เส้นยาแดงผ่าแปด

คำกริยาวิเศษณ์

เส้น + ยาแดง + ผ่า + แปด; "เส้นยาแดง" หมายถึง เส้นยาสูบจีนซึ่งมีสีแดงและเรียกว่า "ยาแดง" ส่วนสำนวน "เส้นยาแดงผ่าแปด" มีที่มาจากกระบวนการทำยาแดงซึ่งผ่าให้เส้นเล็ก ผ่าครั้งแรกออกเป็นสองเส้น ครั้งที่สองสี่เส้น และครั้งที่สามแปดเส้น เส้นยาแดงจึงเล็กมาก ภายหลัง เกิดการเปรียบเทียบระยะห่างที่แคบมากหรือความละเอียดมากว่า เท่ากับเส้นยาแดงซึ่งผ่าออกเป็นสาม คือ ผ่าแปด

เซ็่น-ยา-แดง-ผ่า-แปด

/sen˥˩.jaː˧.dɛːŋ˧.pʰaː˨˩.pɛːt̚˨˩/^((สัมผัส))

เฉียดกันนิดเดียว

เขายิงพลาดเป้าไปเพียงเส้นยาแดงผ่าแปด

เล็กมาก, ละเอียดมาก

เรื่องนี้ไม่ต้องอธิบายถี่ถ้วนอย่างเส้นยาแดงผ่าแปด


รวน

ร่วมเชื้อสายกับจ้วง luenh (ล่วน, “รวน, วุ่นวาย”), จ้วงแบบจั่วเจียง luenh (ล่วน, “รวน, วุ่นวาย”)

เอาเนื้อสดหรือปลาสดเป็นต้นที่หั่นเป็นชิ้นแล้วคั่วให้พอสุกเพื่อเก็บเอาไว้แกงเป็นต้น

แสดงกิริยาหรือวาจาชวนวิวาท, ตีรวน ก็ว่า

เขาถูกรวน


รวน

ฟันรวน

เบียดดันกันไปมา

แถวรวน


โย้

/joː˦˥/^((สัมผัส))

เอนเพราะไม่ตั้งตรงทรงตัวตามธรรมดาที่ควรเป็น

เรือนโย้

เขียนหนังสือโย้

ยื่นออกกว่าปรกติ

ท้องโย้

พุงโย้


หั่น

เอาของวางลงบนที่รองรับแล้วตัดให้เป็นชิ้นเล็ก ๆ

ตัด (สิ่งนามธรรม)

หั่นงบประมาณ


คั่ว

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨡ᩠ᩅᩫ᩶ (ขว็้), เขิน ᨡ᩠ᩅᩫ᩶ (ขว็้), อีสาน ขั้ว, ลาว ຂົ້ວ (ข็้ว), ไทลื้อ ᦷᦃᧉ (โฃ้), ไทใหญ่ ၶူဝ်ႈ (ขู้ว), ไทดำ ꪄ꫁ꪺ (ฃั้ว), อาหม 𑜁𑜤𑜈𑜫 (ขุว์)

/kʰua̯˥˩/^((สัมผัส))

เอาสิ่งของใส่กระเบื้องหรือกระทะตั้งไฟให้ร้อนแล้วคนไปจนสุกหรือเกรียม

คั่วถั่ว

คั่วงา


คั่ว

/kʰua̯˥˩/^((สัมผัส))

เรียกของที่คั่วแล้ว

ข้าวคั่ว

ถั่วคั่ว


คั่ว

/kʰua̯˥˩/^((สัมผัส))

เรียกแกงกะทิชนิดหนึ่งคล้ายแกงเผ็ด แต่มีรสออกเปรี้ยวว่า แกงคั่ว

แกงคั่วผักบุ้ง

แกงคั่วมะระ


คั่ว

/kʰua̯˥˩/^((สัมผัส))

คอยกิน (ใช้ในการเล่นไพ่ผ่องไทยหรือไพ่ผ่องจีนเป็นต้น)

คบกันอย่างคู่รักมานานแล้ว

สองคนนี้คั่วกันมาหลายปีก็ยังไม่ได้แต่งงานกัน

พยายามที่จะเป็นคู่รัก

เขากำลังคั่วผู้หญิงคนนี้อยู่ อย่าไปยุ่งเชียวนะ

ใกล้ถึงลำดับที่จะได้หรือจะเป็น

เขาคั่วตำแหน่งอธิบดีอยู่ สิ้นปีนี้ก็คงจะได้เป็น


เบียด

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨷ᩠ᨿᨯ (บยด), ลาว ບຽດ (บยด)

แทรกหรือเสียด

เบียดเข้าไป

แต่งงาน, มีคู่ครอง

บวชก่อนเบียด


เบียด

คำกริยาวิเศษณ์

ชิดกันติดกันเกินไปในที่จำกัด

ต้นไม้ขึ้นเบียดกัน

ยืนเบียดกัน


วิวาท

ยืมมาจากสันสกฤต विवाद (วิวาท) หรือบาลี วิวาท; ร่วมรากกับ พิพาท

ทะเลาะ, มักใช้เข้าคู่กันเป็น ทะเลาะวิวาท

เด็กวิวาทกัน


พิพาท

ยืมมาจากสันสกฤต विवाद (วิวาท) หรือบาลี วิวาท; ร่วมรากกับ วิวาท

/pʰi˦˥.pʰaːt̚˥˩/^((สัมผัส))

โต้แย้งสิทธิ์

พิพาทเรื่องที่ดิน

พิพาทเรื่องมรดก


โม้ ๆ

เสียงอย่างเสียงเรียกสุนัขมากินข้าว


โม่ะ

/moʔ˥˩/^((สัมผัส))

เสียงอย่างเสียงเรียกสุนัขมากินข้าว


โม่งโค่ง

/moːŋ˥˩.kʰoːŋ˥˩/^((สัมผัส))

ใหญ่โตเกะกะ, ใหญ่โตไม่สมรูป

รูปร่างโม่งโค่ง


คอย

ร่วมเชื้อสายกับ จ้วง koiz,goiz (คอย,กอย-มอง ดู แล)

/kʰɔːj˧/^((สัมผัส))

มุ่งรออยู่, รอ

เฝ้า, เฝ้าดู

คอยจับผิด


คอย

/kʰɔːj˧/^((สัมผัส))

หอสูงสำหรับดูเหตุการณ์ เรียกว่า หอคอย


หอคอย

/hɔː˩˩˦.kʰɔːj˧/^((สัมผัส))

อาคารสูงที่สร้างขึ้นสำหรับคอยระวังเหตุและสังเกตการณ์


หอ

ร่วมเชื้อสายกับลาว ຫໍ (หํ), คำเมือง ᩉᩬᩴ (หอํ), เขิน ᩉᩳ (หอ), ไทลื้อ ᦠᦸ (หอ̂), ไทใหญ่ ႁေႃ (หอ̂), อาหม 𑜑𑜦𑜡 (หอ̂)

/hɔː˩˩˦/^((สัมผัส))

เรือนหรืออาคารซึ่งใช้เฉพาะกิจการอย่างใดอย่างหนึ่ง

หอพระ

หอนั่ง

หอสมุด

เรือนซึ่งปลูกสำหรับให้คู่บ่าวสาวที่แต่งงานกันแล้วอยู่ เรียกว่า เรือนหอ


คู่บ่าวสาว

คู่ + บ่าว + สาว

คู่-บ่าว-สาว

/kʰuː˥˩.baːw˨˩.saːw˩˩˦/^((สัมผัส))

เจ้าบ่าวเจ้าสาว


เรือนหอ

/rɯa̯n˧.hɔː˩˩˦/^((สัมผัส))

เรือนซึ่งปลูกสำหรับให้คู่บ่าวสาวที่แต่งงานกันแล้วอยู่

สถานที่ซึ่งสมมุติว่าเป็นเรือนหอหลังจากพิธีแต่งงาน


โวหาร

จากบาลี โวหาร

ชั้นเชิงหรือสำนวนแต่งหนังสือหรือพูด

มีโวหารดี

ถ้อยคำที่เล่นเป็นสำบัดสำนวน

อย่ามาตีโวหาร

เขาชอบเล่นโวหาร


ท่วงทำนอง

/tʰua̯ŋ˥˩.tʰam˧.nɔːŋ˧/^((สัมผัส))

ลีลาที่เป็นไปตามจังหวะหรือทำนอง


ท่วงท่า

/tʰua̯ŋ˥˩.tʰaː˥˩/^((สัมผัส))

การรู้จักวางกิริยาท่าทาง


บทความ

บทความ บท เรื่อง

ข้อเขียนซึ่งอาจจะเป็นรายงานหรือการแสดงความคิดเห็น มักตีพิมพ์ในหนังสือพิมพ์ วารสาร สารานุกรม เป็นต้น


พายุ

ยืมมาจากสันสกฤต वायु (วายุ) หรือบาลี วายุ; ร่วมรากกับ วายุ

/pʰaː˧.juʔ˦˥/^((สัมผัส))

พายุหลายลูกพัดถล่มชายฝั่งตะวันออกเฉียงเหนือ

สภาพอากาศแปรปรวน ซึ่งมักจะมีลมแรง ฝนตก ฟ้าผ่า ฯลฯ ร่วมด้วย


วายุ

ยืมมาจากสันสกฤต वायु (วายุ) หรือบาลี วายุ; ร่วมรากกับ พายุ


ตัณหา

ยืมมาจากบาลี ตณฺหา

ᨲᩢᨱ᩠ᩉᩣ

ความใคร่ในกาม

wellust

ความใคร่ในกาม

ၵီႉလေႇသႃႇ

ความใคร่ในกาม

ຕັນຫາ

ความใคร่ในกาม

lust

ความใคร่ในกาม

ความทะยานอยาก, โดยทั่วไปใช้หมายถึงความใคร่ในกาม


ทะยานอยาก

ทะยาน + อยาก

การทะยานอยาก (abstract-noun)
ความทะยานอยาก (abstract-noun)

ทะ-ยาน-หฺยาก

อยากได้หรืออยากมีอยากเป็นยิ่ง ๆ ขึ้น


ใคร่

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨣᩕᩱ᩵ (ไคร่) หรือ ᨣᩕᩲ᩵ (ใคร่), ลาว ໃຄ່ (ใค่), ไทลื้อ ᦺᦆᧈ (ไฅ่), ไทใหญ่ ၶႂ်ႈ (ใข้), อาหม 𑜁𑜧 (ขว์) หรือ 𑜁𑜞𑜧 (ขฺรว์), จ้วง gyaez

การใคร่ (abstract-noun)
ความใคร่ (abstract-noun)

อยาก, ต้องการ, ปรารถนา, ใฝ่

ใช้เป็นคำช่วยกริยาแสดงการขอร้องอย่างสุภาพ

ใคร่ขออนุญาตดำเนินการ

รัก, มักใช้คู่กับ รัก เป็น รักใคร่


หลงใหล

การหลงใหล (abstract-noun)
ความหลงใหล (abstract-noun)

/loŋ˩˩˦.laj˩˩˦/^((สัมผัส))

คลั่งไคล้ในสิ่งใดสิ่งหนึ่ง

หลงใหลนักร้อง

เลอะเลือน, มีสติเฟือน

คนแก่มักหลงใหล กินแล้วก็ว่าไม่ได้กิน


ใหลหลง

การใหลหลง (abstract-noun)
ความใหลหลง (abstract-noun)

/laj˩˩˦.loŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

คลั่งไคล้ในสิ่งใดสิ่งหนึ่ง

ใฝ่ใจใครใคร่ให้ ใหลหลง

เลอะเลือน, มีสติเฟือน

ใครใคร่แลยองใย อันใดใช้แลใหลหลง


ใส

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *saɰᴬ; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩈᩲ (ใส), อีสาน ใส, ลาว ໃສ (ใส), ไทลื้อ ᦺᦉ (ไส), ไทดำ ꪻꪎ (ใส), ไทใหญ่ သႂ် (ใส), ไทใต้คง ᥔᥬᥴ (ใส๋), อาหม 𑜏𑜧 (สว์) หรือ 𑜏𑜧𑜤 (สาว์), จ้วง saw

ᩈᩱ

ไม่ขุ่น, ไม่มัว

ꪻꪎ

ไม่ขุ่น, ไม่มัว

သႂ်

ไม่ขุ่น, ไม่มัว

ໃສ

ไม่ขุ่น, ไม่มัว

transparent

ไม่ขุ่น, ไม่มัว

ฟ้าใส

ไม่ขุ่น, ไม่มัว

น้ำใส

กระจกใส


ใต้

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *taɰꟲ; เทียบจีนยุคกลาง底 (MC tejX); ร่วมเชื้อสายกับลาว ໃຕ້ (ใต้), ไทลื้อ ᦺᦎᧉ (ไต้), ไทใหญ่ တႂ်ႈ (ใต้), ไทใต้คง ᥖᥬᥲ (ใต้), อาหม 𑜄𑜧 (ตว์) หรือ 𑜄𑜨𑜧 (ตอ̂ว์), จ้วง dawj, จ้วงแบบจั่วเจียง dawj; เทียบเบดั้งเดิม *ɗaːwᴬ²

ข้างหัวนอน

อรรถาภิธาน:ใต้

ต.

อรรถาภิธาน:ใต้

ใต้

อรรถาภิธาน:ใต้

ทักขิณ

อรรถาภิธาน:ใต้

ทักขิณา

อรรถาภิธาน:ใต้

ทักษิณ

อรรถาภิธาน:ใต้

ทักษิณทิศ

อรรถาภิธาน:ใต้

ทักษิณา

อรรถาภิธาน:ใต้

หัวนอน

อรรถาภิธาน:ใต้

อปาจี

อรรถาภิธาน:ใต้

อปาจีน

อรรถาภิธาน:ใต้

อวาจี

อรรถาภิธาน:ใต้

ทิศที่อยู่ทางขวามือเมื่อหันหน้าไปทางทิศตะวันออก


ใต้

ที่อยู่ในที่หรือฐานะต่ำกว่าสิ่งอื่นเมื่อมีการเปรียบเทียบกัน

รถไฟใต้ดิน

อยู่ใต้อำนาจ

ไม่อยู่เหนือ

ใต้ลม

ต่ำกว่าพื้นผิวระดับหรือเกณฑ์

ใต้ดิน

ใต้น้ำ

ที่ตั้งอยู่ มาจาก หรือไปทางทิศใต้


ใต้

อยู่ใต้ต้นไม้


สะใภ้

แผลงมาจาก สาวใภ้

หญิงที่มาแต่งงานกับญาติผู้ชาย, เมียของญาติ, ตะใภ้ ก็เรียก

ลูกสะใภ้

เมียของลูกชาย

พี่สะใภ้

เมียของพี่ชาย

น้องสะใภ้

เมียของน้องชาย

ป้าสะใภ้


ตะใภ้

แผลงมาจาก สะใภ้


ใย

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *jaɰᴬ⁴; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨿᩱ (ไย), เขิน ᨿᩱ (ไย), ลาว ໃຍ (ใย), ไทลื้อ ᦺᦍ (ไย), ไทดำ ꪻꪥ (ใย), ไทขาว ꪻꪥ, ไทใหญ่ ယႂ်း (ใย๊), ไทใต้คง ᥕᥬᥰ (ใย๊), พ่าเก ယၞ် (ใย), อาหม 𑜊𑜧 (ยว์)

สิ่งที่เป็นเส้นเล็ก ๆ บาง ๆ

ใยบัว

ใยแมงมุม


ใย

นวลบาง, บาง ๆ, ละเอียดอ่อน

นวลใย


ยองใย

เส้นใย (แห่งแมงมุม)


ยองใย

ผุดผ่องเป็นน้ำนวล

ผิวนวลเป็นยองใย

ใช้เป็นคำเปรียบเทียบว่ามีขนาดเล็กเท่าใยแมงมุม

ไม่มีความผิดแม้เท่ายองใย


กระใด

กระไร, อะไร, ทำไม

ผู้แกล้วกระใดรณภู


…ใด…หนึ่ง

… + ใด + … + หนึ่ง

…-ได-…-หฺนึ่ง

ใครก็ได้, อะไรก็ได้ (เทียบเท่า any)

คนใดคนหนึ่ง

สิ่งใดสิ่งหนึ่ง

อย่างใดอย่างหนึ่ง


ไม่ใกล้ไม่ไกล

ไม่ + ใกล้ + ไม่ + ไกล

ไม่-ไกฺล้-ไม่-ไกฺล

บ้านฉันอยู่ไม่ใกล้ไม่ไกลจากที่นี่

คนไม่ใกล้ไม่ไกล


ระใบ

พระกลดใหญ่มีระใบถึงสามชั้น


คะใน

ข้างใน, ในกลอนเขียนเป็น คใน


คใน

ปางพระไปนอน คในพนานต์ พระเอาภูบาล ไปสมกัลยา


เจ็บท้องข้องใจ

เจ็บ + ท้อง + ข้อง + ใจ

การแบ่งพยางค์
{ไม่ตามอักขรวิธี; เสียงสระสั้น}

เจ็บ-ท้อง-ค็่อง-ไจ

/t͡ɕep̚˨˩.tʰɔːŋ˦˥.kʰɔŋ˥˩.t͡ɕaj˧/^((สัมผัส))

เดือดเนื้อร้อนใจ (จารึกพ่อขุนรามคำแหง)


ทองใบ

/tʰɔːŋ˧.baj˧/^((สัมผัส))

ทองคำที่แผ่ให้เป็นแผ่นบาง ๆ


เอา…หาร

เอา + … + หาร; ในช่องว่างเป็นจำนวนเลข

ลดส่วนที่กล่าวอ้างลงตามจำนวนเลขจึงจะใกล้ความจริง

ถ้าเขาเล่าอะไรให้ฟัง อย่าลืมเอาห้าหารก่อนนะ


เช็ก

คำวิสามานยนาม

ยืมมาจากอังกฤษ Czech

/t͡ɕʰek̚˦˥/^((สัมผัส))

ประเทศหนึ่งตั้งอยู่ในทวีปยุโรปตอนกลาง ไม่มีทางออกสู่ทะเล

ภาษาที่ใช้ในประเทศดังกล่าว


เช็ก

ยืมมาจากอังกฤษ check

/t͡ɕʰek̚˦˥/^((สัมผัส))


เช็ค

ยืมมาจากอังกฤษ cheque

/t͡ɕʰek̚˦˥/^((สัมผัส))

หนังสือตราสาร ซึ่งบุคคลคนหนึ่ง เรียกว่า ผู้สั่งจ่าย สั่งธนาคารให้ใช้เงินจำนวนหนึ่งเมื่อทวงถามให้แก่บุคคลอีกคนหนึ่งหรือให้ใช้ตามคำสั่งของบุคคลอีกคนหนึ่ง เรียกว่า ผู้รับเงิน


หมาเห่าเครื่องบิน

หมา + เห่า + เครื่องบิน

การหมาเห่าเครื่องบิน (abstract-noun)

หฺมา-เห่า-เคฺรื่อง-บิน

/maː˩˩˦.haw˨˩.kʰrɯa̯ŋ˥˩.bin˧/^((สัมผัส))

หวังสิ่งที่สูงเกินฐานะ, อยากได้สิ่งที่เกินฐานะของตน


หมาเห็นเครื่องบิน

หมา + เห็น + เครื่องบิน

การหมาเห็นเครื่องบิน (abstract-noun)

หฺมา-เห็น-เคฺรื่อง-บิน

/maː˩˩˦.hen˩˩˦.kʰrɯa̯ŋ˥˩.bin˧/^((สัมผัส))


นอมินี่

ภาษาอังกฤษ nomineeนอมินี (ตัวแทน, ผู้ได้รับเสนอชื่อ)

บุคคลหรือองค์กรที่ถูกใช้ชื่อดำเนินกิจการต่าง ๆ เพื่อประโยชน์ของเจ้าของตัวจริง


เฝ่ย

แผลงมาจาก เห่ย

/fɤj˨˩/^((สัมผัส))

เชย, ไม่ทันสมัย, ไม่มีรสนิยม


ตุ๋ย

มาจากชื่อเล่นของ ธรรมนัส พรหมเผ่า

ร่วมเพศทางทวารหนัก


ตุ๊ย

ยืมมาจากแต้จิ๋ว 搥 (dui5, “ทุบ, ตี”)

เอาหมัดกระแทกเอา

ตุ๊ยท้อง

ตุ๊ยหน้า


ตุ๊ย

เทียบมอญ ဒုဲ (ทุย, “ซวย, เสนียด”)

เรียกตัวตลกที่ออกมาขัดจังหวะในการสวดคฤหัสถ์ว่า ตัวตุ๊ย


เห่ยเฝ่ย

เหิ็่ย-เฝิ็่ย

/hɤj˨˩.fɤj˨˩/^((สัมผัส))

เชยมาก, ไม่ทันสมัยมาก, ไม่มีรสนิยมมาก


ไอ้หื่น

/ʔaj˥˩.hɯːn˨˩/^((สัมผัส))

ผู้ชายบ้ากามที่แสดงความต้องการทางเพศอย่างแรงกล้า มักใช้กำลังข่มขืนผู้หญิง (ใช้พาดหัวข่าว)


อู้ฟู่

คำกริยาวิเศษณ์

ไม่ทราบรากศัพท์ อาจมาจากภาพลักษณ์ของการฟูขึ้น; บังเอิญพ้องกับจีนกลาง巨富 (jùfù, “รวยมาก”)

/ʔuː˥˩.fuː˥˩/^((สัมผัส))

เพิ่มมากขึ้น

รวยอู้ฟู่

รุ่งเรืองมาก

เจริญอู้ฟู่


เหมาะ

ไม่ทราบรากศัพท์; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩉ᩠ᨾᩰᩬᩡ (โหมอะ), ลาว ເໝາະ (เหมาะ)

/mɔʔ˨˩/^((สัมผัส))

ได้โอกาสเหมาะ

กำลังเหมาะ

โอกาสนี้ไม่เหมาะจะเข้าพบผู้ใหญ่

2 คนนี้เหมาะกัน


คู่ควร

เหมาะกัน, สมกัน, เสมอกัน, มีค่าเท่ากัน


หมู่บ้าน

ᩉ᩠ᨾᩪ᩵ᨷ᩶ᩤ᩠ᨶ

ท้องที่ที่รวมบ้านหลายบ้าน

dorp

ท้องที่ที่รวมบ้านหลายบ้าน

ဝၢၼ်ႈ

ท้องที่ที่รวมบ้านหลายบ้าน

doarp

ฟรีเชียตะวันตก

ท้องที่ที่รวมบ้านหลายบ้าน

ບ້ານ

ท้องที่ที่รวมบ้านหลายบ้าน

pueblo

ท้องที่ที่รวมบ้านหลายบ้าน

aldea

ท้องที่ที่รวมบ้านหลายบ้าน

village

ท้องที่ที่รวมบ้านหลายบ้าน

ท้องที่ที่รวมบ้านหลายบ้านให้อยู่ในความปกครองอันเดียวกัน และมีประกาศจัดตั้งเป็นหมู่บ้าน มีผู้ใหญ่บ้านเป็นหัวหน้าปกครอง

หมู่บ้าน หมู่ แห่ง


ปกครอง

การปกครอง (abstract-noun)
ความปกครอง (abstract-noun)

/pok̚˨˩.kʰrɔːŋ˧/^((สัมผัส))

ดูแล, คุ้มครอง, ระวังรักษา


หลาย

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ʰlaːjᴬ; ร่วมเชื้อสายกับอีสาน หลาย, ลาว ຫຼາຍ (หลาย), คำเมือง ᩉᩖᩣ᩠ᨿ (หลาย), เขิน ᩉ᩠ᩃᩣ᩠ᨿ (หลาย), ไทลื้อ ᦜᦻ (หลาย), ไทดำ ꪨꪱꪥ (หลาย), ไทใหญ่ လၢႆ (ลาย), ปู้อี laail, จ้วง lai, แสก หล่าย; เทียบจีนเก่า多 (OC *ʔl'aːl)

/laːj˩˩˦/^((สัมผัส))

มาก, บางทีใช้คู่กับคำ มาก เป็น มากหลาย


หลาย

คำกริยาวิเศษณ์

/laːj˩˩˦/^((สัมผัส))

มาก, อย่างยิ่ง


หลาย

/laːj˩˩˦/^((สัมผัส))

ชื่อไม้ต้นชนิด Grewia paniculata Roxb. ในวงศ์ Tiliaceae ผลออกเป็นพวงที่ปลายกิ่ง สุกสีดำ กินได้


จัดตั้ง

/t͡ɕat̚˨˩.taŋ˥˩/^((สัมผัส))

ตั้งขึ้น, แต่งตั้งให้มั่นคง


ผู้ใหญ่บ้าน

ผู้ใหญ่ + บ้าน

ผู้-ไหฺย่-บ้าน

ตำแหน่งผู้ปกครองท้องที่ ซึ่งมีอำนาจหน้าที่ปกครองบรรดาราษฎรที่อยู่ในเขตหมู่บ้าน


ผู้ปกครอง

ผู้ + ปกครอง

ผู้-ปก-คฺรอง

/pʰuː˥˩.pok̚˨˩.kʰrɔːŋ˧/^((สัมผัส))

ผู้ที่ทำหน้าที่ปกครองดูแล

บุคคลซึ่งศาลตั้งให้ใช้อำนาจปกครองผู้เยาว์ที่ยังไม่บรรลุนิติภาวะและไม่มีบิดามารดา หรือบิดามารดาถูกถอนอำนาจปกครอง


ยัง

คำกริยาวิเศษณ์

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ɲaŋᴬ; ร่วมเชื้อสายกับลาว ຍັງ (ยัง), ญ้อ ญัง, ไทดำ ꪑꪰꪉ (ญัง)

ယင်း

ถ้าใช้นำหน้าคำกริยาเข้าคู่กับคำ อยู่ หมายความว่า กริยานั้นกำลังกระทำอยู่

ပႆႇ

ใช้ประกอบคำกริยาเชิงปฏิเสธที่เริ่มหรือกำหนดไว้แล้ว แต่ยังไม่เสร็จสิ้นลงไป

คำช่วยกริยาในประโยคคำถามปฏิเสธหรือประโยคปฏิเสธ โดยละกริยานั้นไว้ให้เข้าใจเอาเอง

ถามว่า จะไปหรือยัง ตอบว่า ยัง

เขายังกินอยู่

เขายังนอนอยู่

ถ้าใช้นำหน้าคำวิเศษณ์เข้าคู่กับคำ อยู่ หมายความว่า ยังอยู่ในภาวะนั้น

ยังเด็กอยู่

ยังสาวอยู่

ยังเช้าอยู่

ป่านนี้ยังไม่มา ทั้ง ๆ ที่น่าจะมาแล้ว

ใช้เข้าคู่กับคำอื่นเพื่อเชื่อมประโยคหน้ากับประโยคหลังที่มีข้อความในลักษณะคล้ายคลึงกันให้เนื่องกัน

นอกจากโง่แล้วยังหยิ่งอีกด้วย

นอกจากสวยแล้วยังรวยอีกด้วย


ยัง

คงอยู่, มีอยู่

ถามว่า หมดแล้วหรือ ตอบว่า ยังมีอีก

ยังชีวิตให้เป็นไป

ยังใจให้ชุ่มชื่น


ยัง

แจ้งความมายังท่านทั้งหลาย

ไปยังบ้าน

ตลอด, ตลอดถึง

วันยังค่ำ

คืนยังรุ่ง


เสร็จสิ้น

เสร็จ + สิ้น

การเสร็จสิ้น (abstract-noun)
ความเสร็จสิ้น (abstract-noun)

สำเร็จแล้ว, หมดแล้ว

ภารกิจที่ได้รับมอบหมายเสร็จสิ้นแล้ว


เนื่อง

/nɯa̯ŋ˥˩/^((สัมผัส))

ติดต่อกัน, เกี่ยวข้องกัน

เรื่องนี้เนื่องกับเรื่องนั้น

เรื่องมันเนื่องถึงกัน


เนื่อง

/nɯa̯ŋ˥˩/^((สัมผัส))

แหวนทองเกลี้ยงมีหลายวงไขว้ติดกันรวมเป็นวงเดียวกันได้

เนื่องรอบวงในประดับเพชร

เนื่องเพชรลงยาราชาวดี

เรียกวัตถุอื่น ๆ ที่มีลักษณะคล้ายกัน

ถ้วยเนื่อง


ตลอด

เทียบมอญ တွဵု (ตฺเวอ̂)

/ta˨˩.lɔːt̚˨˩/^((สัมผัส))

แต่ต้นไปจนถึงปลาย, แต่ต้นจนจบ, แต่จุดหนึ่งไปจนถึงอีกจุดหนึ่ง

ตลอดวันตลอดคืน

ตลอดทาง


ตลอด

คำกริยาวิเศษณ์

เทียบมอญ တွဵု (ตฺเวอ̂)

/ta˨˩.lɔːt̚˨˩/^((สัมผัส))

ดูแลให้ตลอด

ทำไปไม่ตลอด

ดูแลไม่ตลอด

เสมอ, เป็นประจำ

ฉันก็ทำงานนี้ตลอดแหละ


ปลาย

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *plaːjᴬ; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨸᩖᩣ᩠ᨿ (ปลาย), ลาว ປາຍ (ปาย), ไทลื้อ ᦔᦻ (ปาย), ไทใหญ่ ပၢႆ (ปาย), ไทใต้คง ᥙᥣᥭ (ปาย), อาหม 𑜆𑜩𑜤 (ปาย์) หรือ 𑜈𑜩𑜤 (บาย์), จ้วง byai

ตอนยอด, ตอนที่สุด


ลุย

จากมอญ လုဲ (ลุย)

เคลื่อนที่ฝ่าเรื่อยเข้าไป

ลุยน้ำ

ลุยโคลน

ลุยไฟ

ลุยป่า

ขับรถลุยเข้าไปในฝูงคน

โดยปริยายหมายถึงอาการที่คล้ายคลึงเช่นนั้น

ลุยงานให้เสร็จภายในเวลาที่กำหนด

หัวหน้าสั่งลูกน้องลุยฝ่ายตรงข้าม


เส้นหมี่

แป้งข้าวเจ้าที่โรยเป็นเส้นลงในน้ำเดือดพอสุกแล้วนำมาตากแห้ง


โรย

อาการที่ดอกไม้ค่อย ๆ เหี่ยวแห้งและเริ่มหลุดร่วงไป

ดอกไม้โรย

ดอกจำปาโรย

อาการที่กลีบหรือเกสรดอกไม้ค่อย ๆ หลุดร่วงไป

กลีบกุหลาบโรย

เกสรบัวโรย

อาการที่หน้าตาไม่สดชื่นเพราะอดนอนหรือเพิ่งหายไข้เป็นต้น

หน้าตายังโรยอยู่

อดนอนตาโรย

หย่อนกำลัง, เพลีย, ในคำว่า อิดโรย

ค่อย ๆ ผ่อนลง

โรยเชือก

โรยอวน

ค่อย ๆ โปรยลงไป, โปรยลงไปทีละน้อย

เอาแป้งโรยตัว

โรยอาหารให้ปลา

โรยพริกไทย

โรยผักชี


หน้าตา

เด็กคนนี้หน้าตาเหมือนแม่

เกียรติยศชื่อเสียง

นักกีฬาไปแข่งขันชนะเลิศในต่างประเทศก็เป็นหน้าตาให้กับประเทศของตน


ฉะบับ

/t͡ɕʰa˨˩.bap̚˨˩/^((สัมผัส))

รูปเลิกใช้ของ ฉบับ


ข้าวหลาม

เข้าคู่เสียง-ความหมายจากมอญ ခလာမ် (ขลาม์, “ข้าวหลาม”); เลียนคำภาษาไทย ข้าว + หลาม

/kʰaːw˥˩.laːm˩˩˦/^((สัมผัส))

ข้าวเหนียวที่บรรจุในกระบอกไม้ไผ่แล้วเผาให้สุก


โลง

ร่วมเชื้อสายกับลาว ໂລງ (โลง) หรือ ໂຮງ (โฮง); เทียบเขมร លោង (โลง), ภาษาจาม [louŋ], มาเลเซีย long

/loːŋ˧/^((สัมผัส))

หีบสำหรับบรรจุศพ


โลง

คำวิสามานยนาม

/loːŋ˧/^((สัมผัส))

ชื่อหนึ่งของดาวฤกษ์บุษยะ มี 5 ดวง, ดาวปู ดาวสิธยะ ดาวสมอสำเภา ดาวปุยฝ้าย ดาวพวงดอกไม้ ดาวดอกบัว ดาวบุษย์ ดาวปุษยะ หรือ ดาวปุสสะ ก็เรียก


ดอกบัว

/dɔːk̚˨˩.bua̯˧/^((สัมผัส))

ดอกไม้ของต้นบัว

ชื่อหนึ่งของดาวฤกษ์บุษยะ มี 5 ดวง, ดาวโลง ดาวปู ดาวสิธยะ ดาวสมอสำเภา ดาวปุยฝ้าย ดาวพวงดอกไม้ ดาวบุษย์ ดาวปุษยะ หรือ ดาวปุสสะ ก็เรียก

ชื่อนกชนิดหนึ่ง

ดอกบัวผ้ายจับบัว


ผ้าย

ร่วมเชื้อสายกับลาว ຜ້າຍ (ผ้าย), ภาษาจ้วงใต้ pyaij (เดิน/ไปมา), ภาษาจ้วงเหนือ byai่j, ไท-กะได /phla:i/ ผล้าย

/pʰaːj˥˩/^((สัมผัส))

เคลื่อนจากที่, เดิน, ขยับ ใช้ ผาย ก็มี


ผ่าย

/pʰaːj˨˩/^((สัมผัส))


ผาย

/pʰaːj˩˩˦/^((สัมผัส))

อกผาย

ตะโพกผาย

เคลื่อนจากที่, ผ้าย ก็ว่า

แบะออก, แยกออก


พาย

ร่วมเชื้อสายกับลาว ພາຍ (พาย)

เครื่องมือสำหรับพุ้ยน้ำให้เรือเคลื่อนไป ทำด้วยไม้ มีด้ามกลมยาวประมาณ 2 ศอกสำหรับจับ ส่วนที่ใช้พุ้ยน้ำมีลักษณะแบน เรียกว่า ใบพาย, ถ้าลอกลวดเป็นคิ้วตลอดกลางใบพาย เรียกว่า พายคิ้ว, ถ้าด้ามสั้น ใบป้อม เพื่อให้จับได้ถนัด เรียกว่า พายทุย

เรียกไม้แบน ๆ ที่มีรูปคล้ายพาย

พายกวนขนม


พาย

ร่วมเชื้อสายกับลาว ພາຍ (พาย)

ใช้ใบพายวักหรือดันน้ำไปทางท้ายเรือเพื่อให้เรือเคลื่อนไป


พาย

ยืมมาจากอังกฤษ pie

ขนมอบชนิดหนึ่ง ทำจากแป้งพับทบเป็นชั้น ๆ ใส่ไส้แยมหรือชีสเป็นต้น อบให้ภายนอกสุกเหลืองเกรียมแต่ภายในนุ่ม


พาย

ยืมมาจากอังกฤษ pi

อักษรกรีก Π/π


ไพ

มาตราเงินตามวิธีประเพณี 2 อัฐ เท่ากับ 1 ไพ

อักษรกรีก Π/π, พาย ก็เรียก


ไผ่

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *prajᴮ; ร่วมเชื้อสายกับลาว ໄຜ່ (ไผ่), ตั่ย phầy

ชื่อไม้พุ่มหลายชนิดและหลายสกุลในวงศ์ Gramineae ขึ้นเป็นกอ ลำต้นเป็นปล้อง ๆ เช่น ไผ่จีน (Arundinaria suberecta Munro) ไผ่ป่า (Bambusa arundinacea Retz.) ไผ่สีสุก (B. flexuosa Munro และ B. blumeana Schult.) ไผ่ไร่ (Gigantochloa albociliata Munro) ไผ่ดำ (Phyllostachys nigra Munro)


ไผ่

คำวิสามานยนาม

ชื่อตำบลหนึ่งในอำเภอเมืองกาฬสินธุ์ จังหวัดกาฬสินธุ์


พ่าย

ยืมมาจากจีนยุคกลาง敗 (MC baejH|paejH); ร่วมเชื้อสายกับอีสาน พ่าย, ลาว ພ່າຍ (พ่าย), คำเมือง ᨻ᩵ᩣ᩠ᨿ (พ่าย), เขิน ᨻ᩵ᩣ᩠ᨿ (พ่าย), ไทลื้อ ᦗᦻᧈ (พ่าย), ไทดำ ꪝ꪿ꪱꪥ (ปฺ่าย), ไทใหญ่ ပၢႆႈ (ป้าย), ไทใต้คง ᥙᥣᥭ (ปาย), อาหม 𑜆𑜩 (ปย์) หรือ 𑜆𑜩𑜤 (ปาย์)

การพ่าย (abstract-noun)
ความพ่าย (abstract-noun)

/pʰaːj˥˩/^((สัมผัส))


ไฝ

ร่วมเชื้อสายกับลาว ໄຝ (ไฝ), คำเมือง ᨺᩱ (ไฝ), เขิน ᨺᩱ (ไฝ), ไทลื้อ ᦺᦚ (ไฝ) หรือ ᦺᦚᧈ (ไฝ่)

จุด หรือตุ่มนูนที่มีสีดำหรือแดงขึ้นอยู่คงที่ตามตัว แต่ขนาดอาจเปลี่ยนได้


ใฝ

รูปที่สะกดผิดของ ไฝ


ใส้

รูปที่สะกดผิดของ ไส้


ลำใส้

รูปที่สะกดผิดของ ลำไส้


ไซ้

กิริยาที่นกหรือเป็ดเอาปากย้ำ ๆ ขนหรือหาอาหาร

อาการที่ทำให้ปวดมวน

ยาดำไซ้ท้อง


ไซ้

ได้, ไหน, อะไร


ปวด

เป็นไปได้ว่าเกี่ยวข้องกับ ป่วย; เทียบลาว ປວດ (ปวด), คำเมือง ᨸ᩠ᩅᨯ (ปวด), เขิน ᨸ᩠ᩅᨯ (ปวด)

การปวด (abstract-noun)
ความปวด (abstract-noun)

รู้สึกเจ็บต่อเนื่องอยู่ในร่างกาย

ปวดหัว

ปวดท้องเยี่ยว

ปวดฟัน


ทุก

ร่วมเชื้อสายกับลาว ທຸກ (ทุก), คำเมือง ᨴᩩᨠ (ทุก), เขิน ᨴᩩᨠ (ทุก), ไทลื้อ ᦑᦳᧅ (ทุก)

ᨣᩪ᩵

แต่ละหน่วย ๆ ของจำนวนทั้งหมด

ꪋꪴ꪿

แต่ละหน่วย ๆ ของจำนวนทั้งหมด

ၵူႈ

แต่ละหน่วย ๆ ของจำนวนทั้งหมด

tous

แต่ละหน่วย ๆ ของจำนวนทั้งหมด

les

แต่ละหน่วย ๆ ของจำนวนทั้งหมด

toutes

แต่ละหน่วย ๆ ของจำนวนทั้งหมด

les

แต่ละหน่วย ๆ ของจำนวนทั้งหมด

chaque

แต่ละหน่วย ๆ ของจำนวนทั้งหมด

jeder

แต่ละหน่วย ๆ ของจำนวนทั้งหมด

jede

แต่ละหน่วย ๆ ของจำนวนทั้งหมด

jedes

แต่ละหน่วย ๆ ของจำนวนทั้งหมด

ທຸກ

แต่ละหน่วย ๆ ของจำนวนทั้งหมด

ຊູ່

แต่ละหน่วย ๆ ของจำนวนทั้งหมด

every

แต่ละหน่วย ๆ ของจำนวนทั้งหมด

/tʰuk̚˦˥/^((สัมผัส))

แต่ละหน่วย ๆ ของจำนวนทั้งหมด, ทั้งหมดโดยหมายแยกเป็นหน่วย ๆ

คนที่เกิดมาแล้วมีปัญญาด้วยกันทุกคน แต่ทุกคนมีปัญญาไม่เท่ากัน


ทุก

/tʰuk̚˦˥/^((สัมผัส))

ค้าว, ชื่อปลาน้ำจืดชนิดหนึ่ง


ทุก ๆ

/tʰuk̚˦˥.tʰuk̚˦˥/^((สัมผัส))

ทุก ๆ คนจะต้องช่วยเหลือกัน


ล้วน

ร่วมเชื้อสายกับลาว ລ້ວນ (ล้วน), ไทลื้อ ᦷᦟᧃᧉ (โล้น)

แท้, เป็นอย่างเดียวกันหมด, ไม่มีอะไรปน

ทองล้วน


ล้วน ๆ

แท้, เป็นอย่างเดียวกันหมด, ไม่มีอะไรปน

เงินล้วน ๆ


เต๊าะ

ไม่ทราบรากศัพท์

/tɔʔ˦˥/^((สัมผัส))

พูดหรือแสดงอาการเลียบเคียงให้พอใจเพื่อให้ได้สิ่งที่ต้องการ เช่น ขอเงิน ขอทรัพย์ หรือจีบ

วันนี้เต๊าะเงินจากพี่มาได้ 200 บาท


เต้าข่าว

แต่งเรื่องขึ้นแล้วนำเสนอเป็นข่าว


โชหยุ

ยืมมาจากญี่ปุ่น 醤油 (โชยุ) หรือ 醬油 (โชยุ)

/t͡ɕʰoː˧.juʔ˨˩/^((สัมผัส))

ซีอิ๊วญี่ปุ่น


จัน

ชื่อไม้ต้นขนาดกลางถึงขนาดใหญ่ชนิด Diospyros decandra Lour. ในวงศ์ Ebenaceae ผลสุกสีเหลือง หอม กินได้, ชนิดลูกกลมแป้น กลางบุ๋ม ไม่มีเมล็ด เรียก ลูกจันอิน, ชนิดลูกกลมรี มีเมล็ด เรียก ลูกจันโอ


เป้ง

ร่วมเชื้อสายกับลาว ເປ້ງ (เป้ง), คำเมือง ᨸᩮ᩠᩶ᨦ (เป้ง), เขิน ᨸᩮ᩠᩶ᨦ (เป้ง)

/peːŋ˥˩/^((สัมผัส))

ชื่อไม้พุ่ม 3 ชนิดในสกุล Phoenix วงศ์ Palmae ก้านใบมีหนามคือ เป้งทะเล (P. paludosa Roxb.) ขึ้นตามชายทะเล, เป้งดอย (P. humilis Royle) ขึ้นตามป่าดอน, และ เป้งบก หรือ ปุ้มเป้ง (P. acaulis Ham.) ขึ้นในป่าเต็งรัง


เป้ง

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน เป้ง, ลาว ເປ້ງ (เป้ง)

/peːŋ˥˩/^((สัมผัส))

มดเป้ง


เป้ง

คำกริยาวิเศษณ์

/peːŋ˥˩/^((สัมผัส))

ชนเป้ง


เป้ง

/peːŋ˥˩/^((สัมผัส))

เสียงดังอย่างเสียงตีด้วยไม้แรง ๆ


จัง

คำกริยาวิเศษณ์

/t͡ɕaŋ˧/^((สัมผัส))

เก่งจัง

ร้อนจัง

ของสิ่งนี้ถูกจัง

เต็มที่, เต็มแรง

ชนกันเข้าอย่างจัง


ซื่อสัตย์

ซื่อ + สัตย์

/sɯː˥˩.sat̚˨˩/^((สัมผัส))

ประพฤติตรงและจริงใจ, ไม่คิดคดทรยศ, ไม่คดโกงและไม่หลอกลวง

เราต้องซื่อสัตย์ต่อตนเอง


ซื่อสัตย์

ซื่อ + สัตย์

/sɯː˥˩.sat̚˨˩/^((สัมผัส))

เขาได้รับรางวัลค่าที่เป็นคนซื่อสัตย์


คิดคด

/kʰit̚˦˥.kʰot̚˦˥/^((สัมผัส))


จริงใจ

/t͡ɕiŋ˧.t͡ɕaj˧/^((สัมผัส))

บริสุทธิ์ใจ, สุจริตใจ


สุจริตใจ

สุ-จะ-หฺริด-ไจ

บริสุทธิ์ใจ, จริงใจ

เขาช่วยเหลือเด็กคนนั้นด้วยความสุจริตใจ ไม่ได้หวังสิ่งตอบแทน


พรรค

ยืมมาจากสันสกฤต वर्ग (วรฺค); ร่วมรากกับ วรรค

/pʰak̚˦˥/^((สัมผัส))

/pʰak̚˦˥.kʰaʔ˦˥/^((สัมผัส))

หมู่คนที่เข้ารวมกันเป็นพวกเป็นฝ่าย

คำย่อของ พรรคการเมือง


พรรค์

ยืมมาจากสันสกฤต वर्ग (วรฺค)

คนพรรค์นี้


พรรคพวก

/pʰak̚˦˥.pʰua̯k̚˥˩/^((สัมผัส))


เล่นพรรคเล่นพวก

เล่น + พรรค + เล่น + พวก

การเล่นพรรคเล่นพวก (abstract-noun)

เล็่น-พัก-เล็่น-พวก

/len˥˩.pʰak̚˦˥.len˥˩.pʰua̯k̚˥˩/^((สัมผัส))

ถือพวกพ้องเป็นใหญ่หรือสำคัญ


พวกพ้อง

/pʰua̯k̚˥˩.pʰɔːŋ˦˥/^((สัมผัส))

หมู่ญาติ, เพื่อนฝูง


เป็นตัวเป็นตน

คำกริยาวิเศษณ์

เป็น + ตัว + เป็น + ตน

เป็น-ตัว-เป็น-ตน

จริงจัง, แน่นอน, ปรากฏชัด

มีผัวเป็นตัวเป็นตน


อันตรายิกธรรม

ภาษาบาลี อนฺตรายิกธมฺม

ธรรมที่ทำอันตราย หมายถึง เหตุขัดขวาง เช่น เหตุขัดขวางการอุปสมบท มีอายุไม่ครบ 20 ปีบริบูรณ์ หรือเป็นโรคเรื้อนเป็นต้น


อันตคู

ยืมมาจากบาลี อนฺตคู

ผู้ถึงที่สุด

ผู้ชำนะความทุกข์


ชำนะ

แผลงมาจาก ชนะ

/t͡ɕʰam˧.naʔ˦˥/^((สัมผัส))

ชนะ, ทำให้เขาพ่ายแพ้


เขา

เทียบจีนยุคกลาง丘 (MC khjuw); ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨡᩮᩢᩣ (เขัา), ลาว ເຂົາ (เข็า), ไทลื้อ ᦃᧁ (เฃา), อาหม 𑜁𑜧 (ขว์), ภาษาจ้วงใต้เมืองหลงโจว kaeu (เขา), ภาษาไตนง khau (เขา)

/kʰaw˩˩˦/^((สัมผัส))

เนินที่นูนสูงขึ้นไปเป็นจอมเด่น


เขา

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *qawᴬ; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨡᩮᩢᩣ (เขัา), ลาว ເຂົາ (เข็า), ไทลื้อ ᦃᧁ (เฃา), ไทใหญ่ ၶဝ် (ขว), ไทดำ ꪹꪄꪱ (เฃา), อาหม 𑜁𑜧 (ขว์) หรือ 𑜁𑜨𑜧 (ขอ̂ว์), จ้วง gaeu; เทียบสุ่ย baol และ ggaol, ต้งใต้ baol, ไหลดั้งเดิม *ɦəw

/kʰaw˩˩˦/^((สัมผัส))

สิ่งที่งอกออกมาจากหัวสัตว์บางพวก มีลักษณะแข็ง


เขา

ร่วมเชื้อสายกับลาว ເຂົາ (เข็า), ไทดำ ꪹꪎꪱ (เสา)

/kʰaw˩˩˦/^((สัมผัส))

(นก~) ชื่อนกขนาดกลางหลายชนิดหลายสกุล ในวงศ์ Columbidae ปากสั้นตรงปลายโค้งเล็กน้อย ขนลำตัวสีเทาหรือเทาอมน้ำตาล ขนปีกมีลาย ขาสีชมพู มักอยู่เป็นคู่หรือเป็นฝูง กินเมล็ดพืชบนพื้นดิน ในประเทศไทยมีหลายชนิด เช่น เขาใหญ่หรือเขาหลวง [Streptopelia chinensis (Scopoli)] เขาลายเล็ก [Macropygia ruficeps (Temminck)] เขาเขียว [Chalcophaps indica (Linn.)] เขาชวาหรือเขาเล็ก [Geopelia striata (Linn.)]


เขา

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน เขา, ลาว ເຂົາ (เข็า), คำเมือง ᨡᩮᩢᩣ (เขัา), ไทลื้อ ᦃᧁ (เฃา), ไทดำ ꪹꪎꪱ (เสา), ไทใหญ่ ၶဝ် (ขว), ไทใต้คง ᥑᥝᥴ (เฃ๋า), อาหม 𑜁𑜧 (ขว์), ภาษาจ้วงใต้ haeu (เขา, "เค้า, กู")

/kʰaw˩˩˦/^((สัมผัส))

คำใช้แทนผู้ที่เราพูดถึง, เป็นสรรพนามบุรุษที่ 3


เขา

ร่วมเชื้อสายกับภาษาจ้วงเหนือ gaeu (เกา), ภาษาจ้วงใต้ kaeu (เขา)

/kʰaw˩˩˦/^((สัมผัส))

เครือเขา


เขา

/kʰaw˩˩˦/^((สัมผัส))


เนิน

ร่วมเชื้อสายกับลาว ເນີນ (เนีน)

/nɤːn˧/^((สัมผัส))

โคกขนาดใหญ่ที่ค่อยลาดสูงขึ้นจากระดับเดิม

เนินดิน

เนินเขา

เรียกเนื้อรอบฝ่ามือที่มีลักษณะนูนกว่าบริเวณอุ้งมือว่า เนิน

เนินพระศุกร์

เนินพระพุธ


เด่น

ที่ปรากฏเห็นได้ชัดจะแจ้งเพราะนูนขึ้นมา ยื่นล้ำออกมา หรือสูงใหญ่กว่าธรรมดา

มีคุณสมบัติหรือความสามารถเยี่ยม

สวยเด่น

ดีเด่น


โอน

/ʔoːn˧/^((สัมผัส))

น้อมลง, โน้ม


โอน

เทียบอังกฤษ own

/ʔoːn˧/^((สัมผัส))

ยกไปไว้อีกที่หนึ่ง

โอนบัญชี

ทำให้สิทธิตกไปเป็นของบุคคลอื่น

โอนกรรมสิทธิ์


เพิก

คำกริยาวิเศษณ์

/pʰɤːk̚˥˩/^((สัมผัส))

เพ่อ, เพิ่ง, พึ่ง


เพิก

/pʰɤːk̚˥˩/^((สัมผัส))

ถอน, ถลกออก, เบิก


บัตร

ยืมมาจากสันสกฤต पत्र (ปตฺร, “แผ่น, ใบ, ปีกนก”); เทียบบาลี ปตฺต (“แผ่น, ใบ, ปีกนก”)

แผ่นเอกสารแสดงสิทธิของผู้ใช้เป็นต้น มักทำด้วยกระดาษรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้า

บัตรประจำตัว

บัตรเลือกตั้ง

บัตรสมนาคุณ

ภาชนะทำด้วยกาบกล้วย เป็นรูปกระบะสำหรับวางเครื่องเซ่นสังเวย, ถ้าทำเป็นรูปสามเหลี่ยม เรียกว่า บัตรคางหมู, ถ้าทำเป็นรูปสี่เหลี่ยมเรียกว่า บัตรกรุงพาลี หรือ บัตรพระภูมิ

ใบไม้, กลีบดอกไม้

ปทุมบัตร

หากันกระสันโบย บัตรเรียกมารังเรียง


อาชญาบัตร

อาชญา + บัตร

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

อาด-ชะ-ยา-บัด

/ʔaːt̚˨˩.jaː˧.bat̚˨˩/^((สัมผัส))

/ʔaːt̚˨˩.t͡ɕʰa˦˥.jaː˧.bat̚˨˩/^((สัมผัส))

ใบอนุญาตซึ่งพนักงานเจ้าหน้าที่ออกให้แก่ผู้รับอนุญาตเพื่อใช้ประกอบการอาชีพบางอย่างตามเขตที่กำหนด


อาชญา

ยืมมาจากสันสกฤต आज्ञा (อาชฺญา, “อำนาจ, บังคับ”); เทียบบาลี อาณา

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

/ʔaːt̚˨˩.jaː˧/^((สัมผัส))

/ʔaːt̚˨˩.t͡ɕʰa˦˥.jaː˧/^((สัมผัส))

โทษ (มักใช้สำหรับพระเจ้าแผ่นดินหรือเจ้านาย)

พระราชอาชญา

คดีที่เกี่ยวกับโทษหลวง เรียกว่า คดีอาชญา หรือ ความอาชญา, คู่กับ ความแพ่ง ซึ่งไม่เกี่ยวด้วยโทษหลวง เช่นความมรดก

ศาลที่ชำระความเกี่ยวกับโทษหลวง เรียกว่า ศาลอาชญา คู่กับ ศาลแพ่ง ซึ่งชำระความแพ่ง


อาชญากร

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

อาด-ชะ-ยา-กอน

/ʔaːt̚˨˩.jaː˧.kɔːn˧/^((สัมผัส))

/ʔaːt̚˨˩.t͡ɕʰa˦˥.jaː˧.kɔːn˧/^((สัมผัส))

ผู้ก่ออาชญากรรม, ผู้กระทำความผิดที่เป็นคดีอาญา


บท

ยืมมาจากสันสกฤต पद (ปท, “หนทาง, เท้า, เครื่องถึง”) หรือบาลี ปท (“หนทาง, เท้า, เครื่องถึง”); ร่วมเชื้อสายกับลาว ບົດ (บ็ด), คำเมือง ᨷᩫ᩠ᨴ (บ็ท)

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

[เสียงสมาส]
บด-ทะ-

ข้อความเรื่องหนึ่ง ๆ หรือตอนหนึ่ง ๆ

บทที่ 1

บทที่ 2

กำหนดคำประพันธ์ที่ลงความตอนหนึ่ง ๆ

โคลง 4 สุภาพ 4 บาท เป็น 1 บท

คำที่ตัวละครพูด

บอกบท

คำประพันธ์ที่เขียนขึ้นสำหรับเล่นละคร มีทั้งบทร้องและบทเจรจา

บอกบท

เขียนบท

บทจะทำก็ทำกันใหญ่

บทจะไปก็ไปเฉย ๆ

บทจะตายก็ตายง่ายเหลือเกิน

เท้า, รอยเท้า, ในบทกลอนใช้ประสมกับคำอื่น ๆ หมายความว่า เท้า

จตุบท

บทบงกช

บทบงสุ์

บทมาลย์

บทรัช

บทศรี

บทเรศ

บทนำ


ชนบท

ยืมมาจากสันสกฤต जनपद (ชนปท, “ทางของชน”) หรือบาลี ชนปท; เหมือนกับ ชน + บท

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

บ้านนอก, เขตแดนที่พ้นจากเมืองหลวงออกไป


ชนบท

คำวิสามานยนาม

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

ชื่ออำเภอหนึ่งในจังหวัดขอนแก่น

ชื่อตำบลหนึ่งในอำเภอชนบท จังหวัดขอนแก่น


เพ้อเจ้อ

คำกริยาวิเศษณ์

เพ้อ + (เจ้อ, เป็นคำสร้อย)

/pʰɤː˦˥.t͡ɕɤː˥˩/^((สัมผัส))

พล่าม, อาการที่พูดมากในเรื่องที่เหลวไหลไร้สาระ, อาการที่พูดพล่ามจนเสียประโยชน์, อาการที่พูดไม่รู้จักจบ


เหลวไหล

พูดแต่เรื่องเหลวไหล

เป็นคนเหลวไหล


เหลวไหล

คำกริยาวิเศษณ์

เชื่อถือไม่ได้

พูดจาเหลวไหล


เลอะเทอะ

คำกริยาวิเศษณ์

เลอะ + (เทอะ เป็นคำสร้อย)

/lɤʔ˦˥.tʰɤʔ˦˥/^((สัมผัส))

ขุดดินมือเลอะเทอะ

กินข้าวหกเลอะเทอะ

วางข้าวของไว้เลอะเทอะ

โดยปริยายหมายความว่า เลื่อนเปื้อน, เหลวไหล, ไม่ได้เรื่อง, โบราณใช้ว่า เลอะเพอะ ก็มี

คนเมาพูดจาเลอะเทอะ


เลอะเพอะ

คำกริยาวิเศษณ์

เลอะ + (เพอะ เป็นหางเสียง)

/lɤʔ˦˥.pʰɤʔ˦˥/^((สัมผัส))


เละเทะ

เละ + เทะ เป็นคำสร้อย

/leʔ˦˥.tʰeʔ˦˥/^((สัมผัส))

ไม่เป็นระเบียบ

หัวหน้าไม่อยู่ งานการเละเทะ

มีความประพฤติเหลวไหลไม่มีความรับผิดชอบ

คนกินเหล้าเมายาเป็นคนเละเทะ เชื่อถือไม่ได้

มีความประพฤติเป็นที่น่ารังเกียจ (มักใช้ในทางชู้สาว)

ผู้หญิงคนนั้นทำตัวเละเทะ


ชู้สาว

/t͡ɕʰuː˦˥.saːw˩˩˦/^((สัมผัส))

รัก ๆ ใคร่ ๆ, เชิงกามารมณ์

เรื่องชู้สาว


เลเพ

คำกริยาวิเศษณ์

ไม่ทราบรากศัพท์

เรี่ยราย, ไม่รวมกัน


เลเพลาดพาด

คำกริยาวิเศษณ์

เลเพ + (ลาดพาด เป็นคำสร้อย)

เล-เพ-ลาด-พาด

/leː˧.pʰeː˧.laːt̚˥˩.pʰaːt̚˥˩/^((สัมผัส))

กระจัดกระจายอยู่เกลื่อนกลาดอย่างยุ่งเหยิง ไม่เป็นระเบียบ ไม่เป็นที่เป็นทาง, เลอะเทอะ

นอนเลเพลาดพาด

ทิ้งข้าวของไว้เลเพลาดพาด


เหยิง

ไม่ทราบรากศัพท์

/jɤːŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

ยุ่ง, รุงรัง, มักใช้เข้าคู่กับคำ ยุ่ง เป็น ยุ่งเหยิง


ยุ่งเหยิง

ยุ่ง + เหยิง

/juŋ˥˩.jɤːŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

ยุ่งกันใหญ่, วุ่นวายไม่มีระเบียบ

การจลาจลทำให้บ้านเมืองยุ่งเหยิง


เป็นที่เป็นทาง

คำกริยาวิเศษณ์

เป็น + ที่ + เป็น + ทาง

เป็น-ที่-เป็น-ทาง

มีที่อยู่เป็นหลักแหล่งแน่นอน

เขาอยู่ไม่เป็นที่เป็นทาง

อาการที่เก็บของไว้ตามที่อย่างเป็นระเบียบ

เก็บของเป็นที่เป็นทาง


เป็นที่

คำกริยาวิเศษณ์

มีที่อยู่เป็นหลักแหล่งแน่นอน

เขาอยู่ไม่เป็นที่

เก็บของไม่เป็นที่


เป็นที่

ใช้นำหน้ากริยาหรือวิเศษณ์เพื่อเสริมความให้แจ่มชัดยิ่งขึ้น

เป็นที่เข้าใจกันว่า

เป็นที่น่ากลัว

เป็นที่น่าพอใจ


องค์อธิปัตย์

องค์ + อธิปัตย์

อง-อะ-ทิ-ปัด

/ʔoŋ˧.ʔa˨˩.tʰi˦˥.pat̚˨˩/^((สัมผัส))

ผู้มีอำนาจสูงสุดของรัฐ, ในประเทศไทยหมายถึงพระมหากษัตริย์


อธิปัตย์

ยืมมาจากสันสกฤต अधिपत्य (อธิปตฺย, “ผู้เป็นใหญ่, ผู้ที่มีอำนาจสูงส่ง”)

/ʔa˨˩.tʰi˦˥.pat̚˨˩/^((สัมผัส))

อำนาจสูงสุดของรัฐที่จะใช้บังคับบัญชาภายในอาณาเขตของตน

ผู้มีอำนาจสูงสุดของรัฐ


อธิบดี

ยืมมาจากสันสกฤต अधिपति (อธิปติ) หรือบาลี อธิปติ (“ผู้เป็นใหญ่”); เทียบเท่า อธิ + บดี

อะ-ทิบ-บอ-ดี

/ʔa˨˩.tʰi˦˥.bɔː˧.diː˧/^((สัมผัส))

/ʔa˨˩.tʰip̚˦˥.bɔː˧.diː˧/^((สัมผัส))

ผู้เป็นใหญ่, ผู้ปกครอง, หัวหน้า

อธิบดีสงฆ์

อธิบดีผู้พิพากษา

ตำแหน่งหัวหน้ากรมในราชการ


อธิบดี

อะ-ทิบ-บอ-ดี

/ʔa˨˩.tʰi˦˥.bɔː˧.diː˧/^((สัมผัส))

/ʔa˨˩.tʰip̚˦˥.bɔː˧.diː˧/^((สัมผัส))

มีความเจริญสวัสดิมงคล ทางโหราศาสตร์นิยมให้ประกอบการมงคลต่าง ๆ ในวัน ยาม ฤกษ์ ราศี และดิถีที่เป็นอธิบดี ทั้งนี้ตลอดปีนั้น ๆ, ตรงข้ามกับโลกาวินาศ


ยาม

ยืมมาจากบาลี ยาม

[เสียงสมาส]
ยา-มะ-

ชื่อส่วนแห่งวัน ยามหนึ่งมี 3 ชั่วโมง รวมวันหนึ่งมี 8 ยาม

ในบาลีแบ่งกลางคืนเป็น 3 ยาม ยามหนึ่งมี 4 ชั่วโมง เรียกว่า ปฐมยาม มัชฌิมยาม และปัจฉิมยาม

ช่วงแห่งวัน เป็นเวลายามละชั่วโมงครึ่ง กลางวันมี 8 ยามตามลำดับคือ สุริยะ ศุกระ พุธะ จันเทา เสารี ครู ภุมมะ สุริยะ กลางคืนมี 8 ยามตามลำดับคือ รวิ ชีโว ศศิ ศุโกร ภุมโม โสโร พุโธ รวิ

ยามสุข

ยามทุกข์

ยามเช้า

ยามกิน

คนเฝ้าสถานที่หรือระวังเหตุการณ์ตามกำหนดเวลา, เรียกอาการที่อยู่เฝ้าสถานที่หรือระวังเหตุการณ์เช่นนั้นว่า อยู่ยาม หรือ เฝ้ายาม

แขกยาม

ไทยยาม

คนยาม


สองยาม

[sɔ̃(ː)ŋ˩˥.jä̃ːm˧]

เวลาเที่ยงคืน


รวิ

ยืมมาจากสันสกฤต रवि (รวิ) หรือบาลี รวิ

รวี
รพิ
รพี
รำไพ

ชื่อยาม 1 ใน 8 ยามในเวลากลางคืน


รวี

ยืมมาจากสันสกฤต रवि (รวิ) หรือบาลี รวิ

/ra˦˥.pʰiʔ˦˥/^((สัมผัส))

รูปแบบอื่นของ รวิ (“ดวงอาทิตย์”)


รพิ

ยืมมาจากสันสกฤต रवि (รวิ) หรือบาลี รวิ

/ra˦˥.pʰiʔ˦˥/^((สัมผัส))

รูปแบบอื่นของ รวิ (“ดวงอาทิตย์”)


รพี

ยืมมาจากสันสกฤต रवि (รวิ) หรือบาลี รวิ

รูปแบบอื่นของ รวิ (“ดวงอาทิตย์”)


รำไพ

ยืมมาจากสันสกฤต रवि (รวิ) หรือบาลี รวิ

รูปแบบอื่นของ รวิ (“ดวงอาทิตย์”)


รำไพ

รำไพพรรณ


ระวัง

ไม่ทราบรากศัพท์

การระวัง (abstract-noun)
ความระวัง (abstract-noun)

ระวังเด็กให้ดี

เอาใจใส่โดยไม่ประมาท, กันไว้ไม่ให้เกิดภัยอันตรายหรือความเสื่อมเสียเป็นต้น

ระวังตัวให้ดี

ระวังโจรผู้ร้าย

ระวังถูกล้วงกระเป๋า

เวลาข้ามถนนให้ระวังรถ


ภัย

ยืมมาจากสันสกฤต भय (ภย, “ความกลัว”) หรือบาลี ภย (“ความกลัว”)

สิ่งที่น่ากลัว, อันตราย

อัคคีภัย

ภัยที่เกิดจากไฟ

อุทกภัย

ภัยที่เกิดจากน้ำ


ประมาท

ยืมมาจากสันสกฤต प्रमाद (ปฺรมาท); เทียบบาลี ปมาท

การประมาท (abstract-noun)
ความประมาท (abstract-noun)

ขาดความรอบคอบ, ขาดความระมัดระวังเพราะทะนงตัว

เวลาขับรถอย่าประมาท

ประมาทฝีมือ


ประมาท

ความเลินเล่อ, การขาดความระมัดระวัง

ขับรถโดยประมาท

กระทำโดยปราศจากความระมัดระวัง ซึ่งบุคคลในภาวะเช่นนั้นจักต้องมีตามวิสัยและพฤติการณ์ และผู้กระทำอาจใช้ความระมัดระวังเช่นว่านั้นได้ แต่หาได้ใช้ให้เพียงพอไม่


ประมาณ

ยืมมาจากสันสกฤต प्रमाण (ปฺรมาณ); เทียบบาลี ปมาณ

กะหรือคะเนให้ใกล้เคียงจำนวนจริงหรือให้พอเหมาะพอควร

ประมาณราคาไม่ถูก


ประมาณ

คำกริยาวิเศษณ์

ประมาณ 3-4 เดือน


ประเมิน

กำหนดหรือให้ค่าหรือราคาเท่าที่ควรจะเป็นตามหลักเกณฑ์ที่ตั้งไว้

เจ้าหน้าที่กรมที่ดินประเมินราคาที่ดินผืนนี้ไว้ 7 ล้านบาท


ชั้น

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *ɟanꟲ⁴; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨩᩢ᩠᩶ᨶ (ชั้น), ลาว ຊັ້ນ (ซั้น), ไทลื้อ ᦋᧃᧉ (ชั้น) หรือ ᦶᦋᧃᧉ (แช้น), ไทใหญ่ ၸၼ်ႉ (จั๎น), อาหม 𑜋𑜃𑜫 (ฉน์)
ในอนุกรมวิธาน ยืมความหมายจากอังกฤษ class; เป็นศัพท์บัญญัติสำนักงานราชบัณฑิตยสภา

/t͡ɕʰan˦˥/^((สัมผัส))

ที่สำหรับวางของอย่างหนึ่ง มีพื้นซ้อนกันคล้ายตู้แต่ไม่มีบานปิด

ขั้นที่ลดหลั่นกันหรือซ้อนกัน

ชั้นดิน

ชั้นหิน

สถานภาพทางสังคมที่ไม่เสมอกัน

ชนชั้นกลาง

ชนชั้นกรรมาชีพ

เรื่องดำเนินมาถึงชั้นศาลแล้ว

มือคนละชั้น

ระดับอนุกรมวิธานหนึ่ง อยู่ใต้ไฟลัม (phylum) และเหนืออันดับ (order); หน่วยอนุกรมวิธานในระดับดังกล่าว


ชั้น

/t͡ɕʰan˦˥/^((สัมผัส))

เรียกขั้นที่ลดหลั่นกันหรือซ้อนกัน

ฉัตร 5 ชั้น

บ้าน 2 ชั้น


ชั้น

/t͡ɕʰan˦˥/^((สัมผัส))

ที่ซ้อนทับกัน

ขนมชั้น

หินชั้น


ชั้น

แผลงมาจาก ฉัน

/t͡ɕʰan˦˥/^((สัมผัส))


ชาตินิยม

民族主義

ลัทธิที่ถือชาติเป็นใหญ่

民族主义

ลัทธิที่ถือชาติเป็นใหญ่

nationalisme

ลัทธิที่ถือชาติเป็นใหญ่

ຊາດນິຍົມ

ลัทธิที่ถือชาติเป็นใหญ่

nacionalismo

ลัทธิที่ถือชาติเป็นใหญ่

nationalism

ลัทธิที่ถือชาติเป็นใหญ่

قَوْمِيَّة

ลัทธิที่ถือชาติเป็นใหญ่

ลัทธิที่ถือชาติเป็นใหญ่, ความรักชาติ


สังคมนิยม

สังคม + นิยม; จากเป็นศัพท์บัญญัติสำนักงานราชบัณฑิตยสภาของ socialism

สัง-คม-นิ-ยม

สัง-คม-มะ-นิ-ยม

/saŋ˩˩˦.kʰom˧.ma˦˥.ni˦˥.jom˧/^((สัมผัส))

ทฤษฎีเศรษฐกิจและการเมือง ที่มีหลักการให้รัฐหรือส่วนรวมเป็นเจ้าของปัจจัยในการผลิต ตลอดจนการจำแนกแจกจ่าย และวางระเบียบการบริโภคผลผลิต


ทุน

ร่วมเชื้อสายกับลาว ທຶນ (ทึน), คำเมือง ᨴᩧ᩠ᨶ (ทึน), เขิน ᨴᩨ᩠ᨶ (ทืน), ไทลื้อ ᦑᦹᧃ (ทืน), ไทใหญ่ တိုၼ်း (ตึ๊น)เป็นศัพท์บัญญัติสำนักงานราชบัณฑิตยสภาของ capital, fund

資本

เงินหรือทรัพย์สินอื่น ๆ ที่ตั้งไว้สำหรับดำเนินกิจการเพื่อหาผลประโยชน์

ของเดิมหรือเงินเดิมที่มีไว้ ลงไว้ กำหนดไว้ จัดตั้งไว้ เพื่อประโยชน์ให้งอกงาม

มีความรู้เป็นทุน

มีเงินเป็นทุน

เงินทุน

ทุนที่เป็นตัวเงิน


ทุนนิยม

แปลตรงตัวจากอังกฤษ capitalism; เทียบเท่า ทุน + นิยม; เป็นศัพท์บัญญัติสำนักงานราชบัณฑิตยสภา

κεφαλαιοκρατία

ระบบเศรษฐกิจแบบหนึ่ง

καπιταλισμός

ระบบเศรษฐกิจแบบหนึ่ง

자본주의

ระบบเศรษฐกิจแบบหนึ่ง

資本主義

ระบบเศรษฐกิจแบบหนึ่ง

មូលធននិយម

ระบบเศรษฐกิจแบบหนึ่ง

資本主義

ระบบเศรษฐกิจแบบหนึ่ง

资本主义

ระบบเศรษฐกิจแบบหนึ่ง

資本主義

ระบบเศรษฐกิจแบบหนึ่ง

kapitalisme

ระบบเศรษฐกิจแบบหนึ่ง

puhunanan

ระบบเศรษฐกิจแบบหนึ่ง

পুঁজিবাদ

ระบบเศรษฐกิจแบบหนึ่ง

capitalismo

ระบบเศรษฐกิจแบบหนึ่ง

capitalisme

ระบบเศรษฐกิจแบบหนึ่ง

အရင်းရှင်ဝါဒ

ระบบเศรษฐกิจแบบหนึ่ง

faham kapitalis

ระบบเศรษฐกิจแบบหนึ่ง

kapitalisme

ระบบเศรษฐกิจแบบหนึ่ง

Kapitalismus

ระบบเศรษฐกิจแบบหนึ่ง

капитали́зм

ระบบเศรษฐกิจแบบหนึ่ง

ທຶນນິຍົມ

ระบบเศรษฐกิจแบบหนึ่ง

chủ nghĩa tư bản

ระบบเศรษฐกิจแบบหนึ่ง

主義資本

ระบบเศรษฐกิจแบบหนึ่ง

capitalismo

ระบบเศรษฐกิจแบบหนึ่ง

capitalism

ระบบเศรษฐกิจแบบหนึ่ง

capitalismo

ระบบเศรษฐกิจแบบหนึ่ง

kapitalisme

ระบบเศรษฐกิจแบบหนึ่ง

पूंजीवाद

ระบบเศรษฐกิจแบบหนึ่ง

ระบบเศรษฐกิจที่ยอมให้บุคคลมีกรรมสิทธิ์ในที่ดินและทรัพยากรที่เป็นทุน มีเสรีภาพในการผลิตและการค้า


ธรรมนูญ

ธรรม + มนุญ หรือ ธรรม + อนุญ

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

กฎหมายที่จัดระเบียบองค์กร

ธรรมนูญศาลทหาร

พระธรรมนูญศาลยุติธรรม


ธรรม

ยืมมาจากสันสกฤต धर्म (ธรฺม); เทียบบาลี ธมฺม

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

[เสียงสมาส]
ทำ-มะ-

เป็นคนมีศีลมีธรรม

คำสั่งสอนในศาสนา

แสดงธรรม

ฟังธรรม

หลักประพฤติปฏิบัติในศาสนา

ปฏิบัติธรรม

ประพฤติธรรม

ได้ดวงตาเห็นธรรม

ความยุติธรรม, ความถูกต้อง

เป็นธรรมในสังคม

สิ่งทั้งหลาย, สิ่งของ

เครื่องไทยธรรม

คำประกอบท้ายคำที่เป็นนามธรรม เมื่อประกอบแล้วมีความหมายไม่ต่างไปจากคำศัพท์เดิม

วัฒนธรรม

อารยธรรม

สมณศักดิ์พระราชาคณะ สูงกว่าชั้นเทพ ต่ำกว่าชั้นหิรัญบัฏ เรียกว่า ชั้นธรรม

พระธรรมโกศาจารย์

พระธรรมเจดีย์


ธรรมะ

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

เป็นคนมีธรรมะ

คำสั่งสอนในศาสนา

ธรรมะของพระพุทธเจ้า

หลักประพฤติปฏิบัติในศาสนา

ความยุติธรรม, ความถูกต้อง

ธรรมะแห่งหมู่คณะ

ธรรมะระหว่างประเทศ

สิ่งทั้งหลาย, สิ่งของ


มนุญ

ยืมมาจากบาลี มนุญฺญ

เป็นที่พอใจ, งาม


โมเลกุล

ยืมมาจากอังกฤษ molecule, จากฝรั่งเศส molécule

ส่วนที่เล็กที่สุดของสารซึ่งสามารถดำรงอยู่ได้ตามลำพัง และทั้งยังคงรักษาสมบัติต่าง ๆ ของสารนั้นไว้ได้ด้วย โมเลกุลประกอบด้วยอะตอมของธาตุ, เดิมเรียกว่า อณู


อิเล็กตรอน

ยืมมาจากอังกฤษ electron

electrón

อนุภาคประจุลบ

elektron

อนุภาคประจุลบ

électron

อนุภาคประจุลบ

электро́н

อนุภาคประจุลบ

electron

อนุภาคประจุลบ

អស្យាណូ

อนุภาคประจุลบ

អេឡិចត្រុង

อนุภาคประจุลบ

elektron

อนุภาคประจุลบ

elektron

อนุภาคประจุลบ

Elektron

อนุภาคประจุลบ

elektrono

อนุภาคประจุลบ

elektron

อนุภาคประจุลบ

อิ-เล็ก-ตฺร็อน

อนุภาคมูลฐานชนิดหนึ่ง ซึ่งเป็นองค์ประกอบของอะตอมของธาตุทุกชนิด อนุภาคนี้มีประจุไฟฟ้าลบ มีมวล 9.1091 × 10⁻³¹ กิโลกรัม


โปรตอน

ยืมมาจากอังกฤษ proton

การแบ่งพยางค์
{เสียงสระสั้น}

อนุภาคมูลฐานชนิดหนึ่ง ซึ่งเป็นองค์ประกอบของนิวเคลียสแห่งอะตอมของธาตุทุกชนิด อนุภาคนี้มีประจุไฟฟ้าบวก มีมวล 1.67252 × 10⁻²⁷ กิโลกรัม


นิวตรอน

ยืมมาจากอังกฤษ neutron

การแบ่งพยางค์
{เสียงสระสั้น}

อนุภาคมูลฐานชนิดหนึ่งซึ่งเป็นองค์ประกอบของนิวเคลียสของอะตอมของธาตุทุกชนิดยกเว้นไฮโดรเจนธรรมดา อนุภาคนี้ไม่มีประจุไฟฟ้าและมีมวล 1.67482 × 10⁻²⁷ กิโลกรัม


ยกเว้น

ไม่เกี่ยวด้วย, กันเอาออก, ยอมให้เป็นพิเศษ


ยกเว้น

นอกจาก, เว้นแต่, เว้นเสียแต่


ประสบ

แผลงมาจาก สบ

พบ, พบปะ, พบเห็น


เหนียว

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ʰniəwᴬ; ร่วมเชื้อสายกับลาว ໜຽວ (หนยว), ไทลื้อ ᦵᦐᧁ (เหนว), ไทดำ ꪘꪸꪫ (หนย̂ว), ไทใหญ่ ၼဵဝ် (เนว), ไทใต้คง ᥘᥥᥝᥴ (เล๋ว) หรือ ᥢᥥᥝᥴ (เน๋ว), จ้วง niu, จ้วงแบบหนง no, จ้วงแบบจั่วเจียง nuo/nu

ดึงขาดยาก, ทนทานไม่หักไม่ขาดง่าย, แกะออกยาก, ไม่ยุ่ย, ไม่เปื่อย

กิ่งมะขามเหนียวมาก

ด้ายหลอดเหนียวมาก

มือเหนียว

ตีนเหนียว

มีลักษณะคล้ายยางใช้ติดสิ่งอื่นได้

เอาแป้งมันผสมน้ำตั้งไฟแล้วกวนจนเหนียว

อาการที่ทำให้รู้สึกเหนอะหนะ

เหงื่อออกจนเนื้อตัวเหนียวไปหมด

คงกระพัน, ทนทานต่อศัสตราวุธ, ฟัน แทง หรือยิงไม่เข้า

เขาเป็นคนหนังเหนียว

ตระหนี่, มักใช้ว่า ขี้เหนียว

เขาเป็นคนเหนียวมาก


เหนียว

ชื่อดินที่มีลักษณะเหนียว ใช้ปั้นได้ เรียกว่า ดินเหนียว

ชื่อข้าวที่มีลักษณะเหนียวมาก ใช้นึ่งเป็นอาหาร เรียกว่า ข้าวเหนียว

ชื่อขนมชนิดหนึ่ง ทำด้วยแป้งข้าวเหนียวคลุกมะพร้าวขูด โรยน้ำตาลเคี่ยวและข้าวตากคั่ว เรียกว่า ขนมเหนียว


ข้าวสุก

ข้าวที่หุงสุกแล้ว


ข้าวสวย

ข้าวที่หุงสุกแล้ว


ข้าวตาก

/kʰaːw˥˩.taːk̚˨˩/^((สัมผัส))

ข้าวสุกที่ตากแห้ง


สิว

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *siwᴬ¹ (Jonsson, 1991); ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩈᩥ᩠ᩅ (สิว), เขิน ᩈᩦ᩠ᩅ (สีว), ลาว ສິວ (สิว) หรือ ສີວ (สีว), ไทลื้อ ᦉᦲᧁ (สีว), ไทดำ ꪎꪲꪫ (สิว), ไทใหญ่ သိဝ် (สิว), ไทใต้คง ᥔᥤᥝᥴ (สี๋ว), พ่าเก ꩬိဝ် (สิว์), อาหม *𑜏𑜢𑜈𑜫 (*สิว์)

ตุ่มเม็ดเล็ก ๆ ที่มีหนองเป็นไตสีขาว ๆ อยู่ข้างใน มักขึ้นตามหน้า


ลอม

/lɔːm˧/^((สัมผัส))

รวมตะล่อมกันขึ้นไปให้เป็นจอม

อาการที่โค้งเข้าหากันเป็นวง, รอม ก็ว่า

ควายเขาลอม


ลอม

/lɔːm˧/^((สัมผัส))

เรียกกองฟางกองข้าวเป็นต้นซึ่งมีลักษณะเช่นนั้นว่า ลอมฟาง ลอมข้าว


รอม

/rɔːm˧/^((สัมผัส))

อาการที่โค้งเข้าหากันเป็นวง, ลอม ก็ว่า

ควายเขารอม


รอม

/rɔːm˧/^((สัมผัส))

ภาชนะสานด้วยไม้ไผ่ รูปทรงกระบอก ก้นโปร่ง ใช้นึ่งเปลือกต้นข่อยก่อนนำไปทุบทำกระดาษ


รอม

ยืมมาจากอังกฤษ ROM, ย่อมาจาก read-only memory; เป็นศัพท์บัญญัติสำนักงานราชบัณฑิตยสภา

/rɔːm˧/^((สัมผัส))

หน่วยความจำแบบอ่านได้อย่างเดียว ไม่สามารถลบและเขียนข้อมูลใหม่ได้ สามารถเก็บข้อมูลได้แม้ว่าไม่มีกระแสไฟฟ้าหล่อเลี้ยง


รอม

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩁᩬᨾ (รอม), อีสาน ฮวม, ลาว ຮວມ (ฮวม), ໂຮມ (โฮม), หรือ ລວມ (ลวม), ไทลื้อ ᦣᦸᧄ (ฮอ̂ม), ไทดำ ꪶꪭꪣ (โฮม), ไทใหญ่ ႁွမ်း (ห๊อ̂ม), อาหม 𑜑𑜨𑜪 (หอ̂ํ), แสก โร๊ม

/rɔːm˧/^((สัมผัส))

เก็บหอมรอมริบ


แรม

ร่วมเชื้อสายกับลาว ແຮມ (แฮม), คำเมือง ᩁᩯ᩠ᨾ (แรม), ไทใหญ่ ႁႅမ်း (แห๊ม)

/rɛːm˧/^((สัมผัส))

ส่วนของเดือนจันทรคติที่พระจันทร์เริ่มมืดจนถึงมืด คือ ตั้งแต่แรมค่ำหนึ่งไปถึงแรม 14 ค่ำในเดือนขาด หรือถึงแรม 15 ค่ำในเดือนเต็ม เรียกว่า ข้างแรม

ช่วงระยะเวลานานนับเดือนนับปี ในคำว่า แรมเดือน แรมปี


แรม

/rɛːm˧/^((สัมผัส))

พักแรม


แรม

ยืมมาจากอังกฤษ RAM, ย่อมาจาก random access memory; เป็นศัพท์บัญญัติสำนักงานราชบัณฑิตยสภา

การแบ่งพยางค์
{เสียงสระสั้น}

การแบ่งพยางค์
{เสียงสระสั้น}

/rɛːm˧/^((สัมผัส))

หน่วยความจำหลัก ทำหน้าที่เก็บข้อมูลจากการประมวลผลเป็นการชั่วคราว ซึ่งอนุญาตให้เขียนและอ่านข้อมูลได้ในตำแหน่งต่าง ๆ อย่างอิสระและรวดเร็วพอสมควร แต่จะเก็บข้อมูลได้เฉพาะเวลาที่มีกระแสไฟฟ้าหล่อเลี้ยงเท่านั้น หากเกิดไฟฟ้าดับ ข้อมูลและโปรแกรมคำสั่งจะสูญหายไป


เท็จ

ยืมมาจากเขมร ទេត្យ (เทตฺย, “ผีร้าย, ปีศาจ”), จากสันสกฤต दैत्य (ไทตฺย, “ปีศาจ”); การสะกดคำถูกปนเปื้อนมาจาก เสด็จ/สมเด็จ ซึ่งเป็นคำยืมอื่น ๆ จากภาษาเขมร

/tʰet̚˦˥/^((สัมผัส))

ปด, โกหก, ไม่จริง


ปด

โกหก, พูดเท็จ, จงใจกล่าวคำที่ไม่จริง, โป้ปด ก็ว่า


หมวก

จากจีนเก่า帽 (OC *muːɡs); ร่วมเชื้อสายกับลาว ໝວກ (หมวก), เขมร មួក (มัวก), มอญ ဒမှော် (ทมฺโห์); เทียบมอญ-เขมรดั้งเดิม *muuk ~ muək
"ตำแหน่งหน้าที่" รับมาจากสำนวน สวมหมวกหลายใบ

เครื่องสวมศีรษะมีรูปต่าง ๆ เพื่อเป็นเครื่องประดับหรือกันแดดกันฝนเป็นต้น

ตำแหน่งหน้าที่


แดด

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *C̥.dwiːtᴰ; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨯᩯ᩠ᨯ (แดด), ลาว ແດດ (แดด), ไทลื้อ ᦶᦡᧆᧈ (แด่ด), ไทดำ ꪵꪒꪒ (แดด), ไทขาว ꪵꪒꪒ, ไทใหญ่ လႅတ်ႇ (แล่ต), อาหม 𑜓𑜢𑜄𑜫 (ดิต์) หรือ 𑜃𑜢𑜄𑜫 (นิต์), จ้วงแบบหนง nded

/dɛːt̚˨˩/^((สัมผัส))

แสงที่พุ่งจากดวงอาทิตย์ตรงมายังโลก, แสงตะวัน

แสงตะวันที่สว่างและร้อน


นุ่ง

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน นุ่ง, ลาว ນຸ່ງ (นุ่ง), คำเมือง ᨶᩩ᩵ᨦ (นุ่ง), เขิน ᨶᩩ᩵ᨦ (นุ่ง), ไทลื้อ ᦓᦳᧂᧈ (นุ่ง), ไทดำ ꪙꪴ꪿ꪉ (นุ่ง), ไทใหญ่ ၼုင်ႈ (นุ้ง), ไทใต้คง ᥘᥧᥒ (ลูง), อาหม 𑜃𑜤𑜂𑜫 (นุง์), จ้วงแบบจั่วเจียง nungh (นุ่ง, “ใส่, สวม”)

/nuŋ˥˩/^((สัมผัส))

ใช้ผ้าปกปิดกายท่อนล่าง

นุ่งผ้าถุง

นุ่งกางเกง

แต่เดิมหมายความว่า ปกปิดร่างกายท่อนบนก็ได้

นุ่งเสื้อ


นุ่ง

คำกริยาวิเศษณ์

/nuŋ˥˩/^((สัมผัส))

ยุ่ง, นุง ก็ว่า


ท่อน

เทียบอีสาน ต่อน, ลาว ຕ່ອນ (ต่อน), คำเมือง ᨲᩬ᩵ᩁ (ตอ่ร), เขิน ᨲᩬ᩵ᩁ (ตอ่ร, “ย่อย, เล็ก”), ไทลื้อ ᦎᦸᧃᧈ (ต่อ̂น), ไทดำ ꪔ꪿ꪮꪙ (ต่อน), จีนยุคกลาง段 (MC dwanH)

/tʰɔn˥˩/^((สัมผัส))

ส่วนที่ตัดหรือทอนออกเป็นตอน ๆ

ท่อนหัว

ท่อนกลาง

ท่อนหาง

ตอนหนึ่ง ๆ ของเพลงไทย

ท่อน 1

ท่อน 2

ท่อน 3


ท่อน

/tʰɔn˥˩/^((สัมผัส))

ลักษณนามเรียกสิ่งที่ตัดแบ่งหรือทอนออกเป็นท่อน ๆ

ฟืนท่อนหนึ่ง

ฟืน 2 ท่อน

เพลง 3 ท่อน


ทอน

/tʰɔːn˧/^((สัมผัส))

ตัดหรือหั่นให้เป็นท่อน

ทอนฟืน

ทำให้ลดลงหรือให้สั้นลง

ทอนกำลัง

ทอนอายุ

หักจำนวนเงินตามราคาแล้วคืนส่วนที่เหลือไป

ทอนเงิน

ทอนสตางค์


รับใช้

/rap̚˦˥.t͡ɕʰaj˦˥/^((สัมผัส))

รับว่าจะใช้เงินให้

คอยปรนนิบัติพ่อแม่ครูอาจารย์เป็นต้นด้วยความเต็มใจ

ลูกรับใช้พ่อแม่

ศิษย์รับใช้ครู

ปฏิบัติหน้าที่ตามที่นายหรือผู้มีอำนาจเหนือสั่งหรือใช้

พลทหารอยู่รับใช้ผู้บังคับบัญชา


เต็มใจ

การเต็มใจ (abstract-noun)
ความเต็มใจ (abstract-noun)

มีน้ำใจไม่บกพร่อง, มีใจสมัครด้วยยินดี, ไม่มีข้ออิดเอื้อนหรือขัดแย้ง


เผ้า

ผม, มักใช้เข้าคู่กับคำ ผม เป็น ผมเผ้า หรือ เผ้าผม


ต่อม

ร่วมเชื้อสายกับลาว ຕ່ອມ (ต่อม), เขิน ᨲᩬ᩵ᨾ (ตอ่ม), ไทลื้อ ᦎᦸᧄᧈ (ต่อ̂ม), ไทใหญ่ တွမ်ႇ (ต่อ̂ม)

/tɔm˨˩/^((สัมผัส))

เม็ดตุ่มที่ขึ้นตามตัว

อวัยวะของคนและสัตว์ ทำหน้าที่สร้างและหลั่งสารที่มีประโยชน์และมีโทษต่อร่างกาย มี 2 ชนิด คือ ต่อมไร้ท่อ และ ต่อมมีท่อ


หลั่ง

/laŋ˨˩/^((สัมผัส))

ไหลลงหรือทำให้ไหลลงอย่างต่อเนื่อง

หลั่งน้ำตา

หลั่งทักษิโณทก

หลั่งน้ำสังข์


ผอม

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *proːmᴬ; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨹᩬᨾ (ผอม), เขิน ᨹᩬᨾ (ผอม), ลาว ຜອມ (ผอม), ไทลื้อ ᦕᦸᧄ (ผอ̂ม), จ้วง byom; เทียบไทใหญ่ ယွမ် (ยอ̂ม), สุ่ย qxguml

/pʰɔːm˩˩˦/^((สัมผัส))

ร่างกายมีเนื้อน้อย, ซูบ


ซูบ

/suːp̚˥˩/^((สัมผัส))

ผอมลง, ซีดไป, เซียวไป


เซียว

มีเนื้อแข็งเป็นแกน (ใช้แก่หัวเผือกหัวมัน)

ไม่สดใส, ไม่สดชื่น (ใช้แก่หน้า)


ฟ้องร้อง

/fɔːŋ˦˥.rɔːŋ˦˥/^((สัมผัส))

กล่าวโทษ, กล่าวหา


คลุ่ม

ลักษณะของปากภาชนะที่งุ้มหรือโค้งเข้าอย่างปากตะลุ่ม


งุ้ม

/ŋum˦˥/^((สัมผัส))

งอลงอย่างปากนกแก้ว


ตะลุ่ม

ภาชนะมีเชิงคล้ายพาน แต่ปากคลุ่ม สำหรับใส่ของ


ที่รัก

/tʰiː˥˩.rak̚˦˥/^((สัมผัส))

คำแบบแสดงถึงความสุภาพ ความเคารพ ความนับถือเวลาพูดในที่ชุมนุมชนเป็นต้น หรือในจดหมายที่มีไปถึงผู้ที่คุ้นเคยกัน

พี่น้องที่รักทั้งหลาย

แดงที่รัก


ชุมนุมชน

หมู่ชนที่รวมกันอยู่หนาแน่น, หมู่ชนที่มารวมกันมาก ๆ


ทู่

/tʰuː˥˩/^((สัมผัส))

ไม่แหลม (ใช้แก่ของที่มีลักษณะยาวแหลม แต่ขาดความแหลมไปเพราะความสึกกร่อนด้วยการใช้เป็นต้น)

ดินสอทู่

เข็มทู่


แหลม

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *ʰlɛːmᴬ¹, จากไทดั้งเดิม *ʰleːmᴬ; ร่วมเชื้อสายกับอีสาน แหลม, ลาว ແຫຼມ (แหลม), คำเมือง ᩉᩖᩯᨾ (แหลม), เขิน ᩉᩖᩯᨾ (แหลม), ไทลื้อ ᦶᦜᧄ (แหลม), ไทดำ ꪵꪨꪣ (แหลม), ไทขาว ꪵꪨꪣ, ไทใหญ่ လႅမ် (แลม), ไทใต้คง ᥘᥦᥛᥴ (แล๋ม), จ้วง lem หรือ liem, จ้วงแบบจั่วเจียง liem; เทียบไหลดั้งเดิม *tçʰəːm, ออสโตรนีเซียนดั้งเดิม *Cazem (ซึ่งเป็นรากของมาเลเซีย tajam, ตากาล็อก matalim)

การแบ่งพยางค์
{เสียงสระสั้น}

การแบ่งพยางค์
{เสียงสระสั้น}

/lɛːm˩˩˦/^((สัมผัส))

/lɛm˩˩˦/^((สัมผัส))

มีปลายเสี้ยมคม

มีดปลายแหลม

ปัญญาแหลม

ชำนาญจนรู้ได้ทันทีว่าอะไรจริงอะไรไม่จริงเป็นต้น

ตาแหลม

เสียงแหลม

รสหวานแหลม


แหลม

การแบ่งพยางค์
{เสียงสระสั้น}

การแบ่งพยางค์
{เสียงสระสั้น}

/lɛːm˩˩˦/^((สัมผัส))

/lɛm˩˩˦/^((สัมผัส))

แผ่นดินหรือภูเขาที่ยื่นล้ำออกไปในทะเลหรือมหาสมุทร


แหลม

การแบ่งพยางค์
{เสียงสระสั้น}

การแบ่งพยางค์
{เสียงสระสั้น}

/lɛːm˩˩˦/^((สัมผัส))

/lɛm˩˩˦/^((สัมผัส))


ทันที

คำกริยาวิเศษณ์

ในขณะนั้นเอง, ทันทีทันใด หรือ ทันใดนั้น ก็ว่า


พลาสติก

ยืมมาจากอังกฤษ plastic

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

พฺล้าด-สะ-ติก

สารประกอบอินทรีย์ที่สังเคราะห์ขึ้นใช้แทนวัสดุธรรมชาติ บางชนิดเมื่อเย็นก็แข็งตัวเมื่อถูกความร้อนก็อ่อนตัว บางชนิดแข็งตัวถาวร มีหลายชนิด เช่น ไนลอน ยางเทียม ใช้ทำสิ่งต่าง ๆ เช่น เสื้อผ้า ฟิล์ม ภาชนะ ส่วนประกอบเรือหรือรถยนต์


พลาสติก

ยืมมาจากอังกฤษ plastic

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

พฺล้าด-สะ-ติก

ทำด้วยพลาสติก

ถุงพลาสติก

ขวดพลาสติก


โซเดียม

ยืมมาจากอังกฤษ sodium

鈉

ธาตุเคมีลำดับที่ 11

钠

ธาตุเคมีลำดับที่ 11

ナトリウム

ธาตุเคมีลำดับที่ 11

sodyo

ธาตุเคมีลำดับที่ 11

sodium

ธาตุเคมีลำดับที่ 11

natrium

ธาตุเคมีลำดับที่ 11

на́трий

ธาตุเคมีลำดับที่ 11

natrium

ธาตุเคมีลำดับที่ 11

विक्षार

ธาตุเคมีลำดับที่ 11

sodio

ธาตุเคมีลำดับที่ 11

sodium

ธาตุเคมีลำดับที่ 11

صُودْيُوم

ธาตุเคมีลำดับที่ 11

sodio

ธาตุเคมีลำดับที่ 11

natrium

ธาตุเคมีลำดับที่ 11

क्षारातु

ธาตุเคมีลำดับที่ 11

나트륨

ธาตุเคมีลำดับที่ 11

សូឌីយ៉ូម

ธาตุเคมีลำดับที่ 11

Natrium

ธาตุเคมีลำดับที่ 11

natri

ธาตุเคมีลำดับที่ 11

sódio

ธาตุเคมีลำดับที่ 11

ธาตุลำดับที่ 11 สัญลักษณ์ Na เป็นโลหะสีขาวคล้ายโลหะเงิน เนื้ออ่อน หลอมละลายที่ 97.8 °ซ. สารประกอบสำคัญของธาตุนี้ที่พบมาก คือ เกลือแกง


สารประกอบ

สาร + ประกอบ

สาน-ปฺระ-กอบ

/saːn˩˩˦.pra˨˩.kɔːp̚˨˩/^((สัมผัส))

สารที่เกิดจากธาตุตั้งแต่ 2 ชนิดขึ้นไปมารวมตัวกันโดยอาศัยปฏิกิริยาเคมี และมีอัตราส่วนผสมคงที่เสมอ


ส่วนผสม

สิ่งต่าง ๆ ที่ผสมกันให้เกิดเป็นสิ่งรวม

ส่วนผสมของอาหาร

ส่วนผสมของยา

ส่วนผสมของปูนซีเมนต์


พลั้ง

/pʰlaŋ˦˥/^((สัมผัส))

พลาดโดยไม่ตั้งใจหรือไม่ทันคิด, มักใช้เข้าคู่กับคำ พลาด เป็น พลั้งพลาด หรือ พลาดพลั้ง


พลาด

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *blaːtᴰ (“ลื่นและล้ม”); ร่วมเชื้อสายกับลาว ພາດ (พาด) หรือ ພະລາດ (พะลาด), ไทใหญ่ ပြၢတ်ႈ (ปฺร้าต), ပရၢတ် (ปราต) หรือ ပလၢတ်ႈ (ปล้าต)

/pʰlaːt̚˥˩/^((สัมผัส))

ไม่ตรงที่หมาย ในลักษณะเช่น เพลี่ยงไป เลี่ยงไป หรือไถลไป

ยิงพลาด

เหยียบบันไดพลาด

ผิดพลาด เพราะไม่รู้เท่าหรือเชื่อตัวเองเกินไปเป็นต้น

ตอบพลาด


เพลี่ยง

/pʰlia̯ŋ˥˩/^((สัมผัส))

เลี่ยง, หลีก, พลาด


เพลี่ยงพล้ำ

เพลี่ยง + พล้ำ

เพฺลี่ยง-พฺล้ำ

พลั้งพลาด, ผิดพลาด, เสียที


ยี

ยีลูกตาล

ยีแป้งขนมขี้หนู

ยีผม

ตักอาหารมามาก ๆ กินไม่หมดจะเอายีหัว


ยี้

/jiː˦˥/^((สัมผัส))

คำที่เปล่งออกมาแสดงอาการรังเกียจสิ่งใดสิ่งหนึ่งเป็นต้น, อี๊ ก็ว่า

ยี้! เสื้อสกปรกอย่างนี้ยังจะเอามาให้อีก


ยวบ

อาการที่ไหวจะยุบลง

นอกชานยวบ


ยวบยาบ

คำกริยาวิเศษณ์

อาการเดินหนัก ๆ ช้า ๆ ทำให้พื้นไหวเยือก ๆ

อาการที่พื้นยุบขึ้นยุบลง

เดินบนพื้นฟากยวบยาบ


เยิบ

อาการของสิ่งที่แบนและยาวเมื่อรับน้ำหนักมาก ๆ จะไหวตัวขึ้นลงเป็นจังหวะเนิบ ๆ

กระดานนอกชานอ่อนเยิบ


เนิบ

คำกริยาวิเศษณ์

/nɤːp̚˥˩/^((สัมผัส))

แช่มช้า, ช้า ๆ อย่างมีจังหวะ

เดินเนิบ

พูดเนิบ


เนิบ ๆ

คำกริยาวิเศษณ์

คำซ้ำ ของ เนิบ

/nɤːp̚˥˩.nɤːp̚˥˩/^((สัมผัส))

แช่มช้า, ช้า ๆ อย่างมีจังหวะ

เดินเนิบ ๆ

พูดเนิบ ๆ


เยิบ ๆ

หาบของมาเยิบ ๆ


ยวบ ๆ

อาการเคลื่อนไหวขึ้นลงตามแนวนอน

สะพานยวบ ๆ


ยาบ ๆ

อาการที่โบกหรือกระพือขึ้นลงช้า ๆ

อาการที่สูงขึ้นและยุบลงช้า ๆ, ใช้ว่า เยิบยาบ ก็มี


เยิบยาบ

คำกริยาวิเศษณ์

/jɤːp̚˥˩.jaːp̚˥˩/^((สัมผัส))

อาการไหวอยู่กับที่อย่างเนิบ ๆ (ใช้แก่สิ่งที่เป็นผืนแผ่นบาง ๆ หรือที่อ่อนไหวได้ในตัว), พะเยิบพะยาบ ก็ว่า

หลังคาสังกะสีที่ตะปูหลุดไม่หมดถูกลมพัดเยิบยาบ

ลมพัดผ้าคลุมป้ายปลิวไหวเยิบยาบ


ภพ

ยืมมาจากสันสกฤต भव (ภว) หรือบาลี ภว

/pʰop̚˦˥/^((สัมผัส))

โลก, แผ่นดิน


พิภพ

ยืมมาจากสันสกฤต विभव (วิภว, “ทรัพย์สมบัติ”) หรือบาลี วิภว (“ทรัพย์สมบัติ”)

/pʰi˦˥.pʰop̚˦˥/^((สัมผัส))

ในพื้นพิภพ

นอกพิภพ

ที่อยู่ของนาคในชั้นบาดาลเรียกว่า นาคพิภพ

ทรัพย์สมบัติ

ผ่านพิภพ


อุทกภัย

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

ภัยธรรมชาติอย่างหนึ่งเกิดจากฝนตกในปริมาณมากและไหลระบายไม่ทัน


ยู่

/juː˥˩/^((สัมผัส))

บู้, ย่น, เยิน

ฟันต้นไม้เสียมีดยู่

คมมีดยู่


ทึม

/tʰɯm˧/^((สัมผัส))

โรงสำหรับตั้งศพเพื่อประกอบพิธีก่อนเผา เรียกว่า โรงทึม


ทึม

/tʰɯm˧/^((สัมผัส))

ครึ้ม, มัวซัว

ท้องฟ้าทึม

สีทึม ๆ


ทึ่ม

/tʰɯm˥˩/^((สัมผัส))

ทื่อ, ไม่เฉียบแหลม, โง่


ทึก

/tʰɯk̚˦˥/^((สัมผัส))

ตู่เอาเป็นของตัว

ถือเอาเป็นจริงเป็นจัง, เหมาเอาว่าเป็นอย่างนั้นอย่างนี้


ทึก

เป็นไปได้ว่าจากเขมรกลาง ទឹក (ทึก, “น้ำ”)

/tʰɯk̚˦˥/^((สัมผัส))


ลืบ

/lɯːp̚˥˩/^((สัมผัส))

ลูกของลื่อ, หลานของเหลน, เหลนของหลาน


ลืด

/lɯːt̚˥˩/^((สัมผัส))

ลูกของลืบ, เหลนของเหลน


แซด

คำกริยาวิเศษณ์

/sɛt̚˥˩/^((สัมผัส))

มีเสียงเซ็งแซ่จนฟังไม่ได้ศัพท์

คุยกันแซด


แซด

จากอังกฤษ/อังกฤษแบบบริเตน zed (เซด/แซด, “ชื่อเรียกอักษร Z”)

/sɛt̚˥˩/^((สัมผัส))

ชื่อตัวอักษรในอักษรละติน Z/z


แซ้ด

ภาษาอังกฤษ sadแซด

เขาอกหักคราวนี้ แซ้ดไปเป็นเดือน


แซนด์วิช

ยืมมาจากอังกฤษ sandwich, มาจากชื่อ จอห์น มอนทากิว เอิร์ลที่ 4 แห่งแซนด์วิช (John Montagu, 4th Earl of Sandwich)

อาหารว่าง ใช้ขนมปังอย่างน้อย 2 แผ่นประกบกัน มีไส้ชนิดต่าง ๆ อย่างแฮม ไส้กรอก เนย อยู่ตรงกลาง

แต่ก่อนเขาเคยทำงานธนาคาร ตอนนี้ออกมาทำแซนด์วิชขาย


โซแซ้ด

ยืมมาจากอังกฤษ so + sad

/soː˧.sɛːt̚˦˥/^((สัมผัส))

ชีตกรอบประกวดร้องเพลง โซแซ้ดร้องไห้ทั้งคืน


โซนนิง

ยืมมาจากอังกฤษ zoning

การแบ่งเป็นเขต, การแบ่งเป็นบริเวณ

กทม. เคยคิดวางแผนจัดโซนนิงสถานบันเทิง


ดีท็อกซ์

ตัดมาจากภาษาอังกฤษ detoxifyดิท็อกเซอะฟาย (กำจัดพิษ)

การล้างพิษออกจากร่างกายโดยใช้วิธีพิเศษอย่างการสวนด้วยน้ำกาแฟหรือกินชุดอาหารที่กำจัดของเสียออกจากลำไส้ เป็นต้น

ทำดีท็อกซ์แล้วรู้สึกสบายขึ้น


เด๊ะ

คำกริยาวิเศษณ์

/deʔ˦˥/^((สัมผัส))

เหมือนกันเด๊ะ

เท่ากันเด๊ะ


เตี๊ยม

ยืมมาจากแคะ 店 (tiam, “ร้านค้า; โรงแรม”)


เตี๊ยม

แผลงมาจาก เตรียม

เตรียมการโดยตกลงกันไว้ก่อน

ถ้าเขาจะมาทวงหนี้ เราต้องเตี๊ยมกันไว้ก่อนว่าจะพูดอย่างไรเขาจึงจะผ่อนผันให้


เรื่องของเรื่อง

เรื่อง + ของ + เรื่อง

เรื่อง-ของ-เรื่อง

/rɯa̯ŋ˥˩.kʰɔːŋ˩˩˦.rɯa̯ŋ˥˩/^((สัมผัส))

คำอธิบาย, ความจริง

เรื่องของเรื่องก็คือเขาถูกพ่อแม่บีบบังคับมากเกินไป เลยเป็นโรคประสาท


วิชามาร

เล่ห์เหลี่ยม, กลอุบายที่ไร้ศีลธรรม

ฝ่ายที่ไม่เห็นด้วยกับการชุมนุมใช้วิชามารสกัดกั้นคนไม่ให้เข้าร่วม


ไร้

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน ไฮ้, ลาว ໄຮ້ (ไฮ้), คำเมือง ᩁᩱ᩶ (ไร้), เขิน ᩁᩱ᩶ (ไร้), ไทลื้อ ᦺᦣᧉ (ไฮ้)

ขัดสน, ไม่มี, ปราศจาก

ไร้ทรัพย์

ไร้ความสามารถ


ตลาด

เป็นไปได้ว่าแผลงมาจาก กาด

ᨠᩣ᩠ᨯ

ที่ชุมนุมเพื่อซื้อขายของ

ᨠᩣ᩠ᨯ

ที่ชุมนุมเพื่อซื้อขายของ

市場

ที่ชุมนุมเพื่อซื้อขายของ

ọjà

ที่ชุมนุมเพื่อซื้อขายของ

ꪩꪱꪒ

ที่ชุมนุมเพื่อซื้อขายของ

ᥐᥣᥖᥱ

ที่ชุมนุมเพื่อซื้อขายของ

ᥔᥣᥰ

ที่ชุมนุมเพื่อซื้อขายของ

ᦂᦱᧆ

ที่ชุมนุมเพื่อซื้อขายของ

ၵၢတ်ႇ

ที่ชุมนุมเพื่อซื้อขายของ

marché

ที่ชุมนุมเพื่อซื้อขายของ

Markt

ที่ชุมนุมเพื่อซื้อขายของ

Marktplatz

ที่ชุมนุมเพื่อซื้อขายของ

ຕະຫຼາດ

ที่ชุมนุมเพื่อซื้อขายของ

market

ที่ชุมนุมเพื่อซื้อขายของ

𑜀𑜄𑜫

ที่ชุมนุมเพื่อซื้อขายของ

سُوق

ที่ชุมนุมเพื่อซื้อขายของ

ที่ชุมนุมเพื่อซื้อขายของต่าง ๆ, สถานที่ค้าขายหรือแลกเปลี่ยนสินค้าและบริการต่าง ๆ ซึ่งไม่จำเป็นต้องเป็นสถานที่ทางกายภาพ

สถานที่ซึ่งปรกติจัดไว้ให้ผู้ค้าใช้เป็นที่ชุมนุมเพื่อจำหน่ายสินค้าประเภทสัตว์ เนื้อสัตว์ ผัก ผลไม้ หรืออาหารอันมีสภาพเป็นของสด ประกอบหรือปรุงแล้ว หรือของเสียง่าย ทั้งนี้ไม่ว่าจะมีการจำหน่ายสินค้าประเภทอื่นด้วยหรือไม่ก็ตาม และหมายความรวมถึงบริเวณซึ่งจัดไว้สำหรับให้ผู้ค้าใช้เป็นที่ชุมนุมเพื่อจำหน่ายสินค้าประเภทดังกล่าวเป็นประจำหรือเป็นครั้งคราวหรือตามวันที่กำหนด


ตลาด

คำวิสามานยนาม

เป็นไปได้ว่าแผลงมาจาก กาด

ชื่อตำบลหนึ่งในอำเภอเมืองจันทบุรี จังหวัดจันทบุรี

ชื่อตำบลหนึ่งในอำเภอเมืองนครราชสีมา จังหวัดนครราชสีมา


ของสด

/kʰɔːŋ˩˩˦.sot̚˨˩/^((สัมผัส))

ของที่มิได้สุกด้วยความร้อน


ตลาดสด

ตลาดที่ขายของสด


ตลาดเงิน

ตะ-หฺลาด-เงิ็น

/ta˨˩.laːt̚˨˩.ŋɤn˧/^((สัมผัส))

ตลาดสำหรับการซื้อขายตราสารหนี้ระยะสั้น เช่น ตั๋วเงินคลัง (Treasury Bills) ตั๋วแลกเงินที่ธนาคารรับรอง (Banker’s Acceptances) ตราสารพาณิชย์หรือเอกสารการค้า (Commercial Paper) ใบรับฝากเงินที่เปลี่ยนมือได้ (Negotiable Certificates of Deposit: NCD)


ตลาดหุ้น

ตะ-หฺลาด-ฮุ่น

ตลาดหลักทรัพย์


ลิปซิ้ง

ภาษาอังกฤษ lip-synchลิปซิงคฺ

ร้องเพลงโดยเปิดแผ่นเสียงหรือเทปเพลง แล้วผู้ร้องทำปากให้เหมือนกำลังร้องเพลงนั้น ๆ โดยไม่เปล่งเสียง

นักร้องดัง ๆ ถ้าต้องทั้งร้องทั้งเต้นหลายเพลงติดต่อกัน บางเพลงก็ต้องลิปซิ้ง


ลวงโลก

ตลบตะแลงปลิ้นปล้อนในคำว่า คนลวงโลก


กินเด็ก

มีแฟนอายุน้อยกว่ามาก (ใช้กับผู้หญิงหรือกะเทย)

มีเพศสัมพันธ์กับผู้ที่มีอายุน้อยกว่า


ซิกแซ็ก

คำกริยาวิเศษณ์

ยืมมาจากอังกฤษ zigzag

/sik̚˦˥.sɛk̚˦˥/^((สัมผัส))

คดไปคดมา, เลี้ยวไปเลี้ยวมา, เฉียงไปเฉียงมา, สลับฟันปลา

เย็บตะเข็บซิกแซ็ก

ลดเลี้ยวสลับซับซ้อน

ขับรถซิกแซ็ก


ซิกแซ็ก

ยืมมาจากอังกฤษ zigzag

/sik̚˦˥.sɛk̚˦˥/^((สัมผัส))

เรียกกรรไตรตัดผ้าให้มีรูปดังกล่าวว่า กรรไตรซิกแซ็ก

เรียกการเย็บผ้าด้วยด้ายให้มีรูปดังกล่าวว่า การเย็บซิกแซ็ก

เรียกจักรเย็บผ้าที่สามารถใช้เย็บซิกแซ็กว่า จักรเย็บผ้าแบบซิกแซ็ก


ซิกแซ็ก

ยืมมาจากอังกฤษ zigzag

/sik̚˦˥.sɛk̚˦˥/^((สัมผัส))

พลิกแพลงให้แปลกออกไป

บ้านนี้ออกแบบซิกแซ็ก มีซอกมีมุมเยอะ

หาช่องทางพลิกแพลงเพื่อให้ตนได้ผลประโยชน์มากที่สุด

เขาบอกว่าถ้าอยากจะค้าขาย ต้องรู้จักซิกแซ็กถึงจะรวย


โปรโหมต

ยืมมาจากอังกฤษ promote

รูปแบบอื่นของ โปรโมต


ไมค์

ยืมมาจากอังกฤษ mic หรือ mike, ย่อมาจาก microphone


คอมเมนต์

ยืมมาจากอังกฤษ comment

ค็อมเม้นต์
การคอมเมนต์ (abstract-noun)

วิจารณ์ผลงาน, แสดงความคิดเห็น, พูดสั้น ๆ ว่า เมนต์

ฉันทำงานนี้เสร็จแล้วคุณช่วยคอมเมนต์หน่อยซิ


คอมเมนต์

ยืมมาจากอังกฤษ comment

คำวิจารณ์ผลงาน, การแสดงความคิดเห็น

อ่านผลงานเสร็จแล้วช่วยส่งคอมเมนต์มาด้วยนะ


จ้า

/t͡ɕaː˥˩/^((สัมผัส))

จัด, ยิ่ง, แรง, (ใช้แก่สี แสง หรือเสียง)

สีจ้า

แสงจ้า


จ้า

/t͡ɕaː˥˩/^((สัมผัส))

คำรับ (ใช้เป็นสามัญทั่วไป)


พุ่ง

ร่วมเชื้อสายกับลาว ພຸ່ງ (พุ่ง), คำเมือง ᨻᩩ᩵ᨦ (พุ่ง), ไทลื้อ ᦗᦳᧂᧈ (พุ่ง), ไทใหญ่ ပုင်ႈ (ปุ้ง)

/pʰuŋ˥˩/^((สัมผัส))

พุ่งหอก

พุ่งกระสวย

อาการที่ปล่อยออกไปโดยเร็ว

พุ่งตัว

พุ่งหมัด

พุ่งความสนใจ

อาการที่น้ำหรือไฟพวยพุ่งออกไป

น้ำพุ่ง

แสงไฟฉายพุ่งเป็นลำออกไป

พูดพุ่งไป


สุ่ม ๆ

คำกริยาวิเศษณ์

คำซ้ำของ สุ่ม

อาการที่ทำไปโดยไม่แน่ใจว่าจะถูกหรือไม่, ไม่เฉพาะเจาะจง

ลองถามสุ่ม ๆ ไปเผื่อจะมีใครไปด้วย


แน่ใจ

การแน่ใจ (abstract-noun)
ความแน่ใจ (abstract-noun)

/nɛː˥˩.t͡ɕaj˧/^((สัมผัส))


แน่

คำกริยาวิเศษณ์

/nɛː˥˩/^((สัมผัส))

แท้, จริง, ไม่เป็นอื่น

ทำแน่

ไปแน่


แน่

/nɛː˥˩/^((สัมผัส))

เก่ง, มีฝีมือดี

คนนี้มือแน่มาก


แน่

คำกริยาวิเศษณ์

/nɛː˥˩/^((สัมผัส))

อาการที่ไม่ไหวติงไปชั่วระยะหนึ่งเพราะเป็นลมเป็นต้น


แน่ะ

/nɛʔ˥˩/^((สัมผัส))

คำทักหรือบอกให้รู้ตัว

แน่ะอยู่นี่เอง

แน่ะรถมาแล้ว


แน่ะ

/nɛʔ˥˩/^((สัมผัส))

ใช้ประกอบคำลงท้ายเพื่อเน้นความ

ราคาตั้ง 5 บาทแน่ะ


แน่ง

/nɛŋ˥˩/^((สัมผัส))


แน่งน้อย

/nɛŋ˥˩.nɔːj˦˥/^((สัมผัส))

มีรูปทรงแบบบาง (มักใช้แก่หญิงสาว)


บรรยากาศ

ยืมมาจากสันสกฤต पर्याकाश (ปรฺยากาศ)

อากาศที่หุ้มห่อโลกหรือเทห์ฟากฟ้าใด ๆ

โดยปริยายหมายความถึงความรู้สึกหรือสิ่งที่อยู่รอบ ๆ ตัว

บรรยากาศในที่ประชุม

บรรยากาศรอบ ๆ บ้าน

หน่วยของความดัน กำหนดว่า ความดัน 1 บรรยากาศ มีค่าเท่ากับความดันของลำปรอทที่ตั้งตรงสูง 76 เซนติเมตร ที่ 0°ซ. ณ ระดับทะเลที่ละติจูด 45° หรือเท่ากับความดัน 101,325 นิวตันต่อตารางเมตร


ละติจูด

ยืมมาจากอังกฤษ latitude

/la˦˥.ti˨˩.t͡ɕuːt̚˨˩/^((สัมผัส))

เส้นรอยตัดระหว่างผิวโลกกับพื้นราบที่ตั้งได้ฉากกับแกนขั้วโลกเหนือและขั้วโลกใต้ รอยตัดนี้จะเป็นวงกลมที่ขนานกับเส้นศูนย์สูตร ค่าของละติจูดนับออกจากเส้นศูนย์สูตรไปทางขั้วโลกเหนือหรือขั้วโลกใต้ โดยวัดไปตามเส้นเมริเดียน เป็นมุมที่ศูนย์กลางของโลก, เดิมใช้ว่า เส้นรุ้ง


ลองจิจูด

ยืมมาจากอังกฤษ longitude

/lɔːŋ˧.t͡ɕi˨˩.t͡ɕuːt̚˨˩/^((สัมผัส))

เส้นรอยตัดระหว่างผิวโลกกับพื้นราบที่ผ่านแกนขั้วโลกเหนือและขั้วโลกใต้ รอยตัดนี้จะเป็นวงกลมที่ตั้งฉากกับเส้นศูนย์สูตร ค่าลองจิจูดนับออกจากเมริเดียนแรกไปทางตะวันออกหรือตะวันตกโดยวัดไปตามเส้นศูนย์สูตร เป็นมุมที่ศูนย์กลางโลก, เดิมใช้ว่า เส้นแวง


หน่วย

ร่วมเชื้อสายกับลาว ໜ່ວຍ (หน่วย), จ้วง ngveih (งวั่ย, “ผล, ลูก, เมล็ด”), จ้วงแบบจั่วเจียง ngvoiq (หง่วย) / voiq (หว่วย, “ผล, ลูก, เมล็ด”)

ตัวเลขหลังสุดของเลขจำนวนเต็มที่เรียงกันเรียกว่า เลขหลักหน่วย

143: เลข 3 เป็นเลขหลักหน่วย

จำนวนหรือหมู่ที่นับเป็นหนึ่ง

หน่วยอนุสภากาชาด

ลูกตา ในคำว่า น้ำตาคลอหน่วย น้ำตาล่อหน่วย


หน่วย

ใช้เรียกลูก, ผล

มะม่วง 3 หน่วย


หน่วย

หนึ่ง (ใช้แก่การพนันถั่วและโป)


เนื่องจาก

เนื่อง + จาก

/nɯa̯ŋ˥˩.t͡ɕaːk̚˨˩/^((สัมผัส))

เพราะเหตุที่

โรงเรียนปิดเนื่องจากน้ำท่วม


เนื่องด้วย

เนื่อง + ด้วย

/nɯa̯ŋ˥˩.dua̯j˥˩/^((สัมผัส))

เพราะเหตุที่

เนื่องด้วยเขาป่วยจึงมาไม่ได้


เนื่องแต่

เนื่อง + แต่

/nɯa̯ŋ˥˩.tɛː˨˩/^((สัมผัส))

เพราะเหตุที่

เนื่องแต่เหตุนั้นนั่นเอง


ตะวันออก

ข้างออก

อรรถาภิธาน:ตะวันออก

ต.อ.

อรรถาภิธาน:ตะวันออก

ตะวันออก

อรรถาภิธาน:ตะวันออก

บรรพ

อรรถาภิธาน:ตะวันออก

บรรพ์

อรรถาภิธาน:ตะวันออก

บุรพทิศ

อรรถาภิธาน:ตะวันออก

บุรัตถิมทิศ

อรรถาภิธาน:ตะวันออก

บุริม

อรรถาภิธาน:ตะวันออก

บุริมทิศ

อรรถาภิธาน:ตะวันออก

บูรพ์

อรรถาภิธาน:ตะวันออก

บูรพะ

อรรถาภิธาน:ตะวันออก

บูรพา

อรรถาภิธาน:ตะวันออก

บูรพาทิศ

อรรถาภิธาน:ตะวันออก

ปราจีน

อรรถาภิธาน:ตะวันออก

ปาจีน

อรรถาภิธาน:ตะวันออก

/ta˨˩.wan˧.ʔɔːk̚˨˩/^((สัมผัส))

ทิศที่ดวงอาทิตย์โผล่พ้นขอบฟ้า


ตะวันออก

/ta˨˩.wan˧.ʔɔːk̚˨˩/^((สัมผัส))

ที่ตั้งอยู่ มาจาก หรือไปทางทิศตะวันออก


ตะวันตก

ข้างตก

อรรถาภิธาน:ตะวันตก

ต.ต.

อรรถาภิธาน:ตะวันตก

ตะวันตก

อรรถาภิธาน:ตะวันตก

ประจิม

อรรถาภิธาน:ตะวันตก

ประจิมทิศ

อรรถาภิธาน:ตะวันตก

ปรัศจิม

อรรถาภิธาน:ตะวันตก

ปัจฉิม

อรรถาภิธาน:ตะวันตก

ปัจฉิมทิศ

อรรถาภิธาน:ตะวันตก

ปัศจิม

อรรถาภิธาน:ตะวันตก

อัสดงคต

อรรถาภิธาน:ตะวันตก

ทิศที่ดวงอาทิตย์ลับขอบฟ้า

เวลาที่ดวงอาทิตย์ลับขอบฟ้า


ตะวันตก

ที่ตั้งอยู่ มาจาก หรือไปทางทิศตะวันตก

ที่เกี่ยวกับประเทศต่าง ๆ ในทวีปยุโรปและอเมริกา

ชาติตะวันตก


ลมตะวันออก

ลม + ตะวันออก

ลม-ตะ-วัน-ออก

ลมที่พัดมาจากทิศตะวันออกไปทางทิศตะวันตกในปลายฤดูฝน


ชาวตะวันออก

แปลตรงตัวจากอังกฤษ easterner; เทียบเท่า ชาว + ตะวันออก

ชาว-ตะ-วัน-ออก

/t͡ɕʰaːw˧.ta˨˩.wan˧.ʔɔːk̚˨˩/^((สัมผัส))

ประชาชนที่อยู่ในทวีปเอเชีย ส่วนมากเป็นพวกผิวเหลือง


ลมตะวันตก

ลม + ตะวันตก

ลม-ตะ-วัน-ตก

ลมที่พัดมาจากทิศตะวันตกไปทางทิศตะวันออกในกลางฤดูฝน


ประเทศตะวันตก

ประเทศ + ตะวันตก

ปฺระ-เทด-ตะ-วัน-ตก

/pra˨˩.tʰeːt̚˥˩.ta˨˩.wan˧.tok̚˨˩/^((สัมผัส))

ประเทศที่อยู่ในทวีปยุโรปและอเมริกา


ชาวตะวันตก

แปลตรงตัวจากอังกฤษ westerner; เทียบเท่า ชาว + ตะวันตก

ชาว-ตะ-วัน-ตก

ประชาชนโดยเฉพาะพวกผิวขาวในทวีปยุโรปและอเมริกา


ชาว

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨩᩣ᩠ᩅ (ชาว), ลาว ຊາວ (ซาว), ไทลื้อ ᦋᦱᧁ (ชาว), ไทใหญ่ ၸၢဝ်း (จ๊าว)

/t͡ɕʰaːw˧/^((สัมผัส))

กลุ่มชนที่มีเชื้อชาติเดียวกัน หรืออยู่ในถิ่นฐานเดียวกัน หรือมีอาชีพอย่างเดียวกัน หรือนับถือศาสนาร่วมกัน

ชาวไทย

ชาวจีน

ชาวเมือง

ชาวชนบท

ชาวไร่ชาวนา

ชาวประมง

ชาวพุทธ

ชาวคริสต์


เม้น

ปิดริม, พับริม, เม้ม ก็ว่า


พับ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *bapᴰ; ร่วมเชื้อสายกับอีสาน พับ, ลาว ພັບ (พับ), คำเมือง ᨻᩢ᩠ᨷ (พับ), เขิน ᨻᩢ᩠ᨷ (พับ), ไทลื้อ ᦗᦸᧇ (พอ̂บ), ไทดำ ꪝꪚꪾ (ปฺับ, “หนังสือ”), ไทขาว ꪝꪚꪾ, ไทใหญ่ ပပ်ႉ (ปั๎ป, “หนังสือพับ”), จ้วงแบบจั่วเจียง paeb, จ้วง baeb

/pʰap̚˦˥/^((สัมผัส))

เรียกลักษณะผ้าหรือกระดาษที่พับไว้

ซื้อผ้าในพับ


พับ

/pʰap̚˦˥/^((สัมผัส))

พับผ้า

พับกระดาษ

พับมีด

นั่งพับขา

สิ้นกำลังทรงตัว

คอพับ

ตัดบัญชีเป็นสูญ

เป็นพับไป


พับ

/pʰap̚˦˥/^((สัมผัส))

ที่ทบหรือหักทบเข้าด้วยกัน

ผ้าพับ

มีดพับ


ทบ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *dopᴰ; ร่วมเชื้อสายกับลาว ທົບ (ท็บ), ไทใหญ่ တူပ်ႉ (ตู๎ป), ไทใต้คง ᥖᥨᥙ (โตป)， ， จ้วงแบบจั่วเจียง toep，จ้วง doep

/tʰop̚˦˥/^((สัมผัส))

ทบผ้า

ทบเชือก

เอาเชือกมาทบเข้าอีกเส้นหนึ่ง


ทบ

/tʰop̚˦˥/^((สัมผัส))

เรียกสิ่งที่พับเข้ามาหรือเพิ่มเข้ามา

ผ้าทบหนึ่ง

ผ้า 2 ทบ


ทบ

/tʰop̚˦˥/^((สัมผัส))

ของ้าวทบทะกัน


คู้

/kʰuː˦˥/^((สัมผัส))

คู้เข่า


คู

ร่วมเชื้อสายกับลาว ຄູ (คู)

/kʰuː˧/^((สัมผัส))

ร่องน้ำที่ขุดขึ้นเพื่อชักน้ำหรือเก็บน้ำไว้ใช้เป็นต้น

คูสวน

ร่องน้ำที่ขุดขึ้นเพื่อเป็นเครื่องกีดขวางป้องกันที่นอกกำแพงเมือง

คูเมือง


คู

เลียนเสียงธรรมชาติ

/kʰuː˧/^((สัมผัส))

กิริยาที่นกบางชนิดเช่นนกเขาหรือนกพิราบขันหรือร้อง

โน่นแน่ะนกเขาคู จุ๊กจุ๊กกรู นกมันเฝ้าคูหาชู้มัน

พูดแทะโลมกัน

ข้อยคูดนูแนบนิทรา


ดนู

ยืมมาจากสันสกฤต तनु (ตนุ, “ตัวตน; เล็กน้อย, เบาบาง”)

ฉัน, ข้าพเจ้า


สูญ

ยืมมาจากบาลี สุญฺญ, จากสันสกฤต शून्य (ศูนฺย); ร่วมเชื้อสายกับเขมร សុញ្ញ (สุญฺญ), ลาว ສູນ (สูน); ร่วมรากกับ ศูนย์

/suːn˩˩˦/^((สัมผัส))

ทำให้หายสิ้นไป

คนโบราณใช้ปูนแดงสูญฝี

ทรัพย์สมบัติสูญไปในกองเพลิง


สูญ

/suːn˩˩˦/^((สัมผัส))

ที่หมดไป ในคำว่า หนี้สูญ


หนี้สูญ

/niː˥˩.suːn˩˩˦/^((สัมผัส))

หนี้ที่เจ้าหนี้ไม่มีทางที่จะได้รับชำระหนี้จากลูกหนี้ได้


จิ๋ม

ตัดทอนจาก จุ๋มจิ๋ม

/t͡ɕim˩˩˦/^((สัมผัส))

อวัยวะเพศหญิง

เล็ก ๆ น้อย ๆ น่าเอ็นดู


จิ๊กโก๋

ยืมโดยกึ่งเรียนรู้จากอังกฤษ gigolo

/t͡ɕik̚˦˥.koː˩˩˦/^((สัมผัส))

วัยรุ่นที่ไม่เอางานเอาการ มักแต่งตัวตามความนิยมเฉพาะกลุ่ม ชอบเที่ยวเตร่และจีบผู้หญิง

จิ๊กโก๋ประจำซอยนี้ชอบมีเรื่องกับจิ๊กโก๋ซอยอื่นเพราะแย่งกันจีบหญิง

แต่งตัวเป็นจิ๊กโก๋ไปสมัครงาน ใครเขาจะรับ


จิ๊กกี๋

แผลงมาจาก จิ๊กโก๋

/t͡ɕik̚˦˥.kiː˩˩˦/^((สัมผัส))

สาววัยรุ่นในสมัยก่อนซึ่งแต่งตัวตามสมัยนิยม มักมีลักษณะก๋ากั่น ชอบเที่ยวเตร่

ร้านนี้มีเสื้อผ้าแปลก ๆ ที่พวกจิ๊กกี๋ชอบทั้งนั้น


กาญจน์

ยืมมาจากสันสกฤต काञ्चन (กาญฺจน); เทียบบาลี กญฺจน

กาญจน
กาญจนา


กาญจน์

คำวิสามานยนาม

กาญจน
กาญจนา

คำตัดทอนของ กาญจนบุรี

เมืองกาญจน์


กาญจนาภิเษก

กาญจน + อภิเษก

กาน-จะ-นา-พิ-เสก

/kaːn˧.t͡ɕa˨˩.naː˧.pʰi˦˥.seːk̚˨˩/^((สัมผัส))

พระราชพิธีที่พระเจ้าแผ่นดินกระทำเมื่อครองราชสมบัติได้ 50 ปี


กาญจนาภิเษก

คำวิสามานยนาม

กาญจน + อภิเษก

กาน-จะ-นา-พิ-เสก

ชื่อถนนในกรุงเทพมหานครและปริมณฑล เรียกอีกชื่อว่า วงแหวน


ชานเมือง

/t͡ɕʰaːn˧.mɯa̯ŋ˧/^((สัมผัส))

พื้นที่นอกตัวเมืองออกไป


ชาน

/t͡ɕʰaːn˧/^((สัมผัส))

กากอ้อยหรือกากหมากที่เคี้ยวแล้วเป็นต้น

ชานอ้อย

ชานหมาก


ชาน

ร่วมเชื้อสายกับลาว ຊານ (ซาน), คำเมือง ᨩᩣ᩠ᨶ (ชาน), เขิน ᨩᩣ᩠ᨶ (ชาน), ไทลื้อ ᦋᦱᧃ (ชาน), ไทใหญ่ ၸၢၼ်း (จ๊าน)

/t͡ɕʰaːn˧/^((สัมผัส))

เรียกพื้นเรือนนอกชายคาว่า นอกชาน

เรียกพื้นที่นอกตัวเรือน ตัวเมืองหรือตัวกำแพง เป็นต้น ออกไป

ชานเมือง

ชานกำแพง

ชานเขื่อน


ชาน

คำวิสามานยนาม

ยืมมาจากพม่า ရှမ်း (หฺรม์:) หรือ သျှမ်း (สฺหฺยม์:), จากไทย สยาม; ร่วมรากกับ สยาม; เป็นคำทับศัพท์ระบบราชบัณฑิตยสถาน

/t͡ɕʰaːn˧/^((สัมผัส))

ชื่อรัฐหนึ่งของประเทศพม่า


ตัวเมือง

ย่านใจกลางเมือง, ในสมัยโบราณ มักมีแม่น้ำหรือกำแพงล้อมรอบ


ย่าน

เขาเป็นคนย่านนี้

ย่านบางลำพู

ย่านสำเพ็ง

ระยะทางตามกว้างหรือยาวจากตำบลหนึ่งไปยังอีกตำบลหนึ่ง

ของที่ตรงและยาว

ย่านวันยอ

ย่านลิเภา

เรียกรากไทรที่ห้อยย้อยลงมาว่า ย่านไทร


ยั่น

เทียบลาว ຢ້ານ (อย้าน, “กลัว”)

ครั่นคร้าม, ท้อถอย


อุทธรณ์

ยืมมาจากสันสกฤต उद्धरण (อุทฺธรณ) หรือบาลี อุทฺธรณ

อุทรณ์
อุธรณ์

/ʔut̚˨˩.tʰɔːn˧/^((สัมผัส))

การยกขึ้น, การรื้อขึ้น

การเคลื่อนที่

ชื่อศาลสูงถัดจากศาลชั้นต้นซึ่งมีอำนาจพิจารณาพิพากษาบรรดาคดีที่อุทธรณ์คำพิพากษาหรือคำสั่งของศาลชั้นต้น เรียกว่า ศาลอุทธรณ์


อุทธรณ์

อุทรณ์
อุธรณ์
การอุทธรณ์ (abstract-noun)

/ʔut̚˨˩.tʰɔːn˧/^((สัมผัส))

ยื่นฟ้องหรือยื่นคำร้องต่อศาลสูงคัดค้านคำพิพากษาหรือคำสั่งของศาลชั้นต้น

ยื่นคำร้องคัดค้านคำสั่งหรือคำวินิจฉัยของพนักงานเจ้าหน้าที่

ร้องเรียน, ร้องทุกข์

ร้องอุทธรณ์


ครรไล

แผลงมาจาก ไคล


โค่ง

/kʰoːŋ˥˩/^((สัมผัส))

โตหรืออายุมากกว่าเพื่อน

เด็กโค่ง


โค่ง

/kʰoːŋ˥˩/^((สัมผัส))

คำเรียกผู้บรรพชาเป็นสามเณรมาจนอายุครบอุปสมบทเป็นภิกษุแต่ไม่ยอมอุปสมบทว่า เณรโค่ง


โควตา

ยืมมาจากอังกฤษ quota

การจำกัดจำนวนโดยวางกฎเกณฑ์ไว้


ทโมน

ใหญ่และมีกำลังมาก (มักใช้แก่สัตว์ตัวผู้ที่เป็นจ่าฝูง)

ลิงทโมน


ทะโมน

[tʰä˥.mõːn˧ ~ tʰä˧.mõːn˧]

รูปที่สะกดผิดของ ทโมน


ทยอย

คำกริยาวิเศษณ์

/tʰa˦˥.jɔːj˧/^((สัมผัส))

หย่อย ๆ กันไปไม่ขาดระยะ

อาการที่ไปหรือมาทีละน้อย


ทยอย

/tʰa˦˥.jɔːj˧/^((สัมผัส))

ชื่อเพลงไทยทำนองหนึ่ง มีชนิดย่อยเป็น ทยอยนอก ทยอยใน ทยอยโอด


ทะยอย

คำกริยาวิเศษณ์

/tʰa˦˥.jɔːj˧/^((สัมผัส))

รูปที่สะกดผิดของ ทยอย


ทะยอย

/tʰa˦˥.jɔːj˧/^((สัมผัส))

รูปที่สะกดผิดของ ทยอย


โน้ต

ยืมมาจากอังกฤษ note (โนทฺ, “เครื่องหมายเสียงดนตรี”)

/noːt̚˦˥/^((สัมผัส))

เครื่องหมายกำหนดเสียงดนตรี


โน้ต

ยืมมาจากอังกฤษ note (โนทฺ, “บันทึกย่อ”)

/noːt̚˦˥/^((สัมผัส))

บันทึก, เขียนหรือบันทึกไว้อย่างย่อ ๆ

ฉันกลัวจะจำไม่ได้ เลยต้องโน้ตไว้


โน้ต

ยืมมาจากอังกฤษ note (โนทฺ, “บันทึกย่อ”)

/noːt̚˦˥/^((สัมผัส))

จดหมายสั้น ๆ, หนังสือที่มีไปมาถึงกันอย่างไม่เป็นทางการ กระดาษที่ใช้มักเป็นกระดาษแผ่นเล็ก ๆ

ใครจะถามคำถาม ขอให้ใช้ไมโครโฟน หรือเขียนโน้ตมาก็ได้

ใครต้องการถาม จะเขียนใส่กระดาษโน้ตก็ได้


เบรก

ยืมมาจากอังกฤษ brake

เครื่องห้ามล้อ


เบรก

ยืมมาจากอังกฤษ brake

เบรกรถกะทันหัน แต่ฝ่ายที่ชนก็ต้องรับผิด

หยุด, ระงับ, ยับยั้ง

รัฐบาลเบรก! ยังไม่นำมาตรการแจกเงินคนละ 2,000 บาทเข้า ครม.


เบรก

ยืมมาจากอังกฤษ break

เวลาพักระหว่างทำบางสิ่ง

พักเบรก

พักเพื่อรับประทานอาหารว่าง


เบรก

ยืมมาจากอังกฤษ break

พักระหว่างทำบางสิ่ง


ไยไพ

เยาะเย้ย, พูดให้เขาอาย


ริบบิ้น

ยืมโดยกึ่งเรียนรู้จากอังกฤษ ribbon

แถบแพร ไหม ไนลอน เป็นต้น ใช้สำหรับผูกหรือประดับ มีหลายสีหลายขนาด


อุโมงค์

ยืมมาจากบาลี อุมฺมงฺค, เป็นไปได้ว่าผ่านทางเขมร ឧម្មង្គ (อุมฺมงฺค)

/ʔu˨˩.moːŋ˧/^((สัมผัส))

ช่องหรือทางที่ขุดลงไปใต้ดินหรือในภูเขา


อาวรณ์

ยืมมาจากสันสกฤต आवरण (อาวรณ, “เครื่องกั้น, เครื่องกำบัง”) หรือบาลี อาวรณ (“idem”)

การอาวรณ์ (abstract-noun)
ความอาวรณ์ (abstract-noun)

/ʔaː˧.wɔːn˧/^((สัมผัส))

ห่วงใย, อาลัย, คิดกังวลถึง, นิยมใช้เข้าคู่กับคำ อาลัย เป็น อาลัยอาวรณ์


อาวรณ์

/ʔaː˧.wɔːn˧/^((สัมผัส))

เครื่องกั้น, เครื่องกำบัง


อุบาทว์

ยืมมาจากบาลี อุปทฺทว (“สิ่งอันตราย”); เทียบสันสกฤต उपद्रव (อุปทฺรว, “สิ่งอันตราย”)

/ʔu˨˩.baːt̚˨˩/^((สัมผัส))

อัปรีย์, จัญไร, ไม่เป็นมงคล


อุปโลกน์

ยืมมาจากบาลี อปโลกน

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

อุบ-ปะ-โหฺลก

/ʔu˨˩.pa˨˩.loːk̚˨˩/^((สัมผัส))

/ʔup̚˨˩.pa˨˩.loːk̚˨˩/^((สัมผัส))

ยกกันขึ้นเป็น, อปโลกน์ ก็ว่า

อุปโลกน์ให้เป็นหัวหน้า


อุปถัมภ์

ยืมมาจากบาลี อุปตฺถมฺภ

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

/ʔu˨˩.pa˨˩.tʰam˩˩˦/^((สัมผัส))

/ʔup̚˨˩.pa˨˩.tʰam˩˩˦/^((สัมผัส))

การค้ำจุน, การค้ำชู, การสนับสนุน, การเลี้ยงดู


อุปถัมภ์

ยืมมาจากบาลี อุปตฺถมฺภ

การอุปถัมภ์ (abstract-noun)
ความอุปถัมภ์ (abstract-noun)

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

/ʔu˨˩.pa˨˩.tʰam˩˩˦/^((สัมผัส))

/ʔup̚˨˩.pa˨˩.tʰam˩˩˦/^((สัมผัส))

ค้ำจุน, ค้ำชู, สนับสนุน, เลี้ยงดู


อุทาหรณ์

ยืมมาจากสันสกฤต उदाहरण (อุทาหรณ), จากบาลี อุทาหรณ

อุทธาหรณ์
อุธาหรณ์

/ʔu˨˩.tʰaː˧.hɔːn˩˩˦/^((สัมผัส))

ตัวอย่างที่ยกขึ้นมาอ้างให้เห็น, สิ่งหรือเรื่องที่ยกขึ้นมาเทียบเคียงเป็นตัวอย่าง


เทียบเคียง

เทียบ + เคียง

/tʰia̯p̚˥˩.kʰia̯ŋ˧/^((สัมผัส))


อุกฤษฏ์

ยืมมาจากสันสกฤต उत्कृष्ट (อุตฺกฺฤษฺฏ); เทียบบาลี อุกฺกฏฺฐ


อิริยาบถ

ยืมมาจากบาลี อิริยาปถ

อาการที่ร่างกายอยู่ในท่าใดท่าหนึ่ง คือ ยืน เดิน นั่ง นอน กิน


อัมพาต

อัม + พาต; จากสันสกฤต अम् (อมฺ, “เร็ว”) + वात (วาต, “ลม”); เทียบความหมายตามตัวอักษรของจีน 風癱 /风瘫

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

อาการที่อวัยวะบางส่วนเช่นแขนขาตายไปกระดิกไม่ได้


อาเจียน

ไม่ทราบรากศัพท์; เป็นไปได้ว่าแผลงมาจาก เอียน

อาเจียร
การอาเจียน (abstract-noun)

vomit

สำรอกออกมาทางปาก, รากออกมา, อ้วกออกมา

ฮัว

เลอเวือะตะวันออก

สำรอกออกมาทางปาก, รากออกมา, อ้วกออกมา

/ʔaː˧.t͡ɕia̯n˧/^((สัมผัส))

สำรอกออกมาทางปาก, รากออกมา, อ้วกออกมา


อาเพศ

ไม่ทราบแน่ชัด; เป็นไปได้ว่ามาจากสันสกฤต आवेश (อาเวศ); เทียบเขมร អាភេទ (อาเภท)

/ʔaː˧.pʰeːt̚˥˩/^((สัมผัส))

เหตุที่เกิดขึ้นอย่างผิดปรกติวิสัย ถือว่าเป็นลางไม่ดี


อลักเอลื่อ

อึดอัดใจ, ลำบากใจ, อาหลักอาเหลื่อ อิหลักอิเหลื่อ หรือ อีหลักอีเหลื่อ ก็ว่า


อลังการ

ยืมมาจากสันสกฤต अलङ्कार (อลงฺการ) หรือบาลี อลงฺการ

การตกแต่ง, การประดับ

เครื่องตกแต่ง, เครื่องประดับ


อลังการ

อลงการ
ความอลังการ (noun-from-adj)

งามด้วยเครื่องประดับตกแต่ง


อนุมัติ

ยืมมาจากสันสกฤต अनुमति (อนุมติ) หรือบาลี อนุมติ; ร่วมเชื้อสายกับลาว ອະນຸມັດ (อะนุมัด), เขมร អនុមតិ (อนุมติ)

ให้อำนาจกระทำการตามระเบียบที่กำหนดไว้


อนาถ

ยืมมาจากสันสกฤต अनाथ (อนาถ, “ไม่มีที่พึ่ง”) หรือบาลี อนาถ (“ไม่มีที่พึ่ง”); เทียบเท่า อ + นาถ

/ʔa˨˩.naːt̚˨˩/^((สัมผัส))

สงสาร, สังเวช, สลดใจ


โสฬส

ยืมมาจากบาลี โสฬส

/soː˩˩˦.lot̚˦˥/^((สัมผัส))


โสฬส

ยืมมาจากบาลี โสฬส

/soː˩˩˦.lot̚˦˥/^((สัมผัส))

ชั้นพรหมโลก 16 ชั้น ถือกันว่าเป็นที่มีสุขอย่างยอดยิ่ง

ตำราเล่นการพนันครั้งโบราณสำหรับเล่นหวยเล่นถั่ว

เรียกเงินปลีกสมัยก่อน 16 อัน เป็น 1 เฟื้อง, เรียกย่อว่า ฬส


ฬส

ตัดทอนจาก โสฬส, จากบาลี โสฬส (“สิบหก”)

โสฬส, เงินปลีกสมัยก่อน 16 อัน เป็น 1 เฟื้อง


เลิ้ง

/lɤːŋ˦˥/^((สัมผัส))


เฬิง

/lɤːŋ˧/^((สัมผัส))


สาทร

ยืมมาจากสันสกฤต सादर (สาทร) หรือบาลี สาทร

/saː˩˩˦.tʰɔːn˧/^((สัมผัส))

เอื้อเฟื้อ, เอาใจใส่


สาทร

คำวิสามานยนาม

/saː˩˩˦.tʰɔːn˧/^((สัมผัส))

ชื่อเขตหนึ่งในกรุงเทพมหานคร


เส้า

ไม้หลักหรือวัตถุที่ตั้งหรือปักเป็น 3 มุมสำหรับรองรับ

เอาก้อนอิฐมาวางให้เป็น 3 เส้า


เส้า

รูปเลิกใช้ของ เศร้า


สะพาน

ยืมมาจากเขมร ស្ពាន (สฺพาน); แทนที่คำว่า ขัว ซึ่งเป็นคำไท

橋

สิ่งปลูกสร้างที่ทำสำหรับข้ามแม่น้ำลำคลอง เป็นต้น บางทีทำยื่นลงในน้ำสำหรับขึ้นลง

ไม้ที่ทอดระหว่างหัวเสาสำหรับรับคอสองของอาคารที่เป็นตึกโบราณ

สื่อเชื่อมโยง

ตีสนิทกับน้องชายเพื่อเป็นสะพานไปรู้จักกับพี่สาว


สกัด

ยืมมาจากเขมร ស្កាត់ (สฺกาต̍)

สกัดหน้า

ตัดหรือกะเทาะของแข็งเช่นเหล็ก หิน ให้เป็นร่อง รอย ทะลุ หรือให้ขาดจากกัน, เรียกเหล็กที่ใช้ตัดหรือกะเทาะของแข็งเช่นนั้นว่า เหล็กสกัด

เค้นหรือแยกเอาออกมา

สกัดน้ำมัน

สกัดน้ำหอมจากดอกกุหลาบ


เวนคืน

โอนคืนที่ดินหรืออสังหาริมทรัพย์อย่างอื่นของเอกชนมาเป็นของรัฐ โดยอาศัยอำนาจตามบทบัญญัติแห่งกฎหมาย


วิญญาณ

ยืมมาจากบาลี วิญฺญาณ; เทียบสันสกฤต विज्ञान (วิชฺญาน)

ᩅᩥᨬ᩠ᨬᩣ᩠ᨱ

สิ่งที่จับต้องไม่ได้ที่เชื่อว่ามีอยู่ในกายเมื่อมีชีวิต

siel

ฟรีเชียตะวันตก

siele

ฟรีเชียตะวันตก

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

[เสียงสมาส]
วิน-ยา-นะ-

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

[เสียงสมาส]
วิน-ยาน-นะ-

สิ่งที่เชื่อกันว่ามีอยู่ในกายเมื่อมีชีวิต เมื่อตายจะออกจากกายล่องลอยไปหาที่เกิดใหม่

ความรับรู้, เป็นขันธ์ 1 ในขันธ์ 5 คือ รูป เวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณ

จักษุวิญญาณ

ความรับรู้ทางตา

โสตวิญญาณ

ความรับรู้ทางหู

มีวิญญาณนักสู้

มีวิญญาณศิลปิน


วัคซีน

ยืมมาจากอังกฤษ vaccine, จากละติน vaccīnus (วักกี̄นุซ)

ผลิตผลที่ประกอบด้วยเชื้อไวรัสหรือแบคทีเรียที่ถูกฆ่าหรือทำให้มีฤทธิ์อ่อนแรงจนไม่เป็นอันตราย สำหรับฉีดเข้าสู่ร่างกายเพื่อกระตุ้นให้เกิดภูมิคุ้มกันโรคซึ่งเกิดจากเชื้อนั้น ๆ


โล่

ร่วมรากกับ โลห/โลหะ

/loː˥˩/^((สัมผัส))

ชื่อแพรชนิดหนึ่งเส้นไหมโปร่ง, ใช้เรียกผ้าบาง ๆ ก็มี

ผ้าป่านโล่

เครื่องปิดป้องศัตราวุธ รูปสี่เหลี่ยมผืนผ้า ทำด้วยโลหะหรือหนังดิบ ด้านหลังมีที่จับ, มักใช้คู่กับดาบหรือหอก

โดยปริยายหมายถึงการเอาคนหรือสิ่งอื่นต่างโล่เพื่อกันความเสียหายแก่ตัว

สิ่งที่มีลักษณะคล้ายคลึงโล่สำหรับมอบแก่ผู้ชนะการแข่งขันกีฬาเป็นต้น


เรี่ยไร

ขอร้องให้ช่วยออกเงินทำบุญเป็นต้นตามสมัครใจ

เรี่ยไรสงเคราะห์เด็กกำพร้า


เรี่ยราย

กระจายเกลื่อนไป

กินข้าวหกเรี่ยรายไปทั่ว

หมาคุ้ยขยะตกเรี่ยราย


เรี่ยราด

คำกริยาวิเศษณ์

กระจายไปอย่างเลอะเทอะ

น้ำหกเรี่ยราด

น้ำแกงหกเรี่ยราด


เรี่ย

คำกริยาวิเศษณ์

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน เฮี่ย, ลาว ເຮ່ຍ (เฮ่ย), คำเมือง ᩁᩮ᩠᩵ᨿ (เร่ย), เขิน ᩉᩮ᩵ (เห่), ไทลื้อ ᦵᦣᧈ (เฮ่), ไทใหญ่ ႁေႈ (เห้), ไทใต้คง ᥞᥥ (เห)

เฉียดใกล้ในแนวนอน

นกบินเรี่ยน้ำ

เครื่องบินบินเรี่ยยอดไม้

น้ำขึ้นมาเรี่ย ๆ พื้น


ไมล์

ยืมมาจากอังกฤษ mile

ชื่อมาตราวัดของอังกฤษ มีกำหนด 1 ไมล์ เท่ากับ 40 เส้น หรือ 1.609 กิโลเมตร


มเหสี

มห + อิสี หรือ มห + อิสิ หรือ มหา + อิสิ; จากบาลี มเหสิ; เทียบสันสกฤต महर्षि (มหรฺษิ)

/ma˦˥.heː˩˩˦.siː˩˩˦/^((สัมผัส))

ผู้แสวงหาศีลาทิคุณอันยิ่งใหญ่


มเหสี

ยืมมาจากบาลี มเหสี, จากมห + อีสี; เทียบสันสกฤต महिषी (มหิษี)

/ma˦˥.heː˩˩˦.siː˩˩˦/^((สัมผัส))

ชายาพระเจ้าแผ่นดิน


โพดำ

เรียกลายที่มีลักษณะอย่างลายหน้าไพ่ป๊อกชนิดหนึ่ง รูปคล้ายใบโพ มีสีดำ ♠


โพแดง

/pʰoː˧.dɛːŋ˧/^((สัมผัส))

เรียกลายที่มีลักษณะอย่างลายหน้าไพ่ป๊อกชนิดหนึ่ง รูปคล้ายใบโพหรือหัวใจ มีสีแดง ♡


ข้าวหลามตัด

ข้าวหลาม + ตัด

ค่าว-หฺลาม-ตัด

ข้าวเหนียวนึ่งอัดใส่ถาดโรยถั่วทอง ตัดเป็นรูปสี่เหลี่ยมขนมเปียกปูน มักกินกับข้าวหมาก

เรียกรูปสี่เหลี่ยมด้านขนานที่มีด้านทั้ง 4 ยาวเท่ากัน แต่ไม่มีมุมภายในเป็นมุมฉากว่า สี่เหลี่ยมข้าวหลามตัด, สี่เหลี่ยมขนมเปียกปูน ก็เรียก

เรียกลายที่มีลักษณะอย่างลายหน้าไพ่ป๊อกชนิดหนึ่ง รูปคล้ายสี่เหลี่ยมข้าวหลามตัดด้านเว้าเข้า มีสีแดง ♢


อุปกรณ์

ยืมมาจากสันสกฤต उपकरण (อุปกรณ, “เครื่องมือ”) หรือ บาลี อุปกรณ (“อุดหนุน”)

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

/ʔu˨˩.pa˨˩.kɔːn˧/^((สัมผัส))

/ʔup̚˨˩.pa˨˩.kɔːn˧/^((สัมผัส))

เครื่องมือ, เครื่องใช้, เครื่องช่วย, เครื่องประกอบ

สังหาริมทรัพย์ซึ่งโดยปรกตินิยมเฉพาะถิ่นหรือโดยเจตนาชัดแจ้งของเจ้าของทรัพย์ที่เป็นประธาน เป็นของใช้ประจำอยู่กับทรัพย์ที่เป็นประธานเป็นอาจิณเพื่อประโยชน์แก่การจัดดูแลใช้สอยหรือรักษาทรัพย์ที่เป็นประธาน และเจ้าของทรัพย์ได้นำมาสู่ทรัพย์ที่เป็นประธานโดยการนำมาติดต่อหรือปรับเข้าไว้ หรือทำโดยประการอื่นใดในฐานะเป็นของใช้ประกอบกับทรัพย์ที่เป็นประธานนั้น


ยุทธ

ยืมมาจากสันสกฤต युद्ध (ยุทฺธ) หรือบาลี ยุทฺธ

[เสียงสมาส]
ยุด-ทะ-

รูปแบบอื่นของ ยุทธ์


ยุทธ์

สงคราม, การรบพุ่ง


บาง

เทียบเขมร បាង (บาง, “อ่าว”), มอญ ပါၚ် (ปาง์, “ปาก”)

/baːŋ˧/^((สัมผัส))

ทางน้ำเล็ก ๆ, ทางน้ำเล็กที่ไหลขึ้นลงตามระดับน้ำในแม่น้ำลำคลอง หรือทะเล

ตำบลบ้านที่อยู่หรือเคยอยู่ริมบางหรือในบริเวณที่เคยเป็นบางมาก่อน

โดยปริยายหมายถึงทั้งหมู่

ฆ่าล้างบาง

ย้ายล้างบาง


บาง

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *C̥.baːŋᴬ; ร่วมเชื้อสายกับลาว ບາງ (บาง), คำเมือง ᨷᩤ᩠ᨦ (บาง), ไทใหญ่ မၢင် (มาง) หรือ ဝၢင် (วาง), ไทใต้คง ᥛᥣᥒ (มาง), อาหม 𑜈𑜂𑜫 (บง์), จ้วง mbang; เทียบสุ่ย qbaangl, ต้งใต้ mangl, เบดั้งเดิม *viaŋᴬ¹

/baːŋ˧/^((สัมผัส))

มีส่วนสูงน้อยจากผิวพื้น, ไม่หนา, มีความหนาน้อย

มีดบาง

ผ้าบาง

โดยปริยายหมายถึงลักษณะที่คล้ายคลึงเช่นนั้น

ผสมสุราแต่บาง ๆ

แทงลูกบิลเลียดไปถูกอีกลูกหนึ่งเพียงผิว ๆ เรียกว่า แทงบางไป

เรียกผู้ที่มีผมน้อยกว่าปรกติว่า ผมบาง

เรียกผู้ที่อายง่ายกว่าปรกติ คือไม่ควรละอาย กลับอายว่า หน้าบาง, ตรงข้ามกับ หน้าหนา

เรียกผู้ที่มีรูปร่างอ้อนแอ้นสะโอดสะองว่า เอวเล็กเอวบาง หรือเอวบางร่างน้อย

เรียกคนอ่อนแอทนความลำบากไม่ได้เพราะไม่เคยชินว่า คนผิวบาง


บาง

ร่วมเชื้อสายกับลาว ບາງ (บาง), คำเมือง ᨷᩤ᩠ᨦ (บาง), ไทใหญ่ မၢင် (มาง), ไทใต้คง ᥛᥣᥒ (มาง), อาหม 𑜈𑜂𑜫 (บง์)

/baːŋ˧/^((สัมผัส))

ใช้ประกอบหน้านามหมายความว่า ไม่ใช่ทั้งหมด คือ เป็นส่วนย่อยหรือส่วนใดส่วนหนึ่งของส่วนรวม, ลาง ก็ใช้

บางคน

บางพวก

บางถิ่น

บางสิ่ง


ยา

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ˀjɯəᴬ; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩀᩣ (อยา), ลาว ຢາ (อยา), ไทลื้อ ᦊᦱ (หยา), ไทดำ ꪤꪱ (หยา), ไทใหญ่ ယႃ (ยา), ปู้อี iel, จ้วง yw, จ้วงแบบจั่วเจียง ya (อยา), จ้วง yaz (ยา, “ปิด, บัง, ห่ม”), จ้วงแบบจั่วเจียง yaz (ยา, “ปิด, บัง, ห่ม”)

สิ่งที่ใช้แก้หรือป้องกันโรค หรือบำรุงร่างกาย เรียกชื่อต่าง ๆ กัน คือ เรียกตามลักษณะก็มี เรียกตามสีก็มี เรียกตามรสหรือกลิ่นก็มี เรียกตามวิธีทำก็มี เรียกตามกิริยาที่ใช้ก็มี

ยาผง

ยาเม็ด

ยาน้ำ

ยาแดง

ยาเขียว

ยาเหลือง

ยาดำ

ยาขม

ยาหอม

ยาต้ม

ยากลั่น

ยาดอง

ยากวาด

ยากิน

ยาฉีด

ยาดม

ยาอม

โรงยา

สารเคมีสำหรับเคลือบเงินทองให้มีสีต่าง ๆ

วัตถุที่รับรองไว้ในตำรายาที่รัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุขประกาศ

วัตถุที่มุ่งหมายสำหรับใช้ในการวินิจฉัย บำบัด บรรเทา รักษา หรือป้องกันโรคหรือความเจ็บป่วยของมนุษย์หรือสัตว์

วัตถุที่เป็นเภสัชเคมีภัณฑ์หรือเภสัชเคมีภัณฑ์กึ่งสำเร็จรูป หรือวัตถุที่มุ่งหมายสำหรับให้เกิดผลแก่สุขภาพ โครงสร้างหรือการกระทำหน้าที่ใด ๆ ของร่างกายของมนุษย์หรือสัตว์


ยา

ทำให้หายโรค, รักษาให้หาย (ในคำว่า เยียวยา)

ทำให้หายรั่ว

ยาเรือ


ยา

เทียบลาว ຍາ (ยา)

ใช้ประกอบคำ พี่ น้อง ลูก

พี่ยา

น้องยา

ลูกยา

ใช้ในราชาศัพท์หมายความว่า เพศชาย

พระเจ้าลูกยาเธอ


มุม

ยืมมาจากเขมร មុម (มุม) หรือ មុំ (มุํ); ร่วมเชื้อสายกับลาว ມຸມ (มุม)

ၸဵင်ႇ

จุดที่เส้น 2 เส้นมาบรรจบกัน

angle

จุดที่เส้น 2 เส้นมาบรรจบกัน

Ecke

จุดที่เส้น 2 เส้นมาบรรจบกัน

угол

จุดที่เส้น 2 เส้นมาบรรจบกัน

ມຸມ

จุดที่เส้น 2 เส้นมาบรรจบกัน

ແຈ

จุดที่เส้น 2 เส้นมาบรรจบกัน

ແຈ່ງ

จุดที่เส้น 2 เส้นมาบรรจบกัน

corner

จุดที่เส้น 2 เส้นมาบรรจบกัน

จุดที่เส้น 2 เส้นมาบรรจบกัน

เดินชนมุมโต๊ะ

เนื้อที่ตรงด้านยาวกับด้านสกัดมาบรรจบกัน

วางตู้ไว้ที่มุมห้อง

ที่ว่างซึ่งเกิดจากเส้นตรง 2 เส้น แยกออกจากกัน โดยปลายข้างหนึ่งของแต่ละเส้นอยู่ร่วมจุดเดียวกัน

มุมฉาก

มุมแหลม

โดยปริยายหมายถึงสิ่งที่มีลักษณะคล้ายคลึงเช่นนั้น

ถูกต้อนเข้ามุม

จนมุม


เส้นตรง

เส้นที่สั้นที่สุดระหว่างจุด 2 จุด


ประเภท

ยืมมาจากสันสกฤต प्रभेद (ปฺรเภท); เทียบบาลี ปเภท

ส่วนที่แบ่งย่อยออกไปเป็นพวก จำพวก ชนิด หมู่ เหล่า อย่าง แผนก เป็นต้น


ปรุง

เป็นไปได้ว่ามาจากเขมร ប្រុង (บฺรุง, “เตรียม; ทำให้พร้อม”); ร่วมเชื้อสายกับลาว ປຸງ (ปุง)

ประสมหรือประกอบให้เหมาะส่วน

ปรุงอาหาร

ปรุงรส

ทำรสชาติให้ดี


เลี้ยง

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *liəŋꟲ, จากจีนเก่า養 (OC *laŋʔ); ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩃ᩠ᨿ᩶ᨦ (ลย้ง), ลาว ລ້ຽງ (ล้ยง), ไทลื้อ ᦵᦟᧂᧉ (เล้ง), ไทดำ ꪩꪸ꫁ꪉ (ลย้̂ง), ไทขาว ꪩꪸꪉꫂ, ไทใหญ่ လဵင်ႉ (เล๎ง), ไทใต้คง ᥘᥥᥒᥳ (เล๎ง), อาหม 𑜎𑜢𑜂𑜫 (ลิง์)，จ้วง yiengx

เฬี้ยง
การเลี้ยง (abstract-noun)

/lia̯ŋ˦˥/^((สัมผัส))

ดูแล, เอาใจใส่, บำรุง, เลี้ยงดู ก็ว่า

เลี้ยงกล้วยไม้

ปรนปรือด้วยอาหารการกินเป็นต้น, เลี้ยงดู ก็ว่า

เลี้ยงสัตว์

เลี้ยงลูก

ประคับประคองให้ทรงตัวอยู่ได้

เลี้ยงชีพ

เลี้ยงตะกร้อไว้ได้นาน ๆ

กินร่วมกันเพื่อความรื่นเริงหรือความสามัคคีเป็นต้น

เลี้ยงเพื่อน

เลี้ยงรุ่น

เลี้ยงสังสรรค์

เป็นเจ้ามือจ่ายค่าอาหารหรือค่าบันเทิงเป็นต้น

เลี้ยงโต๊ะจีน

เลี้ยงหนัง


พลทหาร

ยศทหารชั้นต่ำสุดของกองทัพทุกเหล่า ต่ำกว่าสิบตรี จ่าตรี และจ่าอากาศตรี, ย่อว่า พลฯ


สิบตรี

ยศทหารชั้นประทวนของกองทัพบก สูงกว่าพลทหาร ต่ำกว่าสิบโท, ย่อว่า ส.ต.


จ่าตรี

/t͡ɕaː˨˩.triː˧/^((สัมผัส))

ยศทหารชั้นประทวนของกองทัพเรือ สูงกว่าพลทหาร ต่ำกว่าจ่าโท, ย่อว่า จ.ต.


จ่าอากาศตรี

จ่า + อากาศ + ตรี

จ่า-อา-กาด-ตฺรี

/t͡ɕaː˨˩.ʔaː˧.kaːt̚˨˩.triː˧/^((สัมผัส))

ยศทหารชั้นประทวนของกองทัพอากาศ สูงกว่าพลทหาร ต่ำกว่าจ่าอากาศโท, ย่อว่า จ.ต.


สิบตำรวจตรี

สิบ + ตำรวจ + ตรี

สิบ-ตำ-หฺรวด-ตฺรี

ยศตำรวจชั้นประทวน สูงกว่าพลตำรวจ ต่ำกว่าสิบตำรวจโท, ย่อว่า ส.ต.ต.


พลตำรวจ

ยศตำรวจชั้นต่ำสุด ต่ำกว่าสิบตำรวจตรี, ย่อว่า พลฯ


พลฯ

คำย่อของ พลทหาร

คำย่อของ พลตำรวจ


สิบโท

ยศทหารชั้นประทวนของกองทัพบก สูงกว่าสิบตรี ต่ำกว่าสิบเอก, ย่อว่า ส.ท.


ส.ท.

/sɔː˩˩˦.tʰɔː˧/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ สิบโท


จ่าโท

/t͡ɕaː˨˩.tʰoː˧/^((สัมผัส))

ยศทหารชั้นประทวนของกองทัพเรือ สูงกว่าจ่าตรี ต่ำกว่าจ่าเอก, ย่อว่า จ.ท.


จ่าอากาศโท

จ่า + อากาศ + โท

จ่า-อา-กาด-โท

/t͡ɕaː˨˩.ʔaː˧.kaːt̚˨˩.tʰoː˧/^((สัมผัส))

ยศทหารชั้นประทวนของกองทัพอากาศ สูงกว่าจ่าอากาศตรี ต่ำกว่าจ่าอากาศเอก, ย่อว่า จ.ท.


สิบตำรวจโท

สิบ + ตำรวจ + โท

สิบ-ตำ-หฺรวด-โท

ยศตำรวจชั้นประทวน สูงกว่าสิบตำรวจตรี ต่ำกว่าสิบตำรวจเอก, ย่อว่า ส.ต.ท.


สิบเอก

/sip̚˨˩.ʔeːk̚˨˩/^((สัมผัส))

ยศทหารชั้นประทวนของกองทัพบก สูงกว่าสิบโท ต่ำกว่าจ่าสิบตรี, ย่อว่า ส.อ.


ส.อ.

/sɔː˩˩˦.ʔɔː˧/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ สิบเอก


จ่าเอก

/t͡ɕaː˨˩.ʔeːk̚˨˩/^((สัมผัส))

ยศทหารชั้นประทวนของกองทัพเรือ สูงกว่าจ่าโท ต่ำกว่าพันจ่าตรี, ย่อว่า จ.อ.


จ่าอากาศเอก

จ่า + อากาศ + เอก

จ่า-อา-กาด-เอก

/t͡ɕaː˨˩.ʔaː˧.kaːt̚˨˩.ʔeːk̚˨˩/^((สัมผัส))

ยศทหารชั้นประทวนของกองทัพอากาศ สูงกว่าจ่าอากาศโท ต่ำกว่าพันจ่าอากาศตรี, ย่อว่า จ.อ.


สิบตำรวจเอก

สิบ + ตำรวจ + เอก

สิบ-ตำ-หฺรวด-เอก

/sip̚˨˩.tam˧.rua̯t̚˨˩.ʔeːk̚˨˩/^((สัมผัส))

ยศตำรวจชั้นประทวน สูงกว่าสิบตำรวจโท ต่ำกว่าจ่าสิบตำรวจ, ย่อว่า ส.ต.อ.


จ่าสิบตรี

จ่า + สิบ + ตรี

จ่า-สิบ-ตฺรี

ยศทหารชั้นประทวนของกองทัพบก สูงกว่าสิบเอก ต่ำกว่าจ่าสิบโท, ย่อว่า จ.ส.ต.


พันจ่าตรี

พัน + จ่า + ตรี

พัน-จ่า-ตฺรี

ยศทหารชั้นประทวนของกองทัพเรือ สูงกว่าจ่าเอก ต่ำกว่าพันจ่าโท, ย่อว่า พ.จ.ต.


พ.จ.ต.

pɔɔ-jɔɔ-dtɔɔ

/pʰɔː˧.t͡ɕɔː˧.tɔː˧/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ พันจ่าตรี


พันจ่าอากาศตรี

พัน + จ่า + อากาศ + ตรี

พัน-จ่า-อา-กาด-ตฺรี

/pʰan˧.t͡ɕaː˨˩.ʔaː˧.kaːt̚˨˩.triː˧/^((สัมผัส))

ยศทหารชั้นประทวนของกองทัพอากาศ สูงกว่าจ่าอากาศเอก ต่ำกว่าพันจ่าอากาศโท, ย่อว่า พ.อ.ต.


จ่าสิบตำรวจ

จ่า + สิบ + ตำรวจ

จ่า-สิบ-ตำ-หฺรวด

/t͡ɕaː˨˩.sip̚˨˩.tam˧.rua̯t̚˨˩/^((สัมผัส))

ยศตำรวจชั้นประทวน สูงกว่าสิบตำรวจเอก ต่ำกว่าดาบตำรวจ, ย่อว่า จ.ส.ต.


ดาบตำรวจ

ดาบ-ตำ-หฺรวด

ยศตำรวจชั้นประทวน สูงกว่าจ่าสิบตำรวจ ต่ำกว่าร้อยตำรวจตรี, ย่อว่า ด.ต.


จ่าสิบโท

จ่า + สิบ + โท

/t͡ɕaː˨˩.sip̚˨˩.tʰoː˧/^((สัมผัส))

ยศทหารชั้นประทวนของกองทัพบก สูงกว่าจ่าสิบตรี ต่ำกว่าจ่าสิบเอก, ย่อว่า จ.ส.ท.


พันจ่าโท

พัน + จ่า + โท

/pʰan˧.t͡ɕaː˨˩.tʰoː˧/^((สัมผัส))

ยศทหารชั้นประทวนของกองทัพเรือ สูงกว่าพันจ่าตรี ต่ำกว่าพันจ่าเอก, ย่อว่า พ.จ.ท.


พ.จ.ท.

/pʰɔː˧.t͡ɕɔː˧.tʰɔː˧/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ พันจ่าโท


พันจ่าอากาศโท

พัน + จ่า + อากาศ + โท

พัน-จ่า-อา-กาด-โท

/pʰan˧.t͡ɕaː˨˩.ʔaː˧.kaːt̚˨˩.tʰoː˧/^((สัมผัส))

ยศทหารชั้นประทวนของกองทัพอากาศ สูงกว่าพันจ่าอากาศตรี ต่ำกว่าพันจ่าอากาศเอก, ย่อว่า พ.อ.ท.


พันจ่าเอก

พัน + จ่า + เอก

/pʰan˧.t͡ɕaː˨˩.ʔeːk̚˨˩/^((สัมผัส))

ยศทหารชั้นประทวนของกองทัพเรือ สูงกว่าพันจ่าโท ต่ำกว่าเรือตรี, ย่อว่า พ.จ.อ.


พ.จ.อ.

/pʰɔː˧.t͡ɕɔː˧.ʔɔː˧/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ พันจ่าเอก


พันจ่าอากาศเอก

พัน + จ่า + อากาศ + เอก

พัน-จ่า-อา-กาด-เอก

/pʰan˧.t͡ɕaː˨˩.ʔaː˧.kaːt̚˨˩.ʔeːk̚˨˩/^((สัมผัส))

ยศทหารชั้นประทวนของกองทัพอากาศ สูงกว่าพันจ่าอากาศโท ต่ำกว่าเรืออากาศตรี, ย่อว่า พ.อ.อ.


ร้อยตรี

ยศทหารชั้นสัญญาบัตรของกองทัพบก สูงกว่าจ่าสิบเอก ต่ำกว่าร้อยโท, ย่อว่า ร.ต.


เรือตรี

ยศทหารชั้นสัญญาบัตรของกองทัพเรือ สูงกว่าพันจ่าเอก ต่ำกว่าเรือโท, ย่อว่า ร.ต. และลงท้ายด้วย ร.น.


เรืออากาศตรี

เรือ + อากาศ + ตรี

เรือ-อา-กาด-ตฺรี

ยศทหารชั้นสัญญาบัตรของกองทัพอากาศ สูงกว่าพันจ่าอากาศเอก ต่ำกว่าเรืออากาศโท, ย่อว่า ร.ต.


ร้อยตำรวจตรี

ร้อย + ตำรวจ + ตรี

ร้อย-ตำ-หฺรวด-ตฺรี

ยศตำรวจชั้นสัญญาบัตร สูงกว่าดาบตำรวจ ต่ำกว่าร้อยตำรวจโท, ย่อว่า ร.ต.ต.


ร้อยโท

/rɔːj˦˥.tʰoː˧/^((สัมผัส))

ยศทหารชั้นสัญญาบัตรของกองทัพบก สูงกว่าร้อยตรี ต่ำกว่าร้อยเอก, ย่อว่า ร.ท.


เรือโท

/rɯa̯˧.tʰoː˧/^((สัมผัส))

ยศทหารชั้นสัญญาบัตรของกองทัพเรือ สูงกว่าเรือตรี ต่ำกว่าเรือเอก, ย่อว่า ร.ท. และลงท้ายด้วย ร.น.


เรืออากาศโท

เรือ + อากาศ + โท

เรือ-อา-กาด-โท

/rɯa̯˧.ʔaː˧.kaːt̚˨˩.tʰoː˧/^((สัมผัส))

ยศทหารชั้นสัญญาบัตรของกองทัพอากาศ สูงกว่าเรืออากาศตรี ต่ำกว่าเรืออากาศเอก, ย่อว่า ร.ท.


ร้อยตำรวจโท

ร้อย + ตำรวจ + โท

ร้อย-ตำ-หฺรวด-โท

ยศตำรวจชั้นสัญญาบัตร สูงกว่าร้อยตำรวจตรี ต่ำกว่าร้อยตำรวจเอก, ย่อว่า ร.ต.ท.


ร้อยเอก

/rɔːj˦˥.ʔeːk̚˨˩/^((สัมผัส))

ยศทหารชั้นสัญญาบัตรของกองทัพบก สูงกว่าร้อยโท ต่ำกว่าพันตรี, ย่อว่า ร.อ.


สต.

/sɔː˩˩˦.tɔː˧/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ สตางค์


เรือเอก

/rɯa̯˧.ʔeːk̚˨˩/^((สัมผัส))

ยศทหารชั้นสัญญาบัตรของกองทัพเรือ สูงกว่าเรือโท ต่ำกว่านาวาตรี, ย่อว่า ร.อ. และลงท้ายด้วย ร.น.


เรืออากาศเอก

เรือ + อากาศ + เอก

เรือ-อา-กาด-เอก

/rɯa̯˧.ʔaː˧.kaːt̚˨˩.ʔeːk̚˨˩/^((สัมผัส))

ยศทหารชั้นสัญญาบัตรของกองทัพอากาศ สูงกว่าเรืออากาศโท ต่ำกว่านาวาอากาศตรี, ย่อว่า ร.อ.


ร้อยตำรวจเอก

ร้อย + ตำรวจ + เอก

ร้อย-ตำ-หฺรวด-เอก

/rɔːj˦˥.tam˧.rua̯t̚˨˩.ʔeːk̚˨˩/^((สัมผัส))

ยศตำรวจชั้นสัญญาบัตร สูงกว่าร้อยตำรวจโท ต่ำกว่าพันตำรวจตรี, ย่อว่า ร.ต.อ.


พันตรี

ยศทหารชั้นสัญญาบัตรของกองทัพบก สูงกว่าร้อยเอก ต่ำกว่าพันโท, ย่อว่า พ.ต.


นาวาตรี

ยศทหารชั้นสัญญาบัตรของกองทัพเรือ สูงกว่าเรือเอก ต่ำกว่านาวาโท, ย่อว่า น.ต. และลงท้ายด้วย ร.น.


น.ต.

/nɔː˧.tɔː˧/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ นาวาตรี

อักษรย่อของ นาวาอากาศตรี


นาวาอากาศตรี

นาวา + อากาศ + ตรี

นา-วา-อา-กาด-ตฺรี

/naː˧.waː˧.ʔaː˧.kaːt̚˨˩.triː˧/^((สัมผัส))

ยศทหารชั้นสัญญาบัตรของกองทัพอากาศ สูงกว่าเรืออากาศเอก ต่ำกว่านาวาอากาศโท, ย่อว่า น.ต.


พันตำรวจตรี

พัน + ตำรวจ + ตรี

พัน-ตำ-หฺรวด-ตฺรี

ยศตำรวจชั้นสัญญาบัตร สูงกว่าร้อยตำรวจเอก ต่ำกว่าพันตำรวจโท, ย่อว่า พ.ต.ต.


พันโท

ยศทหารชั้นสัญญาบัตรของกองทัพบก สูงกว่าพันตรี ต่ำกว่าพันเอก, ย่อว่า พ.ท.


พ.ท.

/pʰɔː˧.tʰɔː˧/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ พันโท


นาวาโท

ยศทหารชั้นสัญญาบัตรของกองทัพเรือ สูงกว่านาวาตรี ต่ำกว่านาวาเอก, ย่อว่า น.ท. และลงท้ายด้วย ร.น.


น.ท.

/nɔː˧.tʰɔː˧/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ นาวาโท

อักษรย่อของ นาวาอากาศโท


นาวาอากาศโท

นาวา + อากาศ + โท

นา-วา-อา-กาด-โท

/naː˧.waː˧.ʔaː˧.kaːt̚˨˩.tʰoː˧/^((สัมผัส))

ยศทหารชั้นสัญญาบัตรของกองทัพอากาศ สูงกว่านาวาอากาศตรี ต่ำกว่านาวาอากาศเอก, ย่อว่า น.ท.


พันตำรวจโท

พัน + ตำรวจ + โท

พัน-ตำ-หฺรวด-โท

ยศตำรวจชั้นสัญญาบัตร สูงกว่าพันตำรวจตรี ต่ำกว่าพันตำรวจเอก, ย่อว่า พ.ต.ท.


พันเอก

/pʰan˧.ʔeːk̚˨˩/^((สัมผัส))

ยศทหารชั้นสัญญาบัตรของกองทัพบก สูงกว่าพันโท ต่ำกว่าพลจัตวา, ย่อว่า พ.อ.


นาวาเอก

/naː˧.waː˧.ʔeːk̚˨˩/^((สัมผัส))

ยศทหารชั้นสัญญาบัตรของกองทัพเรือ สูงกว่านาวาโท ต่ำกว่าพลเรือจัตวา, ย่อว่า น.อ. และลงท้ายด้วย ร.น.


น.อ.

/nɔː˧.ʔɔː˧/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ นาวาเอก

อักษรย่อของ นาวาอากาศเอก


นาวาอากาศเอก

นาวา + อากาศ + เอก

นา-วา-อา-กาด-เอก

/naː˧.waː˧.ʔaː˧.kaːt̚˨˩.ʔeːk̚˨˩/^((สัมผัส))

ยศทหารชั้นสัญญาบัตรของกองทัพอากาศ สูงกว่านาวาอากาศโท ต่ำกว่าพลอากาศจัตวา, ย่อว่า น.อ.


พันตำรวจเอก

พัน + ตำรวจ + เอก

พัน-ตำ-หฺรวด-เอก

/pʰan˧.tam˧.rua̯t̚˨˩.ʔeːk̚˨˩/^((สัมผัส))

ยศตำรวจชั้นสัญญาบัตร สูงกว่าพันตำรวจโท ต่ำกว่าพลตำรวจจัตวา, ย่อว่า พ.ต.อ.


พลจัตวา

พน-จัด-ตะ-วา

ยศทหารชั้นสัญญาบัตรของกองทัพบก สูงกว่าพันเอก ต่ำกว่าพลตรี, ย่อว่า พล.จ.


พล.จ.

/pʰon˧.t͡ɕɔː˧/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ พลจัตวา


พลเรือจัตวา

พล + เรือ + จัตวา

พน-เรือ-จัด-ตะ-วา

/pʰon˧.rɯa̯˧.t͡ɕat̚˨˩.ta˨˩.waː˧/^((สัมผัส))

ยศทหารชั้นสัญญาบัตรของกองทัพเรือ สูงกว่านาวาเอก ต่ำกว่าพลเรือตรี, ย่อว่า พล.ร.จ.


พล.ร.จ.

/pʰon˧.rɔː˧.t͡ɕɔː˧/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ พลเรือจัตวา


พลอากาศจัตวา

พล + อากาศ + จัตวา

พน-อา-กาด-จัด-ตะ-วา

/pʰon˧.ʔaː˧.kaːt̚˨˩.t͡ɕat̚˨˩.ta˨˩.waː˧/^((สัมผัส))

ยศทหารชั้นสัญญาบัตรของกองทัพอากาศ สูงกว่านาวาอากาศเอก ต่ำกว่าพลอากาศตรี, ย่อว่า พล.อ.จ.


พล.อ.จ.

/pʰon˧.ʔɔː˧.t͡ɕɔː˧/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ พลอากาศจัตวา


พลตำรวจจัตวา

พล + ตำรวจ + จัตวา

พน-ตำ-หฺรวด-จัด-ตะ-วา

/pʰon˧.tam˧.rua̯t̚˨˩.t͡ɕat̚˨˩.ta˨˩.waː˧/^((สัมผัส))

ยศตำรวจชั้นสัญญาบัตร สูงกว่าพันตำรวจเอก ต่ำกว่าพลตำรวจตรี, ย่อว่า พล.ต.จ.


พล.ต.จ.

/pʰon˧.tɔː˧.t͡ɕɔː˧/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ พลตำรวจจัตวา


พลตรี

ยศทหารชั้นสัญญาบัตรของกองทัพบก สูงกว่าพลจัตวา ต่ำกว่าพลโท, ย่อว่า พล.ต.


พล.ต.

อักษรย่อของ พลตรี


พลเรือตรี

พล + เรือ + ตรี

พน-เรือ-ตฺรี

ยศทหารชั้นสัญญาบัตรของกองทัพเรือ สูงกว่าพลเรือจัตวา ต่ำกว่าพลเรือโท, ย่อว่า พล.ร.ต.


พล.ร.ต.

/pʰon˧.rɔː˧.tɔː˧/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ พลเรือตรี


พลอากาศตรี

พล + อากาศ + ตรี

พน-อา-กาด-ตฺรี

ยศทหารชั้นสัญญาบัตรของกองทัพอากาศ สูงกว่าพลอากาศจัตวา ต่ำกว่าพลอากาศโท, ย่อว่า พล.อ.ต.


พลตำรวจตรี

พล + ตำรวจ + ตรี

พน-ตำ-หฺรวด-ตฺรี

ยศตำรวจชั้นสัญญาบัตร สูงกว่าพลตำรวจจัตวา ต่ำกว่าพลตำรวจโท, ย่อว่า พล.ต.ต.


พล.ต.ต.

/pʰon˧.tɔː˧.tɔː˧/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ พลตำรวจตรี


พลโท

ยศทหารชั้นสัญญาบัตรของกองทัพบก สูงกว่าพลตรี ต่ำกว่าพลเอก, ย่อว่า พล.ท.


พล.ท.

/pʰon˧.tʰɔː˧/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ พลโท


พลเรือโท

พล + เรือ + โท

ยศทหารชั้นสัญญาบัตรของกองทัพเรือ สูงกว่าพลเรือตรี ต่ำกว่าพลเรือเอก, ย่อว่า พล.ร.ท.


พล.ร.ท.

/pʰon˧.rɔː˧.tʰɔː˧/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ พลเรือโท


พลอากาศโท

พล + อากาศ + โท

พน-อา-กาด-โท

ยศทหารชั้นสัญญาบัตรของกองทัพอากาศ สูงกว่าพลอากาศตรี ต่ำกว่าพลอากาศเอก, ย่อว่า พล.อ.ท.


พล.อ.ท.

/pʰon˧.ʔɔː˧.tʰɔː˧/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ พลอากาศโท


พลตำรวจโท

พล + ตำรวจ + โท

พน-ตำ-หฺรวด-โท

ยศตำรวจชั้นสัญญาบัตร สูงกว่าพลตำรวจตรี ต่ำกว่าพลตำรวจเอก, ย่อว่า พล.ต.ท.


พล.ต.ท.

/pʰon˧.tɔː˧.tʰɔː˧/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ พลตำรวจโท


พลเอก

/pʰon˧.ʔeːk̚˨˩/^((สัมผัส))

ยศทหารชั้นสัญญาบัตรของกองทัพบก สูงกว่าพลโท ต่ำกว่าจอมพล, ย่อว่า พล.อ.


พล.อ.

/pʰon˧.ʔɔː˧/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ พลเอก


พลเรือเอก

พล + เรือ + เอก

/pʰon˧.rɯa̯˧.ʔeːk̚˨˩/^((สัมผัส))

ยศทหารชั้นสัญญาบัตรของกองทัพเรือ สูงกว่าพลเรือโท ต่ำกว่าจอมพลเรือ, ย่อว่า พล.ร.อ.


พล.ร.อ.

/pʰon˧.rɔː˧.ʔɔː˧/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ พลเรือเอก


พลอากาศเอก

พล + อากาศ + เอก

พน-อา-กาด-เอก

/pʰon˧.ʔaː˧.kaːt̚˨˩.ʔeːk̚˨˩/^((สัมผัส))

ยศทหารชั้นสัญญาบัตรของกองทัพอากาศ สูงกว่าพลอากาศโท ต่ำกว่าจอมพลอากาศ, ย่อว่า พล.อ.อ.


พลตำรวจเอก

พล + ตำรวจ + เอก

พน-ตำ-หฺรวด-เอก

/pʰon˧.tam˧.rua̯t̚˨˩.ʔeːk̚˨˩/^((สัมผัส))

ยศตำรวจชั้นสัญญาบัตรสูงสุด สูงกว่าพลตำรวจโท, ย่อว่า พล.ต.อ.


พล.ต.อ.

/pʰon˧.tɔː˧.ʔɔː˧/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ พลตำรวจเอก


จอมพล

/t͡ɕɔːm˧.pʰon˧/^((สัมผัส))

ยศทหารชั้นสัญญาบัตรสูงสุดของกองทัพบก สูงกว่าพลเอก


จอมพล

คำวิสามานยนาม

/t͡ɕɔːm˧.pʰon˧/^((สัมผัส))

ชื่อแขวงหนึ่งในเขตจตุจักร กรุงเทพมหานคร


จอมพลเรือ

จอมพล + เรือ

/t͡ɕɔːm˧.pʰon˧.rɯa̯˧/^((สัมผัส))

ยศทหารชั้นสัญญาบัตรสูงสุดของกองทัพเรือ สูงกว่าพลเรือเอก


จอมพลอากาศ

จอมพล + อากาศ

จอม-พน-อา-กาด

/t͡ɕɔːm˧.pʰon˧.ʔaː˧.kaːt̚˨˩/^((สัมผัส))

ยศทหารชั้นสัญญาบัตรสูงสุดของกองทัพอากาศ สูงกว่าพลอากาศเอก


จอม

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨧᩬᨾ (จอม), ลาว ຈອມ (จอม), ไทลื้อ ᦈᦸᧄ (จอ̂ม), ไทดำ ꪊꪮꪣ (จอม), ไทขาว ꪊꪮꪣ, ไทแดง ꪊꪮꪣ, ไทใหญ่ ၸွမ် (จอ̂ม), ไทใต้คง ᥓᥩᥛᥴ (จ๋อ̂ม), พ่าเก ꩡွံ (จอ̂ํ), อาหม 𑜋𑜨𑜪 (ฉอ̂ํ); เทียบเขมร ចម (จม)

/t͡ɕɔːm˧/^((สัมผัส))

ยอดที่สูงสุดของสิ่งที่มีฐานใหญ่ปลายเรียวเล็กขึ้นไป

จอมเขา

ผู้ที่ยอดเยี่ยมในหมู่

จอมโจร


จอม

/t͡ɕɔːm˧/^((สัมผัส))

คำที่ใช้ประกอบหน้าคำกริยาเพื่อแสดงว่ามีลักษณะเด่นเช่นนั้น (มักใช้ในทางไม่ดี)

จอมโวย

จอมแฉ

จอมจุ้น

จอมเบี้ยว


จิ้น

ยืมมาจากอังกฤษ imagine

/t͡ɕin˥˩/^((สัมผัส))

นักฝัน, นักสร้างภาพ

พวกที่คอยติคอยด่านายกฯ เป็นพวกจิ้นไม่รู้เรื่องอะไรจริงได้แต่เม้กเอาเอง


จิ้น

ยืมมาจากอังกฤษ imagine

/t͡ɕin˥˩/^((สัมผัส))

เธอจิ้นไปเองว่าหนุ่มหล่อบ้านตรงข้ามมาแอบชอบ


จิ้น

ยืมมาจากอังกฤษ virgin

/t͡ɕin˥˩/^((สัมผัส))

ยังเป็นสาวบริสุทธิ์

น้องใหม่คนนี้ดูหน้าใส ๆ แต่ใคร ๆ ก็ว่าไม่จิ้นแล้ว


จิ้น

คำวิสามานยนาม

ยืมมาจากจีนกลาง晉／晋 (jìn)

/t͡ɕin˥˩/^((สัมผัส))

ภาษาจีนสำเนียงหนึ่ง พูดกันมากในมณฑลซานซี


เอ๋อ

การเอ๋อ (abstract-noun)
ความเอ๋อ (abstract-noun)

/ʔɤː˩˩˦/^((สัมผัส))

ปัญญาอ่อนเล็กน้อย, คิดช้า, สมองช้า

เด็กคนนี้ท่าทางเอ๋อ เพราะขาดไอโอดีน

มีท่าทางเหมือนคนปัญญาอ่อน

พวกเขารุมว่า แต่เธอยังนั่งเอ๋ออยู่ได้

ไม่อยู่ในสถานะหรือสภาพที่ถูกต้อง, ไม่ทำงานอย่างถูกต้อง

อาจ ล่วงเกิน

โทรศัพท์เอ๋อ

คอมเอ๋อ


เออร์ลี

ยืมมาจากอังกฤษ early, ตัดทอนจาก early retire

เออร์ลี่
การเออร์ลี (abstract-noun)

/ʔɤː˧.liː˥˩/^((สัมผัส))

ลาออกจากราชการ รัฐวิสาหกิจ หรือบริษัท ก่อนกำหนดเกษียณ

เขารับราชการมาจนอายุ 58 แต่ขอเออร์ลีก่อน 2 ปี เพราะสุขภาพไม่ดี


มาตร

ยืมมาจากสันสกฤต मात्र (มาตฺร, “ปริมาณ”); เทียบบาลี มตฺต (“ปริมาณ”)

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

[เสียงสมาส]
มาด-ตฺระ-

/maːt̚˥˩/^((สัมผัส))

เครื่องสำหรับวัดขนาด จำนวน เวลา และมุม

มาตรน้ำ

มาตรไฟฟ้า


มาตร

คำกริยาวิเศษณ์

ยืมมาจากสันสกฤต मात्र (มาตฺร, “สักว่า”); เทียบบาลี มตฺต (“สักว่า”)

/maːt̚˥˩/^((สัมผัส))


มาตร

สักว่า, แม้ว่า


มิเตอร์

ยืมมาจากอังกฤษ meter

/mi˦˥.tɤː˥˩/^((สัมผัส))

เครื่องสำหรับวัดขนาด จำนวน เวลา และมุม

มิเตอร์น้ำ

มิเตอร์ไฟฟ้า


คนเรา

มนุษย์, คนทั่ว ๆ ไป


สฤษฎิ

ยืมมาจากสันสกฤต सृष्ट (สฺฤษฺฏ, “ที่สร้างไว้”) หรือ सृष्टि (สฺฤษฺฏิ, “การสร้าง”)

สฤษฎี
สฤษฏ์
สฤษดิ์

สะ-หฺริด-สะ-ดิ

การทำ, การสร้าง


สฤษฎี

สฤษฎิ
สฤษฏ์
สฤษดิ์

สะ-หฺริด-สะ-ดี

การทำ, การสร้าง


สฤษฏ์

สฤษฎิ
สฤษฎี
สฤษดิ์

การทำ, การสร้าง


สฤษดิ์

สฤษฎิ
สฤษฎี
สฤษฏ์

การทำ, การสร้าง


คณะฉันท์

/kʰa˦˥.na˦˥.t͡ɕʰan˩˩˦/^((สัมผัส))

คำครุลหุชุดหนึ่งมี 3 พยางค์ รวมอยู่ในลักษณะต่าง ๆ กัน แต่ละชุดมีชื่อเรียก คือ ม คณะ (ครุ-ครุ-ครุ) น คณะ (ลหุ-ลหุ-ลหุ) ภ คณะ (ครุ-ลหุ-ลหุ) ย คณะ (ลหุ-ครุ-ครุ) ช คณะ (ลหุ-ครุ-ลหุ) ร คณะ (ครุ-ลหุ-ครุ) ส คณะ (ลหุ-ลหุ-ครุ) ต คณะ (ครุ-ครุ-ลหุ)


ชวลิต

ยืมมาจากสันสกฤต ज्वलित (ชฺวลิต)

/t͡ɕʰa˦˥.wa˦˥.lit̚˦˥/^((สัมผัส))

รุ่งเรือง, รุ่งโรจน์, สว่าง


ชลิต

ยืมมาจากบาลี ชลิต (“รุ่งเรือง, สว่าง”)

/t͡ɕʰa˦˥.lit̚˦˥/^((สัมผัส))

รุ่งเรือง, รุ่งโรจน์, สว่าง


ไสย

เป็นไปได้ว่ายืมมาจากเขมรกลาง *សេយ្យ (*เสยฺย), សយ្យ (สยฺย, “ประเสริฐ, ยอดเยี่ยม”), จากบาลี เสยฺย; เทียบสันสกฤต श्रेयस् (ศฺเรยสฺ); ร่วมเชื้อสายกับเขมร សៃយ (ไสย)

[เสียงสมาส]
ไส-ยะ-

ลัทธิอันเนื่องด้วยเวทมนตร์คาถาซึ่งเชื่อว่าได้มาจากพราหมณ์

ถูกคุณถูกไสย


พ้อง

/pʰɔːŋ˦˥/^((สัมผัส))

ต้องกัน, ตรงกัน, ซ้ำกัน

พ้องรูป

พ้องเสียง

พ้องความ

เห็นพ้องด้วย

ชื่อพ้องกัน


ต่าง

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน ต่าง, ลาว ຕ່າງ (ต่าง), คำเมือง ᨲ᩵ᩣ᩠ᨦ (ต่าง), เขิน ᨲ᩵ᩣ᩠ᨦ (ต่าง), ไทลื้อ ᦎᦱᧂᧈ (ต่าง), ไทดำ ꪔ꪿ꪱꪉ (ต่าง), ไทใหญ่ တၢင်ႇ (ต่าง), ไทใต้คง ᥖᥣᥒᥱ (ต่าง), อาหม 𑜄𑜂𑜫 (ตง์)

/taːŋ˨˩/^((สัมผัส))

ภาชนะสำหรับบรรทุกสิ่งของมีคานพาดไว้บนหลังสัตว์พาหนะมีวัวและลาเป็นต้น ให้ห้อยลงมาทั้ง 2 ข้าง

เรียกโค ลา ที่ใช้บรรทุกสิ่งของในลักษณะเช่นนั้นว่า โคต่าง ลาต่าง


ต่าง

/taːŋ˨˩/^((สัมผัส))

ต่างข้าวเข้ามาส่ง

ใช้อย่างมาตราตวงก็ได้

ได้ข้าวไม่ถึง 5 ต่าง


ต่าง

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *taːŋᴮ; ร่วมเชื้อสายกับอีสาน ต่าง, ลาว ຕ່າງ (ต่าง), คำเมือง ᨲ᩵ᩣ᩠ᨦ (ต่าง), เขิน ᨲ᩵ᩣ᩠ᨦ (ต่าง), ไทลื้อ ᦎᦱᧂᧈ (ต่าง), ไทดำ ꪔ꪿ꪱꪉ (ต่าง), ไทใหญ่ တၢင်ႇ (ต่าง), ไทใต้คง ᥖᥣᥒᥱ (ต่าง), อาหม 𑜄𑜂𑜫 (ตง์), จ้วงแบบจั่วเจียง dangq, จ้วง ndangq

/taːŋ˨˩/^((สัมผัส))

คำใช้แทนนามหลายฝ่ายให้แยกออกเป็นส่วน ๆ, ในบทกลอนใช้ว่า ตาง ก็มี

คนทั้งหลายต่างก็ทำหน้าที่ของตน


ต่าง

/taːŋ˨˩/^((สัมผัส))

ผิดแผก, ไม่เหมือนเดิม

สีต่างไป

ต่างประเทศ

ต่างพ่อ

ต่างแม่


ต่าง

คำกริยาวิเศษณ์

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน ตาง, ลาว ຕາງ (ตาง), คำเมือง ᨲᩣ᩠ᨦ (ตาง), เขิน ᨲᩣ᩠ᨦ (ตาง), ไทลื้อ ᦎᦱᧂ (ตาง), ไทใหญ่ တၢင် (ตาง), ไทใต้คง ᥖᥣᥒ (ตาง)

/taːŋ˨˩/^((สัมผัส))

ว่าต่าง

แก้ต่าง

ดูต่างหน้า


คนละ

คนหนึ่ง ๆ, แต่ละคน

เก็บเงินคนละ 5 บาท

ต่างหากจากกัน ไม่ใช่อย่างเดียวกัน

ผ้าคนละชนิด

หนังสือคนละเล่ม


แต่ละ

/tɛː˨˩.laʔ˦˥/^((สัมผัส))

คำที่บอกแยกเป็นจำนวนหนึ่ง ๆ

แต่ละคน

แต่ละราย

แต่ละหมวด


ห้อย

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *hoːjꟲ; ร่วมเชื้อสายกับลาว ຫ້ອຍ (ห้อย), ไทลื้อ ᦠᦾᧉ (ห้อ̂ย), ไทดำ ꪬ꫁ꪮꪥ (ห้อย), ไทขาว ꪬꪮꪥꫂ, ไทใหญ่ ႁွႆႈ (ห้อ̂ย), ไทใต้คง ᥞᥩᥭᥲ (ห้อ̂ย), พ่าเก ꩭွႝ (หอ̂ย์), อาหม 𑜍𑜨𑜩 (รอ̂ย์), จ้วง hoij, จ้วงแบบจั่วเจียง hoijเป็นศัพท์บัญญัติสำนักงานราชบัณฑิตยสภาของ cernuous, pendulous (คำคุณศัพท์)

/hɔj˥˩/^((สัมผัส))

ห้อยอุบะ

ปล่อยหรือหย่อนให้แขวนติดอยู่

นั่งห้อยเท้า


ห้อย

/hɔj˥˩/^((สัมผัส))

ที่แขวนติดอยู่

โคมไฟห้อย

ปากห้อย


ตวง

แผลงมาจากเขมร ដង (ฎง) [ดอง]

ตักด้วยภาชนะต่าง ๆ เพื่อให้รู้จำนวนหรือปริมาณ

นับ, กะ, ประมาณ, ทำให้เต็ม

ช่วยมันตวงเป็นบ้านเป็นเมือง


ต่างหู

/taːŋ˨˩.huː˩˩˦/^((สัมผัส))


ต่างจิตต่างใจ

คำกริยาวิเศษณ์

ต่าง + จิต + ต่าง + ใจ

ต่าง-จิด-ต่าง-ไจ

/taːŋ˨˩.t͡ɕit̚˨˩.taːŋ˨˩.t͡ɕaj˧/^((สัมผัส))

ต่างคนก็ต่างความคิด


บมิ

คำกริยาวิเศษณ์

/bɔː˧.miʔ˦˥/^((สัมผัส))


บเอ

/bɔː˧.ʔeː˧/^((สัมผัส))

มิใช่เอก, มิใช่หนึ่ง, มาก


เอ๊

/ʔeː˦˥/^((สัมผัส))

คำที่เปล่งออกมาแสดงความแปลกใจ สงสัย เป็นต้น


อัปเปหิ

ยืมมาจากบาลี อเปหิ (“จงหลีกไป”)

/ʔap̚˨˩.peː˧.hiʔ˨˩/^((สัมผัส))


อเปหิ

ยืมมาจากบาลี อเปหิ (“จงหลีกไป”)

/ʔa˨˩.peː˧.hiʔ˨˩/^((สัมผัส))


มาตรฐาน

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

มาด-ตฺระ-ถาน

สิ่งที่ถือเอาเป็นเกณฑ์ที่รับรองกันทั่วไป

เวลามาตรฐานกรีนิช

สิ่งที่ถือเอาเป็นเกณฑ์สำหรับเทียบกำหนดทั้งในด้านปริมาณและคุณภาพ

มาตรฐานอุตสาหกรรม

หนังสือนี้ยังไม่เข้ามาตรฐาน


เสนอ

propose

ยื่นให้พิจารณา

offer

ยื่นให้พิจารณา

/sa˨˩.nɤː˩˩˦/^((สัมผัส))

ยื่นเรื่องราว ความเห็น ญัตติ เป็นต้น เพื่อให้ทราบ ให้พิจารณา หรือให้สั่งการ

เสนอรายงานการเดินทางให้ผู้บังคับบัญชาทราบ

เสนอโครงการให้พิจารณา

เสนอบันทึกความเห็นเพื่อพิจารณาสั่งการ

ลูก ๆ เสนอให้ไปพักผ่อนชายทะเล

เสนอตัวอย่างสินค้า

เสนอละครเรื่องใหม่


จัดหา

/t͡ɕat̚˨˩.haː˩˩˦/^((สัมผัส))

ไปเลือกเฟ้นหามา


วางหน้า

/waːŋ˧.naː˥˩/^((สัมผัส))

วางหน้าไม่สนิท

วางหน้าเก้อ ๆ


ตีหน้า

แกล้งทำสีหน้าให้ผิดจากใจจริง

ตีหน้าเซ่อ


แพนก

ยืมมาจากเขมร ភ្នែក (ภฺแนก, “ตา”)

/pʰa˦˥.nɛːk̚˥˩/^((สัมผัส))


แพนก

ยืมมาจากเขมร ផ្នែក (ผฺแนก, “ส่วน”)

/pʰa˦˥.nɛːk̚˥˩/^((สัมผัส))


ปล้น

เป็นไปได้ว่ามาจากเขมร ប្លន់ (บฺลน̍)

ປຸ້ນ

ใช้กำลังลอบมาหักโหมแย่งชิงเอาโดยไม่รู้ตัว


หักโหม

การหักโหม (abstract-noun)
ความหักโหม (abstract-noun)

ระดมเข้าไปด้วยกำลังให้แตกหัก, โหมหัก ก็ว่า

เอากำลังแรงเข้ามาหักเอา

ทำงานโดยไม่บันยะบันยัง


โหมหัก

ระดมเข้าไปด้วยกำลังให้แตกหัก, หักโหม ก็ว่า


ระดม

ทำพร้อม ๆ กัน

ระดมยิง

รวบรวม, รวมเข้าด้วยกัน

ระดมทุน

ระดมคนช่วยกันทำงาน


บันยะบันยัง

คำกริยาวิเศษณ์

บัน-ยะ-บัน-ยัง

พอสัณฐานประมาณ, พอสมควร


แย่งชิง

/jɛːŋ˥˩.t͡ɕʰiŋ˧/^((สัมผัส))

ยึดถือเอาทรัพย์หรือประโยชน์ในลักษณะที่เป็นทรัพย์สินของผู้อื่น


อืด

ร่วมเชื้อสายกับลาว ອືດ (อืด), เขิน ᩋᩨ᩠ᨯ (อืด)

/ʔɯːt̚˨˩/^((สัมผัส))

ท้องอืด

เฉื่อยชา, ช้า


พอง

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *boːŋᴬ; ร่วมเชื้อสายกับลาว ພອງ (พอง) หรือ ໂພງ (โพง), ไทใหญ่ ပွင်း (ป๊อ̂ง) , จ้วงแบบจั่วเจียง pongz (พอง) ; เป็นไปได้ว่าเกี่ยวข้องกับ โปง, โป่ง, โพรง

การพอง (abstract-noun)
ความพอง (abstract-noun)

การแบ่งพยางค์
{เสียงสระสั้น}

การแบ่งพยางค์
{เสียงสระสั้น}

/pʰɔːŋ˧/^((สัมผัส))

/pʰɔŋ˧/^((สัมผัส))

อาการที่โป่งหรือฟูขึ้นมาเพราะมีอากาศหรือน้ำเป็นต้นอยู่ภายใน

ลูกโป่งพองลม

ถูกน้ำร้อนลวกหนังพอง

เหยียบไฟเท้าพอง

ทำให้โป่ง ฟู หรือตั้งขึ้น

อึ่งอ่างพองตัว

เป่าลูกโป่งให้พอง

เป่าปี่จนแก้มพอง

ลิงพองขน

แมวทำขนพอง

ขยายตัวให้โตขึ้น

เห็ดหูหนูเมื่อแช่น้ำย่อมพองตัว

ข้าวตังเมื่อเอาไปทอดก็จะพอง


ฟู

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *vuːᴬ⁴ (“ลอย”), จากไทดั้งเดิม *wuːᴬ (“ลอย”), จากจีนยุคกลาง浮 (MC bjuw); ร่วมเชื้อสายกับอีสาน ฟู, ลาว ຟູ (ฟู), คำเมือง ᨼᩪ (ฟู), เขิน ᨼᩪ (ฟู), ไทลื้อ ᦝᦴ (ฟู), ไทดำ ꪡꪴ (ฟุ), ไทขาว ꪡꪴ, ไทใหญ่ ၽူး (ผู๊) หรือ ၾူး (ฝู๊), พ่าเก ၸူ (ผู), อาหม 𑜇𑜥 (ผู), จ้วง fouz, ปู้อี fux

การฟู (abstract-noun)
ความฟู (abstract-noun)

พองตัวขึ้น, ขยายตัวนูนขึ้น

ขนมสาลี่ฟูมาก

ปลาดุกฟู

แป้งหมักฟูขึ้น

พองโป่งขึ้นมา

ผมฟู

ปุยนุ่นฟู

สุนัขขนฟู


อูด

/ʔuːt̚˨˩/^((สัมผัส))

เครื่องที่ทำให้ว่าวมีเสียงดังเมื่อถูกลมพัด

อูดที่หัวว่าวจุฬา


อูด

/ʔuːt̚˨˩/^((สัมผัส))

น้ำอูด

นูนเบ่งขึ้นมาในลักษณะอย่างดินอูด


แผงลอย

/pʰɛːŋ˩˩˦.lɔːj˧/^((สัมผัส))

ที่ที่จัดไว้ในถนนสาธารณะหรือที่สาธารณะ รวมตลอดถึงอาคาร แคร่ แท่น โต๊ะ แผง เสื่อ พื้นดิน เรือ หรือ แพ สำหรับขายอาหาร น้ำแข็ง หรือสิ่งของอย่างอื่น


เบ่ง

ร่วมเชื้อสายกับจ้วง mbengq (แบ่ง, “เบ่ง, พยายามขับดัน”), จ้วงแบบจั่วเจียง mbingq (แบ่ง, “บิ่ง, พยายามขับดัน”); เป็นไปได้ว่าเกี่ยวข้องกับ ตะเบ็ง

/beŋ˨˩/^((สัมผัส))

เบ่งเสียง

พยายามขับดันสิ่งเช่นอุจจาระปัสสาวะเป็นต้นให้ออกมา

เบ่งอุจจาระ

เบ่งปัสสาวะ

เบ่งลูก

ทำให้พองตัวขึ้นหรือขยายตัวออก

อึ่งอ่างเบ่ง

เบ่งกล้าม

เบ่งรถให้ขึ้นหน้า

อวดว่ามีอำนาจ, อวดทำเป็นใหญ่

อวดเบ่ง


ขอบฟ้า

/kʰɔːp̚˨˩.faː˦˥/^((สัมผัส))

เส้นที่ปรากฏเสมือนพื้นโลกบรรจบกับท้องฟ้า


แผง

เทียบเขมร ប្រែង (บฺแรง, “ขนแข็งที่ขึ้นเป็นแถว”); เป็นไปได้ว่าเกี่ยวข้องกับ แปรง

/pʰɛːŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

เครื่องสานชนิดหนึ่ง เป็นแผ่นอย่างเสื่อลำแพน มีกรอบไม้โดยรอบ ใช้เป็นเครื่องกั้นเครื่องกำบังเป็นต้น

โดยปริยายหมายถึงสิ่งที่มีลักษณะคล้ายคลึงเช่นนั้น

ติดแถบที่หน้าอกเป็นแผง

แผงคอสัตว์


ตะเบ็ง

เป็นไปได้ว่าเกี่ยวข้องกับ เบ่ง

เบ่งเสียงออกให้ดังเกินสมควร


ยุ

เทียบลาว ຍູ້ (ยู้), อีสาน ยู้, คำเมือง ᨿᩪ᩶ (ยู้), เขิน ᨿᩪ᩶ (ยู้), ไทลื้อ ᦍᦴᧉ (ยู้), ไทใหญ่ ယူႉ (ยู๎), ယု (ยุ) ซึ่งทั้งหมดแปลว่า ดัน, ผลัก, แทง; ช่วย; กระตุ้น

/juʔ˦˥/^((สัมผัส))

กล่าวชักชวน ส่งเสริม หนุน หรือเป็นใจให้ทำสิ่งใดสิ่งหนึ่ง (มักใช้ในทางที่ไม่สมควร)

ยุให้เขาทะเลาะกัน

ยุให้โกรธ

ยุให้กำเริบ


เป็นใจ

การเป็นใจ (abstract-noun)
ความเป็นใจ (abstract-noun)

รู้กัน, สมรู้ร่วมคิด


รู้กัน

รู้เป็นนัยกันเฉพาะในกลุ่มของตน

เรื่องนี้เขารู้กัน


ชักชวน

/t͡ɕʰak̚˦˥.t͡ɕʰua̯n˧/^((สัมผัส))

ชวนให้ทำด้วยกัน


เน้น

ร่วมเชื้อสายกับลาว ເນັ້ນ (เนั้น) หรือ ເນ້ນ (เน้น)

ทำให้หนักแน่นเพื่อให้เห็นความสำคัญ (ใช้แก่กริยาพูด)

เน้นถ้อยเน้นคำ

เน้นเสียง

เน้นเหงือก

เน้นฟัน


เน้น

คำกริยาวิเศษณ์

ให้หนักแน่นยิ่งขึ้น

พูดเน้น


เลื่อมใส

การเลื่อมใส (abstract-noun)
ความเลื่อมใส (abstract-noun)

มีความเชื่อถือ

เลื่อมใสศาสนา

มีจิตยินดี, เห็นชอบด้วย

เลื่อมใสในความรู้ความสามารถ

เลื่อมใสในแนวการประพฤติปฏิบัติของเขา


เสมือน

คำกริยาวิเศษณ์

เป็นไปได้ว่ามาจากการหลอมคำ ของ เสมอ + เหมือน

/sa˨˩.mɯa̯n˩˩˦/^((สัมผัส))

เหมือนกับ, เหมือนกัน, คล้ายคลึงกัน

รักกันเสมือนญาติ


เสมือน

/sa˨˩.mɯa̯n˩˩˦/^((สัมผัส))

เหมือนกับ, เหมือนกัน, คล้ายคลึงกัน

โลกเสมือน(จริง)

องค์การเสมือน(จริง)


เบื้อง

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *C̥.bɯəŋꟲ; ร่วมเชื้อสายกับลาว ເບື້ອງ (เบื้อง), จ้วง mbiengj，จ้วงแบบจั่วเจียง mbwengj

/bɯa̯ŋ˥˩/^((สัมผัส))

ทาง, ข้าง, ด้าน, (ใช้ในลักษณะที่เริ่มต้นไปถึงปลาย สูงต่ำ หรือ ซ้ายขวา เป็นต้น)

เบื้องต้น

เบื้องปลาย

เบื้องบน

เบื้องล่าง

เบื้องซ้าย

เบื้องขวา


เบื้อง

/bɯa̯ŋ˥˩/^((สัมผัส))

ชื่ออาหารว่างอย่างหนึ่ง ทำโดยละเลงแป้งที่ผสมดีแล้วลงบนกระทะแบนที่เรียกว่า กระเบื้อง ให้เป็นแผ่นกลม ๆ และบางเสมอกัน ใส่ไส้หวานหรือไส้เค็มแล้วพับ 2 เรียกว่า ขนมเบื้อง หรือ ขนมเบื้องไทย


อาหารว่าง

อาหาร + ว่าง

/ʔaː˧.haːn˩˩˦.waːŋ˥˩/^((สัมผัส))

ของกินนอกเวลากินอาหารตามปรกติ มักกินในเวลาบ่าย


ของกิน

/kʰɔːŋ˩˩˦.kin˧/^((สัมผัส))

ของสำหรับกิน


ลุ

/luʔ˦˥/^((สัมผัส))

ถึง (ในลักษณะที่ต้องใช้ความพยายาม)

ลุความสำเร็จ

ถึง, บางทีก็ใช้เข้าคู่กับคำ ถึง เป็น ลุถึง

ลุศักราช

ลุท้องตรา

ลุหนังสือ


รู้ความ

เข้าใจภาษา (ใช้แก่เด็ก)


สอน

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *soːlᴬ; ร่วมเชื้อสายกับลาว ສອນ (สอน), คำเมือง ᩈᩬᩁ (สอร), เขิน ᩈᩬᩁ (สอร), ไทลื้อ ᦉᦸᧃ (สอ̂น), ไทดำ ꪎꪮꪙ (สอน), ไทใหญ่ သွၼ် (สอ̂น), ไทใต้คง ᥔᥩᥢᥴ (ส๋อ̂น), อาหม 𑜏𑜨𑜃𑜫 (สอ̂น์), จ้วง son

ᩈᩬᩁ

บอกวิชาความรู้ให้

onderwijzen

บอกวิชาความรู้ให้

ꪚꪮꪀ

บอกวิชาความรู้ให้

ꪚꪮꪀꪎꪮꪙ

บอกวิชาความรู้ให้

သွၼ်ပၼ်

บอกวิชาความรู้ให้

သင်ႇသွၼ်

บอกวิชาความรู้ให้

ສອນ

บอกวิชาความรู้ให้

teach

บอกวิชาความรู้ให้

/sɔːn˩˩˦/^((สัมผัส))

บอกวิชาความรู้ให้

ครูสอนหนังสือนักเรียน

แสดงให้เข้าใจโดยวิธีบอกหรือทำให้เห็นเป็นตัวอย่างเพื่อให้รู้ดีชั่วเป็นต้น

สอนแม่ไม้มวยไทย

สอนเย็บปักถักร้อย

สอนเท่าไรไม่รู้จักจำ

เด็กสอนพูด

ผู้เป็นอัมพาตต้องมาสอนเดินใหม่

ไก่สอนขัน

ต้นไม้สอนเป็น


เอาใจ

การเอาใจ (abstract-noun)
ความเอาใจ (abstract-noun)

please

คอยปฏิบัติให้ถูกใจ

คอยปฏิบัติให้ถูกใจ, ตามใจ


ภาชี

ยืมมาจากบาลี ภาชี

/pʰaː˧.t͡ɕʰiː˧/^((สัมผัส))


ภาชี

คำวิสามานยนาม

ยืมมาจากบาลี ภาชี

/pʰaː˧.t͡ɕʰiː˧/^((สัมผัส))

ชื่ออำเภอหนึ่งในจังหวัดพระนครศรีอยุธยา


จำเป็น

ต้องเป็นอย่างนั้น, ต้องทำ, ขาดไม่ได้


จำเป็น

คำกริยาวิเศษณ์

ต้องเป็นอย่างนั้น, ต้องทำ, ขาดไม่ได้


ซุง

เทียบพม่า တုံး (ตุํ:)

ต้นไม้ขนาดใหญ่ที่ตัดเป็นท่อน ๆ ก่อนแปรรูป

อวัยวะเพศชาย

จีบหมอนวดเธอทำหน้ายุ่ง ไปเที่ยวคุยฟุ้งว่าซุงผมใหญ่


ซุง

เชือกที่ใช้ปลายทั้ง 2 ผูกกับอกว่าวห่างกันพอสมควรสำหรับต่อกับสายป่าน เพื่อให้ว่าวต้านลมได้ตรงตัว, สายซุง ก็เรียก


แท็กซี่

ยืมมาจากอังกฤษ taxi

/tʰɛk̚˦˥.siː˥˩/^((สัมผัส))

รถยนต์รับจ้างสาธารณะ สำหรับขนส่งผู้โดยสาร เป็นรถยนต์เก๋ง 4 ล้อ


แท็กซี่

ยืมมาจากอังกฤษ taxi

/tʰɛk̚˦˥.siː˥˩/^((สัมผัส))

เคลื่อนไปอย่างช้า ๆ ก่อนจะนำเครื่องบินขึ้นหรือหลังจากเครื่องบินลงเพื่อนำไปจอด

เครื่องบินแท็กซี่ไปนานมากก่อนกัปตันจะนำเครื่องขึ้น


รับจ้าง

/rap̚˦˥.t͡ɕaːŋ˥˩/^((สัมผัส))

รับทำงานเพื่อค่าจ้าง

รับจ้างทำงานบ้าน


รับจ้าง

/rap̚˦˥.t͡ɕaːŋ˥˩/^((สัมผัส))

ที่รับทำงานเพื่อค่าจ้าง

ทหารรับจ้าง

มือปืนรับจ้าง


ริ้ว

เส้นลายหรือสิ่งอื่นที่มีลักษณะเป็นรอย เป็นทาง ๆ เป็นแถวหรือเป็นแนวยาวไป

ผ้าขาดเป็นริ้ว

ริ้วขบวน

ริ้วปลาแห้ง


ริ้ว

เรียกสิ่งที่มีลักษณะเช่นนั้น เช่น เรียกปลาแห้งที่ผ่าเป็น 5 ริ้ว ว่า ปลา 5 ริ้ว หรือเรียกสั้น ๆ ว่า ปลาห้า


กิเลศ

[เสียงสมาส]
กิ-เหฺลด-สะ-

รูปที่สะกดผิดของ กิเลส

รูปเลิกใช้ของ กิเลส


ตอ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *toːᴬ, จากจีนเก่า株 (OC *to); ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨲᩬᩴ (ตอํ), ลาว ຕໍ (ตํ) หรือ ກະຕໍ (กะตํ), ไทใหญ่ တေႃ (ตอ̂), พ่าเก တေႃ (ตอ̂), อาหม 𑜄𑜦𑜡 (ตอ̂) , จ้วงแบบจั่วเจียง do (goeg do-กกตอ)

/tɔː˧/^((สัมผัส))

โคนของต้นไม้ที่ลำต้นถูกตัดหรือหักลงแล้ว

สิ่งบางอย่างเช่นเสาหรือหลักที่ปักไว้หรือที่ยังเหลืออยู่แต่โคนเมื่อบางส่วนถูกตัด หัก หรือกร่อนไป


อ่อนหัด

/ʔɔːn˨˩.hat̚˨˩/^((สัมผัส))

ที่ฝึกฝนมาน้อย, ไม่ชำนาญ


ชัชวาล

คำซ้ำ ของ ชวาล แบบอัพภาส, จากสันสกฤต ज्वाल (ชฺวาล)

/t͡ɕʰat̚˦˥.t͡ɕʰa˦˥.waːn˧/^((สัมผัส))

สว่าง, รุ่งเรือง, โพลงขึ้น


แต่งตัว

/tɛŋ˨˩.tua̯˧/^((สัมผัส))

สวมเสื้อผ้าหรือประดับประดาร่างกาย

แต่งตัวชุดไทยย้อนยุค

แต่งตัวออกไปทำงาน


คนดี

คนที่มีคุณความดี, คนที่มีคุณธรรม


นกหวีด

เครื่องสำหรับใช้เป่าให้มีเสียงดังหวีด


อันธพาล

ยืมมาจากบาลี อนฺธพาล (“เขลาดังคนตาบอด”); เทียบเท่า อันธ + พาล; เป็นศัพท์บัญญัติสำนักงานราชบัณฑิตยสภาของ psychopath

คนเกะกะระราน

บุคคลที่เป็นโรคจิตเรื้อรังและมีพฤติกรรมทางสังคมที่รุนแรงหรือผิดปรกติ


คุกเข่า

(คุก แผลงมาจาก คู้) + เข่า

ย่อเข่าลงให้ติดพื้น


สาธิต

ยืมมาจากสันสกฤต साधित (สาธิต, “ให้สำเร็จ”)

/saː˩˩˦.tʰit̚˦˥/^((สัมผัส))

แสดงเป็นตัวอย่าง

สาธิตการสอน

สาธิตการทำขนม


สาธิต

/saː˩˩˦.tʰit̚˦˥/^((สัมผัส))

ที่แสดงเป็นตัวอย่าง

แปลงสาธิต

โรงเรียนสาธิต


ทหารผ่านศึก

ทหาร + ผ่าน + ศึก

ทะ-หาน-ผ่าน-สึก

/tʰa˦˥.haːn˩˩˦.pʰaːn˨˩.sɯk̚˨˩/^((สัมผัส))

ทหารหรือบุคคลซึ่งมีตำแหน่งหน้าที่ในราชการทหารหรือบุคคลซึ่งทำหน้าที่ทหารตามที่กระทรวงกลาโหมกำหนด และได้กระทำหน้าที่นั้นในการสงครามหรือในการรบไม่ว่าภายในหรือภายนอกราชอาณาจักรหรือในการปราบปรามการจลาจล

ทหารหรือบุคคลซึ่งทำการป้องกันหรือปราบปรามการกระทำอันเป็นภัยต่อความมั่นคงหรือความปลอดภัยแห่งราชอาณาจักรตามที่กระทรวงกลาโหมหรือสำนักนายกรัฐมนตรีกำหนด


เลือกตั้ง

เลือก + ตั้ง

បោះឆ្នោត

เลือกคนเป็นผู้แทน

ᩃᩮᩬᩥᨠᨲᩢ᩠᩶ᨦ

เลือกคนเป็นผู้แทน

ᦵᦟᦲᧅᦶᦌᧃ

เลือกคนเป็นผู้แทน

ເລືອກຕັ້ງ

เลือกคนเป็นผู้แทน

elect

เลือกคนเป็นผู้แทน

/lɯa̯k̚˥˩.taŋ˥˩/^((สัมผัส))

เลือกสรรบุคคลให้เป็นผู้แทนหรือให้ดำรงตำแหน่งด้วยการออกเสียงลงคะแนน

เลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร

เลือกตั้งกรรมการ


เสพ

ยืมมาจากสันสกฤต सेव (เสว) หรือบาลี เสว

/seːp̚˨˩/^((สัมผัส))

ซ่องเสพ

เสพสุรา

เสพเมถุน


คบ

/kʰop̚˦˥/^((สัมผัส))

ง่ามต้นไม้ที่กิ่งใหญ่กับลำต้นแยกกัน, คาคบ หรือ ค่าคบ ก็ว่า


คบ

/kʰop̚˦˥/^((สัมผัส))

ของใช้สำหรับจุดไฟให้สว่าง ทำด้วยของแห้งเช่นใบไม้และขี้กบเป็นต้น เอามามัดเป็นดุ้นยาว, มัดเชื้อเพลิง ก็ว่า

คบไฟ

คบเพลิง


คบ

/kʰop̚˦˥/^((สัมผัส))

เข้าเป็นพวกกัน

คบหา

คบค้าสมาคม

ตอนนี้เราคบกันอยู่ ยังไม่ได้คิดถึงการแต่งงาน


คลอด

เทียบลาว ຄອດ (คอด); เป็นไปได้ว่าเกี่ยวข้องกับ ลอด

/kʰlɔːt̚˥˩/^((สัมผัส))

ออกลูก, ออกจากครรภ์, ราชาศัพท์ว่า ประสูติ

ออก, สำเร็จออกมาให้เห็น

กฎหมายใหม่ยังไม่คลอด

วารสารฉบับใหม่จะคลอดสิ้นเดือนนี้แล้ว


ออกลูก

/ʔɔːk̚˨˩.luːk̚˥˩/^((สัมผัส))

คลอดลูก (ใช้กับสัตว์)

มีผล (ใช้กับต้นไม้)


ฝีมือ

/fiː˩˩˦.mɯː˧/^((สัมผัส))

ความเชี่ยวชาญในการใช้มืออย่างมีศิลปะ

มีฝีมือในการเย็บปักถักร้อย

มีฝีมือในการปรุงอาหาร

เรียกการช่างทำด้วยมืออย่างมีศิลปะว่า การช่างฝีมือ

ความสามารถหรือทักษะและชั้นเชิงในการปฏิบัติการใด ๆ

เขามีฝีมือในการแก้ปัญหาต่าง ๆ ให้สำเร็จลุล่วงไปได้โดยรวดเร็ว


ทักษะ

ยืมมาจากสันสกฤต दक्ष (ทกฺษ)

ᦞᦲᧉᦌᦱ

ความเชี่ยวชาญ

ທັກສະ

ความเชี่ยวชาญ

/tʰak̚˦˥.saʔ˨˩/^((สัมผัส))

ความชำนาญ, ความเชี่ยวชาญ

เสริมทักษะความรู้ใหม่ ๆ

กระตุ้นให้ชุมชนมีส่วนร่วมในการพัฒนาทักษะแรงงาน