆ ไปไหนซะแล้ว


บาย

ยืมมาจากเขมร បាយ (บาย, “ข้าว”)


บาย

ยืมมาจากอังกฤษ bye (บาย, “คู่แข่งที่ถอนตัว”)

ถอนตัวจากการแข่งขัน

การแข่งขันวันนี้ผมบายเพราะป่วย


บาย

ยืมมาจากอังกฤษ bye (บาย, “ลาก่อน”)

คำกล่าวแสดงการลา


บาย

ยืมมาจากอังกฤษ bye (บาย, “ลาก่อน”)

ไม่ยุ่งเกี่ยว, ไม่เกี่ยวข้อง

ถ้ายุ่งกันอย่างนี้ ฉันท่าจะต้องบาย

ม.นครพนม ปัญหาลามบานปลาย คณะบุคคลถอดใจขอบาย


แวม ๆ

ลักษณะของแสงที่เห็นเคลื่อนไหวอยู่เรือง ๆ ไร ๆ

แสงของพรายน้ำแวม ๆ ในความมืด


แว็ม ๆ

แสงของพรายน้ำแว็ม ๆ ในความมืด


วับ ๆ แวม ๆ

วับ ๆ + แวม ๆ

มีแสงดับบ้างเรืองบ้างสลับกันไป, วับแวม ก็ว่า

แสงหิ่งห้อยดูวับ ๆ แวม ๆ

อาการที่แต่งกายไม่มิดชิด

ไม่ควรแต่งตัววับ ๆ แวม ๆ ในสถานที่พึงเคารพ ดูไม่สุภาพ


วับแวม

มีแสงดับบ้างเรืองบ้างสลับกันไป, วับ ๆ แวม ๆ ก็ว่า

แลเห็นแสงไฟจากกระโจมไฟวับแวม


วอมแวม

ลักษณะของแสงที่มองเห็นเรือง ๆ ไหว ๆ อยู่ในระยะไกล

ในเวลากลางคืนพอมองเห็นแสงไฟวอมแวมอยู่ในที่ไกล ก็รู้สึกใจชื้นขึ้นมาหน่อย


ว็อมแว็ม

มีแสงไฟจากเรือหาปลาว็อมแว็ม


ว็อม ๆ แว็ม ๆ

กระท่อมหลังนั้นคงมีคนอยู่ เพราะเห็นไฟว็อม ๆ แว็ม ๆ อยู่


วอม ๆ แวม ๆ

กระท่อมหลังนั้นคงมีคนอยู่ เพราะเห็นไฟวอม ๆ แวม ๆ อยู่


ว็อบแว็บ

อาการที่เห็นชัดบ้างไม่ชัดบ้าง

วันนี้โทรทัศน์ไม่ดี เห็นภาพว็อบแว็บหลายตอน


ว็อบ ๆ แว็บ ๆ

อาการที่เห็นชัดบ้างไม่ชัดบ้าง

วันนี้โทรทัศน์ไม่ดี เห็นภาพว็อบ ๆ แว็บ ๆ หลายตอน


แมยิสเตร็ด

จากภาษาอังกฤษmagistrate

ผู้ทำหน้าที่ตุลาการในศาลชั้นต้นของต่างประเทศซึ่งอาจจะเป็นผู้พิพากษาอาชีพหรืออาสาสมัครก็ได้


โนตารีปับลิก

จากภาษาอังกฤษnotary public

ผู้มีอำนาจรับรองลายมือชื่อ เอกสาร วัตถุ หรือบุคคล โนตารีปับลิกหรือแมยิสเตร็ดในบางประเทศมีหน้าที่จัดทำเอกสารสำคัญบางชนิดให้แก่ประชาชนด้วย ตามกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งของประเทศไทย กำหนดให้ใบมอบอำนาจที่ทำในเมืองต่างประเทศที่มีกงสุลไทย ต้องให้กงสุลนั้นเป็นพยาน ถ้าไม่มีกงสุลไทย ต้องให้เจ้าพนักงานโนตารีปับลิกหรือแมยิสเตร็ดเป็นพยาน


วิชาแกน

รายวิชาที่อยู่ในหลักสูตรร่วมกันของหลายคณะหรือหลายสาขาของปริญญาเดียวกัน ที่ผู้เรียนในคณะหรือสาขาเหล่านั้นจะต้องเรียน


วิชาโท

รายวิชาที่ผู้เรียนเลือกเรียนให้ลึกซึ้งรองลงมาจากวิชาเอก


วิชาบังคับ

วิชา + บังคับ

รายวิชาที่กำหนดให้ผู้เรียนทุกคนในหลักสูตรนั้นจะต้องเรียน


วิชาบังคับพื้นฐาน

วิชาบังคับ + พื้นฐาน

wicha bangkhap phuen than (romanization RTGS)

รายวิชาพื้นฐานที่บังคับให้เรียนในหลักสูตร


วิชาบังคับเลือก

วิชาบังคับ + เลือก

wicha bangkhap lueak (romanization RTGS)

รายวิชาเลือกที่ทางภาควิชาบังคับให้เรียนในหลักสูตร


วิชาพื้นฐาน

วิชา + พื้นฐาน

รายวิชาที่ถือว่าเป็นพื้นฐานของวิชาในระดับที่สูง ๆ ขึ้นไป


วิชาเลือก

วิชา + เลือก

/wi˦˥.t͡ɕʰaː˧.lɯa̯k̚˥˩/^((สัมผัส))

รายวิชาที่กำหนดให้ผู้เรียนเลือกเรียนได้


วิชาเลือกบังคับ

วิชาเลือก + บังคับ

wicha lueak bangkhap (romanization RTGS)

รายวิชาเลือกที่อาจารย์ที่ปรึกษาบังคับให้เรียนเป็นรายบุคคล


วิชาเลือกเสรี

วิชาเลือก + เสรี

วิ-ชา-เลือก-เส-รี

/wi˦˥.t͡ɕʰaː˧.lɯa̯k̚˥˩.seː˩˩˦.riː˧/^((สัมผัส))

รายวิชาที่เลือกเรียนได้อย่างเสรี โดยผู้เรียนไม่ต้องถามอาจารย์ที่ปรึกษาก่อน


วิชาเอก

รายวิชาที่ผู้เรียนเลือกเรียนให้ลึกซึ้งเป็นวิชาหลักตามหลักสูตรปริญญาหรืออนุปริญญา


รายวิชา

หน่วยวิชาที่ระบุไว้ในหลักสูตรการศึกษาระดับต่าง ๆ ในช่วงเวลาหนึ่งภาคการศึกษา มีทั้งที่บังคับและให้เลือก


วิทยาเขต

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

วิด-ทะ-ยา-เขด

ส่วนหนึ่งของมหาวิทยาลัย แต่ตั้งอยู่ในบริเวณอื่น มีคณาจารย์ อาคาร สถานที่ ตลอดจนอุปกรณ์ต่าง ๆ ของตนเอง เกี่ยวพันกับมหาวิทยาลัยโดยมีอธิการบดีคนเดียวกัน และสภามหาวิทยาลัยชุดเดียวกัน


หน้าตั้ง

/naː˥˩.taŋ˥˩/^((สัมผัส))

เครื่องจิ้มชนิดหนึ่ง ทำด้วยหมูสับ กุ้งสับ ต้มกับกะทิ ผสมเครื่องมีหัวหอม ถั่วลิสง เป็นต้น ปรุงรสด้วยเกลือ น้ำตาล น้ำมะขามเปียกเล็กน้อย สำหรับกินกับข้าวตังทอดกรอบ


หน้าตั้ง

คำกริยาวิเศษณ์

/naː˥˩.taŋ˥˩/^((สัมผัส))

อาการที่แสดงหน้าตาตื่น (ใช้แก่กริยาวิ่ง), หน้าเริ่ด ก็ว่า


ข้าวตัง

ข้าวสุกที่ติดเป็นแผ่นเกรียมอยู่ก้นหม้อหรือกระทะ


ข้าวตอก

/kʰaːw˥˩.tɔːk̚˨˩/^((สัมผัส))

ข้าวเปลือกข้าวเจ้าที่เอามาคั่วให้แตกบานเป็นดอก

ชื่อไม้พุ่มชนิด Serissa japonica (Thunb.) Thunb. ในวงศ์ Rubiaceae ใบเล็กรูปไข่ เมื่อขยี้มีกลิ่นเหม็น ดอกสีขาวเล็ก ๆ เป็นพรรณไม้ต่างประเทศ ปลูกเป็นไม้ดัดหรือไม้ประดับ

(ภาษาถิ่น-พายัพ) ชื่อไม้ล้มลุกชนิด Anaphalis margaritacea (L.) Benth. ex C.B. Clarke ในวงศ์ Compositae ขึ้นอยู่บนเขาในระดับสูง 1,000 เมตรขึ้นไป ขนาดสูงราว 50 เซนติเมตร ต้น ใบ ดอก มีขนสีขาวทึบ ใช้ทำยาได้, หนาดดอย ก็เรียก

ชื่อไม้พุ่มรอเลื้อยชนิด Callicarpa longifolia Lam. ในวงศ์ Labiatae ดอกเล็ก สีม่วง ผลกลมเล็ก สุกสีขาว ใช้ทำยาได้

ชื่อเห็ดหลายชนิดในสกุล Hemimycena วงศ์ Tricholomataceae ขึ้นตามพื้นดินเป็นกลุ่มใหญ่ ดอกเห็ดสีขาวขนาดเท่าดอกมะลิบาน ด้านล่างมีครีบ ก้านยาวตั้งตรง เช่น ชนิด H. cucullata (Pers. ex Fr.) Sing. กินได้

ชื่อเห็ดชนิด Schizophyllum commune Fr. ในวงศ์ Schizophyllaceae ขึ้นตามเปลือกไม้ ดอกเห็ดรูปพัดขอบจักม้วนลง สีขาวอมเทาอ่อน ด้านล่างมีครีบสีน้ำตาลเข้ม เนื้อเหนียว กินได้, เห็ดตีนตุ๊กแก ก็เรียก, ปักษ์ใต้เรียก เห็ดแครง


แก้วตาโบ๋

/kɛːw˥˩.taː˧.boː˩˩˦/^((สัมผัส))

ของกินชนิดหนึ่งของจีน ทำด้วยแป้งสาลี ปั้นเป็นรูปกลมแบน ทอดในน้ำมัน


ไก่ตาฟาง

ผู้หญิงหากินที่มีอายุมาก ยืนหาลูกค้าตามมุมมืด

ผู้ชายที่ถูกผู้หญิงหากินหลอก


ไก่หลง

ผู้หญิงที่รู้ไม่เท่าทันโลก พลัดมาอยู่ในที่ที่ถูกผู้ชายล่อลวงไปได้


กระทงทอง

/kra˨˩.tʰoŋ˧.tʰɔːŋ˧/^((สัมผัส))

ของว่างชนิดหนึ่ง มีลักษณะเป็นกระทงใส่ไส้ กระทงทำจากแป้งสาลีผสมกับไข่เป็ด หัวกะทิ เป็นต้น เอาพิมพ์กระทงจุ่มแป้งลงทอดในกระทะให้เป็นรูปกระทงตามพิมพ์ ใส่ใส้ทำด้วยเนื้อไก่ หอมใหญ่ มันฝรั่ง ผัดปรุงรสเค็มหวาน


ภาษาอะไร

คำกริยาวิเศษณ์

ไม่เป็นไปตามอย่างที่ควร

กินภาษาอะไร

ขับรถภาษาอะไร


ข้าวผัด

/kʰaːw˥˩.pʰat̚˨˩/^((สัมผัส))

ข้าวสุกผัดกับน้ำมันใส่หมูเป็นต้น


ข้าวมัน

ข้าวเจ้าที่หุงด้วยกะทิ มักกินกับส้มตำ

ข้าวเจ้าหุงด้วยน้ำต้มกระดูกไก่โดยหุงแบบไม่เช็ดน้ำ กินกับไก่ตอนต้ม ปัจจุบันกินกับไก่ทอดก็มี

ข้าวเหนียวหุงแล้วมูนด้วยกะทิ


ข้าวมันปู

ข้าว + มันปู

ข้าวเจ้าที่มีสีแดงคล้ำ


มันปู

สีแดงเจือเหลืองกับดำ

พระเครื่องเนื้อสีมันปู

โลหะที่เก็บไว้นาน ๆ จะออกสีมันปู


มันปู

(ข้าว~) เรียกข้าวเจ้าที่มีสีแดงคล้ำว่า ข้าวมันปู


ข้าวหมก

อาหารชนิดหนึ่งของมุสลิม ประกอบด้วยข้าวสวยปรุงด้วยเครื่องเทศและขมิ้น มีเนื้อไก่หรือเนื้อแพะหมกในข้าว


ข้าวปั้น

ข้าวปากหม้อปั้นเป็นก้อนขนาดพอมือ มี 5 สี คือ สีขาวของข้าว สีครามจากครามย้อมผ้า สีดำจากเขม่าดำที่ติดก้นหม้อ สีเหลืองจากขมิ้น และสีแดงจากปูนแดง จำนวน 3-5 ก้อน นำมาวนตัวเด็กที่ป่วย เป็นการปัดรังควาน แล้วโยนข้าวทีละก้อนให้ข้ามหลังคาเรือน เพื่อพลีให้แม่ซื้อ, ข้าวเสียแม่ซื้อ ก็เรียก

ชื่ออาหารแบบญี่ปุ่นชนิดหนึ่ง ทำจากข้าวญี่ปุ่นซึ่งปรุงรสด้วยน้ำตาล น้ำส้มสายชู เกลือ เป็นต้น ปั้นเป็นก้อนขนาดพอคำ มีหน้าเป็นปลาดิบสด ปลาหมึก กุ้ง ไข่ เป็นต้น กินกับซอสญี่ปุ่น


ป่าเถื่อน

ป่า + เถื่อน

/paː˨˩.tʰɯa̯n˨˩/^((สัมผัส))

ห่างไกลจากที่อยู่ของคน, ยังไม่เจริญ

ทารุณโหดร้าย


ป่าเถื่อน

คำกริยาวิเศษณ์

ป่า + เถื่อน

/paː˨˩.tʰɯa̯n˨˩/^((สัมผัส))

ทารุณโหดร้าย


ของเถื่อน

ของ + เถื่อน

/kʰɔːŋ˩˩˦.tʰɯa̯n˨˩/^((สัมผัส))

ของที่ผิดกฎหมาย


ลูกเถื่อน

ลูก + เถื่อน

/luːk̚˥˩.tʰɯa̯n˨˩/^((สัมผัส))

ลูกช้างที่เกิดจากช้างเถื่อนในป่า


ข้าวต้ม

ข้าวที่ต้มให้สุก

ข้าวเหนียวที่ห่อด้วยใบไม้เช่นใบตองหรือใบมะพร้าวอ่อน แล้วต้มหรือนึ่งให้สุก อยู่ในจำพวกขนม มีชื่อต่าง ๆ เช่น ข้าวต้มมัด ข้าวต้มผัด

ชื่อไม้พุ่มชนิด Wissadula periplocifolia (L.) C. Presl ex Thwaites ในวงศ์ Malvaceae ต้นสูงประมาณ 1 เมตร เปลือกเหนียว ใบรูปใบโพ โคนป้าน ผลมี 5 พู เมื่อแก่พูแยกออกจากกัน


รูปแบบ

padrão

แบบหรือลำดับที่มีอยู่อย่างสม่ำเสมอ

ຮູບແບບ

แบบหรือลำดับที่มีอยู่อย่างสม่ำเสมอ

patrón

แบบหรือลำดับที่มีอยู่อย่างสม่ำเสมอ

pattern

แบบหรือลำดับที่มีอยู่อย่างสม่ำเสมอ

/ruːp̚˥˩.bɛːp̚˨˩/^((สัมผัส))

รูปที่กำหนดขึ้นเป็นหลักหรือเป็นแนวซึ่งเป็นที่ยอมรับ

รูปแบบร้อยกรอง

สิ่งที่แสดงให้เห็นว่าเป็นเช่นนั้น ๆ อย่างรูปคน รูปบ้าน รูปปลา รูปใบไม้

รูปแบบผู้หญิง

รูปแบบเป็ด

รูปแบบวัด


ตุ๊กตา

เป็นไปได้ว่ามาจากเขมรเก่า តុក្តរ៑ (ตุกฺตรฺ), តុក្តរ (ตุกฺตร); ร่วมเชื้อสายกับเขมร តុក្កតា (ตุกฺกตา), ลาว ຕຸກກະຕາ (ตุกกะตา)

ตุกตา
ตุ๊กกะตา

poupée

(1) ของเล่นของเด็กทำเป็นรูปคนหรือสัตว์

Puppe

(1) ของเล่นของเด็กทำเป็นรูปคนหรือสัตว์

doll

(1) ของเล่นของเด็กทำเป็นรูปคนหรือสัตว์

ของเล่นของเด็กซึ่งทำเป็นรูปคนหรือสัตว์เป็นต้น มักมีขนาดเล็กกว่าตัวจริง

เงาที่ปรากฏเป็นรูปคนเล็ก ๆ เป็นต้น ในแววตา

ที่รับเพลาและข้อเสือเครื่องจักรเพื่อให้เที่ยง

ชื่อเสาที่ยันขื่อคัด

ตัวอย่างที่สมมุติขึ้นมาประกอบคำอธิบายหรือวินิจฉัยเป็นต้น

ตั้งตุ๊กตามาดู


จำลอง

ยืมมาจากเขมรเก่า ចម្លង (จมฺลง) หรือ ចំឡង (จํฬง), แผลงมาจาก ឆ្លង (ฉฺลง)

/t͡ɕam˧.lɔːŋ˧/^((สัมผัส))

จำลองจากของจริง


จำลอง

/t͡ɕam˧.lɔːŋ˧/^((สัมผัส))

พระพุทธชินราชจำลอง

ที่ทำให้เหมือนของจริง

ท้องฟ้าจำลอง


จำลอง

/t͡ɕam˧.lɔːŋ˧/^((สัมผัส))


จำลอง

คำวิสามานยนาม

/t͡ɕam˧.lɔːŋ˧/^((สัมผัส))

ชื่อตำบลหนึ่งในอำเภอแสวงหา จังหวัดอ่างทอง


จำลองทอง

เครื่องสัปคับจำพวกกูบ ใช้ผูกหลังช้างพัง


มหรสพ

ยืมมาจากสันสกฤต महोत्सव (มโหตฺสว); เทียบบาลี มหุสฺสว, เขมร មហោស្រព (มโหสฺรพ), មហោរស្រព (มโหรสฺรพ)

มโหรสพ
มโหระศพ
มโหระศภ
มหรศพ

/ma˦˥.hɔː˩˩˦.ra˦˥.sop̚˨˩/^((สัมผัส))

การเล่นรื่นเริงมีโขนละครเป็นต้น


แต่งตั้ง

/tɛŋ˨˩.taŋ˥˩/^((สัมผัส))

ยกย่องขึ้น, ชุบเลี้ยงให้มียศ, ให้ตำแหน่ง


ตำแหน่ง

ร่วมเชื้อสายกับลาว ຕຳແໜ່ງ (ตำแหน่ง), เขมร តំណែង (ตํแณง), แผลงมาจาก តែង (แตง), เขมรเหนือ ตัมแนญ

ตำแหน่งของดวงดาว

หน้าที่การงาน

ตำแหน่งผู้จัดการ


ตำแหน่ง

เรียกจำนวนตัวเลขหลังจุดทศนิยม ยกเว้นเลขศูนย์ที่ไม่มีตัวเลขอื่นตามหลัง

5.04 เรียกว่า ทศนิยม 2 ตำแหน่ง

6.108 เรียกว่า ทศนิยม 3 ตำแหน่ง

สิ่งที่บ่งระบุระดับความถูกต้องในการแสดงค่าของจำนวนจริงในรูปของทศนิยม

ทศนิยม 3 ตำแหน่ง หมายถึง ระดับความถูกต้องชนิดที่มีความคลาดเคลื่อนไม่เกิน 1 ใน 1,000


บังคับบัญชา

บังคับ + บัญชา

การบังคับบัญชา (abstract-noun)
ความบังคับบัญชา (abstract-noun)

บัง-คับ-บัน-ชา

มีอำนาจปกครองควบคุมดูแลและสั่งการให้เป็นไปตามอำนาจหน้าที่


บังคับบัญชา

บังคับ + บัญชา

บัง-คับ-บัน-ชา

อำนาจปกครองควบคุมดูแลและสั่งการให้เป็นไปตามอำนาจหน้าที่


ผู้บังคับบัญชา

ผู้ + บังคับบัญชา

พู่-บัง-คับ-บัน-ชา

/pʰuː˥˩.baŋ˧.kʰap̚˦˥.ban˧.t͡ɕʰaː˧/^((สัมผัส))

ผู้มีอำนาจปกครองควบคุมดูแลและสั่งการให้เป็นไปตามอำนาจหน้าที่


ผู้ใต้บังคับบัญชา

ผู้ + ใต้ + บังคับบัญชา

พู่-ต้าย-บัง-คับ-บัน-ชา

/pʰuː˥˩.taːj˥˩.baŋ˧.kʰap̚˦˥.ban˧.t͡ɕʰaː˧/^((สัมผัส))

ผู้อยู่ใต้อำนาจปกครองควบคุมดูแลและสั่งการให้เป็นไปตามอำนาจหน้าที่


แต่ง

ยืมมาจากเขมร តែង (แตง); ร่วมเชื้อสายกับลาว ແຕ່ງ (แต่ง), ไทลื้อ ᦶᦎᧂᧈ (แต่ง), ไทดำ ꪵꪔ꪿ꪉ (แต่ง)

/tɛŋ˨˩/^((สัมผัส))

แต่งร้าน

แต่งบ้าน

แต่งต้นไม้

แต่งผม

แต่งทนาย

แต่งราชทูต

แต่งเครื่องราชบรรณาการ

แต่งทัพ

เรียบเรียงให้เป็นเรื่องราว

แต่งหนังสือ

แต่งโคลงกลอน

คิดทำขึ้นเอง

แต่งเรื่อง

แต่งเมือง

คำตัดทอนของ แต่งงาน


คบคนจรหมอนหมิ่น

คบ + คน + จร + หมอน + หมิ่น

คบ-คน-จอน-หฺมอน-หฺมิ่น

/kʰop̚˦˥.kʰon˧.t͡ɕɔːn˧.mɔːn˩˩˦.min˨˩/^((สัมผัส))

คบคนหลักลอยอาจเกิดโทษได้ เช่นเดียวกับนอนหนุนหมอนหมิ่นอาจทำให้ตกหมอนคอเคล็ดได้


หุ่นกระบอก

หุ่น + กระบอก

หุ่น–กฺระ–บอก

hùn–grà–bɔ̀ɔk

หุ่นชนิดหนึ่ง มีแต่ส่วนหัวและมือ 2 ข้างลำตัวทำด้วยไม้กระบอก มีผ้าเย็บเป็นถุงคลุม เวลาเชิดใช้มือสอดเข้าไปจับไม้กระบอกนั้นเชิด


หุ่นขี้ผึ้ง

หุ่น + ขี้ผึ้ง

หุ่น–คี่–พึ่ง

/hun˨˩.kʰiː˥˩.pʰɯŋ˥˩/^((สัมผัส))

หุ่นที่ทำด้วยขี้ผึ้งเป็นต้น มักทำเป็นรูปคนที่มีชื่อเสียง สวมใส่เสื้อผ้า มองดูคล้ายคนจริง ๆ


หุ่นจีน

หุ่นชนิดหนึ่ง ทำเป็นตัวละครในวรรณกรรมจีน มีทั้งชนิดครึ่งท่อนและเต็มตัว ใช้คนเชิดคนเดียว


หุ่นนิ่ง

ภาพวาดหรือภาพถ่ายของสิ่งที่ไม่เคลื่อนไหว, ภาพหุ่นนิ่ง


หุ่นไล่กา

หุ่น + ไล่ + กา

หุ่นที่มักทำเป็นรูปคนสวมเสื้อผ้าสำหรับลวงนกกาให้กลัวทำให้ไม่กล้าลงมากินพืชผลในไร่นา


หุ่นใหญ่

หุ่นชนิดทำจำลองย่อส่วนตัวละครขนาดสูงประมาณ 2 ศอกตัวหนึ่งใช้คนเชิด 3 คน ใช้แสดงละครเล็ก


เบน

เหหรือทำให้เหไปข้างใดข้างหนึ่ง

หัวเรือเบน

เบนหัวเรือ

เบนความคิด

เบนความสนใจ


โยน

เทียบลาว ໂຍນ (โยน)

ซัดให้สิ่งใดสิ่งหนึ่งพ้นไปจากตัวโดยวิธีหงายมือ

โยนสตางค์

โยนของ

เคลื่อนไหวหรือทำให้เคลื่อนไหวอย่างแรงจากที่เดิม

คลื่นซัดจนเรือโยน

คลื่นโยนเรือ

ไหวอย่างแรง แต่ไม่เคลื่อนจากที่เดิม

ลมพัดกิ่งไม้โยนไปโยนมา

หอบจนตัวโยน

เหวี่ยงเป็นวงกว้าง

โยนค้อนตีเหล็ก

ปัดให้พ้นตัวไป

โยนบาป

โยนเรื่อง


โยน

ชาวอินเดียเรียกเพี้ยนมาจากอังกฤษ Ionia

ชื่อชนชาติกรีก


โยน

ยืมมาจากบาลี โยน; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨿᩰᩫ᩠ᨶ (โย็น)

ชื่อเรียกชาวไทยทางล้านนา


มัว

พระจันทร์มัว

ข้อความมัว

กระจกมัว

นัยน์ตามัว

มืดมัว

ไม่มืดไม่สว่าง

แสงมัว ๆ

สีมัว ๆ

ขุ่น, ไม่ผ่อง

ใจมัว


มัว

คำกริยาวิเศษณ์

อาการที่ทำติดพันอยู่ ไม่ละไปได้

มัวพูด

มัวคิด


ลักษณ์

ยืมมาจากสันสกฤต लक्षण (ลกฺษณ, “สิ่งชี้บอก, เครื่องหมาย”); เทียบบาลี ลกฺขณ; เป็นศัพท์บัญญัติสำนักงานราชบัณฑิตยสภาของ feature (ทางภาษาศาสตร์)

ลักษณ
ลักษณะ

สมบัติเฉพาะตัว

จดหมาย, เรียกเต็มว่า อักษรลักษณ์


ลักษมณ์

คำวิสามานยนาม

ยืมมาจากสันสกฤต लक्ष्मण (ลกฺษฺมณ, “โชคดี”); ร่วมรากกับ ลักษมาณา

ชื่อน้ององค์หนึ่งของพระรามในเรื่องรามเกียรติ์


คลังแสง

/kʰlaŋ˧.sɛːŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

คลังอาวุธของทางราชการ

คลังแสงสรรพาวุธของกองทัพบก


คลัง

เทียบเขมร ឃ្លាំង (ฆฺลาํง)

ที่เก็บรักษาและรับจ่ายเงิน

แผนกคลัง

สถานที่เก็บรักษาสิ่งของเป็นจำนวนมาก ๆ

คลังพัสดุ


คลัง

ไม้กระบอกที่ร้อยโซ่หรือเชือกสำหรับล่ามสัตว์หรือเรือ


คลัง

ผูกคอสัตว์ให้เข้าคู่กัน เพื่อไม่ให้พรากกัน หรือฝึกหัดตัวที่ไม่ชำนาญงาน

เอาวัวไปคลัง

เอาวัวไปผูกเข้าคู่กัน


พราก

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *braːkᴰ; ร่วมเชื้อสายกับลาว ພາກ (พาก), ไทลื้อ ᦘᦱᧅ (ภาก), ไทใหญ่ ၽၢၵ်ႈ (ผ้าก), ไทใต้คง ᥚᥣᥐ (ผาก), จ้วงแบบจั่วเจียง pyag, จ้วง byag หรือ biek

/pʰraːk̚˥˩/^((สัมผัส))

ทำให้จากไป, พาไปเสียจาก, ทำให้แยกออกจากกัน, (มักใช้เกี่ยวกับความสัมพันธ์อย่างใกล้ชิดของคนหรือของสัตว์บางชนิด)

พรากลูกออกจากอกแม่

พรากลูกนกลูกกา


พราก

คำกริยาวิเศษณ์

/pʰraːk̚˥˩/^((สัมผัส))

อาการที่น้ำตาไหลออกมาก ๆ

น้ำตาไหลพราก


พราก ๆ

อาการที่น้ำตาไหลออกมาก ๆ ในคำว่า น้ำตาไหลพราก ๆ


พรัด

พรากออกจากกัน, พลัด ก็ว่า


พลัด

ร่วมเชื้อสายกับลาว ພັດ (พัด)

พลาด หลุด หรือตกจากที่ใดที่หนึ่ง

ของพลัดจากมือ

เด็กพลัดจากต้นไม้

พรากจากกันโดยไม่รู้ว่าหลงไปอยู่ที่ใด, พรัด ก็ว่า

พลัดพ่อ

พลัดแม่

พรากจากถิ่นฐานหรือบ้านเกิดเมืองนอนเดิม

พลัดถิ่นฐานบ้านเมือง

พลัดบ้าน

พลัดเมือง


พลับ

ชื่อไม้ต้นชนิด Diospyros malabarica Kostel. var. siamensis (Hochr.) Phengklai ในวงศ์ Ebenaceae คล้ายตะโก ผลกินได้


หน่าย

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ʰnaːjᴮ; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩉ᩠ᨶ᩵ᩣ᩠ᨿ (หน่าย), ลาว ໜ່າຍ (หน่าย), เขิน ᩉ᩠ᨶ᩵ᩣ᩠ᨿ (หน่าย), ไทลื้อ ᦐᦻᧈ (หน่าย), ปู้อี naais, จ้วง naiq, จ้วงแบบจั่วเจียง naiq

เบื่อ, มักใช้เข้าคู่กับคำ เบื่อ เป็น เบื่อหน่าย

จืดจาง, คลายจากความพัวพัน, คลายจากความรัก


จืดจาง

การจืดจาง (abstract-noun)
ความจืดจาง (abstract-noun)

/t͡ɕɯːt̚˨˩.t͡ɕaːŋ˧/^((สัมผัส))

คลายลง, เหินห่าง

ความสัมพันธ์จืดจาง


จืด

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *cɯːtᴰ; ร่วมเชื้อสายกับลาว ຈືດ (จืด), ไทใหญ่ ၸိုတ်ႇ (จึ่ต)，จ้วงแบบจั่วเจียง zwd（เจิด），จ้วง cwt/cit

/t͡ɕɯːt̚˨˩/^((สัมผัส))

มีรสไม่เค็มไม่เปรี้ยวเป็นต้น

น้ำจืด

ไข่จืด

หน้าจืด

หมากจืด

ยาจืด

ไม่สนุก, ไม่ครึกครื้น

งานนี้จืด

อันสมรรถมือผจญ จืดเสี้ยน


อิสระ

ยืมมาจากบาลี อิสฺสร (“เป็นใหญ่”); เทียบสันสกฤต ईश्वर (อีศฺวร, “เป็นใหญ่”); ร่วมรากกับ อิศวร and อีศวร

อิสสระ
ความอิสระ (noun-from-adj)

/ʔit̚˨˩.sa˨˩.raʔ˨˩/^((สัมผัส))

เป็นใหญ่, เป็นไทแก่ตัว

ชนอิสระ

ที่ปกครองตนเอง

รัฐอิสระ

ไม่ขึ้นแก่ใคร, ไม่สังกัดใคร

อาชีพอิสระ

นักเขียนอิสระ


อิสระ

/ʔit̚˨˩.sa˨˩.raʔ˨˩/^((สัมผัส))

ความเป็นไทแก่ตัว

ไม่มีอิสระ

แยกตัวเป็นอิสระ


อิสร

ยืมมาจากบาลี อิสฺสร (“เป็นใหญ่”)

[เสียงสมาส]
อิด-สะ-ระ-

เป็นใหญ่, เป็นไทแก่ตัว

อิสรชน


อิสร

ยืมมาจากบาลี อิสฺสร (“เป็นใหญ่”)

[เสียงสมาส]
อิด-สะ-ระ-


อิสร

ยืมมาจากบาลี อิสฺสร (“เป็นใหญ่”)

[เสียงสมาส]
อิด-สะ-ระ-

ความเป็นไทแก่ตัว

อิสรภาพ


นัย

ยืมมาจากสันสกฤต नय (นย, “แนะนำ”) หรือ บาลี นย (“แนะนำ”)

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

[เสียงสมาส]
ไน-ยะ-

นัยแห่งเรื่องนี้

ความ, ความหมาย

หลายนัย

ตีความได้หลายนัย

อีกนัยหนึ่ง


นัยยะ

รูปที่สะกดผิดของ นัย


ยศ

ยืมมาจากสันสกฤต यश (ยศ); เทียบบาลี ยส

ความยกย่องนับถือเกียรติของตน, เกียรติคุณ

ฐานันดรที่พระมหากษัตริย์โปรดเกล้าฯ พระราชทานแก่บุคคลใดบุคคลหนึ่ง มีสูงต่ำตามลำดับกันไป

เครื่องหมายพิเศษที่พระมหากษัตริย์โปรดเกล้าฯ ให้สร้างขึ้นเพื่อพระราชทานแก่ผู้มีฐานันดร มีสูงต่ำตามลำดับกันไป

เครื่องกำหนดหมายฐานะหรือชั้นของบุคคล


ยศ

ยืมมาจากสันสกฤต यश (ยศ); เทียบบาลี ยส

ที่แสดงฐานะหรือชั้น

พัดยศ


ยกย่อง

การยกย่อง (abstract-noun)
ความยกย่อง (abstract-noun)

/jok̚˦˥.jɔŋ˥˩/^((สัมผัส))

เชิดชู, เยินยอในคุณความดี


ย่อง

ร่วมเชื้อสายกับ จ้วง yongq (หย่อง) , จ้วงแบบจั่วเจียง yongh (ย่อง)

/jɔŋ˥˩/^((สัมผัส))

เดินอย่างใช้ปลายเท้าจดลงเบา ๆ


ย่อง

/jɔŋ˥˩/^((สัมผัส))

ที่ลอยเหนือขึ้นมา

แกงมันย่อง

ขัดพื้นเป็นมันย่อง


ลอยกระทง

คำวิสามานยนาม

ชื่อเทศกาลอย่างหนึ่ง เอากระทงที่บรรจุธูปเทียนดอกไม้ แล้วจุดให้ลอยในน้ำ ทำในวันเพ็ญเดือน 12


ธูป

ยืมมาจากสันสกฤต धूप (ธูป) หรือบาลี ธูป

[เสียงสมาส]
ทู-ปะ-

/tʰuːp̚˥˩/^((สัมผัส))

เครื่องหอมชนิดหนึ่งมีแกนทำด้วยก้านไม้ไผ่เล็ก ๆ เป็นต้นย้อมสีแดง พอกด้วยผงไม้หอม, มักใช้จุดคู่กับเทียน


ย้อม

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *ɲɔːmꟲ², จากไทดั้งเดิม *ɲwuːmꟲ, จากจีนยุคกลาง染 (MC nyemX); ร่วมเชื้อสายกับอีสาน ย้อม, คำเมือง ᨿᩬ᩶ᨾ (ยอ้ม), ลาว ຍ້ອມ (ย้อม), ญ้อ ญ่อม, ไทลื้อ ᦍᦸᧄᧉ (ย้อ̂ม), ไทดำ ꪑ꫁ꪮꪣ (ญ้อม), ไทใหญ่ ယွမ်ႉ (ย๎อ̂ม), ไทใต้คง ᥕᥩᥛᥳ (ย๎อ̂ม), พ่าเก ယွံ (ยอ̂ํ), อาหม 𑜊𑜨𑜪 (ยอ̂ํ) หรือ 𑜐𑜨𑜉𑜫 (ญอ̂ม์), จ้วง yumx หรือ nyumx, จ้วงแบบจั่วเจียง yomx, จ้วงแบบหนง nyomx, แสก ญุม

/jɔːm˦˥/^((สัมผัส))

ชุบด้วยสี, อาบด้วยสี

ทำให้ด้าย ไหม หรือผ้าเป็นต้นเป็นสีต่าง ๆ ด้วยการชุบลงไปในน้ำสี


ชุบ

ร่วมเชื้อสายกับลาว ຊຸບ (ซุบ), คำเมือง ᨩᩩᨷ (ชุบ), เขิน ᨩᩩᨷ (ชุบ), ไทลื้อ ᦋᦳᧇ (ชุบ), ไทใหญ่ ၸုပ်ႉ (จุ๎ป), ไทใต้คง ᥓᥧᥙ (จูป)

/t͡ɕʰup̚˦˥/^((สัมผัส))

เอาสิ่งใดสิ่งหนึ่งจุ่มลงไปในน้ำหรือของเหลวอื่น ๆ เพื่อให้เปียก ให้กล้า ให้แข็ง เป็นต้น

ชุบมือ

ชุบมีด

ชุบแป้ง

เอาสิ่งใดสิ่งหนึ่งจุ่มลงไปในสารละลายเพื่อให้โลหะในสารละลายติดสิ่งที่ชุบ

ชุบทอง

ชุบโครเมียม

เขียนหนังสือด้วยหมึกเป็นต้น


จุ่ม

เป็นไปได้ว่าเกี่ยวข้องกับ จุ้ม, จิ้ม, และ จ่อม; ร่วมเชื้อสายกับอีสาน จุ่ม, ลาว ຈຸ່ມ (จุ่ม), คำเมือง ᨧᩩ᩵ᨾ (จุ่ม), เขิน ᨧᩩ᩵ᨾ (จุ่ม), ไทลื้อ ᦈᦳᧄᧈ (จุ่ม), ไทดำ ꪊꪴ꪿ꪣ (จุ่ม), ไทใหญ่ ၸုမ်ႇ (จุ่ม), ไทใต้คง ᥓᥧᥛᥱ (จู่ม), อาหม 𑜋𑜤𑜉𑜫 (ฉุม์); เทียบจีนยุคกลาง蘸 (MC tsreamH)

/t͡ɕum˨˩/^((สัมผัส))

เอาสิ่งใดสิ่งหนึ่งจ่อมลงไปในของเหลวแล้วยกขึ้น

เอาผ้าจุ่มน้ำ


จ่อม

/t͡ɕɔm˨˩/^((สัมผัส))

ชื่ออาหารอย่างหนึ่ง ทำด้วยปลาหรือกุ้งตัวเล็ก ๆ หมักเกลือไว้ระยะหนึ่ง แล้วใส่ข้าวสารคั่วป่น ทำด้วยปลาเรียกว่า ปลาจ่อม ทำด้วยกุ้งเรียกว่า กุ้งจ่อม ใช้เป็นเครื่องจิ้ม


จ่อม

เป็นไปได้ว่าเกี่ยวข้องกับ จุ่ม, จุ้ม, และ จิ้ม; ร่วมเชื้อสายกับอีสาน จ่อม, ลาว ຈ່ອມ (จ่อม), คำเมือง ᨧᩬ᩵ᨾ (จอ่ม), เขิน ᨧᩬ᩵ᨾ (จอ่ม), ไทลื้อ ᦈᦸᧄᧈ (จ่อ̂ม), ไทใหญ่ ၸွမ်ႇ (จ่อ̂ม); เทียบจีนยุคกลาง蘸 (MC tsreamH)

/t͡ɕɔm˨˩/^((สัมผัส))

หย่อนลง, วางลง

เอาเบ็ดไปจ่อม

จ่อมก้นไม่ลง

ปวงเทพเจ้าตกจม จ่อมม้วย

ใจจ่อมเจ้า

ฟุบ, หมอบ, (ใช้แก่สัตว์ เช่น โค กระบือ)


ฟุบ

ร่วมเชื้อสายกับจ้วง fomz (ฟอม), จ้วงแบบจั่วเจียง faeb (ฟับ, “ฟุบ”)

หมอบลง, ยอบลง

ฟุบตัวลงกราบ

เป็นลมฟุบไป

ยุบลงอย่างจมูกยุบ

ลักษณะที่ปริมาณเงินหมุนเวียนในประเทศมีน้อยทำให้สินค้าราคาตก เรียกว่า เงินฟุบ, ตรงข้ามกับ เงินเฟ้อ


ยุบ

เทียบลาว ຍຸບ (ยุบ)， ภาษาจ้วง yup （ยุ่บ）

ดั้งจมูกยุบ

หัวกะโหลกยุบ

หน้าหม้อรถยนต์ยุบ

พุงยุบ

ฝียุบ

เรียกจังหวะรำของโขนละครเมื่อทำตัวให้เตี้ยลงหลังจากยืดตัวขึ้นก่อนแล้ว

เลิก, ยกเลิก

ยุบกระทรวง

ยุบตำแหน่ง

ทำให้หลอมละลายเพื่อทำให้เป็นอีกอย่างหนึ่ง

ยุบกำไลทำแหวน


เมื่อ

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน เมื่อ, ลาว ເມື່ອ (เมื่อ), คำเมือง ᨾᩮᩬᩥ᩵ᩋ (เมอิ่อ), เขิน ᨾᩮᩬᩨ᩵ (เมอื่), ไทลื้อ ᦵᦙᦲᧈ (เมี่), ไทดำ ꪹꪣ꪿ (เม่), ไทใหญ่ မိူဝ်ႈ (เมิ้ว), ไทใต้คง ᥛᥫ (เมอ̂), อาหม 𑜉𑜢𑜤𑜈𑜫 (มึว์), จ้วงแบบจั่วเจียง mweh (เมื่อ)

/mɯa̯˥˩/^((สัมผัส))

เรื่องนี้เกิดเมื่อเขาไปต่างจังหวัด

พบได้ทุกเมื่อ

เมื่อเขาออกจากบ้าน ฝนก็ตก


เมื่อ

/mɯa̯˥˩/^((สัมผัส))

คำนำหน้าคำบอกเวลาที่ล่วงไปแล้ว

เมื่อคืนนี้

เมื่อเช้านี้

เมื่อวานซืน


เมื่อ

/mɯa̯˥˩/^((สัมผัส))

ในขณะที่, ครั้น, พอ

เขามาเมื่อฉันเห็น


กิมจิ

ยืมโดยเรียนรู้จากเกาหลี 김치 (gimchi)

ผักดองแบบเกาหลี

อาหารเกาหลีต้องมีกิมจิเป็นเครื่องเคียง


กิมจิ

ยืมโดยเรียนรู้จากเกาหลี 김치 (gimchi)

ที่มาจากเกาหลี

นักเตะแดนกิมจิ


ม๊อบ

การแบ่งพยางค์
{เสียงสระสั้น}

/mɔp̚˦˥/^((สัมผัส))

รูปที่สะกดผิดของ ม็อบ


เทควันโด

ยืมมาจากอังกฤษ taekwondo, จากเกาหลี 태권도 (taegwondo)

τάεκβοντο

ศิลปะการต่อสู้

跆拳道

ศิลปะการต่อสู้

跆拳道

ศิลปะการต่อสู้

跆拳道

ศิลปะการต่อสู้

テコンドー

ศิลปะการต่อสู้

跆拳道

ศิลปะการต่อสู้

tekvando

ศิลปะการต่อสู้

taekwondo

ศิลปะการต่อสู้

taekwondo

ศิลปะการต่อสู้

тхэквондо́

ศิลปะการต่อสู้

taekwondo

ศิลปะการต่อสู้

taekwondo

ศิลปะการต่อสู้

تَايْكُونْدُو

ศิลปะการต่อสู้

taekwondo

ศิลปะการต่อสู้

taekwondo

อินเทอร์ลิงกวา

ศิลปะการต่อสู้

태권도

ศิลปะการต่อสู้

تکواندو

ศิลปะการต่อสู้

Taekwondo

ศิลปะการต่อสู้

đài quyền đạo

ศิลปะการต่อสู้

tae kwon do

ศิลปะการต่อสู้

เท-คฺวัน-โด้

ศิลปะการต่อสู้ป้องกันตัวของชาวเกาหลี โดยใช้มือและเท้าเข้าต่อสู้ ปัจจุบันจัดว่าเป็นกีฬาชนิดหนึ่ง


บุหลัน

ยืมโดยกึ่งเรียนรู้จากมาเลเซีย bulan, จากออสโตรนีเซียนดั้งเดิม *bulaN

ชื่อเพลงไทยมี 2 เพลง คือ บุหลันชกมวย และ บุหลันเลื่อนลอย


ตุนาหงัน

ยืมโดยกึ่งเรียนรู้จากมาเลเซีย tunangan (“คู่หมั้น”) หรือชวา tunangan (“คู่หมั้น”)

หมั้นไว้ (เพื่อแต่งงาน)


ยิหวา

ยืมมาจากชวา jiwa, จากสันสกฤต जीव (ชีว); ร่วมรากกับ ชีว and ชีพ

/ji˦˥.waː˩˩˦/^((สัมผัส))

ดวงชีวิต, ดวงใจ


ยาหยี

ยืมมาจากชวา yayi (“น้อง; เมีย”)

/jaː˧.jiː˩˩˦/^((สัมผัส))

ยอดรัก, ที่รัก


ระเด่น

ยืมมาจากชวา radèn (“บรรดาศักดิ์ที่ใช้กับเชื้อพระวงศ์ชาย”)

โอรสหรือธิดาของกษัตริย์เมืองใหญ่


สลาตัน

ยืมโดยกึ่งเรียนรู้จากมาเลเซีย selatan (เซอลาตัน, “ทิศใต้”)

เรียกลมที่พัดจากทิศตะวันตกเฉียงใต้ไปทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือในปลายฤดูฝนว่า ลมสลาตัน

เรียกลมพายุที่มีกำลังแรงจัดทุกชนิด เช่น ไต้ฝุ่น ไซโคลน ว่า ลมสลาตัน

โดยปริยายใช้เป็นความเปรียบเทียบหมายถึงอาการที่ไป มา หรือเกิดขึ้นรวดเร็วอย่างลมสลาตัน

เวลาเขาโกรธอย่างกับลมสลาตัน


สะเต๊ะ

ยืมโดยกึ่งเรียนรู้จากมาเลเซีย sate, sesate (“เนื้อเสียบไม้ย่าง”), จากชวา saté, จากทมิฬ சதை (จไต, “เนื้อ”)

ชื่ออาหารชนิดหนึ่ง ใช้เนื้อหมูหรือเนื้อวัวเป็นต้นที่ปรุงรสแล้วเสียบไม้ย่างไฟ กินกับน้ำจิ้มและอาจาด


สุลต่าน

ยืมมาจากอาหรับ سُلْطَان (ซุลฏาน)

สุรตาน
ซุลฏอน

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

ประมุขของบางประเทศหรือเจ้าครองนครบางรัฐที่นับถือศาสนาอิสลาม


อะนะ

ยืมโดยกึ่งเรียนรู้จากมาเลเซีย anak (“ลูกคน, ลูกสัตว์”) หรือชวา anak (“ลูกคน, ลูกสัตว์”)

/ʔa˨˩.naʔ˦˥/^((สัมผัส))

ลูก, น้อง, (ใช้เป็นคำเรียกแสดงความรู้สึกรักและเอ็นดู)


อะหนะ

/ʔa˨˩.naʔ˨˩/^((สัมผัส))

อันอะหนะบุษบาบังอร


อานะ

/ʔaː˧.naʔ˦˥/^((สัมผัส))


อังกะลุง

ยืมมาจากชวา angklung

ชื่อเครื่องดนตรีอย่างหนึ่งของชวา ใช้เขย่าให้เกิดเสียง


แอหนัง

ยืมมาจากชวา [Term?]

/ʔɛː˧.naŋ˩˩˦/^((สัมผัส))


มะเดหวี

ยืมโดยกึ่งเรียนรู้จากมาเลเซีย mahadewi (เทียบทมิฬ மாதேவி (มาเตวิ)), แรกสุดจากสันสกฤต महादेवी (มหาเทวี); ร่วมรากกับ มหาเทวี and มหาเทพี

ตำแหน่งพระมเหสีที่ 2 ของกษัตริย์ชวาในวงศ์อสัญแดหวา


มะดีหวี

รูปแบบอื่นของ มะเดหวี


ย่องเหง็ด

เทียบมาเลเซีย jongit (“(ริมฝีปากบน) โค้งขึ้น”)

ย็่อง-เหฺง็ด

/jɔŋ˥˩.ŋet̚˨˩/^((สัมผัส))


จ้องหน่อง

เป็นไปได้ว่าเลียนเสียงธรรมชาติ

จ็้อง-หฺน็่อง

/t͡ɕɔŋ˥˩.nɔŋ˨˩/^((สัมผัส))

เครื่องทำให้เกิดเสียงเป็นเพลง โดยใช้ปากคาบแล้วกระตุกหรือชักด้วยเชือกให้สั่นดังเป็นเสียงดนตรี


ดาหงัน

ยืมมาจากชวา pedhangan (“ฟาดฟันกันด้วยดาบ”)

/daː˧.ŋan˩˩˦/^((สัมผัส))

ทำสงคราม, รบศึก


แบหลา

คำกริยาวิเศษณ์

/bɛː˧.laː˩˩˦/^((สัมผัส))

อาการที่นอนแผ่กางมือกางเท้า ในคำว่า นอนแบหลา


แบหลา

ยืมโดยกึ่งเรียนรู้จากมาเลเซีย bela

/bɛː˧.laː˩˩˦/^((สัมผัส))

เห็นเพลิงพลุ่งรุ่งโรจน์โชตนา ก็แบหลาโจนเข้าในอัคคี

ฉวยคว้าได้กริชของพี่ยา จะแบหลาชีวันให้บรรลัย

น้องจะแบหลาครานี้ ตายตามพระพี่ที่หายไป


ปะตาปา

ยืมมาจากชวา pertapa (“สถานที่สันโดษ; อาศรม”)


ปะตาระกาหลา

ยืมมาจากชวา [Term?]

ปะ-ตา-ระ-กา-หฺลา

เทวดาผู้ใหญ่


ระตู

ยืมมาจากชวา ratu (“ราชา, ราชินี, ราชวงศ์”)

เจ้าเมืองน้อย


ปัญหา

ยืมมาจากบาลี ปญฺห; เทียบสันสกฤต प्रश्न (ปฺรศฺน)

問題

ข้อที่ต้องพิจารณาแก้ไข

ပၼ်ႁႃ

ข้อที่ต้องพิจารณาแก้ไข

ບັນຫາ

ข้อที่ต้องพิจารณาแก้ไข

problema

ข้อที่ต้องพิจารณาแก้ไข

problem

ข้อที่ต้องพิจารณาแก้ไข

ข้อสงสัย, ข้อขัดข้อง

ทำได้โดยไม่มีปัญหา

คำถาม, ข้อที่ควรถาม

ตอบปัญหา

ข้อที่ต้องพิจารณาแก้ไข

ปัญหาเฉพาะหน้า

ปัญหาทางการเมือง


ยืนต้น

เรียกต้นไม้ใหญ่ที่มีผลและมีอายุยืนนาน


ไม้ยืนต้น

ไม้ + ยืนต้น

ม้าย-ยืน-ต้น

ต้นไม้ใหญ่ที่มีผลและมีอายุยืนนาน ดำรงอยู่ได้ภายใน 3 ปี หรือ 3 ฤดู หรือมากกว่า


บิดเบือน

การบิดเบือน (abstract-noun)
ความบิดเบือน (abstract-noun)

ทำให้ผิดแผกไปจากเดิมหรือจากข้อเท็จจริง


เบือน

หันหน้าหนี ในคำว่า เบือนหน้า


ข้อเท็จจริง

ข้อ + เท็จจริง, เป็นศัพท์บัญญัติสำนักงานราชบัณฑิตยสภาของ fact

fact

ข้อความหรือเหตุการณ์ที่เป็นอยู่ตามจริง

ค่อ-เท็ด-จิง

/kʰɔː˥˩.tʰet̚˦˥.t͡ɕiŋ˧/^((สัมผัส))

ข้อความหรือเหตุการณ์ที่เป็นมาหรือที่เป็นอยู่ตามจริง

ข้อความหรือเหตุการณ์ที่วินิจฉัยแล้วว่าเป็นจริง (แตกต่างกับ ข้อกฎหมาย)


ต้านทาน

ขัดขวาง, ยับยั้ง, ต่อสู้ยันไว้


ขัดขวาง

/kʰat̚˨˩.kʰwaːŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

ทำให้ไม่สะดวก, ทำให้ติดขัด


ติดขัด

การติดขัด (abstract-noun)
ความติดขัด (abstract-noun)


ขัดข้อง

การขัดข้อง (abstract-noun)
ความขัดข้อง (abstract-noun)

/kʰat̚˨˩.kʰɔŋ˥˩/^((สัมผัส))

ไม่ยอมให้ทำ, ไม่ตกลงด้วย, ติดขัด


ข่าวกรอง

/kʰaːw˨˩.krɔːŋ˧/^((สัมผัส))

ข่าวที่ได้ตรวจสอบหลักฐานแล้วว่าเป็นข่าวที่เชื่อถือได้


บ่า

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *C̥.baːᴮ; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨷ᩵ᩤ (บ่า), ลาว ບ່າ (บ่า), ไทลื้อ ᦢᦱᧈ (บ่า), ไทใหญ่ မႃႇ (ม่า) หรือ ဝႃႇ (ว่า), ไทใต้คง ᥛᥣᥱ (ม่า), ไทดำ ꪚ꪿ꪱ (บ่า), อาหม 𑜈𑜡 (บา), จ้วง mbaq, ตั่ย bá; เทียบออสโตรนีเซียนดั้งเดิม *qabaɣa (“บ่า”)

/baː˨˩/^((สัมผัส))

ส่วนของร่างกายระหว่างคอกับหัวไหล่

โดยปริยายหมายถึงอินทรธนูหรือสิ่งอื่นที่มีลักษณะคล้ายคลึงเช่นนั้น

บ่าเสา

บ่าเสื้อ


บ่า

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ɓaːᴮ

/baː˨˩/^((สัมผัส))

อาการที่น้ำไหลล้นมาโดยเร็ว


ไหล่

ไม่ทราบรากศัพท์

ส่วนของบ่าตอนที่ติดกับต้นแขน


รถไฟ

รถ + ไฟ; เทียบจีน火車／火车 (huǒchē)

ᥘᥣᥗᥣᥰᥜᥭᥰ

รถที่พ่วงกันเป็นขบวนยาว

ᦟᦰᦒᦱ

รถที่พ่วงกันเป็นขบวนยาว

လူတ်ႉၾႆး

รถที่พ่วงกันเป็นขบวนยาว

ရထႃး

รถที่พ่วงกันเป็นขบวนยาว

comboio

รถที่พ่วงกันเป็นขบวนยาว

trem

รถที่พ่วงกันเป็นขบวนยาว

train

รถที่พ่วงกันเป็นขบวนยาว

မီးရထား

รถที่พ่วงกันเป็นขบวนยาว

Zug

รถที่พ่วงกันเป็นขบวนยาว

ລົດໄຟ

รถที่พ่วงกันเป็นขบวนยาว

train

รถที่พ่วงกันเป็นขบวนยาว

รถที่พ่วงกันเป็นขบวนยาว ขับเคลื่อนโดยมีหัวรถจักรลากให้แล่นไปตามรางเหล็ก


ลาก

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *laːkᴰ²ᴸ, จากไทดั้งเดิม *C̬.laːkᴰ; ร่วมเชื้อสายกับอีสาน ลาก, ลาว ລາກ (ลาก), คำเมือง ᩃᩣ᩠ᨠ (ลาก), เขิน ᩃᩣ᩠ᨠ (ลาก), ไทลื้อ ᦟᦱᧅ (ลาก), ไทดำ ꪩꪱꪀ (ลาก), ไทขาว ꪩꪱ, ไทใหญ่ လၢၵ်ႈ (ล้าก), ไทใต้คง ᥘᥣᥐ (ลาก), อาหม 𑜎𑜀𑜫 (ลก์), จ้วง rag, จ้วงแบบหนง laeg, จ้วงแบบจั่วเจียง lag

/laːk̚˥˩/^((สัมผัส))

ทำให้เคลื่อนที่ตามไปโดยวิธีต่าง ๆ เช่น ดึง ฉุด ระไป ถูไป ล่ามไป โยงไป

ลากเกวียน

ม้าลากรถ

กระโปรงยาวลากดิน

โดยปริยายหมายความว่า ใช้อย่างสมบุกสมบัน, ใช้ถูไถ

เอาผ้าซิ่นไหมมานุ่งลากอยู่กับบ้าน


ลาก

/laːk̚˥˩/^((สัมผัส))

ที่ทำให้เคลื่อนที่ตามไปโดยวิธีต่าง ๆ เช่น ดึง ฉุด ระไป ถูไป ล่ามไป โยงไป

รถลาก


รถลาก

ยานพาหนะชนิดหนึ่ง มี 2 ล้อ ใช้คนลาก


โต้แย้ง

/toː˥˩.jɛːŋ˦˥/^((สัมผัส))

แสดงความเห็นแย้งกัน


โต้เถียง

/toː˥˩.tʰia̯ŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

เถียงกันไปมา


โต้ตอบ

/toː˥˩.tɔːp̚˨˩/^((สัมผัส))

มีหนังสือไปมา

ตอบกันไปมาในเรื่องนั้น ๆ


โจล

ยืมมาจากบาลี โจล

[เสียงสมาส]
โจ-ละ-

/t͡ɕoːn˧/^((สัมผัส))

ผ้า, ท่อนผ้า

บริขารโจล


เผ่น

อาการที่กระโดดโจนไปโดยไม่รั้งรอ


รั้งรอ

/raŋ˦˥.rɔː˧/^((สัมผัส))

รอคอย, หยุดคอย, (มักใช้ในความปฏิเสธ)

โดยไม่รั้งรอ


ครอง

ยืมมาจากเขมรเก่า គ្រោង (คฺโรง), គ្រង (คฺรง); ร่วมเชื้อสายกับเขมร គ្រង (คฺรง)

/kʰrɔːŋ˧/^((สัมผัส))

ปกครองรักษาโดยความเป็นใหญ่

ครองเมือง

ดำรงไว้, รักษาไว้

ครองสิกขา

ครองชีพ

ครองตัว

นุ่งห่ม (ใช้แก่นักบวช)

ครองจีวร

ครองผ้า

ถือสิทธิเป็นเจ้าของ

เอาไปครองเสียหลายวัน


ครองแครง

/kʰrɔːŋ˧.kʰrɛːŋ˧/^((สัมผัส))

ชื่อขนมทำด้วยแป้งกดบนพิมพ์ที่เป็นรอยริ้ว ๆ คล้ายฝาหอยแครง ต้มกับกะทิ, ถ้าทอดกรอบเคล้าน้ำตาลเคี่ยว เรียกว่า ครองแครงกรอบ


เคี่ยว

ร่วมเชื้อสายกับลาว ຂ້ຽວ (ข้ยว), ไทใหญ่ ၶဵဝ်ႈ (เข้ว) หรือ ၵဵဝ်ႈ (เก้ว)

ต้มให้เดือดนาน ๆ เพื่อให้งวด ข้น หรือเปื่อยเป็นต้น


เคี่ยว

คำกริยาวิเศษณ์

ร่ำไป, ไม่หยุดหย่อน

อันซึ่งพระรามฤทธิรงค์ มาเคี่ยวฆ่าวงศ์ยักษี


ฟืน

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *wɯːlᴬ; ร่วมเชื้อสายกับลาว ຟືນ (ฟืน), ไทลื้อ ᦝᦹᧃ (ฟืน), ไทใหญ่ ၽိုၼ်း (ผึ๊น) หรือ ၾိုၼ်း (ฝึ๊น), พ่าเก ၸုꩫ် (ผุน์), อาหม 𑜇𑜤𑜃𑜫 (ผุน์), จ้วง fwnz, จ้วงแบบจั่วเจียง fwnz; เทียบเบดั้งเดิม *vəːnᴬ²

ၽိုၼ်း

ไม้สำหรับใช้เป็นเชื้อไฟ

လူဝ်

ไม้สำหรับใช้เป็นเชื้อไฟ

bois à brûler

ไม้สำหรับใช้เป็นเชื้อไฟ

Brennholz

ไม้สำหรับใช้เป็นเชื้อไฟ

ຟືນ

ไม้สำหรับใช้เป็นเชื้อไฟ

ຫຼົວ

ไม้สำหรับใช้เป็นเชื้อไฟ

firewood

ไม้สำหรับใช้เป็นเชื้อไฟ

/fɯːn˧/^((สัมผัส))

ไม้สำหรับใช้เป็นเชื้อไฟ, ลักษณนามเรียกตามลักษณะ เช่น ดุ้น อัน ท่อน ชิ้น


ปอก

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *poːkᴰ, จากจีนยุคกลาง剝 (MC paewk); ร่วมเชื้อสายกับลาว ປອກ (ปอก), ไทลื้อ ᦔᦸᧅᧈ (ป่อ̂ก), ไทใหญ่ ပွၵ်ႇ (ป่อ̂ก)，จ้วงแบบจั่วเจียง bog， จ้วง bog

/pɔːk̚˨˩/^((สัมผัส))

เอาเปลือกหรือสิ่งที่ห่อหุ้มออก, ถ้าเป็นผิวนอก ใช้ว่า ถลอก ก็ได้

หัวปอก


ตำ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *tamᴬ; ร่วมเชื้อสายกับอีสาน ตำ, ลาว ຕຳ (ตำ), คำเมือง ᨲᩣᩴ (ตาํ), เขิน ᨲᩣᩴ (ตาํ), ไทลื้อ ᦎᧄ (ตัม), ไทใหญ่ တမ် (ตัม), อาหม 𑜄𑜪 (ตํ), จ้วง daem

หนามตำ

ใช้สากหรือสิ่งอื่นที่คล้ายคลึงเช่นนั้นทิ่มลงไปอย่างแรงเรื่อย ๆ

ตำข้าว

ตำน้ำพริก


ตำ

อาหารบางชนิดที่ปรุงโดยการตำในครกคล้ายส้มตำ


ทวีน

ตัดมาจากอังกฤษ between (บิทวีน)

วัยระหว่างวัยรุ่นกับผู้ใหญ่


หยากเยื่อ

/jaːk̚˨˩.jɯa̯˥˩/^((สัมผัส))


ทิ้ง

เทียบกับภาษากวางตุ้ง 掟 /ting/ โยน ทิ้ง

ᨤ᩠ᩅ᩵ᩣ᩠ᨦ

โยนสิ่งที่ไม่ต้องการออกไป

ꪖꪲ꫁ꪣ

โยนสิ่งที่ไม่ต้องการออกไป

ထိမ်ႈ

โยนสิ่งที่ไม่ต้องการออกไป

ຖິ້ມ

โยนสิ่งที่ไม่ต้องการออกไป

throw away

โยนสิ่งที่ไม่ต้องการออกไป

/tʰiŋ˦˥/^((สัมผัส))

ทำให้สิ่งใดสิ่งหนึ่งที่ถืออยู่หลุดจากมือด้วยอาการต่าง ๆ, ถ้าด้วยอาการขว้าง เรียกว่า ขว้างทิ้ง, ถ้าด้วยอาการโยน เรียกว่า โยนทิ้ง, ถ้าด้วยอาการเท เรียกว่า เททิ้ง เป็นต้น

ทิ้งทาน

ทิ้งบ้าน

ทิ้งเรือน

โยนหรือเทเสียโดยไม่ต้องการ

ทิ้งขยะ

ทิ้งระเบิด

ทิ้งไว้ให้เย็น

ทิ้งเงินไว้ให้ใช้

ทิ้งระยะ

ทิ้งช่วง

เรียกแพรหรือผ้าเนื้อหนัก ๆ ลื่น ๆ ที่มีลักษณะถ่วงหรือทิ้งตัวลงว่า ผ้าเนื้อทิ้ง หรือ ผ้าทิ้งตัว

โดยปริยายหมายความว่าปล่อยด้วยกิริยาอาการคล้ายคลึงเช่นนั้น

ทิ้งลูกทิ้งเมีย

ทิ้งบ้าน

ทิ้งการเล่าเรียน

ทิ้งเพื่อน

ทิ้งกันเสียไกล

พูดทิ้งไว้ที


เขว

/kʰweː˩˩˦/^((สัมผัส))

เหไปนอกทาง, ผิดทาง, ไม่ตรงทาง


เห

เทียบลาว ເຫ (เห) (ในคำว่า ຫັນເຫ (หันเห)), พ่าเก ꩭေ (เห)

/heː˩˩˦/^((สัมผัส))

เหหัวเรือ

เขาเหไปเข้าข้างศัตรู

รถยนต์เหออกนอกทาง


เฉ

/t͡ɕʰeː˩˩˦/^((สัมผัส))

เหไป, ไม่ตรงเส้นตรงแนว


ลด

ร่วมเชื้อสายกับลาว ລົດ (ล็ด)

น้อยลง ต่ำลง หรือทำให้น้อยลงต่ำลงกว่าที่มีอยู่เป็นอยู่แต่เดิม

น้ำลด

ลดโทษ

ลดราคา

ลดน้ำหนัก

ไข้ลด

ลดธงลงจากเสา

ลดฝีเท้า

ลดฝีจักร

ลดระดับ

ลดเสียง

ลดฝาเรือนออกด้านหนึ่งทำให้ห้องโล่งขึ้น

หย่อนตัวลงนั่งหรือนอน

ลดตัวลงนั่ง


ขึง

ร่วมเชื้อสายกับลาว ຂຶງ (ขึง), ຄຶງ (คึง)

/kʰɯŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

ขึงเชือก

ขึงจอภาพยนตร์

ผูกสิ่งเป็นเส้นให้ยาวเหยียดออกไปเป็นราว

ขึงราว

โดยปริยายหมายถึงอาการคล้ายคลึงเช่นนั้น

หน้าขึง


ตึง

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨲᩧ᩠᩵ᨦ (ตึ่ง), เขิน ᨲᩨ᩠᩵ᨦ (ตื่ง), ลาว ຕຶ່ງ (ตึ่ง), อีสาน ตึ่ง, ไทลื้อ ᦎᦹᧂᧈ (ตื่ง), ไทใหญ่ တိုင်ႇ (ตึ่ง), ไทใต้คง ᥖᥪᥒᥱ (ตื่ง), จ้วงแบบจั่วเจียง dwng

/tɯŋ˧/^((สัมผัส))

เชือกตึง

เส้นตึง

เสื้อแขนตึง

มีอาการออกจะโกรธ ๆ

หมู่นี้ดูตึงไป


ตึง

/tɯŋ˧/^((สัมผัส))

คำพ้องความของ พลวง (“ชื่อไม้ต้น”)


ตึง

เลียนเสียงธรรมชาติ

/tɯŋ˧/^((สัมผัส))

เสียงดังอย่างของหนัก ๆ ตกกระทบพื้นแข็ง

เสียงแผ่นดินไหวดัง ตึงๆ


หนัก

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ʰnakᴰ; ร่วมเชื้อสายกับลาว ໜັກ (หนัก), ไทลื้อ ᦐᧅ (หนัก), ไทดำ ꪘꪰꪀ (หนัก), ไทใหญ่ ၼၵ်း (นั๊ก), ไทใต้คง ᥘᥐᥴ (ลั๋ก), อ่ายตน ꩫက် (นก์), อาหม 𑜃𑜀𑜫 (นก์), ปู้อี nagt, จ้วง naek

มีน้ำหนักมาก, ตรงข้ามกับ เบา

ไข้หนัก

ศึกหนัก

บุญหนักศักดิ์ใหญ่

ที่ให้ผลช้ากว่าปรกติ

ทุเรียนหนัก

ข้าวหนัก

ที่ใช้พื้นที่เก็บข้อมูลมาก


หนัก

คำกริยาวิเศษณ์

ฝนตกหนัก

รบหนัก

ระบาดหนัก


หนัก

ถ่ายหนัก


เปล่ง

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน เป่ง, ลาว ເປັ່ງ (เปั่ง) หรือ ເປ່ງ (เป่ง), คำเมือง ᨸᩖᩮ᩵ᨦ (เปล่ง), เขิน ᨸᩮ᩠᩵ᨦ (เป่ง), ไทลื้อ ᦔᦲᧂᧈ (ปี่ง) หรือ ᦵᦔᧂᧈ (เป่ง)

ฉายออก, แผ่ออก

เปล่งรัศมี

เปล่งเสียง


เปล่ง

แจ่มใส, สุกใส


ออกเสียง

ออก + เสียง; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩋᩬᨠᩈ᩠ᨿᨦ (ออกสยง), ลาว ອອກສຽງ (ออกสยง), ไทลื้อ ᦀᦸᧅᧈᦵᦉᧂ (อ่อ̂กเสง), ไทใหญ่ ဢွၵ်ႇသဵင် (อ่อ̂กเสง)

/ʔɔːk̚˨˩.sia̯ŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

ลงคะแนนเสียง, ลงคะแนนเลือกตั้ง


หางเสียง

/haːŋ˩˩˦.sia̯ŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

กระแสเสียงที่ลงท้ายซึ่งแสดงนิสัย ความรู้สึก หรืออารมณ์ของผู้พูดเป็นต้น เช่นโกรธ อ่อนโยน


ลงท้าย

ลงท้ายจดหมายว่า ขอแสดงความนับถือ


ลงท้าย

พูดว่าจะให้เงิน ลงท้ายก็เหลว

คนเราลงท้ายก็ต้องตายกันทุกคน

เรียกข้อความที่ลงท้ายจดหมาย เช่น ควรมิควรแล้วแต่จะโปรด ขอแสดงความนับถืออย่างยิ่ง ว่า คำลงท้าย


สนุก

คำกริยาวิเศษณ์

เทียบเขมร ស្រណុក (สฺรณุก, “ง่าย, สบาย”) หรือ ស្នុក (สฺนุก, “ง่าย”)

สนุกนิ์
สรนุก

ᨾ᩠ᩅ᩵ᩁ

ทำให้เบิกบานใจ, ทำให้ชื่นบาน

ᨾ᩠ᩅ᩵ᩁᨦᩢ᩠ᨶ

ทำให้เบิกบานใจ, ทำให้ชื่นบาน

ᨾ᩠ᩅ᩵ᩁ

ทำให้เบิกบานใจ, ทำให้ชื่นบาน

ᨾ᩠ᩅ᩵ᩁᨦᩢ᩠ᨶ

ทำให้เบิกบานใจ, ทำให้ชื่นบาน

ᩈ᩠ᨶᩩᨠ

ทำให้เบิกบานใจ, ทำให้ชื่นบาน

ᦷᦙᧃᧈ

ทำให้เบิกบานใจ, ทำให้ชื่นบาน

ᦷᦙᧃᧈᦵᦍᦲᧄ

ทำให้เบิกบานใจ, ทำให้ชื่นบาน

ᦷᦙᧃᧈᦞᦸᧃ

ทำให้เบิกบานใจ, ทำให้ชื่นบาน

မူၼ်ႈ

ทำให้เบิกบานใจ, ทำให้ชื่นบาน

မူၼ်ႈသိူဝ်း

ทำให้เบิกบานใจ, ทำให้ชื่นบาน

ມ່ວນ

ทำให้เบิกบานใจ, ทำให้ชื่นบาน

ມ່ວນຊື່ນ

ทำให้เบิกบานใจ, ทำให้ชื่นบาน

ສະໜຸກ

ทำให้เบิกบานใจ, ทำให้ชื่นบาน

ทำให้รู้สึกเพลิดเพลิน, ทำให้เบิกบานใจ

หนังสือเรื่องนี้อ่านสนุก

ภาพยนตร์เรื่องนี้สนุก


สไบ

จากภาษาออสโตรนีเชียน เทียบเขมรเก่า ស្បៃ (สฺไป), ស្បាយ៑ (สฺปายฺ) > เขมรกลาง ស្បៃ (สฺไป) > เขมร ស្បៃ (สฺไบ), มาเลเซีย sebai; เป็นไปได้ว่าเกี่ยวข้องกับไทย สะพาย

ผ้าแถบ, ผ้าคาดอกผู้หญิง


สวามิ

ยืมมาจากสันสกฤต स्वामिन् (สฺวามินฺ) หรือ स्वामी (สฺวามี)

/sa˨˩.waː˩˩˦.miʔ˦˥/^((สัมผัส))

เจ้า, ผู้เป็นใหญ่, นาย


สากรรจ์

แผลงมาจาก ฉกรรจ์ โดยให้เข้ากับ สาหัส

แข็งแรงสมบูรณ์

รุนแรงอาจถึงตาย

สาหัสสากรรจ์


สาหัสสากรรจ์

คำกริยาวิเศษณ์

สาหัส + สากรรจ์

สา-หัด-สา-กัน

แสนสาหัส, ร้ายแรงมาก, คอขาดบาดตาย

ได้รับทุกข์ทรมานอย่างสาหัสสากรรจ์

ทางนี้ทุรกันดารสาหัสสากรรจ์

บุกป่าฝ่าดงอย่างสาหัสสากรรจ์


ฉกรรจ์

ไม่ทราบรากศัพท์

สกรรจ์
สากรรจ์
ฉกัน

ใจฉกรรจ์

แข็งแรงสมบูรณ์

วัยฉกรรจ์

ชายฉกรรจ์

รุนแรงอาจถึงตาย

แผลฉกรรจ์


ส่าหรี

ยืมมาจากฮินดี साड़ी (สาฑ̱ี), จากเศารเสน 𑀲𑀸𑀟𑀻 (สาฑี), จากสันสกฤต शाटी (ศาฏี)

/saː˨˩.riː˩˩˦/^((สัมผัส))

เครื่องแต่งกายสตรีอินเดียแบบหนึ่ง เป็นผ้าชิ้นยาวประมาณ 5–6 เมตร ใช้เป็นทั้งผ้านุ่งและผ้าห่มส่วนที่นุ่ง ยาวกรอมส้น พันรอบตัวและจีบข้างหน้าเหน็บไว้ที่เอว ส่วนผ้าห่มใช้ชายผ้าที่เหลือพาดอกและสะพายบ่า โดยมากเป็นบ่าซ้ายห้อยชายไปข้างหลัง ชายที่ห้อยดึงมาคลุมหัวก็ได้


สุหนัต

ยืมโดยกึ่งเรียนรู้จากมาเลเซีย sunat, จากอาหรับ سُنَّة (ซุนนะ, “กิจพึงกระทำ”)

พิธีขริบหนังหุ้มปลายอวัยวะเพศชายตามข้อกำหนดในศาสนาอิสลาม


สุเหร่า

ยืมโดยกึ่งเรียนรู้จากมาเลเซีย surau

ที่ประชุมทำศาสนกิจของมุสลิม


ภู

ยืมมาจากสันสกฤต भू (ภู) หรือบาลี ภู; ร่วมเชื้อสายกับลาว ພູ (พู)

/pʰuː˧/^((สัมผัส))

ดิน, แผ่นดิน, โลก

พระเจ้าแผ่นดิน


ภู

ยืมมาจากจีนเก่า阜 (OC *buʔ); ร่วมเชื้อสายกับลาว ພູ (พู), คำเมือง ᨽᩪ (ภู), ไทดำ ꪝꪴ (ปฺุ)

/pʰuː˧/^((สัมผัส))

เนินที่สูงขึ้นเป็นจอม


โสร่ง

ยืมโดยกึ่งเรียนรู้จากมาเลเซีย sarung (ซารุง, “โสร่ง”) หรือ sarong (ซารง, “โสร่ง”)

/sa˨˩.roːŋ˨˩/^((สัมผัส))

ผ้านุ่งเป็นถุงมีลวดลายต่าง ๆ อย่างชาวชวามลายูนุ่งเป็นต้น


อังสนา

ยืมมาจากชวา angsana


อิหม่าม

ยืมมาจากอาหรับ إِمَام (อิมาม, “ผู้นำ”)

/ʔi˨˩.maːm˨˩/^((สัมผัส))

คำเรียกผู้นำในศาสนาอิสลาม

ผู้นำในการทำละหมาด

ตำแหน่งสำคัญของคณะกรรมการบริหารมัสยิด, โต๊ะอิหม่าม ก็เรียก


อาร์ต

ยืมมาจากอังกฤษ art

/ʔaːt̚˦˥/^((สัมผัส))

ศิลปกรรม, งานศิลป์


อาร์ต

ยืมมาจากอังกฤษ art paper

/ʔaːt̚˦˥/^((สัมผัส))

กระดาษมัน หนา เนื้อดี เรียกว่า กระดาษอาร์ต


กระดาษก๊อบปี้

กระดาษ + ก๊อบปี้

กฺระ-ดาด-ก๊อบ-ปี้

/kra˨˩.daːt̚˨˩.kɔːp̚˦˥.piː˥˩/^((สัมผัส))

กระดาษที่ใช้สำหรับทำสำเนา


บาร์

ยืมมาจากอังกฤษ bar

หน่วยวัดความกดอากาศ, 1 บาร์มีค่าเท่ากับ 10⁶ ดายน์ต่อตารางเซนติเมตร หรือ 10⁵ นิวตันต่อตารางเมตร

หน่วยวัดความดึงดูดของโลก, 1 บาร์มีค่าเท่ากับ 980.616 เซนติเมตรต่อวินาที²

ร้านขายเครื่องดื่มประเภทมีแอลกอฮอล์ มักมีดนตรีและที่ให้ลูกค้าเต้นรำด้วย

คานที่ตั้งขึ้นระดับสูงสำหรับดึงข้อหรือห้อยโหนตัว


ฟรีบาร์

คำกริยาวิเศษณ์

เปิดบาร์ให้กินฟรีโดยไม่จำกัด ในคำว่า เปิดฟรีบาร์ มักใช้แก่การเลี้ยงสุราเมรัย


สลัด

ยืมมาจากอังกฤษ salad (“ยำผัก”)

(ยำ~) ชื่อยำชนิดหนึ่งตามแบบชาวตะวันตก ประกอบด้วยผักสดหลายชนิด เช่น ผักกาดหอม หอมหัวใหญ่ มะเขือเทศ แตงกวา เป็นหลัก และอาจมีเนื้อสัตว์หรือไข่ด้วย ราดด้วยน้ำปรุงรสที่เรียกว่า น้ำสลัด สลัดมีหลายชนิด เช่น สลัดผัก สลัดเนื้อสัน สลัดแขก สลัดผลไม้


สลัด

ยืมโดยกึ่งเรียนรู้จากมาเลเซีย selat (“ช่องแคบ”); มีที่มาจากช่องแคบมะละกา ซึ่งเป็นเส้นทางเดินเรือสำคัญ มีโจรชุกชุมที่คอยดักปล้นเรือสินค้า

โจรที่ปล้นเรือในทะเล เรียกว่า โจรสลัด


สลัด

ทำให้สิ่งใดสิ่งหนึ่งที่ติดอยู่ให้หลุดไปโดยวิธีสะบัด ซัด หรือกระพือ เป็นต้น

สลัดรองเท้าให้หลุดจากเท้า

เม่นสลัดขน

เขาสลัดมีดสั้นไปที่คู่ต่อสู้

ไก่สลัดขนปีก

อาการที่คล้ายคลึงเช่นนั้น

สลัดรัก

สลัดไมตรี


สลัดผลไม้

แปลตรงตัวจากอังกฤษ fruit salad; เทียบเท่า สลัด + ผลไม้

สะ-หฺลัด-ผน-ละ-ม้าย

/sa˨˩.lat̚˨˩.pʰon˩˩˦.la˦˥.maːj˦˥/^((สัมผัส))

ชื่ออาหารชนิดหนึ่งตามแบบตะวันตก ทำด้วยผลไม้หลายชนิด หั่นเป็นชิ้นเล็ก ๆ ราดด้วยน้ำเชื่อมหรือครีม หรือใช้โรยหน้าไอศกรีม


ยิปซี

คำวิสามานยนาม

ยืมมาจากอังกฤษ gypsy

(ชาว~) ชนเผ่าเร่ร่อน เชื้อสายคอเคซอยด์ ผิวคล้ำ เดิมอาศัยอยู่ในอินเดีย เข้าไปเร่ร่อนในยุโรปประมาณพุทธศตวรรษที่ 19-20 ดำรงชีพด้วยการเล่นดนตรี ค้าม้า ทำนายโชคชะตา เป็นต้น


แชสซี

ยืมโดยเรียนรู้จากอังกฤษ chassis, จากฝรั่งเศส châssis (“โครง, กรอบ”)

/t͡ɕʰɛːt̚˦˥.siː˧/^((สัมผัส))

/t͡ɕʰɛːs˦˥.siː˧/^((สัมผัส))

โครงเหล็กรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้าตามแนวยาวของรถบรรทุก สำหรับวางและยึดเครื่องยนต์ซึ่งมักอยู่ในส่วนหน้า ข้างล่างโครงเหล็กมีสปริงและเพลาสำหรับล้อรถ ข้างบนเป็นตัวถัง ประกอบด้วยที่นั่งคนขับและที่บรรทุกคนโดยสาร สินค้า หรือสิ่งของต่าง ๆ


คัสซี

ยืมโดยกึ่งเรียนรู้จากอังกฤษ chassis, จากฝรั่งเศส châssis (“โครง, กรอบ”)


ค็อกเทล

ยืมมาจากอังกฤษ cocktail

/kʰɔk̚˦˥.tʰeːl˧/^((สัมผัส))

เครื่องดื่มชนิดหนึ่ง ใช้เหล้าชนิดต่าง ๆ ผสมกัน ใส่น้ำแข็ง แล้วเขย่า และอาจใส่น้ำผลไม้หรือชิ้นผลไม้ เพื่อเพิ่มสีหรือรสให้แปลก ๆ ออกไป นิยมดื่มก่อนอาหาร

อาหารเรียกน้ำย่อยที่กินก่อนอาหารจานหลัก


ค็อกเทล

/kʰɔk̚˦˥.tʰeːl˧/^((สัมผัส))

เรียกงานเลี้ยงแบบหนึ่งที่ไม่นั่งโต๊ะกินอาหาร เสิร์ฟเฉพาะเครื่องดื่มและอาหารว่าง ว่า งานเลี้ยงค็อกเทล


ขนมปังหน้าหมู

ขนมปัง + หน้า + หมู

ของว่างอย่างหนึ่ง ใช้หมูสับผสมเครื่องมีกระเทียม พริกไทย เกลือหรือน้ำปลา รากผักชี ใส่ไข่ ทาหน้าขนมปังแล้วทอดให้สุก กินกับอาจาด


เมี่ยงลาว

เมี่ยง + ลาว

ของกินอย่างหนึ่ง ใช้ใบผักกาดดองห่อไส้เป็นคำ ๆ ไส้ทำด้วยหมูสับผัดเคล้ากับกุ้งแห้งป่น ถั่วลิสงตำ ขิง น้ำส้มมะขาม น้ำตาล น้ำปลา ปรุงให้มีรสหวานนำ เค็มตาม และเปรี้ยวนิดหน่อย แล้วตักขึ้นเคล้าด้วยหอมเจียว กระเทียมเจียว กินกับข้าวตังทอดหรือข้าวเกรียบกุ้งทอด


อาโนเนะ

/ʔaː˧.noː˧.neʔ˦˥/^((สัมผัส))

ทำเป็นเด็กใสซื่อบริสุทธิ์น่าเอ็นดู, น่ารัก, น่าเอ็นดู

แก่แล้วยังชอบทำตัวอาโนเนะอีก

มีลักษณะ สีสัน ลวดลาย รูปแบบ ที่เหมาะกับเด็ก ๆ

กระเป๋าใบนี้อาโนเนะน่ารักจัง


นะ

เกี่ยวข้องกับ หนา

/naʔ˦˥/^((สัมผัส))

คำประกอบท้ายคำอื่น บอกความเป็นเชิงอ้อนวอน บังคับตกลงหรือเน้นให้หนักแน่น เป็นต้น

อยู่นะ

ไปละนะ


นะ

ตัดมาจากบทหัวใจแห่งธาตุ น ม พ ธ คือ น้ำ-ดิน-ไฟ-ลม

/naʔ˦˥/^((สัมผัส))

ชื่อตัวตั้งธาตุน้ำของเวทมนตร์คาถาทางเมตตามหานิยม

เขาคงมีนะดี ใคร ๆ เห็นก็เมตตา


แอล

ยืมมาจากอังกฤษ el (เอล/แอล, “ชื่อเรียกอักษร L”)

การแบ่งพยางค์
{เสียงสระสั้น}

การแบ่งพยางค์
{เสียงสระสั้น}

/ʔɛːl˧/^((สัมผัส))

/ʔɛl˧/^((สัมผัส))

ชื่อตัวอักษรในอักษรละติน L/l


เอช

ยืมมาจากอังกฤษ aitch (เอช, “ชื่อเรียกอักษร H”); การสะกดแบบนี้กำหนดโดยราชบัณฑิตยสถาน

ชื่อตัวอักษรในอักษรละติน H/h


อาร์

ยืมมาจากอังกฤษ ar (อารฺ, “ชื่อเรียกอักษร R”)

/ʔaː˧/^((สัมผัส))

ชื่อตัวอักษรในอักษรละติน R/r


อาร์

ยืมมาจากอังกฤษ are, จากฝรั่งเศส are

/ʔaː˧/^((สัมผัส))

หน่วยมาตราวัดพื้นที่ตามวิธีเมตริก โดย 1 อาร์เท่ากับ 100 ตารางเมตร


เอส

ยืมมาจากอังกฤษ ess (เอส/แอส, “ชื่อเรียกอักษร S”)

/ʔeːs˦˥/^((สัมผัส))

/ʔes˦˥/^((สัมผัส))

ชื่อตัวอักษรในอักษรละติน S/s


เอ็ม

ยืมมาจากอังกฤษ em (เอม/แอม, “ชื่อเรียกอักษร M”)

ชื่อตัวอักษรในอักษรละติน M/m


เอ็ม

คำวิสามานยนาม

เอ็มเอสเอ็น เมสเซนเจอร์


วาย

เทียบเขมร ពាយ (พาย), ลาว ວາຍ (วาย)

ค่อยสิ้นไปตามคราวหรือกำหนดอายุเวลา

มะม่วงวาย

ตลาดวาย

หัวใจวาย


วาย

ยืมมาจากเขมรเก่า វាយ៑ (วายฺ, “ตี, ทุบ, ชน, หวด”); ร่วมเชื้อสายกับเขมร វាយ (วาย)

วายทรวง


วาย

ยืมมาจากอังกฤษ wye (วาย, “ชื่อเรียกอักษร Y”)

ชื่อตัวอักษรในอักษรละติน Y/y


วาย

ยืมมาจากอังกฤษ Y ตัวอักษรตัวแรกของ yuri, จากโรมาจิของ ญี่ปุ่น 百合 (yuri)

ยูริ, ประเภทนิยายหญิงรักหญิง

ความสัมพันธ์รักใคร่ระหว่างผู้หญิง

คนที่ชื่นชอบนิยายหรือเรื่องรักใคร่ระหว่างผู้หญิง

ผู้หญิงที่อยู่ในความสัมพันธ์รักใคร่ระหว่างผู้หญิง


วาย

ยืมมาจากอังกฤษ Y ตัวอักษรตัวแรกของ yaoi, จากโรมาจิของ ญี่ปุ่น やおい (yaoi)

ยาโออิ, ประเภทนิยายชายรักชาย

ความสัมพันธ์รักใคร่ระหว่างผู้ชาย

คนที่ชื่นชอบนิยายหรือเรื่องรักใคร่ระหว่างผู้ชาย

ผู้ชายที่อยู่ในความสัมพันธ์รักใคร่ระหว่างผู้ชาย


เอฟ

ยืมมาจากอังกฤษ ef (เอฟ/แอฟ, “ชื่อเรียกอักษร F”)

/ʔeːf˦˥/^((สัมผัส))

/ʔef˦˥/^((สัมผัส))

/ʔeːp̚˦˥/^((สัมผัส))

/ʔep̚˦˥/^((สัมผัส))

ชื่อตัวอักษรในอักษรละติน F/f


เอฟ

/ʔeːf˦˥/^((สัมผัส))

/ʔef˦˥/^((สัมผัส))

/ʔeːp̚˦˥/^((สัมผัส))

/ʔep̚˦˥/^((สัมผัส))

จองสินค้าที่เสนอขายทางโซเชียลมีเดีย โดยยังไม่ต้องจ่ายเงิน


ดับเบิลยู

ยืมมาจากอังกฤษ double-u (ดับเบิล-ยู, “ชื่อเรียกอักษร W”); การสะกดแบบนี้กำหนดโดยราชบัณฑิตยสถาน

ดับ-เบิ็้น-ยู

ชื่อตัวอักษรในอักษรละติน W/w


ดับบลิว

กร่อนมาจากอังกฤษ dou ble world (ดับเบิล-โลก, “ชื่อเรียกอักษร M”)


เสมอภาค

สะ-เหฺมอ-พาก

/sa˨˩.mɤː˩˩˦.pʰaːk̚˥˩/^((สัมผัส))

ชื่อเครื่องหมายดังนี้ = แสดงความเท่ากันหรือเหมือนกันของข้อความที่ปรากฏอยู่ทางด้านซ้ายและด้านขวา


เสมอภาค

สะ-เหฺมอ-พาก

/sa˨˩.mɤː˩˩˦.pʰaːk̚˥˩/^((สัมผัส))

มีส่วนเท่ากัน, เท่าเทียมกัน

ในปัจจุบันบุรุษและสตรีมีสิทธิเสมอภาคกัน


ภาค

ยืมมาจากบาลี ภาค

[เสียงสมาส]
พาก-คะ-

/pʰaːk̚˥˩/^((สัมผัส))

ภาคทฤษฎี

ภาคปฏิบัติ

ภาครัฐบาล

ภาคเอกชน

ภาคเหนือ

ภาคใต้

หนังสือภูมิศาสตร์ภาคต้น

หนังสือประวัติศาสตร์ภาคปลาย

พงศาวดารภาค 1

การศึกษาภาคฤดูร้อน

ส่วนของประเทศที่แบ่งออกเป็นส่วนย่อยเพื่อสะดวกในด้านการปกครอง การศึกษา การทหารเป็นต้น

เจ้าคณะภาค

แม่ทัพภาค


ย่อย

ร่วมเชื้อสายกับลาว ຍ່ອຍ (ย่อย), ไทลื้อ ᦍᦾᧈ (ย่อ̂ย), ไทใหญ่ ယွႆႈ (ย้อ̂ย)

/jɔj˥˩/^((สัมผัส))

ทำเป็นส่วนเล็กส่วนน้อยโดยแยกจากส่วนใหญ่

ย่อยหิน

ทำให้ละลายจนซึมซาบได้

ย่อยอาหาร


ย่อย

/jɔj˥˩/^((สัมผัส))

เรียกส่วนน้อยที่แยกจากส่วนใหญ่

ส่วนย่อย

กลุ่มย่อย

เบ็ดเตล็ด, ไม่สำคัญ

ข่าวย่อย

เรียกละครเรื่องสั้น ๆ ว่า ละครย่อย

เรียกธนบัตรที่ราคาน้อยกว่าฉบับที่มีราคามากว่า ธนบัตรย่อย หรือ แบงก์ย่อย


ฉบับ

จากเขมรกลาง ច្បាប្ប (จฺปาปฺป, “การประพฤติที่ถูกกำหนดไว้; คำสอน; ธรรมเนียม; ระเบียบวินัย; จรรยาบรรณ; กฎ; ข้อบังคับ; กฎหมาย”); เทียบเขมร ច្បាប់ (จฺบาบ̍)

/t͡ɕʰa˨˩.bap̚˨˩/^((สัมผัส))

หนังสือเรื่องเดียวกันซึ่งมีข้อความหรือสำนวนแตกต่างกันเป็นต้น

พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน

ต้นเดิมของหนังสือที่พิมพ์หรือเขียน เรียกว่า ต้นฉบับ


ฉบับ

/t͡ɕʰa˨˩.bap̚˨˩/^((สัมผัส))

เรียกหนังสือเล่มหรือหนังสือเป็นแผ่นที่ถือว่าเป็นหน่วยหนึ่ง ๆ

จดหมาย 3 ฉบับ

สลากกินแบ่ง 5 ฉบับ

หนังสือสัญญา 2 ฉบับ


โป๊

จากฮกเกี้ยน 補 (pó͘ ป้อ, “ปะชุนเสื้อผ้า, ซ่อมแซม, บำรุงร่างกาย”)

/poː˦˥/^((สัมผัส))

ส่งเสริมสิ่งที่บกพร่อง

ยาโป๊

ทำสิ่งยังบกพร่องอยู่ให้สมบูรณ์

เอาสีโป๊ตรงที่เป็นช่องเป็นรู

ก่อนทาสีเอาปูนโป๊รอยที่ชำรุด


โป๊

/poː˦˥/^((สัมผัส))

เปลือยหรือค่อนข้างเปลือย

รูปโป๊

มีเจตนาเปิดเผยอวัยวะบางส่วนที่ควรปกปิด

แต่งตัวโป๊


ยาโป๊

ยา + (โป๊, จากฮกเกี้ยน 補 (“ปะชุนเสื้อผ้า, ซ่อมแซม, บำรุงร่างกาย”))

ยาชูกำลังให้กระชุ่มกระชวยเหมือนเป็นหนุ่มสาวขึ้น


ถ่ายแบบ

/tʰaːj˨˩.bɛːp̚˨˩/^((สัมผัส))

ถอดแบบ, ถอดลักษณะหรือนิสัยใจคอมา

ถ่ายแบบพ่อ

ถ่ายแบบแม่

เป็นนางแบบหรือนายแบบให้ถ่ายรูปเพื่อลงนิตยสารเป็นต้น


เจียว

ยืมมาจากแต้จิ๋ว 焦 (zieu1, “ไหม้, แห้ง, กรอบ”)

ทอดมันสัตว์เพื่อเอาน้ำมัน

เจียวน้ำมันหมู

ทอดของบางอย่างด้วยน้ำมัน

เจียวไข่

เจียวหอม

เจียวกระเทียม


เจียว

ที่ทอดด้วยน้ำมัน

ไข่เจียว

หอมเจียว

กระเทียมเจียว


เจียว

คำกริยาวิเศษณ์

เชียว, ทีเดียว, อย่างนั้น, แน่นอน


แง๊ะ

(นครสวรรค์) หรือไง, หรืออย่างไร, หรือไง


ปลาเห็ด

ปลา + เห็ด; เทียบเขมร ប្រហិត (บฺรหิต, “ทอดมัน”)


หนังไก่

ชื่อแพรหรือกระดาษพิมพ์ที่มีเนื้อย่นคล้ายหนังไก่


เหน่อ

คำกริยาวิเศษณ์

/nɤː˨˩/^((สัมผัส))

มีเสียงพูดที่เพี้ยนไปจากสำเนียงมาตรฐาน


ส้มลิ้ม

ของกินชนิดหนึ่ง ใช้มะม่วงดิบมะยมดิบยำกับกุ้งแห้งใส่น้ำปลาน้ำตาล บางทีก็นำไปตากแดด, ส้มฉุน ก็เรียก

มะม่วงสุกที่กวนแล้วแผ่เป็นแผ่นบาง ๆ, ส้มแผ่น ก็เรียก

ต้นไม้ชนิดหนึ่ง ใช้ทำยาได้


ส้มแผ่น

มะม่วงสุกที่กวนแล้วแผ่เป็นแผ่นบาง ๆ, ส้มลิ้ม ก็เรียก


ส้มฉุน

/som˥˩.t͡ɕʰun˩˩˦/^((สัมผัส))

ของกินชนิดหนึ่ง ใช้มะม่วงดิบมะยมดิบยำกับกุ้งแห้งใส่น้ำปลาน้ำตาล บางทีก็นำไปตากแดด, ส้มลิ้ม ก็เรียก


โหม่

/moː˨˩/^((สัมผัส))


โหม่

/moː˨˩/^((สัมผัส))

นั่งหัวโหม่


ยางรัด

ยางเส้นเล็ก ๆ เป็นวง ยืดหดได้ ใช้รัดถุงพลาสติกเป็นต้น


ยางวง

คำพ้องความของ ยางรัด


หนังยาง

/naŋ˩˩˦.jaːŋ˧/^((สัมผัส))

คำพ้องความของ ยางรัด


อาลัว

ยืมโดยกึ่งเรียนรู้จากเปอร์เซียคลาสสิก حلوا (ฮัลวา, “ขนมหวาน”), จากอาหรับ حَلْوَى (ฮัลวา, “ขนมหวาน”)

ชื่อขนมชนิดหนึ่ง ใช้แป้งสาลีตั้งไฟกวนกับกะทิและน้ำตาลทรายจนสุก หยอดเป็นก้อนเล็ก ๆ แล้วผึ่งแดดให้ภายนอกแห้ง แต่ภายในยังเยิ้มเหมือนน้ำมันตานี


หญ้าฝรั่น

หญ้า + (ฝรั่น, กร่อนมาจากเปอร์เซีย زعفران (ซะอ์ฟะรอน), จากอาหรับ زَعْفَرَان (ซัอฟะราน))

ย่า-ฝะ-หฺรั่น

ชื่อเรียกยอดเกสรเพศเมียแห้งของไม้ล้มลุกมีหัวชนิด Crocus sativus L. ในวงศ์ Iridaceae ใช้ทำยาและเครื่องหอม


ลูกเอ็น

แผลงมาจาก ลูกเอ็ล

ลูกกระวานเทศ, เครื่องเทศชนิดหนึ่ง

ข้าวหุงปรุงอย่างเทศ รสพิเศษใส่ลูกเอ็น


ลูกเอ็ล

ลูก + สันสกฤต एला (เอลา)

ลูกกระวานเทศ, เครื่องเทศชนิดหนึ่ง


เอลา

ยืมมาจากสันสกฤต एला (เอลา)

/ʔeː˧.laː˧/^((สัมผัส))

ลูกกระวานเทศ, เครื่องเทศชนิดหนึ่ง