เตือน

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *tɯənᴬ; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨲᩮᩥ᩠ᨶ (เติน), ลาว ເຕືອນ (เตือน), ไทลื้อ ᦵᦎᦲᧃ (เตีน), จ้วงแบบจั่วเจียง dwen(เตือน)-พูดถึง เตือน, จ้วง dwen

บอกให้รู้ล่วงหน้า

ทำให้รู้ตัว, ทำให้รู้สำนึก

ทักไม่ให้ลืม


เหลื่อม

คำกริยาวิเศษณ์

/lɯa̯m˨˩/^((สัมผัส))

เลยไป, ล้ำไป, ล้ำกัน, ไม่เสมอกัน


เลื่อม

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *ʰlɯəmꟲ¹; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩉᩖᩮᩬᩥ᩶ᨾ (เหลอิ้ม), เขิน ᩉᩖᩮᩨ᩶ᨾ (เหลื้ม), อีสาน เหลื้อม, ลาว ເຫຼື້ອມ (เหลื้อม), ไทลื้อ ᦵᦜᦲᧄᧉ (เหลี้ม), ไทดำ ꪹꪨ꫁ꪣ (เหล้ม), ไทใหญ่ လိူမ်ႈ (เลิ้ม), ไทใต้คง ᥘᥫᥛᥲ (เล้อ̂ม), อาหม 𑜎𑜢𑜤𑜉𑜫 (ลึม์)

เหลื้อม
ความเลื่อม (noun-from-adj)

/lɯa̯m˥˩/^((สัมผัส))


เลื่อม

/lɯa̯m˥˩/^((สัมผัส))

วัสดุสำหรับปักลวดลายลงบนผ้า มักมีลักษณะบางเป็นรูปกลมแบนเล็ก ๆ ตรงกลางมีรู เป็นเงามันสำหรับใช้ปักลวดลาย เช่นเสื้อโขนตัวทศกัณฐ์ พระราม พระลักษมณ์เป็นต้น


เหลือม

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *ʰlɯəmᴬ¹; ร่วมเชื้อสายกับลาว ເຫຼືອມ (เหลือม), ไทลื้อ ᦵᦜᦲᧄ (เหลีม), ไทใหญ่ လိူမ် (เลิม), ไทใต้คง ᥘᥪᥛᥴ (ลื๋ม), อาหม 𑜎𑜢𑜤𑜉𑜫 (ลึม์), ภาษาจ้วงเหนือ nuem(หนวม/เหนือม)

/lɯa̯m˩˩˦/^((สัมผัส))

ชื่องูขนาดใหญ่ชนิด Python reticulatus ในวงศ์ Pythonidae ตัวโตเรียวยาว ลายสีน้ำตาลเหลือง ยาวได้ถึง 9 เมตร ที่กลางหัวมีเส้นสีดำซึ่งมักเรียกว่า ศรดำ ออกหากินในเวลากลางคืน ไม่มีพิษ เป็นงูที่มี ขนาดใหญ่ที่สุดในโลก


เรื้อง

/rɯa̯ŋ˦˥/^((สัมผัส))


เลื่อง

/lɯa̯ŋ˥˩/^((สัมผัส))


เหลือง

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ʰlɯəŋᴬ; ร่วมเชื้อสายกับลาว ເຫຼືອງ (เหลือง), ไทลื้อ ᦵᦜᦲᧂ (เหลีง), ไทใหญ่ လိူင် (เลิง), อาหม 𑜎𑜢𑜤𑜂𑜫 (ลึง์), จ้วง lieng, ภาษาจ้วงใต้ jweng

เหลือง

อรรถาภิธาน:เหลือง

หริ

อรรถาภิธาน:เหลือง

หริณะ

อรรถาภิธาน:เหลือง

หริต

อรรถาภิธาน:เหลือง

หาลิท

อรรถาภิธาน:เหลือง

/lɯa̯ŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

สีอย่างสีรงทองหรือขมิ้น


เหลือง

/lɯa̯ŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

พริกเหลือง, เดือยไก่, ชื่อพริกพันธุ์หนึ่ง

กุ้งเหลือง, ชื่อกุ้งทะเลชนิดหนึ่ง

ไข้เหลือง, โรคติดต่อร้ายแรงชนิดหนึ่ง

ชื่อปลาทะเลหลายชนิดในสกุล Caesio วงศ์ Pomadasyidae รูปร่างคล้ายปลากะพง ลำตัว ครีบ และหางสีเหลือง ครีบหางเป็นแฉกลึก มีเกล็ดถึงโคนครีบหลังและหาง เช่น ชนิด C. erythrogaster, C. chrysozonus

ชื่อปลาทะเลชนิด Halichoeres nigrescens ในวงศ์ Labridae ลำตัวแบนข้างค่อนข้างหนา สีเขียว ไม่มีเกล็ดที่แก้ม มีเส้นสีม่วงระหว่างตาพาดเฉียงจากตาไปที่แก้ม 2-3 เส้น ขนาดยาวประมาณ 14 เซนติเมตร, เหลืองหิน ก็เรียก


ไข้เหลือง

แปลตรงตัวจากอังกฤษ yellow fever; เทียบเท่า ไข้ + เหลือง

/kʰaj˥˩.lɯa̯ŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

โรคติดต่อร้ายแรงชนิดหนึ่ง เกิดจากเชื้อไวรัส มียุงเป็นพาหะ ผู้ป่วยมักมีอาการเวียนศีรษะ คลื่นเหียน อาเจียน ปวดศีรษะ และปวดหลัง ไข้ขึ้นสูงอย่างรวดเร็ว ชีพจรเต้นช้าลง ผิวและตาเหลือง อาจมีอันตรายถึงแก่ชีวิตภายใน 6-7 วัน


ทุ้ม

ไม่แหลม, ต่ำแต่มีความนุ่มนวลไม่แกร่งกร้าว (ใช้แก่เสียง)


ทุ้ม

เรียกระนาดที่มีเสียงต่ำกว่าระนาดเอก แต่มีเสียงนุ่มนวลกว่า มีไม้นวม 2 อันสำหรับตีว่า ระนาดทุ้ม


สูตร

ยืมมาจากสันสกฤต सूत्र (สูตฺร); เทียบบาลี สุตฺต

/suːt̚˨˩/^((สัมผัส))

กฎสำหรับจดจำ

สูตรคูณ

สูตรคณิตศาสตร์

ส่วนประกอบที่กำหนดขึ้นในการปรุงยา อาหาร เครื่องดื่ม เป็นต้น

ชื่อหลักธรรมในพระสุตตันตปิฎก เรียกว่า พระสูตร

มงคลสูตร

กาลามสูตร

ข้อความทางปรัชญาที่เรียบเรียงร้อยกรอง หรือย่อขึ้นไว้สำหรับท่องจำ

โยคสูตร

นยายสูตร

สูตรสนธิ

มุ้ง, ม่าน, ราชาศัพท์ใช้ว่า พระสูตร หรือ พระวิสูตร


สูด

/suːt̚˨˩/^((สัมผัส))

หายใจเข้าไปโดยแรง

สูดลมหายใจ

สูดอากาศ

เดินหมากรุกข้ามตาตรงไปโดยไม่เป็นไปตามกำหนดที่วางไว้ (ใช้เฉพาะเม็ดและขุน)

กระสูบ, ชื่อปลาน้ำจืดชนิดหนึ่ง


สูท

จากสันสกฤต सूद (สูท) หรือ บาลี สูท

[เสียงสมาส]
สู-ทะ-

/suːt̚˨˩/^((สัมผัส))


สูท

จากอังกฤษ suit

[เสียงสมาส]
สู-ทะ-

/suːt̚˨˩/^((สัมผัส))

/suːt̚˨˩/^((สัมผัส))

เสื้อชุด มักใช้ผ้าพื้นสีเดียว ปกคอแบะ แขนยาว ตัวยาวถึงสะโพก มีกางเกงหรือกระโปรงเข้าชุดกัน

เสื้อตัวนอก มักใช้ผ้าพื้นสีเดียว ปกคอแบะ แขนยาว ตัวยาวถึงสะโพก ใช้สวมทับเสื้อตัวใน


ศูทร

ยืมมาจากสันสกฤต शूद्र (ศูทฺร) < ภาษาบาลี สุทฺท

/suːt̚˨˩/^((สัมผัส))

วรรณะที่ 4 ของสังคมฮินดู


สูต

ยืมมาจากสันสกฤต सूत (สูต) < ภาษาบาลี สูต

/suːt̚˨˩/^((สัมผัส))

ผู้ขับรถหรือนายม้าต้น, สารถี


โสด

ยืมมาจากเขมรเก่า សោត (โสต, “นอกจากนี้, ยิ่งกว่านี้”)

/soːt̚˨˩/^((สัมผัส))

กระทงความส่วนหนึ่ง, ส่วน, แผนก

อีกโสดหนึ่ง


โสด

/soːt̚˨˩/^((สัมผัส))

เดี่ยว, โดด, ไม่มีคู่, ยังไม่มีสามีหรือภรรยา

ชายโสด

หญิงโสด


ทีเดียว

คำกริยาวิเศษณ์

ฉับพลัน, ทันที

พูดออกมาทีเดียวนะ

เก่งทีเดียว


แท้

ร่วมเชื้อสายกับลาว ແທ້ (แท้), ไทใหญ่ တႄႉ (แต๎), ไทลื้อ ᦶᦑᧉ (แท้), ไทดำ ꪵꪕ꫁ (แตฺ้), อาหม 𑜄𑜦𑜧 (เต)

/tʰɛː˦˥/^((สัมผัส))

เทียนขี้ผึ้งแท้

ไม่มีอะไรเจือปน, ไม่ปลอม

ทองแท้


แง

/ŋɛː˧/^((สัมผัส))

เรียกส่วนของหน้าตรงหว่างคิ้วว่า หน้าแง


แง

เลียนเสียงธรรมชาติ

/ŋɛː˧/^((สัมผัส))

เสียงเด็กร้องไห้


แบ

ร่วมเชื้อสายกับลาว ແບ (แบ) หรือ ເບ (เบ), ไทดำ ꪵꪚ (แบ), จ้วง mbe, แสก แบ๋

/bɛː˧/^((สัมผัส))

แผ่ให้แบนออก

แบมือ

แบหนังสือไว้


แบ

คำกริยาวิเศษณ์

/bɛː˧/^((สัมผัส))

อาการที่เปิดแผ่หรือวางทิ้งไว้อย่างไม่เอาใจใส่เป็นต้น

นอนแบ

เปิดแบไว้

ทิ้งแบไว้


แอ

ร่วมเชื้อสายกับลาว ແອ (แอ, “ทารก”)

/ʔɛː˧/^((สัมผัส))


อ่อนแอ

/ʔɔːn˨˩.ʔɛː˧/^((สัมผัส))

มีกำลังน้อย, ไม่แข็งแรง, ไม่เข้มแข็ง


แข

ยืมมาจากเขมร ខែ (แข); ร่วมเชื้อสายกับลาว ແຂ (แข)

/kʰɛː˩˩˦/^((สัมผัส))

ดวงเดือน, พระจันทร์


แซ

/sɛː˧/^((สัมผัส))

ชื่อเรือรบไทยโบราณ ใช้แห่เวลาเสด็จพระราชดำเนินทอดกฐิน


แด่

/dɛː˨˩/^((สัมผัส))

แก่ (ใช้ในที่เคารพ)


แตร

ร่วมเชื้อสายกับลาว ແຕ (แต), ແກ (แก), เขิน ᨲᩕᩯ (แตร), ไทลื้อ ᦏᦶᦜ (ถแหล), ᦶᦏᦶᦜ (แถแหล), ᦶᦨ (แคว) หรือ ᦶᦅ (แค)

/trɛː˧/^((สัมผัส))

เครื่องดนตรีในจำพวกเครื่องเป่า ทำด้วยโลหะ มีปากบาน


แบ้

/bɛː˥˩/^((สัมผัส))

แบะ, ไปล่, แปล้, เฉไปข้างหลัง

ควายเขาแบ้


แบะ

แผลงมาจาก แบ

/bɛʔ˨˩/^((สัมผัส))

แบะหนังสือ

แบะทุเรียน


แบะ

แผลงมาจาก แบ

/bɛʔ˨˩/^((สัมผัส))

อ้า, ที่เปิดกว้างออกไป

ถูกฟันหัวแบะ

มีลักษณะกางออกหรือถ่างออก

ล้อแบะ


แบ็บ

คำกริยาวิเศษณ์

/bɛp̚˨˩/^((สัมผัส))

อาการที่นอนอยู่กับที่ ลุกไม่ไหว ในลักษณะที่หมดกำลังหรือเจ็บป่วย มีอาการเพียบเป็นต้น ในคำว่า นอนแบ็บ


แปล

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨸᩖᩯ (แปล), ลาว ແປ (แป), ไทลื้อ ᦔᦶᦜ (ปแหล), ᦶᦔ (แป), ᦔᦊᦱᧃᧈ (ปหย่าน), ปักษ์ใต้ แปล๋ เทียบเขมร ប្រែ (บฺแร)

បកប្រែ

ถ่ายความหมายจากภาษาหนึ่งมาเป็นอีกภาษาหนึ่ง

/plɛː˧/^((สัมผัส))

ทำให้เข้าใจความหมาย


แปล้

หวีผมแปล้

เพียบ, เต็มที่

อิ่มแปล้

หนักแปล้


ล่อ

เทียบจีนยุคกลาง騾 (MC lwa); ร่วมเชื้อสายกับลาว ລໍ (ลํ) หรือ ລວາ (ลวา), ไทลื้อ ᦜᦸᧉ (หล้อ̂), ไทใหญ่ လေႃႈ (ล้อ̂)

/lɔː˥˩/^((สัมผัส))

สัตว์พันทางที่เกิดจากการผสมระหว่างลากับม้า ใช้เป็นสัตว์ต่าง


ล่อ

/lɔː˥˩/^((สัมผัส))

ใช้สิ่งใดสิ่งหนึ่งเป็นอุบายชักนำ

เอาน้ำตาลล่อมด

เอาเหยื่อล่อปลา

ปริ่ม, ใกล้จะไหล, ในคำว่า น้ำตาล่อหน่วย

กินเกี๊ยว แก้ปีชง..ล่อเกี๊ยว 20 จาน

ครูXแอบล่อกับนักเรียนมัธยม

ทะเลาะ, วิวาท

พลังประชา “ป๊อก” หวังสอยเก้าอี้ “มท.1” ล่อกันเละ - อยู่กันยาก

ชกต่อย, ต่อสู้


ล่อ

คำกริยาวิเศษณ์

/lɔː˥˩/^((สัมผัส))

ผลุบ ๆ โผล่ ๆ, ไม่เห็นถนัด


ฬ่อ

/lɔː˥˩/^((สัมผัส))

รูปเลิกใช้ของ ล่อ (“สัตว์พันทางผสมลากับม้า”)

ตีม้าฬ่อช่อใบใส่เสา วายุพยุเพลา สำเภาก็ใช้ใบไป


ฬา

รูปเลิกใช้ของ ลา (“ชื่อสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมคล้ายม้า”)


บาฬี

คำวิสามานยนาม

ยืมมาจากบาลี ปาลิ, ปาฬิ

รูปแบบอื่นของ บาลี


โคจร

เป็นไปได้ว่ายืมมาจากเขมรกลาง គោចរ (โคจร), จากสันสกฤต गोचर (โคจร, “ทุ่งเลี้ยงวัว (ที่เที่ยวไปของวัว); ระยะ”) หรือบาลี โคจร (“idem”)

[เสียงสมาส]
โค-จะ-ระ-

/kʰoː˧.t͡ɕɔːn˧/^((สัมผัส))

มีพุทธานุสติเป็นโคจร


โคจร

[เสียงสมาส]
โค-จะ-ระ-

/kʰoː˧.t͡ɕɔːn˧/^((สัมผัส))

เดินไปตามวิถี, คำนี้โดยมากใช้แก่ดาวนพเคราะห์, เมื่อว่าเฉพาะทางที่พระอาทิตย์โคจร มีจุดสุดอยู่ 6 แห่งที่อยู่ตรงข้ามกันเป็นคู่ ๆ คือ ครีษมายัน กับ เหมายัน คู่หนึ่ง, วสันตวิษุวัต กับ ศารทวิษุวัต คู่หนึ่ง, พสุสงกรานต์ 2 แห่ง คู่หนึ่ง

ดวงอาทิตย์โคจร

ดวงจันทร์โคจรรอบโลก

โคจรมาพบกัน


ผู้ป่วย

ผู้ที่ไม่สบายเพราะโรคหรือความไข้หรือเหตุอื่น, คนป่วย คนไข้ ก็ว่า


ป่วย

เป็นไปได้ว่าเกี่ยวข้องกับ ปวด

การป่วย (abstract-noun)
ความป่วย (abstract-noun)

รู้สึกไม่สบายเพราะโรคหรือความไข้หรือเหตุอื่นที่ทำให้รู้สึกเช่นนั้น


เจ็บไข้

การเจ็บไข้ (abstract-noun)
ความเจ็บไข้ (abstract-noun)

/t͡ɕep̚˨˩.kʰaj˥˩/^((สัมผัส))

ไม่สบายเพราะโรคหรือความไข้หรือเหตุอื่นที่ทำให้รู้สึกเช่นนั้น, เจ็บไข้ได้ป่วย ก็ว่า


คนป่วย

ผู้ป่วย, ผู้บาดเจ็บ


อาลัย

ยืมมาจากบาลี อาลย (“ห่วงใย”)

การอาลัย (abstract-noun)
ความอาลัย (abstract-noun)

ห่วงใย, พัวพัน, ระลึกถึงด้วยความเสียดาย


อาลัย

ยืมมาจากบาลี อาลย (“ห่วงใย”)

ความห่วงใย, ความพัวพัน, ความระลึกถึงด้วยความเสียดาย


อาลัย

ยืมมาจากสันสกฤต आलय (อาลย, “บ้าน, สถานที่”)

ที่อยู่, ที่พัก

ชลาลัย

ที่อยู่แห่งน้ำ หมายถึง ทะเล แม่น้ำเป็นต้น

หิมาลัย

ที่อยู่แห่งหิมะ เป็นชื่อของเทือกเขาสูงอยู่ทางทิศเหนือของอินเดีย


พัว

เป็นพวง, ติดกัน


ดาย

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ɓlaːjᴬ; ร่วมเชื้อสายกับไทดำ ꪚꪱꪥ (บาย), ไทขาว ꪚꪱꪥ, จ้วงแบบหนง ndai , จ้วงแบบจั่วเจียง mbyai (บลาย-ตัดหญ้า ถอนหญ้า)

ใช้มีดหรือจอบเป็นต้นถากต้นหญ้าเพื่อให้เตียน


ดาย

คำกริยาวิเศษณ์

ร่วมเชื้อสายกับลาว ດາຍ (ดาย), คำเมือง ᨯᩣ᩠ᨿ (ดาย), เขิน ᨯᩣ᩠ᨿ (ดาย), ไทลื้อ ᦡᦻ (ดาย), ไทใหญ่ လၢႆ (ลาย), จ้วง ndai

กินดาย

เพิกเฉย, ไม่เอาใจใส่

ดูดาย

ทีเดียว, เท่านั้น

เดียวดาย

เปล่าดาย

พู้นมาดาย

สะดวกดาย

โดด, เดี่ยว, เลย, ถ่ายเดียว (มักใช้ในที่สุดประโยค)


เสียดาย

รู้สึกอยากได้สิ่งที่เสียไปพลาดไปเป็นต้น ให้กลับคืนมา

เธอเสียดายแหวนเพชรที่หายไป

รู้สึกว่าพลาดโอกาสที่ควรจะมีจะได้

เสียดายที่เขาไม่เชิญฉันไปงานนี้ด้วย

รู้สึกไม่อยากให้เสียไปโดยไม่ได้ประโยชน์

เปิดน้ำเปิดไฟทิ้งไว้ น่าเสียดาย

อาลัยถึงสิ่งที่จากไป

เขาเสียดายที่คนดี ๆ ตายในอุบัติเหตุครั้งนี้หลายคน


ที่อยู่

/tʰiː˥˩.juː˨˩/^((สัมผัส))

แหล่งที่พักหรืออาศัย, ที่อยู่อาศัย ก็ว่า

ตำแหน่งที่ตั้ง

ที่อยู่ทางไปรษณีย์


อาศัย

ยืมมาจากสันสกฤต आशय (อาศย)

อาไศร
อาไศรย
การอาศัย (abstract-noun)

/ʔaː˧.saj˩˩˦/^((สัมผัส))

พักพิง, พักผ่อน

อาศัยร่มไม้ใบบัง

อาศัยความตามมาตราที่ ...


ที่อยู่อาศัย

ที่ + อยู่ + อาศัย

ที่-หฺยู่-อา-ไส

/tʰiː˥˩.juː˨˩.ʔaː˧.saj˩˩˦/^((สัมผัส))

แหล่งที่พักหรืออาศัย


ปราศรัย

ยืมมาจากสันสกฤต प्रश्रय (ปฺรศฺรย)

การพูดด้วยไมตรีจิต, การแสดงอัชฌาสัยในระหว่างผู้ใหญ่ต่อผู้น้อยหรือผู้ที่เสมอกัน


ปราศรัย

ยืมมาจากสันสกฤต प्रश्रय (ปฺรศฺรย)

ปราศัย
การปราศรัย (abstract-noun)

พูดด้วยไมตรีจิต, พูดแสดงอัชฌาสัยระหว่างผู้ใหญ่ต่อผู้น้อยหรือผู้ที่เสมอกัน


ปรารภ

ยืมมาจากสันสกฤต प्रारभ् (ปฺรารภฺ)


ตังวาย

ยืมมาจากเขมร តង្វាយ (ตงฺวาย), แผลงมาจาก ថ្វាយ (ถฺวาย)


ดงวาย

ยืมมาจากเขมร ដង្វាយ (ฎงฺวาย), แผลงมาจาก ថ្វាយ (ถฺวาย)


แช่เย็น

/t͡ɕʰɛː˥˩.jen˧/^((สัมผัส))

เอาใส่ไว้ในเครื่องทำความเย็นหรือน้ำแข็ง

เอาไปเก็บไว้เป็นเวลานาน, ทิ้งไว้นาน


แช่แข็ง

/t͡ɕʰɛː˥˩.kʰɛŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

เอาใส่ไว้ในเครื่องทำความเย็นหรือน้ำแข็งจนแข็ง

ทำให้นิ่ง, ทำให้อยู่กับที่, ไม่ขยายตัว, ไม่ก้าวหน้า


แช่ง

ร่วมเชื้อสายกับลาว ແຊ່ງ (แซ่ง), คำเมือง ᨩᩯ᩠᩵ᨦ (แช่ง), เขิน ᨩᩯ᩠᩵ᨦ (แช่ง), ไทลื้อ ᦶᦋᧂᧈ (แช่ง)

การแบ่งพยางค์
{ไม่ตามอักขรวิธี; เสียงสระสั้น}

/t͡ɕʰɛŋ˥˩/^((สัมผัส))

กล่าวด้วยตั้งใจมุ่งร้ายเพื่อให้เขาเป็นเช่นนั้น


แช่เบ้า

คำกริยาวิเศษณ์

/t͡ɕʰɛː˥˩.baw˥˩/^((สัมผัส))

อาการที่นั่งอยู่กับที่เป็นเวลานาน ๆ โดยไม่ได้ทำประโยชน์อะไร


แช่อิ่ม

/t͡ɕʰɛː˥˩.ʔim˨˩/^((สัมผัส))

แช่ผลไม้เป็นต้นในน้ำเชื่อมเข้มข้น จนอิ่มน้ำตาล

แช่อิ่มมะดัน

แช่อิ่มบอระเพ็ด


แช่อิ่ม

/t͡ɕʰɛː˥˩.ʔim˨˩/^((สัมผัส))

ที่แช่น้ำตาลเชื่อมจนอิ่มตัว

ผลไม้แช่อิ่ม

มะม่วงแช่อิ่ม


ดรรชนี

ยืมมาจากสันสกฤต तर्जनी (ตรฺชนี)

/dat̚˨˩.t͡ɕʰa˦˥.niː˧/^((สัมผัส))

นิ้วชี้, ราชาศัพท์ใช้ว่า พระดรรชนี

จำนวนที่เขียนไว้บนมุมขวาของอีกจำนวนหนึ่งซึ่งเรียกว่า ฐาน เพื่อแสดงการยกกำลังของฐานนั้น

3² : 2 เป็นดรรชนีของ 3

ตัวเลขอัตราส่วนซึ่งอาจเปลี่ยนแปลงได้ในระยะเวลาหนึ่ง

ดรรชนีค่าครองชีพ

บัญชีคำเรียงตามลำดับอักษรที่พิมพ์ไว้ส่วนท้ายของหนังสือเล่ม รวบรวมคำสำคัญ ๆ ซึ่งมีกล่าวถึงในหนังสือเล่มนั้น โดยบอกเลขหน้าที่มีคำนั้น ๆ ปรากฏอยู่เพื่อสะดวกแก่การค้น


สวรรคาลัย

ยืมมาจากสันสกฤต स्वर्ग (สฺวรฺค, “สวรรค์”) + आलय (อาลย, “บ้าน, สถานที่”)

สะ-หฺวัน-คา-ไล


สวรรคาลัย

สะ-หฺวัน-คา-ไล

ตาย (ใช้แก่เจ้านายชั้นสูง)


พักร้อน

/pʰak̚˦˥.rɔːn˦˥/^((สัมผัส))


บรรพต

ยืมมาจากสันสกฤต पर्वत (ปรฺวต); เทียบบาลี ปพฺพต

[เสียงสมาส]
บัน-พด-ตะ-


ระเบิด

/ra˦˥.bɤːt̚˨˩/^((สัมผัส))

ปะทุแตกออกไป

คลังกระสุนระเบิด

ทำให้ปะทุแตกออกไป

ระเบิดหิน

เริ่มขึ้นอย่างกึกก้อง

ระเบิดความมันส์


ระเบิด

/ra˦˥.bɤːt̚˨˩/^((สัมผัส))

ทิ้งระเบิด


ระเหิด

/ra˦˥.hɤːt̚˨˩/^((สัมผัส))

ระเหิดจากบาป

อาการที่ของแข็งกลายเป็นไอ

การบูรระเหิด

ลูกเหม็นระเหิด


ระเหิด

/ra˦˥.hɤːt̚˨˩/^((สัมผัส))

สูงตระหง่าน, ระเหิดระหง ก็ว่า


บ้านเมือง

บ้าน + เมือง; ร่วมเชื้อสายกับลาว ບ້ານເມືອງ (บ้านเมือง), คำเมือง ᨷ᩶ᩤ᩠ᨶᨾᩮᩬᩥᨦ (บ้านเมอิง), เขิน ᨷ᩶ᩤ᩠ᨶᨾᩮᩨ᩠ᨦ (บ้านเมืง), ไทลื้อ ᦢᦱᧃᧉᦵᦙᦲᧂ (บ้านเมีง), ไทดำ ꪚ꫁ꪱꪙꪹꪣꪉ (บ้านเมง), ไทใหญ่ ဝၢၼ်ႈမိူင်း (ว้านเมิ๊ง) หรือ မၢၼ်ႈမိူင်း (ม้านเมิ๊ง), ไทใต้คง ᥛᥣᥢᥲᥛᥫᥒᥰ (ม้านเม๊อ̂ง); เทียบความหมายตามตัวอักษรของจีน 國家 /国家

/baːn˥˩.mɯa̯ŋ˧/^((สัมผัส))


แว่นแคว้น

แว่น + แคว้น

แว็่น-แคฺว้น

/wɛn˥˩.kʰwɛːn˦˥/^((สัมผัส))

แผ่นดินซึ่งมีขอบเขตเป็นปริมณฑล

แว่นแคว้นตะนาวศรี

ฝ่ายเขาเล่าก็สามพารา เป็นใหญ่ในชวาแว่นแคว้น


วอน

ร่วมเชื้อสายอีสาน วอน, ลาว ວອນ (วอน), คำเมือง ᩅᩬᩁ (วอร), เขิน ᩅᩬᩁ (วอร), ไทลื้อ ᦞᦸᧃ (วอ̂น), ไทใหญ่ ဝွၼ်း (ว๊อ̂น)

/wɔːn˧/^((สัมผัส))

วอนตาย

ร่ำขอ, ขอด้วยอาการออด, เฝ้าร้องขอให้ทำตามประสงค์

คำนึงนุชนาฎเนื้อ นวลสมร แม้นแม่มาจักวอน พี่ชี้


วอน

คำวิสามานยนาม

ยืมโดยเรียนรู้จากเกาหลี 원 (won)

/wɔːn˧/^((สัมผัส))

สกุลเงินของประเทศเกาหลีเหนือและเกาหลีใต้ สัญลักษณ์ว่า ₩


รน

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน ฮน, ลาว ຮົນ (ฮ็น)

นิ่งอยู่ไม่ได้, เร่าร้อน

รนหาที่ตาย

รนหาเรื่อง


รน

คำวิสามานยนาม

/rɔː˧.nɔː˧/^((สัมผัส))

อักษรย่อของ ระนอง


ลน

ร่วมเชื้อสายกับลาว ລົນ (ล็น)ภาษาจ้วงเหนือ /loenz/,ภาษาจ้วงใต้/lwnz/

อังไฟเพื่อให้ร้อนแต่ผิว ๆ หรือให้อ่อนเป็นต้น

เอาขี้ผึ้งลนไฟ

เอาไม้ลนไฟให้อ่อน


ลน

วิ่ง, อยู่นิ่งไม่ได้, มักใช้ประกอบคำอื่นว่า ลนลาน ลุกลน ลุกลี้ลุกลน


ลน

คำกริยาวิเศษณ์

อาการที่รีบร้อนจนไม่เป็นระเบียบ, สับสน

ทำอะไรลนไปหมด

พูดลนจนฟังไม่รู้เรื่อง


วน

ร่วมเชื้อสายกับลาว ວົນ (ว็น)

เวียนไปโดยรอบ

ขับรถวนรอบสนาม

ไปโดยรอบเข้าหาศูนย์กลางหรือออกจากศูนย์กลาง

น้ำวน

วนเป็นก้นหอย


วน

ยืมมาจากสันสกฤต वन (วน, “ป่า”) หรือบาลี วน (“ป่า”)

[เสียงสมาส]
วะ-นะ-


พัดลม

เครื่องพัดให้เย็นด้วยแรงไฟฟ้าเป็นต้น

เครื่องฉุดระหัดด้วยกำลังลม


ใบพัด

วัตถุที่มีลักษณะแบนมีรูสำหรับใส่แกนหรือเพลาให้หมุนได้ สำหรับพัดลมพัดน้ำ เพื่อขับยานมีเครื่องบินและเรือเป็นต้น ให้เคลื่อนที่หรือเพื่อให้เกิดความเย็นเป็นต้น

ใบพัดเครื่องบิน

ใบพัดพัดลม

ใบพัดสีลม


รู

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ruːᴬ; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩁᩪ (รู), ลาว ຮູ (ฮู), ไทลื้อ ᦣᦴ (ฮู), ไทดำ ꪭꪴ (ฮุ), ไทขาว ꪭꪴ, ไทแดง ꪭꪴ, ไทใหญ่ ႁူး (หู๊), พ่าเก ꩭူ (หู), อาหม 𑜍𑜥 (รู), จ้วงแบบหนง ruz หรือ luz

รูเข็ม

ผ้าขาดเป็นรู

ช่องที่ลึกเข้าไปในสิ่งต่าง ๆ

รูหู

รูจมูก

รูปู

รูงู


รู่

/ruː˥˩/^((สัมผัส))

ครูด, ถู, สี

อย่าเอาทองไปรู่กระเบื้อง


หรู

เทียบหมิ่นใต้ 豪 (hô / hô͘ / hâu) ซึ่งออกเสียงคล้ายกัน

/ruː˩˩˦/^((สัมผัส))

สวยงามด้วยการรู้จักประดับตกแต่งเกินกว่าปรกติธรรมดา

แต่งตัวสวยหรู


รู้จัก

รู้ + จัก; ร่วมเชื้อสายกับลาว ຮູ້ຈັກ (ฮู้จัก), ไทดำ ꪭꪴ꫁ꪊꪰꪀ (ฮุ้จัก)

การรู้จัก (abstract-noun)
ความรู้จัก (abstract-noun)

/ruː˦˥.t͡ɕak̚˨˩/^((สัมผัส))

เคยพบเคยเห็นและจำได้

คนกรุงเทพฯ รู้จักวัดพระแก้วดี

แม้เด็ก ๆ ก็ยังรู้จักหนูและแมว

คุ้นเคยกัน, รู้จักมักคุ้น ก็ว่า

นายดำกับนายแดงรู้จักกันมาตั้งแต่เด็ก ๆ

รู้จักคิด

รู้จักทำ


ใคร

การหลอมคำ ของ คน + ไร
เทียบกับไผ; จากไทดั้งเดิม *pʰaɰᴬ; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨹᩲ (ใผ), อีสาน ใผ หรือ ไผ, ลาว ໃຜ (ใผ), ไทลื้อ ᦺᦕ (ไผ), ไทดำ ꪻꪠ (ใฝ), ไทใหญ่ ၽႂ် (ใผ), ไทใต้คง ᥚᥬᥴ (ใผ๋), อ่ายตน ၸၞ် (ใผ), อาหม 𑜇𑜧 (ผว์) หรือ 𑜇𑜨𑜧 (ผอ̂ว์)

คนไหน, ผู้ใด, ใช้เป็นคำถาม

ใครมา

เขาไปกับใคร

ผู้ใดผู้หนึ่ง, คนใดคนหนึ่ง, (ซึ่งมิได้กำหนดแน่นอนลงไป)

ฉันไม่อยากพึ่งใคร


ใคร ๆ

คำซ้ำของ ใคร

ใคร ๆ ก็ช่วยอะไรเขาไม่ได้


ได

ยืมมาจากเขมร ដៃ (ไฎ, “มือ”)

ยอไดพยงภักตรผม ประนมนักขชุลีการ


ได

รูปเลิกใช้ของ ใด


ไค

ยืมมาจากอังกฤษ chi, จากละติน chī (คี̄), จากกรีกโบราณ χεῖ (kheî)

อักษรกรีก Χ/χ


ไย

คำกริยาวิเศษณ์

ไฉน, อะไร, ทำไม

จะช้าอยู่ไย

ไยจึงไม่มา


วอด

/wɔːt̚˥˩/^((สัมผัส))

หมดไป, สิ้นไป, วอดวาย ก็ว่า

ไฟไหม้เสียวอดเลย


หวอด

/wɔːt̚˨˩/^((สัมผัส))

ฟองน้ำที่ปลาบางชนิดมีปลากัด ปลาช่อนเป็นต้น พ่นไว้สำหรับเก็บไข่


หวอด

คำกริยาวิเศษณ์

/wɔːt̚˨˩/^((สัมผัส))

อาการที่หาวทำเสียงดังเช่นนั้น ในคำว่า หาวหวอด


หาว

ร่วมเชื้อสายกับลาว ຫາວ (หาว), ไทลื้อ ᦠᦱᧁ (หาว), ไทใหญ่ ႁၢဝ် (หาว), อาหม 𑜍𑜈𑜫 (รว์)

/haːw˩˩˦/^((สัมผัส))

กลางหาว


หาว

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ʰraːwᴬ; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩉᩣ᩠ᩅ (หาว), เขิน ᩉᩣ᩠ᩅ (หาว), ลาว ຫາວ (หาว), ไทลื้อ ᦠᦱᧁ (หาว), ไทดำ ꪬꪱꪫ (หาว), ไทขาว ꪬꪱꪫ, ไทใหญ่ ႁၢဝ် (หาว), ไทใต้คง ᥞᥝᥴ (เห๋า), พ่าเก ꩭွ် (เหา), จ้วงแบบหนง hau, จ้วงแบบจั่วเจียง hau

/haːw˩˩˦/^((สัมผัส))

กิริยาที่สูดลมเข้าแล้วระบายลมออกทางปากเมื่อเวลาง่วงนอนเป็นต้น

หาวนอน


หวา

/waː˩˩˦/^((สัมผัส))

คำประกอบท้ายเพื่อเน้นความ

ไปไหนหวา


ว้าก

เลียนเสียงธรรมชาติ

/waːk̚˦˥/^((สัมผัส))

เสียงร้องดัง ๆ อย่างเสียงเด็กร้อง, หวาก ก็ว่า


ว้าก

เลียนเสียงธรรมชาติ

/waːk̚˦˥/^((สัมผัส))


สบาย

คำกริยาวิเศษณ์

ยืมมาจากบาลี สปฺปาย; ร่วมเชื้อสายกับลาว ສະບາຍ (สะบาย), เขมร សប្បាយ (สบฺบาย)

เดี๋ยวนี้เขาสบายขึ้น ลูก ๆ ทำงานหมดแล้ว

เป็นสุขกายสุขใจ, มักใช้เข้าคู่กับคำ สุข เป็น สุขสบาย

เวลานี้เขาสบายแล้ว เพราะมีฐานะดีขึ้น ไม่มีวิตกกังวลใด ๆ

สะดวก, มักใช้เข้าคู่กับคำ สะดวก เป็น สะดวกสบาย

ทำตามสบายไม่ต้องเกรงใจ

มีรถส่วนตัวสบายกว่าไปรถประจำทาง

เก้าอี้ตัวนี้นั่งสบาย

เขาทำงานสบายขึ้น ไม่ต้องแบกหามเหมือนเมื่อก่อน

ไม่เจ็บไม่ไข้

เวลานี้เขาสบายดี ไม่ป่วยไข้

มีความพอใจเมื่อได้สัมผัส

สบายหู

สบายตา

สบายกาย


โทน

เทียบจีนยุคกลาง單 (MC tan, “เดี่ยว, หนึ่ง”)

มีจำเพาะหนึ่งเท่านั้น, ใช้แก่สิ่งที่ตามปรกติควรจะมีมากกว่าหนึ่ง แต่มีเพียงหนึ่งเท่านั้นเรียกว่า โทน

ลูกโทน

มะพร้าวโทน


โทน

ชื่อกลองประเภทหนึ่งสำหรับตีขัดจังหวะ ขึงหนังด้านเดียวคล้ายกลองยาว แต่เล็กและสั้นกว่า มี 2 ชนิด คือ โทนชาตรี และโทนมโหรี

ชื่อเพลงไทยทำนองหนึ่ง


โทน

ชื่อนกยางชนิดหนึ่ง เรียกว่า ยางโทน


โทน

ยืมมาจากอังกฤษ tone

ระดับความเข้มของสี


แน่บ

คำกริยาวิเศษณ์

/nɛp̚˥˩/^((สัมผัส))

อาการที่วิ่งอย่างรวดเร็วไม่เหลียวหลัง

โกยแน่บ


เวร

ยืมมาจากบาลี เวร; เทียบสันสกฤต वैर (ไวร)

ความพยาบาท, ความปองร้าย, บาป

เวรย่อมระงับด้วยการไม่จองเวร

คนหรือสิ่งที่ก่อความเดือดร้อนวุ่นวาย

ไอ้เด็กเวร


เวร

คำแสดงความรู้สึกเดือดร้อนเพราะกรรมหรือชะตากรรมของตนในอดีต, กรรมเวร หรือ เวรกรรม ก็ว่า

เวรของฉันแท้ ๆ ทำเงินเดือนหายไปทั้งเดือน


เวร

รอบผลัดในหน้าที่การงาน

วันนี้เวรฉันทำความสะอาดห้อง


เวน

เทียบอีสาน เวน (“มอบ, มอบให้, ถวาย”)

มอบหรือย้ายโอนในอาการที่สละกรรมสิทธิ์ซึ่งมีอยู่ในขณะนั้น

เวนหน้าที่ให้ผู้รับผิดชอบคนต่อไป

เวนราชสมบัติ


เวน

ประทับร้อนแรมห้าเวนก็ถึงเมืองกาญจนบุรี เสด็จยังพลับพลาที่ประทับ สมเด็จพระพุทธเจ้าอยู่หัวเสด็จแรมพักช้างม้ารี้พลจัดกองทัพสามเวน

2398, “แผ่นดินสมเด็จพระสรรเพชญ์ที่ 2 (พระนเรศวรมหาราช)”, in พระราชพงษาวดาร ฉบับพระราชหัดถเลขา, volume 1, พระนคร: โบราณคดีสโมสร, published 2455, page 209:


เอว

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ˀjeːwᴬ, จากจีนยุคกลาง腰 (MC 'jiew); ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩋᩯ᩠ᩅ (แอว), ลาว ແອວ (แอว), ไทดำ ꪵꪮꪫ (แอว), ไทใหญ่ ဢႅဝ် (แอว), จ้วง yiu; เป็นไปได้ว่าเกี่ยวข้องกับ เอี้ยว

การแบ่งพยางค์
{เสียงสระสั้น}

การแบ่งพยางค์
{เสียงสระสั้น}

/ʔeːw˧/^((สัมผัส))

ส่วนกลางของร่างกายระหว่างชายโครงกับกระดูกตะโพกทั้ง 2 ข้าง, กะเอว บั้นเอว หรือ สะเอว ก็ว่า

โดยปริยายหมายถึงส่วนกลางของสิ่งอื่น ๆ ตรงที่คอดเข้าไป

เอวว่าวจุฬา

เอวพาน


สลิ่ม

กร่อนมาจาก ซาหริ่ม หรือ ซ่าหริ่ม

สีเขียวกับชมพูตัดกันเหมือนสีขนมซ่าหริ่ม


สลิ่ม

กร่อนมาจาก ซาหริ่ม หรือ ซ่าหริ่ม

บุคคลที่หลงคิดว่าตนมีสติปัญญา คุณสมบัติ ความเชื่อ ค่านิยม หรือจริยธรรมเหนือกว่าผู้อื่น ทว่าแท้จริงกลับไม่มีความคิดเป็นของตนเอง ไม่มีจุดยืนที่ชัดเจน ไม่สามารถใช้ตรรกะหรือแสดงเหตุผลตามหลักวิทยาศาสตร์ได้ จึงมักอ้างสิ่งศักดิ์สิทธิ์หรือมีความเชื่อที่ผิดอยู่เสมอ ทั้งยังปากว่าตาขยิบ มีอคติและความดัดจริตสูง เกลียดนักการเมือง และไม่ชอบประชาธิปไตยแบบมีผู้แทน


ขึ้น

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *χɯnꟲ; ร่วมเชื้อสายกับอีสาน ขึ้น, ลาว ຂຶ້ນ (ขึ้น), คำเมือง ᨡᩧ᩠᩶ᨶ (ขึ้น), เขิน ᨡᩨ᩠᩶ᨶ (ขื้น), ไทลื้อ ᦃᦹᧃᧉ (ฃื้น), ไทดำ ꪄꪳ꫁ꪙ (ฃึ้น), ไทขาว ꪄꪳꪙꫂ, ไทใหญ่ ၶိုၼ်ႈ (ขึ้น), ไทใต้คง ᥑᥪᥢᥲ (ฃื้น), พ่าเก ၵိုꩫ် (ขึน์), อาหม 𑜁𑜢𑜤𑜃𑜫 (ขึน์), จ้วง hwnj, จ้วงแบบจั่วเจียง kwnj

/kʰɯn˥˩/^((สัมผัส))

ไปสู่เบื้องบน เบื้องสูง หรือ เบื้องหน้า, ไปสู่เบื้องที่ถือว่าตรงข้ามกับลง

เพิ่มหรือทำให้เพิ่ม

ขึ้นราคา

ขึ้นภาษี

ราคาขึ้น

ภาษีขึ้น

ขึ้นหนุ่ม

ขึ้นบรรทัดใหม่

เอาเข้าไว้เป็นหลักฐาน

ขึ้นทะเบียน

ขึ้นทำเนียบ

เอ่ยคำหยาบออกมาด้วยความโกรธ

ขึ้นมึง

ขึ้นกู

ฝีขึ้น

สนิมขึ้น

นิยมนับถือ, เลื่อมใส

อาจารย์คนนี้มีคนขึ้นมาก

อยู่ในสังกัด

กรมศิลปากรขึ้นกับกระทรวงศึกษาธิการ

ศพขึ้น

ท้องขึ้น

ขนมขึ้น

แรกปรากฏจากขอบฟ้า

ตะวันขึ้น

ต้นไม้ขึ้น

มีโชคจะทำอะไรก็ประสบผล

มือขึ้น

ชะตาขึ้น

ขึ้นธนู

ขึ้นกลอง

ขึ้นฆ้อง

เริ่มเดินเป็นครั้งแรก

ขึ้นขุน

ขึ้นโคน

ทำให้เป็นรูปร่าง

ขึ้นรูป

ขึ้นกระบุง

เอาเช็คเป็นต้นไปขอรับเป็นตัวเงินจากธนาคาร เรียกว่า ขึ้นเงิน

เอาเข้าเก็บไว้

ขึ้นคลัง

แล่นไปตามทางจากใต้ไปเหนือ

รถขึ้น

ขาขึ้น

ขึ้นค่ำหนึ่ง

ขึ้น 2 ค่ำ


ขึ้น

คำกริยาวิเศษณ์

/kʰɯn˥˩/^((สัมผัส))

ใช้ประกอบคำอื่นเพื่อเน้นความให้เด่นหรือให้ชัดแจ้งกว่าเดิม

เกิดขึ้น

เป็นขึ้น

สวยขึ้น

สูงขึ้น

เป็นคำประกอบท้ายหมายความว่า มากกว่าเดิม

ดีขึ้น

เร็วขึ้น

อ้วนขึ้น

เป็นไปตามคำที่ยอหรือยุเป็นต้น

ยกขึ้น

ยุขึ้น

หนุนขึ้น

ดูสวยกว่าตัวจริง

แต่งตัวขึ้น

ถ่ายรูปขึ้น

มีเหตุผลสมควร

ฟังขึ้น

ถ้าใช้ในความปฏิเสธ หมายความว่า ไม่ชนะ

เถียงไม่ขึ้น


ตรง

ยืมมาจากเขมรเก่า *ត្រង៑ (*ตฺรงฺ), តុរង៑ (ตุรงฺ); ร่วมเชื้อสายกับเขมร ត្រង់ (ตฺรง̍), ลาว ຕົງ (ต็ง) หรือ ກົງ (ก็ง)

ทางตรง

นั่งตัวตรง

ตั้งเสาให้ตรง

ยืนตรง ๆ

ซื่อ, ไม่โกง

เขาเป็นคนตรง

เที่ยงตามกำหนด

เวลา 3 โมงตรง

นาฬิกาเดินตรงเวลา

เปิดเผยไม่มีลับลมคมใน, ไม่ปิดบังอำพราง, ไม่อ้อมค้อม

พูดตรงไปตรงมา

บอกมาตรง ๆ

ตรงเข้าใส่

ตรงเป้าหมาย


ตรง

ที่แห่งใดแห่งหนึ่งโดยเฉพาะ

ตรงนี้

ตรงนั้น


ทาษ

การสะกดคำถูกปนเปื้อนมาจาก โทษ

/tʰaːt̚˥˩/^((สัมผัส))

รูปเลิกใช้ของ ทาส


โอภาส

ยืมมาจากบาลี โอภาส

/ʔoː˧.pʰaːt̚˥˩/^((สัมผัส))

ความสุกใส, ความเปล่งปลั่ง


โอภาส

ยืมมาจากบาลี โอภาส

/ʔoː˧.pʰaːt̚˥˩/^((สัมผัส))


โอภาษ

/ʔoː˧.pʰaːt̚˥˩/^((สัมผัส))

รูปเลิกใช้ของ โอภาส


เชื้อ

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨩᩮᩬᩥ᩶ᩋ (เชอิ้อ), ลาว ເຊື້ອ (เซื้อ), ไทลื้อ ᦵᦋᦲᧉ (เชี้), ไทดำ ꪹꪋ꫁ (เจฺ้), ไทใหญ่ ၸိူဝ်ႉ (เจิ๎ว), จ้วงแบบจั่วเจียง cwex (เชื้อ, “บรรพบุรุษ”)

/t͡ɕʰɯa̯˦˥/^((สัมผัส))

สิ่งที่เป็นต้นเหตุทำให้เกิดสิ่งอื่น ๆ ที่มีลักษณะทำนองเดียวกัน

เชื้อไฟ

เชื้อเหล้า

ผู้ที่สืบวงศ์วานว่านเครือเผ่าพันธุ์ต่อ ๆ กันมา

มีเชื้อจีน

มีเชื้อแขก


เชื้อ

/t͡ɕʰɯa̯˦˥/^((สัมผัส))

3 เชื้อ


เชื้อ

/t͡ɕʰɯa̯˦˥/^((สัมผัส))

เชิญ, มักใช้เข้าคู่กับคำ เชิญ เป็น เชื้อเชิญ

สาวใช้เชื้อชูไป

ชื่อเพลงไทยทำนองหนึ่งที่มักใช้เนื่องในการอธิษฐาน


สืบ

ร่วมเชื้อสายกับลาว ສືບ (สืบ), คำเมือง ᩈᩨ᩠ᨷ (สืบ), เขิน ᩈᩨ᩠ᨷ (สืบ), ไทลื้อ ᦉᦹᧇ (สืบ), ไทใหญ่ သိုပ်ႇ (สึ่ป), ไทใต้คง ᥔᥪᥙ (สืป), อาหม 𑜏𑜢𑜤𑜆𑜫 (สึป์), จ้วง swp (Jingxi), จ้วง cup (Daxin)

/sɯːp̚˨˩/^((สัมผัส))

ต่อเนื่องเป็นลำดับ

สืบราชสมบัติ

สืบตระกูล

เสาะหา, แสวงหา

สืบความลับ

สืบข้อเท็จจริง

สืบข่าว


เชื้อเพลิง

เชื้อ + เพลิง; เป็นศัพท์บัญญัติสำนักงานราชบัณฑิตยสภาของ fuel

เชื้อ-เพฺลิง

/t͡ɕʰɯa̯˦˥.pʰlɤːŋ˧/^((สัมผัส))

สิ่งที่ทำให้ไฟติดง่าย

สิ่งที่ทำให้เกิดการเผาไหม้


เชื้อไฟ

/t͡ɕʰɯa̯˦˥.faj˧/^((สัมผัส))

สิ่งที่ทำให้ไฟติดง่ายเช่นกระดาษหรือไม้ที่เกรียกเป็นชิ้นเล็ก ๆ


สงบ

ยืมมาจากเขมร ស្ងប់ (สฺงบ̍)

การสงบ (abstract-noun)
ความสงบ (abstract-noun)

ᦐᦲᧄ

ปราศจากสิ่งรบกวน

ᦐᦲᧄᦺᦈ

ปราศจากสิ่งรบกวน

ၵတ်းယဵၼ်

ปราศจากสิ่งรบกวน

ສະຫງົບ

ปราศจากสิ่งรบกวน

calm

ปราศจากสิ่งรบกวน

/sa˨˩.ŋop̚˨˩/^((สัมผัส))

สงบจิตสงบใจ

สงบสติอารมณ์

สงบศึก

คลื่นลมสงบ

พายุสงบ

กลับเป็นปรกติ

เหตุการณ์สงบแล้ว

ปราศจากสิ่งรบกวน

จิตใจสงบ

อาการไข้สงบลง

ภูเขาไฟสงบ

บ้านเมืองสงบปราศจากโจรผู้ร้าย


เลือดเนื้อ

เลือด + เนื้อ; เทียบความหมายตามตัวอักษรของจีน 血肉

lʉ̂ʉat-nʉ́ʉa

/lɯa̯t̚˥˩.nɯa̯˦˥/^((สัมผัส))

ลูกในไส้, ลูกของตนแท้ ๆ

ปฏิวัติโดยไม่เสียเลือดเนื้อ


รัฐ

ยืมมาจากบาลี รฏฺฐ; เทียบสันสกฤต राष्ट्र (ราษฺฏฺร)

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

[เสียงสมาส]
รัด-ถะ-

รัฐปาหัง

กฎหมายสูงสุดของรัฐ

รัฐวาติกัน


ประชารัฐ

ประเทศหรือบ้านเมืองของปวงชน


ปวง

ยืมมาจากเขมรเก่า ប្វង (ปฺวง), បូង (ปูง, “กลุ่มก้อน; ทั้งหมด”); ร่วมเชื้อสายกับเขมร ពួង (พัวง); ร่วมรากกับ พวง

ทั้งหมด, ทั้งสิ้น, มักใช้เข้าคู่กับคำ ทั้ง เป็น ทั้งปวง

ปวงชน

ชนทั้งปวง


ควร

คำกริยาวิเศษณ์

ยืมมาจากเขมร គួរ (คัวร) เทียบกับภาษามอญโบราณ gor, มอญ ဂပ်ဂေါဝ် (คป์โคว์); ร่วมเชื้อสายกับลาว ຄວນ (ควน), ไทลื้อ ᦷᦅᧃ (โคน)

กินแต่พอควร

ชอบ, ถูกต้อง

เห็นควรแล้ว


ควร

ᨣ᩠ᩅᩁ

เป็นคำช่วยกริยาในความคล้อยตาม

ᨣ᩠ᩅᩁᨯᩦ

เป็นคำช่วยกริยาในความคล้อยตาม

ᨳᩪᨠᨯᩦ

เป็นคำช่วยกริยาในความคล้อยตาม

ᩉᩖ᩶ᩣ᩠ᨦ

เป็นคำช่วยกริยาในความคล้อยตาม

ᨣ᩠ᩅᩁ

เป็นคำช่วยกริยาในความคล้อยตาม

ᩉᩖ᩶ᩣ᩠ᨦ

เป็นคำช่วยกริยาในความคล้อยตาม

ᦷᦅᧃ

เป็นคำช่วยกริยาในความคล้อยตาม

ᦈᧅᦺᦡᧉ

เป็นคำช่วยกริยาในความคล้อยตาม

ᦏᦳᧅᧈ

เป็นคำช่วยกริยาในความคล้อยตาม

ᦏᦳᧅᧈᦷᦅᧃ

เป็นคำช่วยกริยาในความคล้อยตาม

ᦗᦹᧂᦷᦅᧃ

เป็นคำช่วยกริยาในความคล้อยตาม

ᦶᦙᧃᧈ

เป็นคำช่วยกริยาในความคล้อยตาม

ထုၵ်ႇ

เป็นคำช่วยกริยาในความคล้อยตาม

ထုၵ်ႇလီ

เป็นคำช่วยกริยาในความคล้อยตาม

ຄວນ

เป็นคำช่วยกริยาในความคล้อยตาม

should

เป็นคำช่วยกริยาในความคล้อยตาม

เป็นคำช่วยกริยาในความคล้อยตาม

ควรทำ

ควรกิน


ร่าน

บุ้ง, ชื่อหนอนผีเสื้อหลายชนิดและหลายวงศ์


ร่าน

การร่าน (abstract-noun)
ความร่าน (abstract-noun)

ᩁᩯ᩠᩵ᨶ

อยาก, ใคร่, (มักใช้ในทางกามารมณ์)

อยาก, ใคร่, (มักใช้ในทางกามารมณ์)


รำคาญ

ไม่ทราบรากศัพท์

รำคาน
ลำคาญ
ลำคาน
การรำคาญ (abstract-noun)
ความรำคาญ (abstract-noun)

รำคาญหู

รำคาญตา

รำคาญเนื้อ

รำคาญตัว

ทำสวนครัวแก้รำคาญ

ทำให้เดือดร้อน, เบื่อหน่าย

เสียงทะเลาะกันทำให้รำคาญ


ปรัง

ยืมมาจากเขมร ប្រាំង (บฺราํง, “ฤดูแล้ง”)

นาปรัง

นาที่ทำในฤดูแล้ง


ปรัง

คำกริยาวิเศษณ์

เกินเวลา, เกินกำหนด

จมปรัง

อยู่เกินเวลา


พี้

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน พี้, ลาว ພີ້ (พี้)

/pʰiː˦˥/^((สัมผัส))


พี้

ไม่ทราบรากศัพท์

/pʰiː˦˥/^((สัมผัส))

เสพ (ยาเสพติด)

พี้กัญชา

พี้บุหรี่


เพาะ

เทียบลาว ເພາະ (เพาะ), ไทลื้อ ᦘᦸᦰ (ภอ̂ะ)

/pʰɔʔ˦˥/^((สัมผัส))

ทำให้งอก, ทำให้เกิด

เพาะถั่วงอก

โดยปริยายหมายถึงอาการที่คล้ายคลึงเช่นนั้น

เพาะนิสัย


โคม

ยืมมาจากเขมร គោម (โคม)

เครื่องครอบตะเกียงเพื่อบังลมหรือบังคับแสงไฟ

ตะเกียงเครื่องตามไฟ หรือเครื่องให้แสงสว่างซึ่งมีเครื่องบังลมหรือเครื่องบังคับแสงไฟเช่นนั้น ใช้ตั้ง หิ้ว หรือแขวน, ลักษณนามว่า โคม, ดวง, ใบ, ลูก

โคมไฟฟ้า

เรียกชามอย่างเก่าขนาดใหญ่ รูปคล้ายโคมว่า ชามโคม, ลักษณนามว่า ใบ, ลูก


สะเดิ๊ด

คำกริยาวิเศษณ์

/sa˨˩.dɤːt̚˦˥/^((สัมผัส))

หรูหราเกินปรกติ


สะแด่วแห้ว

มาจากชื่อภาพยนตร์ สะแด่วแห้ว ออกฉายเมื่อ พ.ศ. 2535

สะ-แด็่ว-แฮ็่ว

แห้ว, ชวด, ผิดหวัง

สนุกสนานอย่างมาก, มันอย่างที่สุด, ถึงใจอย่างยิ่ง


สะแด่ว

ตัดทอนจาก สะแด่วแห้ว


อำมาตย์

ยืมมาจากสันสกฤต अमात्य (อมาตฺย); เทียบบาลี อมจฺจ

ข้าราชการ, ข้าเฝ้า


อมาตย์

/ʔa˨˩.maːt̚˨˩/^((สัมผัส))

ข้าราชการ, ข้าเฝ้า


อธิปไตย

ยืมมาจากบาลี อาธิปเตยฺย (“ความเป็นใหญ่”)

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

อะ-ทิบ-ปะ-ไต

อำนาจสูงสุดของรัฐที่จะใช้บังคับบัญชาภายในอาณาเขตของตน


สุด

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน สุด, ลาว ສຸດ (สุด), คำเมือง ᩈᩩᨯ (สุด), เขิน ᩈᩩᨯ (สุด), ไทลื้อ ᦉᦳᧆ (สุด), ไทดำ ꪎꪴꪒ (สุด), ไทใหญ่ သုတ်း (สุ๊ต), อาหม 𑜏𑜤𑜄𑜫 (สุต์)

สุดกระแสความ

สุดความ

รักสุดหัวใจ

สุดสายรถประจำทาง


สุด

ปลายหรือท้าย

สุดแดน

สุดแผ่นดิน

ในที่สุด

ปลายทางใดทางหนึ่ง

เหนือสุด

ขวาสุด

บนสุด


สุด

คำกริยาวิเศษณ์

อย่างมาก, อย่างยิ่งยวด

สุดรัก

สุดเสียดาย

สุดอาลัย

เต็มที่เต็มกำลัง

สู้จนสุดชีวิต

งานนี้เขาทุ่มจนสุดตัว

เกินกว่าจะทำได้

สุดกลั้น

สุดไขว่คว้า

สุดทน


สุด ๆ

คำกริยาวิเศษณ์

คำซ้ำ ของ สุด

มาก, เต็มที่

สนุกสุด ๆ


ฝุด ๆ

คำกริยาวิเศษณ์

แผลงมาจาก สุด ๆ

มาก, เต็มที่

น่ารักฝุด ๆ


มุด

เอาหัวลอดเข้าไป

มุดรั้ว

มุดใต้ถุน

เอาหัวดำลงในน้ำ ในคำว่า มุดน้ำ


มุด

มะมุด, ชื่อไม้ต้นชนิดหนึ่ง


งุด

คำกริยาวิเศษณ์

เป็นไปได้ว่าแผลงมาจาก มุด; เทียบจ้วง ngut (งุด, “ก้มหน้าลงเพราะง่วงนอน”)

/ŋut̚˦˥/^((สัมผัส))

อาการก้มหน้าลงเพราะกลัวหรืออายเป็นต้น

ก้มหน้างุด

อาการที่เดินก้มหัวหรือก้มหน้าไปโดยเร็ว

อาการที่ก้มหน้าก้มตาทำสิ่งใดสิ่งหนึ่ง

นั่งทำงานงุด ๆ ทั้งวัน


งุด ๆ

คำกริยาวิเศษณ์

คำซ้ำของ งุด

/ŋut̚˦˥.ŋut̚˦˥/^((สัมผัส))

อาการก้มหน้าลงเพราะกลัวหรืออายเป็นต้น

ก้มหน้างุด ๆ

อาการที่เดินก้มหัวหรือก้มหน้าไปโดยเร็ว

อาการที่ก้มหน้าก้มตาทำสิ่งใดสิ่งหนึ่ง

นั่งทำงานงุด ๆ ทั้งวัน


ปุด

เรียกการเย็บผ้าทีหนึ่งว่าปุดหนึ่ง

ชื่อไม้ล้มลุกมีเหง้าชนิด Etlingera megalocheilos Griff. ในวงศ์ Zingiberaceae ลำต้นกินได้


ปุด

อาการที่น้ำหรือของเหลวผุดขึ้นน้อย ๆ


ปุด

เสียงดังเช่นนั้น


ทุด

/tʰut̚˦˥/^((สัมผัส))

คำที่เปล่งออกมาแสดงความไม่พอใจหรือติเตียน


ยุด

ยุดมือ

ครุฑยุดนาค

ยุดไว้เป็นตัวประกัน


ปอบ

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน ปอบ, ลาว ປອບ (ปอบ), คำเมือง ᨸᩬᨷ (ปอบ), เขิน ᨸᩬᨷ (ปอบ)

/pɔːp̚˨˩/^((สัมผัส))

ผีชนิดหนึ่งเชื่อกันว่าสิงอยู่ในตัวคน กินตับไตไส้พุงจนหมดแล้วออกไป คนนั้นก็ตาย


บุบ

ร่วมเชื้อสายกับลาว ບຸບ (บุบ), คำเมือง ᨷᩩᨷ (บุบ), เขิน ᨷᩩ᩠ᨷ (บุบ), ไทลื้อ ᦢᦳᧇ (บุบ), ไทใหญ่ မုပ်း (มุ๊ป), ဝုပ်း (วุ๊ป), မူပ် (มูป), หรือ ဝူပ်း (วู๊ป); เทียบภาษาจ้วง mboep （บบ）
Jonsson (1991) ได้แนะนำว่ามาจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *ˀbupᴰ³ˢ แต่คำร่วมเชื้อสายมีแค่บางส่วน

ทุบ ตำ หรือเคี้ยวเบา ๆ พอให้เป็นรอยหรือแตก

บุบกระเทียม


บุบ

บู้ลง, บุ๋มลง

ขันบุบ

แก้มบุบ


ทุบ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *dupᴬ; ร่วมเชื้อสายกับอีสาน ทุบ, ลาว ທຸບ (ทุบ), คำเมือง ᨴᩩᨷ (ทุบ), เขิน ᨵᩩ᩠ᨷ (ธุบ), ไทลื้อ ᦑᦳᧇ (ทุบ), ไทใหญ่ ထုပ်ႉ (ถุ๎ป), จ้วง dub, ภาษาจ้วงใต้ tup

/tʰup̚˦˥/^((สัมผัส))

ใช้ของแข็งเช่นค้อนหรือสิ่งที่มีลักษณะกลม ๆ เป็นต้นตีลงไปบนสิ่งใดสิ่งหนึ่งเพื่อให้แตก หรือเพื่อให้นุ่มให้แหลก หรือเพื่อให้ตาย

ทุบมะพร้าว

ทุบอิฐ

ทุบหิน

ทุบเนื้อวัว

ทุบเนื้อหมู

ทุบด้วยท่อนจันทน์

ทุบหัวปลา

อาการที่คล้ายคลึงเช่นนั้น

เอากำปั้นทุบหลัง

เอามือทุบโต๊ะ


ทรัพย์

ยืมมาจากเขมรเก่าสมัยก่อนอังกอร์ ទ្រវ្យ (ทฺรวฺย), จากสันสกฤต द्रव्य (ทฺรวฺย); ร่วมเชื้อสายกับเขมร ទ្រព្យ (ทฺรพฺย)

ไม่มีทรัพย์ติดตัว

สมบัติพัสถาน

เขาเป็นคนมีทรัพย์

วัตถุมีรูปร่าง

โดยปริยายหมายถึงสิ่งที่ถือว่ามีค่า อาจไม่มีรูปร่างก็ได้

มีปัญญาเป็นทรัพย์

อริยทรัพย์


เงาะ

จากชื่อของตัวละครในเรื่อง สังข์ทอง (เขมรว่า ខ្យងស័ង្ខขฺยงสังฺข); ร่วมเชื้อสายกับเขมร ងោះ (โงะ), ลาว ເງາະ (เงาะ)

/ŋɔʔ˦˥/^((สัมผัส))

คนป่าพวกหนึ่ง รูปร่างต่ำเตี้ย ตัวดำ ผมหยิก ในตระกูลนิกริโต (Negrito) และตระกูลออสโตรเนเชียน (Austronesian) อยู่ในแหลมมลายู เรียกตัวเองว่า กอย ได้แก่ พวกเซมัง และซาไกหรือเซนอย

โดยปริยายเรียกคนที่มีรูปร่างเช่นนั้น

ชื่อไม้ต้นขนาดกลางชนิด Nephelium lappaceum L. ในวงศ์ Sapindaceae ผลกินได้ เปลือกมีขนยาวสีเหลืองหรือแดงเป็นต้น, ปักษ์ใต้เรียก พรวน


ทิชชู

จากอังกฤษtissue

/tʰit̚˦˥.t͡ɕʰuː˥˩/^((สัมผัส))

กระดาษเนื้อบาง นุ่ม ใช้เช็ดหน้า เช็ดมือ เช็ดปาก เป็นต้น


แซ็ว

รูปที่สะกดผิดของ แซว


แซ่บ

ยืมมาจากอีสาน แซ่บ; เป็นไปได้ว่าร่วมรากกับ แสบ

/sɛp̚˥˩/^((สัมผัส))


แซ่ด

คำกริยาวิเศษณ์

/sɛt̚˥˩/^((สัมผัส))

มีเสียงเซ็งแซ่จนฟังไม่ได้ศัพท์

คุยกันแซ่ด


แซ่ด ๆ

คำกริยาวิเศษณ์

/sɛt̚˥˩.sɛt̚˥˩/^((สัมผัส))

อาการที่เซไปทรงตัวไม่อยู่

เซแซ่ด ๆ


ล่อกแล่ก

คำกริยาวิเศษณ์

/lɔk̚˥˩.lɛk̚˥˩/^((สัมผัส))

แสดงอาการหลุกหลิกเป็นต้น เหลียวซ้ายแลขวาอยู่ตลอดเวลา ถือกันว่าเป็นกิริยาไม่สุภาพหรือบางทีก็ส่อพิรุธด้วย


ซ่อก ๆ

/sɔk̚˥˩.sɔk̚˥˩/^((สัมผัส))

เที่ยวไปที่โน่นที่นี่ตลอดเวลาไม่อยู่นิ่ง


ซอกแซก

soksaek (romanization RTGS)
การซอกแซก (abstract-noun)

ไปทั่วทุกแห่งทุกที่ที่ต้องการจะไปหรือที่คนอื่นไม่คิดจะไปด้วยความอยากรู้อยากเห็น ในความว่า ซอกแซกไป

เสาะค้นขึ้นมาถามในเรื่องที่ต้องการจะรู้หรือเรื่องที่คนอื่นไม่คิดจะถามด้วยความอยากรู้อยากเห็น ในความว่า ซอกแซกถาม


ซอกแซก

ทั่วทุกแห่งทุกที่

ถามซอกแซก, กินซอกแซก

เป็นซอกเป็นตรอกมาก

ทางซอกแซก


ว่อกแว่ก

เป็นไปได้ว่าแผลงมาจาก วอก (“ลิง”) ซึ่งลิงมักมีอาการอยู่ไม่สุข แล้วเติมคำสร้อย

/wɔk̚˥˩.wɛk̚˥˩/^((สัมผัส))

อาการที่จิตใจไม่จดจ่อแน่วแน่อยู่กับสิ่งใดสิ่งหนึ่ง

เวลาฟังครูสอนมีสิ่งรบกวนทำให้จิตใจว่อกแว่ก


ง่อกแง่ก

/ŋɔk̚˥˩.ŋɛk̚˥˩/^((สัมผัส))

โยกคลอนไปมา, ไม่แน่น, ไม่มั่นคง


ค็อด

ยืมมาจากอังกฤษ cod

/kʰɔt̚˦˥/^((สัมผัส))

ชื่อปลาทะเลขนาดกลางถึงขนาดใหญ่ มีถิ่นกำเนิดแถบเขตหนาวของซีกโลกด้านเหนือ มีหลายชนิดหลายสกุล ในวงศ์ Gadidae ลำตัวยาวได้ถึง 175 เซนติเมตร แบนข้างเล็กน้อย และเรียวไปทางข้างหาง เป็นปลาล่าเหยื่อ อยู่เป็นฝูงโดยเฉพาะขณะเดินทางเพื่อสืบพันธุ์ คนไทยรู้จักชื่อปลาค็อดมานานจากน้ำมันตับปลาปลาค็อด


ไกด์

ยืมมาจากอังกฤษ guide (ไกดฺ, “นำ, นำเที่ยว”)

มัคคุเทศก์, ผู้นำเที่ยว


คอร์รัปชัน

ยืมมาจากอังกฤษ corruption (เคอะรัปเชิน)

/kʰɔː˧.rap̚˦˥.t͡ɕʰan˥˩/^((สัมผัส))

โกง, เบียดบัง, ทุจริต, ฉ้อราษฎร์บังหลวง, รับสินบน


คอร์รัปชัน

ยืมมาจากอังกฤษ corruption (เคอะรัปเชิน)

/kʰɔː˧.rap̚˦˥.t͡ɕʰan˥˩/^((สัมผัส))

การโกง, การเบียดบัง, การทุจริต, การฉ้อราษฎร์บังหลวง, การรับสินบน


คอลัมน์

ยืมมาจากอังกฤษ column

/kʰɔː˧.lam˥˩/^((สัมผัส))

ข้อเขียนในหนังสือพิมพ์หรือนิตยสาร ซึ่งมักเป็นเรื่องแนวเดียวกัน หรือมีผู้เขียนประจำ

คอลัมน์สุขภาพ

คอลัมน์มังกรห้าเล็บ


เซตผม

ยืมมาจากอังกฤษ set + ผม

การแบ่งพยางค์
{เสียงสระสั้น}

แต่งผมให้เข้าทรง, พูดสั้น ๆ ว่า เซต


กะดี๊กะด๊า

การกะดี๊กะด๊า (abstract-noun)
ความกะดี๊กะด๊า (abstract-noun)

กะ-ดี๊-กะ-ด๊า

กระดี๊กระด๊า


ดี๊ด๊า

/diː˦˥.daː˦˥/^((สัมผัส))

กระดี๊กระด๊า


สลบ

ยืมมาจากเขมร ស្លុប (สฺลุบ)

อาการที่หมดความรู้สึก

ถูกตีหัวจนสลบ

เป็นลมล้มสลบ


อ่าน

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ʔaːnᴮ; ร่วมเชื้อสายกับลาว ອ່ານ (อ่าน), คำเมือง ᩋ᩵ᩣ᩠ᨶ (อ่าน), ไทลื้อ ᦀᦱᧃᧈ (อ่าน), ไทดำ ꪮ꪿ꪱꪙ (อ่าน), ไทใหญ่ ဢၢၼ်ႇ (อ่าน), ไทใต้คง ᥟᥣᥢᥱ (อ่าน), อาหม 𑜒𑜃𑜫 (อน์); เทียบเขมร អាន (อาน)

ᩋ᩵ᩣ᩠ᨶ

ว่าตามตัวหนังสือ

lezen

ว่าตามตัวหนังสือ

kà

ว่าตามตัวหนังสือ

ꪮ꪿ꪱꪙ

ว่าตามตัวหนังสือ

ᥟᥣᥢᥱ

ว่าตามตัวหนังสือ

ᥘᥣᥭᥴ

ว่าตามตัวหนังสือ

ᥚᥖᥴ

ว่าตามตัวหนังสือ

ᥖᥨᥭᥰ

ว่าตามตัวหนังสือ

ဢၢၼ်ႇ

ว่าตามตัวหนังสือ

လူလိၵ်ႈ

ว่าตามตัวหนังสือ

lire

ว่าตามตัวหนังสือ

ဖတ်

ว่าตามตัวหนังสือ

lesen

ว่าตามตัวหนังสือ

ອ່ານ

ว่าตามตัวหนังสือ

leer

ว่าตามตัวหนังสือ

read

ว่าตามตัวหนังสือ

𑜒𑜃𑜫

ว่าตามตัวหนังสือ

𑜇𑜄𑜫

ว่าตามตัวหนังสือ

पढ़ना

ว่าตามตัวหนังสือ

/ʔaːn˨˩/^((สัมผัส))

ว่าตามตัวหนังสือ, ถ้าออกเสียงด้วย เรียกว่า อ่านออกเสียง, ถ้าไม่ต้องออกเสียง เรียกว่า อ่านในใจ

สังเกตหรือพิจารณาดูเพื่อให้เข้าใจ

อ่านสีหน้า

อ่านริมฝีปาก

อ่านใจ

อ่านรหัส

อ่านลายแทง


เข้าใจ

การเข้าใจ (abstract-noun)
ความเข้าใจ (abstract-noun)

รู้เรื่อง, รู้ความหมาย


ตัวหนังสือ

ตัว + หนังสือ

ตัว-หฺนัง-สือ

/tua̯˧.naŋ˩˩˦.sɯː˩˩˦/^((สัมผัส))

สัญลักษณ์แทนเสียงหรือคำพูด

ตัวหนังสือขอม

บันทึกไว้เป็นตัวหนังสือ

เป็นวินาทีที่มีความสุขชนิดบรรยายเป็นตัวหนังสือไม่ได้


ลายสือ

ลาย + สือ; ร่วมเชื้อสายกับลาว ລາຍສື (ลายสื)

/laːj˧.sɯː˩˩˦/^((สัมผัส))


คิด

ยืมมาจากเขมรกลาง gita, gitra, gīta, gītra, gitta, gittha, gīttha, gï̄tta, gœta, gata, เขมรเก่าสมัยอังกอร์ git (“idem”), หรือ เขมรเก่าสมัยก่อนอังกอร์ git (“idem”). ร่วมเชื้อสายกับลาว ຄຶດ (คึด).

การคิด (abstract-noun)
ความคิด (abstract-noun)

ᨣᩧ᩠ᨯ

ทำให้ปรากฏขึ้นในใจ

想

ทำให้ปรากฏขึ้นในใจ

dink

ทำให้ปรากฏขึ้นในใจ

rò

ทำให้ปรากฏขึ้นในใจ

ronú

ทำให้ปรากฏขึ้นในใจ

ꪁꪳꪒ

ทำให้ปรากฏขึ้นในใจ

ꪈꪾ꪿

ทำให้ปรากฏขึ้นในใจ

ဝူၼ်ႉ

ทำให้ปรากฏขึ้นในใจ

denken

ทำให้ปรากฏขึ้นในใจ

mana'o

ทำให้ปรากฏขึ้นในใจ

penser

ทำให้ปรากฏขึ้นในใจ

nachdenken

ทำให้ปรากฏขึ้นในใจ

ຄຶດ

ทำให้ปรากฏขึ้นในใจ

pensar

ทำให้ปรากฏขึ้นในใจ

think

ทำให้ปรากฏขึ้นในใจ

/kʰit̚˦˥/^((สัมผัส))

ทำให้ปรากฏเป็นรูปหรือประกอบให้เป็นรูปหรือเป็นเรื่องขึ้นในใจ

ใคร่ครวญ, ไตร่ตรอง

เรื่องนี้ยากยังคิดไม่ออก

คิดว่าเย็นนี้ฝนอาจจะตก

คิดเลขในใจ

มุ่ง, จงใจ, ตั้งใจ

อย่าคิดร้ายเขาเลย

คิดละอาย


นึก

ร่วมเชื้อสายกับลาว ນຶກ (นึก)

/nɯk̚˦˥/^((สัมผัส))

นึกถึงความหลัง

นึกถึงอนาคต

นึกไม่ถึง

คิดขึ้นมาในฉับพลัน

นึกขึ้นมาได้


สบถ

ยืมมาจากบาลี สปถ

เปล่งถ้อยคำเพื่อเน้นให้คนเชื่อโดยอ้างสิ่งศักดิ์สิทธิ์ลงโทษตนหรือให้ภัยพิบัติต่าง ๆ เกิดกับตนถ้าหากตนไม่ปฏิบัติตามหรือไม่เป็นไปอย่างที่พูดไว้


สิ่งศักดิ์สิทธิ์

สิ่ง + ศักดิ์สิทธิ์

สิ่ง-สัก-สิด

สิ่งหรือภาวะที่เชื่อว่ามีอำนาจเหนือธรรมชาติ สามารถบันดาลให้เป็นไปหรือให้สำเร็จได้ดังปรารถนา

ขอให้สิ่งศักดิ์สิทธิ์บันดาลให้เขาหายจากโรคร้าย


ปรารถนา

ยืมมาจากสันสกฤต प्रार्थना (ปฺรารฺถนา, “การวิงวอน”); เทียบบาลี ปตฺถนา

ปราถนา
การปรารถนา (abstract-noun)
ความปรารถนา (abstract-noun)

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

ปฺราด-ถะ-หฺนา

/praːt̚˨˩.tʰa˨˩.naː˩˩˦/^((สัมผัส))

มุ่งหมาย, อยากได้, ต้องการ


ฉับพลัน

คำกริยาวิเศษณ์

ทันทีทันใด, ทันทีทันควัน


เฉียบ

คำกริยาวิเศษณ์

/t͡ɕʰia̯p̚˨˩/^((สัมผัส))

ยิ่งนัก, จัด

เย็นเฉียบ

คมเฉียบ


เฉียด

/t͡ɕʰia̯t̚˨˩/^((สัมผัส))

ผ่านไปในระยะกระชั้นชิด

เฉียดรางวัล


เฉียด

คำกริยาวิเศษณ์

/t͡ɕʰia̯t̚˨˩/^((สัมผัส))

เกือบ, จวนเจียน

เฉียดตาย


เสียด

เจดีย์ระดะแซง เสียดยอด

เสียบ, แทรก, แซง

สูงเสียดฟ้า

อาการที่รู้สึกอึดอัดหรือแทงยอกในท้องหรืออกเนื่องจากมีลมอยู่

เสียดท้อง

เสียดอก


เฟ้อ

/fɤː˦˥/^((สัมผัส))

ฟุ้ง, ฟุ้งซ่าน, เหลิง

อืดขึ้น, พองขึ้น


เฟ้อ

/fɤː˦˥/^((สัมผัส))

มากเกินควร, มากเกินไป

คะแนนเฟ้อ

เรียกอาการที่ลมในกระเพาะตีขึ้นเพราะอาหารไม่ย่อยและเป็นพิษว่า ท้องเฟ้อ

เรียกภาวะทางเศรษฐกิจที่ปริมาณเงินหมุนเวียนในประเทศมากเกินไป ทำให้ราคาสินค้าแพงและเงินเสื่อมค่าว่า เงินเฟ้อ


ข้อมูล

/kʰɔː˥˩.muːn˧/^((สัมผัส))

ข้อเท็จจริง หรือสิ่งที่ถือหรือยอมรับว่าเป็นข้อเท็จจริง สำหรับใช้เป็นหลักอนุมานหาความจริงหรือการคำนวณ

ผู้วิจัยเก็บรวบรวมข้อมูลด้วยตนเอง

ตัวเลขหรือข้อความที่บันทึกเก็บไว้ในระบบคอมพิวเตอร์


เขียง

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *χiəŋᴬ; ร่วมเชื้อสายกับลาว ຂຽງ (ขยง), คำเมือง ᨡ᩠ᨿᨦ (ขยง), เขิน ᨡ᩠ᨿᨦ (ขยง), ไทลื้อ ᦵᦃᧂ (เฃง), ไทใหญ่ ၶဵင် (เขง), ไทใต้คง ᥑᥥᥒᥴ (เฃ๋ง), จ้วง gieng (เกียง), จ้วงแบบจั่วเจียง kieng (เขียง)

/kʰia̯ŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

ไม้รองรับการสับ หั่น มักเป็นแผ่นกลม ๆ

กระทงจำลองสร้างไว้บนบกสำหรับฝึกฝีพายที่พายเรือพระราชพิธี


เหือด

/hɯa̯t̚˨˩/^((สัมผัส))

โรคติดต่อที่เกิดจากเชื้อไวรัส มีอาการไข้ ต่อมน้ำเหลืองที่คอโต ออกผื่นแดงทั่วตัวคล้ายโรคหัด แต่อาการไม่รุนแรงเท่า มีผลรุนแรงต่อทารกในครรภ์ระยะ 3 เดือนแรก, หัดเยอรมัน ก็เรียก


เหือด

ร่วมเชื้อสายกับลาว ເຫືອດ (เหือด), คำเมือง ᩉᩮᩬᩥᨯ (เหอิด), ไทใหญ่ ႁိူတ်ႇ (เหิ่ต, “[ฝน] หยุด”); เทียบเขมร ហួត (หัวต)

/hɯa̯t̚˨˩/^((สัมผัส))

ไข้เหือดแล้ว

ค่อยแห้งหายไปในคำว่า เหือดหาย เหือดแห้ง แห้งเหือด


ขอด

ร่วมเชื้อสายกับลาว ຂອດ (ขอด), ไทใหญ่ ၶွတ်ႇ (ข่อ̂ต), จ้วง kot, จ้วงแบบจั่วเจียง hot

/kʰɔːt̚˨˩/^((สัมผัส))

ขอดเชือก

ขอดผ้า

ขอดชายพก

ทำให้สิ่งที่ติดอยู่ออกมาด้วยอาการอย่างขูด

ขอดเกล็ดปลา

เหลืออยู่น้อยจนถึงกับต้องขูดเอา

น้ำขอดคลอง

น้ำขอดโอ่ง

ข้าวขอดหม้อ


ขอด

/kʰɔːt̚˨˩/^((สัมผัส))

ที่ขมวดเป็นปมหรือม้วนเข้ามา

หมาหางขอด

เส้นเลือดขอด


แตด

ร่วมเชื้อสายกับลาว ແຕດ (แตด), ไทใหญ่ တႅတ်ႇ (แต่ต), ไทใต้คง ᥖᥦᥖᥱ (แต่ต)

/tɛːt̚˨˩/^((สัมผัส))

ส่วนแห่งอวัยวะเพศของหญิง อยู่ระหว่างแคมในตอนบน, เม็ดละมุด ก็ว่า


แห่ง

ร่วมเชื้อสายกับลาว ແຫ່ງ (แห่ง), ไทใหญ่ ႁဵင်း (เห๊ง)

/hɛŋ˨˩/^((สัมผัส))

ที่, มักใช้ซ้อนกับคำอื่น ในคำว่า แห่งหนตำบลใด ตำแหน่งแห่งที่


แห่ง

/hɛŋ˨˩/^((สัมผัส))

ลักษณนามของที่

มีที่ดินอยู่หลายแห่ง


แห่ง

/hɛŋ˨˩/^((สัมผัส))

หอสมุดแห่งชาติ


ย่างกราย

เหยียบย่าง, เดิน, เคลื่อน

ไม่ได้ย่างกรายไปไหนเลย

เขาไม่ได้ย่างกรายมาเลย


ฉุด

/t͡ɕʰut̚˨˩/^((สัมผัส))

ออกแรงลากหรือคร่าสิ่งใดสิ่งหนึ่งไป หรือรั้งสิ่งใดสิ่งหนึ่งขึ้น หรือดึงสิ่งใดสิ่งหนึ่งไว้


เปาะเปี๊ยะ

ยืมมาจากฮกเกี้ยน 薄餅 (po̍h-piáⁿ)

/pɔʔ˨˩.pia̯ʔ˦˥/^((สัมผัส))

ชื่ออาหารชนิดหนึ่ง โดยนำแป้งสาลีมาทำให้สุกเป็นแผ่นกลมบาง ๆ เรียกว่า "แผ่นเปาะเปี๊ยะ" แล้วห่อถั่วงอกลวก หมูตั้งหรือกุนเชียง ชิ้นเต้าหู้ต้มเค็ม และแตงกวา ราดด้วยน้ำปรุงรสข้น ๆ รสหวานเค็ม โรยหน้าด้วยเนื้อปูและไข่หั่นฝอย หรือห่อรวมไว้ในแผ่นเปาะเปี๊ยะก็ได้ กินกับต้นหอมและพริกสด เรียกว่า "เปาะเปี๊ยะสด", ชนิดที่ใช้แผ่นเปาะเปี๊ยะห่อไส้ที่ประกอบด้วยวุ้นเส้น ถั่วงอก เนื้อไก่หรือหมูสับ เป็นต้นที่ลวกสุก แล้วนำไปทอด กินกับผักสดต่าง ๆ เช่น ใบโหระพา สะระแหน่ และน้ำจิ้มใสรสหวานอมเปรี้ยว เรียกว่า "เปาะเปี๊ยะทอด"


แซว

/sɛːw˧/^((สัมผัส))

พูดล้อ, กระเซ้า

เธออย่าไปแซวเขา


ย่าง

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *jaːŋᴮ²; ร่วมเชื้อสายกับอีสาน ญ่าง หรือ ย่าง, ลาว ຍ່າງ (ย่าง), ญ้อ ญ่าง, ไทลื้อ ᦍᦱᧂᧈ (ย่าง), ไทดำ ꪑ꪿ꪱꪉ (ญ่าง), ไทใหญ่ ယၢင်ႈ (ย้าง), ไทใต้คง ᥕᥣᥒ (ยาง), จ้วงแบบจั่วเจียง yangz, จ้วง yangz

/jaːŋ˥˩/^((สัมผัส))

ยกเท้าก้าวไป, เดิน

เคลื่อนเข้าสู่

ย่างเข้าหน้าหนาว

อายุย่าง 20 ปี


ย่าง

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *ˀjaːŋꟲ¹, จากไทดั้งเดิม *ˀjɯəŋꟲ; ร่วมเชื้อสายกับลาว ຢ້າງ (อย้าง), ไทลื้อ ᦊᦱᧂᧉ (หย้าง), ไทใหญ่ ယၢင်ႈ (ย้าง), ไทใต้คง ᥕᥣᥒᥲ (ย้าง)

อย้าง
ญ่าง
การย่าง (abstract-noun)

ᨸᩥ᩠᩶ᨦ

ทำให้สุกด้วยการวางไว้เหนือไฟ

ꪜꪲ꫁ꪉ

ทำให้สุกด้วยการวางไว้เหนือไฟ

ပိင်ႈ

ทำให้สุกด้วยการวางไว้เหนือไฟ

ປີ້ງ

ทำให้สุกด้วยการวางไว้เหนือไฟ

grill

ทำให้สุกด้วยการวางไว้เหนือไฟ

/jaːŋ˥˩/^((สัมผัส))

ทำให้สุกด้วยการวางไว้เหนือไฟ เพื่อให้สุกระอุทั่วกัน หรือให้แห้ง มักใช้แก่ของสด โดยปรกติใช้เวลานานกว่าปิ้ง

ย่างไก่

ย่างหมู


ย่าง

/jaːŋ˥˩/^((สัมผัส))

ที่ทำให้สุกด้วยวิธีการวางไว้เหนือไฟ เพื่อให้สุกระอุทั่วกัน หรือให้แห้ง

ไก่ย่าง

หมูย่าง


หย็อง

การหย็อง (abstract-noun)
ความหย็อง (abstract-noun)

/jɔŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

กลัว, ไม่สู้, หวาดกลัว

พอเห็นคู่ต่อสู้ก็หย็องเสียแล้ว

ทำให้เป็นฝอยฟู ๆ, เรียกเนื้อหมูหรือเนื้อไก่ที่ทำให้เป็นฝอยฟู ๆ ว่า หมูหย็อง ไก่หย็อง

เอาเนื้อหมูไปหย็อง


หย็อง

/jɔŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

มีอาการหวาดกลัว

พอถูกขู่เข้าหน่อยก็ทำท่าหย็อง


หมูหย็อง

/muː˩˩˦.jɔŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

ของกินทำด้วยหมูเนื้อแดงปรุงรส ต้มเคี่ยวให้เปื่อยจนงวด นำไปผัดจนแห้ง ขยี้ให้เป็นฝอย


หมวย

ยืมมาจากแต้จิ๋ว 妹 (muê6, “น้องสาว”)

เด็กผู้หญิงชาวจีน


ขวัดขวิด

เท้ากวัดขวัดขวิดคือควัน


ขวัดแคว้ง

ขวัด + แคว้ง

ขฺวัด-แคฺว้ง

/kʰwat̚˨˩.kʰwɛːŋ˦˥/^((สัมผัส))

วิ่งไปวิ่งมา, ค้นหา, ดิ้นรน


ขวับเขวียว

เลียนเสียงธรรมชาติ

ขฺวับ-เขฺวียว

เสียงหวดไม้เรียว


ขวา

ยืมมาจากจีนเก่า右 (OC *ɢʷɯʔ, *ɢʷɯs); ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨡ᩠ᩅᩣ (ขวา), ปักษ์ใต้ ขว้า, ลาว ຂວາ (ขวา), ไทลื้อ ᦧᦱ (ฃวา), ไทขาว ꪄꪫꪱ, ไทใหญ่ ၶႂႃ (ขฺวา), จ้วง gvaz, ปู้อี gvaz

/kʰwaː˩˩˦/^((สัมผัส))

ตรงข้ามกับ ซ้าย, ถ้าหันหน้าไปทางทิศตะวันออก ด้านทิศใต้เรียกว่า ด้านขวามือ ด้านทิศเหนือ เรียกว่า ด้านซ้ายมือ, ถ้าหันหลังไปทางต้นน้ำหรือยอดน้ำ ด้านขวามือเรียกว่า ฝั่งขวา ด้านซ้ายมือเรียกว่า ฝั่งซ้าย

คู่กับซ้าย แต่ใหญ่กว่าหรือสำคัญกว่า

มเหสีฝ่ายขวา

อัครสาวกฝ่ายขวา


ขวา

/kʰwaː˩˩˦/^((สัมผัส))

เรียกกลุ่มที่มีอุดมคติทางการเมืองการเศรษฐกิจเป็นต้นโน้มไปทางอนุรักษนิยมว่า ฝ่ายขวา


ขวาก

ร่วมเชื้อสายกับลาว ຂວາກ (ขวาก), ไทใหญ่ ၶႂၢၵ်ႇ (ขฺว่าก)

/kʰwaːk̚˨˩/^((สัมผัส))

ไม้หรือเหล็ก เป็นต้น มีปลายแหลม สำหรับปักหรือโปรย เพื่อดักหรือให้ตำผู้ผ่านเข้าไป


ขวากหนาม

/kʰwaːk̚˨˩.naːm˩˩˦/^((สัมผัส))

อุปสรรค, เครื่องขัดข้อง, เครื่องขัดขวาง


ขวางเชิง

/kʰwaːŋ˩˩˦.t͡ɕʰɤːŋ˧/^((สัมผัส))

ขัดขวางไว้เพื่อไม่ให้ทำได้สะดวก


ขวาง ๆ รี ๆ

คำกริยาวิเศษณ์

คำซ้ำ ของ ขวาง และ รี

ขฺวาง-ขฺวาง-รี-รี

/kʰwaːŋ˩˩˦.kʰwaːŋ˩˩˦.riː˧.riː˧/^((สัมผัส))

กีดเกะกะ, เก้งก้าง


ขวางโลก

/kʰwaːŋ˩˩˦.loːk̚˥˩/^((สัมผัส))

แปลกไปจากคนอื่น, ผิดจากปรกติวิสัย


ขวางหูขวางตา

ขวาง + หู + ขวาง + ตา

ขฺวาง-หู-ขฺวาง-ตา

/kʰwaːŋ˩˩˦.huː˩˩˦.kʰwaːŋ˩˩˦.taː˧/^((สัมผัส))

รู้สึกรำคาญ, หมั่นไส้


ขว้างกา

/kʰwaːŋ˥˩.kaː˧/^((สัมผัส))

เรียกไม้ชนิดหนึ่งที่เสี้ยมหัวท้ายให้แหลมใช้เป็นอาวุธ


ขว้างข้าวเม่า

ขว้าง + ข้าวเม่า

คฺว่าง–ค่าว–เม่า

ประเพณีอย่างหนึ่ง เอามะพร้าวทั้งผลโยนไปยังที่เขากำลังทำข้าวเม่ากันอยู่ เพื่อแสดงว่าเอามะพร้าวมาขอแลกข้าวเม่าไปกินบ้าง


ขว้างจักร

ขว้าง + จักร

/kʰwaːŋ˥˩.t͡ɕak̚˨˩/^((สัมผัส))

กรีฑาประเภทลานอย่างหนึ่ง ผู้แข่งขันจะต้องยืนอยู่ในวงเขตที่กำหนด แล้วขว้างจานไม้กลมตรงกลางนูนทั้ง 2 ข้างออกไปให้ไกลที่สุด


ขว้างค้อน

ขว้าง + ค้อน

/kʰwaːŋ˥˩.kʰɔːn˦˥/^((สัมผัส))

ชื่องู 2 ชนิด คือ งูกะปะ (Calloselasma rhodostoma) ในวงศ์ Viperidae และ งูปลิง (Enhydris plumbea) ในวงศ์ Colubridae ทั้ง 2 ชนิดเมื่อตกใจจะดีดตัวไปได้ในระยะสั้น ๆ แทนการเลื้อย


ขวาด

/kʰwaːt̚˨˩/^((สัมผัส))

พะวา, ชื่อไม้ต้นขนาดกลางชนิด Garcinia speciosa ในวงศ์ Guttiferae เปลือกมียางสีเหลือง ผลคล้ายมังคุดขนาดย่อม


ขวาด

/kʰwaːt̚˨˩/^((สัมผัส))

มันจะมาเตือนตั้งก่อความขวาด.


ขวานฟ้า

/kʰwaːn˩˩˦.faː˦˥/^((สัมผัส))

ขวานที่ทำด้วยหินในยุคหิน เชื่อกันว่าตกลงมาจากฟ้าเมื่อเวลาฟ้าผ่า


ขวานหิน

ขวานที่ทำด้วยหินในยุคหิน


ขวายขวน

เสาะหา, แสวงหา


เร้า

ร่วมเชื้อสายกับลาว ເຮົ້າ (เฮ็้า)

กระตุ้นเตือน

เร้าอารมณ์

พูดเร้าใจ


เร้า

ร่วมเชื้อสายกับลาว ເຮົ້າ (เฮ็้า)

ที่กระตุ้นเตือน

สิ่งเร้า


รบเร้า

เซ้าซี้จะเอาให้ได้


เร่งเร้า

รบเร้าให้รีบทำ, รบเร้าให้ทำโดยเร็ว

เขายังไม่พร้อมที่จะแต่งงาน ก็อย่าเพิ่งไปเร่งเร้าเขาเลย

เกษตรกรเร่งเร้าให้ทางการช่วยเหลือก่อนที่พืชผลจะเสียหาย


เร่ง

ไม่ทราบรากศัพท์

การเร่ง (abstract-noun)
ความเร่ง (abstract-noun)

加快

บังคับให้เร็ว

ᦶᦏᧄᦺᦞ

บังคับให้เร็ว

เร่งปักผ้าเช็ดหน้าให้ทันงาน

เร่งตรวจข้อสอบ

บังคับให้เร็ว, บอกเตือนให้รีบปฏิบัติ

เร่งคนงานให้ทำงานให้ทันเวลา

เร่งลูกให้แต่งตัวไปโรงเรียน


เร่งด่วน

คำกริยาวิเศษณ์

รวดเร็วมาก, รวดเร็วยิ่ง

งานนี้ต้องทำอย่างเร่งด่วนให้เสร็จภายใน 12 ชั่วโมง

ย้ายเร่งด่วนภายใน 24 ชั่วโมง


รีบร้อน

/riːp̚˥˩.rɔːn˦˥/^((สัมผัส))

อาการที่รีบทำอย่างลุกลน

เขารีบร้อนไปทำงานจนลืมกระเป๋าสตางค์


รีบร้อน

คำกริยาวิเศษณ์

/riːp̚˥˩.rɔːn˦˥/^((สัมผัส))

พอได้รับโทรเลข เขาก็ไปอย่างรีบร้อน


ผิว ๆ

คำกริยาวิเศษณ์

คำซ้ำของ ผิว

/pʰiw˩˩˦.pʰiw˩˩˦/^((สัมผัส))

ตื้น ๆ, ไม่ลึกซึ้ง


ผิวเผิน

คำกริยาวิเศษณ์

/pʰiw˩˩˦.pʰɤːn˩˩˦/^((สัมผัส))

ตื้น ๆ, ไม่ลึกซึ้ง


เผิน

คำกริยาวิเศษณ์

/pʰɤːn˩˩˦/^((สัมผัส))

ผิว ๆ, ผาด ๆ, ตื้น ๆ (มักใช้แก่กิริยาที่ดูหรือมอง)

มองเผิน

แลเผิน


เผิน ๆ

คำกริยาวิเศษณ์

คำซ้ำ ของ เผิน

/pʰɤːn˩˩˦.pʰɤːn˩˩˦/^((สัมผัส))

มองเผิน ๆ

แลเผิน ๆ


โผน

ร่วมเชื้อสายกับลาว ໂຜນ (โผน)

/pʰoːn˩˩˦/^((สัมผัส))

ทำให้ตัวโลดลอยออกไป

อาการที่กระโดดเข้าไปทันที


โลดโผน

/loːt̚˥˩.pʰoːn˩˩˦/^((สัมผัส))

แปลกผิดธรรมดา

สำนวนโลดโผน


โลดโผน

คำกริยาวิเศษณ์

/loːt̚˥˩.pʰoːn˩˩˦/^((สัมผัส))

ผาดโผนน่าหวาดเสียวต่ออันตราย, บางทีก็ใช้เข้าคู่กับคำ โจนทะยาน เป็น โลดโผนโจนทะยาน

ขับรถโลดโผน

เด็กซน ๆ ชอบเล่นโลดโผนโจนทะยาน


ผาดโผน

คำกริยาวิเศษณ์

/pʰaːt̚˨˩.pʰoːn˩˩˦/^((สัมผัส))

เคลื่อนไหวไปมารวดเร็วว่องไวน่าหวาดเสียวต่ออันตราย

บินผาดโผน

แสดงผาดโผน


ผาดแผลง

/pʰaːt̚˨˩.pʰlɛːŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

ยิง (ธนู) ไปโดยเร็ว


แผลงศร

/pʰlɛːŋ˩˩˦.sɔːn˩˩˦/^((สัมผัส))

ยิงลูกธนูออกไปด้วยแรงแห่งฤทธิ์

...โดยสุวรรรณสามดาบสต้องรับภาระเลี้ยงดูบิดามารดาผู้ตาบอด วันหนึ่งพระเจ้ากบิลยักขราชแผลงศรมาถูกได้รับบาดเจ็บแสนสาหัส แต่ก็ไม่ได้โกรธ กลับแสดงเมตตาจิตต่อ... — สุวรรณสามชาดก


ผาดผัง

/pʰaːt̚˨˩.pʰaŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

ไปเร็ว, แล่นเร็ว


ผอก

/pʰɔːk̚˨˩/^((สัมผัส))

ภาชนะที่อาจสวมหรือใส่สิ่งอื่นได้, ปลอก

ปลาหรือกุ้งประสมตำกับเกลือ


ผอก

/pʰɔːk̚˨˩/^((สัมผัส))

ใช้ข้าวสุกเป็นเครื่องมือในการเชื้อเชิญผีออกจากคนที่กำลังเจ็บป่วยเพื่อให้หาย


ผอก

/pʰɔːk̚˨˩/^((สัมผัส))

แลจะให้แก่พราหมณ์เถ้าผอกหงอกหลง


เผือด

/pʰɯa̯t̚˨˩/^((สัมผัส))

จางไป, หมองไป, (ใช้แก่สีและผิว)

หน้าเผือด

สีเผือดไป

ผิวซีดเผือด


ผอด

/pʰɔːt̚˨˩/^((สัมผัส))

หายใจ, ดูดลม (จากปอด)


พรอด

คำกริยาวิเศษณ์

/pʰrɔːt̚˥˩/^((สัมผัส))

เสียงดังอย่างเสียงของเหลวปนกับลมไหลออกจากช่องเล็ก ๆ หรือขึ้นมาจากเลนตม


พรอด

/pʰrɔːt̚˥˩/^((สัมผัส))

เรียกดินเลนที่ฟูดโป่งขึ้นมา, ฟอด ก็ว่า

พรอดปลาไหล


ทำนอง

เทียบเขมร ទំនង (ทํนง, “วิธี, ทาง, แบบ”), ลาว ທຳນອງ (ทำนอง)

/tʰam˧.nɔːŋ˧/^((สัมผัส))

ทาง, แบบ, แบบอย่าง

ทำนองคลองธรรม

ทำนองเดียวกัน

กลุ่มเสียงสูงต่ำที่จัดให้ดำเนินไปอย่างเป็นระเบียบ มีจังหวะสั้นยาว

ทำนองสวด

ทำนองเพลง

ทำนองเทศน์


เสวก

ยืมมาจากสันสกฤต सेवक (เสวก, “คนใช้”)

[เสียงสมาส]
เส-วะ-กะ-

/seː˩˩˦.wok̚˦˥/^((สัมผัส))

ข้าราชการในราชสำนัก


ฉบัง

เป็นไปได้ว่ามาจากเขมรเก่า ឆ្បាង៑ (ฉฺปางฺ), ឆ្បង៑ (ฉฺปงฺ, “สู้, รบ”)

/t͡ɕʰa˨˩.baŋ˧/^((สัมผัส))

ชื่อกาพย์ชนิดหนึ่ง บทละ 16 คำ แบ่งเป็น 3 วรรค วรรคที่ 1 และ 3 มี 6 คำ วรรคที่ 2 มี 4 คำเช่น ไว้ปากไว้วากย์วาที ไว้วงศ์กระวี ไว้เกียรติ์และไว้นามกร (สามัคคีเภท)


เฉลียว

ยืมมาจากเขมร ឆ្លៀវ (ฉฺเลียว)

การเฉลียว (abstract-noun)
ความเฉลียว (abstract-noun)

/t͡ɕʰa˨˩.lia̯w˩˩˦/^((สัมผัส))

นึกระแวงขึ้นมา

ไม่เฉลียวว่าเขาจะหักหลัง

ฉลาดแต่ไม่เฉลียว


ขวาว

/kʰwaːw˩˩˦/^((สัมผัส))

รูปแบบอื่นของ ขว้าว


ขว้าว

เป็นไปได้ว่ายืมมาจากเขมรเก่าสมัยอังกอร์ ខ្វ្យវ៑ (ขฺวฺยวฺ); ร่วมเชื้อสายกับเขมร ខ្វាវ (ขฺวาว), คำเมือง ᨡ᩠ᩅ᩶ᩣ᩠ᩅ (ขว้าว), ลาว ຂວາວ (ขวาว), ຂາວ (ขาว)

กว้าว
ขวาว
คว่าว

ชื่อไม้ต้นชนิด Adina cordifolia ในวงศ์ Rubiaceae ขึ้นในป่าเบญจพรรณทั่วไป ลำต้นสูงใหญ่ ใบมนรูปหัวใจ ปลายแหลม ดอกสีเหลือง คล้ายดอกกระทุ่มแต่เล็กกว่า เนื้อไม้สีเหลืองละเอียด ใช้ทำฝาบ้าน เครื่องเรือน เครื่องกลึง และเครื่องแกะสลัก


ขวิด

กิริยาของหมูป่าหรือสัตว์ที่ใช้เขาหรือนอทำร้าย, เสี่ยว, ชน


ขวิด

คำกริยาวิเศษณ์

อาการที่เดินสะดุดขาตัวเองเพราะอายหรือรีบร้อน เรียกว่า เดินขาขวิด


ขวิด

เทียบเขมร ខ្វិត (ขฺวิต), อินโดนีเซีย kawista, ชวา kawis, ฮินดี कबिट (กพิฏ), สันสกฤต कपित्थ (กปิตฺถ)


ขษณะ

ยืมมาจากสันสกฤต क्षण (กฺษณ)

ครู่, ครั้ง, คราว

ขษณะอัฒรติเวลา


เต็นท์

ยืมมาจากอังกฤษ tent

σκηνή

ที่พักหรือที่อาศัย

tenda

ที่พักหรือที่อาศัย

텐트

ที่พักหรือที่อาศัย

ᨴᩮᩢᨶ᩠ᨴ᩺

ที่พักหรือที่อาศัย

帳篷

ที่พักหรือที่อาศัย

帐篷

ที่พักหรือที่อาศัย

テント

ที่พักหรือที่อาศัย

tent

ที่พักหรือที่อาศัย

telt

ที่พักหรือที่อาศัย

çadır

ที่พักหรือที่อาศัย

သုမ်ႉထဵင်

ที่พักหรือที่อาศัย

သုမ်ႉ

ที่พักหรือที่อาศัย

telt

ที่พักหรือที่อาศัย

چادر

ที่พักหรือที่อาศัย

tenda

ที่พักหรือที่อาศัย

barraca

ที่พักหรือที่อาศัย

tente

ที่พักหรือที่อาศัย

teltta

ที่พักหรือที่อาศัย

khemah

ที่พักหรือที่อาศัย

Zelt

ที่พักหรือที่อาศัย

палатка

ที่พักหรือที่อาศัย

шатёр

ที่พักหรือที่อาศัย

tabernāculum

ที่พักหรือที่อาศัย

ເຕັນ

ที่พักหรือที่อาศัย

lều

ที่พักหรือที่อาศัย

tienda

ที่พักหรือที่อาศัย

tienda de campaña

ที่พักหรือที่อาศัย

carpa

ที่พักหรือที่อาศัย

tält

ที่พักหรือที่อาศัย

tent

ที่พักหรือที่อาศัย

خيمة

ที่พักหรือที่อาศัย

tenda

ที่พักหรือที่อาศัย

tenda

ที่พักหรือที่อาศัย

ख़ैमा

ที่พักหรือที่อาศัย

ที่พักหรือที่อาศัยชั่วคราว ย้ายไปได้ โดยมากทำด้วยผ้าใบขึงกับเสาหรือหลัก


แท็งก์

ยืมมาจากอังกฤษ tank

/tʰɛŋ˦˥/^((สัมผัส))

ภาชนะขนาดใหญ่ ใช้บรรจุน้ำ น้ำมัน เป็นต้น

แท็งก์น้ำ

แท็งก์พลาสติก

แท็งก์สเตนเลส


ประทุน

หลังคาเรือ รถ หรือเกวียนที่มีรูปโค้งคุ่มตามรูปเรือ รถ หรือเกวียน

เรียกมุ้งครอบที่หุบและกางได้คล้ายร่มว่า มุ้งประทุน

เครื่องหมายดนตรีสากลชนิดหนึ่ง ลักษณะคล้ายวงเล็บเหลี่ยมข้างเดียวครอบเหนือบรรทัดทั้งห้อง มีตัวเลขบอกลำดับ เมื่อดนตรีเล่นมาถึง รอบแรกจะเล่นประทุนที่หนึ่ง รอบที่สองจะเล่นประทุนที่สอง เป็นต้น


ต้ม

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *tomꟲ; ร่วมเชื้อสายกับลาว ຕົ້ມ (ต็้ม), คำเมือง ᨲᩫ᩠᩶ᨾ (ต็้ม), ไทใหญ่ တူမ်ႈ (ตู้ม), อาหม 𑜄𑜤𑜉𑜫 (ตุม์), จ้วง dumq，จ้วงแบบจั่วเจียง doemj

ทำให้ของเหลวเช่นน้ำหรือสิ่งอื่นที่อยู่ในของเหลวร้อน เดือด หรือสุก

ต้มน้ำ

ต้มข้าว

ต้มผ้า

ทำให้สุกปลั่งด้วยวิธีใส่น้ำผสมสารเคมีบางอย่างแล้วทำให้ร้อน

ต้มทอง

ต้มเงิน

โดยปริยายใช้ว่าล่อลวงให้หลงเชื่อเพื่อเอาทรัพย์สินสิ่งของ

ถูกคนขายต้มเอา


ต้ม

เรียกสิ่งที่ต้มแล้ว

น้ำต้ม

ข้าวต้ม

มันต้ม


ต้ม

ชื่อขนมชนิดหนึ่ง ทำด้วยแป้งข้าวเหนียวปั้นเป็นลูกกลม ๆ ถ้าใส่ไส้น้ำตาลปึกตัดเป็นก้อนสี่เหลี่ยมหรือไส้หน้ากระฉีกแล้วคลุกมะพร้าวข้างนอก เรียกว่า ขนมต้มขาว, ถ้าต้มเคี่ยวกับน้ำตาลปึกและมะพร้าวอย่างหน้ากระฉีก เรียกว่า ขนมต้มแดง


ตุ๋น

ยืมมาจากหมิ่นใต้ 燉 (tūn / dung6 ตุ๋ง/ตุ๋น/ตุ่น, “ตุ๋น, เคี่ยว”)

ทำให้สุกด้วยวิธีเอาของใส่ภาชนะวางในภาชนะที่มีน้ำแล้วเอาฝาครอบ ตั้งไฟให้น้ำเดือด

ตุ๋นไข่

ตุ๋นข้าว

เคี่ยวให้เปื่อย

ตุ๋นเนื้อ

ตุ๋นเป็ด

หลอกลวงเอาไปแทบหมดตัว


ตุ๋น

เรียกสิ่งที่ทำให้สุกโดยวิธีดังกล่าว

ไข่ตุ๋น

เนื้อตุ๋น

เป็ดตุ๋น


แล้ว

คำกริยาวิเศษณ์

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *leːwꟲ (“เสร็จ”), จากจีนยุคกลาง了 (MC lewX); ร่วมเชื้อสายกับอีสาน แล้ว, ลาว ແລ້ວ (แล้ว), คำเมือง ᩓ᩠ᩅ (แลว), ไทลื้อ ᧟ (แหลว), ไทดำ ꪵꪩ꫁ꪫ (แล้ว), จ้วงแบบจั่วเจียง leux, จ้วง leux; เทียบIu Mien liuz (“จบ, หลัง”)

ᩓ᩠ᩅ

ลักษณะอาการกระทำใด ๆ เสร็จ สิ้น จบ ล่วงไป หรือสุดสิ้นลง

/lɛːw˦˥/^((สัมผัส))

/lɛw˦˥/^((สัมผัส))

กินแล้ว

ทำแล้ว

นอนแล้ว

ลักษณะอาการต่อแต่นั้นเริ่มใหม่อีกระยะหนึ่ง (จะเป็นการกระทำอย่างเดียวกันหรือต่างกันแล้วแต่กรณี)

กินแล้วนอน

ขึ้นรถแล้วลงเรือ


แล้ว

/lɛːw˦˥/^((สัมผัส))

/lɛw˦˥/^((สัมผัส))

จบ, สิ้น, เสร็จ

งานแล้วหรือยัง


ยิก

คำกริยาวิเศษณ์

อาการที่ทำติดต่อกันถี่ ๆ บ่อย ๆ, ขยิก ก็ใช้

ท้ายิกเลย


ยิก

ไล่ไป, ขับไล่


ยิก ๆ

คำกริยาวิเศษณ์

คำซ้ำของ ยิก

เกาหัวยิก ๆ

ชวนยิก ๆ


หยิก

ใช้เล็บ 2 เล็บตามปรกติเป็นเล็บนิ้วหัวแม่มือกับเล็บนิ้วชี้จิกลงไปที่เนื้อแล้วบิด, ใช้นิ้วหัวแม่มือกับนิ้วชี้หนีบเนื้อแล้วบิด


หยิก

งอ, หงิก, ยู่ยี่, (ใช้แก่ผม ขน หรือใบไม้)


ปริยาย

ยืมมาจากบาลี ปริยาย

อย่าง, ทาง, หนทาง

การกล่าวอ้อมค้อม, นัยทางอ้อม, ตรงข้ามกับ นิปริยาย คือ อย่างตรง

การสอน, การเล่าเรื่อง


ปริยาย

คำกริยาวิเศษณ์

ยืมมาจากบาลี ปริยาย

หมายความถึงกรณีที่เจตนาในการกระทำมิได้แสดงออกอย่างชัดแจ้ง เป็นคำที่มีความหมายตรงกันข้ามกับคำว่า ชัดแจ้ง


ปาทังกา

ยืมมาจากภาษาร่วม Patanga (สกุล), จากสันสกฤต पतङ्ग (ปตงฺค, “แมลงบินได้”)

(ตั๊กแตน~) ชื่อตั๊กแตนชนิด Patanga succincta (Linn.) ในวงศ์ Acrididae ตัวยาว 6-7 เซนติเมตร กว้าง 7-8 มิลลิเมตร สีแตกต่างกันไปเป็นสีน้ำตาล น้ำตาลแก่ มีแถบสีครีมพาดจากหัวไปทางด้านหลังปล้องอกจนถึงปีก ขอบตาด้านหน้าและด้านหลังมีแถบสีครีมพาดยาวลงมา ปีกมีจุดและรอยด่างกระจายทั่วไป อาจพบอยู่เดี่ยว ๆ หรือเป็นฝูง กัดกินพืชต่าง ๆ


ฉอก

/t͡ɕʰɔːk̚˨˩/^((สัมผัส))

แหว่ง, เว้า, (ใช้กับลักษณะของผม) ในคำว่า ผมฉอก


ฉัด

/t͡ɕʰat̚˨˩/^((สัมผัส))


เตะ

เทียบจีนยุคกลาง踢 (MC thek); ร่วมเชื้อสายกับลาว ເຕະ (เตะ), จ้วง dik, แสก เต๊ะ

/teʔ˨˩/^((สัมผัส))

ใช้เท้าวัด เหวี่ยง หรือดีดไปอย่างแรง


สลาย

ร่วมเชื้อสายกับลาว ສະຫຼາຍ (สะหลาย); เป็นไปได้ว่าเกี่ยวข้องกับ ทลาย

ฝันสลาย

เมื่อพระอาทิตย์ขึ้น หมอกก็สลายไป

ทำให้สูญสิ้นไป

ใช้ยาสมุนไพรสลายพิษงู


มะฮอกกานี

จากภาษาอังกฤษmahogany

ชื่อไม้ต้น 2 ชนิดในสกุล Swietenia วงศ์ Meliaceae คือ มะฮอกกานีใบใหญ่ (S. macrophylla King) และมะฮอกกานีใบเล็ก [S. mahogani (L.) Jacq.], ทั้ง 2 ชนิดเนื้อไม้ใช้ทำเครื่องเรือนได้ดี


มะฮอกกานี

จากภาษาอังกฤษmahogany

สีน้ำตาลแดงอย่างสีจากไม้มะฮอกกานี


ฉลาย

/t͡ɕʰa˨˩.laːj˩˩˦/^((สัมผัส))

สลาย, แตกพัง, ทลาย


ฉลวย

/t͡ɕʰa˨˩.lua̯j˩˩˦/^((สัมผัส))

สวยสะโอดสะอง


เฉลว

/t͡ɕʰa˨˩.leːw˩˩˦/^((สัมผัส))

เครื่องจักสานชนิดหนึ่ง ทำด้วยตอกหักขัดกันเป็นมุม ๆ ตั้งแต่ 5 มุมขึ้นไป สำหรับปักหม้อยา ปักเป็นเครื่องหมายที่สิ่งของซึ่งจะขาย ปักบอกเขต หรือปักบอกเขตด่านเสียค่าขนอน


ฉลิว

/t͡ɕʰa˨˩.liw˩˩˦/^((สัมผัส))

รูปแบบอื่นของ เฉลว


ฉล

ยืมมาจากสันสกฤต छल (ฉล)หรือบาลี ฉล

[เสียงสมาส]
ฉะ-ละ-

/t͡ɕʰon˩˩˦/^((สัมผัส))


ฉล

ยืมมาจากสันสกฤต छल (ฉล)หรือบาลี ฉล

[เสียงสมาส]
ฉะ-ละ-

/t͡ɕʰon˩˩˦/^((สัมผัส))


บริโภค

ยืมมาจากบาลี ปริโภค

/bɔː˧.ri˦˥.pʰoːk̚˥˩/^((สัมผัส))

กิน (ใช้เฉพาะอาการที่ทำให้ล่วงลำคอลงไปสู่กระเพาะ)

บริโภคอาหาร

บริโภคกาม

ใช้สิ้นเปลือง, ใช้สอย, คู่กับ อุปโภค

บริโภคสมบัติ


สู่

ร่วมเชื้อสายกับลาว ສູ່ (สู่), ไทดำ ꪎꪴ꪿ (สุ่)

/suː˨˩/^((สัมผัส))

ไปมาหาสู่กัน

มีอะไรก็เอามาสู่กันกิน


สู่

/suː˨˩/^((สัมผัส))

หันหน้าสู่ทิศเหนือ

ขอจงไปสู่สุคติ


หยิ่ง

/jiŋ˨˩/^((สัมผัส))

จองหอง, อวดดี, ลำพอง, ถือตัว

เขาเพียบพร้อมทั้งรูปร่างหน้าตา ฐานะและชาติตระกูล จึงหยิ่งทะนงในศักดิ์ศรีของตัวเอง


อวดดี

การอวดดี (abstract-noun)
ความอวดดี (abstract-noun)

/ʔua̯t̚˨˩.diː˧/^((สัมผัส))

ทะนงใจว่าตนดี, ถือดี

แสดงให้เขาเห็นว่าตนดีโดยไม่มีดีจริง ๆ


บาก

/baːk̚˨˩/^((สัมผัส))

ใช้สิ่งมีคมเช่นมีดหรือขวานเป็นต้นฟันสิ่งใดสิ่งหนึ่งเช่นต้นไม้ให้เป็นแผลเป็นรอยหรือเป็นทางเข้าไป

อย่ารู้มากบากหนีแต่ที่ง่าย


แผล

ร่วมเชื้อสายกับลาว ແຜ (แผ), ไทลื้อ ᦶᦕ (แผ)

/pʰlɛː˩˩˦/^((สัมผัส))

เนื้อหนังที่แตกแยกออกเพราะเป็นโรคหรือถูกของมีคมเป็นต้น

ขาเป็นแผล

ทุเรียนเป็นแผล

เนื้อผลไม้เป็นแผล


บาด

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ɓaːtᴰ; ร่วมเชื้อสายกับลาว ບາດ (บาด), คำเมือง ᨷᩤ᩠ᨯ (บาด), ไทใหญ่ ဝၢတ်ႇ (ว่าต) หรือ မၢတ်ႇ (ม่าต), ไทใต้คง ᥛᥣᥖᥱ (ม่าต)

/baːt̚˨˩/^((สัมผัส))

ทำให้เกิดเป็นแผลหรือรอยขีดข่วนอย่างของมีคมบาด

มีดบาด

แก้วบาด

หญ้าคาบาด


บาด

/baːt̚˨˩/^((สัมผัส))


ภารยา

ยืมมาจากสันสกฤต भार्या (ภารฺยา); เทียบบาลี ภริยา


ดิ้น

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨯᩥ᩠᩶ᨶ (ดิ้น), ลาว ດີ້ນ (ดี้น) หรือ ດິ້ນ (ดิ้น), ไทลื้อ ᦡᦲᧃᧉ (ดี้น), ไทใหญ่ လိၼ်ႈ (ลิ้น)

อาการที่สะบัดหรือฟาดตัวไปมาอย่างแรง

ดิ้นให้หลุด

นอนดิ้น

ชักดิ้นชักงอ

สั่นไหวกระดุกกระดิก

หางจิ้งจกขาดยังดิ้นได้

คำพูดดิ้นได้

โดยปริยายหมายความว่า แก้ข้อหา, ปลดเปลื้องข้อหา, ในคำว่า ดิ้นไม่หลุด

พยายามให้รอดพ้นจากอันตรายหรือความผิด

เขาดิ้นสุดฤทธิ์เพื่อให้พ้นผิด

เต้นรำตามจังหวะดนตรีที่ร้อนแรง

ไปดิ้นที่ผับ


ดิ้น

เทียบลาว ດິ້ງ (ดิ้ง)

เส้นเงิน ทอง หรือทองแดง สำหรับปักลวดลายบนผ้าหรือแพรเป็นต้น


แดดิ้น

ใจกระสับกระส่าย, ใจทุรนทุราย


ดิ้นรน

กระตือรือร้นขวนขวายเพื่อให้พ้นจากความยากลำบาก ความทุกข์ทรมาน หรือเพื่อให้ดียิ่ง ๆ ขึ้นไป

ดิ้นรนจะให้พ้นทุกข์

ดิ้นรนอยากเป็นนั่นเป็นนี่


ไห

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *krajᴬ; ร่วมเชื้อสายกับลาว ໄຫ (ไห), ไทลื้อ ᦺᦠ (ไห, “ไห; ภาชนะใช้นึ่ง”), ไทใหญ่ ႁႆ (ไห, “ภาชนะใช้นึ่ง”), ไทใต้คง ᥞᥭᥴ (หั๋ย, “ไห; ภาชนะใช้นึ่ง”), แสก ไห่, จ้วงแบบจั่วเจียง haej

ภาชนะเคลือบดินเผา มีปากเล็ก ก้นเล็ก กลางป่อง สำหรับใส่กระเทียมดองหรือเกลือเป็นต้น


ตัวสะกด

พยัญชนะท้ายคำหรือพยางค์ที่ทำหน้าที่บังคับเสียงให้เป็นไปตามมาตราต่าง ๆ

น เป็นตัวสะกดในมาตรากน


หน้าที่

หน้าที่ อย่าง ข้อ ประการ

ᩉ᩠ᨶ᩶ᩣᨴᩦ᩵

กิจที่ต้องทำ

責任

กิจที่ต้องทำ

责任

กิจที่ต้องทำ

ᥟᥣᥛᥤᥒᥰ

กิจที่ต้องทำ

ᥛᥤᥒᥗᥣᥛᥰ

กิจที่ต้องทำ

ᦠᦱᧇᦒᦱᧄ

กิจที่ต้องทำ

ပုၼ်ႈၽွၼ်း

กิจที่ต้องทำ

ໜ້າທີ່

กิจที่ต้องทำ

duty

กิจที่ต้องทำ

function

กิจที่ต้องทำ

responsibility

กิจที่ต้องทำ

/naː˥˩.tʰiː˥˩/^((สัมผัส))

กิจที่จะต้องทำด้วยความรับผิดชอบ

ตำรวจมีหน้าที่ต้องจับโจรผู้ร้าย และต้องดูแลความปลอดภัย

เขาต้องเตรียมตัวเพื่อปฏิบัติหน้าที่อย่างจริงจัง

หน้าที่ของโมเลกุลบนผิวเซลล์เม็ดเลือดขาว


ต้อง

ร่วมเชื้อสายกับลาว ຕ້ອງ (ต้อง), ไทลื้อ ᦎᦸᧂᧉ (ต้อ̂ง), อาหม 𑜄𑜨𑜂𑜫 (ตอ̂ง์)

/tɔŋ˥˩/^((สัมผัส))

ต้องชะตา

ต้องใจ


ต้อง

คำกริยาวิเศษณ์

ត្រូវ

กริยาช่วยบอกความแน่ใจหรือบังคับ

moeten

กริยาช่วยบอกความแน่ใจหรือบังคับ

တေလႆႈ

กริยาช่วยบอกความแน่ใจหรือบังคับ

လူဝ်ႇ

กริยาช่วยบอกความแน่ใจหรือบังคับ

ຕ້ອງ

กริยาช่วยบอกความแน่ใจหรือบังคับ

phải

กริยาช่วยบอกความแน่ใจหรือบังคับ

must

กริยาช่วยบอกความแน่ใจหรือบังคับ

have to

กริยาช่วยบอกความแน่ใจหรือบังคับ

/tɔŋ˥˩/^((สัมผัส))

กริยาช่วยบอกความแน่ใจหรือบังคับ

เขาต้องมาแน่

เด็กต้องนอนแต่หัวค่ำ


ต้อง

/tɔŋ˥˩/^((สัมผัส))

เรียกต้นข้าวในนาที่โศกใบเหลืองไป ซึ่งถือกันว่าถูกผีกระทำว่า ข้าวต้อง


ต่องแต่ง

คำกริยาวิเศษณ์

/tɔŋ˨˩.tɛŋ˨˩/^((สัมผัส))

อาการที่แขวนหรือห้อยแกว่งไปแกว่งมา


รูเล็ตต์

ยืมมาจากอังกฤษ roulette, จากฝรั่งเศส roulette (“ล้อเล็ก”)

ชื่อการพนันชนิดหนึ่ง เจ้ามือใช้ลูกงากลมใส่ในวงล้อที่หมุนอย่างเร็ว วงล้อนั้นแบ่งเป็นช่อง ๆ สีแดงสลับดำ มีเลขกำกับทุกช่อง ผู้เล่นจะต้องแทงว่าลูกกลมนั้นจะตกที่ช่องใด โดยจะแทงแต่ละหมายเลขหรือจะแทงเป็นกลุ่ม เช่น กลุ่มเลขคู่–คี่ กลุ่มเลขสูง–ต่ำ หรือจะแทงสีก็ได้


แบงก์

ยืมมาจากอังกฤษ bank

/bɛŋ˦˥/^((สัมผัส))

เอาเงินไปฝากแบงก์


แบงก์

ตัดมาจากอังกฤษ banknote

/bɛŋ˦˥/^((สัมผัส))

แบงก์ 100


เก๋ากึ้ก

/kaw˩˩˦.kɯk̚˥˩/^((สัมผัส))

วิทยุเครื่องนี้เก๋ากึ้ก ฉันเห็นมาตั้งแต่เด็ก


เก๋ากึ๊ก

/kaw˩˩˦.kɯk̚˥˩/^((สัมผัส))

วิทยุเครื่องนี้เก๋ากึ๊ก ฉันเห็นมาตั้งแต่เด็ก


เครื่องดื่ม

เครื่อง + ดื่ม

เคฺรื่อง-ดื่ม

/kʰrɯa̯ŋ˥˩.dɯːm˨˩/^((สัมผัส))

น้ำหรือของเหลวชนิดต่าง ๆ ที่บริโภคโดยวิธีดื่มเพื่อดับกระหายหรือบำรุงกำลังเป็นต้น เช่น น้ำอัดลม น้ำผลไม้คั้น กาแฟ เบียร์


กาแฟเย็น

กาแฟใส่นม ใส่น้ำตาล ใส่น้ำแข็ง

กาแฟเย็นเจ้านี้หวานมันอร่อยมาก


ชา

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ɟaːᴬ, จากจีนยุคกลาง茶 (MC drae); ร่วมเชื้อสายกับจ้วง caz, จ้วงแบบจั่วเจียง chaz

τσάι

เครื่องดื่มน้ำชา

tii

เครื่องดื่มน้ำชา

te

เครื่องดื่มน้ำชา

té

เครื่องดื่มน้ำชา

차

เครื่องดื่มน้ำชา

чай

เครื่องดื่มน้ำชา

ჩაი

เครื่องดื่มน้ำชา

茶

เครื่องดื่มน้ำชา

tī

เครื่องดื่มน้ำชา

茶

เครื่องดื่มน้ำชา

thee

เครื่องดื่มน้ำชา

te

เครื่องดื่มน้ำชา

çay

เครื่องดื่มน้ำชา

xá

เครื่องดื่มน้ำชา

çaý

เครื่องดื่มน้ำชา

чой

เครื่องดื่มน้ำชา

ཇ

เครื่องดื่มน้ำชา

ၼဵင်ႈ

เครื่องดื่มน้ำชา

ၼမ်ႉၼဵင်ႈ

เครื่องดื่มน้ำชา

چای

เครื่องดื่มน้ำชา

chá

เครื่องดื่มน้ำชา

thé

เครื่องดื่มน้ำชา

လက်ဖက်ရည်

เครื่องดื่มน้ำชา

té

เครื่องดื่มน้ำชา

tee

เครื่องดื่มน้ำชา

sa

เครื่องดื่มน้ำชา

teh

เครื่องดื่มน้ำชา

ca

เครื่องดื่มน้ำชา

tī

เครื่องดื่มน้ำชา

ᠴᠠᡳ

เครื่องดื่มน้ำชา

Tee

เครื่องดื่มน้ำชา

thea

เครื่องดื่มน้ำชา

Téi

ลักเซมเบิร์ก

เครื่องดื่มน้ำชา

ຊາ

เครื่องดื่มน้ำชา

té

เครื่องดื่มน้ำชา

chai

เครื่องดื่มน้ำชา

te

เครื่องดื่มน้ำชา

tea

เครื่องดื่มน้ำชา

té

เครื่องดื่มน้ำชา

թեյ

เครื่องดื่มน้ำชา

شَاي

เครื่องดื่มน้ำชา

tè

เครื่องดื่มน้ำชา

ᑏ

เครื่องดื่มน้ำชา

choy

เครื่องดื่มน้ำชา

tè

เครื่องดื่มน้ำชา

چاي

เครื่องดื่มน้ำชา

tee

เครื่องดื่มน้ำชา

tee

เครื่องดื่มน้ำชา

tea

เครื่องดื่มน้ำชา

Scha

เครื่องดื่มน้ำชา

/t͡ɕʰaː˧/^((สัมผัส))

ชื่อไม้ต้นขนาดเล็กชนิด Camellia sinensis (L.) Kuntze ในวงศ์ Theaceae ขึ้นตามหุบเขาในเขตร้อน ใบใช้ชงเป็นเครื่องดื่ม, พายัพเรียก เมี่ยง

ใบไม้หรือดอกไม้แห้งที่ใช้ชงน้ำเป็นเครื่องดื่ม

ชาดอกคำฝอย

ชาใบหม่อน

ชาตะไคร้

(น้ำ~) เครื่องดื่มที่ชงจากใบชา ใบไม้ ดอกไม้ ดังกล่าว

ชื่อไม้พุ่มหลายชนิดในหลายวงศ์ ใบเล็ก ที่ใช้เป็นปลูกรั้ว เช่น ชาข่อย (Acalypha siamensis Oliv. ex Gage) ในวงศ์ Euphorbiaceae, ที่นิยมปลูกเป็นไม้ดัด คือ ชาฮกเกี้ยน [Carmona retusa (Vahl) Masam.] ในวงศ์ Boraginaceae และชาใบมัน (Malpighia coccigera L.) ในวงศ์ Malpighiaceae, ชาปัตตาเวีย ก็เรียก


ชา

/t͡ɕʰaː˧/^((สัมผัส))

อาการที่รู้สึกน้อยกว่าปรกติ เนื่องจากเส้นประสาทรับความรู้สึกถูกกด ถูกตัดขาด หรือถูกสารพิษ

มือชา

เท้าชา

เรียกปลาที่จวนจะตายอยู่แล้วว่า ปลาชา


ชา

/t͡ɕʰaː˧/^((สัมผัส))

เรียกร้านหรือเรือที่ขายเครื่องหอมต่าง ๆ มีแป้งและน้ำหอมเป็นต้น


ชา

ยืมมาจากเขมร ជា (ชา, “เป็น; สบาย, ไม่ป่วยไข้”) [เจีย]

/t͡ɕʰaː˧/^((สัมผัส))

เป็น, ให้เป็น

มนตร์ชากรุงชนะ

(คำฉันท์ดุษฎีสังเวยกล่อมช้างของเก่า ฉบับหอพระสมุดวชิรญาณ พ.ศ. 2467)

ลือชา


ชา

/t͡ɕʰaː˧/^((สัมผัส))

หมายไว้, กำหนดไว้, ใช้ประกอบกับคำ กฎ เป็น กำหนดกฎชา

เอามีดสับชาไว้ที่ประมาณส่วนกลางลำอ้อยในการเล่นค่องอ้อย

แบ่งปันแผนกหมู่ชา

(พระอัยการบานแพนก)


ชาเย็น

ชา (เครื่องดื่ม) + เย็น

ชาที่ชงใส่น้ำตาล นม และน้ำแข็ง


ชาเย็น

ชา (รู้สึกน้อย) + เย็น

แสดงอาการเฉยเมยไม่สนใจไยดี

เขาแสดงอาการชาเย็นกับฉันโดยไม่รู้สาเหตุ


เมา

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *mawᴬ; ร่วมเชื้อสายกับอีสาน เม่า, ลาว ເມົາ (เม็า), คำเมือง ᨾᩮᩢᩣ (เมัา), เขิน ᨾᩮᩢᩣ (เมัา), ไทลื้อ ᦙᧁ (เมา), ไทดำ ꪹꪣꪱ (เมา), ไทขาว ꪹꪝꪱ, ไทใหญ่ မဝ်း (ม๊ว), ไทใต้คง ᥛᥝᥰ (เม๊า), จ้วง maeuz (เมา), จ้วงแบบจั่วเจียง maeuz (เมา)

การเมา (abstract-noun)
ความเมา (abstract-noun)

อาการที่มึนจนลืมตัวขาดสติเพราะฤทธิ์เหล้าฤทธิ์ยาเป็นต้น

เมาเหล้า

เมากัญชา

มีอาการวิงเวียนคลื่นเหียนอาเจียนเพราะโดยสารเรือ รถ เครื่องบินเป็นต้น

เมาเรือ

เมารถ

เมาเครื่องบิน

ลุ่มหลงจนลืมตัวเพราะมียศมีอำนาจเป็นต้น

เมายศ

เมาอำนาจ


มึน

ร่วมเชื้อสายกับลาว ມຶນ (มึน), จ้วง mwnh

การมึน (abstract-noun)
ความมึน (abstract-noun)

เมาอ่อน ๆ, รู้สึกวิงเวียน

มึนศีรษะ

รู้สึกตื้อในสมอง, มึนหัว ก็ว่า

อ่านหนังสือมากชักมึน


ตื้อ

/tɯː˥˩/^((สัมผัส))

มืดตื้อ

สมองตื้อ

อิ่มตื้อ

ท้องตื้อ


ตื้อ

/tɯː˥˩/^((สัมผัส))

เรียกดอกไม้ไฟชนิดหนึ่งว่า อ้ายตื้อ หรือ อีตื้อ

เรียกข้าวเหนียวน้ำกะทิในพิธีเลี้ยงว่า อ้ายตื้อ


ทึบ

/tʰɯp̚˦˥/^((สัมผัส))

มีลมอากาศหรือแสงสว่างเข้าออกไม่ได้หรือไม่เพียงพอ

ห้องทึบ

ผนังทึบ

ตู้ทึบ

ป่าทึบ

เป็นแท่งทึบ

ไม่โปร่ง, หนาแน่น

ลายทึบ

โดยปริยายหมายความว่าโง่มาก

ปัญญาทึบ

สมองทึบ


หนาแน่น

/naː˩˩˦.nɛn˥˩/^((สัมผัส))

คับคั่ง, แออัด

กรุงเทพฯ มีประชากรหนาแน่นมาก


เบ๊อะ

/bɤʔ˦˥/^((สัมผัส))


เบ๊อะบ๊ะ

/bɤʔ˦˥.baʔ˦˥/^((สัมผัส))


แต่ไหนแต่ไร

คำกริยาวิเศษณ์

แต่ + ไหน + แต่ + ไร

แต่-ไหฺน-แต่-ไร

/tɛː˨˩.naj˩˩˦.tɛː˨˩.raj˧/^((สัมผัส))

ตั้งแต่นานมาแล้วถึงปัจจุบัน

แต่ไหนแต่ไรเขาไม่เคยจู้จี้ ทำไมตอนนี้กลับเปลี่ยนไป


แย็บ

ยืมมาจากอังกฤษ jab

/jɛp̚˦˥/^((สัมผัส))

ชกออกไปตรง ๆ และชักหมัดกลับโดยเร็ว

ลองเชิง, หยั่งดูท่าที


คีย์บอร์ด

ยืมมาจากอังกฤษ keyboard

/kʰiː˧.bɔːt̚˨˩/^((สัมผัส))

เครื่องดนตรีอิเล็กทรอนิกส์อย่างหนึ่ง มีแป้นสำหรับกดให้เกิดเสียง

เขาเป็นมือคีย์บอร์ดประจำวงดนตรีของโรงเรียน

ประเภทของเครื่องดนตรีที่มีแป้นสำหรับกด เช่น อิเล็กโทน เปียโน ออร์แกน แอกคอร์เดียน

แผงแป้นนิ้วของเครื่องดนตรีดังกล่าว

อุปกรณ์ป้อนข้อมูลเข้าเครื่องคอมพิวเตอร์ ทำเป็นแป้น มีปุ่มอักษร สัญลักษณ์ และปุ่มคำสั่งต่าง ๆ

คีย์บอร์ดนี้กะทัดรัด ปุ่มต่าง ๆ ก็กดง่าย


เชียร์

ยืมมาจากอังกฤษ cheer

/t͡ɕʰia̯˧/^((สัมผัส))

ให้กำลังใจด้วยการตะโกนโห่ร้องเป็นต้น มักใช้ในการแข่งขันกีฬา

ส่งเสริมหรือสนับสนุน

เชียร์ให้ลงสมัครรับเลือกตั้ง


สปา

ยืมมาจากอังกฤษ spa

ธุรกิจบริการที่เกี่ยวกับการบำรุงรักษาสุขภาพโดยใช้วิธีการหลายอย่าง เช่น บำบัดด้วยน้ำ ไอร้อน เครื่องหอม และการนวดตัว


สเต๊ก

ยืมมาจากอังกฤษ steak

ชื่ออาหารคาวชนิดหนึ่งตามแบบตะวันตก ทำด้วยเนื้อสันหรือปลาเป็นต้น หั่นชิ้นใหญ่ ๆ มักปรุงรส แล้วนำไปย่างหรือทอด กินกับมันฝรั่งทอด บดหรือต้ม และผักบางชนิด ใส่เครื่องปรุงรสตามชอบ


สตู

ยืมมาจากอังกฤษ stew (“สตู”)

อาหารคาวชนิดหนึ่ง นำเนื้อหรือไก่เป็นต้นเคี่ยวในน้ำสต๊อกให้นุ่มด้วยไฟอ่อน ๆ ใส่ผัก เช่น มะเขือเทศ ถั่วแขก มันฝรั่ง มีน้ำข้น


สตู

คำตัดทอนของ สตูดิโอ


สตูว์

รูปที่สะกดผิดของ สตู


เด็ดสะระตี่

เด็ด-สะ-ระ-ตี่

นักมวยคู่นี้ต่อยกันได้เด็ดสะระตี่


เด็ดหัว

ตัดหัว, โดยปริยายหมายถึงทำให้ตาย

หัวหน้าโจรสั่งเด็ดหัวลูกน้องที่ทรยศ


เดนคน

คนที่เลวทรามจนไม่น่าจะถือว่าเป็นคน


เดนมนุษย์

เดน + มนุษย์

คำพ้องความของ เดนคน


เดน

ของเหลือที่ไม่ต้องการแล้ว

คนกินเดน

ของที่เหลือเลือกแล้วทิ้งแล้ว

ผลไม้เดนเลือก


กิ๊กก๊อก

/kik̚˦˥.kɔk̚˦˥/^((สัมผัส))

ไม่มีค่า, ไม่สลักสำคัญ

เรื่องกิ๊กก๊อก

คนกิ๊กก๊อก

ของเล่นกิ๊กก๊อก


คู่ซี้

/kʰuː˥˩.siː˦˥/^((สัมผัส))


คุลิก่า

ยืมโดยกึ่งเรียนรู้จากมาเลเซีย guliga (กฺูลีกฺา)

เม็ดกรวดที่อยู่ในกระเพาะสัตว์บดเอื้อง เมื่อนานเข้าก็มีเมือกเกาะเป็นเม็ดกลม ถือกันว่าเป็นยาถอนพิษ


ออฟฟิศ

ยืมโดยกึ่งเรียนรู้จากอังกฤษ office

/ʔɔp̚˦˥.fit̚˦˥/^((สัมผัส))

/ʔɔp̚˦˥.fis˦˥/^((สัมผัส))

สำนักงาน, ที่ทำการ


ก๊วยเตี๋ยว

จากหมิ่นใต้粿條 (กั๋วเตี๊ยว)

ชื่อของกินชนิดหนึ่ง ทำด้วยแป้งข้าวเจ้า เป็นเส้น ๆ ถ้าลวกสุกแล้วปรุงด้วยเครื่อง มีหมูเป็นต้น เรียกว่า ก๊วยเตี๋ยวแห้ง ถ้าใส่น้ำซุปเรียกว่า ก๊วยเตี๋ยวน้ำ ถ้านำเส้นมาผัด เรียกว่า ก๊วยเตี๋ยวผัด


ขษัย

ยืมมาจากสันสกฤต क्षय (กฺษย); เทียบบาลี ขย

กษัย, การสิ้นไป, การหมดไป, การเสื่อมไป, การน้อยไป


ขษีณาศรพ

ยืมมาจากสันสกฤต क्षीणाश्रव (กฺษีณาศฺรว, “(ผู้)สิ้นอาสวะแล้ว”)

รูปแบบอื่นของ กษีณาศรพ

ดูกรขษีณาศรพทั้งหลาย


ขษีระ

ยืมมาจากสันสกฤต क्षीर (กฺษีร)

/kʰa˨˩.siː˩˩˦.raʔ˦˥/^((สัมผัส))

รูปแบบอื่นของ กษีระ


ก๋วยเตี๋ยวถังแตก

ก๋วยเตี๋ยว + ถังแตก

ก๋วย-เตี๋ยว-ถัง-แตก

/kua̯j˩˩˦.tia̯w˩˩˦.tʰaŋ˩˩˦.tɛːk̚˨˩/^((สัมผัส))

ชื่อก๋วยเตี๋ยวชนิดหนึ่ง มีแต่เส้นผัดกับผัก ราคาถูก


ถังแตก

/tʰaŋ˩˩˦.tɛːk̚˨˩/^((สัมผัส))

ไม่มีเงินในช่วงใดช่วงหนึ่ง

หาอะไรถูก ๆ กินเถอะ วันนี้ฉันถังแตก


ถังแตก

/tʰaŋ˩˩˦.tɛːk̚˨˩/^((สัมผัส))

ชื่อขนมชนิดหนึ่ง ทำด้วยแป้ง เป็นแผ่นกลม โรยด้วยน้ำตาลกับงา พับครึ่ง ราคาถูก

งานวัดตามต่างจังหวัดมักขายขนมถังแตก


ขอแกว

/kʰɔː˩˩˦.kɛːw˧/^((สัมผัส))

ไม้ยาว ๆ ที่ผูกเบ็ดที่ปลาย สำหรับชักกบในรู


ของ้าว

/kʰɔː˩˩˦.ŋaːw˦˥/^((สัมผัส))

อาวุธด้ามยาวมีง้าวอยู่ตรงปลาย ใต้คอของด้ามมีขอสำหรับสับบังคับช้างได้


ขอฉาย

ขอ + ฉาย; ฉาย จากเขมร ឆាយ (ฉาย, “สง”)

/kʰɔː˩˩˦.t͡ɕʰaːj˩˩˦/^((สัมผัส))

ดอง, ไม้สำหรับสงฟางในเวลานวดข้าว


ขอช้าง

/kʰɔː˩˩˦.t͡ɕʰaːŋ˦˥/^((สัมผัส))

ขอเหล็กมีด้าม สำหรับสับช้าง


ขอเกราะ

/kʰɔː˩˩˦.krɔʔ˨˩/^((สัมผัส))

ขอช้างที่มีปลายโค้งใช้ในพิธีช้าง


ขอปิ่น

/kʰɔː˩˩˦.pin˨˩/^((สัมผัส))

ขอช้างที่ปลายเป็นยอดปิ่น


ถ้ำมอง

/tʰam˥˩.mɔːŋ˧/^((สัมผัส))

ตู้หรือหีบที่มีช่องเล็ก ๆ ซึ่งมีแว่นขยายสำหรับดูภาพยนตร์สั้น ๆ หรือรูปต่าง ๆ ให้คนดูได้ทีละคน


ถ้ำมอง

/tʰam˥˩.mɔːŋ˧/^((สัมผัส))

แอบดูตามรูหรือตามช่อง เพื่อดูผู้หญิงทำกิจส่วนตัว, เรียกผู้ที่มีพฤติกรรมเช่นนั้นว่า พวกถ้ำมอง


เปียโน

ยืมมาจากอังกฤษ piano, จากอิตาลี pianoforte

เครื่องดนตรีประเภทคีย์บอร์ด เสียงเกิดจากค้อนสักหลาดภายในเครื่องกระดกไปตามสาย


ออร์แกน

ยืมมาจากอังกฤษ organ

/ʔɔː˧.kɛːn˧/^((สัมผัส))

เครื่องดนตรีประเภทคีย์บอร์ด เสียงเกิดจากลมหรือไฟฟ้า มีแป้นดีดและแป้นเหยียบ


แหน็ว

คำกริยาวิเศษณ์

/nɛw˩˩˦/^((สัมผัส))

ตรง, ไม่คดเคี้ยว

ยืนตัวตรงแหน็ว

ถนนสายนี้ตรงแหน็วไปถึงบ้านฉัน


แหม่

/mɛː˨˩/^((สัมผัส))

เสียงขู่เด็กเล็ก ๆ ให้กลัว


ไอ้เจี๊ยว

ไอ้ + เจี๊ยว

/ʔaj˥˩.t͡ɕia̯w˦˥/^((สัมผัส))

อวัยวะเพศเด็กชายเล็ก ๆ

อวัยวะเพศชาย


ไอ้

กร่อนมาจาก อ้าย

/ʔaj˥˩/^((สัมผัส))

คำประกอบคำอื่นบอกให้รู้ว่าเป็นเพศชายหรือสัตว์ตัวผู้

ไอ้หนุ่ม

ไอ้ด่าง

คำประกอบหน้าชื่อผู้ชายที่มีฐานะต่ำกว่า อย่างนายเรียกคนใช้

คำประกอบหน้าชื่อเพื่อนฝูงแสดงว่ามีความสนิทสนมมาก มักใช้กันในหมู่เด็กผู้ชาย

คำใช้ประกอบหน้าชื่อผู้ชายแสดงความดูหมิ่นเหยียดหยาม

คำประกอบคำบางคำที่ผู้ใหญ่ใช้เรียกเด็กผู้ชายหรือผู้ชายที่อายุน้อยกว่ามากด้วยความเอ็นดูหรือสนิทสนมเป็นกันเอง

ไอ้หนู

ไอ้น้องชาย

คำประกอบหน้าคำบางคำเพื่อเน้น

ไอ้เราก็ไม่ดี

ไอ้จะไปก็ไม่มีที่ไป

ไอ้จะอยู่หรือก็คับใจ

คำประกอบหน้าคำบางคำเพื่อเน้นในเชิงบริภาษ

ไอ้ทึ่ม

ไอ้โง่

ไอ้ควาย

คำใช้แทนสิ่งที่กล่าวถึงและเป็นที่เข้าใจกัน

ไอ้นั่น

ไอ้นี่


จ่ามงกุฎ

/t͡ɕaː˨˩.moŋ˧.kut̚˨˩/^((สัมผัส))

ชื่อขนมชนิดหนึ่ง คล้ายกะละแมขาว มีไส้เป็นถั่วลิสงเม็ด ห่อด้วยใบตองอ่อนนาบ

งามจริงจ่ามงกุฎ ใส่ชื่อดุจมงกุฎทอง


เจี๊ยว

/t͡ɕia̯w˦˥/^((สัมผัส))

ส่งเสียงดังเซ็งแซ่ก่อให้เกิดความรำคาญ โดยมากเป็นเสียง ผู้หญิงหรือเด็ก, เจี๊ยวจ๊าว ก็ว่า

ก่อเรื่องวุ่นวาย, เอะอะอาละวาด


เจี๊ยว

คำกริยาวิเศษณ์

/t͡ɕia̯w˦˥/^((สัมผัส))

อาการที่ส่งเสียงดังเซ็งแซ่ก่อให้เกิดความรำคาญ โดยมากเป็นเสียงผู้หญิงหรือเด็ก, เจี๊ยวจ๊าว ก็ว่า


เจี๊ยว

ยืมมาจากแต้จิ๋ว 鳥 (ziao2/ziou2 เจี้ยว, “นก”)

/t͡ɕia̯w˦˥/^((สัมผัส))

อวัยวะเพศเด็กชายเล็ก ๆ

อวัยวะเพศชาย

ไพ่นกกระจอก ซึ่งมีไพ่ตัวหนึ่งเป็นรูปนก


ขิก

ยืมมาจากอีสาน ขิก (“เครื่องแขวนคอวัว”)

/kʰik̚˨˩/^((สัมผัส))

รูปจำลองอวัยวะเพศชาย ใช้เป็นเครื่องรางของขลัง


นอตหลุด

นอต (< ภาษาอังกฤษnut) + หลุด

คุมสติไม่อยู่, หลุด ก็ว่า

เมื่อวานฉันเกือบนอตหลุดตอนที่ทะเลาะกับเขา


นอต

ยืมมาจากอังกฤษ knot (“ปมเชือก”)

การแบ่งพยางค์
{เสียงสระสั้น}

/nɔt̚˦˥/^((สัมผัส))

หน่วยแสดงความเร็วของสิ่งใดสิ่งหนึ่งตามระบบการเดินเรือ มีค่าเท่ากับ 1 ไมล์ทะเลต่อชั่วโมง หรือ 1.852 กิโลเมตรต่อชั่วโมง เช่น เรือแล่นได้เร็ว 8 ไมล์ทะเลต่อชั่วโมง เรียกว่า เรือมีความเร็ว 8 นอต ลมมีความเร็ว 50 ไมล์ทะเลต่อชั่วโมง เรียกว่า ลมมีความเร็ว 50 นอต


นอต

ยืมมาจากอังกฤษ nut (“เครื่องตรึง”)

การแบ่งพยางค์
{เสียงสระสั้น}

/nɔt̚˦˥/^((สัมผัส))

เครื่องตรึงหรือขันสิ่งอื่นให้แน่น ประกอบด้วยแท่งและแป้นโลหะ ตัวที่เป็นแท่งมีปลายข้างหนึ่งเป็นปุ่ม อีกข้างหนึ่งมีเกลียวด้านนอก เรียกว่า "นอตตัวผู้" และตัวที่เป็นแป้นมีลักษณะเป็นเหลี่ยมมีรูตรงกลางและมีเกลียวด้านใน เรียกว่า "นอตตัวเมีย"


น๊อต

รูปที่สะกดผิดของ นอต


น็อต

ยืมมาจากอังกฤษ nut (“เครื่องตรึง”); เป็นศัพท์บัญญัติสำนักงานราชบัณฑิตยสภาของ nut

/nɔt̚˦˥/^((สัมผัส))

รูปแบบอื่นของ นอต


น้อต

/nɔt̚˦˥/^((สัมผัส))

รูปที่สะกดผิดของ นอต


บริการสาธารณะ

บริการ + สาธารณะ; เป็นศัพท์บัญญัติสำนักงานราชบัณฑิตยสภาของ public service

public service

กิจการเพื่อประชาชน

บอ-ริ-กาน-สา-ทา-ระ-นะ

/bɔː˧.ri˦˥.kaːn˧.saː˩˩˦.tʰaː˧.ra˦˥.naʔ˦˥/^((สัมผัส))

กิจการอันจำเป็นและเป็นประโยชน์ต่อประชาชนเป็นส่วนรวมที่รัฐหรือองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นจัดทำขึ้นเพื่อบริการแก่ประชาชน เช่น กิจการสาธารณูปโภค กิจการขนส่งคนโดยสาร


องค์ความรู้

องค์ + ความรู้

ความรู้ซึ่งได้มาจากการวิเคราะห์และสังเคราะห์ แล้วนำมาบูรณาการเข้าเป็นความรู้ในระดับที่สูงขึ้น


บูรณาการ

บู-ระ-นา-กาน

กระบวนการผสมผสานเชื่อมโยงองค์ความรู้ตั้งแต่ 2 องค์ความรู้ขึ้นไปเข้าด้วยกันอย่างสอดคล้องเป็นระบบ


วิเคราะห์

ยืมมาจากสันสกฤต विग्रह (วิคฺรห); เทียบบาลี วิคฺคห

พิเคราะห์
การวิเคราะห์ (abstract-noun)

/wi˦˥.kʰrɔʔ˦˥/^((สัมผัส))

วิเคราะห์เหตุการณ์

แยกออกเป็นส่วน ๆ เพื่อศึกษาให้ถ่องแท้

วิเคราะห์ปัญหาต่าง ๆ

วิเคราะห์ข่าว


องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น

องค์กร + ปกครอง + ส่วน + ท้องถิ่น

อง-กอน-ปก-คฺรอง-ส่วน-ท้อง-ถิ่น

/ʔoŋ˧.kɔːn˧.pok̚˨˩.kʰrɔːŋ˧.sua̯n˨˩.tʰɔːŋ˦˥.tʰin˨˩/^((สัมผัส))

องค์กรของราชการบริหารส่วนท้องถิ่นที่จัดตั้งขึ้นในรูปแบบต่าง ๆ

th-องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น-th-noun-8rhdKLa4


องค์การบริหารส่วนจังหวัด

องค์การ + บริหาร + ส่วน + จังหวัด

อง-กาน-บอ-ริ-หาน-ส่วน-จัง-หฺวัด

/ʔoŋ˧.kaːn˧.bɔː˧.ri˦˥.haːn˩˩˦.sua̯n˨˩.t͡ɕaŋ˧.wat̚˨˩/^((สัมผัส))

องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นรูปแบบหนึ่งที่มีพื้นที่ครอบคลุมทั้งจังหวัด โดยทับซ้อนกับพื้นที่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นรูปแบบอื่น มีอำนาจหน้าที่ในการประสานและร่วมมือในการปฏิบัติหน้าที่ขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นอื่น รวมตลอดทั้งส่งเสริมและสนับสนุนการให้บริการสาธารณะขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นอื่นที่อยู่ในเขตพื้นที่ของตน

th-องค์การบริหารส่วนจังหวัด-th-noun-WETze5mr


องค์การบริหารส่วนตำบล

องค์การ + บริหาร + ส่วน + ตำบล

อง-กาน-บอ-ริ-หาน-ส่วน-ตำ-บน

/ʔoŋ˧.kaːn˧.bɔː˧.ri˦˥.haːn˩˩˦.sua̯n˨˩.tam˧.bon˧/^((สัมผัส))

องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นรูปแบบหนึ่งที่มีพื้นที่ครอบคลุมตำบล (ที่อยู่นอกเขตเทศบาล) มีอำนาจหน้าที่ในการให้บริการสาธารณะพื้นฐาน

th-องค์การบริหารส่วนตำบล-th-noun-2S4sWtdn


เทศบาล

municipality

องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นรูปแบบหนึ่ง ประกอบด้วยนายกเทศมนตรีและสภาเทศบาล


ราชการบริหารส่วนท้องถิ่น

ราชการ + บริหาร + ส่วนท้องถิ่น

การปกครอง ดูแล จัดการ และการให้บริการของรัฐ ที่รัฐกระจายอำนาจให้ประชาชนในท้องถิ่นเข้ามามีส่วนในการดำเนินการ เพื่อสนองความต้องการส่วนรวมของประชาชนในท้องที่นั้น โดยจัดเป็นองค์กรในรูปแบบต่าง ๆ คือ องค์การบริหารส่วนจังหวัด เทศบาล องค์การบริหารส่วนตำบล และรูปแบบอื่นที่มีกฎหมายจัดตั้งขึ้นเป็นการเฉพาะ เช่น กรุงเทพมหานคร เมืองพัทยา

th-ราชการบริหารส่วนท้องถิ่น-th-noun-nItBGnnA


ราชการส่วนท้องถิ่น

ราชการ + ส่วน + ท้องถิ่น

ราด-ชะ-กาน-ส่วน-ท้อง-ถิ่น

/raːt̚˥˩.t͡ɕʰa˦˥.kaːn˧.sua̯n˨˩.tʰɔːŋ˦˥.tʰin˨˩/^((สัมผัส))


ราชการบริหารส่วนภูมิภาค

ราชการ + บริหาร + ส่วน + ภูมิภาค

การปกครอง ดูแล จัดการ และการปฏิบัติภารกิจของรัฐ ที่แยกไปดำเนินงานในพื้นที่นอกเขตนครหลวง เพื่ออำนวยความสะดวกแก่ประชาชนในท้องที่ในฐานะตัวแทนของราชการบริหารส่วนกลาง โดยแบ่งเขตการดำเนินงานออกเป็นจังหวัด อำเภอ ตำบล และหมู่บ้าน

th-ราชการบริหารส่วนภูมิภาค-th-noun-yl4Do6-s


ราชการส่วนภูมิภาค

ราชการ + ส่วน + ภูมิภาค

ราด-ชะ-กาน-ส่วน-พูม-มิ-พาก

ราด-ชะ-กาน-ส่วน-พู-มิ-พาก

/raːt̚˥˩.t͡ɕʰa˦˥.kaːn˧.sua̯n˨˩.pʰuːm˧.mi˦˥.pʰaːk̚˥˩/^((สัมผัส))

/raːt̚˥˩.t͡ɕʰa˦˥.kaːn˧.sua̯n˨˩.pʰuː˧.mi˦˥.pʰaːk̚˥˩/^((สัมผัส))


ราชการบริหารส่วนกลาง

ราชการ + บริหาร + ส่วน + กลาง

การปกครอง ดูแล และการปฏิบัติภารกิจของรัฐในฐานะเป็นศูนย์กลางของการบริหารราชการแผ่นดิน โดยจัดแบ่งองค์กรในการปฏิบัติหน้าที่เป็นสำนักนายกรัฐมนตรี กระทรวง ทบวง กรม หรือส่วนราชการที่เรียกชื่ออย่างอื่นและมีฐานะเป็นกรม เช่น ราชบัณฑิตยสถาน สำนักงานคณะกรรมการวิจัยแห่งชาติ สำนักงานตำรวจแห่งชาติ

th-ราชการบริหารส่วนกลาง-th-noun-J-mwv2EM


ราชการส่วนกลาง

ราชการ + ส่วน + กลาง

ราด-ชะ-กาน-ส่วน-กฺลาง

/raːt̚˥˩.t͡ɕʰa˦˥.kaːn˧.sua̯n˨˩.klaːŋ˧/^((สัมผัส))


องค์การมหาชน

องค์การ + มหาชน

public organization

องค์การเฉพาะงาน

อง-กาน-มะ-หา-ชน

/ʔoŋ˧.kaːn˧.ma˦˥.haː˩˩˦.t͡ɕʰon˧/^((สัมผัส))

องค์การที่จัดตั้งขึ้นเพื่อจัดทำบริการสาธารณะตามแผนงานหรือนโยบายด้านใดด้านหนึ่งโดยเฉพาะของรัฐบาล


ภูมิลำเนา

ภูมิ + ลำเนา

พู-มิ-ลำ-เนา

ถิ่นที่อยู่อันเป็นแหล่งสำคัญ


ภูมิลำเนาของนิติบุคคล

ภูมิลำเนา + ของ + นิติบุคคล

พูม-ลำ-เนา-ของ-นิ-ติ-บุก-คน

พู-มิ-ลำ-เนา-ของ-นิ-ติ-บุก-คน

ถิ่นอันเป็นที่ตั้งสำนักงานใหญ่หรือถิ่นอันเป็นที่ตั้งที่ทำการ หรือถิ่นที่ได้เลือกเอาเป็นภูมิลำเนาเฉพาะการตามข้อบังคับหรือตราสารจัดตั้งนิติบุคคลนั้น

th-ภูมิลำเนาของนิติบุคคล-th-noun-uw6zMSJw


ภูมิลำเนาเฉพาะการ

ภูมิลำเนา + เฉพาะ + การ

ถิ่นที่บุคคลได้เลือกโดยมีเจตนาปรากฏชัดแจ้ง เพื่อทำการใดการหนึ่งโดยเฉพาะ


ภูมิปัญญาการแพทย์แผนไทย

ภูมิปัญญา + การแพทย์แผนไทย

พูม-ปัน-ยา-กาน-แพด-แผน-ไทย

/pʰuːm˧.pan˧.jaː˧.kaːn˧.pʰɛːt̚˥˩.pʰɛːn˩˩˦.tʰaj˧/^((สัมผัส))

พื้นความรู้ความสามารถเกี่ยวกับการแพทย์แผนไทย

th-ภูมิปัญญาการแพทย์แผนไทย-th-noun-mFIMgRbI


ลำเนา

ยืมมาจากเขมร លំនៅ (ลํเนา, “ที่อยู่”)

แนว, แถว, แถบ, ถิ่น


เขตอุตสาหกรรมทั่วไป

เขต + อุตสาหกรรม + ทั่วไป

เขด-อุด-สา-หะ-กำ-ทั่ว-ไป

/kʰeːt̚˨˩.ʔut̚˨˩.saː˩˩˦.ha˨˩.kam˧.tʰua̯˥˩.paj˧/^((สัมผัส))

เขตพื้นที่ที่กำหนดไว้สำหรับการประกอบอุตสาหกรรม การบริการ หรือกิจการอื่นที่เป็นประโยชน์หรือเกี่ยวเนื่องกัน


เขตประกอบการเสรี

เขต + ประกอบ + การ + เสรี

เขด-ปฺระ-กอบ-กาน-เส-รี

/kʰeːt̚˨˩.pra˨˩.kɔːp̚˨˩.kaːn˧.seː˩˩˦.riː˧/^((สัมผัส))

เขตพื้นที่ที่กำหนดไว้สำหรับการประกอบอุตสาหกรรม พาณิชยกรรม หรือกิจการอื่นที่เกี่ยวเนื่องกัน โดยของที่นำเข้าไปในเขตดังกล่าวจะได้รับสิทธิประโยชน์ทางภาษี อากร และค่าธรรมเนียมเป็นพิเศษ


เขตปลอดอากร

เขต + ปลอด + อากร

เขตพื้นที่ที่กำหนดไว้สำหรับการประกอบอุตสาหกรรม พาณิชยกรรม หรือกิจการอื่นที่เป็นประโยชน์แก่การเศรษฐกิจของประเทศ โดยของที่นำเข้าไปในเขตดังกล่าวจะได้รับสิทธิประโยชน์ทางอากรเป็นพิเศษ


เขตติดโรค

เขต + ติด + โรค

/kʰeːt̚˨˩.tit̚˨˩.roːk̚˥˩/^((สัมผัส))

ท้องที่หนึ่งท้องที่ใดในหรือนอกราชอาณาจักรที่มีโรคติดต่อเกิดขึ้น ตามที่รัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุขหรือผู้ว่าราชการจังหวัดประกาศกำหนด


บรรจุ

เกี่ยวข้องกับ จุ

ใส่ลงในขวด หีบ หรือถุง เป็นต้น, ใส่ลงไว้ในภาชนะหรือสถานที่ที่ใดที่หนึ่งที่มิดชิด

บรรจุสิ่งของลงถุงยังชีพ

บรรจุอังคาร

บรรจุอัฐิ

บรรจุศพ

โดยปริยายหมายความว่า ให้เข้าประจำที่, ให้เข้าประจำตำแหน่งครั้งแรก

บรรจุให้เป็นข้าราชการ

ใส่ลงไว้ตามอัตรา

บรรจุเข้าไว้ในรายการ


ระเบิดขวด

ระเบิด + ขวด

/ra˦˥.bɤːt̚˨˩.kʰua̯t̚˨˩/^((สัมผัส))

ลูกระเบิดที่บรรจุสารเคมีบางอย่างในขวดแก้วหนา เมื่อถูกกระทบกระแทกอย่างแรงจะระเบิด


มิดชิด

คำกริยาวิเศษณ์

/mit̚˦˥.t͡ɕʰit̚˦˥/^((สัมผัส))

ลับตา, ไม่ให้ใครเห็น

ซ่อนให้มิดชิด

สนิทแนบเนียน

ปิดประตูให้มิดชิด

ห่อให้มิดชิด


วัตถุมงคล

วัตถุ + มงคล

วัด-ถุ-มง-คน

เครื่องรางของขลังที่เชื่อว่าจะนำความสุขความเจริญเป็นต้นมาให้หรือป้องกันภัยอันตรายต่าง ๆ เช่น ตะกรุด ผ้าประเจียด


ห้างสรรพสินค้า

ห้าง + สรรพ + สินค้า

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

ฮ่าง-สับ-พะ-สิน-ค้า

/haːŋ˥˩.sap̚˨˩.pʰa˦˥.sin˩˩˦.kʰaː˦˥/^((สัมผัส))

ร้านค้าปลีกขนาดใหญ่ ซึ่งสินค้าที่ขายส่วนใหญ่จะเป็นเครื่องอุปโภคบริโภคระดับกลางจนถึงระดับสูงหลากหลายประเภท เช่น เสื้อผ้า เครื่องสำอาง เครื่องใช้ในบ้าน


คริสตัง

ยืมโดยกึ่งเรียนรู้จากโปรตุเกส cristão (“คริสต์ศาสนิกชน [โดยรวมทุกนิกาย]”)

คฺริด-สะ-ตัง

ผู้นับถือคริสต์ศาสนานิกายโรมันคาทอลิก


คริสเตียน

ยืมมาจากอังกฤษ Christian (“คริสต์ศาสนิกชน [โดยรวมทุกนิกาย]”)

คฺริด-สะ-เตียน

ผู้นับถือคริสต์ศาสนานิกายโปรเตสแตนต์


คริสต์ศาสนิกชน

คริสต์ + ศาสนิกชน

คริสตศาสนิกชน

คฺริด-สา-สะ-นิก-กะ-ชน

คฺริด-สาด-สะ-นิก-กะ-ชน

/kʰrit̚˦˥.saː˩˩˦.sa˨˩.nik̚˦˥.ka˨˩.t͡ɕʰon˧/^((สัมผัส))

/kʰrit̚˦˥.saːt̚˨˩.sa˨˩.nik̚˦˥.ka˨˩.t͡ɕʰon˧/^((สัมผัส))

ผู้ที่นับถือคริสต์ศาสนา


คริสตศาสนิกชน

คฺริด-ตะ-สา-สะ-นิก-กะ-ชน

คฺริด-ตะ-สาด-สะ-นิก-กะ-ชน

/kʰrit̚˦˥.ta˨˩.saː˩˩˦.sa˨˩.nik̚˦˥.ka˨˩.t͡ɕʰon˧/^((สัมผัส))

/kʰrit̚˦˥.ta˨˩.saːt̚˨˩.sa˨˩.nik̚˦˥.ka˨˩.t͡ɕʰon˧/^((สัมผัส))

รูปที่สะกดผิดของ คริสต์ศาสนิกชน


คริสตศักราช

คำวิสามานยนาม

คฺริด-ตะ-สัก-กะ-หฺราด

/kʰrit̚˦˥.ta˨˩.sak̚˨˩.ka˨˩.raːt̚˨˩/^((สัมผัส))

รูปที่สะกดผิดของ คริสต์ศักราช


คริสต์ศตวรรษ

คริสต์ + ศตวรรษ

คฺริด-สะ-ตะ-วัด

รอบ 100 ปี นับตั้งแต่วันสมภพของพระเยซู


คริสตศตวรรษ

คฺริด-ตะ-สะ-ตะ-วัด

/kʰrit̚˦˥.ta˨˩.sa˨˩.ta˨˩.wat̚˦˥/^((สัมผัส))

รูปที่สะกดผิดของ คริสต์ศตวรรษ


คริสตกาล

คฺริด-ตะ-กาน

สมัยเมื่อพระเยซูยังมีพระชนม์อยู่


คริสตจักร

คริสต + จักร

คฺริด-ตะ-จัก

ประชาคมที่เชื่อและรับพระเยซูเป็นพระผู้ไถ่บาป แบ่งเป็น 3 นิกายใหญ่ ได้แก่ โรมันคาทอลิก โปรเตสแตนต์ และออร์ทอดอกซ์


คริสต์มาส

ยืมมาจากอังกฤษ Christmas

عيد الميلاد

วันสมภพของพระเยซู

الكريسماس

วันสมภพของพระเยซู

الميلاد

วันสมภพของพระเยซู

ক্রিসমাস

วันสมภพของพระเยซู

ခရစ္စမတ်

วันสมภพของพระเยซู

Nadal

วันสมภพของพระเยซู

聖誕節

วันสมภพของพระเยซู

圣诞节

วันสมภพของพระเยซู

jul

วันสมภพของพระเยซู

Kerstmis

วันสมภพของพระเยซู

kerst

วันสมภพของพระเยซู

joulu

วันสมภพของพระเยซู

Noël

วันสมภพของพระเยซู

Weihnachten

วันสมภพของพระเยซู

Χριστούγεννα

วันสมภพของพระเยซู

क्रिसमस

วันสมภพของพระเยซู

बड़ा दिन

วันสมภพของพระเยซู

Natal

วันสมภพของพระเยซู

Natale

วันสมภพของพระเยซู

クリスマス

วันสมภพของพระเยซู

បុណ្យណូអែល

วันสมภพของพระเยซู

ណូអែល

วันสมภพของพระเยซู

크리스마스

วันสมภพของพระเยซู

성탄절

วันสมภพของพระเยซู

ຄິດສະມາດ

วันสมภพของพระเยซู

Nātīvitās

วันสมภพของพระเยซู

Christi Natalis

วันสมภพของพระเยซู

Hari Natal

วันสมภพของพระเยซู

Krismas

วันสมภพของพระเยซู

jul

วันสมภพของพระเยซู

såpa

วันสมภพของพระเยซู

کریسمس

วันสมภพของพระเยซู

Natal

วันสมภพของพระเยซู

Рождество Христово

วันสมภพของพระเยซู

Рождество

วันสมภพของพระเยซู

Navidad

วันสมภพของพระเยซู

jul

วันสมภพของพระเยซู

Pasko

วันสมภพของพระเยซู

கிறித்துமசு

วันสมภพของพระเยซู

Noel

วันสมภพของพระเยซู

کرسمس

วันสมภพของพระเยซู

Nô-en

วันสมภพของพระเยซู

Giáng sinh

วันสมภพของพระเยซู

lễ Giáng sinh

วันสมภพของพระเยซู

kerstster

ภาษาดัตช์|ดัตช์

poinsettia

ภาษาอังกฤษ|อังกฤษ

joulutähti

ภาษาฟินแลนด์|ฟินแลนด์

Weihnachtsstern

ภาษาเยอรมัน|เยอรมัน

stella di Natale

ภาษาอิตาลี|อิตาลี

flor de Pascua

ภาษาสเปน|สเปน

corona del Inca

ภาษาสเปน|สเปน

estrella federal

ภาษาสเปน|สเปน

flor de Nochebuena

ภาษาสเปน|สเปน

papagayo

ภาษาสเปน|สเปน

pastora

ภาษาสเปน|สเปน

sombrilla japonesa

ภาษาสเปน|สเปน

Atatürk çiçeği

ภาษาตุรกี|ตุรกี

คฺริด-สะ-มาด

วันสมภพของพระเยซู

ชื่อไม้พุ่มชนิด Euphorbia pulcherrima (R. Grah.) Willd. ex Klotzsch ในวงศ์ Euphorbiaceae ออกดอกในฤดูหนาว มีใบประดับสีแดง, สองฤดู หรือ โพผัน ก็เรียก


ครีษมายัน

จาก สันสกฤต ग्रीष्म (คฺรีษฺม, “ฤดูร้อน”) + อายัน

solstici d'estiu

จุดเริ่มต้นของหน้าร้อน

하지

จุดเริ่มต้นของหน้าร้อน

夏至

จุดเริ่มต้นของหน้าร้อน

夏至

จุดเริ่มต้นของหน้าร้อน

solstício de verão

จุดเริ่มต้นของหน้าร้อน

solstice d’été

จุดเริ่มต้นของหน้าร้อน

နွေယဉ်စွန်းချိန်

จุดเริ่มต้นของหน้าร้อน

kesäpäivänseisaus

จุดเริ่มต้นของหน้าร้อน

Sommersonnenwende

จุดเริ่มต้นของหน้าร้อน

летнее солнцестояние

จุดเริ่มต้นของหน้าร้อน

hè chí

จุดเริ่มต้นของหน้าร้อน

solsticio de verano

จุดเริ่มต้นของหน้าร้อน

sommarsolstånd

จุดเริ่มต้นของหน้าร้อน

summer solstice

จุดเริ่มต้นของหน้าร้อน

คฺรีด-สะ-มา-ยัน

จุดสุดทางเหนือเมื่อดวงอาทิตย์ปรากฏในราววันที่ 22 มิถุนายน เป็นจุดในหน้าร้อน มีกลางวันยาวที่สุด


เหมายัน

solstici d'hivern

จุดเริ่มต้นของหน้าหนาว

동지

จุดเริ่มต้นของหน้าหนาว

冬至

จุดเริ่มต้นของหน้าหนาว

冬至

จุดเริ่มต้นของหน้าหนาว

solstício de inverno

จุดเริ่มต้นของหน้าหนาว

solstice d’hiver

จุดเริ่มต้นของหน้าหนาว

ဆောင်းယဉ်စွန်းချိန်

จุดเริ่มต้นของหน้าหนาว

talvipäivänseisaus

จุดเริ่มต้นของหน้าหนาว

Wintersonnenwende

จุดเริ่มต้นของหน้าหนาว

зимнее солнцестояние

จุดเริ่มต้นของหน้าหนาว

ເຫມາຍັນ

จุดเริ่มต้นของหน้าหนาว

đông chí

จุดเริ่มต้นของหน้าหนาว

solsticio de invierno

จุดเริ่มต้นของหน้าหนาว

vintersolstånd

จุดเริ่มต้นของหน้าหนาว

winter solstice

จุดเริ่มต้นของหน้าหนาว

จุดสุดทางใต้เมื่อดวงอาทิตย์ปรากฏในราววันที่ 22 ธันวาคม เป็นจุดในหน้าหนาวและเป็นจุดเริ่มต้นของหน้าหนาวซึ่งมีกลางคืนยาวที่สุด


ดอกไม้

ดอก + ไม้ เทียบกับลาว ດອກໄມ້ (ดอกไม้)

λουλούδι

ส่วนของพรรณไม้ที่ออกจากต้น

ಹೂವು

ส่วนของพรรณไม้ที่ออกจากต้น

꽃

ส่วนของพรรณไม้ที่ออกจากต้น

blàth

แกลิกแบบสกอตแลนด์

ส่วนของพรรณไม้ที่ออกจากต้น

ផ្កា

ส่วนของพรรณไม้ที่ออกจากต้น

гүл

ส่วนของพรรณไม้ที่ออกจากต้น

ᨯᩬᨠᨾᩱ᩶

ส่วนของพรรณไม้ที่ออกจากต้น

花

ส่วนของพรรณไม้ที่ออกจากต้น

花

ส่วนของพรรณไม้ที่ออกจากต้น

花

ส่วนของพรรณไม้ที่ออกจากต้น

bloem

ส่วนของพรรณไม้ที่ออกจากต้น

blomst

ส่วนของพรรณไม้ที่ออกจากต้น

bulaklak

ส่วนของพรรณไม้ที่ออกจากต้น

çiçek

ส่วนของพรรณไม้ที่ออกจากต้น

ꪚꪮꪀ

ส่วนของพรรณไม้ที่ออกจากต้น

ᦡᦸᧅᧈ

ส่วนของพรรณไม้ที่ออกจากต้น

မွၵ်ႇ

ส่วนของพรรณไม้ที่ออกจากต้น

blom

ส่วนของพรรณไม้ที่ออกจากต้น

blomst

ส่วนของพรรณไม้ที่ออกจากต้น

цвят

ส่วนของพรรณไม้ที่ออกจากต้น

ফুল

ส่วนของพรรณไม้ที่ออกจากต้น

گل

ส่วนของพรรณไม้ที่ออกจากต้น

flor

ส่วนของพรรณไม้ที่ออกจากต้น

kwiat

ส่วนของพรรณไม้ที่ออกจากต้น

fleur

ส่วนของพรรณไม้ที่ออกจากต้น

ပန်း

ส่วนของพรรณไม้ที่ออกจากต้น

blom

ฟรีเชียตะวันตก

ส่วนของพรรณไม้ที่ออกจากต้น

kukka

ส่วนของพรรณไม้ที่ออกจากต้น

bunga

ส่วนของพรรณไม้ที่ออกจากต้น

кві́тка

ส่วนของพรรณไม้ที่ออกจากต้น

Blüte

ส่วนของพรรณไม้ที่ออกจากต้น

Blume

ส่วนของพรรณไม้ที่ออกจากต้น

цвето́к

ส่วนของพรรณไม้ที่ออกจากต้น

floare

ส่วนของพรรณไม้ที่ออกจากต้น

ດອກໄມ້

ส่วนของพรรณไม้ที่ออกจากต้น

blodyn

ส่วนของพรรณไม้ที่ออกจากต้น

hoa

ส่วนของพรรณไม้ที่ออกจากต้น

bông

ส่วนของพรรณไม้ที่ออกจากต้น

flor

ส่วนของพรรณไม้ที่ออกจากต้น

ua

ส่วนของพรรณไม้ที่ออกจากต้น

blomma

ส่วนของพรรณไม้ที่ออกจากต้น

flower

ส่วนของพรรณไม้ที่ออกจากต้น

زَهْرَة

ส่วนของพรรณไม้ที่ออกจากต้น

bunga

ส่วนของพรรณไม้ที่ออกจากต้น

kembang

ส่วนของพรรณไม้ที่ออกจากต้น

puspa

ส่วนของพรรณไม้ที่ออกจากต้น

floro

ส่วนของพรรณไม้ที่ออกจากต้น

lule

ส่วนของพรรณไม้ที่ออกจากต้น

blóm

ส่วนของพรรณไม้ที่ออกจากต้น

bláth

ส่วนของพรรณไม้ที่ออกจากต้น

virág

ส่วนของพรรณไม้ที่ออกจากต้น

फूल

ส่วนของพรรณไม้ที่ออกจากต้น

पुष्प

ส่วนของพรรณไม้ที่ออกจากต้น

פֶּרַח

ส่วนของพรรณไม้ที่ออกจากต้น

กรรณิกา

อรรถาภิธาน:ดอกไม้

กระบอก

อรรถาภิธาน:ดอกไม้

กะบัง

อรรถาภิธาน:ดอกไม้

กำบัง

อรรถาภิธาน:ดอกไม้

กุสุม

อรรถาภิธาน:ดอกไม้

กุสุมา

อรรถาภิธาน:ดอกไม้

กุสุมาลย์

อรรถาภิธาน:ดอกไม้

โกศ

อรรถาภิธาน:ดอกไม้

โกสุม

อรรถาภิธาน:ดอกไม้

จราว

อรรถาภิธาน:ดอกไม้

จาว

อรรถาภิธาน:ดอกไม้

ดอก

อรรถาภิธาน:ดอกไม้

ดอกไม้

อรรถาภิธาน:ดอกไม้

ตระบอก

อรรถาภิธาน:ดอกไม้

บุปผ

อรรถาภิธาน:ดอกไม้

บุปผะ

อรรถาภิธาน:ดอกไม้

บุปผา

อรรถาภิธาน:ดอกไม้

บุปผชาติ

อรรถาภิธาน:ดอกไม้

บุษบ

อรรถาภิธาน:ดอกไม้

บุษบง

อรรถาภิธาน:ดอกไม้

บุษบัน

อรรถาภิธาน:ดอกไม้

บุษบา

อรรถาภิธาน:ดอกไม้

บุษป

อรรถาภิธาน:ดอกไม้

บุษปะ

อรรถาภิธาน:ดอกไม้

บุหงัน

อรรถาภิธาน:ดอกไม้

บุหงา

อรรถาภิธาน:ดอกไม้

ประลมพ์

อรรถาภิธาน:ดอกไม้

ปลี

อรรถาภิธาน:ดอกไม้

ปสพ

อรรถาภิธาน:ดอกไม้

ปุปผะ

อรรถาภิธาน:ดอกไม้

ผกา

อรรถาภิธาน:ดอกไม้

พบู

อรรถาภิธาน:ดอกไม้

พเยีย

อรรถาภิธาน:ดอกไม้

พันลอก

อรรถาภิธาน:ดอกไม้

มาลย์

อรรถาภิธาน:ดอกไม้

มาลา

อรรถาภิธาน:ดอกไม้

มาลี

อรรถาภิธาน:ดอกไม้

มุกุละ

อรรถาภิธาน:ดอกไม้

ศิถี

อรรถาภิธาน:ดอกไม้

สร้อย

อรรถาภิธาน:ดอกไม้

สะการะ

อรรถาภิธาน:ดอกไม้

สะบู

อรรถาภิธาน:ดอกไม้

สุมนะ

อรรถาภิธาน:ดอกไม้

สุมนา

อรรถาภิธาน:ดอกไม้

สุมาลี

อรรถาภิธาน:ดอกไม้

/dɔːk̚˨˩.maːj˦˥/^((สัมผัส))

ส่วนหนึ่งของพรรณไม้ที่ผลิออกจากต้นหรือกิ่ง มีหน้าที่ทำให้เกิดผลและเมล็ดเพื่อสืบพันธุ์ มีเกสรและเรณูเป็นเครื่องสืบพันธุ์, เรียกย่อว่า ดอก

ฟันของเด็กที่แรกขึ้น

อวัยวะเพศหญิง


พลังเงียบ

พลัง + เงียบ; เป็นศัพท์บัญญัติสำนักงานราชบัณฑิตยสภาของ silent majority

พะ-ลัง-เงียบ

/pʰa˦˥.laŋ˧.ŋia̯p̚˥˩/^((สัมผัส))

เสียงส่วนใหญ่ที่ไม่แสดงออก


ลอตเตอรี่

ยืมมาจากอังกฤษ lottery

การแบ่งพยางค์
{เสียงสระสั้น}

ล็อด-เตอ-รี่

/lɔt̚˦˥.tɤː˧.riː˥˩/^((สัมผัส))


แค็ตตาล็อก

ยืมมาจากอังกฤษ catalogue

แค็ด-ตา-ล็อก

/kʰɛt̚˦˥.taː˧.lɔk̚˦˥/^((สัมผัส))

หนังสือ เอกสาร สิ่งพิมพ์ เป็นต้น ที่มีภาพสินค้าเช่นเสื้อผ้า เครื่องใช้ไฟฟ้า พร้อมรายละเอียดของสินค้าเพื่อเผยแพร่หรือสำหรับให้ลูกค้าเลือกซื้อ


สาร

ยืมมาจากสันสกฤต सार (สาร, “แก่น”) หรือบาลี สาร (“แก่น”)เป็นศัพท์บัญญัติสำนักงานราชบัณฑิตยสภาของ substance สำหรับความหมาย 1–2, message, information สำหรับความหมาย 4–6

[เสียงสมาส]
สา-ระ-

/saːn˩˩˦/^((สัมผัส))

แก่น, เนื้อแท้, มักใช้เข้าคู่กับคำ แก่น เป็น แก่นสาร

สิ่งที่มีองค์ประกอบเป็นอย่างเดียวกัน มีสมบัติเฉพาะของตนเอง และไม่สามารถใช้วิธีกลใด ๆ มาแบ่งแยกให้เป็นส่วนอื่นที่มีองค์ประกอบและสมบัติแตกต่างออกไปได้

ใช้เรียกธาตุจำพวกหนึ่งและธาตุที่เข้าแทรกในต้นไม้

ข้อความ, ถ้อยคำ, เรื่องราว

กล่าวสาร

สื่อสาร

นิตยสาร

วารสาร

เขียนสาร

สารของนายกรัฐมนตรีถึงเยาวชน


สาร

ยืมมาจากเขมร សារ (สาร, “ช้างที่มีงาเจริญเต็มที่”)

[เสียงสมาส]
สา-ระ-

/saːn˩˩˦/^((สัมผัส))

ช้างใหญ่ ใช้ว่า ช้างสาร


สาร

[เสียงสมาส]
สา-ระ-

/saːn˩˩˦/^((สัมผัส))

ข้าวที่สีหรือตำเอาเปลือกออกแล้ว เรียกว่า ข้าวสาร


สาร

แผลงมาจากสันสกฤต सर्व (สรฺว, “ทั้งหมด, ทั้งหลาย”)

[เสียงสมาส]
สา-ระ-

/saːn˩˩˦/^((สัมผัส))

คำประกอบหน้าคำ แปลว่า ทั้งหมด, ทั้งสิ้น, ทุก

สารทิศ

สารทุกข์

ทุกข์ทั้งหมด

สารเลว


เฮย

/hɤːj˧/^((สัมผัส))

คำสร้อยที่ใช้ในบทร้อยกรอง

น้องเฮย

เจ้าเฮย


เฮ่ย

/hɤj˥˩/^((สัมผัส))

คำที่เปล่งออกมาแสดงความขัดแย้งไม่เห็นด้วยหรือเห็นว่าไม่สำคัญเป็นต้น


เฮ้ย

/hɤj˦˥/^((สัมผัส))

คำที่เปล่งออกมาเพื่อให้รู้ตัวหรือให้ยั้งเป็นต้น


เฮอ

/hɤː˧/^((สัมผัส))

คำที่เปล่งออกมาแสดงความโล่งใจ


เฮ่อ

/hɤː˥˩/^((สัมผัส))

คำที่เปล่งออกมาแสดงความดูแคลนหรือไม่เชื่อถือ


เฮ้อ

/hɤː˦˥/^((สัมผัส))

คำที่เปล่งออกมาแสดงความเบื่อหน่ายหรือไม่ถูกใจเป็นต้น


ผัดกะเพรา

ผัด + กะเพรา

ผัด-กะ-เพฺรา

ชื่ออาหารชนิดหนึ่ง ใช้เนื้อสัตว์ผัดกับเครื่องปรุงมีพริกตำ กระเทียม ใบกะเพรา มีรสเผ็ด

ผัดกะเพราหมูกรอบ


ผัดใบกะเพรา

ผัด + ใบ + กะเพรา

ผัด-ไบ-กะ-เพฺรา

คำพ้องความของ ผัดกะเพรา


ผัดขี้เมา

ผัด + ขี้เมา; มีเรื่องเล่าว่า เกิดจากผู้ที่ชอบดื่มสุรามักจะหากับแกล้มจากของเหลือที่มีในตู้เย็น พบผักอะไรก็เติมลงไปได้ ไม่ใคร่จะมีสูตรแน่นอนตายตัว แต่ทำออกมาแล้วอร่อย

ชื่ออาหารชนิดหนึ่ง ใช้เนื้อสัตว์ผัดกับเครื่องปรุงมีพริกตำ กระเทียม ใบกะเพรา กระชาย พริกไทยอ่อน ข้าวโพดอ่อน หรืออื่นๆ มีรสเผ็ด

ก๋วยเตี๋ยวผัดขี้เมา

หอยลายผัดขี้เมา


ผัดฉ่า

/pʰat̚˨˩.t͡ɕʰaː˨˩/^((สัมผัส))

ชื่ออาหารชนิดหนึ่ง ใช้ปลา หอย เป็นต้น ผัดกับพริกตำ กระชายหั่นฝอย พริกไทยอ่อน ใช้ไฟแรง


ผัดไทย

อาหารคาวอย่างหนึ่ง ใช้ก๋วยเตี๋ยวเส้นเล็กผัดกับเครื่องปรุงมีน้ำมะขามเปียก เต้าหู้เหลือง หัวไชโป๊ กุ้งสดหรือกุ้งแห้ง ใบกุยช่าย ถั่วงอก เป็นต้น


พริกขิง

/pʰrik̚˦˥.kʰiŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

ชื่อผัดชนิดหนึ่ง ใช้เครื่องปรุงคล้ายแกงเผ็ด แต่ไม่ใส่เครื่องเทศ ผัดกับน้ำมัน

เครื่องปรุงแกงเผ็ด เรียกว่า เครื่องพริกขิง


ผัดไท

รูปที่สะกดผิดของ ผัดไทย


ผัดกระเพรา

[pʰät̚˩.krä˩.pʰräw˧ ~ pʰät̚˩.krä˧.pʰräw˧]

รูปที่สะกดผิดของ ผัดกะเพรา


ผัดกระเพา

รูปที่สะกดผิดของ ผัดกะเพรา


ผัดกะเพา

[pʰät̚˩.kä˩.pʰäw˧ ~ pʰät̚˩.kä˧.pʰäw˧]

รูปที่สะกดผิดของ ผัดกะเพรา


ไชโป๊

ยืมมาจากฮกเกี้ยน 菜脯 (chhài-pó͘)

/t͡ɕʰaj˧.poː˦˥/^((สัมผัส))

ผักกาดหัวที่ดองเค็มหรือหวาน แล้วนำไปตากแห้ง


ไช้โป๊

ยืมมาจากฮกเกี้ยน 菜脯 (chhài-pó͘)

/t͡ɕʰaj˦˥.poː˦˥/^((สัมผัส))

รูปแบบอื่นของ ไชโป๊


ไชเท้า

ยืมมาจากจีน 菜 (cài, “ผัก”) + 頭 /头 (“หัว”)

/t͡ɕʰaj˧.tʰaːw˦˥/^((สัมผัส))


ไช้เท้า

/t͡ɕʰaj˦˥.tʰaːw˦˥/^((สัมผัส))

/t͡ɕʰaj˦˥.tʰaw˦˥/^((สัมผัส))

รูปแบบอื่นของ ไชเท้า


จาก

/t͡ɕaːk̚˨˩/^((สัมผัส))

ชื่อปาล์มชนิด Nypa fruticans Wurmb ในวงศ์ Palmae ขึ้นเป็นกออยู่ตามป่าเลนหรือริมฝั่งน้ำกร่อยตื้น ๆ ใบใช้มุงหลังคาและกรุฝา ออกดอกเป็นช่อยาวผลรวมเป็นทะลาย กินได้ เรียกว่า ลูกจาก

เรียกขนมชนิดหนึ่งทำด้วยแป้งข้าวเหนียวผสมมะพร้าวกับน้ำตาลห่อด้วยใบจากแล้วปิ้ง ว่า ขนมจาก

ชื่อปูชนิด Varuna litterata ในวงศ์ Grapsidae ตัวเล็ก อาศัยอยู่ตามป่าจากในเขตน้ำกร่อยหรือน้ำเค็ม


จาก

ยืมมาจากเขมรเก่า ចាក (จาก)

/t͡ɕaːk̚˨˩/^((สัมผัส))

จากบ้านจากเมือง

จากลูกจากเมีย

จากโลกนี้ไป

เขาจากเราไปตลอดกาล


จาก

ยืมมาจากเขมรเก่า ចាក (จาก)

/t͡ɕaːk̚˨˩/^((สัมผัส))

คำนำหน้านามบอกต้นทางที่มา

ดื่มน้ำจากแก้ว

เขามาจากอยุธยา

จากเช้าจดค่ำ


ต้นทาง

ปากทางเข้าออกอย่างทางเข้าบ่อนการพนันเป็นต้น

ดูต้นทาง

แหล่งที่เกิดของบางสิ่ง, จุดเริ่มต้น

หลักการของโมเดลเศรษฐกิจ BCG คือการบูรณาการการพัฒนาตั้งแต่ต้นทางถึงปลายทาง


น้ำเค็ม

สัตว์น้ำเค็ม

ที่ลุ่มน้ำเค็ม

น้ำที่มีรสเค็ม


น้ำเค็ม

ที่เกิดหรือโตอยู่ในแถบชายทะเล

ลูกน้ำเค็ม


พินอิน

ยืมมาจากจีนกลาง拼音 (pīnyīn)

สัญลักษณ์ต่าง ๆ สำหรับอธิบายการออกเสียงของคำในภาษาจีนกลาง แสดงด้วยอักษรละตินเป็นหลัก


แห้ง

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ʰreːŋꟲ; ร่วมเชื้อสายกับลาว ແຫ້ງ (แห้ง), คำเมือง ᩉᩯ᩠᩶ᨦ (แห้ง), ไทลื้อ ᦶᦠᧂᧉ (แห้ง), ไทดำ ꪵꪬ꫁ꪉ (แห้ง), ไทใหญ่ ႁႅင်ႈ (แห้ง), อาหม 𑜑𑜢𑜂𑜫 (หิง์), จ้วง rengj, ปู้อี raangx

/hɛːŋ˥˩/^((สัมผัส))

ไม่มีน้ำ, หมดน้ำ

คลองแห้ง

โอ่งแห้ง

ผ้าแห้ง

ที่ไม่ใส่น้ำ

ก๋วยเตี๋ยวแห้ง

บะหมี่แห้ง

ใบไม้แห้ง

ที่อาจเก็บไว้บริโภคได้นาน

ของแห้ง

หอมแห้ง

พริกแห้ง

หน้าแห้ง

ยิ้มแห้ง

ขาดความชุ่มชื้น

ผิวแห้ง

ปากแห้ง

จมูกแห้ง

ฝืดเคือง, อดอยาก, ในคำว่า ไส้แห้ง กระเป๋าแห้ง


โอกาส

ยืมมาจากบาลี โอกาส; เทียบสันสกฤต अवकाश (อวกาศ); ร่วมรากกับ อวกาศ

ឱកាស

เวลาที่เหมาะ

ᦍᦱᧄᦡᦲ

เวลาที่เหมาะ

ᦷᦀᧉᦂᦱᧆ

เวลาที่เหมาะ

သုၼ်ႇလႆႈ

เวลาที่เหมาะ

သုၼ်ႇပဵၼ်

เวลาที่เหมาะ

သုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်

เวลาที่เหมาะ

occasion

เวลาที่เหมาะ

အခွင့်အရေး

เวลาที่เหมาะ

Gelegenheit

เวลาที่เหมาะ

ໂອກາດ

เวลาที่เหมาะ

opportunity

เวลาที่เหมาะ

/ʔoː˧.kaːt̚˨˩/^((สัมผัส))

เวลาที่เหมาะ, จังหวะ

คว้าโอกาส

หาโอกาสที่จะแสดงศักยภาพในตัวออกมา

กลุ่มผู้ก่อการร้ายได้ใช้โอกาสที่มีการชุมนุม แฝงตัวเข้ามาสร้างความรุนแรง


ขีด

ร่วมเชื้อสายกับลาว ຂີດ (ขีด), ไทใหญ่ ၶိတ်ႇ (ขิ่ต)

/kʰiːt̚˨˩/^((สัมผัส))

ใช้ของแหลมหรือมีดเป็นต้นทำให้เป็นเส้นหรือรอยยาว


ขีด

/kʰiːt̚˨˩/^((สัมผัส))

เครื่องหมายวรรคตอนรูปดังนี้ -

ระดับ, ขีดขั้น ก็ว่า

เกินขีด

เรียกเครื่องหมายแสดงระดับชั้นของข้าราชการพลเรือน

ข้าราชการชั้นตรีที่บ่ามีขีดใหญ่ 1 ขีด

1 ใน 10 ของกิโลกรัม, 100 กรัม

เงินสด 1 แสนบาท


ขีด

/kʰiːt̚˨˩/^((สัมผัส))

ลักษณนามเรียกสิ่งที่เป็นเส้นหรือรอยยาวปรากฏอยู่บนพื้นสิ่งใดสิ่งหนึ่ง

มีรอย 3 ขีด


นันทนาการ

จากสันสกฤต नन्दन (นนฺทน, “เพลิดเพลิน”) + आकार (อาการ, “ท่าทาง”)

นัน-ทะ-นา-กาน

กิจกรรมที่ทำตามสมัครใจในยามว่าง เพื่อให้เกิดความสนุกสนานเพลิดเพลินและผ่อนคลายความตึงเครียด, การสราญใจ


โรงรับจำนำ

โรง + รับ + จำนำ

โรง-รับ-จำ-นำ

สถานที่รับจำนำสิ่งของ, ถ้าเป็นของเทศบาลหรือกรุงเทพมหานคร เรียกว่า สถานธนานุบาล, ถ้าเป็นของกรมประชาสงเคราะห์ เรียกว่า สถานธนานุเคราะห์

สถานที่รับจำนำซึ่งประกอบการรับจำนำสิ่งของเป็นประกันหนี้เงินกู้เป็นปรกติธุระ แต่ละรายมีจำนวนเงินไม่เกิน 100,000 บาท และหมายความรวมตลอดถึงการรับหรือซื้อสิ่งของโดยจ่ายเงินให้สำหรับสิ่งของนั้นเป็นปรกติธุระ แต่ละรายมีจำนวนเงินไม่เกิน 100,000 บาท โดยมีข้อตกลงหรือเข้าใจกันโดยตรงหรือโดยปริยายว่าจะได้ไถ่คืนในภายหลังด้วย


ภาษาราชการ

ภาษา + ราชการ

พา-สา-ราด-ชะ-กาน

/pʰaː˧.saː˩˩˦.raːt̚˥˩.t͡ɕʰa˦˥.kaːn˧/^((สัมผัส))

ภาษาที่ใช้สื่อสารในราชการและวิชาการเป็นต้น เช่น จดหมายติดต่อราชการ รายงานการประชุมของหน่วยงาน รายงานการวิจัย รายงานวิชาการสาขาต่าง ๆ, ภาษาระดับทางการ หรือ ภาษากึ่งแบบแผน ก็เรียก

ภาษาที่รัฐบาลประกาศให้ใช้เป็นทางราชการ

ประเทศไทยใช้ภาษาไทยเป็นภาษาราชการ

ประเทศสิงคโปร์ใช้ภาษาอังกฤษ ภาษาจีน ภาษาฮินดี และภาษามาเลเซีย เป็นภาษาราชการ


ร่วมเพศ

ႁွမ်းသွင်

มีเพศสัมพันธ์

กระทำกามกิจ

อรรถาภิธาน:ร่วมเพศ

กิน

อรรถาภิธาน:ร่วมเพศ

กินตับ

อรรถาภิธาน:ร่วมเพศ

ขึ้นครู

อรรถาภิธาน:ร่วมเพศ

เคี้ยว

อรรถาภิธาน:ร่วมเพศ

จึ๊กกะดึ๋ย

อรรถาภิธาน:ร่วมเพศ

โจ๊ะ

อรรถาภิธาน:ร่วมเพศ

โจ๊ะพรึม ๆ

อรรถาภิธาน:ร่วมเพศ

ชำเรา

อรรถาภิธาน:ร่วมเพศ

ซ่องเสพ

อรรถาภิธาน:ร่วมเพศ

ซั่ม

อรรถาภิธาน:ร่วมเพศ

โซเดมาคอม

อรรถาภิธาน:ร่วมเพศ

เด้า

อรรถาภิธาน:ร่วมเพศ

โด๊ะ

อรรถาภิธาน:ร่วมเพศ

ได้เสีย

อรรถาภิธาน:ร่วมเพศ

ตอก

อรรถาภิธาน:ร่วมเพศ

ตีหม้อ

อรรถาภิธาน:ร่วมเพศ

ทับ

อรรถาภิธาน:ร่วมเพศ

ทำการบ้าน

อรรถาภิธาน:ร่วมเพศ

นอน

อรรถาภิธาน:ร่วมเพศ

ปล้ำ

อรรถาภิธาน:ร่วมเพศ

ปั่มปั๊ม

อรรถาภิธาน:ร่วมเพศ

ปี้

อรรถาภิธาน:ร่วมเพศ

โป๊งชึ่ง

อรรถาภิธาน:ร่วมเพศ

ฝ่าไฟแดง

อรรถาภิธาน:ร่วมเพศ

ฟัน

อรรถาภิธาน:ร่วมเพศ

ฟีเจอริง

อรรถาภิธาน:ร่วมเพศ

มั่ว

อรรถาภิธาน:ร่วมเพศ

มีเซ็กซ์

อรรถาภิธาน:ร่วมเพศ

มีเพศสัมพันธ์

อรรถาภิธาน:ร่วมเพศ

มีอะไรกัน

อรรถาภิธาน:ร่วมเพศ

ยิ้ม

อรรถาภิธาน:ร่วมเพศ

เย

อรรถาภิธาน:ร่วมเพศ

เย็ด

อรรถาภิธาน:ร่วมเพศ

เย่อ

อรรถาภิธาน:ร่วมเพศ

เยิ้บ

อรรถาภิธาน:ร่วมเพศ

ร่วมประเวณี

อรรถาภิธาน:ร่วมเพศ

ร่วมเพศ

อรรถาภิธาน:ร่วมเพศ

ร่วมรส

อรรถาภิธาน:ร่วมเพศ

ร่วมรสรัก

อรรถาภิธาน:ร่วมเพศ

ร่วมรัก

อรรถาภิธาน:ร่วมเพศ

ร่วมสังวาส

อรรถาภิธาน:ร่วมเพศ

เล่นจ้ำจี้

อรรถาภิธาน:ร่วมเพศ

เล่นเสียว

อรรถาภิธาน:ร่วมเพศ

โล้สำเภา

อรรถาภิธาน:ร่วมเพศ

สมจร

อรรถาภิธาน:ร่วมเพศ

สมพาส

อรรถาภิธาน:ร่วมเพศ

สมโยค

อรรถาภิธาน:ร่วมเพศ

สมรัก

อรรถาภิธาน:ร่วมเพศ

สมสู่

อรรถาภิธาน:ร่วมเพศ

สังวาส

อรรถาภิธาน:ร่วมเพศ

สัด

อรรถาภิธาน:ร่วมเพศ

เสพ

อรรถาภิธาน:ร่วมเพศ

เสพเมถุน

อรรถาภิธาน:ร่วมเพศ

เสพสม

อรรถาภิธาน:ร่วมเพศ

เสพสังวาส

อรรถาภิธาน:ร่วมเพศ

หม่ำ

อรรถาภิธาน:ร่วมเพศ

หลับนอน

อรรถาภิธาน:ร่วมเพศ

อะโบะจามะ

อรรถาภิธาน:ร่วมเพศ

อึ๊บ

อรรถาภิธาน:ร่วมเพศ

เอา

อรรถาภิธาน:ร่วมเพศ

เอากัน

อรรถาภิธาน:ร่วมเพศ

เสพสังวาส, มีเพศสัมพันธ์, ใช้อวัยวะเพศชายสอดใส่เข้าไปในอวัยวะเพศหญิง


บุหงา

ยืมโดยกึ่งเรียนรู้จากมาเลเซีย bunga (“ดอกไม้”)

/bu˨˩.ŋaː˩˩˦/^((สัมผัส))

ดอกไม้ชนิดต่าง ๆ มีมะลิ กระดังงา กุหลาบ เป็นต้น ที่ปรุงด้วยเครื่องหอมแล้วบรรจุในถุงผ้าโปร่งเล็ก ๆ ทำเป็นรูปร่างต่าง ๆ


บุหงารำไป

จากอินโดนีเซีย bunga rampai

บุ-หฺงา-รำ-ไป

ดอกไม้ชนิดต่าง ๆ มีมะลิ กระดังงา กุหลาบ เป็นต้น ที่ปรุงด้วยเครื่องหอมแล้วบรรจุในถุงผ้าโปร่งเล็ก ๆ ทำเป็นรูปร่างต่าง ๆ, มักเรียกย่อว่า บุหงา


มาณพ

ยืมมาจากสันสกฤต माणव (มาณว) หรือบาลี มาณว

ชายหนุ่ม, ชายรุ่น


สันปันน้ำ

สัน + ปัน + น้ำ

สัน-ปัน-น้าม

แนวสันเขาหรือสันเนินซึ่งเป็นแนวเขตแบ่งระหว่างลุ่มน้ำ, สันเขาหรือบริเวณที่สูงซึ่งแบ่งน้ำให้ไหลไปลงแม่น้ำลำธารที่อยู่แต่ละด้านของสันเขาหรือบริเวณที่สูงนั้น มักปรากฏเป็นแนวตอนบนสุดของทิวเขาซึ่งแบ่งเขตระหว่างลุ่มน้ำที่มีทิศทางการไหลตรงข้ามกัน


สัตว์น้ำ

สัตว์ที่ดำรงชีวิตอยู่ได้ในน้ำ ส่วนใหญ่อยู่ไม่ได้บนบก มีกุ้งหอยปูปลาเป็นต้น เป็นการแบ่งอย่างหยาบ ๆ


นิดเดียว

เล็กเหลือเกิน, น้อยเหลือเกิน


นิดเดียว

คำกริยาวิเศษณ์

เล็กเหลือเกิน, น้อยเหลือเกิน


เหลือเกิน

คำกริยาวิเศษณ์

เหลือ + เกิน

/lɯa̯˩˩˦.kɤːn˧/^((สัมผัส))

ยิ่งนัก, เกินควร, เต็มที


เต็มที

ค่อนข้างไม่ดี

เต็มทีจริง

อาการเต็มที


เต็มที

คำกริยาวิเศษณ์

เหลือเกิน, เหลือทน

ยุ่งเต็มที

จนเต็มที


เหลือทน

คำกริยาวิเศษณ์

/lɯa̯˩˩˦.tʰon˧/^((สัมผัส))

สุดที่จะทนได้, ยิ่งนัก

ขี้เกียจเหลือทน

ร้ายเหลือทน


ยิ่งนัก

คำกริยาวิเศษณ์


ตาชั่ง

ᨲᩣᨩᩢ᩠᩵ᨦ

เครื่องสำหรับทำให้รู้น้ำหนัก

weegschaal

เครื่องสำหรับทำให้รู้น้ำหนัก

ယႃႇၸူႇ

เครื่องสำหรับทำให้รู้น้ำหนัก

balança

เครื่องสำหรับทำให้รู้น้ำหนัก

ຄັນຊັ່ງ

เครื่องสำหรับทำให้รู้น้ำหนัก

balanza

เครื่องสำหรับทำให้รู้น้ำหนัก

scale

เครื่องสำหรับทำให้รู้น้ำหนัก

/taː˧.t͡ɕʰaŋ˥˩/^((สัมผัส))

เครื่องชั่งสำหรับชั่งสิ่งของต่าง ๆ มีหลายชนิด เช่น ตราชู ชั่งจีน ชั่งสปริง


ทรงกลม

ลักษณะรูปที่มีสัณฐานกลมเท่ากันไม่ว่ามองจากทางใด

รูปตันที่กำเนิดขึ้นจากการเขียนรูปวงกลมโดยใช้เส้นผ่านศูนย์กลางเป็นแกนแล้วหมุนโดยรอบ


นางใน

นางพนักงานฝ่ายใน


ปะหนัน

ยืมมาจากชวา pandhan; เทียบมาเลเซีย pandan, อินโดนีเซีย pandan


ข้าวต้มกุ๊ย

ข้าวต้ม + กุ๊ย

ค่าว-ต้ม-กุ๊ย

ข้าวต้ม กินกับกับข้าวเช่นเกี่ยมฉ่าย ไข่เค็ม


ข้าวต้มเครื่อง

ข้าวต้ม + เครื่อง

ค่าว-ต้ม-เคฺรื่อง

/kʰaːw˥˩.tom˥˩.kʰrɯa̯ŋ˥˩/^((สัมผัส))

ข้าวต้มที่ใส่เนื้อสัตว์ เช่น หมู ไก่ กุ้ง


ข้าวตอกดอกไม้

ข้าวตอก + ดอกไม้

ค่าว-ตอก-ดอก-ม้าย

/kʰaːw˥˩.tɔːk̚˨˩.dɔːk̚˨˩.maːj˦˥/^((สัมผัส))

เครื่องบูชามีข้าวตอกและดอกไม้


ข้าวตังหน้าตั้ง

ข้าวตัง + หน้าตั้ง

ค่าว-ตัง-น่า-ตั้ง

ของว่างชนิดหนึ่ง ประกอบด้วยข้าวตังทอดกรอบกับเครื่องจิ้มชนิดหนึ่งเรียกว่า หน้าตั้ง


ข้าวคั่ว

/kʰaːw˥˩.kʰua̯˥˩/^((สัมผัส))

ข้าวสารที่นำมาคั่วแล้วโขลกให้แหลก ใช้ใส่อาหารประเภทลาบแบบอีสานเป็นต้น


ข้าวมันไก่

ข้าวมัน + ไก่

ค่าว-มัน-ไก่

ข้าวเจ้าหุงด้วยน้ำต้มกระดูกไก่โดยหุงแบบไม่เช็ดน้ำ กินกับไก่ตอนต้มหั่นเป็นชิ้น มีเต้าเจี้ยว ขิงแก่ และพริกน้ำส้มหรือซีอิ๊วเป็นน้ำจิ้ม


ข้าวหมูแดง

ข้าว + หมูแดง

ค่าว-หฺมู-แดง

/kʰaːw˥˩.muː˩˩˦.dɛːŋ˧/^((สัมผัส))

ข้าวสุกมีหมูแดงวางข้างบน ราดด้วยน้ำที่ปรุงเฉพาะ


ข้าวหน้าหมูแดง

ข้าว + หน้า + หมูแดง

ค่าว-น่า-หฺมู-แดง

/kʰaːw˥˩.naː˥˩.muː˩˩˦.dɛːŋ˧/^((สัมผัส))

คำพ้องความของ ข้าวหมูแดง


ข้าวหมูกรอบ

ข้าว + หมูกรอบ

ค่าว-หฺมู-กฺรอบ

/kʰaːw˥˩.muː˩˩˦.krɔːp̚˨˩/^((สัมผัส))

ข้าวสุกมีหมูกรอบวางข้างบน กินกับน้ำจิ้มทำจากซีอิ๊วและพริกชี้ฟ้าหั่น


ข้าวหน้าเป็ด

ข้าว + หน้า + เป็ด

ข้าวสุกมีเป็ดย่างสับเป็นชิ้นวางข้างบน ราดด้วยน้ำเป็ดย่าง


ข้าวราดหน้าไก่

ข้าว + ราด + หน้า + ไก่

ข้าวสุกราดหน้าด้วยผัดน้ำข้น ใส่ไก่ เห็ด หน่อไม้ บางทีโรยด้วยกุนเชียงหั่นทอดกรอบ


ข้าวผัดอเมริกัน

ข้าวผัด + อเมริกัน

ค่าว-ผัด-อะ-เม-ริ-กัน

/kʰaːw˥˩.pʰat̚˨˩.ʔa˨˩.meː˧.ri˦˥.kan˧/^((สัมผัส))

ข้าวสุกผัด ใส่ซอสมะเขือเทศ ลูกเกด เมล็ดถั่วลันเตา มีไก่อบ ไส้กรอก แฮม ไข่ดาว วางบนข้าว


ข้าวคลุกกะปิ

ข้าว + คลุก + กะปิ

ค่าว-คฺลุก-กะ-ปิ

/kʰaːw˥˩.kʰluk̚˦˥.ka˨˩.piʔ˨˩/^((สัมผัส))

ข้าวสุกคลุกกับกะปิ มักใส่กุ้งแห้ง มะม่วงดิบซอย มีไข่กลอกเป็นแผ่นบาง ๆ หั่นฝอยโรยหน้า เป็นต้น มีหมูหวานเป็นเครื่องเคียง


ข้าวอบ

/kʰaːw˥˩.ʔop̚˨˩/^((สัมผัส))

ข้าวสุกที่ปรุงรสและใส่เครื่องปรุงต่าง ๆ แล้วอบให้ร้อน เรียกชื่อต่างกันไปตามเครื่องปรุง

ข้าวอบหนำเลี้ยบ

ข้าวอบกุนเชียง


โซ

อดอยาก, ยากจน


โซก

แผลงมาจาก โชก

/soːk̚˥˩/^((สัมผัส))

เปียกมากจนไหลอาบไปทั่ว

เหงื่อโซก


แผล็ว

คำกริยาวิเศษณ์

/pʰlɛw˩˩˦/^((สัมผัส))

รวดเร็ว (มักใช้แก่กริยากระโดด)

กระโดดแผล็ว


ตฤๅ

ยืมมาจากเขมร ត្រី (ตฺรี)


สรร

ยืมมาจากเขมร ស្រាល់ (สฺราล̍, “เลือก”)

จัดสรร

เลือกสรร


สรรหา

/san˩˩˦.haː˩˩˦/^((สัมผัส))

เลือกมา, คัดมา

สรรหาของมาตกแต่งบ้าน

คณะกรรมการสรรหาอธิการบดี


ขี้ตู่

/kʰiː˥˩.tuː˨˩/^((สัมผัส))

กล่าวอ้างหรือทึกทักเอาของผู้อื่นว่าเป็นของตัว

กล่าวอ้างผิดตัว ผิดสิ่ง ผิดเรื่อง


ขี้ตีน

ฝุ่นละอองที่ติดมากับเท้า

สิ่งที่ต่ำค่าที่สุด

เก่งแค่นี้ไม่ได้ขี้ตีนเขาหรอก


ขี้มือ

/kʰiː˥˩.mɯː˧/^((สัมผัส))

เหงื่อไคลหรือสิ่งสกปรกที่ติดอยู่ตามมือทั้งที่มองเห็นและมองไม่เห็น

คราบหรือรอยเปื้อนที่ติดสิ่งใดสิ่งหนึ่งเนื่องจากถูกมือจับ

เสื้อตัวนี้เพิ่งซักมาใหม่ ๆ จับกันหลายคนจนเปื้อนขี้มือดำไปหมดแล้ว


ขี้โม้

/kʰiː˥˩.moː˦˥/^((สัมผัส))

ชอบคุยโอ้อวดเกินจริง


ขี้เมา

จาก ขี้ + เมา

คนที่ชอบดื่มเหล้าและเมาเป็นประจำ


ขี้เมาหยำเป

ขี้เมา + หยำเป

คนที่ดื่มเหล้าเมาจนครองสติไม่อยู่เป็นประจำ


ขี้ผง

/kʰiː˥˩.pʰoŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

เศษสิ่งของเล็ก ๆ หรือละเอียดที่เหลือหรือร่วงจากวัสดุต่าง ๆ

โดยปริยายหมายความว่าเล็กน้อย, ไม่สำคัญ

จ่ายเงินแค่นี้เรื่องขี้ผง


ขี้เรื้อน

/kʰiː˥˩.rɯa̯n˦˥/^((สัมผัส))

โรคผิวหนังของสุนัข เกิดจากไรสุนัขชอนไช ทำให้ผิวหนังพุพองและขนร่วง

โรคติดต่อเรื้อรัง ทำให้ผิวหนังเป็นผื่น สีขาวหรือแดง นูนหนา ไม่เจ็บไม่คัน แห้ง เหงื่อไม่ออก และขนร่วง อาจทำให้นิ้วมือนิ้วเท้างอหรือกุดได้


ขี้เรื้อน

/kʰiː˥˩.rɯa̯n˦˥/^((สัมผัส))

คนขี้เรื้อนอย่างแกไม่เอาไหนจริง ๆ

ของขี้เรื้อนอย่างนี้อย่าเก็บไว้เลย ทิ้งไปเถอะ


ขี้ตะไคร่

ขี้ + ตะไคร่

คี่-ตะ-ไคฺร่

พืชสีเขียวที่เกิดติดอยู่ตามต้นไม้ ตามพื้นดิน หรือกำแพงที่ชุ่มชื้น

ทางเดินมีขี้ตะไคร่ ระวังจะลื่น

คราบที่เกิดจากโคลนในน้ำ

เด็ก ๆ เล่นน้ำนานจนขี้ตะไคร่จับหน้า


ตะไคร่

พืชสีเขียวที่เกิดติดอยู่ตามต้นไม้ บางทีก็เกิดในน้ำและตามพื้นดินหรือกำแพงที่ชุ่มชื้น


สง

/soŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

หย่งให้กระจายตัวหรือยกขึ้นให้น้ำหรือของเล็ก ๆ ร่วงลง

สงข้าว

สงฟาง

สงถั่วงอก

สงเส้นบะหมี่


สง

/soŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

สุกจัด, แก่จัด, (ใช้แก่หมาก) ในคำว่า หมากสง


หมากสง

/maːk̚˨˩.soŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

หมากที่แก่จัด


ฉาย

ยืมมาจากสันสกฤต छाया (ฉายา, “ร่มเงา, เงาสะท้อน”), จากบาลี ฉายา (“ร่มเงา, เงาสะท้อน”)

/t͡ɕʰaːj˩˩˦/^((สัมผัส))

กระจกส่องหน้า


ฉาย

/t͡ɕʰaːj˩˩˦/^((สัมผัส))

ส่องแสงออกไป

หล่อนฉายไปฉายมาทั้งวัน

เที่ยวไป, เตร็ดเตร่ไป

วัน ๆ เอาแต่ฉายไปฉายมา ไม่ได้ทำอะไรเป็นชิ้นเป็นอันเลย

ปรากฏตัวไปทั่ว

วันนี้แต่งตัวซะสวย จะไปฉายที่ไหน


ฉาย

ยืมมาจากเขมร ឆាយ (ฉาย, “เกลี่ย, กระจาย”)

/t͡ɕʰaːj˩˩˦/^((สัมผัส))

เกลี่ยให้เสมอ, กระจายให้เสมอ

ฉายดิน


ฉายเดี่ยว

ฉาย + เดี่ยว; มาจากการฉายภาพยนตร์ที่มีรอบฉายเพียงเรื่องเดียว

/t͡ɕʰaːj˩˩˦.dia̯w˨˩/^((สัมผัส))

มาคนเดียว (ใช้กับคนที่มักจะไปไหนมาไหนด้วยกันเสมอ ๆ)

งานนี้ทำไมฉายเดี่ยว ทุกทีเห็นพาเมียมาด้วย


ไปไหนมาไหน

ไป + ไหน + มา + ไหน

ไป-ไหฺน-มา-ไหฺน

เดินทางไปได้ทั่ว, เดินทางได้อย่างเสรี


ทั่ว

ร่วมเชื้อสายกับลาว ທົ່ວ (ท็่ว), คำเมือง ᨴ᩠ᩅᩫ᩵ (ทว็่), ไทลื้อ ᦷᦑᧈ (โท่), ไทดำ ꪕ꪿ꪺ (ตฺั่ว), ไทใหญ่ တူဝ်ႈ (ตู้ว)

/tʰua̯˥˩/^((สัมผัส))

ทั้งหมด, ทั้งสิ้น, ทุกหนทุกแห่ง

ทั่วตัว

ทั่วโลก

ทั่วหน้า


ทุกหนทุกแห่ง

คำกริยาวิเศษณ์

ทุก + หน + ทุก + แห่ง

ทุก-หน-ทุก-แห็่ง

/tʰuk̚˦˥.hon˩˩˦.tʰuk̚˦˥.hɛŋ˨˩/^((สัมผัส))

ทุกที่ทุกทาง, ทุกตำบล


ฉายแวว

/t͡ɕʰaːj˩˩˦.wɛːw˧/^((สัมผัส))

มีลักษณะที่เห็นได้ชัดจากดวงตา

ดวงตาฉายแววแห่งความสุข

มีแนวโน้มที่จะเป็น, มีแนวโน้มที่จะมีชื่อเสียง

ฉายแววเป็นดารา


ชื่อเสียง

ชื่อ + เสียง

/t͡ɕʰɯː˥˩.sia̯ŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

เกียรติยศ, ชื่อ ก็ว่า

มีชื่อเสียง

เสียชื่อเสียง


แป๊บ

ยืมโดยกึ่งเรียนรู้จากอังกฤษ pipe

/pɛp̚˦˥/^((สัมผัส))

ท่อน้ำ, ท่อไอเสีย


แป๊บ

เลียนเสียงธรรมชาติ เวลาใช้อุปกรณ์นี้ติดเข้าด้วยกัน

/pɛp̚˦˥/^((สัมผัส))

สิ่งสำหรับติดแทนลูกดุมมี 2 อันประกบกัน


แป๊บ

แผลงมาจาก แปล๊บ

/pɛp̚˦˥/^((สัมผัส))

ชั่วเวลานิดเดียว

เผลอแป๊บเดียว กลับบ้านไปแล้ว


แป๊บ

แผลงมาจาก แปล๊บ

/pɛp̚˦˥/^((สัมผัส))

ใช้เรียกชั่วเวลานิดเดียว

รอสักแป๊บหนึ่งนะ เดี๋ยวจะมา


หาม

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *trwaːmᴬ; ร่วมเชื้อสายกับอีสาน หาม, ลาว ຫາມ (หาม), คำเมือง ᩉᩣ᩠ᨾ (หาม), เขิน ᩉᩣ᩠ᨾ (หาม), ไทลื้อ ᦠᦱᧄ (หาม), ไทดำ ꪬꪱꪣ (หาม), ไทใหญ่ ႁၢမ် (หาม), ไทใต้คง ᥞᥣᥛᥴ (ห๋าม), อาหม 𑜍𑜪 (รํ), จ้วง ram, จ้วงแบบจั่วเจียง ham, แสก หร่าม

/haːm˩˩˦/^((สัมผัส))

เอาสิ่งใดสิ่งหนึ่งห้อยกลางไม้หรือวางบนเปลเป็นต้น แล้วช่วยกันหิ้วหรือยกไป

ช่วยกันยกหัวและท้ายพาไป


หาม

ตัดมาจากเขมร ព្រហាម (พฺรหาม)

/haːm˩˩˦/^((สัมผัส))

รุ่ง, สว่าง, ฮาม ก็ว่า


หมดเขต

/mot̚˨˩.kʰeːt̚˨˩/^((สัมผัส))

หมดระยะเวลาที่กำหนดไว้

สิ้นเดือนนี้หมดเขตส่งภาพเข้าประกวด


ศพไม่สวย

ศพ + ไม่ + สวย

ตายโดยสภาพร่างกายไม่สมประกอบ


สมประกอบ

มีอวัยวะสมบูรณ์เป็นปรกติ

เขาเป็นคนมีร่างกายสมประกอบ


จังไร

ยืมมาจากเขมร ចង្រៃ (จงฺไร)

เลวทราม, เป็นเสนียด, ไม่เป็นมงคล, จัญไร ก็ว่า


จัญไร

แผลงมาจาก จังไร, จากเขมร ចង្រៃ (จงฺไร)

เลวทราม, เป็นเสนียด, ไม่เป็นมงคล, จังไร ก็ว่า


ทราม

ยืมมาจากเขมร សំរាម (สํราม, “ขยะ”)

ใจทราม

ปัญญาทราม

จิตทราม


ทราม

คำกริยาวิเศษณ์

ยืมมาจากเขมร សំរាម (สํราม, “ขยะ”)

ไหลอาบเป็นแห่ง ๆ

เลือดไหลทรามลงตามขา


ซาม

รูปเลิกใช้ของ ทราม


ม็อบ

ยืมมาจากอังกฤษ mob

/mɔp̚˦˥/^((สัมผัส))

กลุ่มคนจำนวนมากที่รวมตัวกันเพื่อประท้วง เรียกร้อง หรือแสดงความต้องการอย่างใดอย่างหนึ่งให้สังคมรับรู้

ม็อบเครือข่ายพันธมิตรประชาชนรวมตัวกันที่สนามหลวงวันนี้


ม็อป

ยืมมาจากอังกฤษ mop

/mɔp̚˦˥/^((สัมผัส))


ม็อป

ยืมมาจากอังกฤษ mop

/mɔp̚˦˥/^((สัมผัส))

ทำความสะอาดด้วยไม้ถูพื้น


ดิบ

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *ˀdipᴰˢ³, จากไทดั้งเดิม *C̥.dipᴰ; ร่วมเชื้อสายกับลาว ດິບ (ดิบ), คำเมือง ᨯᩥ᩠ᨷ (ดิบ), ไทลื้อ ᦡᦲᧇ (ดีบ), ไทใหญ่ လိပ်း (ลิ๊ป), จ้วง ndip; เทียบสุ่ย qdyubs, เบดั้งเดิม *zipᴰ¹, ไหลดั้งเดิม *Cuɾiːp, ออสโตรนีเซียนดั้งเดิม *(ma-)qudip (“อาศัยอยู่; มีชีวิต”)

มะม่วงดิบ

ยังไม่สุกด้วยไฟ

เนื้อดิบ

ข้าวดิบ

เรียกสิ่งที่ยังไม่ได้ทำให้สำเร็จรูปหรือยังไม่ได้เปลี่ยนรูปและลักษณะเดิมว่า วัตถุดิบ

เรียกด้ายที่ยังไม่ได้ฟอกว่า ด้ายดิบ

เรียกผ้าที่ทอด้วยด้ายดิบว่า ผ้าดิบ

โดยปริยายเรียกชายที่ยังไม่ได้บวชเป็นพระภิกษุว่า คนดิบ

โดยปริยายเรียกศพที่ไม่ได้เผาว่า ผีดิบ

โดยปริยายเรียกดงที่มีต้นไม้หนาแน่นเขียวชอุ่มอยู่ทั้งปีว่า ดงดิบ


ฟอก

ร่วมเชื้อสายกับลาว ຟອກ (ฟอก), ไทลื้อ ᦝᦸᧅ (ฟอ̂ก), ไทใหญ่ ၽွၵ်ႈ (ผ้อ̂ก) หรือ ၾွၵ်ႈ (ฝ้อ̂ก)

/fɔːk̚˥˩/^((สัมผัส))

ทำให้สะอาดหมดจด

ฟอกผ้า

ฟอกจิตใจ