ช้าง

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *ɟaːŋꟲ², จากไทดั้งเดิม *ɟaːŋꟲ, จากจีนยุคกลาง象 (MC zjangX); ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨩ᩶ᩣ᩠ᨦ (ช้าง), อีสาน ซ่าง, ลาว ຊ້າງ (ซ้าง), ไทลื้อ ᦋᦱᧂᧉ (ช้าง), ไทดำ ꪋ꫁ꪱꪉ (จฺ้าง), ไทใหญ่ ၸၢင်ႉ (จ๎าง), ไทใต้คง ᥓᥣᥒᥳ (จ๎าง), อาหม 𑜋𑜂𑜫 (ฉง์), จ้วง ciengh, แสก ซาง, ภาษาจ้วงใต้ changj

大象

สัตว์เลี้ยงลูกด้วยน้ำนม ชนิด Elephas maximus

กริณี

อรรถาภิธาน:ช้าง

กริน

อรรถาภิธาน:ช้าง

กรินทร์

อรรถาภิธาน:ช้าง

กรินี

อรรถาภิธาน:ช้าง

กรี

อรรถาภิธาน:ช้าง

กเรณุ

อรรถาภิธาน:ช้าง

กเรนทร

อรรถาภิธาน:ช้าง

กเรนทร์

อรรถาภิธาน:ช้าง

กิริณี

อรรถาภิธาน:ช้าง

กิรินี

อรรถาภิธาน:ช้าง

กุญชร

อรรถาภิธาน:ช้าง

คช

อรรถาภิธาน:ช้าง

คชสาร

อรรถาภิธาน:ช้าง

คชา

อรรถาภิธาน:ช้าง

คชาชาติ

อรรถาภิธาน:ช้าง

คชาธาร

อรรถาภิธาน:ช้าง

คชินทร์

อรรถาภิธาน:ช้าง

คเชนทร์

อรรถาภิธาน:ช้าง

เจ่ง

อรรถาภิธาน:ช้าง

ช้าง

อรรถาภิธาน:ช้าง

ดมไร

อรรถาภิธาน:ช้าง

ดำรี

อรรถาภิธาน:ช้าง

ดำไร

อรรถาภิธาน:ช้าง

ทนดี

อรรถาภิธาน:ช้าง

ทวิป

อรรถาภิธาน:ช้าง

ทัณฑวาลธิ

อรรถาภิธาน:ช้าง

ทันติน

อรรถาภิธาน:ช้าง

ทันตี

อรรถาภิธาน:ช้าง

นรการ

อรรถาภิธาน:ช้าง

นาค

อรรถาภิธาน:ช้าง

นาคินทร์

อรรถาภิธาน:ช้าง

นาคี

อรรถาภิธาน:ช้าง

นาเคนทร์

อรรถาภิธาน:ช้าง

นาเคศ

อรรถาภิธาน:ช้าง

นาเคศวร

อรรถาภิธาน:ช้าง

พลาย

อรรถาภิธาน:ช้าง

พัง

อรรถาภิธาน:ช้าง

พารณ

อรรถาภิธาน:ช้าง

พารณะ

อรรถาภิธาน:ช้าง

พาฬ

อรรถาภิธาน:ช้าง

มาตงค์

อรรถาภิธาน:ช้าง

มาตังคะ

อรรถาภิธาน:ช้าง

วารณ

อรรถาภิธาน:ช้าง

สาง

อรรถาภิธาน:ช้าง

สาร

อรรถาภิธาน:ช้าง

สินธุระ

อรรถาภิธาน:ช้าง

สีดอ

อรรถาภิธาน:ช้าง

หัตถา

อรรถาภิธาน:ช้าง

หัตถินี

อรรถาภิธาน:ช้าง

หัตถี

อรรถาภิธาน:ช้าง

หัสดิน

อรรถาภิธาน:ช้าง

หัสดี

อรรถาภิธาน:ช้าง

ไอยรา

อรรถาภิธาน:ช้าง

/t͡ɕʰaːŋ˦˥/^((สัมผัส))

ชื่อสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม เป็นสัตว์บกที่ใหญ่ที่สุด ในวงศ์ Elephantidae ผิวหนังหนา สีดำหรือดำอมเทา รับสัมผัสได้ไว ขนสีดำ จมูกยื่นยาวเรียกว่า งวง ปลายงวงมีจะงอยสำหรับจับสิ่งของ ขมับทั้ง 2 ข้างมีรูเปิดของต่อมน้ำมัน จะมีน้ำมันไหลออกมาเมื่อถึงวัย ขาใหญ่เป็นลำ กินพืช มี 2 ชนิด คือ ช้างเอเชียและช้างแอฟริกา


ช้าง

/t͡ɕʰaːŋ˦˥/^((สัมผัส))

ปรารมภ์ใจอ้างว้าง กรกอดอกไห้ช้าง เพื่อชู้นานถึง

(ลิลิตพระลอ)


รพร.

คำวิสามานยนาม

/rɔː˧.pʰɔː˧.rɔː˧/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ โรงพยาบาลสมเด็จพระยุพราช


ปรักปรำ

กล่าวโทษหรือให้การใส่ร้ายเกินความเป็นจริง


ตะปู

แผลงมาจาก ตาปู

လဵၵ်းမၢႆႇၼႃး

สิ่งสำหรับตรึงสิ่งอื่นให้แน่น โดยใช้ค้อนเป็นต้นตอกลงไป

สิ่งทำด้วยโลหะ มีปลายแหลม หัวมนแบน ขนาดต่าง ๆ กัน สำหรับตรึงสิ่งอื่นให้แน่น โดยใช้ค้อนเป็นต้นตอกลงไป


ลักปิดลักเปิด

เทียบฝรั่งเศส scorbut โดย (แพทย์) มิชชันนารีชาวฝรั่งเศสซึ่งมาที่อาณาจักรอยุธยาเป็นครั้งแรก

ลัก-กะ-ปิด-ลัก-กะ-เปิด

/lak̚˦˥.ka˨˩.pit̚˨˩.lak̚˦˥.ka˨˩.pɤːt̚˨˩/^((สัมผัส))

ชื่อโรคที่มีอาการเลือดออกตามไรฟันและเหงือกน่วมเนื่องจากขาดวิตามินซี


สันติ

ยืมมาจากบาลี สนฺติ; เทียบสันสกฤต शान्ति (ศานฺติ); ร่วมเชื้อสายกับลาว ສັນຕິ (สันติ), คำเมือง ᩈᩢᨶ᩠ᨲᩥ (สันติ)

เราควรอยู่ร่วมกันอย่างสันติ


สิงหาคม

คำวิสามานยนาม

/siŋ˩˩˦.haː˩˩˦.kʰom˧/^((สัมผัส))

ชื่อเดือนที่ 8 ตามสุริยคติ มี 31 วัน

ชื่อเดือนที่ 5 ตามสุริยคติ ซึ่งเริ่มด้วยเดือนเมษายน


ฤทธิ์

ยืมมาจากสันสกฤต ऋद्धि (ฤทฺธิ); เทียบบาลี อิทฺธิ

ᩁᩥᨴ᩠ᨵᩥ᩺

อำนาจศักดิ์สิทธิ์

ꪵꪠꪚ

อำนาจศักดิ์สิทธิ์

တၼ်းၶူဝ်း

อำนาจศักดิ์สิทธิ์

ລິດ

อำนาจศักดิ์สิทธิ์

power

อำนาจศักดิ์สิทธิ์

อำนาจศักดิ์สิทธิ์, แรงอำนาจ

เทวดามีฤทธิ์


วาจา

ยืมมาจากสันสกฤต वाचा (วาจา); จากบาลี วาจา, จากวาจ

/waː˧.t͡ɕaː˧/^((สัมผัส))

ถ้อยคำ, คำกล่าว, คำพูด

วาจาสุภาพ

วาจาอ่อนหวาน

วาจาสัตย์


อนุรักษ์

ยืมมาจากสันสกฤต अनुरक्ष् (อนุรกฺษฺ)

อนุรักษ
การอนุรักษ์ (abstract-noun)

รักษาให้คงเดิม


แฮนด์บอล

ยืมมาจากอังกฤษ handball

การแบ่งพยางค์
{เสียงสระสั้น}

การแบ่งพยางค์
{เสียงสระสั้น}

ชื่อกีฬาอย่างหนึ่ง คล้ายฟุตบอล แบ่งผู้เล่นเป็น 2 ฝ่าย ฝ่ายละ 7 คน รวมทั้งผู้รักษาประตู ผู้เล่นแต่ละฝ่ายใช้วิธีขว้างหรือปาลูกบอลแทนการเตะ

ในกติกาในกีฬาฟุตบอล ถ้าลูกบอลถูกมือผู้เล่นนอกจากผู้รักษาประตู ถือว่าเป็นการผิดกติกา เรียกว่า เป็นแฮนด์บอล จะต้องถูกลงโทษโดยให้อีกฝ่ายหนึ่งเตะกินเปล่าหรือเตะลูกโทษ


ไฮโกรมิเตอร์

ยืมมาจากอังกฤษ hygrometer

濕度計

เครื่องมือสำหรับวัดความชื้นในอากาศ

hygrometer

เครื่องมือสำหรับวัดความชื้นในอากาศ

ไฮ-โกฺร-มิ-เต้อ

เครื่องมือสำหรับวัดความชื้นในอากาศ

เขาใช้ไฮโกรมิเตอร์ในการวัดความชื้นในอากาศ


ฮอลแลนด์

คำวิสามานยนาม

จากอังกฤษ Holland

การแบ่งพยางค์
{เสียงสระสั้น}

ชื่อของประเทศในทวีปยุโรป เป็นชื่อไม่เป็นทางการของประเทศเนเธอร์แลนด์


อนุตตรธรรม

หลักธรรมรวมสายศาสนา ยึดกตัญญูเป็นหลัก แพร่หลายกันมากในจีน ไต้หวัน


กษัตริย์

ยืมมาจากสันสกฤต क्षत्रिय (กฺษตฺริย, “ผู้ป้องกันภัย, ชาตินักรบ”); เทียบบาลี ขตฺติย (“ผู้ป้องกันภัย, ชาตินักรบ”)

พระองค์ องค์

กระษัตร
กระสัตร
กษัตริย
กระษัตริย์
กษัตร
กษัตรา

koning

พระเจ้าแผ่นดิน

ꪜꪺ

พระเจ้าแผ่นดิน

ၶုၼ်ႁေႃၶမ်း

พระเจ้าแผ่นดิน

roi

พระเจ้าแผ่นดิน

kening

ฟรีเชียตะวันตก

พระเจ้าแผ่นดิน

König

พระเจ้าแผ่นดิน

ກະສັດ

พระเจ้าแผ่นดิน

rey

พระเจ้าแผ่นดิน

king

พระเจ้าแผ่นดิน

กระษัตริย์

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

กรุง

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

กษัตร

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

กษัตรา

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

กษัตราธิราช

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

กษัตริย

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

กษัตริย์

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

กษัตริยราช

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

กษัตรีย์

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

กษัตรีศูร

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

ขัตติย

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

ขัตติยะ

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

ขุนหลวง

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

คิง

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

จักรพรรดิ

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

จักริน

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

จักรี

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

จุฑาธิปไตย

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

เจ้า

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

เจ้าชีวิต

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

เจ้าแผ่นดิน

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

เจ้าพ่อหลวง

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

เจ้าหลวง

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

เจ้าหล้า

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

เจ้าหัว

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

เจ้าเหนือหัว

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

เจ้าอยู่หัว

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

ตรีภพนาถ

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

ท้าว

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

ท้าวพญา

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

ท้าวพระยา

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

ธรณินทร์

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

ธรณิศ

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

ธรณิศร

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

ธรณิศวร

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

ธรณิศวร์

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

ธราธิบดี

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

ธราธิป

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

ธเรศ

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

นรเทพ

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

นรนาถ

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

นรนายก

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

นรบดี

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

นรบาล

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

นรราช

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

นรเศรษฐ์

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

นราธิเบนทร์

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

นราธิเบศร์

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

นราธิป

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

นรินทร์

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

นริศ

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

นริศร

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

นริศวร

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

นเรนทรสูร

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

นเรศ

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

นเรศวร

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

นเรศูร

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

นโรดม

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

นฤเทพ

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

นฤบดี

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

นฤบาล

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

นฤเบศ

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

นฤปะ

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

นายหลวง

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

ในหลวง

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

บดินทร

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

บดินทร์

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

พญา

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

พ่อขุน

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

พ่อหลวง

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

พ่ออยู่หัว

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

พันปี

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

ภู

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

ภูธร

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

ภูธเรศ

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

ภูธเรศวร

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

ภูนาถ

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

ภูนายก

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

ภูเนตุ

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

ภูบดินทร์

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

ภูบดี

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

ภูบาล

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

ภูเบนทร์

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

ภูเบศ

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

ภูเบศวร์

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

ภูป

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

ภูภุช

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

ภูมิธร

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

ภูมินทร์

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

ภูมินาถ

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

ภูมิบดี

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

ภูมิบาล

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

ภูมิภุช

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

ภูมี

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

ภูมีศวร

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

ภูวนาถ

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

ภูวเนตร

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

ภูวไนย

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

มนุชาธิป

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

มนุษยเทพ

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

มหิธร

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

มหิบดี

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

มหิบาล

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

มหิป

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

มหิศร

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

มหิศวร

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

มเหศ

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

มเหศวร

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

มหาราช

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

รเถสภะ

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

ราช

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

ราชัน

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

ราชา

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

ราชาธิราช

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

ราเชนทร์

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

วิภู

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

วิเรนทร์

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

สมมติเทพ

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

สยามินทร์

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

เหนือหัว

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

องค์เหนือหัว

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

อติราช

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

อธิป

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

อธิราช

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

ออกไท้

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

ไอศวรรย์

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

(พระมหา~) พระเจ้าแผ่นดิน

คนในวรรณะที่ 2 แห่งสังคมฮินดู ซึ่งมีอยู่ 4 วรรณะ ได้แก่ วรรณะพราหมณ์ วรรณะกษัตริย์ วรรณะแพศย์ และวรรณะศูทร


กษัตริย์

แท้ไม่มีอื่นปน

ทองเนื้อกษัตริย์

เรียกรูปพรรณที่ทำด้วยโลหะมีราคา

สามกษัตริย์

ทำด้วยเงิน ทอง นาก สลับกัน


กาล

เวลา, คราว, ครั้ง, หน


สันสกฤต

คำวิสามานยนาม

ยืมมาจากสันสกฤต संस्कृत (สํสฺกฺฤต); เทียบบาลี สกฺกฏ

สัน-สะ-กฺริด

ชื่อภาษาในตระกูลอินเดียยุโรป ซึ่งมีใช้ในวรรณคดีอินเดียโบราณเช่น คัมภีร์ฤคเวท ยชุรเวท สามเวท ต่อมาใช้ในวรรณคดีของพราหมณ์โดยทั่วไป และในคัมภีร์พระพุทธศาสนาฝ่ายมหายาน


สันสกฤต

สัน-สะ-กฺริด

ที่ทำให้ดีพร้อมแล้ว, ที่ทำให้ประณีตแล้ว, ที่ขัดเกลาแล้ว


เวลา

ยืมมาจากสันสกฤต वेला (เวลา) หรือบาลี เวลา; ร่วมรากกับ เพล

ᩅᩮᩃᩣ

ชั่วขณะความยาวนานที่มีอยู่หรือเป็นอยู่

tijd

ชั่วขณะความยาวนานที่มีอยู่หรือเป็นอยู่

ìgbà

ชั่วขณะความยาวนานที่มีอยู่หรือเป็นอยู่

ꪹꪋꪷ

ชั่วขณะความยาวนานที่มีอยู่หรือเป็นอยู่

ၶၢဝ်းယၢမ်း

ชั่วขณะความยาวนานที่มีอยู่หรือเป็นอยู่

tiid

ฟรีเชียตะวันตก

ชั่วขณะความยาวนานที่มีอยู่หรือเป็นอยู่

temps

ชั่วขณะความยาวนานที่มีอยู่หรือเป็นอยู่

Zeit

ชั่วขณะความยาวนานที่มีอยู่หรือเป็นอยู่

ເວລາ

ชั่วขณะความยาวนานที่มีอยู่หรือเป็นอยู่

tiempo

ชั่วขณะความยาวนานที่มีอยู่หรือเป็นอยู่

time

ชั่วขณะความยาวนานที่มีอยู่หรือเป็นอยู่

ชั่วขณะความยาวนานที่มีอยู่หรือเป็นอยู่ โดยนิยมกำหนดขึ้นเป็นครู่ คราว วัน เดือน ปี เป็นต้น

เวลาเป็นเงินเป็นทอง

ขอเวลาสักครู่


จันทร์

คำวิสามานยนาม

ยืมมาจากสันสกฤต चन्द्र (จนฺทฺร); เทียบบาลี จนฺท

จันทร
จันทรา

กระลา

อรรถาภิธาน:จันทร์

กลา

อรรถาภิธาน:จันทร์

เขน

อรรถาภิธาน:จันทร์

แข

อรรถาภิธาน:จันทร์

จันท์

อรรถาภิธาน:จันทร์

จันทร

อรรถาภิธาน:จันทร์

จันทร์

อรรถาภิธาน:จันทร์

จันทรพิมพ์

อรรถาภิธาน:จันทร์

จันทรมณฑล

อรรถาภิธาน:จันทร์

จันทรา

อรรถาภิธาน:จันทร์

จันทิมา

อรรถาภิธาน:จันทร์

ดวงเดือน

อรรถาภิธาน:จันทร์

เดือน

อรรถาภิธาน:จันทร์

ตโมนุท

อรรถาภิธาน:จันทร์

ตโมหร

อรรถาภิธาน:จันทร์

แถง

อรรถาภิธาน:จันทร์

โทษากร

อรรถาภิธาน:จันทร์

โทษารมณ์

อรรถาภิธาน:จันทร์

นิศากร

อรรถาภิธาน:จันทร์

นิศานาถ

อรรถาภิธาน:จันทร์

นิศาบดี

อรรถาภิธาน:จันทร์

นิศามณี

อรรถาภิธาน:จันทร์

นิศารัตน์

อรรถาภิธาน:จันทร์

บุหลัน

อรรถาภิธาน:จันทร์

ปักษธร

อรรถาภิธาน:จันทร์

พิธุ

อรรถาภิธาน:จันทร์

มนทกานติ

อรรถาภิธาน:จันทร์

มา

อรรถาภิธาน:จันทร์

มาส

อรรถาภิธาน:จันทร์

รชนีกร

อรรถาภิธาน:จันทร์

รัชนีกร

อรรถาภิธาน:จันทร์

วิธู

อรรถาภิธาน:จันทร์

ศศธร

อรรถาภิธาน:จันทร์

ศศพินทุ์

อรรถาภิธาน:จันทร์

ศศลักษณ์

อรรถาภิธาน:จันทร์

ศศิ

อรรถาภิธาน:จันทร์

ศศิธร

อรรถาภิธาน:จันทร์

ศศิน

อรรถาภิธาน:จันทร์

ศศิมณฑล

อรรถาภิธาน:จันทร์

ศศี

อรรถาภิธาน:จันทร์

สิตางศุ์

อรรถาภิธาน:จันทร์

สีตลรัศมี

อรรถาภิธาน:จันทร์

สุมะ

อรรถาภิธาน:จันทร์

โสม

อรรถาภิธาน:จันทร์

อินทุ

อรรถาภิธาน:จันทร์

(พระ~) เรียกเทวดาองค์หนึ่งในนิยายว่า พระจันทร์, ในตำราโหราศาสตร์เป็นชื่อดาวพระเคราะห์ที่ 2

(พระ~, ดวง~) ดาวบริวารของโลก


จันทร์

จันทร
จันทรา

จันทร์

อรรถาภิธาน:จันทร์

จันทรวาร

อรรถาภิธาน:จันทร์

จันทวาร

อรรถาภิธาน:จันทร์

โสมวาร

อรรถาภิธาน:จันทร์

(วัน~) ชื่อวันที่ 2 ของสัปดาห์, มาตรฐานไอโซกำหนดให้เป็นวันที่ 1 ของสัปดาห์

(ดวง~) ดาวบริวาร (ของดาวอื่น ๆ)


พิษ

ยืมมาจากสันสกฤต विष (วิษ)

[เสียงสมาส]
พิด-สะ-

[เสียงสมาส]
พิด-

/pʰit̚˦˥/^((สัมผัส))

สิ่งที่ร้ายเป็นอันตรายแก่ร่างกายหรือให้ความเดือดร้อนแก่จิตใจ

สิ่งที่ร้ายเป็นอันตราย เมื่อเข้าสู่ร่างกายจะทำให้ตาย เจ็บปวด หรือพิการได้ บางอย่างเกิดจากแร่ เช่นสารหนู, บางอย่างเกิดจากต้นไม้ เช่นต้นแสลงใจ, บางอย่างเกิดจากสัตว์ เช่นงู


ราชา

จากสันสกฤต राजन् (ราชนฺ)

กระษัตริย์

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

กรุง

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

กษัตร

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

กษัตรา

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

กษัตราธิราช

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

กษัตริย

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

กษัตริย์

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

กษัตริยราช

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

กษัตรีย์

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

กษัตรีศูร

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

ขัตติย

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

ขัตติยะ

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

ขุนหลวง

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

คิง

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

จักรพรรดิ

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

จักริน

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

จักรี

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

จุฑาธิปไตย

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

เจ้า

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

เจ้าชีวิต

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

เจ้าแผ่นดิน

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

เจ้าพ่อหลวง

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

เจ้าหลวง

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

เจ้าหล้า

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

เจ้าหัว

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

เจ้าเหนือหัว

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

เจ้าอยู่หัว

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

ตรีภพนาถ

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

ท้าว

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

ท้าวพญา

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

ท้าวพระยา

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

ธรณินทร์

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

ธรณิศ

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

ธรณิศร

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

ธรณิศวร

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

ธรณิศวร์

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

ธราธิบดี

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

ธราธิป

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

ธเรศ

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

นรเทพ

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

นรนาถ

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

นรนายก

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

นรบดี

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

นรบาล

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

นรราช

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

นรเศรษฐ์

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

นราธิเบนทร์

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

นราธิเบศร์

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

นราธิป

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

นรินทร์

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

นริศ

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

นริศร

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

นริศวร

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

นเรนทรสูร

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

นเรศ

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

นเรศวร

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

นเรศูร

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

นโรดม

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

นฤเทพ

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

นฤบดี

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

นฤบาล

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

นฤเบศ

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

นฤปะ

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

นายหลวง

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

ในหลวง

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

บดินทร

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

บดินทร์

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

พญา

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

พ่อขุน

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

พ่อหลวง

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

พ่ออยู่หัว

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

พันปี

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

ภู

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

ภูธร

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

ภูธเรศ

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

ภูธเรศวร

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

ภูนาถ

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

ภูนายก

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

ภูเนตุ

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

ภูบดินทร์

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

ภูบดี

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

ภูบาล

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

ภูเบนทร์

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

ภูเบศ

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

ภูเบศวร์

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

ภูป

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

ภูภุช

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

ภูมิธร

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

ภูมินทร์

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

ภูมินาถ

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

ภูมิบดี

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

ภูมิบาล

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

ภูมิภุช

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

ภูมี

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

ภูมีศวร

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

ภูวนาถ

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

ภูวเนตร

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

ภูวไนย

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

มนุชาธิป

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

มนุษยเทพ

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

มหิธร

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

มหิบดี

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

มหิบาล

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

มหิป

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

มหิศร

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

มหิศวร

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

มเหศ

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

มเหศวร

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

มหาราช

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

รเถสภะ

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

ราช

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

ราชัน

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

ราชา

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

ราชาธิราช

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

ราเชนทร์

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

วิภู

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

วิเรนทร์

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

สมมติเทพ

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

สยามินทร์

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

เหนือหัว

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

องค์เหนือหัว

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

อติราช

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

อธิป

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

อธิราช

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

ออกไท้

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

ไอศวรรย์

อรรถาภิธาน:กษัตริย์

/raː˧.t͡ɕʰaː˧/^((สัมผัส))

(พระ~) พระเจ้าแผ่นดิน


หิมะ

ยืมมาจากสันสกฤต हिम (หิม) หรือบาลี หิม

ᩉᩥᨾ

ละอองน้ำที่แปรสภาพเป็นของแข็ง

ᩉ᩠ᨾᩮᩥ᩠ᨿᨹᩫ᩠ᨦ

ละอองน้ำที่แปรสภาพเป็นของแข็ง

nae

ละอองน้ำที่แปรสภาพเป็นของแข็ง

siet

ละอองน้ำที่แปรสภาพเป็นของแข็ง

གངས

ละอองน้ำที่แปรสภาพเป็นของแข็ง

ཁ་བ

ละอองน้ำที่แปรสภาพเป็นของแข็ง

ᥞᥣᥴ

ละอองน้ำที่แปรสภาพเป็นของแข็ง

tuyết

ละอองน้ำที่แปรสภาพเป็นของแข็ง

ᦵᦖᧀᦉᦏᦱᧇ

ละอองน้ำที่แปรสภาพเป็นของแข็ง

ၼၢႆး

ละอองน้ำที่แปรสภาพเป็นของแข็ง

မူၺ်ၼၢႆး

ละอองน้ำที่แปรสภาพเป็นของแข็ง

ຫິມະ

ละอองน้ำที่แปรสภาพเป็นของแข็ง

ນ້ຳໝອກ

ละอองน้ำที่แปรสภาพเป็นของแข็ง

snow

ละอองน้ำที่แปรสภาพเป็นของแข็ง

qor

ละอองน้ำที่แปรสภาพเป็นของแข็ง

ละอองน้ำในอากาศที่แปรสภาพเป็นของแข็งเพราะอุณหภูมิต่ำ ลักษณะฟูเป็นปุย ลอยลงมาจากท้องฟ้า

ความหนาว, ความเยือกเย็น


วิหค

ยืมมาจากสันสกฤต विहग (วิหค) หรือบาลี วิหค


ศัพท์

ยืมมาจากสันสกฤต शब्द (ศพฺท); เทียบบาลี สทฺท; ร่วมเชื้อสายกับลาว ສັບ (สับ)

โทรศัพท์

ศัพท์บัญญัติ

คำยากที่ต้องแปล, ศัพท์แสง ก็ว่า

ฟังไม่ได้ศัพท์ จับไปกระเดียด


ยอดเยี่ยม

ยอด + เยี่ยม

/jɔːt̚˥˩.jia̯m˥˩/^((สัมผัส))

ดีที่สุด, เลิศที่สุด, เยี่ยมยอด ก็ว่า


ดีเด่น

การแบ่งพยางค์
{ไม่ตามอักขรวิธี; เสียงสระสั้น}

ดีมาก, ยอดเยี่ยม

นักเรียนดีเด่นแห่งปี

พ่อตัวอย่างดีเด่นและแม่ตัวอย่างดีเด่น

เยาวชนดีเด่น


ชนะเลิศ

/t͡ɕʰa˦˥.na˦˥.lɤːt̚˥˩/^((สัมผัส))

ผลงานที่ดีที่สุด

ตำแหน่งที่ดีที่สุดจากการประกาศผลงานที่มีการตัดสินตามเกณฑ์ที่กำหนด ส่วนใหญ่มีเพียงตำแหน่งเดียว

ตำแหน่งชนะเลิศเปตองชาย ประเภททีม ได้แก่...


รางวัล

เทียบเขมร រង្វាន់ (รงฺวาน̍)

สิ่งของหรือเงินที่ได้มาเพราะความดีความชอบหรือความสามารถ หรือเพราะชนะในการแข่งขัน หรือเพราะโชค

รางวัลผู้มีมารยาทงาม

รางวัลสังข์เงิน

รางวัลตุ๊กตาทอง

รางวัลชนะเลิศในการแต่งหนังสือสอนพระพุทธศาสนาแก่เด็ก

รางวัลชนะเลิศฟุตบอล

ถูกสลากกินแบ่งรางวัลที่ 1

ค่าตอบแทนที่ให้แก่ผู้ซึ่งกระทำการอย่างใดอย่างหนึ่งสำเร็จตามที่บ่งไว้


รางวัล

เทียบเขมร រង្វាន់ (รงฺวาน̍)

ให้สิ่งของโดยความชอบหรือเพื่อเป็นสินน้ำใจเป็นต้น


รองชนะเลิศ

ผลงานที่เป็น อันดับ ที่ ๒ รองจาก ชนะเลิศ

ชื่อของตำแหน่งที่ ๒ ที่ใช้ประกาศผลงาน จากการประกวดหรือแข่งขัน อาจให้ รางวัล เป็นสิ่งของหรือวัตถุ เช่น เหรียญเงิน,ใบเกียรติบัตร เป็นต้น ไม่สมควรเรียกตำแหน่งรองชนะเลิศว่า รองชนะเลิศ อันดับที่ ๑, รองชนะเลิศ อันดับที่ ๒ เพราะต้องตีความหมายออกมาเป็นดังนี้ รองชนะเลิศ อันดับที่ ๑ คือ ตำแหน่งที่ ๒ และรองชนะเลิศ อันดับที่ ๒ คือ ตำแหน่งที่ ๓ นั่นเอง


อันดับ

ร่วมเชื้อสายกับลาว ອັນດັບ (อันดับ), เขมร អណ្ដាប់ (อณฺฎาบ̍)
ในอนุกรมวิธาน ยืมความหมายจากอังกฤษ order; เป็นศัพท์บัญญัติสำนักงานราชบัณฑิตยสภา

ชั้น, ระเบียบ

พระสงฆ์นั่งตามอันดับ

สอบได้ในอันดับต้น ๆ

ระดับอนุกรมวิธานหนึ่ง อยู่ใต้ชั้น (class) และเหนือวงศ์ (family); หน่วยอนุกรมวิธานในระดับดังกล่าว

(พระ~) พระลูกวัด (ที่นั่งเรียงกัน)


ลำดับ

ร่วมเชื้อสายกับลาว ລຳດັບ (ลำดับ), เขมร លំដាប់ (ลํฎาบ̍)

อันดับ, การเรียงกันไว้ให้เป็นระเบียบตามตำแหน่ง

นั่งตามลำดับ

เข้าแถวตามลำดับไหล่

เรียงตามลำดับอักษร


แคนู

ชื่อของพาหนะทางน้ำ เรียกทับศัพท์จากภาษาอังกฤษว่า แคนู ใช้ในภาษาไทยว่า เรือแคนู แต่เดิมคนอินเดียนแดงใช้สัญจร ลักษณะเรือแบบเปิด ขุดเป็นร่องลึก นั่งได้ 1-2 คน ใช้ไม้พายที่มีใบพายข้างเดียว ปัจจุบันปรับเปลี่ยนรูปทรงเรือ แต่ยังมีเค้าโครงเดิม ซึ่งมีความแตกต่างจากเรือคายัค


คิดถึง

การคิดถึง (abstract-noun)
ความคิดถึง (abstract-noun)

ᨣᩧ᩠ᨯᨴᩮᩥ᩠ᨦᩉᩣ

นึกถึง, นึกถึงด้วยใจผูกพัน

ၶႆႈၸႂ်ထိုင်

นึกถึง, นึกถึงด้วยใจผูกพัน

ၶုၵ်းၸႂ်လႆႈ

นึกถึง, นึกถึงด้วยใจผูกพัน

ဝူၼ်ႉထိုင်

นึกถึง, นึกถึงด้วยใจผูกพัน

ၵိုတ်ႉၸႂ်လႆႈ

นึกถึง, นึกถึงด้วยใจผูกพัน

ຄຶດຮອດ

นึกถึง, นึกถึงด้วยใจผูกพัน

ຄິດຮອດ

นึกถึง, นึกถึงด้วยใจผูกพัน

miss

นึกถึง, นึกถึงด้วยใจผูกพัน

/kʰit̚˦˥.tʰɯŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

นึกถึง, นึกถึงด้วยใจผูกพัน


นึกถึง

การนึกถึง (abstract-noun)
ความนึกถึง (abstract-noun)

/nɯk̚˦˥.tʰɯŋ˩˩˦/^((สัมผัส))


กีฬา

ยืมมาจากบาลี กีฬา (“การเล่น”); เทียบสันสกฤต क्रीडा (กฺรีฑา, “การเล่น”)

운동

กิจกรรมการแล่นแบบหนึ่ง

스포츠

กิจกรรมการแล่นแบบหนึ่ง

កីឡា

กิจกรรมการแล่นแบบหนึ่ง

運動

กิจกรรมการแล่นแบบหนึ่ง

运动

กิจกรรมการแล่นแบบหนึ่ง

sport

กิจกรรมการแล่นแบบหนึ่ง

விளையாட்டு

กิจกรรมการแล่นแบบหนึ่ง

sport

กิจกรรมการแล่นแบบหนึ่ง

спорт

กิจกรรมการแล่นแบบหนึ่ง

ກິລາ

กิจกรรมการแล่นแบบหนึ่ง

deporte

กิจกรรมการแล่นแบบหนึ่ง

sport

กิจกรรมการแล่นแบบหนึ่ง

sports

กิจกรรมการแล่นแบบหนึ่ง

رِيَاضَة

กิจกรรมการแล่นแบบหนึ่ง

กิจกรรมหรือการเล่นที่มีกฎกติกากำหนด เพื่อความสนุกเพลิดเพลินผ่อนคลายความเครียด หรือเสริมสร้างร่างกายให้แข็งแรง และอาจใช้เป็นการแข่งขันเพื่อความเป็นเลิศ เช่น ฟุตบอล ว่ายน้ำ หมากรุก ปีนเขา ล่าสัตว์


แข่งขัน

/kʰɛŋ˨˩.kʰan˩˩˦/^((สัมผัส))

ชิงเอาชนะเพื่อรางวัล, ขันสู้เอาชนะกัน

แข่งขันกับนักกีฬาต่างประเทศ

แข่งขันกับคู่แข่งในตลาดโลก

ฝึกซ้อมเพื่อแข่งขันในประเทศและต่างประเทศ


ประลอง

มาจากภาษาเขมร ប្រឡង (ปฺรฬง, "แข่งขัน", "สอบ")

/pra˨˩.lɔːŋ˧/^((สัมผัส))

ทดสอบความรู้ความสามารถด้วยการต่อสู้หรือแข่งขันกัน

ประลองฝีมือ

ประลองกำลัง

ประลองความเร็ว


สก๊อย

แผลงมาจากอังกฤษ skirt (“กระโปรง”)

เยาวชนหญิงที่ซ้อนท้ายมอเตอร์ไซค์ซิ่ง ชอบแต่งกายรัดรูป นุ่งกระโปรงหรือกางเกงสั้นมาก


ศักยภาพ

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

สัก-กะ-ยะ-พาบ

ภาวะแฝง, อำนาจหรือคุณสมบัติที่มีแฝงอยู่ในสิ่งต่างๆ อาจทำให้พัฒนาหรือให้ปรากฎเป็นสิ่งที่ประจักษ์ได้

เขามีศักยภาพในการทำงานสูง

คำนามธรรม ที่แสดงว่าคนนั้นหรือสิ่งนั้น มีพลังขับเคลื่อนในการทำสิ่งใดสิ่งหนึ่ง เพียงแต่ยังอยู่ภายในของคนๆนั้นหรือสิ่งนั้นๆ ซึ่งคาดเดาว่าคนๆนั้นหรือสิ่งนั้นๆ มีพลังขับเคลื่อนในการทำสิ่งใดสิ่งหนึ่งได้อย่างแน่นอน คล้ายคำว่า สามารถ

เขามีศักยภาพที่จะเป็นนักกีฬาเปตองได้

น้ำป่าบนเขาแห่งนี้มีศักยภาพทำลายบ้านได้หลายหลัง


สามารถ

ยืมมาจากสันสกฤต समर्थ (สมรฺถ); เทียบบาลี สมตฺถ

ၸၢင်ႈ

คำช่วยกริยาบอกว่ามีคุณสมบัติที่จะทำได้

ສາມາດ

คำช่วยกริยาบอกว่ามีคุณสมบัติที่จะทำได้

can

คำช่วยกริยาบอกว่ามีคุณสมบัติที่จะทำได้

/saː˩˩˦.maːt̚˥˩/^((สัมผัส))

เป็นคำช่วยกริยาบอกว่ามีคุณสมบัติที่จะทำได้

เขาสามารถเดินได้ชั่วโมงละ 5 กิโลเมตร

เพื่อนฉันสามารถขี่จักรยานไต่ลวดได้


สามารถ

สมรรถ
ความสามารถ (noun-from-adj)

/saː˩˩˦.maːt̚˥˩/^((สัมผัส))

มีคุณสมบัติที่จะทำได้ โดยเฉพาะทางความรู้หรือความชำนาญเป็นต้น

ลูกเขาเป็นคนสามารถ เรียนอะไรก็เรียนได้


ความรัก

ᨤ᩠ᩅᩣ᩠ᨾᩁᩢ᩠ᨠ

ความชอบที่มีมาก

liefde

ความชอบที่มีมาก

တၢင်းႁၵ်ႉ

ความชอบที่มีมาก

leafde

ฟรีเชียตะวันตก

ความชอบที่มีมาก

ຄວາມຮັກ

ความชอบที่มีมาก

amor

ความชอบที่มีมาก

love

ความชอบที่มีมาก

คำอาการนามของ รัก


ขา

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *qaːᴬ¹, จากไทดั้งเดิม *p.qaːᴬ; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨡᩣ (ขา), ลาว ຂາ (ขา), ไทลื้อ ᦃᦱ (ฃา), ไทใหญ่ ၶႃ (ขา), อาหม 𑜁𑜡 (ขา), ปู้อี gal, จ้วง ga, ภาษาจ้วงใต้ ka; เทียบจีนเก่า骹 (OC *kʰraːw, “ขา”), กลุ่มภาษาหมิ่น 跤 (“ขา; เท้า”), ออสโตรนีเซียนดั้งเดิม *paqa (“ต้นขา”)

skonk

ฟรีเชียตะวันตก

/kʰaː˩˩˦/^((สัมผัส))

อวัยวะของมนุษย์หรือสัตว์ที่ยื่นจากขาหนีบถึงข้อเท้า


ขา

/kʰaː˩˩˦/^((สัมผัส))

บุคคล, คน (ใช้คู่กับคำชี้เฉพาะ เช่น ขานี้ ขานั้น)

ขานี้อยู่แต่บ้าน ชวนไปไหนก็ไม่ไป


ขา

ร่วมเชื้อสายกับภาษาจ้วงใต้ ha (คำสุภาพ)

/kʰaː˩˩˦/^((สัมผัส))

บุคคลที่สามสองคน, เขาสองคน


ขา

/kʰaː˩˩˦/^((สัมผัส))

คำรับของผู้หญิง


ก็

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *koːꟲ; ร่วมเชื้อสายกับลาว ກໍ (กํ) หรือ ກໍ່ (กํ่), คำเมือง ᨣᩴ᩵ (คํ่), ไทดำ ꪁꪷ꫁ (กฺํ้), ไทใหญ่ ၵေႃႈ (ก้อ̂) หรือ ၵေႃး (ก๊อ̂), จ้วงแบบจั่วเจียง ko, จ้วง goj, อาหม 𑜀𑜦𑜡 (กอ̂) หรือ 𑜀𑜦𑜨𑜡 (เกอ̂า); เทียบเขมรเก่า ka, *ko, *kar, เขมร ក៏ (ก็)

pastaj

แล้ว; จึง; ย่อม

հետո

แล้ว; จึง; ย่อม

pak

แล้ว; จึง; ย่อม

potom

แล้ว; จึง; ย่อม

toen

แล้ว; จึง; ย่อม

dan

แล้ว; จึง; ย่อม

tiam

แล้ว; จึง; ย่อม

sitten

แล้ว; จึง; ย่อม

puis

แล้ว; จึง; ย่อม

paşî

แล้ว; จึง; ย่อม

dûre

แล้ว; จึง; ย่อม

piştre

แล้ว; จึง; ย่อม

dûvre

แล้ว; จึง; ย่อม

peyre

แล้ว; จึง; ย่อม

tidak lama kemudian

แล้ว; จึง; ย่อม

następnie

แล้ว; จึง; ย่อม

potem

แล้ว; จึง; ย่อม

depois

แล้ว; จึง; ย่อม

em seguida

แล้ว; จึง; ย่อม

затем

แล้ว; จึง; ย่อม

потом

แล้ว; จึง; ย่อม

luego

แล้ว; จึง; ย่อม

därpå

แล้ว; จึง; ย่อม

sen

แล้ว; จึง; ย่อม

sedan

แล้ว; จึง; ย่อม

så

แล้ว; จึง; ย่อม

ᨣᩴ᩵

แล้ว; จึง; ย่อม

それから

แล้ว; จึง; ย่อม

その後

แล้ว; จึง; ย่อม

そして

แล้ว; จึง; ย่อม

ꪁꪷ꫁

แล้ว; จึง; ย่อม

ၵေႃႈ

แล้ว; จึง; ย่อม

ກໍ

แล้ว; จึง; ย่อม

then

แล้ว; จึง; ย่อม

þa

แล้ว; จึง; ย่อม

ivez

ด้วย; เช่นเดียวกัน

都

ด้วย; เช่นเดียวกัน

也

ด้วย; เช่นเดียวกัน

亦

ด้วย; เช่นเดียวกัน

还

ด้วย; เช่นเดียวกัน

同样地

ด้วย; เช่นเดียวกัน

還

ด้วย; เช่นเดียวกัน

同樣地

ด้วย; เช่นเดียวกัน

také

ด้วย; เช่นเดียวกัน

ook

ด้วย; เช่นเดียวกัน

eveneens

ด้วย; เช่นเดียวกัน

tevens

ด้วย; เช่นเดียวกัน

ankaŭ

ด้วย; เช่นเดียวกัน

samuti

ด้วย; เช่นเดียวกัน

ühtlasi

ด้วย; เช่นเดียวกัน

also

ด้วย; เช่นเดียวกัน

myös

ด้วย; เช่นเดียวกัน

-kin

ด้วย; เช่นเดียวกัน

aussi

ด้วย; เช่นเดียวกัน

également

ด้วย; เช่นเดียวกัน

auch

ด้วย; เช่นเดียวกัน

גם

ด้วย; เช่นเดียวกัน

szintén

ด้วย; เช่นเดียวกัน

is

ด้วย; เช่นเดียวกัน

ugyancsak

ด้วย; เช่นเดียวกัน

líka

ด้วย; เช่นเดียวกัน

einnig

ด้วย; เช่นเดียวกัน

anke

ด้วย; เช่นเดียวกัน

juga

ด้วย; เช่นเดียวกัน

freisin

ด้วย; เช่นเดียวกัน

anche

ด้วย; เช่นเดียวกัน

また

ด้วย; เช่นเดียวกัน

quoque

ด้วย; เช่นเดียวกัน

ukoll

ด้วย; เช่นเดียวกัน

też

ด้วย; เช่นเดียวกัน

również

ด้วย; เช่นเดียวกัน

także

ด้วย; เช่นเดียวกัน

também

ด้วย; เช่นเดียวกัน

тоже

ด้วย; เช่นเดียวกัน

также

ด้วย; เช่นเดียวกัน

aj

ด้วย; เช่นเดียวกัน

tudi

ด้วย; เช่นเดียวกัน

también

ด้วย; เช่นเดียวกัน

också

ด้วย; เช่นเดียวกัน

ek

ด้วย; เช่นเดียวกัน

אויך

ด้วย; เช่นเดียวกัน

/kɔʔ˥˩/^((สัมผัส))

/kɔː˥˩/^((สัมผัส))

ทำดีก็ได้ดี

เขาก็เช่นกัน


ก็

/kɔʔ˥˩/^((สัมผัส))

/kɔː˥˩/^((สัมผัส))

เมื่อเขาพูดจบ ทุกคนก็ตบมือ


สยาม

คำวิสามานยนาม

ไม่ทราบแน่ชัด เป็นไปได้ว่า:
* มาจากเขมรเก่าสมัยอังกอร์ ស្យាំ (สฺยาํ), จากเขมรเก่าสมัยก่อนอังกอร์ ស្យាំ (สฺยาํ), ស្យំ (สฺยํ) (ปรากฏครั้งแรกเมื่อประมาณ ค.ศ. 578-677)
*: (ซึ่งเป็นรากของเขมรกลาง សៀម (เสียม), เขมร សៀម (เสียม), ស្យាម (สฺยาม), มอญ သေမ် (เสม์), သေံ (เสํ))
* มาจากสันสกฤต श्याम (ศฺยาม, “ดำ, สีเข้ม”) (ซึ่งเป็นรากของรูปที่เลิกใช้ ศยาม)
* แผลงมาจากบาลี สาม ในคำว่า สามปเทส (“ประเทศสยาม”)

[เสียงสมาส]
สะ-หฺยาม-มะ-

(ประเทศ~, ~ประเทศ, ~รัฐ, ราชอาณาจักร~) ชื่อเรียกประเทศไทยในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ต่อมาได้เปลี่ยนชื่อเป็นประเทศไทยเมื่อวันที่ 24 มิถุนายน พ.ศ. 2482


สยาม

Siam

นามเดิมของประเทศไทย

Siam

นามเดิมของประเทศไทย

시암

นามเดิมของประเทศไทย

샴

นามเดิมของประเทศไทย

សៀម

นามเดิมของประเทศไทย

ᩈ᩠ᨿ᩻ᩣ᩠ᨾ

นามเดิมของประเทศไทย

ᩈ᩠ᨿᩣ᩠ᨾ

นามเดิมของประเทศไทย

暹羅

นามเดิมของประเทศไทย

暹罗

นามเดิมของประเทศไทย

暹羅

นามเดิมของประเทศไทย

暹罗

นามเดิมของประเทศไทย

暹羅

นามเดิมของประเทศไทย

暹罗

นามเดิมของประเทศไทย

暹

นามเดิมของประเทศไทย

シャム

นามเดิมของประเทศไทย

サイアム

นามเดิมของประเทศไทย

Siyam

นามเดิมของประเทศไทย

syāmaraṭṭha

นามเดิมของประเทศไทย

সায়াম্

นามเดิมของประเทศไทย

سیام

นามเดิมของประเทศไทย

Sião

นามเดิมของประเทศไทย

Sciam

นามเดิมของประเทศไทย

Syjam

นามเดิมของประเทศไทย

Siam

นามเดิมของประเทศไทย

ဆိုင်အမ်

นามเดิมของประเทศไทย

Siam

นามเดิมของประเทศไทย

سيٍّي

มลายูแบบปัตตานี

นามเดิมของประเทศไทย

سييٍي

มลายูแบบปัตตานี

นามเดิมของประเทศไทย

ซีแย

มลายูแบบปัตตานี

นามเดิมของประเทศไทย

သေံ

นามเดิมของประเทศไทย

သေမ်

นามเดิมของประเทศไทย

ဒျောဒျာ

นามเดิมของประเทศไทย

Siam

นามเดิมของประเทศไทย

Siam

นามเดิมของประเทศไทย

Сиа́м

นามเดิมของประเทศไทย

Siam

นามเดิมของประเทศไทย

ສຍາມ

นามเดิมของประเทศไทย

ສະຫຍາມ

นามเดิมของประเทศไทย

Xiêm

นามเดิมของประเทศไทย

Siam

นามเดิมของประเทศไทย

Siam

นามเดิมของประเทศไทย

Siam

นามเดิมของประเทศไทย

سِيَام

นามเดิมของประเทศไทย

Siam

นามเดิมของประเทศไทย

سیام

นามเดิมของประเทศไทย

Siiam

นามเดิมของประเทศไทย

Sziám

นามเดิมของประเทศไทย

सियाम

นามเดิมของประเทศไทย

श्याम

นามเดิมของประเทศไทย

स्याम

นามเดิมของประเทศไทย

श्यामदेश

นามเดิมของประเทศไทย

[เสียงสมาส]
สะ-หฺยาม-มะ-

ของประเทศไทย (โบราณหรือปัจจุบัน)


นาม

ยืมมาจากสันสกฤต नाम (นาม, “ชื่อ”) หรือบาลี นาม (“ชื่อ”)

isim

อาเซอร์ไบจาน

ad

อาเซอร์ไบจาน

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

[เสียงสมาส]
นาม-มะ-

คำชนิดหนึ่งในไวยากรณ์สำหรับเรียกคน สัตว์ และสิ่งของต่าง ๆ

สิ่งที่ไม่ใช่รูป คือ จิตใจ, คู่กับ รูป


ความเกลียด

ความ + เกลียด

คฺวาม-เกฺลียด

คำอาการนามของ เกลียด


เอทธิลีน

ฮอร์โมนพืชตัวเดียวที่อยู่ในรูปแก๊ส


ล่าม

ผู้แปลคำพูดจากภาษาหนึ่งเป็นอีกภาษาหนึ่งโดยทันที


ล่าม

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *laːmᴮ; ร่วมเชื้อสายกับลาว ລ່າມ (ล่าม), ไทใหญ่ လၢမ်ႈ (ล้าม)， ภาษาจ้วง lamq（aeu cweg maz lamq เอาเชื่อกมาล่าม）

ผูกโดยวิธีให้เคลื่อนย้ายได้บ้างในที่จำกัด

ล่ามโซ่

ล่ามวัว

ล่ามควาย


พรีเมี่ยม

ของที่ระลึก ของพรีเมียม (ที่ถูกต้องต้องไม่มีไม้เอก) เป็นคำพูดที่คนไทยพูดติดปากทับศัพท์ของฝรั่ง คนส่วนใหญ่จะเรียกว่า เช่น ร่มพรีเมียม เต็นท์พรีเมียม ของพรีเมียม อื่นแล้วแต่คนจะเรียก


นปช.

คำวิสามานยนาม

/nɔː˧.pɔː˧.t͡ɕʰɔː˧/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ แนวร่วมประชาธิปไตยต่อต้านเผด็จการแห่งชาติ


แอปเปิล

ยืมมาจากอังกฤษ apple

appel

ฟรีเชียตะวันตก

แอ็๊บ-เปิ็้น

/ʔɛp̚˦˥.pɤn˥˩/^((สัมผัส))

ไม้ต้นชนิด Malus domestica ในวงศ์ Rosaceae ผลมีสีเขียวหรือสีแดงเป็นต้น ผลกินได้


ชื่อ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ɟɤːᴮ, จากจีนยุคกลาง字 (MC dziH); ร่วมเชื้อสายกับปักษ์ใต้ ฉือ, อีสาน ซื่อ, ลาว ຊື່ (ซื่), คำเมือง ᨩᩨ᩵ (ชื่), ไทลื้อ ᦋᦹᧈ (ชื่), ไทดำ ꪋꪳ꪿ (จฺึ่), ไทใหญ่ ၸိုဝ်ႈ (จึ้ว), อาหม 𑜋𑜢𑜤𑜈𑜫 (ฉึว์) หรือ 𑜋𑜥 (ฉู), ภาษาจ้วงใต้ cwh (ซื่อ)

ឈ្មោះ

คำที่ใช้เรียกสิ่งต่าง ๆ ทั่วไปหรือเฉพาะ

ᨩᩨ᩵

คำที่ใช้เรียกสิ่งต่าง ๆ ทั่วไปหรือเฉพาะ

igoa

คำที่ใช้เรียกสิ่งต่าง ๆ ทั่วไปหรือเฉพาะ

naam

คำที่ใช้เรียกสิ่งต่าง ๆ ทั่วไปหรือเฉพาะ

ꪋꪳ꪿

คำที่ใช้เรียกสิ่งต่าง ๆ ทั่วไปหรือเฉพาะ

ᦋᦹᧈ

คำที่ใช้เรียกสิ่งต่าง ๆ ทั่วไปหรือเฉพาะ

ၸိုဝ်ႈ

คำที่ใช้เรียกสิ่งต่าง ๆ ทั่วไปหรือเฉพาะ

igoa

คำที่ใช้เรียกสิ่งต่าง ๆ ทั่วไปหรือเฉพาะ

མིང

คำที่ใช้เรียกสิ่งต่าง ๆ ทั่วไปหรือเฉพาะ

นาม

คำที่ใช้เรียกสิ่งต่าง ๆ ทั่วไปหรือเฉพาะ

nom

คำที่ใช้เรียกสิ่งต่าง ๆ ทั่วไปหรือเฉพาะ

အမည်

คำที่ใช้เรียกสิ่งต่าง ๆ ทั่วไปหรือเฉพาะ

နာမည်

คำที่ใช้เรียกสิ่งต่าง ๆ ทั่วไปหรือเฉพาะ

nimi

คำที่ใช้เรียกสิ่งต่าง ๆ ทั่วไปหรือเฉพาะ

nimitys

คำที่ใช้เรียกสิ่งต่าง ๆ ทั่วไปหรือเฉพาะ

nama

คำที่ใช้เรียกสิ่งต่าง ๆ ทั่วไปหรือเฉพาะ

Name

คำที่ใช้เรียกสิ่งต่าง ๆ ทั่วไปหรือเฉพาะ

nōmen

คำที่ใช้เรียกสิ่งต่าง ๆ ทั่วไปหรือเฉพาะ

ຊື່

คำที่ใช้เรียกสิ่งต่าง ๆ ทั่วไปหรือเฉพาะ

ນາມ

คำที่ใช้เรียกสิ่งต่าง ๆ ทั่วไปหรือเฉพาะ

nombre

คำที่ใช้เรียกสิ่งต่าง ๆ ทั่วไปหรือเฉพาะ

namn

คำที่ใช้เรียกสิ่งต่าง ๆ ทั่วไปหรือเฉพาะ

नामन्

คำที่ใช้เรียกสิ่งต่าง ๆ ทั่วไปหรือเฉพาะ

name

คำที่ใช้เรียกสิ่งต่าง ๆ ทั่วไปหรือเฉพาะ

𑜋𑜢𑜤𑜈𑜫

คำที่ใช้เรียกสิ่งต่าง ๆ ทั่วไปหรือเฉพาะ

𑜋𑜥

คำที่ใช้เรียกสิ่งต่าง ๆ ทั่วไปหรือเฉพาะ

nome

คำที่ใช้เรียกสิ่งต่าง ๆ ทั่วไปหรือเฉพาะ

nama

คำที่ใช้เรียกสิ่งต่าง ๆ ทั่วไปหรือเฉพาะ

ซื่อ

คำที่ใช้เรียกสิ่งต่าง ๆ ทั่วไปหรือเฉพาะ

tên

คำที่ใช้เรียกสิ่งต่าง ๆ ทั่วไปหรือเฉพาะ

nomo

คำที่ใช้เรียกสิ่งต่าง ๆ ทั่วไปหรือเฉพาะ

ainm

คำที่ใช้เรียกสิ่งต่าง ๆ ทั่วไปหรือเฉพาะ

ئات

คำที่ใช้เรียกสิ่งต่าง ๆ ทั่วไปหรือเฉพาะ

ئىسىم

คำที่ใช้เรียกสิ่งต่าง ๆ ทั่วไปหรือเฉพาะ

inoa

คำที่ใช้เรียกสิ่งต่าง ๆ ทั่วไปหรือเฉพาะ

नाम

คำที่ใช้เรียกสิ่งต่าง ๆ ทั่วไปหรือเฉพาะ

/t͡ɕʰɯː˥˩/^((สัมผัส))

คำที่ตั้งขึ้นสำหรับเรียกคน สัตว์ สถานที่ และสิ่งของโดยทั่ว ๆ ไปหรือโดยเฉพาะเจาะจง

มีชื่อ

เสียชื่อ


วิฬาร์

ยืมมาจากบาลี พิฬาร


โรงเรียน

skoalle

ฟรีเชียตะวันตก


วานร

ยืมมาจากสันสกฤต वानर (วานร) หรือบาลี วานร


มารดา

ยืมมาจากบาลี มาตา


บิดา

ยืมมาจากบาลี ปิตา


พ่อ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *boːᴮ; ร่วมเชื้อสายกับปักษ์ใต้ ผอ, อีสาน พ่อ, ลาว ພໍ່ (พํ่), คำเมือง ᨻᩬᩴ᩵ (พอํ่), ไทลื้อ ᦗᦸᧈ (พ่อ̂), ไทดำ ꪝꪷ꪿ (ปฺํ่), ไทใหญ่ ပေႃႈ (ป้อ̂), ไทใต้คง ᥙᥨᥝ (โปว), อ่ายตน ပေႃ (ปอ̂), อาหม 𑜆𑜦𑜡 (ปอ̂) หรือ 𑜆𑜨𑜦𑜡 (ปฺวอ̂), จ้วง boh, จ้วงแบบจั่วเจียง poh, ปู้อี boh, แสก ผ้อ; เทียบจีนยุคกลาง父 (MC pjuX|bjuX), จีนเก่า父 (OC *paʔ, *baʔ)

ᨻᩬᩴ᩵

ชายผู้ให้กำเนิดลูก

父親

ชายผู้ให้กำเนิดลูก

父亲

ชายผู้ให้กำเนิดลูก

áhčči

ชายผู้ให้กำเนิดลูก

vader

ชายผู้ให้กำเนิดลูก

ꪮ꫁ꪱꪥ

ชายผู้ให้กำเนิดลูก

ပေႃႈ

ชายผู้ให้กำเนิดลูก

heit

ฟรีเชียตะวันตก

ชายผู้ให้กำเนิดลูก

ພໍ່

ชายผู้ให้กำเนิดลูก

father

ชายผู้ให้กำเนิดลูก

ชนก

อรรถาภิธาน:พ่อ

แด๊ดดี้

อรรถาภิธาน:พ่อ

เตี่ย

อรรถาภิธาน:พ่อ

บิดร

อรรถาภิธาน:พ่อ

บิดา

อรรถาภิธาน:พ่อ

บิตุรงค์

อรรถาภิธาน:พ่อ

บิตุเรศ

อรรถาภิธาน:พ่อ

บุพการี

อรรถาภิธาน:พ่อ

บูรพการี

อรรถาภิธาน:พ่อ

ป๊ะป๋า

อรรถาภิธาน:พ่อ

ป๊า

อรรถาภิธาน:พ่อ

ป๋า

อรรถาภิธาน:พ่อ

ปาปอหยีสังฆาตา

อรรถาภิธาน:พ่อ

ปิตา

อรรถาภิธาน:พ่อ

ปิตุ

อรรถาภิธาน:พ่อ

ปิตุรงค์

อรรถาภิธาน:พ่อ

ปิตุเรศ

อรรถาภิธาน:พ่อ

พ่อ

อรรถาภิธาน:พ่อ

สังคาตา

อรรถาภิธาน:พ่อ

/pʰɔː˥˩/^((สัมผัส))

ชายผู้ให้กำเนิดหรือเลี้ยงดูลูก, คำที่ลูกเรียกชายผู้ให้กำเนิดหรือเลี้ยงดูตน

คำที่ผู้ใหญ่เรียกผู้ชายที่มีอายุน้อยกว่าด้วยความสนิทสนมหรือรักใคร่เป็นต้นว่า พ่อนั่น พ่อนี่

คำใช้นำหน้านามเพศชาย แปลว่า ผู้เป็นหัวหน้า

พ่อบ้าน

ผู้ชายที่กระทำกิจการหรืองานอย่างใดอย่างหนึ่ง

พ่อค้า

ผู้ชายที่ค้าขาย

พ่อครัว

ผู้ชายที่ทำครัว

เรียกสัตว์ตัวผู้ที่มีลูก

พ่อม้า

พ่อวัว


มนุษย์

ยืมมาจากสันสกฤต मनुष्य (มนุษฺย); เทียบบาลี มนุสฺส

คน

อรรถาภิธาน:คน

คนเรา

อรรถาภิธาน:คน

ฅน

อรรถาภิธาน:คน

ชน

อรรถาภิธาน:คน

ทวิบท

อรรถาภิธาน:คน

ทวิบาท

อรรถาภิธาน:คน

ทิบท

อรรถาภิธาน:คน

นร

อรรถาภิธาน:คน

นรชาติ

อรรถาภิธาน:คน

นรา

อรรถาภิธาน:คน

นรากร

อรรถาภิธาน:คน

บุคคล

อรรถาภิธาน:คน

บุทคล

อรรถาภิธาน:คน

ผู้

อรรถาภิธาน:คน

ผู้คน

อรรถาภิธาน:คน

มนุษย

อรรถาภิธาน:คน

มนุษย์

อรรถาภิธาน:คน

มนุษยชน

อรรถาภิธาน:คน

มนุษยชาติ

อรรถาภิธาน:คน

มนุษย์มนา

อรรถาภิธาน:คน

มรรตยะ

อรรถาภิธาน:คน

มรรตัย

อรรถาภิธาน:คน

มัจจะ

อรรถาภิธาน:คน

มัตตัย

อรรถาภิธาน:คน

มัตยะ

อรรถาภิธาน:คน

มานพ

อรรถาภิธาน:คน

มานุษ

อรรถาภิธาน:คน

มานุษย

อรรถาภิธาน:คน

โลก

อรรถาภิธาน:คน

สัตว์ประเสริฐ

อรรถาภิธาน:คน

สัตว์สองเท้า

อรรถาภิธาน:คน

สัตว์ที่รู้จักใช้เหตุผล

สัตว์ที่มีจิตใจสูง

คน คือสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมชนิด Homo sapiens


เขมร

คำวิสามานยนาม

ยืมมาจากเขมรกลาง ខ្មេរ (ขฺเมร), ខ្មែរ (ขฺแมร); ร่วมเชื้อสายกับเขมร ខ្មែរ (ขฺแมร)

/kʰa˨˩.meːn˩˩˦/^((สัมผัส))

ชื่อประเทศและชนชาติที่อยู่ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ มีพรมแดนติดต่อกับไทย ลาว และเวียดนาม มีภาษาพูดอยู่ในตระกูลมอญ-เขมร และมีอักษรของตนเองใช้ เรียกว่า อักษรขอม


ไข้หวัดใหญ่

ไข้หวัด + ใหญ่

ไค่-หฺวัด-ไหฺย่

โรคติดต่อเฉียบพลันของระบบทางเดินหายใจ เกิดจากเชื้อไวรัส ผู้ป่วยมีไข้สูงมาก มีอาการหนาวสั่น ปวดกล้ามเนื้อและอ่อนเพลีย


เงี้ยว

/ŋia̯w˦˥/^((สัมผัส))

งิ้ว (ในคำว่า น้ำเงี้ยว คือ แกงดอกงิ้ว)


เงี้ยว

คำวิสามานยนาม

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨦ᩠ᨿ᩶ᩅ (งย้ว), ลาว ງ້ຽວ (ง้ยว) หรือ ແງ້ວ (แง้ว), ไทลื้อ ᦇᦲᧁᧉ (งี้ว); เทียบจีนเก่า堯 (OC *ŋeːw)

/ŋia̯w˦˥/^((สัมผัส))


เงี้ยว

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨦ᩠ᨿ᩶ᩅ (งย้ว), ลาว ງ້ຽວ (ง้ยว), ไทลื้อ ᦵᦇᧁᧉ (เง้ว)

/ŋia̯w˦˥/^((สัมผัส))

งูเงี้ยวเขี้ยวขอ


ฉัน

ตัดมาจาก ดิฉัน หรือ ดีฉัน ซึ่งใช้แทนผู้ชาย และ อิฉัน หรือ อีฉัน ซึ่งใช้แทนผู้หญิง; เทียบเขมร ឆាន់ (ฉาน̍, “ฉัน (สรรพนาม)”)

ᨡ᩶ᩣ

สรรพนามบุรุษที่ 1

ᨣᩪ

สรรพนามบุรุษที่ 1

ᨲᩪ

สรรพนามบุรุษที่ 1

ik

สรรพนามบุรุษที่ 1

ꪄ꫁ꪮꪥ

สรรพนามบุรุษที่ 1

ႁဝ်း

สรรพนามบุรุษที่ 1

ຂ້ອຍ

สรรพนามบุรุษที่ 1

I

สรรพนามบุรุษที่ 1

กระผม

อรรถาภิธาน:ฉัน

กระหม่อม

อรรถาภิธาน:ฉัน

กระหม่อมฉัน

อรรถาภิธาน:ฉัน

กรู

อรรถาภิธาน:ฉัน

กัน

อรรถาภิธาน:ฉัน

กู

อรรถาภิธาน:ฉัน

เกล้าฯ

อรรถาภิธาน:ฉัน

เกล้ากระผม

อรรถาภิธาน:ฉัน

เกล้ากระหม่อม

อรรถาภิธาน:ฉัน

เกล้ากระหม่อมฉัน

อรรถาภิธาน:ฉัน

ขยม

อรรถาภิธาน:ฉัน

ขยุม

อรรถาภิธาน:ฉัน

ข้อย

อรรถาภิธาน:ฉัน

ข้า

อรรถาภิธาน:ฉัน

ข้าฯ

อรรถาภิธาน:ฉัน

ข้าเจ้า

อรรถาภิธาน:ฉัน

ข้าน้อย

อรรถาภิธาน:ฉัน

ข้าพเจ้า

อรรถาภิธาน:ฉัน

ข้าพระพุทธเจ้า

อรรถาภิธาน:ฉัน

ข้าวรพุทธเจ้า

อรรถาภิธาน:ฉัน

ฃ้า

อรรถาภิธาน:ฉัน

ฃ้าพเจ้า

อรรถาภิธาน:ฉัน

เค้า

อรรถาภิธาน:ฉัน

ฉัน

อรรถาภิธาน:ฉัน

ฉาน

อรรถาภิธาน:ฉัน

ชั้น

อรรถาภิธาน:ฉัน

ดนุ

อรรถาภิธาน:ฉัน

ดนู

อรรถาภิธาน:ฉัน

ดำนู

อรรถาภิธาน:ฉัน

ดิฉัน

อรรถาภิธาน:ฉัน

ดีฉัน

อรรถาภิธาน:ฉัน

ดีฉาน

อรรถาภิธาน:ฉัน

เดี๊ยน

อรรถาภิธาน:ฉัน

ตน

อรรถาภิธาน:ฉัน

ตนเอง

อรรถาภิธาน:ฉัน

ตนุ

อรรถาภิธาน:ฉัน

ตัว

อรรถาภิธาน:ฉัน

ตัวเอง

อรรถาภิธาน:ฉัน

ตู

อรรถาภิธาน:ฉัน

ตูข้า

อรรถาภิธาน:ฉัน

นี่

อรรถาภิธาน:ฉัน

เปิ้น

อรรถาภิธาน:ฉัน

ผม

อรรถาภิธาน:ฉัน

ม่อน

อรรถาภิธาน:ฉัน

รูป

อรรถาภิธาน:ฉัน

เรา

อรรถาภิธาน:ฉัน

เรียม

อรรถาภิธาน:ฉัน

ลูกช้าง

อรรถาภิธาน:ฉัน

หนู

อรรถาภิธาน:ฉัน

หม่อมฉัน

อรรถาภิธาน:ฉัน

อ้าย

อรรถาภิธาน:ฉัน

อัญขยม

อรรถาภิธาน:ฉัน

อั๊ว

อรรถาภิธาน:ฉัน

อั๊วะ

อรรถาภิธาน:ฉัน

อาตม

อรรถาภิธาน:ฉัน

อาตม์

อรรถาภิธาน:ฉัน

อาตมภาพ

อรรถาภิธาน:ฉัน

อาตมา

อรรถาภิธาน:ฉัน

อิฉัน

อรรถาภิธาน:ฉัน

อีฉัน

อรรถาภิธาน:ฉัน

/t͡ɕʰan˩˩˦/^((สัมผัส))

เป็นสรรพนามบุรุษที่ 1 ใช้แทนตัวผู้พูด พูดกับผู้ที่เสมอกันหรือผู้ใหญ่พูดกับผู้น้อย


ฉัน

เทียบลาว ສັນ (สัน, “กิน”), เขมร ឆាន់ (ฉาน̍, “กิน”)

กระเดือก

อรรถาภิธาน:กิน

กลืน

อรรถาภิธาน:กิน

กิน

อรรถาภิธาน:กิน

เขมือบ

อรรถาภิธาน:กิน

เจี๊ยะ

อรรถาภิธาน:กิน

ฉัน

อรรถาภิธาน:กิน

ชิม

อรรถาภิธาน:กิน

ซัด

อรรถาภิธาน:กิน

โซ้ย

อรรถาภิธาน:กิน

แดก

อรรถาภิธาน:กิน

ทาน

อรรถาภิธาน:กิน

บริโภค

อรรถาภิธาน:กิน

ฟัด

อรรถาภิธาน:กิน

ฟาด

อรรถาภิธาน:กิน

โภค

อรรถาภิธาน:กิน

โภคะ

อรรถาภิธาน:กิน

ยัด

อรรถาภิธาน:กิน

ยัดห่า

อรรถาภิธาน:กิน

รองท้อง

อรรถาภิธาน:กิน

รับ

อรรถาภิธาน:กิน

รับทาน

อรรถาภิธาน:กิน

รับประทาน

อรรถาภิธาน:กิน

ล่อ

อรรถาภิธาน:กิน

ลิ้มรส

อรรถาภิธาน:กิน

สวาปาม

อรรถาภิธาน:กิน

เสพ

อรรถาภิธาน:กิน

เสวย

อรรถาภิธาน:กิน

โส้ย

อรรถาภิธาน:กิน

หม่า

อรรถาภิธาน:กิน

หม่ำ

อรรถาภิธาน:กิน

แหลก

อรรถาภิธาน:กิน

แอ้ม

อรรถาภิธาน:กิน

/t͡ɕʰan˩˩˦/^((สัมผัส))

กิน (ใช้แก่ภิกษุสามเณร)


ฉัน

ร่วมเชื้อสายกับลาว ສັນ (สัน), ไทลื้อ ᦶᦉᧃ (แสน) หรือ ᦉᧃ (สัน)

/t͡ɕʰan˩˩˦/^((สัมผัส))

เสมอเหมือน, เช่น, อย่าง

ฉันญาติ


ฉัน

/t͡ɕʰan˩˩˦/^((สัมผัส))

มีแสงกล้า, มีแสงพุ่งออกไป

พระสุริฉัน


สวย

ร่วมเชื้อสายกับลาว ສວຍ (สวย); เทียบหมิ่นใต้ 嫷 (súi)
Jonsson (1991) ได้แนะนำว่ามาจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *suəjᴬ¹ (“งาม, หุ่นดี”) แต่ภาษาในกลุ่มส่วนมากไม่มีคำศัพท์

靚

งามน่าพึงพอใจ

靓

งามน่าพึงพอใจ

好睇

งามน่าพึงพอใจ

漂亮

งามน่าพึงพอใจ

美麗

งามน่าพึงพอใจ

美丽

งามน่าพึงพอใจ

漂亮

งามน่าพึงพอใจ

美

งามน่าพึงพอใจ

好看

งามน่าพึงพอใจ

美麗

งามน่าพึงพอใจ

美丽

งามน่าพึงพอใจ

媠

งามน่าพึงพอใจ

美麗

งามน่าพึงพอใจ

美丽

งามน่าพึงพอใจ

好看

งามน่าพึงพอใจ

媠噹噹

งามน่าพึงพอใจ

媠当当

งามน่าพึงพอใจ

mooi

งามน่าพึงพอใจ

schoon

งามน่าพึงพอใจ

მშვენიერი

งามน่าพึงพอใจ

ლამაზი

งามน่าพึงพอใจ

ტურფა

งามน่าพึงพอใจ

საუცხოო

งามน่าพึงพอใจ

საყვარელი

งามน่าพึงพอใจ

მომხიბლავი

งามน่าพึงพอใจ

მიმზიდველი

งามน่าพึงพอใจ

სასიამოვნო

งามน่าพึงพอใจ

სანდომიანი

งามน่าพึงพอใจ

წარმტაცი

งามน่าพึงพอใจ

თვალწარმტაცი

งามน่าพึงพอใจ

კოხტა

งามน่าพึงพอใจ

მოხდენილი

งามน่าพึงพอใจ

პირმშვენიერი

งามน่าพึงพอใจ

美しい

งามน่าพึงพอใจ

綺麗

งามน่าพึงพอใจ

素敵

งามน่าพึงพอใจ

လှသော

งามน่าพึงพอใจ

လှပ

งามน่าพึงพอใจ

ງາມ

งามน่าพึงพอใจ

đẹp đẽ

งามน่าพึงพอใจ

tốt

งามน่าพึงพอใจ

tốt đẹp

งามน่าพึงพอใจ

đẹp

งามน่าพึงพอใจ

xinh đẹp

งามน่าพึงพอใจ

beautiful

งามน่าพึงพอใจ

جَمِيل

งามน่าพึงพอใจ

nfr

งามน่าพึงพอใจ

งามน่าพึงพอใจ, มักใช้เข้าคู่กับคำ งาม เป็น สวยงาม, ในบทกลอนใช้ว่า ส้วย ก็มี

ไม่เปียก (ใช้แก่ข้าวสุก)

หุงข้าวสวยดี ไม่ดิบ ไม่แฉะ


สวย

แผลงมาจาก ซวย

เกิดเรื่องไม่ดี อย่างถูกว่า ถูกทำร้าย เป็นต้น

พูดไม่เข้าหูแบบนี้ เดี๋ยวก็สวยหรอก


ร้อน

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *rɔːnꟲ⁴, จากไทดั้งเดิม *rwuːlꟲ; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩁᩬ᩶ᩁ (รอ้ร), อีสาน ฮ้อน, ลาว ຮ້ອນ (ฮ้อน), ไทลื้อ ᦣᦸᧃᧉ (ฮ้อ̂น), ไทดำ ꪭ꫁ꪮꪙ (ฮ้อน), ไทขาว ꪭꪮꪙꫂ, ไทใหญ่ ႁွၼ်ႉ (ห๎อ̂น), ไทใต้คง ᥞᥩᥢᥳ (ห๎อ̂น), พ่าเก ꩭွꩫ် (หอ̂น์), อาหม 𑜍𑜨𑜃𑜫 (รอ̂น์), แสก รูน, จ้วงแบบจั่วเจียง lonx (ล้อน) (เมืองหลงอาน), ภาษาจ้วงใต้ lanx/lvanx (ล้าน/ลว้าน) (เมือง Daxin)

เดือด

อรรถาภิธาน:ร้อน

ผ่าว

อรรถาภิธาน:ร้อน

ร้อน

อรรถาภิธาน:ร้อน

ระอุ

อรรถาภิธาน:ร้อน

รึง

อรรถาภิธาน:ร้อน

รุ่ม

อรรถาภิธาน:ร้อน

หมกไหม้

อรรถาภิธาน:ร้อน

อบอ้าว

อรรถาภิธาน:ร้อน

อ้าว

อรรถาภิธาน:ร้อน

อุณห

อรรถาภิธาน:ร้อน

อุณหะ

อรรถาภิธาน:ร้อน

อุษณ

อรรถาภิธาน:ร้อน

เดือด

อรรถาภิธาน:ร้อน

ผ่าว

อรรถาภิธาน:ร้อน

ร้อน

อรรถาภิธาน:ร้อน

ระอุ

อรรถาภิธาน:ร้อน

รึง

อรรถาภิธาน:ร้อน

รุ่ม

อรรถาภิธาน:ร้อน

หมกไหม้

อรรถาภิธาน:ร้อน

อบอ้าว

อรรถาภิธาน:ร้อน

อ้าว

อรรถาภิธาน:ร้อน

อุณห

อรรถาภิธาน:ร้อน

อุณหะ

อรรถาภิธาน:ร้อน

อุษณ

อรรถาภิธาน:ร้อน

/rɔːn˦˥/^((สัมผัส))

มีความรู้สึกตามผิวหนังเหมือนถูกไฟเป็นต้น

มีอุณหภูมิสูง, มีพลังงานความร้อนมาก

น้ำร้อน

อากาศร้อน

ร้อนใจ

รีบเร่ง, ช้าอยู่ไม่ได้

งานร้อน


ร้อน

/rɔːn˦˥/^((สัมผัส))

คำพ้องความของ ฤดูร้อน


เธอ

/tʰɤː˧/^((สัมผัส))

คำใช้แทนผู้ที่เราพูดด้วย มักใช้ในระหว่างเพื่อนผู้หญิงด้วยกัน หรือใช้กับผู้มีศักดิ์ต่ำกว่า เช่นครูพูดกับศิษย์ เป็นสรรพนามบุรุษที่ 2

คำใช้แทนผู้ที่เราพูดถึง ใช้กับผู้มีศักดิ์ต่ำกว่าด้วยความยกย่องหรือเอ็นดูเป็นต้น เป็นสรรพนามบุรุษที่ 3


เธอ

แผลงมาจาก ธ (“พระมหากษัตริย์”)

/tʰɤː˧/^((สัมผัส))

คำเติมท้ายคำนำพระนามเจ้านายที่แสดงความสัมพันธ์กับพระมหากษัตริย์

สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ

สมเด็จพระเจ้าน้องยาเธอ

สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ

พระเจ้าหลานเธอ


คุณ

ยืมมาจากสันสกฤต गुण (คุณ, “คุณภาพ, คุณธรรม, คุณความดี”) หรือบาลี คุณ (“เส้น, สาย; ส่วนประกอบ; คุณภาพ, ผลประโยชน์, คุณความดี”); ร่วมเชื้อสายกับลาว ຄຸນ (คุน), ไทลื้อ ᦅᦳᧃ (คุน)

[เสียงสมาส]
คุน-นะ-

คำที่ใช้เรียกนำหน้าบุคคลเพื่อแสดงความยกย่อง เช่น คุณพ่อ คุณแม่ คุณสมร

คำที่ใช้เรียกราชนิกูลชั้นหม่อมหลวงอย่างลำลอง

คำนำหน้าชื่อสตรีที่ยังไม่ได้สมรสและได้รับพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ตั้งแต่ชั้นจตุตถจุลจอมเกล้าถึงชั้นทุติยจุลจอมเกล้า

คำนำหน้าชื่อสตรีที่ยังไม่ได้สมรสและได้รับพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์จุลจอมเกล้าฝ่ายในชั้นทุติยจุลจอมเกล้าวิเศษขึ้นไป

คำที่ใช้เรียกนำหน้าบุคคลเพื่อให้เกียรติ


คุณ

[เสียงสมาส]
คุน-นะ-

ความดีที่มีประจำอยู่ในสิ่งนั้น ๆ

ความเกื้อกูล เช่น รู้คุณ

(ไวยากรณ์) คำแต่งชื่อ

อาถรรพณ์ คือ พิธีทำร้ายต่ออมิตร โดยเสกสิ่งใดสิ่งหนึ่งเข้าในตัว หรือฝังรูปฝังรอย เรียกกันว่า กระทำคุณ, ผู้ถูกกระทำ เรียกว่า ถูกคุณ, คุณไสย ก็ว่า


คุณ

ᨴ᩵ᩤ᩠ᨶ

[เสียงสมาส]
คุน-นะ-

เป็นสรรพนามบุรุษที่ 2 ใช้แทนผู้ที่เราพูดด้วย

เป็นสรรพนามบุรุษที่ 3 ใช้แทนผู้ที่เราพูดถึงด้วยความสุภาพ, คุณท่าน ก็ว่า


แก

/kɛː˧/^((สัมผัส))

ชื่อนกชนิด Corvus splendens ในวงศ์ Corvidae รูปร่างคล้ายกา แต่ตัวและปากเล็กกว่า ด้านหลังท้ายทอยสีเทา


แก

/kɛː˧/^((สัมผัส))

สรรพนามบุรุษที่ 2 ใช้แทนผู้ที่เราพูดด้วยซึ่งเป็นผู้ที่สนิทสนม หรือผู้น้อย

แกจะไปไหน

สรรพนามบุรุษที่ 3 ใช้แทนผู้ที่เราพูดถึง

แกเป็นคนเก็บตัว ไม่ค่อยติดต่อกับใครนัก


มึง

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *mɯŋᴬ; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨾᩧ᩠ᨦ (มึง), ลาว ມຶງ (มึง), ไทลื้อ ᦙᦹᧂ (มืง), ไทดำ ꪣꪳꪉ (มึง), ไทขาว ꪝꪳꪉ, จ้วง mwngz, จ้วงแบบจั่วเจียง mawz; เทียบไหลดั้งเดิม *C-mɯː (“คุณ; ท่าน (เอกพจน์)”)

/mɯŋ˧/^((สัมผัส))

คำใช้แทนผู้ที่เราพูดด้วย เป็นสรรพนามบุรุษที่ 2

โบราณ หรือ ภาษาปาก


เจ้า

ยืมมาจากจีนยุคกลาง主 (MC tsyuX); ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨧᩮᩢ᩶ᩣ (เจั้า), ลาว ເຈົ້າ (เจ็้า), ไทลื้อ ᦈᧁᧉ (เจ้า), ไทดำ ꪹꪊ꫁ꪱ (เจ้า), ไทใหญ่ ၸဝ်ႈ (จ้ว), อาหม 𑜋𑜈𑜫 (ฉว์) หรือ 𑜋𑜨𑜧 (ฉอ̂ว์)

ᨧᩮᩢ᩶ᩣ

ผู้เป็นหัวหน้า

ꪹꪊ꫁ꪱ

ผู้เป็นหัวหน้า

ၸဝ်ႈ

ผู้เป็นหัวหน้า

ເຈົ້າ

ผู้เป็นหัวหน้า

master

ผู้เป็นหัวหน้า

/t͡ɕaːw˥˩/^((สัมผัส))

ผู้เป็นใหญ่, ผู้เป็นหัวหน้า

เจ้านคร

เชื้อสายของพระมหากษัตริย์นับตั้งแต่ชั้นหม่อมเจ้าขึ้นไป และผู้ได้รับสถาปนาอิสริยยศขึ้นเป็นเจ้า, บางแห่งหมายถึงกษัตริย์ก็มี

เจ้ากรุงจีน

คำนำหน้าชื่อเพื่อแสดงว่าเป็นเชื้อสายเจ้านายฝ่ายเหนือ

เจ้าดวงเดือน

คำนำหน้าพระนามของพระอนุวงศ์ชั้นหม่อมเจ้า

เจ้าต๋ง

หม่อมเจ้า...ปราโมช

ผู้เป็นเจ้าของ

เจ้าทรัพย์

เจ้าหนี้

เจ้าปัญญา

เจ้าความคิด

เจ้าบทเจ้ากลอน

มักใช้เติมท้ายคำเรียกผู้ที่นับถือ

พระพุทธเจ้า

เทพเจ้า

เจ้าพ่อหลักเมือง


เจ้า

/t͡ɕaw˥˩/^((สัมผัส))

คำใช้แทนผู้ที่เราพูดด้วย สำหรับผู้ใหญ่พูดกับผู้น้อยอย่างสุภาพหรือเอ็นดู, เป็นสรรพนามบุรุษที่ 2

เจ้ามานี่

คำใช้แทนผู้ที่เราพูดถึง, เป็นสรรพนามบุรุษที่ 3, มักใช้เข้าคู่กับคำ นั่น เป็น เจ้านั่น

เจ้านั่นจะไปด้วยหรือเปล่า


เจ้า

/t͡ɕaw˥˩/^((สัมผัส))

คำนำหน้าที่ผู้ใหญ่เรียกเด็กหรือผู้น้อย

เจ้าหนู

เจ้าแดง

เจ้านี่


เจ้า

/t͡ɕaːw˥˩/^((สัมผัส))

ผู้ค้าขายสิ่งของต่าง ๆ

เจ้าผัก

เจ้าปลา


เจ้า

/t͡ɕaːw˥˩/^((สัมผัส))

ลักษณนามหมายความว่า ราย

มีผู้มาติดต่อ 3 เจ้า


เอ็ง

เป็นไปได้ว่ายืมมาจากเขมรเก่า ឯង (เอง), ឯង៑ (เองฺ); ร่วมเชื้อสายกับเขมร ឯង (เอง); ร่วมรากกับ เอง

/ʔeŋ˧/^((สัมผัส))

บุคคลที่สอง ซึ่งบุคคลแรกหรือประธานกำลังพูดคุยด้วย คำแทนบุคคลที่สอง


พระพุทธเจ้า

พระ + พุทธ + เจ้า

พฺระ-พุด-ทะ-จ้าว

/pʰra˦˥.pʰut̚˦˥.tʰa˦˥.t͡ɕaːw˥˩/^((สัมผัส))

คำเรียกพระบรมศาสดาแห่งพระพุทธศาสนา

ใช้เป็นคำนำหน้าชื่อพระเจ้าแผ่นดิน

พระพุทธเจ้าเสือ


พระพุทธเจ้า

คำวิสามานยนาม

พระ + พุทธ + เจ้า

พฺระ-พุด-ทะ-จ้าว

พระโคตมพุทธเจ้า


สี

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *siːᴬ¹ (Jonsson, 1991); ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩈᩦ (สี), ลาว ສີ (สี), ไทลื้อ ᦉᦲ (สี), ไทดำ ꪎꪲ (สิ), ไทใหญ่ သီ (สี), ไทใต้คง ᥔᥤᥴ (สี๋), พ่าเก ꩬီ (สี), อาหม 𑜏𑜣 (สี)

/siː˩˩˦/^((สัมผัส))

ชื่อเครื่องสำหรับหมุนบดข้าวเปลือกเพื่อทำให้เปลือกแตกเป็นข้าวกล้อง


สี

/siː˩˩˦/^((สัมผัส))

ช้างเอาตัวสีกับต้นไม้

ลมพัดแรงทำให้ลำไม้ไผ่สีกัน

สีซอ

ทำให้เปลือกออกด้วยเครื่องอย่างสีข้าว


สี

เป็นไปได้ว่ามาจากจีนยุคกลาง色 (MC srik) ซึ่ง /-k/ หายไป; ร่วมเชื้อสายกับลาว ສີ (สี), ไทลื้อ ᦉᦲ (สี), ไทใหญ่ သီ (สี), คำเมือง ᩈᩦ (สี)

χρώμα

คำแปลภาษาอื่น

χρῶμα

คำแปลภาษาอื่น

χρώς

คำแปลภาษาอื่น

qalipaat

คำแปลภาษาอื่น

ಬಣ್ಣ

คำแปลภาษาอื่น

cor

คำแปลภาษาอื่น

color

คำแปลภาษาอื่น

색깔

คำแปลภาษาอื่น

색

คำแปลภาษาอื่น

dath

แกลิกแบบสกอต

คำแปลภาษาอื่น

ពណ៌

คำแปลภาษาอื่น

түс

คำแปลภาษาอื่น

реңк

คำแปลภาษาอื่น

рең

คำแปลภาษาอื่น

color

คำแปลภาษาอื่น

түс

คำแปลภาษาอื่น

ფერი

คำแปลภาษาอื่น

色

คำแปลภาษาอื่น

顏色

คำแปลภาษาอื่น

颜色

คำแปลภาษาอื่น

色

คำแปลภาษาอื่น

顏色

คำแปลภาษาอื่น

颜色

คำแปลภาษาอื่น

色

คำแปลภาษาอื่น

顏色

คำแปลภาษาอื่น

颜色

คำแปลภาษาอื่น

werna

คำแปลภาษาอื่น

barva

คำแปลภาษาอื่น

ᏗᎧᏃᏗ

คำแปลภาษาอื่น

kolor

คำแปลภาษาอื่น

midab

คำแปลภาษาอื่น

色

คำแปลภาษาอื่น

色彩

คำแปลภาษาอื่น

kleur

คำแปลภาษาอื่น

farve

คำแปลภาษาอื่น

kulay

คำแปลภาษาอื่น

төс

คำแปลภาษาอื่น

renk

คำแปลภาษาอื่น

reňk

คำแปลภาษาอื่น

நிறம்

คำแปลภาษาอื่น

ранг

คำแปลภาษาอื่น

ཚོས་གཞི

คำแปลภาษาอื่น

ཚོན་མདོག

คำแปลภาษาอื่น

farge

คำแปลภาษาอื่น

रङ्ग

คำแปลภาษาอื่น

төҫ

คำแปลภาษาอื่น

цвят

คำแปลภาษาอื่น

kolore

คำแปลภาษาอื่น

রং

คำแปลภาษาอื่น

ко́лер

คำแปลภาษาอื่น

رنگ

คำแปลภาษาอื่น

گون

คำแปลภาษาอื่น

𐭫𐭭𐭢

เปอร์เซียกลาง

คำแปลภาษาอื่น

cor

คำแปลภาษาอื่น

kolor

คำแปลภาษาอื่น

barwa

คำแปลภาษาอื่น

couleur

คำแปลภาษาอื่น

အရောင်

คำแปลภาษาอื่น

kleur

ฟริเซียนตะวันตก

คำแปลภาษาอื่น

colôr

คำแปลภาษาอื่น

litur

คำแปลภาษาอื่น

വർണ്ണരാജി

คำแปลภาษาอื่น

kulur

คำแปลภาษาอื่น

warna

คำแปลภาษาอื่น

rona

คำแปลภาษาอื่น

tae

คำแปลภาษาอื่น

kara

คำแปลภาษาอื่น

ко́лір

คำแปลภาษาอื่น

фа́рба

คำแปลภาษาอื่น

Farbe

คำแปลภาษาอื่น

цвет

คำแปลภาษาอื่น

ко́лер

คำแปลภาษาอื่น

culoare

คำแปลภาษาอื่น

color

คำแปลภาษาอื่น

Faarf

ลักเซมเบิร์ก

คำแปลภาษาอื่น

Fuarf

ลักเซมเบิร์ก

คำแปลภาษาอื่น

krāsa

คำแปลภาษาอื่น

ສີ

คำแปลภาษาอื่น

spalva

คำแปลภาษาอื่น

lliw

คำแปลภาษาอื่น

köl

คำแปลภาษาอื่น

color

คำแปลภาษาอื่น

barva

คำแปลภาษาอื่น

michezo

คำแปลภาษาอื่น

rangi

คำแปลภาษาอื่น

färg

คำแปลภาษาอื่น

रङ्ग

คำแปลภาษาอื่น

වර්ණ

คำแปลภาษาอื่น

color

คำแปลภาษาอื่น

color

ออกซิตันเก่า

คำแปลภาษาอื่น

color

คำแปลภาษาอื่น

colour

คำแปลภาษาอื่น

blēo

คำแปลภาษาอื่น

ቀለም

คำแปลภาษาอื่น

ৰং

คำแปลภาษาอื่น

বৰণ

คำแปลภาษาอื่น

rəng

อาเซอร์ไบจาน

คำแปลภาษาอื่น

kleur

คำแปลภาษาอื่น

لَوْن

คำแปลภาษาอื่น

գույն

คำแปลภาษาอื่น

koloro

คำแปลภาษาอื่น

colore

คำแปลภาษาอื่น

warna

คำแปลภาษาอื่น

rang

คำแปลภาษาอื่น

tus

คำแปลภาษาอื่น

värvus

คำแปลภาษาอื่น

värv

คำแปลภาษาอื่น

koloro

คำแปลภาษาอื่น

ngjyrë

คำแปลภาษาอื่น

litur

คำแปลภาษาอื่น

dath

คำแปลภาษาอื่น

szín

คำแปลภาษาอื่น

waihoʻoluʻu

คำแปลภาษาอื่น

रंग

คำแปลภาษาอื่น

Forreb

คำแปลภาษาอื่น

צֶבַע

คำแปลภาษาอื่น

/siː˩˩˦/^((สัมผัส))

ลักษณะของแสงสว่าง ปรากฏแก่ตาให้เห็นเป็นขาว ดำ แดง เขียว เป็นต้น

สิ่งที่ทำให้ตาเห็นเป็น ขาว ดำ แดง เขียว เป็นต้น

สีทาบ้าน

สีย้อมผ้า

สีวาดภาพ


โผ

ยืมมาจากแต้จิ๋ว 簿 (pou6, “ทะเบียน; สมุดบัญชี; สมุด”)

/pʰoː˩˩˦/^((สัมผัส))

รายชื่อบุคคลที่เตรียมไว้เพื่อการแต่งตั้งหรือคาดว่าจะได้รับการแต่งตั้ง


โผ

/pʰoː˩˩˦/^((สัมผัส))

อ้าแขนโถมตัวเข้าหา

โดยปริยายหมายถึงกิริยาอาการคล้ายคลึงเช่นนั้น

นกโผลงจับกิ่งไม้


กาด

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *kaːtᴰ, จากภาษาจีนฮั่นช่วงปลาย *kes, จากจีนเก่า芥 (OC *kreːds, “ผักกาด”); ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨠᩣ᩠ᨯ (กาด), ลาว ກາດ (กาด), ไทลื้อ ᦂᦱᧆ (กาด), ไทใหญ่ ၵၢတ်ႇ (ก่าต), จ้วง gat (กาด), จ้วงแบบจั่วเจียง gat (กาด) ซึ่งทั้งหมดหมายถึง “ผักกาด” และ “ตลาด”

/kaːt̚˨˩/^((สัมผัส))

(ผัก~) ชื่อไม้ล้มลุกหลายชนิดหลายสกุล หลายวงศ์ บางชนิดใช้ใบ บางชนิดใช้หัวเป็นผัก เช่น ผักกาดกวางตุ้ง (Brassica chinensis L.) ผักกาดขมหรือผักกาดเขียว (B. juncea Czern. et Coss.) ผักกาดขาวหรือแป๊ะช่าย (B. chinensis L. var. pekinensis Rupr.) ผักกาดหัวหรือไช้เท้า (Raphanus sativus L.) ในวงศ์ Cruciferae, ผักกาดหอม (Lactuca sativa L.) ในวงศ์ Compositae, ผักเหล่านี้เป็นพรรณไม้ที่นำเข้ามาปลูกเพื่อเป็นอาหาร

กาดสวนแก้ว

กาดหลวง


กุลสตรี

กุน-ละ-สะ-ตฺรี

[ล้าสม้ย]
กุน-ละ-สัด-ตฺรี

หญิงผู้มีตระกูลและมีความประพฤติดี


อวัยวะ

ยืมมาจากสันสกฤต अवयव (อวยว), จากบาลี อวยว; ร่วมรากกับ อพยพ

ส่วนของร่างกาย, ในบทกลอนใช้ว่า อพยพ ก็มี


ร่างกาย

lichem

ฟรีเชียตะวันตก

กรชกาย

อรรถาภิธาน:ร่างกาย

กรัชกาย

อรรถาภิธาน:ร่างกาย

กาย

อรรถาภิธาน:ร่างกาย

กายา

อรรถาภิธาน:ร่างกาย

กายิน

อรรถาภิธาน:ร่างกาย

กายี

อรรถาภิธาน:ร่างกาย

ขลวน

อรรถาภิธาน:ร่างกาย

ขันธ์

อรรถาภิธาน:ร่างกาย

คิง

อรรถาภิธาน:ร่างกาย

แง่

อรรถาภิธาน:ร่างกาย

ตน

อรรถาภิธาน:ร่างกาย

ตนุ

อรรถาภิธาน:ร่างกาย

ตัว

อรรถาภิธาน:ร่างกาย

ตัวตน

อรรถาภิธาน:ร่างกาย

เทห

อรรถาภิธาน:ร่างกาย

เทห์

อรรถาภิธาน:ร่างกาย

เท่ห์

อรรถาภิธาน:ร่างกาย

เนื้อตัว

อรรถาภิธาน:ร่างกาย

พบู

อรรถาภิธาน:ร่างกาย

พระองค์

อรรถาภิธาน:ร่างกาย

มูรดี

อรรถาภิธาน:ร่างกาย

มูรติ

อรรถาภิธาน:ร่างกาย

ร่าง

อรรถาภิธาน:ร่างกาย

ร่างกาย

อรรถาภิธาน:ร่างกาย

วปุ

อรรถาภิธาน:ร่างกาย

วิคหะ

อรรถาภิธาน:ร่างกาย

สกนธ์

อรรถาภิธาน:ร่างกาย

สรรพางค์

อรรถาภิธาน:ร่างกาย

สรีร

อรรถาภิธาน:ร่างกาย

สรีระ

อรรถาภิธาน:ร่างกาย

สังขาร

อรรถาภิธาน:ร่างกาย

สารพางค์

อรรถาภิธาน:ร่างกาย

องค

อรรถาภิธาน:ร่างกาย

องค์

อรรถาภิธาน:ร่างกาย

อินทรีย

อรรถาภิธาน:ร่างกาย

อินทรีย์

อรรถาภิธาน:ร่างกาย

อุปธิ

อรรถาภิธาน:ร่างกาย

ร่างกายมีสุขภาพที่ดี

มีร่างกายที่แข็งแรง

อยากให้ร่างกายมีพลังงานเพื่อใช้ในการทำกิจกรรมต่าง ๆ


ตา

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *taːᴬ; ร่วมเชื้อสายกับอีสาน ตา, ลาว ຕາ (ตา), คำเมือง ᨲᩣ (ตา), เขิน ᨲᩣ (ตา), ไทลื้อ ᦎᦱ (ตา), ไทดำ ꪔꪱ (ตา), ไทใหญ่ တႃ (ตา), คำตี้ တႃႈ, ปู้อี dal, จ้วง da, จ้วงแบบจั่วเจียง ta/ha

ขรัวตา

อรรถาภิธาน:ตา

ตา

อรรถาภิธาน:ตา

มาตามหะ

อรรถาภิธาน:ตา

อัยกะ

อรรถาภิธาน:ตา

อัยกา

อรรถาภิธาน:ตา

จักขุ

อรรถาภิธาน:ตา

จักษุ

อรรถาภิธาน:ตา

ดวงตา

อรรถาภิธาน:ตา

ตา

อรรถาภิธาน:ตา

นยนะ

อรรถาภิธาน:ตา

นยนา

อรรถาภิธาน:ตา

นัยน์

อรรถาภิธาน:ตา

นัยน์ตา

อรรถาภิธาน:ตา

นัยน์เนตร

อรรถาภิธาน:ตา

นัยนา

อรรถาภิธาน:ตา

เนตร

อรรถาภิธาน:ตา

มะดา

อรรถาภิธาน:ตา

ลูกตา

อรรถาภิธาน:ตา

โลจนะ

อรรถาภิธาน:ตา

วิโลจนะ

อรรถาภิธาน:ตา

อักขะ

อรรถาภิธาน:ตา

พ่อของแม่, ผัวของยาย

ชายที่เป็นญาติชั้นเดียวกับพ่อของแม่หรือที่อายุรุ่นราวคราวเดียวกับตา

คำเรียกชายสูงอายุที่ตนไม่ค่อยเคารพนับถือ หรือเรียกชายรุ่นราวคราวเดียวกันอย่างเป็นกันเอง หรือเรียกเด็กชายที่ตนเอ็นดูรักใคร่

ตาเถร

ตาแก่

ตาเกิ้น

ตาโย่ง

ตาหนู


ตา

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *p.taːᴬ; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨲᩣ (ตา), อีสาน ตา, ลาว ຕາ (ตา), ไทลื้อ ᦎᦱ (ตา), ไทดำ ꪔꪱ (ตา), ไทใหญ่ တႃ (ตา), อ่ายตน တႃ (ตา), อาหม 𑜄𑜠 (ตะ) หรือ 𑜄𑜡 (ตา), ปู้อี dal, จ้วง da; เทียบในกลุ่มภาษาขร้า-ไท สุ่ย ndal, ต้งใต้ dal, ไหล [ʈʂʰaː¹] และ เบ [ɗa¹]; เทียบจีนเก่า睹 (OC *taːʔ, “เห็น”), ออสโตรนีเซียนดั้งเดิม *mata (“ตา”)

each

ฟรีเชียตะวันตก

A

ลักเซมเบิร์ก

ขรัวตา

อรรถาภิธาน:ตา

ตา

อรรถาภิธาน:ตา

มาตามหะ

อรรถาภิธาน:ตา

อัยกะ

อรรถาภิธาน:ตา

อัยกา

อรรถาภิธาน:ตา

จักขุ

อรรถาภิธาน:ตา

จักษุ

อรรถาภิธาน:ตา

ดวงตา

อรรถาภิธาน:ตา

ตา

อรรถาภิธาน:ตา

นยนะ

อรรถาภิธาน:ตา

นยนา

อรรถาภิธาน:ตา

นัยน์

อรรถาภิธาน:ตา

นัยน์ตา

อรรถาภิธาน:ตา

นัยน์เนตร

อรรถาภิธาน:ตา

นัยนา

อรรถาภิธาน:ตา

เนตร

อรรถาภิธาน:ตา

มะดา

อรรถาภิธาน:ตา

ลูกตา

อรรถาภิธาน:ตา

โลจนะ

อรรถาภิธาน:ตา

วิโลจนะ

อรรถาภิธาน:ตา

อักขะ

อรรถาภิธาน:ตา

ส่วนหนึ่งของร่างกายคนและสัตว์ ทำหน้าที่ดู

ดวง คู่ ข้าง

ส่วนหนึ่งของต้นไม้ตรงที่แตกกิ่ง, รอยของต้นไม้ตรงที่เคยแตกกิ่ง

ช่องที่เกิดจากการถัก สาน หรือลากเส้นผ่านกัน

ตาร่างแห

ตาตะแกรง

ตาตาราง

ตานี้

ถึงตาฉันบ้างละนะ

เรียกลายที่เป็นตาตามรูปต่าง ๆ ตามลักษณะของสิ่งของ

ตาสมุก

ตาราชวัติ

ตาเมล็ดงา

ตาเม็ดบัว

ตาหมากรุก


ผัว

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *pʰuəᴬ, จากจีนยุคกลาง夫 (MC pju); ร่วมเชื้อสายกับอีสาน ผัว, ลาว ຜົວ (ผ็ว), คำเมือง ᨹ᩠ᩅᩫ (ผว็), เขิน ᨹ᩠ᩅᩫ (ผว็), ไทลื้อ ᦷᦕ (โผ), ไทดำ ꪠꪺ (ฝัว), ไทใหญ่ ၽူဝ် (ผูว)

คู่

อรรถาภิธาน:ผัว

คู่ครอง

อรรถาภิธาน:ผัว

คู่ชีวิต

อรรถาภิธาน:ผัว

คู่รัก

อรรถาภิธาน:ผัว

คู่สมรส

อรรถาภิธาน:ผัว

เจ้าบ่าว

อรรถาภิธาน:ผัว

ช้างเท้าหน้า

อรรถาภิธาน:ผัว

บดิ

อรรถาภิธาน:ผัว

บดี

อรรถาภิธาน:ผัว

ปติ

อรรถาภิธาน:ผัว

ปั๋ว

อรรถาภิธาน:ผัว

ผัว

อรรถาภิธาน:ผัว

ฝาละมี

อรรถาภิธาน:ผัว

พ่อบ้าน

อรรถาภิธาน:ผัว

แฟน

อรรถาภิธาน:ผัว

ภรรดร

อรรถาภิธาน:ผัว

ภรรดา

อรรถาภิธาน:ผัว

ภรัสดาษ

อรรถาภิธาน:ผัว

ภัสดา

อรรถาภิธาน:ผัว

สวามี

อรรถาภิธาน:ผัว

สามิกะ

อรรถาภิธาน:ผัว

สามี

อรรถาภิธาน:ผัว

/pʰua̯˩˩˦/^((สัมผัส))

สามี, ชายที่เป็นคู่ครองของหญิง, คู่กับ เมีย


เมีย

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *miəᴬ⁴, จากไทดั้งเดิม *miəᴬ; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨾ᩠ᨿᩮ (เมย), เขิน ᨾᩮ (เม), อีสาน เมีย, ลาว ເມຍ (เมย), ไทลื้อ ᦵᦙ (เม), ไทดำ ꪣꪸ (มย̂), ไทขาว ꪝꪸ, ไทใหญ่ မေး (เม๊), อาหม 𑜉𑜣 (มี), จ้วงแบบจั่วเจียง meh, จ้วง meh/maex

ภรรยา, หญิงที่เป็นคู่ครองของชาย, คู่กับ ผัว


เมีย

คำบอกเพศ หมายความว่า ตัวเมีย

ไก่เมีย

ม้าเมีย


คู่ครอง

/kʰuː˥˩.kʰrɔːŋ˧/^((สัมผัส))

หญิงและชายที่อยู่ร่วมกันฉันผัวเมีย


เครื่องหมาย

เครื่อง + หมาย

ᨣᩕᩮᩬᩥ᩵ᨦᩉ᩠ᨾᩣ᩠ᨿ

สิ่งที่ทำให้จดจำหรือกำหนดรู้

ꪹꪤ꪿ꪱꪢꪱꪥ

สิ่งที่ทำให้จดจำหรือกำหนดรู้

လၢၵ်ႈၶၼႃႇ

สิ่งที่ทำให้จดจำหรือกำหนดรู้

မၢႆ

สิ่งที่ทำให้จดจำหรือกำหนดรู้

တၼ်းသိၵ်ႈ

สิ่งที่ทำให้จดจำหรือกำหนดรู้

ເຄື່ອງໝາຍ

สิ่งที่ทำให้จดจำหรือกำหนดรู้

señal

สิ่งที่ทำให้จดจำหรือกำหนดรู้

sign

สิ่งที่ทำให้จดจำหรือกำหนดรู้

mark

สิ่งที่ทำให้จดจำหรือกำหนดรู้

เคฺรื่อง-หฺมาย

/kʰrɯa̯ŋ˥˩.maːj˩˩˦/^((สัมผัส))

สิ่งที่ทำขึ้นแสดงความหมายเพื่อจดจำหรือกำหนดรู้

เครื่องหมายดอกจัน


บาป

ยืมมาจากสันสกฤต पाप (ปาป) หรือบาลี ปาป; ร่วมเชื้อสายกับลาว ບາບ (บาบ), คำเมือง ᨷᩤ᩠ᨷ (บาบ), ไทดำ ꪚꪱꪚ (บาบ)

ᨷᩤ᩠ᨷ

การกระทำผิดหลักคำสอนหรือข้อห้ามในศาสนา

zonde

การกระทำผิดหลักคำสอนหรือข้อห้ามในศาสนา

ꪚꪱꪚ

การกระทำผิดหลักคำสอนหรือข้อห้ามในศาสนา

ဢပႅတ်ႈ

การกระทำผิดหลักคำสอนหรือข้อห้ามในศาสนา

péché

การกระทำผิดหลักคำสอนหรือข้อห้ามในศาสนา

sûnde

ฟรีเชียตะวันตก

การกระทำผิดหลักคำสอนหรือข้อห้ามในศาสนา

Sünde

การกระทำผิดหลักคำสอนหรือข้อห้ามในศาสนา

ບາບ

การกระทำผิดหลักคำสอนหรือข้อห้ามในศาสนา

pecado

การกระทำผิดหลักคำสอนหรือข้อห้ามในศาสนา

sin

การกระทำผิดหลักคำสอนหรือข้อห้ามในศาสนา

[เสียงสมาส]
บาบ-ปะ-

/baːp̚˨˩/^((สัมผัส))

การกระทำผิดหลักคำสอนหรือข้อห้ามในศาสนา

ความชั่ว, ความมัวหมอง


บาป

[เสียงสมาส]
บาบ-ปะ-

/baːp̚˨˩/^((สัมผัส))

ชั่ว, มัวหมอง

คนใจบาป


ศาสนา

ยืมมาจากสันสกฤต शासन (ศาสน, “คำสอน, ข้อบังคับ”); เทียบบาลี สาสน

ᩈᩣᩈᨶᩣ

ลัทธิความเชื่อถือของมนุษย์อันมีหลัก

godsdienst

ลัทธิความเชื่อถือของมนุษย์อันมีหลัก

ၽႃႇသႃႇ

ลัทธิความเชื่อถือของมนุษย์อันมีหลัก

religião

ลัทธิความเชื่อถือของมนุษย์อันมีหลัก

ສາສະໜາ

ลัทธิความเชื่อถือของมนุษย์อันมีหลัก

religión

ลัทธิความเชื่อถือของมนุษย์อันมีหลัก

religion

ลัทธิความเชื่อถือของมนุษย์อันมีหลัก

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

/saːt̚˨˩.sa˨˩.naː˩˩˦/^((สัมผัส))

ลัทธิความเชื่อถือของมนุษย์อันมีหลัก คือแสดงกำเนิดและความสิ้นสุดของโลกเป็นต้น อันเป็นไปในฝ่ายปรมัตถ์ประการหนึ่ง แสดงหลักธรรมเกี่ยวกับบุญบาปอันเป็นไปในฝ่ายศีลธรรมประการหนึ่ง พร้อมทั้งลัทธิพิธีที่กระทำตามความเห็นหรือตามคำสั่งสอนในความเชื่อถือนั้น ๆ


ลัทธิ

ยืมมาจากบาลี ลทฺธิ

/lat̚˦˥.tʰiʔ˦˥/^((สัมผัส))

คติความเชื่อถือ ความคิดเห็น และหลักการ ที่มีผู้นิยมนับถือและปฏิบัติตามสืบเนื่องกันมา

ลัทธิเต๋า (ปัจจุบันได้รับการยอมรับเป็น ศาสนาเต๋า)


คติ

ยืมมาจากบาลี คติ หรือสันสกฤต गति (คติ); ร่วมรากกับ คดี

/kʰa˦˥.tiʔ˨˩/^((สัมผัส))

แบบอย่าง, วิธี, แนวทาง


ปฏิบัติ

ยืมมาจากบาลี ปฏิปตฺติ (“การถึงเฉพาะ”)

ดำเนินการไปตามระเบียบแบบแผน

ปฏิบัติราชการ

กระทำเพื่อให้เกิดความชำนาญ

ภาคปฏิบัติ

ปฏิบัติตามสัญญา

ปฏิบัติสมณธรรม

ปฏิบัติต่อกัน

ปรนนิบัติรับใช้

ปฏิบัติบิดามารดา

ปฏิบัติครูบาอาจารย์


หลักการ

หลัก + การ; เป็นศัพท์บัญญัติสำนักงานราชบัณฑิตยสภาของ principle

principi

สาระสำคัญที่ยึดถือเป็นแนวปฏิบัติ

ᥙᥦᥒ

สาระสำคัญที่ยึดถือเป็นแนวปฏิบัติ

ᦟᦸᧂᧈᦑᦱᧂ

สาระสำคัญที่ยึดถือเป็นแนวปฏิบัติ

ᦉᦲᧃ

สาระสำคัญที่ยึดถือเป็นแนวปฏิบัติ

တြႃး

สาระสำคัญที่ยึดถือเป็นแนวปฏิบัติ

ຫຼັກການ

สาระสำคัญที่ยึดถือเป็นแนวปฏิบัติ

principio

สาระสำคัญที่ยึดถือเป็นแนวปฏิบัติ

principle

สาระสำคัญที่ยึดถือเป็นแนวปฏิบัติ

สาระสำคัญที่ยึดถือเป็นแนวปฏิบัติ

คณะกรรมการลงมติรับหลักการตามที่มีผู้เสนอ


บาลี

คำวิสามานยนาม

ยืมมาจากบาลี ปาลิ, ปาฬิ

(ภาษา~) ภาษาที่ใช้เป็นหลักในพระพุทธศาสนานิกายเถรวาท

(พระ~) คัมภีร์พระไตรปิฎก, พุทธพจน์


นิกาย

หมู่, พวก, หมวด, ใช้เกี่ยวกับศาสนา

เรียกชื่อคัมภีร์พระสุตันตปิฎกที่แยกออกเป็น 5 หมวดใหญ่ คือ ฑีฆนิกาย, มัชฌิมนิกาย, สังยุตนิกาย, อังคุตรนิกาย และ ขุทกนิกาย


มาก

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *mlaːkᴰᴸ⁴; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨾᩣ᩠ᨠ (มาก), ลาว ມາກ (มาก), ไทลื้อ ᦙᦱᧅ (มาก), ไทใหญ่ မၢၵ်ႈ (ม้าก), ไทใต้คง ᥛᥣᥐ (มาก), พ่าเก မက် (มก์), อาหม *𑜉𑜀𑜫 (*มก์) (ความหมายใกล้เคียง: มั่งมี)

/maːk̚˥˩/^((สัมผัส))

หลาย, ตรงกันข้ามกับ น้อย

คนมาก

น้ำมาก


มาก

คำกริยาวิเศษณ์

ᨶᩢ᩠ᨠ

หลาย, ไม่น้อย

ᩉᩖᩣ᩠ᨿ

หลาย, ไม่น้อย

ᩉ᩠ᨶᩣᩴ

หลาย, ไม่น้อย

ᨾᩣ᩠ᨠ

หลาย, ไม่น้อย

ꪨꪱꪥ

หลาย, ไม่น้อย

ၼမ်

หลาย, ไม่น้อย

ຫຼາຍ

หลาย, ไม่น้อย

a lot

หลาย, ไม่น้อย

/maːk̚˥˩/^((สัมผัส))

กินมาก

พูดมาก


งาม

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *ŋaːmᴬ⁴ (Jonsson, 1991); ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨦᩣ᩠ᨾ (งาม), เขิน ᨦᩣ᩠ᨾ (งาม), อีสาน งาม, ลาว ງາມ (งาม), ไทลื้อ ᦇᦱᧄ (งาม), ไทใหญ่ ငၢမ်း (ง๊าม), ไทใต้คง ᥒᥣᥛᥰ (ง๊าม), พ่าเก ငံ (งํ), อาหม 𑜂𑜪 (งํ), จ้วง ngam (งาม, “ถูกต้อง, ดังใจ”), จ้วงแบบจั่วเจียง ngamq (“ดี, ถูกใจ”)

/ŋaːm˧/^((สัมผัส))

ลักษณะที่เห็นแล้วชวนให้ชื่นชมหรือพึงใจ

มารยาทงาม

รูปงาม

มีลักษณะสมบูรณ์ดี

ต้นไม้งาม

ปีนี้ฝนงาม

ดี, มาก, มีลักษณะที่เป็นไปตามต้องการ

กำไรงาม

ธนาคารนี้จ่ายดอกเบี้ยงาม


ธาตุ

จากบาลี ธาตุ, จากสันสกฤต धातु (ธาตุ, “ส่วนประกอบ, แร่, ธาตุ (เคมี), ราก, น้ำเชื้อ เป็นต้น”) สันนิษฐานว่าผ่านทางเขมรเก่า ធាតុ (ธาตุ, “สาร, ธาตุ, สิ่งตกทอด, สิ่งหลงเหลือ”) เทียบกับลาว ທາດ (ทาด)

[เสียงสมาส]
ทา-ตุ-

[เสียงสมาส]
ทาด-ตุ-

/tʰaːt̚˥˩/^((สัมผัส))

สิ่งที่ถือว่าเป็นส่วนสำคัญที่คุมกันเป็นร่างของสิ่งทั้งหลาย

โดยทั่วไปเชื่อว่ามี 4 ธาตุ ได้แก่ ธาตุดิน (ปฐวีธาตุ) ธาตุน้ำ (อาโปธาตุ) ธาตุไฟ (เตโชธาตุ) ธาตุลม (วาโยธาตุ)

ในทางพระพุทธศาสนาถือว่าสิ่งที่มีชีวิตเพิ่มอีก 2 ธาตุ คือ อากาศธาตุ (ที่ว่าง) และวิญญาณธาตุ (ธาตุรู้)

กระดูกของพระพุทธเจ้า พระปัจเจกพุทธเจ้า และพระอรหันต์ โดยทั่วไปเรียกรวมว่า พระธาตุ

ถ้าเป็นกระดูกของพระพุทธเจ้า เรียก พระบรมธาตุ หรือ พระบรมสารีริกธาตุ

ถ้าเป็นกระดูกส่วนใดส่วนหนึ่งของพระพุทธเจ้า ก็เรียกตามความหมายของคำนั้น ๆ เช่น พระอุรังคธาตุ พระทันตธาตุ, ถ้าเป็นผมของพระพุทธเจ้า เรียกว่า พระเกศธาตุ

ชื่อคัมภีร์ในพระพุทธศาสนาซึ่งว่าด้วยธาตุ (1)

ธาตุกถา

ธาตุปาฐ

สารเนื้อเดียวล้วนซึ่งประกอบด้วยบรรดาอะตอมที่มีโปรตอนจำนวนเดียวกันในนิวเคลียส

ธาตุออกซิเจน

ธาตุคาร์บอน

รากศัพท์ของคำบาลีสันสกฤต เป็นต้น เช่น


นิวเคลียส

ยืมโดยเรียนรู้จากอังกฤษ nucleus; เป็นศัพท์บัญญัติสำนักงานราชบัณฑิตยสภา

ส่วนใจกลางของอะตอมของธาตุทุกชนิด ส่วนนี้ประกอบด้วยอนุภาคมูลฐานที่สำคัญ 2 ชนิด คือ โปรตอน และ นิวตรอน (สำหรับอะตอมของไฮโดรเจนธรรมดา นิวเคลียสมีแต่โปรตอนเท่านั้น ไม่มีนิวตรอน)

ส่วนที่สำคัญยิ่งของเซลล์ ลักษณะเหนียวข้นเป็นก้อนประกอบด้วยส่วนย่อย ๆ อีกหลายชนิด มักอยู่ตอนกลางของเซลล์ที่ยังอ่อนอยู่ และอาจร่นไปอยู่ริมเซลล์เมื่อแก่เข้า


อะตอม

ยืมมาจากอังกฤษ atom

การแบ่งพยางค์
{เสียงสระสั้น}

/ʔa˨˩.tɔm˧/^((สัมผัส))

ส่วนที่เล็กที่สุดของธาตุซึ่งเข้าทำปฏิกิริยาเคมีได้ อะตอมประกอบด้วยอนุภาคมูลฐานที่สำคัญ คือ นิวเคลียสเป็นแกนกลางและมีอิเล็กตรอนเคลื่อนที่อยู่โดยรอบ, เดิมเรียกว่า ปรมาณู


ปฏิกิริยา

ปฏิ + กิริยาแปลตรงตัวจากอังกฤษ reaction

ป-ติ-กิ-ริ-ยา

การกระทำตอบสนอง; การกระทำต่อต้าน; ผลของการกระทำซึ่งเป็นเหตุให้เกิดกิริยาสะท้อนมาเป็นอีกอย่างหนึ่ง, การเคลื่อนไหวตอบ

การเกิดการเปลี่ยนแปลงทางเคมีของสาร


เคมี

ยืมมาจากอังกฤษ chemistry; ร่วมเชื้อสายกับลาว ເຄມີ (เคมี)

วิทยาศาสตร์กายภาพแขนงหนึ่ง ซึ่งกล่าวถึงเรื่องราวและสมบัติของสารต่าง ๆ ว่าประกอบกันขึ้นเป็นสารนั้น ๆ ได้อย่างไร และเมื่อสารนั้น ๆ แปรเปลี่ยนไปเป็นสารอื่นได้ปฏิกิริยาที่ก่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลงนั้น ๆ เป็นอย่างไร ทั้งกล่าวถึงการที่จะสังเคราะห์สารนั้น ๆ ขึ้นได้อย่างไรด้วย แบ่งออกเป็นสาขาต่าง ๆ อีกหลายสาขา เช่น เคมีอินทรีย์ เคมีอนินทรีย์ ชีวเคมี เคมีกายภาพ เคมีวิเคราะห์


สมบัติ

ยืมมาจากสันสกฤต सम्पत्ति (สมฺปตฺติ) หรือบาลี สมฺปตฺติ; เป็นศัพท์บัญญัติสำนักงานราชบัณฑิตยสภาของ property

ความถึงพร้อม หมายถึง ทรัพย์สิน เงินทอง ของใช้ เป็นต้นที่มีอยู่

ถึงมีสมบัติมากมายก็ไม่พ้นความตายไป

ทำงานมาเกือบ 20 ปี มีสมบัติอย่างเดียวคือบ้าน

ลักษณะประจำของสิ่งใด ๆ

ความเกรงใจเป็นสมบัติของผู้ดี

ไอโอดีน มีสมบัติเป็นอโลหะ ลักษณะเป็นของแข็ง สีเทาดำเป็นเงาวาว หลอมละลายที่ 114 °ซ. เมื่อระเหิดให้ไอสีม่วง


สมบัติ

คำวิสามานยนาม

ชื่อบุคคลชายหญิง


ลักษณะ

ยืมมาจากสันสกฤต लक्षण (ลกฺษณ, “สิ่งชี้บอก, เครื่องหมาย”), จาก लक्ष् (ลกฺษฺ) + अन (อน); เทียบบาลี ลกฺขณ; เป็นศัพท์บัญญัติสำนักงานราชบัณฑิตยสภาของ feature, quality, character, trait

รูปแบบอื่นของ ลักษณ์ (“สมบัติเฉพาะตัว”)

น้ำมีลักษณะเป็นของเหลว

ลูกบิลเลียดมีลักษณะกลม

ลูกเต๋ามีลักษณะเหลี่ยม

คนไทยมีลักษณะอ่อนโยน

ใน 3 ลักษณะ


ทรัพย์สิน

ทรัพย์ + สิน

วัตถุที่มีรูปร่าง รวมทั้งวัตถุที่ไม่มีรูปร่างซึ่งอาจมีราคาและอาจถือเอาได้

บ้าน ที่ดิน เป็นทรัพย์สินที่มีรูปร่าง

ลิขสิทธิ์ สิทธิบัตร กระแสไฟฟ้าที่ส่งตามสาย เป็นทรัพย์สินที่ไม่มีรูปร่าง


วัตถุ

ยืมมาจากบาลี วตฺถุ; เทียบสันสกฤต वस्तु (วสฺตุ)

/wat̚˦˥.tʰuʔ˨˩/^((สัมผัส))


ราคา

ยืมโดยกึ่งเรียนรู้จากมาเลเซีย harga, จากสันสกฤต अर्घ (อรฺฆ); ร่วมรากกับ อรรฆ

ၵႃႈၶၼ်

ค่าที่คิดเป็นเงิน

prix

ค่าที่คิดเป็นเงิน

Preis

ค่าที่คิดเป็นเงิน

ລາຄາ

ค่าที่คิดเป็นเงิน

precio

ค่าที่คิดเป็นเงิน

price

ค่าที่คิดเป็นเงิน

มูลค่าของสิ่งของที่คิดเป็นเงินตรา

จำนวนเงินซึ่งได้มีการชำระหรือตกลงจะชำระในการซื้อขายทรัพย์สิน

ค่า, คุณค่า, มักใช้ในความปฏิเสธ

เขาทำตัวเป็นคนไม่มีราคา


มูลค่า

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

ค่าของสิ่งของ, ราคาของสิ่งของ

ถวายจตุปัจจัยมีมูลค่า 30 บาท


ค่า

ยืมมาจากจีนยุคกลาง價 (MC kaeH); ร่วมเชื้อสายกับลาว ຄ່າ (ค่า), อีสาน ค่า, คำเมือง ᨣ᩵ᩤ (ค่า), เขิน ᨣ᩵ᩤ (ค่า), ไทลื้อ ᦅᦱᧈ (ค่า), ไทใหญ่ ၵႃႈ (ก้า), ไทดำ ꪁ꪿ꪱ (กฺ่า), ไทใต้คง ᥐᥣ (กา), อาหม 𑜀𑜠 (กะ)

ᨣ᩵ᩤ

มูลค่าหรือราคา

ꪁ꪿ꪱ

มูลค่าหรือราคา

ၵႃႈၶၼ်

มูลค่าหรือราคา

ຄ່າ

มูลค่าหรือราคา

value

มูลค่าหรือราคา

price

มูลค่าหรือราคา

/kʰaː˥˩/^((สัมผัส))

มูลค่าหรือราคาของสิ่งใด ๆ ทั้งที่เป็นรูปธรรมและนามธรรม ที่มีประโยชน์ในทางใช้สอย แลกเปลี่ยน หรือทางจิตใจเป็นต้น บางอย่างก็ประเมินเป็นเงินได้ บางอย่างก็ประเมินเป็นเงินไม่ได้

ทองคำเป็นของมีค่า

เวลามีค่ามาก

จำนวนเงินที่เป็นราคาสิ่งของหรือบริการเป็นต้น

ค่าจ้าง

ค่าเช่า

ค่าโดยสาร

ค่าอาหาร

จำนวนหรือตัวเลขที่ระบุปริมาณหรือขนาดของตัวแปร

เรียกสิ่งใดสิ่งหนึ่งที่มีคุณค่ามากจนไม่อาจประเมินเป็นเงินได้ว่า เป็นสิ่งที่หาค่ามิได้


รูปธรรม

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

สิ่งที่รู้ได้ทางตา หู จมูก ลิ้น กาย อันได้แก่ รูปเสียง กลิ่น รส และสิ่งที่สามารถสัมผัสได้ด้วยกาย, คู่กับ นามธรรม

สร้างนามธรรมให้เป็นรูปธรรมอย่างเด่นชัด

มุ่งเน้นให้เกิดผลสัมฤทธิ์เป็นรูปธรรม

ฉายภาพชัดเจนถึงปัญหาใหญ่ของสังคมอย่างเป็นรูปธรรม


นามธรรม

ນາມມະທຳ

สิ่งที่ไม่มีรูป

abstract

สิ่งที่ไม่มีรูป

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

สิ่งที่ไม่มีรูป คือ รู้ไม่ได้ทางตา หู จมูก ลิ้น กาย รู้ได้เฉพาะทางใจเท่านั้น


หู

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *krwɯːᴬ; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩉᩪ (หู), ลาว ຫູ (หู), ไทลื้อ ᦠᦴ (หู), ไทใหญ่ ႁူ (หู), เขิน ᩉᩪ (หู), ไทดำ ꪬꪴ (หุ), ไทใต้คง ᥞᥧᥴ (หู๋), อ่ายตน ꩭူ (หู), อาหม 𑜍𑜥 (รู), จ้วง rwz，จ้วงแบบจั่วเจียง hu

oor

อวัยวะใช้เพื่อให้ได้ยิน

ႁူ

อวัยวะใช้เพื่อให้ได้ยิน

ຫູ

อวัยวะใช้เพื่อให้ได้ยิน

ear

อวัยวะใช้เพื่อให้ได้ยิน

กรรณ

อรรถาภิธาน:หู

กรรณยุคล

อรรถาภิธาน:หู

กัณณ์

อรรถาภิธาน:หู

โศรตร

อรรถาภิธาน:หู

โสต

อรรถาภิธาน:หู

โสตร

อรรถาภิธาน:หู

หู

อรรถาภิธาน:หู

/huː˩˩˦/^((สัมผัส))

ส่วนหนึ่งของร่างกายคนและสัตว์ ทำหน้าที่สำหรับฟังเสียง

ส่วนแห่งสิ่งของที่ทำไว้หิ้ว แขวน ร้อย หรือรูดเข้าออก

หูกระทะ

หูมุ้ง

หูกางเกง

หูถุง

สิ่งที่ทำเป็นห่วงหรือเป็นวง ๆ

หูแจว

เรียกส่วนหูฟังและกระบอกพูดของเครื่องรับโทรศัพท์ ว่า หูโทรศัพท์


หู

แผลงมาจาก หี

/huː˩˩˦/^((สัมผัส))

อวัยวะเพศหญิง

แล้วพาไปเที่ยวชมสวน เด็ดดอกลำดวนส่งให้ด้วยซี เสียบหูให้ตั้งหลายหน เสียบหล่นเสียบหล่นตั้งห้าหกที

คันหูไม่รู้เป็นอะไร เอาสำลีมาปั่นก็ไม่หาย คันจริงมันคันอยู่ข้างใน คันหูทีไรขนลุกทุกที


สัตว์

ยืมมาจากสันสกฤต सत्त्व (สตฺตฺว); เทียบบาลี สตฺต; ร่วมเชื้อสายกับลาว ສັດ (สัด), ไทดำ ꪎꪰꪒ (สัด)

สัตว
สัด
สัส
สราด
สาด
สาส
สึด
สึส
แสด
แสรด

สิ่งมีชีวิตซึ่งแตกต่างไปจากพรรณไม้ ส่วนมากมีความรู้สึกและเคลื่อนไหวย้ายที่ไปได้เอง

ความหมายที่ใช้กันเป็นสามัญหมายถึง สัตว์ที่ไม่ใช่คน, เดรัจฉาน


สัตว์

คำกริยาวิเศษณ์

น่ารักสัตว์

ฮาสัตว์

ร้อนสัตว์


สัตว์

(อี~, ไอ้~) เสียงที่เปล่งออกมาแสดงความโกรธ ดูถูก ไม่พอใจ ไม่พึงปรารถนา ขยะแขยง ตกใจ ไม่ยอมรับ หรือประหลาดใจ


ชีวิต

ยืมมาจากสันสกฤต जीवित (ชีวิต) หรือบาลี ชีวิต; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨩᩦᩅᩥ᩠ᨲ (ชีวิต), ลาว ຊີວິດ (ซีวิด), ไทลื้อ ᦋᦲᦞᦲᧆ (ชีวีด), เขมร ជីវិត (ชีวิต)

ᨩᩦᩅᩥ᩠ᨲ

ความเป็นอยู่

leven

ความเป็นอยู่

ꪋ꪿ꪺꫛ

ความเป็นอยู่

ᦋᦲᦞᦲᧆ

ความเป็นอยู่

ᦋᦲᦞᧂ

ความเป็นอยู่

သၢႆၸႂ်

ความเป็นอยู่

ဢသၢၵ်ႈ

ความเป็นอยู่

libben

ฟรีเชียตะวันตก

ความเป็นอยู่

ຊີວິດ

ความเป็นอยู่

vida

ความเป็นอยู่

life

ความเป็นอยู่

/t͡ɕʰiː˧.wit̚˦˥/^((สัมผัส))

ความเป็นอยู่, ตรงข้ามกับ ความตาย


รักษา

ยืมมาจากสันสกฤต रक्षा (รกฺษา, “การปกป้อง, การป้องกัน”), จาก रक्ष् (รกฺษฺ), จากอินโด-ยูโรเปียนดั้งเดิม *h₂lek- (“ป้องกัน”); เทียบบาลี รกฺขา

/rak̚˦˥.saː˩˩˦/^((สัมผัส))

รักษาสุขภาพ

รักษาทรัพย์สมบัติ

รักษาบ้านเมือง

รักษาความสะอาด

รักษาไมตรี

รักษาคนไข้


โชค

เทียบบาลี ชยคฺคห, เขมร ជោគ (โชค)

/t͡ɕʰoːk̚˥˩/^((สัมผัส))

สิ่งที่นำผลมาให้โดยไม่ได้คาดหมาย, มักนิยมใช้ในทางดี

โชคดี

โชคร้าย

นายแดงเป็นคนมีโชค


ผล

ยืมมาจากสันสกฤต फल (ผล) หรือบาลี ผล

ຜົນ

สิ่งที่เกิดจากการกระทำ

result

สิ่งที่เกิดจากการกระทำ

outcome

สิ่งที่เกิดจากการกระทำ

/pʰon˩˩˦/^((สัมผัส))

ความงอกงาม, กำไร, ดอกเบี้ย

ประโยชน์ที่ได้

สิ่งที่เกิดขึ้นจากการกระทำ

ทุกการกระทำย่อมมีผลตามมา

ลูกไม้, หมากไม้

ส่วนรังไข่ของดอกไม้ที่เจริญเติบโตเต็มที่แล้ว


ผล

ยืมมาจากสันสกฤต फल (ผล) หรือบาลี ผล

/pʰon˩˩˦/^((สัมผัส))

บอกจำนวนลูกไม้, หมากไม้

แม่ซื้อมะม่วง 5 ผล


ประโยชน์

ยืมมาจากสันสกฤต प्रयोजन (ปฺรโยชน); เทียบเขมร ប្រយោជន៍ (บฺรโยชน์)

สิ่งที่มีผลใช้ได้ดีสมกับที่คิดมุ่งหมายไว้

ผลที่ได้ตามต้องการ

สิ่งที่เป็นผลดีหรือเป็นคุณ

ประโยชน์ของการศึกษา

ประโยชน์ของโรงเรียน


ศึกษา

ยืมมาจากสันสกฤต शिक्षा (ศิกฺษา); ร่วมรากกับ สิกขา, ซิก, ซิกข์, สิกข์, and สิข

/sɯk̚˨˩.saː˩˩˦/^((สัมผัส))

การเล่าเรียน การฝึกฝน และการอบรม


ศึกษา

လဵပ်ႈႁဵၼ်း

เล่าเรียน ฝึกฝน และอบรม เพื่อให้เกิดความรู้และทักษะ

/sɯk̚˨˩.saː˩˩˦/^((สัมผัส))

เล่าเรียน ฝึกฝน และอบรม


เกษตร

ยืมมาจากสันสกฤต क्षेत्र (กฺเษตฺร); เทียบบาลี เขตฺต

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

[เสียงสมาส]
กะ-เสด-ตฺระ-

ที่ดิน, ทุ่ง, นา, ไร่

พุทธเกษตร


กระจก

ยืมมาจากสันสกฤต काचक (กาจก); เทียบเขมร កញ្ចក់ (กญฺจก̍)

玻璃

แก้วที่เป็นแผ่น

ၸမ်ႈ

แก้วที่เป็นแผ่น

ກະຈົກ

แก้วที่เป็นแผ่น

ແວ່ນ

แก้วที่เป็นแผ่น

glass

แก้วที่เป็นแผ่น

แก้วที่ทำเป็นแผ่น

โรคต้อชนิดหนึ่ง เรียกว่า ต้อกระจก


กระ

ยืมมาจากเขมร ក្រាស់ (กฺราส̍, “หนา”)

(เต่า~) ชื่อเต่าทะเลชนิด Eretmochelys imbricata ในวงศ์ Cheloniidae หลังเป็นเกล็ดแผ่นโต ๆ ดูเหมือนซ้อนเหลื่อมกันอย่างกระเบื้องมุงหลังคาสีน้ำตาลลายเหลือง ปากงุ้มคล้ายปากเหยี่ยว ขาแบนเป็นพาย มีไข่กลมเปลือกนิ่มเหนียว ไข่ตามหาดทรายครั้งละ 150-250 ฟอง


กระ

ชื่อไม้ต้นชนิด Elateriospermum tapos Blume ในวงศ์ Euphorbiaceae ผลกลมมี 3 พู เปลือกแข็ง เมื่อแก่สีคล้ำเกือบดำ เมล็ดรูปยาวรี เปลือกแข็งเป็นมันสีน้ำตาลเข้ม ภายในมีเนื้อขาว 2 กลีบประกบกัน เมื่อดิบมีพิษร้ายแรง ดองหรือคั่วแล้วกินได้ รสมัน เรียกว่า ลูกกระ


กระ

เทียบมอญ ကြ (กฺร)

จุดดำ ๆ หรือจุดน้ำตาลขึ้นประปรายที่ผิวกายคน สัตว์ หรือสิ่งอื่น ๆ


ประปราย

คำกริยาวิเศษณ์

มีกระจายอยู่ห่าง ๆ

ผมหงอกประปราย

ผลไม้ติดประปราย

มีห่าง ๆ เป็นระยะ ๆ, เรี่ยราย, เล็กน้อย

ยิงกันประปราย


กระทำ

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨠ᩠ᨴᩣᩴ (กทาํ), เขิน ᨠ᩠ᨴᩣᩴ (กทาํ), ลาว ກະທຳ (กะทำ), ไทลื้อ ᦂᦑᧄ (กทัม)

กทำ
ก่ทำ
สทำ
การกระทำ (abstract-noun)

ทำ, จัดแจง, ปรุงขึ้น, สร้างขึ้น

ทำการใด ๆ ที่เกิดผลในทางกฎหมาย แต่การงดเว้นการกระทำใด ๆ ที่กฎหมายกำหนดให้ต้องกระทำก็ถือว่าเป็นการกระทำด้วย

บิดามารดามีหน้าที่ดูแลบุตรซึ่งยังเล็กอยู่ การที่บิดามารดาอยู่เฉยไม่หาอาหารให้ก็อาจถือว่าเป็นการกระทำได้

ใช้เวทมนตร์ทำให้ผู้ใดผู้หนึ่งเป็นไปตามต้องการของตนมีให้รักหรือให้ป่วยเจ็บเป็นต้น เช่นว่า กระทำยำเยีย, การถูกเวทมนตร์เช่นนี้เรียกว่า ถูกกระทำ


พิมพ์

ยืมมาจากสันสกฤต बिम्ब (พิมฺพ) หรือบาลี พิมฺพ

รูป, รูปร่าง, แบบ

หยอดวุ้นลงในพิมพ์

หน้าตาเป็นพิมพ์เดียวกัน


พิมพ์

พิมพ
พิม
การพิมพ์ (abstract-noun)

ถ่ายแบบ, ใช้เครื่องจักรกดตัวหนังสือหรือภาพเป็นต้นให้ติดบนวัตถุ เช่นแผ่นกระดาษ ผ้า

พิมพ์ผ้า

พิมพ์ขนมเป็นรูปต่าง ๆ


รูป

ยืมมาจากสันสกฤต रूप (รูป) หรือบาลี รูป; ร่วมเชื้อสายกับลาว ຮູບ (ฮูบ), ไทลื้อ ᦷᦣᧇ (โฮบ)

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

[เสียงสมาส]
รูบ-ปะ-

/ruːp̚˥˩/^((สัมผัส))

สิ่งที่รับรู้ได้ด้วยตา เป็นขันธ์ 1 ในขันธ์ 5 คือ รูป เวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณ

โครงรูป

รูปตัวคน

รูปตัวสัตว์

ขึ้นรูป

รูปสามเหลี่ยม

รูปรี

รูปไข่


รูป

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

[เสียงสมาส]
รูบ-ปะ-

/ruːp̚˥˩/^((สัมผัส))

ใช้เรียกพระภิกษุสามเณร

พระรูปหนึ่ง

สามเณร 2 รูป


รูป

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

[เสียงสมาส]
รูบ-ปะ-

/ruːp̚˥˩/^((สัมผัส))

คำใช้แทนตัวผู้พูดสำหรับพระภิกษุสามเณรพูดกับคฤหัสถ์, เป็นสรรพนามบุรุษที่ 1, ปัจจุบันใช้ อาตมา หรือ อาตมภาพ


ลักษณนาม

ลัก-สะ-หฺนะ-นาม

คำนามที่แสดงลักษณะของสิ่งต่าง ๆ เช่น คน 3 คน แมว 2 ตัว ขลุ่ย 3 เลา ลูกคนโต หมวกใบใหญ่


ชาติ

ยืมมาจากสันสกฤต जाति (ชาติ, “การเกิด”) หรือบาลี ชาติ (“การเกิด”)

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

[เสียงสมาส]
ชา-ติ-

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

[เสียงสมาส]
ชาด-ติ-

/t͡ɕʰaːt̚˥˩/^((สัมผัส))

/t͡ɕʰaːt̚˥˩.ti˨˩./

การเกิด, กำเนิด, มักใช้ว่า ชาติเกิด หรือ ชาติกำเนิด

ถ้าทำไม่ดีก็เสียชาติเกิด

ความมีชีวิตอยู่ตั้งแต่เกิดจนตาย

สบายทั้งชาติ

เหล่ากอ, เทือกเถา, เผ่าพันธุ์

ชาตินักรบ

ชาติไพร่


ชาติ

ความหมาย "กลุ่มชน" พัฒนามาจากรากศัพท์ 1 เริ่มใช้งานภายในครึ่งแรกของพุทธศตวรรษที่ 24 ส่วนความหมาย "ชุมชนทางการเมืองของกลุ่มคนร่วมชาติ" เริ่มนิยมใช้งานตั้งแต่ราวทศวรรษ 2420

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

[เสียงสมาส]
ชา-ติ-

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

[เสียงสมาส]
ชาด-ติ-

/t͡ɕʰaːt̚˥˩/^((สัมผัส))

/t͡ɕʰaːt̚˥˩.ti˨˩./

รู้คุณชาติ ศาสนา พระมหากษัตริย์

ประชาชนที่เป็นพลเมืองของประเทศ, ประชาชาติ ก็ว่า

กลุ่มชนที่มีความรู้สึกในเรื่องเชื้อชาติ ศาสนา ภาษา ประวัติศาสตร์ ความเป็นมา ขนบธรรมเนียมประเพณี และวัฒนธรรมอย่างเดียวกัน หรืออยู่ในปกครองรัฐบาลเดียวกัน


ชาติ

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

[เสียงสมาส]
ชา-ติ-

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

[เสียงสมาส]
ชาด-ติ-

/t͡ɕʰaːt̚˥˩/^((สัมผัส))

/t͡ɕʰaːt̚˥˩.ti˨˩./

ชนิด, จำพวก, ชั้น, หมู่

คำสกรรถ, คำเพิ่มข้างหลังของคำเดิม เมื่อเพิ่มแล้วความหมายคงเดิม หรือหมายถึงพวกหรือหมู่

รสชาติ

คชาชาติ

มนุษยชาติ


ญวน

คำวิสามานยนาม

ยืมมาจากเขมรเก่า យ្វន៑ (ยฺวนฺ); เทียบลาว ຍວນ (ยวน), เขมรเก่าสมัยก่อนอังกอร์ យោន៑ (โยนฺ), เขมร យួន (ยัวน), มอญ ယောန် (โยน์)

ชื่อประเทศและชนชาติหนึ่งอยู่ทางทิศใต้ของประเทศจีน และทางทิศตะวันออกของประเทศลาวและเขมร, ปัจจุบันเรียกว่า เวียดนาม


ญวน

ที่เกี่ยวกับหรือมาจากประเทศเวียดนาม


อาหาร

ยืมมาจากสันสกฤต आहार (อาหาร) หรือบาลี อาหาร

อย่าง มื้อ ชนิด

/ʔaː˧.haːn˩˩˦/^((สัมผัส))

ของกิน, เครื่องค้ำจุนชีวิต, เครื่องหล่อเลี้ยงชีวิต


ผัก

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *prakᴰ; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨹᩢ᩠ᨠ (ผัก), ลาว ຜັກ (ผัก), ไทลื้อ ᦕᧅ (ผัก), ไทใต้คง ᥚᥐᥴ (ผั๋ก), ไทใหญ่ ၽၵ်း (ผั๊ก), อาหม 𑜇𑜀𑜫 (ผก์), จ้วง byaek, จ้วงแบบหนง pyaek, ปู้อี byagt, แสก พรั๊ก

/pʰak̚˨˩/^((สัมผัส))

พืชที่ใช้เป็นอาหาร

ใช้เป็นคำนำหน้าชื่อพืชบางจำพวก

ผักกาด

ผักกูด

ผักปลาบ

ผักหนอก


พืช

ยืมมาจากบาลี พีช (“เมล็ด”), จากสันสกฤต बीज (พีช) หรือ वीज (วีช, “เมล็ด”)

[เสียงสมาส]
พืด-ชะ-

/pʰɯːt̚˥˩/^((สัมผัส))

/pʰɯːt̚˥˩.t͡ɕʰa˦˥./

สิ่งมีชีวิตที่โดยทั่วไปสร้างอาหารเองโดยการสังเคราะห์แสง

เมล็ดพันธุ์ไม้, สิ่งที่จะเป็นพันธุ์ต่อไป, พืชพันธุ์ ก็ใช้

พรรณไม้ที่งอกอยู่ตามที่ต่าง ๆ, พืชพรรณ ก็ใช้


พันธุ์

ยืมมาจากสันสกฤต बन्धु (พนฺธุ) หรือบาลี พนฺธุ

พวกพ้อง, เชื้อสาย, วงศ์วาน

เทือกเถา, เหล่ากอ

ข้าวเก็บไว้ทำพันธุ์

พันธุ์ข้าว


วงศ์วาน

ลูกหลานเหลนในตระกูล, มักใช้เข้าคู่กับคำ ว่านเครือเป็น วงศ์วานว่านเครือ


ตระกูล

ยืมมาจากเขมร ត្រកូល (ตฺรกูล), จากสันสกฤต गोत्र (โคตฺร) + कुल (กุล)

สกุล, วงศ์, เชื้อสาย, เผ่าพันธุ์


วงศ์

ยืมมาจากสันสกฤต वंश (วํศ); เทียบบาลี วํส
ในอนุกรมวิธาน ยืมความหมายจากอังกฤษ family; เป็นศัพท์บัญญัติสำนักงานราชบัณฑิตยสภา

พงศ
พงศ์
วงศ
วังศะ
พงษ์
วงษ์
วงค์

เชื้อสาย, เหล่ากอ, ตระกูล

ระดับอนุกรมวิธานหนึ่ง อยู่ใต้อันดับ (order) และเหนือสกุล (genus); หน่วยอนุกรมวิธานในระดับดังกล่าว


สกุล

เป็นไปได้ว่าขยายมาจาก กุล, จากบาลี กุล, แรกสุดจากสันสกฤต कुल (กุล), หรือแผลงมาจาก ตระกูล, จากเขมรเก่า ត្រកូល (ตฺรกูล), ซึ่งเชื่อว่าตัดมาจากสันสกฤต गोत्रकुल (โคตฺรกุล); ร่วมเชื้อสายกับลาว ສະກຸນ (สะกุน)
ในอนุกรมวิธาน ยืมความหมายจากอังกฤษ genus; เป็นศัพท์บัญญัติสำนักงานราชบัณฑิตยสภา

ตระกูล, วงศ์, เชื้อสาย, เผ่าพันธุ์

เชื้อชาติผู้ดี

เป็นคนมีสกุล

ผู้ดีมีสกุล

ระดับอนุกรมวิธานหนึ่ง อยู่ใต้วงศ์ (family) และเหนือชนิด (species); หน่วยอนุกรมวิธานในระดับดังกล่าว


สุขา

ตัดมาจาก สุขาภิบาล

ถาน

อรรถาภิธาน:ส้วม

วัจกุฎี

อรรถาภิธาน:ส้วม

เวจ

อรรถาภิธาน:ส้วม

เวจกุฎี

อรรถาภิธาน:ส้วม

ส้วม

อรรถาภิธาน:ส้วม

สุขา

อรรถาภิธาน:ส้วม

ห้องน้ำ

อรรถาภิธาน:ส้วม

ห้องพระบังคน

อรรถาภิธาน:ส้วม

/su˨˩.kʰaː˩˩˦/^((สัมผัส))

ห้องส้วม, ห้องน้ำ


สุขา

แผลงมาจาก สุข

/su˨˩.kʰaː˩˩˦/^((สัมผัส))


พยัญชนะ

ยืมมาจากบาลี พฺยญฺชน, วฺยญฺชน (“ลักษณะ, สัญลักษณ์”) หรือสันสกฤต व्यञ्जन (วฺยญฺชน)

พะ-ยัน-ชะ-นะ

เสียงพูดที่เปล่งออกมาโดยใช้อวัยวะส่วนต่าง ๆ ในปากและคอ, เสียงพยัญชนะ ก็เรียก

ตัวอักษรที่ใช้แทนเสียงพยัญชนะ, รูปพยัญชนะ ก็เรียก

ตัวหนังสือทั้งหมด

แปลโดยพยัญชนะ

กับข้าวที่ไม่ใช่แกง, คู่กับ สูปะ ซึ่งหมายถึง แกง

ลักษณะของร่างกาย


ก

/kɔː˧/^((สัมผัส))

พยัญชนะตัวที่ 1 เรียกว่า ก ไก่ เป็นอักษรกลาง ใช้เป็นพยัญชนะต้น และเป็นตัวสะกดในมาตรากกหรือแม่กก เช่น กก ปาก สัก


อักษร

ยืมมาจากสันสกฤต अक्षर (อกฺษร, “ยั่งยืน, อักษร”), จาก अ- (อ-) + क्षर (กฺษร, “เสียได้, ตายได้”); เทียบบาลี อกฺขร

[เสียงสมาส]
อัก-สอ-ระ-

/ʔak̚˨˩.sɔːn˩˩˦/^((สัมผัส))

/ʔak̚˨˩.sɔː˩˩˦.ra˦˥./

ฉลาดรอบรู้ในอักษรสยาม


ข

/kʰɔː˩˩˦/^((สัมผัส))

/kʰɔː˩˩˦.kʰaj˨˩/^((สัมผัส))

พยัญชนะตัวที่ 2 เรียกว่า ข ไข่ เป็นอักษรสูง ใช้เป็นพยัญชนะต้น และเป็นตัวสะกดในมาตรากกหรือแม่กก เช่น มุข เลข


ฃ

/kʰɔː˩˩˦/^((สัมผัส))

/kʰɔː˩˩˦.kʰua̯t̚˨˩/^((สัมผัส))

พยัญชนะตัวที่ 3 เรียกว่า ฃ ขวด เป็นอักษรสูง ปัจจุบันเลิกใช้แล้ว


ปัจจุบัน

ยืมมาจากบาลี ปจฺจุปฺปนฺน

het

เวลาเดี๋ยวนี้

heden

เวลาเดี๋ยวนี้

ປັດຈຸບັນ

เวลาเดี๋ยวนี้

the

เวลาเดี๋ยวนี้

present

เวลาเดี๋ยวนี้

เวลาเดี๋ยวนี้, ทันที, เวลาไม่ใช่อดีต ไม่ใช่อนาคต

เวลาปัจจุบัน

แพทย์แผนปัจจุบัน

เรียกโรคภัยที่เกิดขึ้นในทันทีทันใดว่า โรคปัจจุบัน

โรคลมปัจจุบัน


อดีต

ยืมมาจากสันสกฤต अतीत (อตีต), จากบาลี อตีต

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

[เสียงสมาส]
อะ-ดีด-ตะ-

/ʔa˨˩.diːt̚˨˩/^((สัมผัส))


อดีต

παρελθόν

เวลาที่ล่วงแล้ว

과거

เวลาที่ล่วงแล้ว

過去

เวลาที่ล่วงแล้ว

过去

เวลาที่ล่วงแล้ว

minulost

เวลาที่ล่วงแล้ว

prošlost

เวลาที่ล่วงแล้ว

過去

เวลาที่ล่วงแล้ว

verleden

เวลาที่ล่วงแล้ว

fortid

เวลาที่ล่วงแล้ว

nakaraan

เวลาที่ล่วงแล้ว

పూర్వం

เวลาที่ล่วงแล้ว

గతం

เวลาที่ล่วงแล้ว

geçmiş

เวลาที่ล่วงแล้ว

przeszłość

เวลาที่ล่วงแล้ว

passado

เวลาที่ล่วงแล้ว

passé

เวลาที่ล่วงแล้ว

အတံတ်

เวลาที่ล่วงแล้ว

menneisyys

เวลาที่ล่วงแล้ว

прошлое

เวลาที่ล่วงแล้ว

былое

เวลาที่ล่วงแล้ว

passat

เวลาที่ล่วงแล้ว

passata

เวลาที่ล่วงแล้ว

минато

เวลาที่ล่วงแล้ว

Vergangenheit

เวลาที่ล่วงแล้ว

ອາດີດ

เวลาที่ล่วงแล้ว

quá khứ

เวลาที่ล่วงแล้ว

pasado

เวลาที่ล่วงแล้ว

minulosť

เวลาที่ล่วงแล้ว

preteklost

เวลาที่ล่วงแล้ว

förflutna

เวลาที่ล่วงแล้ว

past

เวลาที่ล่วงแล้ว

ماضٍ

เวลาที่ล่วงแล้ว

الماضي

เวลาที่ล่วงแล้ว

passato

เวลาที่ล่วงแล้ว

pasinteco

เวลาที่ล่วงแล้ว

múlt

เวลาที่ล่วงแล้ว

עבר

เวลาที่ล่วงแล้ว

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

[เสียงสมาส]
อะ-ดีด-ตะ-

/ʔa˨˩.diːt̚˨˩/^((สัมผัส))

เวลาที่ล่วงแล้ว


ค

/kʰɔː˧/^((สัมผัส))

/kʰɔː˧.kʰwaːj˧/^((สัมผัส))

พยัญชนะตัวที่ 4 เรียกว่า ค ควาย เป็นอักษรต่ำ ใช้เป็นพยัญชนะต้น และเป็นตัวสะกดในมาตรากกหรือแม่กก เช่น โรค มรรค มารค เทคนิค


ค

แผลงมาจาก ควย

/kʰɔː˧/^((สัมผัส))

/kʰɔː˧.kʰwaːj˧/^((สัมผัส))

/kʰɔː˧/^((สัมผัส))

เสียงที่เปล่งออกมาแสดงความโกรธ ดูถูก ไม่พอใจ ไม่พึงปรารถนา ขยะแขยง ตกใจ ไม่ยอมรับ หรือประหลาดใจ


ค

แผลงมาจาก ควย

/kʰɔː˧/^((สัมผัส))

/kʰɔː˧.kʰwaːj˧/^((สัมผัส))

/kʰɔː˧/^((สัมผัส))

อวัยวะเพศชาย


ฅ

/kʰɔː˧/^((สัมผัส))

/kʰɔː˧.kʰon˧/^((สัมผัส))

พยัญชนะตัวที่ 5 เรียกว่า ฅ คน เป็นอักษรต่ำ ปัจจุบันเลิกใช้แล้ว


ฆ

/kʰɔː˧/^((สัมผัส))

/kʰɔː˧.ra˦˥.kʰaŋ˧/^((สัมผัส))

พยัญชนะตัวที่ 6 เรียกว่า ฆ ระฆัง เป็นอักษรต่ำ ใช้เป็นพยัญชนะต้น และเป็นตัวสะกดในมาตรากกหรือแม่กก เช่น เมฆ


ง

/ŋɔː˧/^((สัมผัส))

/ŋɔː˧.ŋuː˧/^((สัมผัส))

พยัญชนะตัวที่ 7 เรียกว่า ง งู เป็นอักษรต่ำ ใช้เป็นพยัญชนะต้น และเป็นตัวสะกดในมาตรากงหรือแม่กง เช่น บาง ทอง


จ

/t͡ɕɔː˧/^((สัมผัส))

/t͡ɕɔː˧.t͡ɕaːn˧/^((สัมผัส))

พยัญชนะตัวที่ 8 เรียกว่า จ จาน เป็นอักษรกลาง ใช้เป็นพยัญชนะต้น และเป็นตัวสะกดในมาตรากดหรือแม่กด เช่น กิจ วินิจฉัย ตำรวจ


ฉ

/t͡ɕʰɔː˩˩˦/^((สัมผัส))

/t͡ɕʰɔː˩˩˦.t͡ɕʰiŋ˨˩/^((สัมผัส))

พยัญชนะตัวที่ 9 เรียกว่า ฉ ฉิ่ง เป็นอักษรสูง ใช้เป็นพยัญชนะต้น


ฉ

[เสียงสมาส]
ฉะ-

/t͡ɕʰɔː˩˩˦/^((สัมผัส))

/t͡ɕʰɔː˥˩/^((สัมผัส))

หก (จำนวน), สำหรับประกอบหน้าศัพท์อื่น


ช

/t͡ɕʰɔː˧/^((สัมผัส))

/t͡ɕʰɔː˧.t͡ɕʰaːŋ˦˥/^((สัมผัส))

พยัญชนะตัวที่ 10 เรียกว่า ช ช้าง เป็นอักษรต่ำ ใช้เป็นพยัญชนะต้น และเป็นตัวสะกดในมาตรากดหรือแม่กด เช่น ราช คช กริช แซนด์วิช


ช

ย่อมาจากบาลี ชลน (“ไฟ”)

/t͡ɕʰaʔ˦˥/^((สัมผัส))

ชื่อคณะฉันท์ มีลหุ-ครุ-ลหุ เรียกว่า ช คณะ


ซ

/sɔː˧/^((สัมผัส))

/sɔː˧.soː˥˩/^((สัมผัส))

พยัญชนะตัวที่ 11 เรียกว่า ซ โซ่ เป็นอักษรต่ำ ใช้เป็นพยัญชนะต้นและเป็นตัวสะกดในมาตรากดหรือแม่กด เช่น ก๊าซ


ฌ

/t͡ɕʰɔː˧/^((สัมผัส))

/t͡ɕʰɔː˧.t͡ɕʰɤː˧/^((สัมผัส))

พยัญชนะตัวที่ 12 เรียกว่า ฌ เฌอ เป็นอักษรต่ำ ใช้เป็นพยัญชนะต้น


ญ

/jɔː˧/^((สัมผัส))

/jɔː˧.jiŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

พยัญชนะตัวที่ 13 เรียกว่า ญ หญิง เป็นอักษรต่ำ ใช้เป็นพยัญชนะต้น และเป็นตัวสะกดในมาตรากนหรือแม่กน เช่น ปัญญา สัญชาติ ผจญ โคโลญ


ฎ

/dɔː˧/^((สัมผัส))

/dɔː˧.t͡ɕʰa˦˥.daː˧/^((สัมผัส))

พยัญชนะตัวที่ 14 เรียกว่า ฎ ชฎา เป็นอักษรกลาง ใช้เป็นตัวสะกดในแม่กดในคำที่มาจากภาษาบาลีและสันสกฤตเป็นต้น เช่น กฎ มงกุฎ


ฏ

/tɔː˧/^((สัมผัส))

พยัญชนะตัวที่ 15 เรียกว่า ฏ ปฏัก เป็นอักษรกลาง ใช้เป็นตัวสะกดในแม่กดในคำที่มาจากภาษาบาลีและสันสกฤต เช่น ปรากฏ กุฏิ ภูฏาน ปฏัก


ฐ

/tʰɔː˩˩˦/^((สัมผัส))

/tʰɔː˩˩˦.tʰaːn˩˩˦/^((สัมผัส))

พยัญชนะตัวที่ 16 เรียกว่า ฐ ฐาน เป็นอักษรสูง ใช้เป็นตัวสะกดในแม่กดในคำที่มาจากภาษาบาลีและสันสกฤต เช่น รัฐ อูฐ


ฑ

/tʰɔː˧/^((สัมผัส))

พยัญชนะตัวที่ 17 เรียกว่า ฑ มณโฑ เป็นอักษรต่ำ ใช้เป็นตัวสะกดในแม่กดในคำที่มาจากภาษาบาลีและสันสกฤต เช่น ษัฑ ครุฑ


ฒ

/tʰɔː˧/^((สัมผัส))

/tʰɔː˧.pʰuː˥˩.tʰaw˥˩/^((สัมผัส))

พยัญชนะตัวที่ 18 เรียกว่า ฒ ผู้เฒ่า เป็นอักษรต่ำ ใช้เป็นตัวสะกดในแม่กดในคำที่มาจากภาษาบาลีและสันสกฤต เช่น วัฒน์ วุฒิ


ณ

/nɔː˧/^((สัมผัส))

พยัญชนะตัวที่ 19 เรียกว่า ณ เณร เป็นอักษรต่ำ ใช้เป็นตัวสะกดในแม่กนในคำที่มาจากภาษาบาลีและสันสกฤต เช่น คุณ บัณฑิต


ณ

เป็นไปได้ว่าพัฒนามาจาก ใน โดยเขียนตัวอักษรเชื่อมกัน

/naʔ˦˥/^((สัมผัส))

ใน, ที่, เป็นคำบ่งเวลาหรือสถานที่ว่าตรงนั้นตรงนี้

ถ้าใช้นำหน้าสกุล หมายความว่า แห่ง

ณ อยุธยา : ณัฏฐ์ เทพหัสดิน ณ อยุธยา

ณ ระนอง : กิตติรัตน์ ณ ระนอง


ด

การแบ่งพยางค์
{เสียงสระสั้น}

การแบ่งพยางค์
{เสียงสระสั้น}

/dɔː˧/^((สัมผัส))

/dɔː˧.dek̚˨˩/^((สัมผัส))

พยัญชนะตัวที่ 20 เรียกว่า ด เด็ก เป็นอักษรกลาง ใช้เป็นตัวสะกดในแม่กด


ต

/tɔː˧/^((สัมผัส))

พยัญชนะตัวที่ 21 เรียกว่า ต เต่า เป็นอักษรกลาง ใช้เป็นตัวสะกดในแม่กดในคำที่มาจากภาษาบาลีและสันสกฤต เช่น จิต เมตตา ฟุต


ต

ย่อมาจากบาลี โตย

/taʔ˨˩/^((สัมผัส))

ชื่อคณะฉันท์ มีครุ-ครุ-ลหุ เรียกว่า ต คณะ


ถ

/tʰɔː˩˩˦/^((สัมผัส))

/tʰɔː˩˩˦.tʰuŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

พยัญชนะตัวที่ 22 เรียกว่า ถ ถุง เป็นอักษรสูง ใช้เป็นตัวสะกดในแม่กดในคำที่มาจากภาษาบาลีและสันสกฤต เช่น รถ ปรารถนา นาถ


ท

/tʰɔː˧/^((สัมผัส))

/tʰɔː˧.tʰa˦˥.haːn˩˩˦/^((สัมผัส))

พยัญชนะตัวที่ 23 เรียกว่า ท ทหาร เป็นอักษรต่ำ ใช้เป็นตัวสะกดในแม่กดในคำที่มาจากภาษาบาลีและสันสกฤตเป็นต้น เช่น ประมาท บท ธาตุบิสมัท, ใช้ประสมกับตัว ร อ่านเป็นเสียง ซ ในคำบางคำ เช่น ทราบ แทรก ทรง และในคำบางคำที่มาจากภาษาบาลีและสันสกฤต เช่น ทรัพย์ อินทรีย์ มัทรี, ที่อ่านเป็นเสียงเดิมคือ ทร (ไม่ใช่ ซ) ก็มี เช่น ภัทรบิฐ


ท

/tʰaʔ˦˥/^((สัมผัส))

ใช้เป็นคำนำหน้านาม แปลว่า คน, ผู้

ทแกล้ว


ธ

/tʰɔː˧/^((สัมผัส))

/tʰɔː˧.tʰoŋ˧/^((สัมผัส))

พยัญชนะตัวที่ 24 เรียกว่า ธ ธง เป็นอักษรต่ำ และใช้เป็นตัวสะกดในแม่กดในคำที่มาจากภาษาบาลีและสันสกฤตเป็นต้น เช่น สุเมธ มคธ


ธ

/tʰaʔ˦˥/^((สัมผัส))

ท่าน, เธอ, เป็นสรรพนามบุรุษที่ 3

ธ ประสงค์ใด จงสฤษดิ์ดัง หวังวรหฤทัย


น

/nɔː˧/^((สัมผัส))

/nɔː˧.nuː˩˩˦/^((สัมผัส))

พยัญชนะตัวที่ 25 เรียกว่า น หนู เป็นอักษรต่ำ ใช้เป็นตัวสะกดในแม่กน


น

ย่อมาจากบาลี นภ หรือ นภา (“ฟ้า”)

/naʔ˦˥/^((สัมผัส))

ชื่อคณะฉันท์ มีลหุล้วน เรียกว่า น คณะ


บ

/bɔː˧/^((สัมผัส))

พยัญชนะตัวที่ 26 เรียกว่า บ ใบไม้ เป็นอักษรกลาง ใช้เป็นตัวสะกดในแม่กบ


บ

คำกริยาวิเศษณ์

/bɔː˧/^((สัมผัส))

ไม่, มักใช้ในหนังสือเก่าหรือกวีนิพนธ์ หรือบางท้องถิ่น, ในที่ใช้ บ เมื่อใช้ว่า บ่ ก็มีความเช่นเดียวกัน


ป

/pɔː˧/^((สัมผัส))

พยัญชนะตัวที่ 27 เรียกว่า ป ปลา เป็นอักษรกลาง เป็นตัวสะกดในแม่กบในคำที่มาจากภาษาบาลีและสันสกฤตเป็นต้น เช่น บาป เนปจูน, ตัว ป ที่ขึ้นต้นของคำหรือพยางค์ในภาษาบาลีและสันสกฤตมักแผลงมาเป็นตัว บ ในภาษาไทย เช่น ปท ปิตา เป็น บท บิดา


ผ

/pʰɔː˩˩˦/^((สัมผัส))

/pʰɔː˩˩˦.pʰɯŋ˥˩/^((สัมผัส))

พยัญชนะตัวที่ 28 เรียกว่า ผ ผึ้ง เป็นอักษรสูง


ผ

/pʰɔː˩˩˦/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ ผ่าน


ฝ

/fɔː˩˩˦/^((สัมผัส))

/fɔː˩˩˦.faː˩˩˦/^((สัมผัส))

พยัญชนะตัวที่ 29 เรียกว่า ฝ ฝา เป็นอักษรสูง


พ

/pʰɔː˧/^((สัมผัส))

/pʰɔː˧.pʰaːn˧/^((สัมผัส))

พยัญชนะตัวที่ 30 เรียกว่า พ พาน เป็นอักษรต่ำ ใช้เป็นตัวสะกดในแม่กบในคำที่มาจากภาษาบาลีและสันสกฤตเป็นต้น เช่น ภพ ภาพ สรรพ ผลลัพธ์


ภ

/pʰɔː˧/^((สัมผัส))

พยัญชนะตัวที่ 32 เรียกว่า ภ สำเภา เป็นพวกอักษรต่ำ ใช้เป็นตัวสะกดในแม่กบในคำที่มาจากภาษาบาลีและสันสกฤตเป็นต้น เช่น ปรารภ ลาภ


ภ

ย่อมาจากบาลี ภูมิ (“ดิน”)

/pʰaʔ˦˥/^((สัมผัส))

ชื่อคณะฉันท์ มีครุ-ลหุ-ลหุ เรียกว่า ภ คณะ


ม

/mɔː˧/^((สัมผัส))

/mɔː˧.maː˦˥/^((สัมผัส))

พยัญชนะตัวที่ 33 เรียกว่า ม ม้า เป็นอักษรต่ำ ใช้เป็นตัวสะกดในแม่กม


ม

ย่อมาจากบาลี มารุต (“ลม”)

/maʔ˦˥/^((สัมผัส))

ชื่อคณะฉันท์ มีครุล้วน เรียกว่า ม คณะ


ย

สามารถใช้ประกอบกับ เ และ ◌ี เป็นสระ เอีย เอียะ

โบราณใช้ประกอบกับ เ เป็นสระ เอีย ที่ไม่มีตัวสะกด และใช้ ย ตัวเดียว เป็นสระ เอีย ที่มีตัวสะกด

/jɔː˧/^((สัมผัส))

/jɔː˧.jak̚˦˥/^((สัมผัส))

พยัญชนะตัวที่ 34 เรียกว่า ย ยักษ์ เป็นอักษรต่ำ เป็นได้ทั้งตัวต้นและตัวสะกดในแม่เกย


ย

ย่อมาจากบาลี ยชมาน (“ผู้บูชายัญ”)

/jaʔ˦˥/^((สัมผัส))

ชื่อคณะฉันท์ มีลหุ-ครุ-ครุ เรียกว่า ย คณะ


ร

/rɔː˧/^((สัมผัส))

/rɔː˧.rɯa̯˧/^((สัมผัส))

พยัญชนะตัวที่ 35 เรียกว่า ร เรือ เป็นอักษรต่ำ ใช้เป็นตัวสะกดในแม่กน, ถ้าเขียนตัว ร ควบกัน 2 ตัว เรียกว่า ร หัน, ร ตัวหน้าทำหน้าที่เหมือนไม้หันอากาศ ร ตัวหลังเป็นตัวสะกด เช่น กรรไตร (กันไตฺร) ยรรยง (ยันยง), เมื่อสะกดพยัญชนะที่ไม่มีสระอื่นเกาะต้องอ่านเหมือนมีสระ ออ อยู่ด้วย เช่น กร (กอน) กุญชร (กุนชอน), ถ้าตามพยัญชนะอื่นแต่มิได้ทำหน้าที่เป็นตัวสะกดและมีคำอื่นตามพยัญชนะที่อยู่หน้าตัว ร มักออกเสียง ออ และตัว ร ออกเสียง อะ เช่น จรลี (จอ–ระ–ลี) หรดี (หอ–ระ–ดี)


ร

ย่อมาจากบาลี รวิ (“ดวงอาทิตย์”)

/raʔ˦˥/^((สัมผัส))

ชื่อคณะฉันท์ มีครุ-ลหุ-ครุ เรียกว่า ร คณะ


ร

/rɔː˧/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ รอประเมินผล


ล

/lɔː˧/^((สัมผัส))

/lɔː˧.liŋ˧/^((สัมผัส))

พยัญชนะตัวที่ 36 เรียกว่า ล ลิง เป็นอักษรต่ำ ใช้เป็นพยัญชนะต้น และเป็นตัวสะกดในมาตรากนหรือแม่กน เช่น กาล พาล ฟุตบอล

ลัคนา, บางทีก็ใช้ ลั


ฦ

สร้างขึ้นเพื่อใช้แทนสันสกฤต ऌ (ฦ)

/lɯʔ˦˥/^((สัมผัส))

/lɔː˧.lɯʔ˦˥/^((สัมผัส))

รูปสระในภาษาสันสกฤต, จัดลำดับตามพจนานุกรมโดยไว้หลัง ล และก่อน ฦๅ


ฤ

สร้างขึ้นเพื่อใช้แทนสันสกฤต ऋ (ฤ)

/rɯʔ˦˥/^((สัมผัส))

/rɔː˧.rɯʔ˦˥/^((สัมผัส))

รูปสระในภาษาสันสกฤต เมื่อไทยนำมาใช้ออกเสียงเป็น ริ รึ หรือ เรอ เช่น ฤทธิ์ ฤดู ฤกษ์, จัดลำดับตามพจนานุกรมโดยไว้หลัง ร และก่อน ฤๅ


ฤ

/rɯʔ˦˥/^((สัมผัส))

มีฤไม่


ฤ

/rɯʔ˦˥/^((สัมผัส))

หรือ (คำลงท้ายประโยคคำถาม)

จะมีฤ


ฤ

คำกริยาวิเศษณ์

/rɯʔ˦˥/^((สัมผัส))

ฤบังควร


ว

สามารถใช้ประกอบกับ ◌ั เป็นสระ อัว อัวะ ที่ไม่มีตัวสะกด, ถ้าสระ อัว มีตัวสะกด ใช้เฉพาะ ว

โบราณใช้ วว เป็นสระ อัว ที่ไม่มีตัวสะกด

/wɔː˧/^((สัมผัส))

/wɔː˧.wɛːn˩˩˦/^((สัมผัส))

พยัญชนะตัวที่ 37 เรียกว่า ว แหวน เป็นอักษรต่ำ ใช้เป็นพยัญชนะต้นและใช้เป็นตัวสะกดในมาตราเกอวหรือแม่เกอว เช่น กล่าว นิ้ว


ศ

/sɔː˩˩˦/^((สัมผัส))

/sɔː˩˩˦.saː˩˩˦.laː˧/^((สัมผัส))

พยัญชนะตัวที่ 38 เรียกว่า ศ ศาลา เป็นอักษรสูง ใช้เป็นพยัญชนะต้น และเป็นตัวสะกดในมาตรากดหรือแม่กด เช่น ปราศจาก อัศวิน อากาศ


ษ

sɔ̌ɔ-rʉʉ-sǐi

/sɔː˩˩˦/^((สัมผัส))

/sɔː˩˩˦.rɯː˧.siː˩˩˦/^((สัมผัส))

พยัญชนะตัวที่ 39 เรียกว่า ษ ฤๅษี เป็นอักษรสูง ใช้เป็นพยัญชนะต้น และเป็นตัวสะกดในมาตรากดหรือแม่กด เช่น เศรษฐี พิษ อังกฤษ


ส

/sɔː˩˩˦/^((สัมผัส))

/sɔː˩˩˦.sɯa̯˩˩˦/^((สัมผัส))

พยัญชนะตัวที่ 40 เรียกว่า ส เสือ เป็นอักษรสูง ใช้เป็นพยัญชนะต้น และเป็นตัวสะกดในมาตรากดหรือแม่กด เช่น รส สัมผัส สวิส


ห

/hɔː˩˩˦/^((สัมผัส))

/hɔː˩˩˦.hiːp̚˨˩/^((สัมผัส))

พยัญชนะตัวที่ 41 เรียกว่า ห หีบ เป็นอักษรสูง ใช้เป็นพยัญชนะต้น ใช้นำอักษรต่ำเดี่ยวให้ผันอย่างอักษรสูงและตัว ห ไม่ออกเสียง เช่น หงอย หนา


ฬ

/lɔː˧/^((สัมผัส))

/lɔː˧.t͡ɕu˨˩.laː˧/^((สัมผัส))

พยัญชนะตัวที่ 42 เรียกว่า ฬ จุฬา เป็นอักษรต่ำ ใช้เป็นพยัญชนะต้น และเป็นตัวสะกดในมาตรากนหรือแม่กน เช่น ว่าวจุฬา ทมิฬ ปลาวาฬ


อ

ใช้เป็นสระ ออ ก็ได้

สามารถใช้ประกอบกับ ◌็ เป็นสระ เอาะ ที่มีตัวสะกด

สามารถใช้ประกอบกับ ◌ื เป็นสระ อือ ที่ไม่มีตัวสะกด

สามารถใช้ประกอบกับ เ เป็นสระ เออ เออะ ที่ไม่มีตัวสะกด

สามารถใช้ประกอบกับ เ และ ◌ื เป็นสระ เอือ เอือะ

/ʔɔː˧/^((สัมผัส))

/ʔɔː˧.ʔaːŋ˨˩/^((สัมผัส))

พยัญชนะตัวที่ 43 เรียกว่า อ อ่าง เป็นอักษรกลาง ใช้เป็นพยัญชนะต้น, ใช้นำตัว ย ให้ผันอย่างอักษรกลาง ปัจจุบันมีเพียง 4 คำ คือ อย่า อยู่ อย่าง อยาก


อ

ยืมมาจากสันสกฤต अ- (อ-, “ไม่”) หรือบาลี อ- (“ไม่”)

[เสียงสมาส]
อะ-

เป็นคำปฏิเสธ แปลว่า ไม่, ไม่ใช่, ใช้ประกอบหน้าศัพท์บาลีและสันสกฤตที่ขึ้นต้นด้วยพยัญชนะ


ฮ

/hɔː˧/^((สัมผัส))

/hɔː˧.nok̚˦˥.huːk̚˥˩/^((สัมผัส))

พยัญชนะตัวที่ 44 เรียกว่า ฮ นกฮูก เป็นอักษรต่ำ ตัวสุดท้ายของพยัญชนะไทย ใช้เป็นพยัญชนะต้น


ฝรั่ง

ยืมโดยกึ่งเรียนรู้จากเปอร์เซียคลาสสิก فرنگ (ฟะรังกฺ) หรือ فرنگی (ฟะรังกฺี, “ชาวฝรั่งเศส; ชาวยุโรป; ชาวคริสต์”), จากฝรั่งเศสเก่า franc (“ชาวฟรังก์”); ร่วมเชื้อสายกับเขมร បារាំង (บาราํง), พม่า ဘရင်ဂျီ (ภรง์คฺยี), จีน 佛朗機 /佛朗机

ชนชาติผิวขาว, ชาวตะวันตก

ชื่อเพลงไทยจำพวกหนึ่ง มีชื่อขึ้นต้นด้วยคำว่า ฝรั่ง

ฝรั่งควง

ฝรั่งกลาย

ฝรั่งจรกา

ชื่อไม้ต้นขนาดเล็กถึงขนาดกลางชนิด Psidium guajava L. ในวงศ์ Myrtaceae ผลกินได้ มีหลายพันธุ์ (เคยถูกเรียกว่าเป็น "ลูกฝรั่ง" ดูคำคุณศัพท์)

ฝรั่งขี้นก


ฝรั่ง

farang

ชาวตะวันตกที่มาไทย

คำประกอบชื่อสิ่งของบางอย่างที่มาจากต่างประเทศ ซึ่งมีลักษณะคล้ายของไทย (หลายคำได้กลายเป็นคำประสม)

ขนมฝรั่ง

ละมุดฝรั่ง

มันฝรั่ง

ตะขบฝรั่ง

ผักบุ้งฝรั่ง

แตรฝรั่ง


ธรรมชาติ

ธรรม + ชาติ; เป็นศัพท์บัญญัติสำนักงานราชบัณฑิตยสภาของ nature

φύση

ปรากฏการณ์ของโลกที่เป็นรูปธรรม ซึ่งต่างกับสิ่งที่มนุษย์สร้างขึ้น

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

/tʰam˧.ma˦˥.t͡ɕʰaːt̚˥˩/^((สัมผัส))

สิ่งที่เกิดมีและเป็นอยู่ตามธรรมดาของสิ่งนั้น ๆ, ปรากฏการณ์ของโลกที่โดยรวมเป็นรูปธรรม ประกอบด้วยพืช สัตว์ ภูมิภาพ และลักษณะและสิ่งที่เกิดขึ้นอื่นของโลก ซึ่งต่างกับมนุษย์หรือสิ่งที่มนุษย์สร้างขึ้น


ธรรมดา

ยืมมาจากสันสกฤต धर्मता (ธรฺมตา, “สามัญ”); เทียบบาลี ธมฺมตา (“สามัญ”)

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

อาการหรือความเป็นไปแห่งธรรมชาติ เช่น การกิน การถ่ายเท การสืบพันธุ์ และการเสื่อมสลาย


ธรรมดา

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

สามัญ, พื้น ๆ, ปรกติ

เป็นเรื่องธรรมดา


อาการ

ยืมมาจากสันสกฤต आकार (อาการ) หรือบาลี อาการ

[เสียงสมาส]
อา-กา-ระ-

ความเป็นอยู่, ความเป็นไป, สภาพ

อาการไข้

กิริยาท่าทาง

อาการพิรุธ

ลักษณะเดียวกัน

โดยอาการนั้น

ส่วนของร่างกายซึ่งนิยมว่ามี 32 อย่าง เรียกว่า อาการ 32 มี ผม ขน เล็บ ฟัน หนัง เป็นต้น


สภาพ

ยืมมาจากบาลี สภาว; เทียบสันสกฤต स्वभाव (สฺวภาว)

/sa˨˩.pʰaːp̚˥˩/^((สัมผัส))

ความเป็นเองตามธรรมดาหรือตามธรรมชาติ

สภาพความเป็นอยู่

สภาพดินฟ้าอากาศ

สภาพภัยพิบัติ

สภาพบ้านเรือน

ลักษณะในตัวเอง

ภาวะ, ธรรมชาติ


นาย

คำนำหน้าชื่อชายที่มีอายุตั้งแต่ 15 ปีบริบูรณ์ขึ้นไป

ผู้เป็นใหญ่, ผู้เป็นหัวหน้า, ผู้จ้าง

เขาเป็นนาย

นายไม่อยู่

ผู้เป็นใหญ่เป็นหัวหน้าในกิจการนั้น ๆ

นายตรวจ

นายทะเบียน

นายหมู่

นายหมวด

ผู้ชำนาญในกิจการนั้น ๆ

นายไปรษณีย์

นายช่าง

ใช้นำหน้ายศทหารตำรวจ

นายพล

นายพัน

นายร้อย

นายสิบ

คำนำหน้าตำแหน่ง

นายม้าต้น

เมื่อใช้เป็นคำนำราชทินนามเป็นบรรดาศักดิ์ของข้าราชการในราชสำนักในสมัยก่อนเลิกบรรดาศักดิ์

นายนรินทร์ธิเบศ

นายมหานุภาพ

นายสุจินดา

นายวรการบัญชา


นาย

ใช้เรียกผู้ชาย

กระทาชายนายหนึ่ง


นาย

สรรพนามบุรุษที่ 2 ใช้แทนผู้ที่เราพูดด้วย ใช้สำหรับเพื่อนผู้ชายในลักษณะที่เป็นกันเอง

เย็นนี้นายจะไปด้วยไหม


บริบูรณ์

ยืมมาจากสันสกฤต परिपूरण (ปริปูรณ) หรือบาลี ปริปูรณ

ครบถ้วน, เต็มที่, เต็มเปี่ยม


บริบูรณ์

คำวิสามานยนาม

ชื่อตำบลหนึ่งในอำเภอสีชมพู จังหวัดขอนแก่น


ขง

เทียบ ทุ่ง–ท่ง , มุ่ง–ม่ง เช่นเดียวกัน กรุง เป็น ขุง และเป็น ขง

/kʰoŋ˩˩˦/^((สัมผัส))


กรุง

ยืมมาจากเขมรเก่า ក្រុង៑ (กฺรุงฺ), ក្រុង (กฺรุง), កុរុង៑ (กุรุงฺ), จากมอญ-เขมรดั้งเดิม *kruŋ; ร่วมเชื้อสายกับเขมร ក្រុង (กฺรุง), ลาว ກຸງ (กุง)

เมืองหลวง, เมืองซึ่งเป็นที่ตั้งรัฐบาลกลาง

กรุงสยาม

กรุงจีน

จึ่งกรุงสุทโธทนเห็นอัศจรรย์ก็ทูลพลันด่งงนี้ฯ


รัฐบาล

ยืมมาจากบาลี รฏฺฐปาล; เทียบเท่า รัฐ + บาล

រដ្ឋាភិបាល

องค์กรปกครองประเทศ

政府

องค์กรปกครองประเทศ

ᦟᦱᦋᦂᦱᧃ

องค์กรปกครองประเทศ

ᦵᦐᦲᦷᦜᧂ

องค์กรปกครองประเทศ

ᦉᦐᦱᧄ

องค์กรปกครองประเทศ

လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ

องค์กรปกครองประเทศ

အစိုးရ

องค์กรปกครองประเทศ

ລັດຖະບານ

องค์กรปกครองประเทศ

government

องค์กรปกครองประเทศ

सरकार

องค์กรปกครองประเทศ

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

องค์กรปกครองประเทศ

คณะบุคคลที่ใช้อำนาจบริหารในการปกครองประเทศ


องค์กร

/ʔoŋ˧.kɔːn˧/^((สัมผัส))

บุคคล คณะบุคคล หรือสถาบันซึ่งเป็นส่วนประกอบของหน่วยงานใหญ่ที่ทำหน้าที่สัมพันธ์กันหรือขึ้นต่อกัน

คณะรัฐมนตรีเป็นองค์กรบริหารของรัฐ

สภาผู้แทนราษฎรเป็นองค์กรของรัฐสภา


สถาบัน

ยืมมาจากสันสกฤต स्थापन (สฺถาปน) หรือ स्थापना (สฺถาปนา); ร่วมรากกับ สถาปนา

สิ่งซึ่งคนในส่วนรวม คือ สังคม จัดตั้งให้มีขึ้นเพราะเห็นประโยชน์ว่ามีความต้องการและจำเป็นแก่วิถีชีวิตของตน


สังคม

ยืมมาจากสันสกฤต संगम (สํคม) หรือบาลี สงฺคม

[เสียงสมาส]
สัง-คม-มะ-

คนจำนวนหนึ่งที่มีความสัมพันธ์ต่อเนื่องกันตามระเบียบ กฎเกณฑ์ โดยมีวัตถุประสงค์สำคัญร่วมกัน

สังคมชนบท

วงการหรือสมาคมของคนกลุ่มใดกลุ่มหนึ่ง

สังคมชาวบ้าน


สังคม

[เสียงสมาส]
สัง-คม-มะ-

ที่เกี่ยวกับการพบปะสังสรรค์หรือชุมนุมชน

วงสังคม

งานสังคม


สังคม

คำวิสามานยนาม

[เสียงสมาส]
สัง-คม-มะ-

ชื่ออำเภอหนึ่งในจังหวัดหนองคาย


กฎเกณฑ์

ข้อกำหนดที่วางไว้เป็นหลัก, หลักเกณฑ์


หลักเกณฑ์

หลัก + เกณฑ์

หลักที่กำหนดไว้เพื่อใช้วินิจฉัยและปฏิบัติตาม


วินิจฉัย

ยืมมาจากบาลี วินิจฺฉย; เทียบสันสกฤต विनिश्चय (วินิศฺจย)

/wi˦˥.nit̚˦˥.t͡ɕʰaj˩˩˦/^((สัมผัส))

ตัดสิน, ชี้ขาด

เรื่องนี้วินิจฉัยได้ 2 ทาง

ไตร่ตรอง, ใคร่ครวญ

คณะกรรมการขอเลื่อนเวลาออกไปอีกเพื่อวินิจฉัยปัญหาให้รอบคอบยิ่งขึ้น


วินิจฉัย

/wi˦˥.nit̚˦˥.t͡ɕʰaj˩˩˦/^((สัมผัส))

คำตัดสิน, คำชี้ขาด


ขนม

กร่อนมาจาก ข้าวหนม หรือ ข้าวนม เทียบมาเลเซีย Gandum, มลายูแบบปัตตานี Ganum (“ข้าวสาลี”)

ของกินที่ไม่ใช่กับข้าว มักปรุงด้วยแป้งหรือข้าวกับกะทิหรือน้ำตาล, ของหวาน

ของกินอย่างอื่นที่กินเพื่อความเพลิดเพลิน, อาหารว่าง


กะทิ

เทียบเขมร ខ្ទិះ (ขฺทิะ)

/ka˨˩.tʰiʔ˦˥/^((สัมผัส))

น้ำที่ได้จากการคั้นเนื้อมะพร้าวขูดกับน้ำ


มะพร้าว

แผลงมาจาก หมากพร้าว

ชื่อไม้ต้นชนิด Cocos nucifera L. ในวงศ์ Palmae ผลใช้เป็นอาหารและทำน้ำมัน

อวัยวะเพศชาย

มะพร้าวของใคร ปลูกไว้หน้าบันได ใบแล่นใบมัน ขอให้น้องสักสองลูก ขอให้น้องสักสองลูก จะเอาไว้ปลูกทำพันธุ์


ขจี

ยืมมาจากเขมร ខ្ចី (ขฺจี), จากมอญ-เขมรดั้งเดิม *kciʔ (“อ่อน;อายุน้อย; เขียว”);

/kʰa˨˩.t͡ɕiː˧/^((สัมผัส))

งามสดใส, ใช้ในคำว่า เขียวขจี


ขณะ

ยืมมาจากบาลี ขณ; เทียบสันสกฤต क्षण (กฺษณ)

/kʰa˨˩.naʔ˨˩/^((สัมผัส))

ครู่, ครั้ง, คราว, เวลา, สมัย


สมัย

ยืมมาจากสันสกฤต समय (สมย) หรือบาลี สมย

เวลา, คราว, มักใช้เข้าคู่กับคำ กาล เป็น กาลสมัย

สมัยโบราณ

สมัยกลาง

สมัยปัจจุบัน


ฌาน

ยืมมาจากบาลี ฌาน, จากสันสกฤต ध्यान (ธฺยาน); ร่วมรากกับ เซน/เซ็น

/t͡ɕʰaːn˧/^((สัมผัส))

ภาวะที่จิตสงบแน่วแน่เนื่องมาจากการเพ่งอารมณ์ หรือการเพ่งอารมณ์จนจิตแน่วแน่เป็นสมาธิ แบ่งเป็น 2 ประเภท คือ รูปฌาน กับ อรูปฌาน


จิต

ยืมมาจากสันสกฤต चित्त (จิตฺต) หรือบาลี จิตฺต

จิตต
จิตต์
จิตร

ၸႂ်

สิ่งที่ใช้เพื่อรู้ คิด และนึก

ຈິດ

สิ่งที่ใช้เพื่อรู้ คิด และนึก

mind

สิ่งที่ใช้เพื่อรู้ คิด และนึก

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

[เสียงสมาส]
จิด-ตะ-

/t͡ɕit̚˨˩/^((สัมผัส))

ใจ, สิ่งที่มีหน้าที่รู้ คิดและนึก


ใจ

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *caɰᴬ², จากไทดั้งเดิม *cɤɰᴬ; ร่วมเชื้อสายกับลาว ໃຈ (ใจ), อีสาน ใจ, คำเมือง ᨧᩲ (ใจ) หรือ ᨧᩱ (ไจ), เขิน ᨧᩱ (ไจ), ไทลื้อ ᦺᦈ (ไจ), ไทดำ ꪻꪊ (ใจ), ไทขาว ꪻꪊ, ไทใหญ่ ၸႂ် (ใจ), ไทใต้คง ᥓᥬ (ใจ), พ่าเก ꩡၞ် (ใจ), อาหม 𑜋𑜨𑜧 (ฉอ̂ว์); เทียบออสโตรนีเซียนดั้งเดิม *qaCay

ᨧᩱ

สิ่งที่ทำหน้าที่รู้ รู้สึก และคิด

ꪻꪊ

สิ่งที่ทำหน้าที่รู้ รู้สึก และคิด

ၸႂ်

สิ่งที่ทำหน้าที่รู้ รู้สึก และคิด

ໃຈ

สิ่งที่ทำหน้าที่รู้ รู้สึก และคิด

mind

สิ่งที่ทำหน้าที่รู้ รู้สึก และคิด

สิ่งที่ทำหน้าที่รู้ รู้สึก นึก และคิด

ใจก็คิดว่าอย่างนั้น

ใจเต้น

กลั้นใจ

อึดใจ

หายใจ

ความรู้สึกนึกคิด

ใจคด

ใจซื่อ

จุดสำคัญของบางสิ่งบางอย่าง

ใจมือ

บริเวณที่ถือว่าเป็นจุดสำคัญของสถานที่

ใจบ้านใจเมือง


งวง

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨦ᩠ᩅᨦ (งวง), เขิน ᨦ᩠ᩅᨦ (งวง), ลาว ງວງ (งวง), ไทลื้อ ᦷᦇᧂ (โงง), ไทใหญ่ ငူင်း (งู๊ง), ไทใต้คง ᥒᥨᥒᥰ (โง๊ง), อาหม 𑜂𑜤𑜂𑜫 (งุง์)

ງວງ

(1) จมูกของช้าง

trunk

(1) จมูกของช้าง

/ŋua̯ŋ˧/^((สัมผัส))

จมูกของช้างที่ยื่นยาวออกไป ตรงปลายมีจะงอยสำหรับจับของอย่างมือ

จมูกของสมเสร็จ

ช่อดอกของตาล

ชื่อไก่ขนาดใหญ่ มีถิ่นกำเนิดในทวีปอเมริกาเหนือ


งบ

/ŋop̚˦˥/^((สัมผัส))

สิ่งที่เป็นแผ่นกลม ๆ


งบ

/ŋop̚˦˥/^((สัมผัส))

งบค่าก่อสร้างบ้าน


งบ

/ŋop̚˦˥/^((สัมผัส))

ชื่อกับข้าวชนิดหนึ่งคล้ายห่อหมก


งบ

ร่วมเชื้อสายกับไทใหญ่ ငူပ်ႉ (งู๎ป)

/ŋop̚˦˥/^((สัมผัส))

งบบัญชี


งัว

ยืมมาจากจีนเก่า牛 (OC *ŋʷɯ); ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨦ᩠ᩅᩫ (งว็), อีสาน งัว, ลาว ງົວ (ง็ว), ไทลื้อ ᦷᦣ (โฮ) หรือ ᦷᦇ (โง), ไทดำ ꪉꪺ (งัว), ไทใหญ่ ငူဝ်း (งู๊ว) หรือ ဝူဝ်း (วู๊ว), อาหม 𑜆𑜥 (ปู) หรือ 𑜑𑜥 (หู)

/ŋua̯˧/^((สัมผัส))


งัว

/ŋua̯˧/^((สัมผัส))

ลูกชายคนที่ 5


งัว

/ŋua̯˧/^((สัมผัส))

ไม้รับกงพัดที่โคนเสา 2 อันเพื่อกันไม่ให้เสาทรุดลงไปในหลุม


งัว

/ŋua̯˧/^((สัมผัส))

ชื่อปลาทะเลหลายชนิดหลายสกุลเช่น ในสกุล Triacanthus วงศ์ Triacanthidae, ในสกุล Monacanthus วงศ์ Monacanthidae, ในสกุล Balistes วงศ์ Balistidae, ในสกุล Anacanthus วงศ์ Anacanthidae มีทั้งขนาดเล็กและขนาดใหญ่ โดยเฉลี่ยยาว 30 เซนติเมตร บางชนิดยาวได้ถึง 75 เซนติเมตร ผิวหนังหยาบเหนียวหรือเป็นแผ่นกระดูกหนาเรียงติดต่อกัน ฟันเป็นแผ่น ใช้แทะเล็มหาอาหารตามแนวปะการังและพื้นท้องทะเล ก้านครีบหลังก้านแรกและครีบท้องเป็นแท่งกระดูกใหญ่คล้ายเขาสัตว์, บางชนิดมีชื่อเรียกว่า วัว หรือ กวาง


วัว

ᨦᩫ᩠ᩅ

สัตว์เคี้ยวเอื้องชนิด Bos taurus

ဝူဝ်း

สัตว์เคี้ยวเอื้องชนิด Bos taurus

bœuf

สัตว์เคี้ยวเอื้องชนิด Bos taurus

taureau

สัตว์เคี้ยวเอื้องชนิด Bos taurus

vache

สัตว์เคี้ยวเอื้องชนิด Bos taurus

Ochse

สัตว์เคี้ยวเอื้องชนิด Bos taurus

Bulle

สัตว์เคี้ยวเอื้องชนิด Bos taurus

Kuh

สัตว์เคี้ยวเอื้องชนิด Bos taurus

ງົວ

สัตว์เคี้ยวเอื้องชนิด Bos taurus

buey

สัตว์เคี้ยวเอื้องชนิด Bos taurus

toro

สัตว์เคี้ยวเอื้องชนิด Bos taurus

vaca

สัตว์เคี้ยวเอื้องชนิด Bos taurus

ox

สัตว์เคี้ยวเอื้องชนิด Bos taurus

bull

สัตว์เคี้ยวเอื้องชนิด Bos taurus

cow

สัตว์เคี้ยวเอื้องชนิด Bos taurus

cattle

สัตว์เคี้ยวเอื้องชนิด Bos taurus

คาวี

อรรถาภิธาน:วัว

เคา

อรรถาภิธาน:วัว

โค

อรรถาภิธาน:วัว

งัว

อรรถาภิธาน:วัว

ฉลู

อรรถาภิธาน:วัว

พฤษภ

อรรถาภิธาน:วัว

มอ

อรรถาภิธาน:วัว

ฤษภ

อรรถาภิธาน:วัว

วฤษภ

อรรถาภิธาน:วัว

วสภะ

อรรถาภิธาน:วัว

วัว

อรรถาภิธาน:วัว

สิงคี

อรรถาภิธาน:วัว

อุสภ

อรรถาภิธาน:วัว

อุสุภ

อรรถาภิธาน:วัว

ชื่อสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมชนิด Bos taurus Linn. ในวงศ์ Bovidae เป็นสัตว์เคี้ยวเอื้องขนาดใหญ่ กีบคู่ ลำตัวมีสีต่าง ๆ เช่น น้ำตาล นวล เขาโค้งสั้น ไม่ผลัดเขามีเหนียงห้อยอยู่ใต้คอถึงอก ขนปลายหางเป็นพู่ ที่เลี้ยงเพื่อนำน้ำนมมาบริโภค เช่น พันธุ์โฮลสไตน์–ฟรีเซียน ที่ขุนเป็นวัวเนื้อ เช่น พันธุ์บรามัน


โค

ยืมมาจากสันสกฤต गो (โค) หรือบาลี โค

/kʰoː˧/^((สัมผัส))

สั่งซื้อแม่โคพันธุ์ใหม่จากต่างประเทศ

ชื่อขนมชนิดหนึ่งคล้ายขนมต้มขาว มีไส้อย่างหน้ากระฉีก ราดหัวกะทิขลุกขลิก เรียกว่า ขนมโค


โค

/kʰoː˧/^((สัมผัส))


เอื้อง

ร่วมเชื้อสายกับลาว ເອື້ອງ (เอื้อง) , คำเมือง ᩋᩮᩬᩥ᩶ᨦ (เออิ้ง)

/ʔɯa̯ŋ˥˩/^((สัมผัส))

เรียกหญิงสาวทางภาคพายัพ ว่า เอื้องเหนือ


เอื้อง

ร่วมเชื้อสายกับลาว ເອື້ອງ (เอื้อง), คำเมือง ᩋᩮᩬᩥ᩶ᨦ (เออิ้ง), ไทใหญ่ ဢိူင်ႈ (เอิ้ง)

/ʔɯa̯ŋ˥˩/^((สัมผัส))

หญ้าและใบไม้เป็นต้นที่สัตว์บางจำพวกเช่นวัวควายกินเข้าไปในกระเพาะที่หนึ่งแล้วสำรอกออกมาเคี้ยวอีกให้ละเอียด ในคำว่า บดเอื้อง หรือ เคี้ยวเอื้อง


เอื้อง

คำกริยาวิเศษณ์

/ʔɯa̯ŋ˥˩/^((สัมผัส))

โดยปริยายหมายความว่า ทำอะไรช้า ๆ


หญ้า

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *ʰɲaːꟲ¹, จากไทดั้งเดิม *ʰɲɯəꟲ; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩉ᩠ᨿ᩶ᩣ (หย้า), ลาว ຫຍ້າ (หย้า), ไทลื้อ ᦊᦱᧉ (หย้า), ไทดำ ꪐ꫁ꪱ (หญ้า), ไทใหญ่ ယိူဝ်ႈ (เยิ้ว), ယႃႈ (ย้า), ไทใต้คง ᥕᥫᥲ (เย้อ̂), ᥕᥣᥲ (ย้า), พ่าเก ယႃ (ยา), อาหม 𑜊𑜢𑜤𑜈𑜫 (ยึว์), 𑜊𑜠 (ยะ), 𑜊𑜡 (ยา), 𑜐𑜠 (ญะ), ตั่ย nhả, ปู้อี nyal, จ้วง nywj, จ้วงแบบหนง nyaj, จ้วงแบบจั่วเจียง yaj

ᩉ᩠ᨿ᩶ᩣ

ชื่อเรียกไม้ล้มลุกหลายชนิดหลายสกุลในวงศ์ Gramineae

ตฤณ

อรรถาภิธาน:หญ้า

ติณ

อรรถาภิธาน:หญ้า

ติณชาติ

อรรถาภิธาน:หญ้า

ยาวัส

อรรถาภิธาน:หญ้า

เสมา

อรรถาภิธาน:หญ้า

หญ้า

อรรถาภิธาน:หญ้า

หริต

อรรถาภิธาน:หญ้า

/jaː˥˩/^((สัมผัส))


งาน

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨦᩣ᩠ᨶ (งาน), ลาว ງານ (งาน), ไทลื้อ ᦇᦱᧃ (งาน), ไทดำ ꪉꪱꪙ (งาน), ไทใหญ่ ငၢၼ်း (ง๊าน), ไทใต้คง ᥒᥣᥢᥰ (ง๊าน), และเป็นไปได้ว่ารวมทั้งเขมรเก่า ងារ៑ (งารฺ) (ซึ่งสืบทอดเป็นเขมร ងារ (งาร))
Khanittanan (2001) เสนอว่ายืมมาจากเขมรเก่า ងារ៑ (งารฺ)

ᨠᩣ᩠ᩁ

การ สิ่ง หรือเรื่องที่ทำ

工作

การ สิ่ง หรือเรื่องที่ทำ

werk

การ สิ่ง หรือเรื่องที่ทำ

ꪫꪸꪀ

การ สิ่ง หรือเรื่องที่ทำ

ᦂᦱᧃ

การ สิ่ง หรือเรื่องที่ทำ

ᦵᦞᧅ

การ สิ่ง หรือเรื่องที่ทำ

ၵၢၼ်

การ สิ่ง หรือเรื่องที่ทำ

wurk

ฟรีเชียตะวันตก

การ สิ่ง หรือเรื่องที่ทำ

ວຽກ

การ สิ่ง หรือเรื่องที่ทำ

ງານ

การ สิ่ง หรือเรื่องที่ทำ

ການ

การ สิ่ง หรือเรื่องที่ทำ

trabajo

การ สิ่ง หรือเรื่องที่ทำ

work

การ สิ่ง หรือเรื่องที่ทำ

/ŋaːn˧/^((สัมผัส))

สิ่งหรือกิจกรรมที่ทำ

วรรณคดีเรื่องนี้เป็นงานที่ดีเด่นอีกชิ้นหนึ่ง

งาน ชิ้น อย่าง

พิธีหรืองานรื่นเริงที่คนมาชุมนุมกัน

มาตราวัดเนื้อที่ตามวิธีประเพณี โดย 1 งานเท่ากับ 100 ตารางวา หรือ 400 ตารางเมตร

ผลของแรงที่ทำให้วัตถุเคลื่อนที่ คำนวณได้จาก ผลคูณของแรงกับระยะทางที่วัตถุเคลื่อนที่


กิจกรรม

活動

สิ่งที่บุคคลหรือกลุ่มคนทำ

ກິດຈະກຳ

สิ่งที่บุคคลหรือกลุ่มคนทำ

activity

สิ่งที่บุคคลหรือกลุ่มคนทำ

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

การที่ผู้เรียนปฏิบัติการอย่างใดอย่างหนึ่งเพื่อการเรียนรู้

กิจการ, สิ่งที่บุคคลหรือกลุ่มคนทำ


กิจการ

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

การงานที่ประกอบ, ธุระ


ธุระ

ยืมมาจากสันสกฤต धुर (ธุร) หรือบาลี ธุร

/tʰu˦˥.raʔ˦˥/^((สัมผัส))

หน้าที่การงานที่พึงกระทำ

กิจในพระศาสนา มี 2 อย่าง คือ คันถธุระ (การเล่าเรียน) และวิปัสสนาธุระ (การปฏิบัติทางใจ)

งาน, หน้าที่, เรื่อง, เรื่องส่วนตัว

ไม่ใช่ธุระของเธอ


การ

ยืมมาจากสันสกฤต कार (การ, “ทำ, ผู้ทำ”), จากบาลี การ (“ทำ, ผู้ทำ”)

งาน, สิ่งหรือเรื่องที่ทำ, มักใช้เข้าคู่กับคำ งาน

การงาน

เป็นการเป็นงาน

ได้การได้งาน


การ

ถ้าอยู่หน้านาม หมายความว่า เรื่อง, ธุระ, หน้าที่

การบ้าน

การครัว

การคลัง

การเมือง

ถ้าอยู่หน้ากริยา ทำกริยาให้เป็นอาการนาม

การกิน

การเดิน


สมาส

ยืมมาจากสันสกฤต समास (สมาส, “ประสม”) หรือบาลี สมาส (“ประสม”), จาก สํ + อาส

การเอาศัพท์ตั้งแต่ 2 ศัพท์ขึ้นไปมาต่อกันเป็นศัพท์เดียวตามหลักที่ได้มาจากไวยากรณ์บาลีและสันสกฤต เช่น สุนทร + พจน์ เป็น สุนทรพจน์, รัฐ + ศาสตร์ เป็น รัฐศาสตร์, อุดม + การณ์ เป็น อุดมการณ์


สมาส

เอาศัพท์มาต่อกันเช่นนั้น


ไวยากรณ์

ยืมมาจากสันสกฤต वैयाकरण (ไวยากรณ) ซึ่งแผลงมาจาก व्याकरण (วฺยากรณ); เทียบบาลี เวยฺยากรณ (“คำตอบ, การอธิบาย, อรรถาธิบาย”); ร่วมรากกับ พยากรณ์ and วยากรณ์

gramática

ระบบและโครงสร้างทั้งหมดของภาษา

ໄວຍາກອນ

ระบบและโครงสร้างทั้งหมดของภาษา

gramática

ระบบและโครงสร้างทั้งหมดของภาษา

grammar

ระบบและโครงสร้างทั้งหมดของภาษา

ระบบและโครงสร้างทั้งหมดของภาษาหนึ่งหรือภาษาต่าง ๆ โดยทั่วไป โดยปกติถือว่าประกอบด้วยวากยสัมพันธ์และวิทยาหน่วยคำ (อันประกอบด้วยการผันคำ) โดยบางครั้งถือว่าประกอบด้วยสัทวิทยาและอรรถศาสตร์ด้วย

วิชาภาษาว่าด้วยรูปคำและระเบียบในการประกอบรูปคำให้เป็นประโยค


วิชา

ยืมมาจากบาลี วิชฺชา; ร่วมรากกับ วิชชา

/wi˦˥.t͡ɕʰaː˧/^((สัมผัส))

ความรู้, ความรู้ที่ได้ด้วยการเล่าเรียนหรือฝึกฝน

วิชาภาษาไทย

วิชาช่าง

วิชาการฝีมือ


ประโยค

ยืมมาจากสันสกฤต प्रयोग (ปฺรโยค); เทียบบาลี ปโยค; ร่วมเชื้อสายกับลาว ປະໂຫຍກ (ปะโหยก), เขมร ប្រយោគ (บฺรโยค)เป็นศัพท์บัญญัติสำนักงานราชบัณฑิตยสภาของ sentence, statement สำหรับความหมาย 1

句子

คำพูดหรือข้อความตอนหนึ่ง ๆ ที่ได้ความบริบูรณ์

คำพูดหรือข้อความที่ได้ความบริบูรณ์ตอนหนึ่ง ๆ

ประโยคบอกเล่า

ประโยคปฏิเสธ

ประโยคคำถาม

ชั้นแห่งความรู้ภาษาบาลี

เปรียญ 3 ประโยค

สอบได้ประโยค 3

ความเพียรเครื่องประกอบ, ความเพียร

ประโยคสัมปทา

การถึงพร้อมด้วยความเพียร


ฟอง

เทียบลาว ຟອງ (ฟอง), เขมร ពង (พง, “ไข่; ออกไข่”), เขมรเหนือ ปวง, ญัฮกุร พอง่

/fɔːŋ˧/^((สัมผัส))

ไก่ตกฟอง

ต่อมน้ำที่ผุดหรือปุดขึ้นเป็นรูปโป่ง ๆ อาจเป็นต่อมเดียว หรือรวมกันเป็นแพก็ได้

ฟองฟัดซัดดลกรรทบนาวี


ฟอง

/fɔːŋ˧/^((สัมผัส))

ใช้เรียกไข่ และฟอง

ไข่ฟองหนึ่ง

ไข่ 2 ฟอง


ฟอง

แผลงมาจาก พอง หรือ ลำพอง

/fɔːŋ˧/^((สัมผัส))

คะนอง, กำเริบ


ฉนวน

เทียบเขมร ឆ្នួន (ฉฺนัวน)

/t͡ɕʰa˨˩.nua̯n˩˩˦/^((สัมผัส))

ทางเดินซึ่งมีเครื่องกำบัง 2 ข้าง สำหรับพระมหากษัตริย์หรือเจ้านายฝ่ายในเสด็จขึ้นลงหรือเข้าออก

วัตถุที่ไฟฟ้าหรือความร้อนผ่านไม่ได้สะดวก, วัตถุที่ไม่เป็นตัวนำไฟฟ้าหรือความร้อน

ดินแดนที่มีทางออกทะเลหรือที่ทำให้ดินแดนถูกแยกออกเป็น 2 ฟาก

ชื่อไม้ต้นขนาดกลางชนิด Dalbergia nigrescens Kurz ในวงศ์ Leguminosae เนื้อไม้อ่อน ไม่ทนทาน


ฉนวน

เทียบเขมร ឆ្នួន (ฉฺนัวน)

/t͡ɕʰa˨˩.nua̯n˩˩˦/^((สัมผัส))

กำบัง, คั่น, กั้น


ซอง

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨪᩬᨦ (ซอง), ลาว ຊອງ (ซอง), ไทลื้อ ᦌᦸᧂ (ซอ̂ง)

/sɔːŋ˧/^((สัมผัส))

ซอกหรือช่องแคบ

จอดรถเข้าซอง

ซอกหรือช่องแคบที่ทำขึ้นสำหรับเอาช้างม้าวัวควายเข้าไปไว้ในที่บังคับ

เอาม้าแข่งเข้าประจำซอง

เครื่องใช้ที่มีลักษณะแคบสำหรับสอดใส่สิ่งของ

ซองธูป

ซองพลู

ซองจดหมาย

ซองบุหรี่

ซองปืน

หน่วยของปริมาณของแท่งน้ำแข็งก้อนใหญ่ แบ่งออกได้เป็น 4 กั๊ก


ซอง

/sɔːŋ˧/^((สัมผัส))

เรียกเครื่องใช้ที่มีไว้สอดใส่สิ่งของ


ซอง

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *zɔːŋᴬ² (“ตะกร้าสานแบบหลวม”); ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨪᩬᨦ (ซอง), ไทลื้อ ᦌᦸᧂ (ซอ̂ง)

/sɔːŋ˧/^((สัมผัส))

เครื่องจับปลาชนิดหนึ่ง รูปร่างคล้ายกระบอกแต่มีปากบานกว้าง มีงาแซงใส่ ก้นมีฝาทำด้วยไม้ไผ่เจาะรูปิด

เรียกไหชนิดหนึ่ง รูปร่างสูง ๆ ปากเล็กแคบ สำหรับใส่หัวผักกาดเค็มเป็นต้น


ซอก

ร่วมเชื้อสายกับไทใหญ่ ၸွၵ်ႉ (จ๎อ̂ก); เทียบมอญ သြော် (สฺโร์)

/sɔːk̚˥˩/^((สัมผัส))

ช่องทางที่แคบ ๆ

ซอกเขา

ซอกหู

ซอกคอ


ซอก

/sɔːk̚˥˩/^((สัมผัส))

ซุก, ซุกแทรกเข้าไป, ซ่อน


ช่อง

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ɟoːŋᴮ; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨩᩬ᩵ᨦ (ชอ่ง), เขิน ᨩᩬ᩵ᨦ (ชอ่ง), อีสาน ซ่อง, ลาว ຊ່ອງ (ซ่อง), ไทลื้อ ᦋᦸᧂᧈ (ช่อ̂ง), ไทขาว ꪋꪮꪉꫀ, ไทใหญ่ ၸွင်ႈ (จ้อ̂ง), อาหม 𑜋𑜨𑜂𑜫 (ฉอ̂ง์), จ้วง congh; เป็นไปได้ว่าเกี่ยวข้องกับ ซ่อง

/t͡ɕʰɔŋ˥˩/^((สัมผัส))

ที่ว่างซึ่งเป็นทางเข้าออกได้

ช่องเขา

ช่องหน้าต่าง

ช่องลม

ที่ว่างซึ่งเป็นที่กำหนดเฉพาะ

จอดรถให้ตรงช่อง

ช่องซื้อตั๋ว

ช่องจ่ายเงิน

ย่านความถี่ที่ใช้สัญญาณภาพและเสียงที่กำหนดไว้ต่าง ๆ กันตามมาตรฐานการส่งกระจายเสียงวิทยุโทรทัศน์

คำเรียกสถานีโทรทัศน์แต่ละสถานี

ดูละครช่อง 7

โอกาส, ช่องทาง

ไม่มีช่องที่จะทำได้