ขอโทษ

ขอ + โทษ; เทียบความหมายตามตัวอักษรของเขมร សុំទោស (สุํโทส)

/kʰɔː˩˩˦.tʰoːt̚˥˩/^((สัมผัส))

เขาขอโทษทุกคนที่ทำให้เดือดร้อน


สวม

กิริยาที่เอาของที่เป็นโพรงเป็นวงเป็นต้นครอบลงบนอีกสิ่งหนึ่ง

สวมชฎา

สวมหมวก

เกี้ยวสวมจุก

สวมพวงมาลัย

สวมเสื้อ

สวมกางเกง

สวมรองเท้า

สวมตำแหน่ง


หลอก

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน หลอก, ลาว ຫຼອກ (หลอก), คำเมือง ᩉᩖᩬᨠ (หลอก), เขิน ᩉᩖᩬᨠ (หลอก), ไทลื้อ ᦜᦸᧅᧈ (หล่อ̂ก), ไทใหญ่ လွၵ်ႇ (ล่อ̂ก, “ทำให้กลัว”), อาหม 𑜎𑜨𑜀𑜫 (ลอ̂ก์, “ทำให้กลัว”)

/lɔːk̚˨˩/^((สัมผัส))

ล่อ, โกง, ล่อลวง, ตุ๋น, แสดงละคร, แหกตา


คิดถึง

การคิดถึง (abstract-noun)
ความคิดถึง (abstract-noun)

ᨣᩧ᩠ᨯᨴᩮᩥ᩠ᨦᩉᩣ

นึกถึง, นึกถึงด้วยใจผูกพัน

ၶႆႈၸႂ်ထိုင်

นึกถึง, นึกถึงด้วยใจผูกพัน

ၶုၵ်းၸႂ်လႆႈ

นึกถึง, นึกถึงด้วยใจผูกพัน

ဝူၼ်ႉထိုင်

นึกถึง, นึกถึงด้วยใจผูกพัน

ၵိုတ်ႉၸႂ်လႆႈ

นึกถึง, นึกถึงด้วยใจผูกพัน

ຄຶດຮອດ

นึกถึง, นึกถึงด้วยใจผูกพัน

ຄິດຮອດ

นึกถึง, นึกถึงด้วยใจผูกพัน

miss

นึกถึง, นึกถึงด้วยใจผูกพัน

/kʰit̚˦˥.tʰɯŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

นึกถึง, นึกถึงด้วยใจผูกพัน


รักษา

ยืมมาจากสันสกฤต रक्षा (รกฺษา, “การปกป้อง, การป้องกัน”), จาก रक्ष् (รกฺษฺ), จากอินโด-ยูโรเปียนดั้งเดิม *h₂lek- (“ป้องกัน”); เทียบบาลี รกฺขา

/rak̚˦˥.saː˩˩˦/^((สัมผัส))

รักษาสุขภาพ

รักษาทรัพย์สมบัติ

รักษาบ้านเมือง

รักษาความสะอาด

รักษาไมตรี

รักษาคนไข้


พิมพ์

ยืมมาจากสันสกฤต बिम्ब (พิมฺพ) หรือบาลี พิมฺพ

พิมพ
พิม
การพิมพ์ (abstract-noun)

ถ่ายแบบ, ใช้เครื่องจักรกดตัวหนังสือหรือภาพเป็นต้นให้ติดบนวัตถุ เช่นแผ่นกระดาษ ผ้า

พิมพ์ผ้า

พิมพ์ขนมเป็นรูปต่าง ๆ


อธิบาย

ยืมมาจากบาลี อธิปฺปาย (“ความประสงค์”)

อะธิบาย
การอธิบาย (abstract-noun)

ពន្យល់

ทำให้กระจ่างแจ้งขึ้นโดยการบรรยายรายละเอียดมากขึ้น

ไขความ, ขยายความ, ชี้แจง


ดื่ม

ร่วมเชื้อสายกับปักษ์ใต้ ดืม, ลาว ດື່ມ (ดื่ม), จ้วง ndumq (ดุ่ม, “ดื่ม”)

ၵိၼ်

กิน ใช้แก่เครื่องดื่ม

ດື່ມ

กิน ใช้แก่เครื่องดื่ม

beber

กิน ใช้แก่เครื่องดื่ม

drink

กิน ใช้แก่เครื่องดื่ม

ก๊ง

อรรถาภิธาน:ดื่ม

กรอก

อรรถาภิธาน:ดื่ม

กรึ๊บ

อรรถาภิธาน:ดื่ม

กลั้วคอ

อรรถาภิธาน:ดื่ม

กิน

อรรถาภิธาน:ดื่ม

จิบ

อรรถาภิธาน:ดื่ม

โจ้

อรรถาภิธาน:ดื่ม

ซด

อรรถาภิธาน:ดื่ม

ซวบ

อรรถาภิธาน:ดื่ม

ดริงก์

อรรถาภิธาน:ดื่ม

ดวด

อรรถาภิธาน:ดื่ม

ดื่ม

อรรถาภิธาน:ดื่ม

ดูด

อรรถาภิธาน:ดื่ม

ถอง

อรรถาภิธาน:ดื่ม

ถอน

อรรถาภิธาน:ดื่ม

สูบ

อรรถาภิธาน:ดื่ม

เสพ

อรรถาภิธาน:ดื่ม

เสวย

อรรถาภิธาน:ดื่ม

/dɯːm˨˩/^((สัมผัส))

กิน ใช้แก่เครื่องดื่มอย่างน้ำ เหล้า


บีบ

ร่วมเชื้อสายกับลาว ບີບ (บีบ), ไทดำ ꪚꪲꪚ (บิบ), ไทใหญ่ မိပ်ႇ (มิ่ป), ဝိပ်ႇ (วิ่ป) หรือ พ่าเก မိပ် (มิป์), อาหม 𑜈𑜢𑜆𑜫 (บิป์) หรือ 𑜉𑜢𑜆𑜫 (มิป์)
Jonsson (1991) ได้แนะนำว่ามาจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *ˀbiːpᴰ³ᴸ แต่คำร่วมเชื้อสายมีแค่บางส่วน

/biːp̚˨˩/^((สัมผัส))

ใช้มือเป็นต้นกดด้านทั้ง 2 ของสิ่งใดสิ่งหนึ่งเข้าหากัน

บีบมะนาว

ถูกบีบ


แล

ร่วมเชื้อสายกับปักษ์ใต้ แล, อีสาน แล, ลาว ແລ (แล), คำเมือง ᩃᩯ (แล), เขิน ᩃᩯ (แล), ไทลื้อ ᦶᦟ (แล), ไทดำ ꪵꪩ (แล), อาหม 𑜎𑜦𑜧 (เล), จ้วง lez (แล, “มอง, ดู”)

/lɛː˧/^((สัมผัส))

สองตาก็ไม่อยากแล

เหลียวซ้ายแลขวา


ว่า

ยืมมาจากจีนยุคกลาง話 (MC hwaejH); ร่วมเชื้อสายกับลาว ວ່າ (ว่า), คำเมือง ᩅ᩵ᩤ (ว่า), เขิน ᩅ᩵ᩤ (ว่า), ไทลื้อ ᦞᦱᧈ (ว่า), ไทดำ ꪫ꪿ꪱ (ว่า), ไทใหญ่ ဝႃႈ (ว้า), อาหม 𑜈𑜠 (บะ), จ้วง vah

/waː˥˩/^((สัมผัส))

อย่าเอะอะไปเดี๋ยวครูว่าเอา

ดีแต่ว่าเขา

ดุด่าว่ากล่าว

ว่าไม่ได้ ก็เลี้ยงไม่ได้

ว่าเพลง


อยาก

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ˀjɯǝkᴰ (“หิว”); ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩀᩣ᩠ᨠ (อยาก), ลาว ຢາກ (อยาก), ไทลื้อ ᦊᦱᧅ (หยาก), ไทใหญ่ ယၢၵ်ႇ (ย่าก), จ้วง yiek, ภาษาจ้วงใต้ yak; เทียบจีนยุคกลาง欲 (MC yowk)

การอยาก (abstract-noun)
ความอยาก (abstract-noun)

/jaːk̚˨˩/^((สัมผัส))

หิว, กระหาย (ใช้แก่อาหาร)

อยากข้าว

อยากน้ำ


ก่น

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨠᩫ᩠᩵ᨶ (ก็่น), เขิน ᨠᩫ᩠᩵ᨶ (ก็่น), ลาว ກົ່ນ (ก็่น), ไทลื้อ ᦷᦂᧃᧈ (โก่น), ไทใหญ่ ၵူၼ်ႇ (กู่น), ไทใต้คง ᥐᥨᥢᥱ (โก่น), พ่าเก ကုꩫ် (กุน์), อาหม 𑜀𑜤𑜃𑜫 (กุน์)

ขุดโค่น, ขุดอย่างถอนรากถอนโคน


กระชาก

/kra˨˩.t͡ɕʰaːk̚˥˩/^((สัมผัส))

ดึงเข้ามาโดยเร็วและแรง

กระชากผม


ปรากฏ

ยืมมาจากสันสกฤต प्रकट (ปฺรกฏ); เทียบบาลี ปากฏ, มอญ ပြာကတ် (ปฺรากต์, “ปรากฏ”)

การปรากฏ (abstract-noun)
ความปรากฏ (abstract-noun)

สำแดงออกมาให้เห็น


กระทบ

โดน, ถูกต้อง, ปะทะ

พูดหรือทำให้กระเทือนไปถึงผู้อื่น

พูดกระทบเขา

ตีวัวกระทบคราด


กระแทก

/kra˨˩.tʰɛːk̚˥˩/^((สัมผัส))

กระทบอย่างแรง


กอปร

แผลงมาจาก ประกอบ

/kɔːp̚˨˩/^((สัมผัส))


หวัง

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩉ᩠ᩅᩢᨦ (หวัง), ลาว ຫວັງ (หวัง), ไทลื้อ ᦛᧂ (หวัง)

การหวัง (abstract-noun)
ความหวัง (abstract-noun)

/waŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

คาดว่าจะได้, ปองไว้, หมายไว้


เปรียบ

ร่วมเชื้อสายกับภาษาเขมรปัจจุบัน ប្រៀប (บฺเรียบ, “เทียบเคียงกัน”)

ᨷᩕ᩠ᨿᨷ

เอาเทียบเพื่อวัดความเหมือนหรือแตกต่าง

ꪵꪫꪒꪻꪎ꪿

เอาเทียบเพื่อวัดความเหมือนหรือแตกต่าง

တႅၵ်ႈၼိူင်း

เอาเทียบเพื่อวัดความเหมือนหรือแตกต่าง

တႅၵ်ႈတိူင်း

เอาเทียบเพื่อวัดความเหมือนหรือแตกต่าง

ປຽບ

เอาเทียบเพื่อวัดความเหมือนหรือแตกต่าง

comparar

เอาเทียบเพื่อวัดความเหมือนหรือแตกต่าง

compare

เอาเทียบเพื่อวัดความเหมือนหรือแตกต่าง

เอาสิ่งหนึ่งเข้ามาเทียบกับอีกสิ่งหนึ่งเพื่อให้เห็นว่าใกล้กัน เสมอกัน หรือผิดกัน, ถ้าเอามาเทียบกันดูแล้ว ฝ่ายที่มีภาษีกว่า เรียกว่า ได้เปรียบ ฝ่ายที่เป็นรอง เรียกว่า เสียเปรียบ, ถ้าจะเอาฝ่ายตนให้มีภาษีข้างเดียว เรียกว่า เอาเปรียบ


ขจัด

ยืมมาจากเขมร ខ្ចាត់ (ขฺจาต̍, “แยก, เคลื่อน, กระจาย, หก”)

/kʰa˨˩.t͡ɕat̚˨˩/^((สัมผัส))

น้ำยาล้างห้องน้ำขวดนี้ ขจัดสิ่งสกปรกได้ดีมาก


เรียก

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *riəkᴰᴸ⁴; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩁ᩠ᨿᨠ (รยก), เขิน ᩁ᩠ᨿᨠ (รยก), อีสาน เฮียก, ลาว ຮຽກ (ฮยก), ไทลื้อ ᦵᦣᧅ (เฮก), ไทดำ ꪭꪸꪀ (ฮย̂ก), ไทใหญ่ ႁဵၵ်ႈ (เห้ก), พ่าเก ꩭိက် (หิก์), อาหม 𑜍𑜢𑜀𑜫 (ริก์), แสก เหร้ก, จ้วง lig (ลีก) (เมือง Jingxi) หรือ lieg (เลียก) (เมือง Daxin)

cridar

เปล่งเสียงเพื่อให้มาหรือให้ไป

ᩁᩬ᩶ᨦ

เปล่งเสียงเพื่อให้มาหรือให้ไป

roepen

เปล่งเสียงเพื่อให้มาหรือให้ไป

ꪵꪄꪀ

เปล่งเสียงเพื่อให้มาหรือให้ไป

ꪭꪸꪀ

เปล่งเสียงเพื่อให้มาหรือให้ไป

ႁွင်ႉ

เปล่งเสียงเพื่อให้มาหรือให้ไป

ເອີ້ນ

เปล่งเสียงเพื่อให้มาหรือให้ไป

llamar

เปล่งเสียงเพื่อให้มาหรือให้ไป

call

เปล่งเสียงเพื่อให้มาหรือให้ไป

เปล่งเสียงเพื่อให้มาหรือให้ไปเป็นต้น

แม่เรียกให้มาทำการบ้าน

ช่วยเรียกสุนัขไปเสียที

ครูเรียกมาลีให้มาหา

เรียกประชุม

เรียกหมอ

เรียกน้ำ

เรียกลม

กำหนดเอา, ร้องเอา

หมอเรียกค่ารักษาพยาบาล

โจทก์เรียกค่าเสียหาย

รัฐบาลเรียกเก็บภาษี

ชวนให้มีอาการเช่นนั้น

เรียกน้ำตา

เรียกเสียงตบมือ


เล่นงาน

การแบ่งพยางค์
{ไม่ตามอักขรวิธี; เสียงสระสั้น}

กระทำเอา (มักใช้ในทางไม่ดี เช่น ถูกดุด่า ว่ากล่าว ทำร้าย เป็นต้น)


แปลง

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨸᩖᩯᨦ (แปลง) หรือ ᨸᩯ᩠ᨦ (แปง), ลาว ແປງ (แปง), เขิน ᨸᩯ᩠ᨦ (แปง), ไทลื้อ ᦶᦔᧂ (แปง)

/plɛːŋ˧/^((สัมผัส))

เปลี่ยนสิ่งเดิมให้ผิดแปลกออกไป

เปลี่ยนรูปทั้งหมดให้กลายเป็นอีกรูปหนึ่ง

เปลี่ยนจากรูปเดิมแต่บางส่วน

เปลี่ยนจากรูปเดิมโดยแก้ไขเปลี่ยนแปลงเล็กน้อย

แปลงขวัญ

สร้างคำโดยการเปลี่ยนรากศัพท์ของอีกคำหนึ่งหรือโดยการเพิ่มหน่วยคำเติม เช่น อุปสรรคหรือปัจจัย

แปลงคำ


กัด

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *katᴰ; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨠᩢ᩠ᨯ (กัด), ลาว ກັດ (กัด), ไทลื้อ ᦂᧆ (กัด), ไทดำ ꪀꪰꪒ (กัด), ไทใหญ่ ၵတ်း (กั๊ต);, จ้วง gaet
เทียบลักเกียkat⁵⁵, มอญ သ္ကိတ် (สฺกิต์, “กัด, งับด้วยปาก”)

ᨡᩫ᩠ᨷ

เอาฟันกดไว้โดยแรง

เอาฟันกดไว้โดยแรง เพื่อไม่ให้สิ่งที่กดไว้หลุดไป หรือเพื่อให้เข้าไป ให้ทะลุ หรือให้ฉีกขาด

กัดสำลีไว้ให้แน่น

สุนัขกัดเข้าไปถึงกระดูก

หนูกัดผ้าเป็นรู

โดยปริยายหมายความว่า ทำให้กร่อนสลายหรือจางไป

สนิมกัดเหล็ก

กัดสิวกัดฝ้าออกให้หมด

โดยปริยายหมายความว่า ทำให้เปื่อยเป็นแผล

ปูนกัดปาก

น้ำกัดเท้า

เขากัดฉันไม่เลิก

สองคนนี้กัดกันอยู่เรื่อย

พูดว่า, พูดเหน็บแนม

ครูคนนี้สอนดีแต่ชอบกัดเด็กอยู่เรื่อย


ข่ม

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน ข่ม, ลาว ຂົ່ມ (ข็่ม), คำเมือง ᨡᩫ᩠᩵ᨾ (ข็่ม), เขิน ᨡᩫ᩠᩵ᨾ (ข็่ม), ไทลื้อ ᦃᦳᧄᧈ (ฃุ่ม)

กดไว้, อดกลั้น, ไม่แสดงออกทางอารมณ์

ใช้เส้นสานลอดใต้เส้นยืน ตรงข้ามกับคำว่า ยก

แสดงกิริยาวาจาให้เห็นว่าเหนือกว่า, ทำให้อีกฝ่ายหนึ่งรู้สึกว่าด้อยกว่า


ดัดแปลง

/dat̚˨˩.plɛːŋ˧/^((สัมผัส))

แก้ไขเปลี่ยนแปลงให้เหมาะสม

เปลี่ยนจากรูปเดิมโดยแก้ไขเปลี่ยนแปลงบ้างเล็กน้อย

ดัดแปลงเรือนชั้นเดียวให้เป็น 2 ชั้น

เปลี่ยนแปลงต่อเติม เพิ่ม ลด หรือขยายซึ่งลักษณะขอบเขตแบบ รูปทรง สัดส่วนน้ำหนัก เนื้อที่ ของโครงสร้างของอาคารหรือส่วนต่าง ๆ ของอาคาร ซึ่งได้ก่อสร้างไว้แล้วให้ผิดไปจากเดิม และมิใช่การซ่อมแซมหรือการดัดแปลงที่กำหนดในกฎกระทรวง

ทำซ้ำโดยเปลี่ยนรูปใหม่ ปรับปรุงแก้ไข เพิ่มเติม หรือจำลองงานต้นฉบับในส่วนอันเป็นสาระสำคัญ โดยไม่มีลักษณะเป็นการจัดทำงานขึ้นใหม่ ทั้งนี้ ไม่ว่าทั้งหมดหรือบางส่วน


ขู่

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน ขู่, ลาว ຂູ່ (ขู่), คำเมือง ᨡᩪ᩵ (ขู่), เขิน ᨡᩪ᩵ (ขู่)

drohen

แสดงอาการให้อีกฝ่ายเกรงกลัว

intimidate

แสดงอาการให้อีกฝ่ายเกรงกลัว

threaten

แสดงอาการให้อีกฝ่ายเกรงกลัว

/kʰuː˨˩/^((สัมผัส))

แสดงอาการให้อีกฝ่ายเกรงกลัว

พ่อแม่ขู่เด็กว่าถ้าไม่หยุดร้องไห้ตุ๊กแกจะมากินตับ

งูตัวใหญ่ขู่ฟ่อ ๆ อยู่หลังบ้าน


แกล้ง

ร่วมเชื้อสายกับลาว ແກ້ງ (แก้ง), เขิน ᨠᩯ᩠᩶ᨦ (แก้ง, “ทำให้เสียชื่อเสียงลับหลัง”), ไทใหญ่ ၵႅင်ႈ (แก้ง, “แสร้ง”) หรือ ၵဵင်ႈ (เก้ง), ไทใต้คง ᥐᥦᥒᥴ (แก๋ง, “เยาะเย้ย”), อาหม 𑜀𑜢𑜂𑜫 (กิง์, “แสร้ง”)

/klɛːŋ˥˩/^((สัมผัส))

ทำให้เดือดร้อนรำคาญ

เขามักแกล้งฉันในเวลาเรียน


นึ่ง

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ʰnɯŋꟲ; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩉ᩠ᨶᩧ᩶ᨦ (หนึ้ง), ลาว ໜຶ້ງ (หนึ้ง), ไทลื้อ ᦐᦹᧂᧉ (หนื้ง), ไทใหญ่ ၼိုင်ႈ (นึ้ง), อาหม 𑜃𑜢𑜤𑜂𑜫 (นึง์), จ้วง naengj หรือ nungj, จ้วงแบบหนง naengj, จ้วงแบบจั่วเจียง nwngj

ᩉ᩠ᨶᩧ᩶ᨦ

ทำให้สุกด้วยไอน้ำ

ໜຶ້ງ

ทำให้สุกด้วยไอน้ำ

steam

ทำให้สุกด้วยไอน้ำ

/nɯŋ˥˩/^((สัมผัส))

ทำของให้สุกหรือร้อนด้วยไอน้ำร้อนในหวด (ภาชนะดินเผา) หรือในลังถึง (ภาชนะที่มีฝาครอบ) เป็นต้น


ประดิดประดอย

การประดิดประดอย (abstract-noun)

ปฺระ-ดิด-ปฺระ-ดอย

ตั้งใจทำอย่างประณีตและงดงาม


ขยะแขยง

ขะ–หฺยะ–ขะ–แหฺยง

kà–yà–kà–yɛ̌ɛng

/kʰa˨˩.ja˨˩.kʰa˨˩.jɛːŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

เกลียดเมื่อได้เห็นหรือถูกต้องสิ่งที่สกปรกน่ารังเกียจหรือน่าเกลียดน่ากลัวหรือเมื่อนึกถึงสิ่งนั้น


สบประมาท

สบ-ปฺระ-หฺมาด

แสดงกิริยาวาจาดูถูกดูหมิ่น


โกหก

ยืมมาจากสันสกฤต कुहक (กุหก) หรือบาลี กุหก

ᨧᩩ

พูดไม่เป็นความจริง

ᩃ᩵ᩣ᩠ᨿ

พูดไม่เป็นความจริง

liegen

พูดไม่เป็นความจริง

လႅၼ်

พูดไม่เป็นความจริง

ပႅတ်ႉ

พูดไม่เป็นความจริง

mentir

พูดไม่เป็นความจริง

ligen

ฟรีเชียตะวันตก

พูดไม่เป็นความจริง

ຕົວະ

พูดไม่เป็นความจริง

mentir

พูดไม่เป็นความจริง

lie

พูดไม่เป็นความจริง

จงใจกล่าวคำที่ไม่จริง, พูดปด, พูดเท็จ


จูง

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน จูง, ลาว ຈູງ (จูง), คำเมือง ᨧᩪᨦ (จูง), เขิน ᨧᩩᨦ (จุง), ไทลื้อ ᦈᦳᧂ (จุง), ไทดำ ꪊꪴꪉ (จุง), ไทขาว ꪶꪊꪉ, ไทใหญ่ ၸုင် (จุง), ไทใต้คง ᥓᥧᥒ (จูง), อาหม 𑜋𑜤𑜂𑜫 (ฉุง์), จ้วงแบบจั่วเจียง jung

/t͡ɕuːŋ˧/^((สัมผัส))

พาไปด้วยอาการคล้ายดึงหรือฉุด

จูงควาย

จูงเด็ก


ดึง

ร่วมเชื้อสายกับลาว ດຶງ (ดึง)

/dɯŋ˧/^((สัมผัส))

เหนี่ยวมา, ฉุดมา, รั้งมา

ดึงพิณ


ฝัง

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *faŋᴬ¹; ร่วมเชื้อสายกับอีสาน ฝัง, ลาว ຝັງ (ฝัง), คำเมือง ᨺᩢ᩠ᨦ (ฝัง), เขิน ᨺᩢ᩠ᨦ (ฝัง), ไทลื้อ ᦚᧂ (ฝัง), ไทดำ ꪠꪰꪉ (ฝัง), ไทใหญ่ ၽင် (ผัง) หรือ ၾင် (ฝัง), ไทใต้คง ᥜᥒᥴ (ฝั๋ง), อาหม 𑜇𑜞𑜂𑜫 (ผฺรง์), จ้วง baeng, จ้วงแบบจั่วเจียง paeng

ᨺᩢ᩠ᨦ

จมหรือทำให้จมจากพื้น

begraven

จมหรือทำให้จมจากพื้น

ၽင်

จมหรือทำให้จมจากพื้น

begrave

ฟรีเชียตะวันตก

จมหรือทำให้จมจากพื้น

ຝັງ

จมหรือทำให้จมจากพื้น

enterrar

จมหรือทำให้จมจากพื้น

sepultar

จมหรือทำให้จมจากพื้น

bury

จมหรือทำให้จมจากพื้น

/faŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

จมหรือทำให้จมลงไปจากระดับพื้นจนมิดทั้งหมดหรือมิดแต่บางส่วน

ฝังศพ

ฝังทรัพย์

ฝังเสา

ทำให้จมติดแน่นอยู่ในสิ่งต่าง ๆ

ฝังเพชร

ฝังลาย

ลักษณะอาการคล้ายคลึงเช่นนั้น

ฝังใจ

ฝังหัว


ฝัด

ร่วมเชื้อสายกับลาว ຝັດ (ฝัด), คำเมือง ᨺᩢ᩠ᨯ (ฝัด), เขิน ᨺᩢ᩠ᨯ (ฝัด), ไทลื้อ ᦚᧆ (ฝัด), ไทดำ ꪠꪰꪒ (ฝัด), ไทใหญ่ ၽတ်း (ผั๊ต) หรือ ၾတ်း (ฝั๊ต), จ้วง paet (ผัด)

กระพือข้าวหรือสิ่งอื่นเพื่อให้แกลบ รำ หรือผงออก


ฝ่าฝืน

ฝ่า (“กล้าผ่าน”) + ฝืน (“ขัด, ไม่ทำตาม”)

/faː˨˩.fɯːn˩˩˦/^((สัมผัส))

ขัดขืน, ล่วง, ละเมิด

ทุกวันนี้มีคนจำนวนมากที่ยังฝ่าฝืนกฎจราจรอยู่


ฝ่าฟัน

ต่อสู้กับความยากลำบาก


ฝืน

ร่วมเชื้อสายกับลาว ຝຶນ (ฝึน) หรือ ຝືນ (ฝืน), คำเมือง ᨺᩨ᩠ᨶ (ฝืน), เขิน ᨺᩨ᩠ᨶ (ฝืน)

/fɯːn˩˩˦/^((สัมผัส))

ขัด, ไม่ทำตาม

ฝืนระเบียบ

ขืน, ขืนไว้, เหนี่ยวรั้ง

ฝืนใจ


ประสูติ

ยืมมาจากสันสกฤต प्रसूति (ปฺรสูติ)


ก่อ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *koːᴮ; ร่วมเชื้อสายกับลาว ກໍ່ (กํ่), ไทดำ ꪀꪷ꪿ (กํ่), ไทใหญ่ ၵေႃႇ (ก่อ̂), อาหม 𑜀𑜦𑜡 (กอ̂); เทียบจีนยุคกลาง構 (MC kuwH), จ้วง goq

/kɔː˨˩/^((สัมผัส))

ทำให้เกิดขึ้น มีขึ้น หรือเป็นรูปขึ้น

ก่อไฟ

ก่อสงคราม

ก่อตึก


นมัสการ

ยืมมาจากเขมรเก่า នមស្ការ (นมสฺการ), จากสันสกฤต नमस्कार (นมสฺการ); ร่วมเชื้อสายกับลาว ນະມັດສະການ (นะมัดสะกาน), คำเมือง ᨶᨾᩔᨠᩣ᩠ᩁ (นมสสการ), เขิน ᨶᨾᩈᨠᩣ᩠ᩁ (นมสการ), เขมร នមស្ការ (นมสฺการ); เทียบบาลี นมกฺการ (ซึ่งเป็นรากของ นมักการ), เปอร์เซีย نماز (namâz) (ซึ่งเป็นรากของ ละหมาด)

ณมัศการ
นมัศการ
มัศการ
มัสการ
การนมัสการ (abstract-noun)

นะ-มัด-สะ-กาน


กักตุน

เก็บสินค้าไว้เป็นจำนวนมากเพื่อเก็งกำไร, ซื้อสินค้ามาเก็บมากเกิน หรือมีสินค้าอยู่เดิมแต่ไม่นำออกมาจำหน่าย

มีโภคภัณฑ์ไว้ในครอบครองเกินปริมาณที่จำเป็นสำหรับใช้จ่ายส่วนตัว และไม่นำออกจำหน่ายตามวิถีทางการค้าปรกติ


สยบ

ร่วมเชื้อสายกับเขมร ស្ញប់ (สฺญบ̍)

ทำให้พ่ายแพ้

พระพุทธเจ้าสยบมาร


จ่าย

ยืมมาจากเขมรเก่าสมัยอังกอร์ ចាយ៑ (จายฺ, “กระจาย; กระอวล”); ร่วมเชื้อสายกับลาว ຈ່າຍ (จ่าย), เขมร ចាយ (จาย)

/t͡ɕaːj˨˩/^((สัมผัส))

เอาออกใช้หรือให้

จ่ายเครื่องแบบ

จ่ายกับข้าว


กลั่นแกล้ง

กลั่น + แกล้ง

กฺลั่น-แกฺล้ง

หาความชั่วใส่ให้, ให้ร้ายโดยวิธีต่าง ๆ, แกล้งใส่ความ


กวาดต้อน

/kwaːt̚˨˩.tɔːn˥˩/^((สัมผัส))

รวบรวมคนหรือสัตว์เอามาเป็นของตน


ฟัง

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *vaŋᴬ⁴; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨼᩢ᩠ᨦ (ฟัง), ลาว ຟັງ (ฟัง), ไทลื้อ ᦝᧂ (ฟัง), ไทดำ ꪡꪰꪉ (ฟัง), ไทขาว ꪡꪰꪉ, ไทใหญ่ ၽင်း (ผั๊ง) หรือ ၾင်း (ฝั๊ง), ไทใต้คง ᥜᥒᥰ (ฝั๊ง)

ᨼᩢ᩠ᨦ

คอยรับเสียงด้วยหู

ᨳᩬ᩵ᨾ

คอยรับเสียงด้วยหู

ᨼᩢ᩠ᨦ

คอยรับเสียงด้วยหู

聽

คอยรับเสียงด้วยหู

听

คอยรับเสียงด้วยหู

聆

คอยรับเสียงด้วยหู

luisteren

คอยรับเสียงด้วยหู

ꪡꪷꪉ

คอยรับเสียงด้วยหู

ထွမ်ႇ

คอยรับเสียงด้วยหู

ငိၼ်း

คอยรับเสียงด้วยหู

ຟັງ

คอยรับเสียงด้วยหู

ໄດ້ຍິນ

คอยรับเสียงด้วยหู

listen

คอยรับเสียงด้วยหู

hear

คอยรับเสียงด้วยหู

ตั้งใจสดับ, คอยรับเสียงด้วยหู, ได้ยิน

เชื่อ, ทำตามถ้อยคำ

ให้ฟังคำสั่งผู้บังคับบัญชา


ถนอม

เทียบเขมร ថ្នម (ถฺนม), ลาว ຖະໜອມ (ถะหนอม)

/tʰa˨˩.nɔːm˩˩˦/^((สัมผัส))

คอยระวังประคับประคองไว้ให้ดี, ใช้อย่างระมัดระวังเพื่อไม่ให้เสียหรือหมดเร็ว, เก็บไว้อย่างดี


ถวาย

ยืมมาจากเขมรเก่า ថ្វាយ (ถฺวาย), ថ្វាយ៑ (ถฺวายฺ), តវាយ (ตวาย), ត្វាយ៑ (ตฺวายฺ), ថ្វៃ (ถฺไว) หรือมอญเก่า တွာဲ

/tʰa˨˩.waːj˩˩˦/^((สัมผัส))

ให้, มอบให้ (ใช้แก่พระสงฆ์หรือเจ้านาย)

ถวายของ

ให้ดู, ให้ชม

รำถวายมือ

เล่นถวายตัว


ถาก

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨳᩣ᩠ᨠ (ถาก), ลาว ຖາກ (ถาก), ไทลื้อ ᦏᦱᧅ (ถาก), ไทใหญ่ ထၢၵ်ႇ (ถ่าก), ไทใต้คง ᥗᥣᥐᥱ (ถ่าก), พ่าเก ထက် (ถก์), อาหม 𑜌𑜀𑜫 (ถก์)

/tʰaːk̚˨˩/^((สัมผัส))

ฟันเอาเปลือกหรือส่วนนอกออก


ละเว้น

งดเว้น, ยกเว้น

ลงโทษทุกคนไม่ละเว้นผู้ใด

ทุกคนถูกบังคับให้ทำงานไม่มีละเว้น


ผดุง

support

ค้ำจุน, ระวัง, อุดหนุน

maintain

ค้ำจุน, ระวัง, อุดหนุน

preserve

ค้ำจุน, ระวัง, อุดหนุน

ค้ำจุน, ระวัง, อุดหนุน


ผลิต

ยืมมาจากบาลี ผลิต (“ผลิแล้ว, แตกแล้ว”), จากสันสกฤต फलित (ผลิต)

ᦃᦱᧄᧈᦗᧁᧈ

อาศัยแรงงานหรือเครื่องจักรเพื่อทำให้มีขึ้น

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}

[เสียงสมาส]
ผะ-หฺลิด-ตะ-

ทำให้เกิดมีขึ้นตามที่ต้องการด้วยอาศัยแรงงานหรือเครื่องจักรเป็นต้น

ผลิตข้าว

ผลิตรถยนต์

ผลิตครู

ผลิตบัณฑิต


ผัน

อาจมาจากจีนเก่า翻 (OC *pʰan) หรือ 番 (OC *pʰan); อาจร่วมรากกับ ผวน

/pʰan˩˩˦/^((สัมผัส))

เปลี่ยนรูปคำเพื่อแสดงกาล ลิงค์ พจน์ และมาลา เป็นต้น

ผันคำกริยา


เผยแพร่

ᦵᦕᧀᦶᦕᧈ

ป่าวประกาศให้แพร่หลาย

ເຜີຍແຜ່

ป่าวประกาศให้แพร่หลาย

/pʰɤːj˩˩˦.pʰrɛː˥˩/^((สัมผัส))

โฆษณาให้แพร่หลาย

เผยแพร่ความรู้


ปฏิญาณ

ยืมมาจากบาลี ปฏิญฺญาณ (“การรู้เฉพาะ”)

ให้คำมั่นสัญญา


ปฏิสังขรณ์

ยืมมาจากบาลี ปฏิสงฺขรณ (“ปรับปรุงให้กลับคืน”)

ปะ-ติ-สัง-ขอน

/pa˨˩.ti˨˩.saŋ˩˩˦.kʰɔːn˩˩˦/^((สัมผัส))

ซ่อมแซมทำให้กลับคืนดีเหมือนเดิม (มักใช้เฉพาะวัดวาอาราม)

ปฏิสังขรณ์วัด


ลิขิต

ยืมมาจากสันสกฤต लिखित (ลิขิต, “เอกสารที่เขียน; การเขียน; ที่เขียนไว้”) หรือ บาลี ลิขิต (“idem”)


ทูล

ยืมมาจากเขมรเก่า *dūl, dval, dvāl (“ศีรษะ; ส่วนยอด, ส่วนบน, ส่วนนูน; สิ่งที่รูปร่างคล้ายเช่นนั้น, เช่น เนินดิน หรือภูเขา; ความสูงส่ง, ความยิ่งใหญ่; ทูน, วางไว้บนศีรษะ, รับไว้ด้วยศีรษะ”). ดูเพิ่ม: ไทย ทูน และ บัณฑูร.
ร่วมเชื้อสายกับเขมร ទួល (ทัวล), ទូល (ทูล); ลาว ທູນ (ทูน).
เทียบมอญเก่า tūl, tul (“ข้างบน, ข้างเหนือ, ยอด”); มอญกลาง duiw (“เนิน, ยอดเนิน”); พม่า တောင် (เตาง์, “เนิน, ภูเขา”).

ทวล
ทูน
ทำนูล

ทูน, วางไว้บนศีรษะ, รับไว้ด้วยศีรษะ

พระอารยกัสสบมาทูลฝาตินพระเปนเจาอนนชํแรกออกจากโลงทอง

พระอารยกัสสปะมาทูนฝ่าตีนพระเป็นเจ้าอันชำแรกออกจากโลงทอง

เดือน ๗ ลูกขุนทูลน้ำล้างพระบาท […] ครั้นเสรจ์ทูลน้ำล้างพระบาท เสดจ์ออกเลี้ยง […] พระศรีอรรคราชทูลผ้า พระพลเทพทูลน้ำ พระราชบโรหิต พระครูอภิราม ถวายน้ำสังข์

พูด, บอก, กล่าว, แจ้ง

สกรรมและอกรรม

พระวัชรมุกุฏนิ่งนึกถึงนาง มิได้รับสั่งประการใด เมื่อพุทธิศริระทูลอะไร ก็ต้องทูลดัง ๆ ถึงสามสี่ครั้ง จึ่งจะตรัสตอบคำเดียวหรือสองคำเป็นอย่างมาก

พระมหาธรรมราชาตรัสรู้ข่าวว่าพระยาล้านช้างยกมา ก็ตรัสให้ข้าหลวงเอาข่าวนั้นรุดขึ้นไปทูลแก่พระเจ้าหงษา


ถวายงานอยู่พัด

ถวายงาน + อยู่ + พัด

การถวายงานอยู่พัด (abstract-noun)

ถะ-หฺวาย-งาน-หฺยู่-พัด

/tʰa˨˩.waːj˩˩˦.ŋaːn˧.juː˨˩.pʰat̚˦˥/^((สัมผัส))


ประทาน

ยืมมาจากสันสกฤต प्रदान (ปฺรทาน)

[เสียงสมาส]
ปฺระ-ทาน-นะ-

ให้ (เจ้านายให้)


มาน

ยืมมาจากเขมรเก่า មាន (มาน, “มี”)

มานพระบัณฑูร


ทำลาย

แผลงมาจาก ทลาย, จากเขมรเก่าสมัยอังกอร์ ទ្លាយ៑ (ทฺลายฺ), ទ្លៃយ៑ (ทฺไลยฺ); ร่วมเชื้อสายกับลาว ທຳລາຍ (ทำลาย), เขมร ទម្លាយ (ทมฺลาย)

อาการที่ทำให้สิ่งซึ่งเป็นกลุ่มก้อนแตกหักหรือพังกระจัดกระจาย, ทำให้พัง

ทำลายกำแพง

ทำลายวงศ์ตระกูล

ทำให้หมดสิ้นไป

ทำลายชื่อเสียง

ทำลายหลักฐาน


ประกอบ

เทียบเขมร ផ្គួប (ผฺคัวบ), มอญ ဗ္ဂပ် (พฺคป์) / ဗဂပ် (พคป์); เป็นไปได้ว่าเกี่ยวข้องกับ ประกบ

/pra˨˩.kɔːp̚˨˩/^((สัมผัส))

เอาชิ้นส่วนต่าง ๆ มารวมหรือคุมกันเข้าเป็นรูปร่างตามที่ต้องการ

ประกอบรถยนต์

ประกอบอาชีพ

ประกอบธุรกิจ

ประสมหรือปรุงเป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน

ประกอบยา

ประกอบอาหาร

เสริม, เพิ่มเติม

อธิบายประกอบ


ดู

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *ˀduːᴬ³; ร่วมเชื้อสายกับลาว ດູ (ดู), คำเมือง ᨯᩪ (ดู), ไทดำ ꪒꪴ (ดุ), ไทใหญ่ လူ (ลู), พ่าเก ꩫူ (นู), อาหม 𑜎𑜥 (ลู), จ้วงแบบจั่วเจียง ndu (ใน ndaej ndu (“ได้ดู-มองเห็น”) (Daxin))

ᨹᩬᩴ᩵

ใช้ตาเพื่อให้เห็น

ꪹꪚꪷ꪿ꪉ

ใช้ตาเพื่อให้เห็น

တူၺ်း

ใช้ตาเพื่อให้เห็น

ເບິ່ງ

ใช้ตาเพื่อให้เห็น

look

ใช้ตาเพื่อให้เห็น

look at

ใช้ตาเพื่อให้เห็น

ใช้สายตาเพื่อให้เห็น

ดูภาพ, ดูละคร

ดูบ้านให้ด้วย

ไม่มีคนดูเด็ก

พินิจพิจารณา

ดูให้ดี

ศึกษาเล่าเรียน

ดูหนังสือ

ดูจะเกินไปละ

ดูโชคชะตาราศี


พยาบาล

กร่อนมาจาก พยาธิบาล, จากบาลี พฺยาธิปาล จาก พฺยาธิ (“เจ็บไข้”) + ปาล (“รักษา”), เหมือนกับ พยาธิ + บาล เปรียบเทียบกับสันสกฤต व्यापार (วฺยาปาร)

พญาบาล
การพยาบาล (abstract-noun)

ดูแลคนไข้, ปรนนิบัติคนไข้

เอื้อเฟื้อเลี้ยงดู


หยุด

ร่วมเชื้อสายกับลาว ຢຸດ (อยุด), คำเมือง ᩀᩩᨯ (อยุด) หรือ ᩀᩩᨠ (อยุก), ไทลื้อ ᦊᦹᧆ (หยืด), พ่าเก ယုတ် (ยุต์); เป็นไปได้ว่าร่วมรากกับ อุด

阻止

ทำให้เคลื่อนไปไม่ได้

stop

ทำให้เคลื่อนไปไม่ได้

หยุดงานตอนเที่ยง

หยุดกิจการ

ทำให้เคลื่อนไปไม่ได้, ทำให้ไม่ทำต่อ

หยุดมัน!

พวกเอ็งหยุดข้าไม่ได้หรอก


กระแหย่ง

กฺระ-แหฺย็่ง

/kra˨˩.jɛŋ˨˩/^((สัมผัส))


กุ

จากชื่อของ กุหลาบ ตฤษณานนท์ (หรือนามปากกา ก.ศ.ร. กุหลาบ)

/kuʔ˨˩/^((สัมผัส))

สร้างเรื่องที่ทำให้เป็นข่าวขึ้นเอง


กุม

เป็นไปได้ว่าเกี่ยวข้องกับ คุม, คุ้ม, คลุม

เอาอุ้งมือรวบ ปิด กัน หรือจับไว้


กุมเหง

ข่มเหง, รังแก


เกลี้ยกล่อม

เกลี้ย + กล่อม

ၶျေႃးဝွၼ်း

ชักชวนให้คล้อยตาม

persuade

ชักชวนให้คล้อยตาม

เกฺลี้ย–กฺล่อม

ชักชวนจูงใจให้ร่วมพวก, พูดจูงใจให้คล้อยตามหรือปฏิบัติตาม


แก้แค้น

/kɛː˥˩.kʰɛːn˦˥/^((สัมผัส))

ทำตอบด้วยความแค้นหรือเพื่อให้หายแค้น


แก้ง

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน แก้ง, ลาว ແກ້ງ (แก้ง), คำเมือง ᨠᩯ᩠᩶ᨦ (แก้ง), เขิน ᨠᩯ᩠᩶ᨦ (แก้ง), ไทลื้อ ᦶᦂᧂᧉ (แก้ง), ไทใหญ่ ၵႅင်ႈ (แก้ง), ไทใต้คง ᥐᥦᥒᥲ (แก้ง) หรือ ᥓᥦᥒᥲ (แจ้ง)

/kɛːŋ˥˩/^((สัมผัส))


วิจัย

ยืมมาจากสันสกฤต विचय (วิจย) หรือบาลี วิจย

ค้นคว้าเพื่อหาข้อมูลอย่างถี่ถ้วนตามหลักวิชา

เขากำลังวิจัยเรื่องมลพิษทางอากาศอยู่


บริการ

ปฏิบัติรับใช้, ให้ความสะดวกต่าง ๆ

ร้านนี้บริการลูกค้าดี


น้อม

เป็นไปได้ว่าเกี่ยวข้องกับ โน้ม; เทียบลาว ນ້ອມ (น้อม), คำเมือง ᨶᩬ᩶ᨾ (นอ้ม), เขิน ᨶᩬ᩶ᨾ (นอ้ม), ไทลื้อ ᦓᦸᧄᧉ (น้อ̂ม), จ้วง nomx (“น้อม”)

/nɔːm˦˥/^((สัมผัส))

น้อมลาภมาเพื่อตน

โอนลงเป็นการแสดงความเคารพ

น้อมกาย

น้อมใจ

น้อมใจเชื่อ


จุด

ร่วมเชื้อสายกับไทย จุด, อีสาน จูด, คำเมือง ᨧᩪᨯ (จูด), เขิน ᨧᩪᨯ (จูด), ไทลื้อ ᦈᦳᧆᧈ (จุ่ด), ไทใหญ่ ၸုတ်ႇ (จุ่ต)

/t͡ɕut̚˨˩/^((สัมผัส))

จุดไฟ

จุดบุหรี่


จุด

/t͡ɕut̚˨˩/^((สัมผัส))

ทำเครื่องหมายเป็นรอยหรือแต้มที่มีลักษณะกลม ๆ ปรากฏที่ผิวพื้น

เอาปลายดินสอจุดไว้


เรียด

ทอยกระเบื้องเรียดน้ำ

กระดานใบแล่นเรียดผิวน้ำ

เก็บค่าดูเรียดแม้แต่เด็กเล็ก ๆ


เว้น

ร่วมเชื้อสายกับลาว ເວັ້ນ (เวั้น), คำเมือง ᩅᩮ᩠᩶ᨶ (เว้น), เขิน ᩅᩮ᩠᩶ᨶ (เว้น), ไทลื้อ ᦞᦲᧃᧉ (วี้น), ไทดำ ꪹꪫꪸ꫁ꪙ (เวย้̂น), ไทใหญ่ ဝဵၼ်ႉ (เว๎น)

แยกเอาออก (ไม่ให้พัวพันกันอยู่กับสิ่งซึ่งพึงกระทำหรือไม่พึงกระทำ)

ทำเลขทุกข้อเว้นข้อ 4

เปิดทุกวันเว้นวันนักขัตฤกษ์

วันโกนไม่ละวันพระไม่เว้น


เก็บเกี่ยว

เก็บ + เกี่ยว

เก็บรวบรวมพืชผลจากที่ได้หว่านหรือลงไว้


คด

ร่วมเชื้อสายกับลาว ຄົດ (ค็ด), คำเมือง ᨤᩫ᩠ᨯ (ฅ็ด), ไทใหญ่ ၶူတ်ႉ (ขู๎ต)

/kʰot̚˦˥/^((สัมผัส))

ตักข้าวสุกออกจากหม้อ


ซื้อ

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *zɯːꟲ⁴, จากไทดั้งเดิม *z.ɟɯːꟲ; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨪᩨ᩶ (ซื้), เขิน ᨪᩨ᩶ (ซื้), ลาว ຊື້ (ซื้), อีสาน ซื้อ, ญ้อ ซื่อ, ไทลื้อ ᦌᦹᧉ (ซื้), ไทดำ ꪏꪳ꫁ (ซึ้), ไทใหญ่ သိုဝ်ႉ (สึ๎ว), ไทใต้คง ᥔᥪᥳ (สื๎), อาหม 𑜏𑜢𑜤𑜈𑜫 (สึว์), จ้วง cawx, จ้วงแบบจั่วเจียง swx, ปู้อี xex

kafen

ลักเซมเบิร์ก

/sɯː˦˥/^((สัมผัส))

เอาเงินตราแลกกับสิ่งของ


ขาย

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *p.qaːj; ร่วมเชื้อสายกับลาว ຂາຍ (ขาย), อีสาน ขาย, คำเมือง ᨡᩣ᩠ᨿ (ขาย), เขิน ᨡᩣ᩠ᨿ (ขาย), ไทลื้อ ᦃᦻ (ฃาย), ไทใหญ่ ၶၢႆ (ขาย), ไทดำ ꪄꪱꪥ (ฃาย), ไทใต้คง ᥑᥣᥭᥴ (ฃ๋าย), พ่าเก ၵႝ (ขย์), อาหม 𑜁𑜩 (ขย์), จ้วง gai, ปู้อี gaail, ภาษาจ้วงใต้ kai

vendre

เอาของแลกเงินตรา

vender

เอาของแลกเงินตรา

팔다

เอาของแลกเงินตรา

លក់

เอาของแลกเงินตรา

賣

เอาของแลกเงินตรา

卖

เอาของแลกเงินตรา

売る

เอาของแลกเงินตรา

verkopen

เอาของแลกเงินตรา

sælge

เอาของแลกเงินตรา

satmak

เอาของแลกเงินตรา

བཙོངས

เอาของแลกเงินตรา

ၶၢႆ

เอาของแลกเงินตรา

vender

เอาของแลกเงินตรา

vendre

เอาของแลกเงินตรา

ရောင်း

เอาของแลกเงินตรา

selja

เอาของแลกเงินตรา

jual

เอาของแลกเงินตรา

menjual

เอาของแลกเงินตรา

verkaufen

เอาของแลกเงินตรา

продава́ть

เอาของแลกเงินตรา

vinde

เอาของแลกเงินตรา

verkafen

ลักเซมเบิร์ก

เอาของแลกเงินตรา

ຂາຍ

เอาของแลกเงินตรา

bán

เอาของแลกเงินตรา

vender

เอาของแลกเงินตรา

sälja

เอาของแลกเงินตรา

sell

เอาของแลกเงินตรา

vend

เอาของแลกเงินตรา

بَاعَ

เอาของแลกเงินตรา

vendere

เอาของแลกเงินตรา

sotmoq

เอาของแลกเงินตรา

ساتماق

เอาของแลกเงินตรา

selja

เอาของแลกเงินตรา

बेचना

เอาของแลกเงินตรา

/kʰaːj˩˩˦/^((สัมผัส))

เอาของแลกเงินตรา

โอนกรรมสิทธิ์แห่งทรัพย์สินให้แก่กันโดยตกลงกันว่าผู้รับโอนจะใช้ราคาแห่งทรัพย์สินนั้น มีหลายลักษณะ เช่น ขายเงินสด ขายเชื่อ

เอาเงินเขามาโดยยอมตนเข้ารับใช้การงานของเจ้าเงิน

ขายตัวลงเป็นทาส


ดูแล

การดูแล (abstract-noun)
ความดูแล (abstract-noun)

/duː˧.lɛː˧/^((สัมผัส))

เอาใจใส่, ปกปักรักษา, ปกครอง

ดูแลลูก

ดูแลระบบคอมพิวเตอร์

ดูแลร่างกายให้ดูดีตลอดเวลา


รบ

ร่วมเชื้อสายกับลาว ຮົບ (ฮ็บ), คำเมือง ᩁᩫ᩠ᨷ (ร็บ) หรือ ᩌᩫᨷ (ฮ็บ), ไทลื้อ ᦷᦣᧇ (โฮบ)

တိုၵ်းတေႃး

ต่อสู้ในทางศึก

เร้าจะเอาให้ได้

ลูกรบแม่ให้ซื้อตุ๊กตา


คุ้ย

ใช้มือ เท้า หรือสิ่งอื่นตะกุยขึ้นมา

หมาคุ้ยขยะ


ทดแทน

/tʰot̚˦˥.tʰɛːn˧/^((สัมผัส))

ชดใช้หรือชดเชยสิ่งที่เสียไป


ยกกำลัง

คูณกันตามจำนวนอันดับที่ตามหลัง

2 ยกกำลัง 3


จับจ่าย

/t͡ɕap̚˨˩.t͡ɕaːj˨˩/^((สัมผัส))

ใช้เงินซื้อหา, มักใช้เข้าคู่กับคำ ใช้สอย เป็น จับจ่ายใช้สอย

จับจ่ายสินค้า


ข่มเหง

การข่มเหง (abstract-noun)
ความข่มเหง (abstract-noun)

ᨣᩕ᩵ᩣᩴ

ใช้กำลังรังแกแกล้งทำความเดือดร้อนให้ผู้อื่น

/kʰom˨˩.heːŋ˩˩˦/^((สัมผัส))


ขมิบ

เป็นไปได้ว่าเกี่ยวข้องกับ ขยิบ

กระหมิบ, บีบเข้าหรือเม้มเข้าซ้ำ ๆ กัน (มักใช้แก่ปาก ช่องทวารหนัก และทวารเบา)


เจริญ

ยืมมาจากเขมรเก่าสมัยก่อนอังกอร์ *ច្រេន៑ (*จฺเรนฺ) หรือเขมรเก่าสมัยอังกอร์ ច្រេន៑ (จฺเรนฺ); -ญ ปนเปื้อนมากับคำยืมเขมรอื่นอย่าง เชิญ เผชิญ; ร่วมเชื้อสายกับเขมร ច្រើន (จฺเริน), ลาว ຈະເລີນ (จะเลีน) หรือ ຈະເຣີນ (จะเรีน)

การเจริญ (abstract-noun)
ความเจริญ (abstract-noun)

/t͡ɕa˨˩.rɤːn˧/^((สัมผัส))

เจริญยา

เจริญเกศา

สาธยาย, สวด (ในงานมงคล)

เจริญพระพุทธมนต์


อัญเชิญ

ยืมมาจากเขมร អញ្ជើញ (อญฺเชิญ)

/ʔan˧.t͡ɕʰɤːn˧/^((สัมผัส))

เชิญด้วยความเคารพนับถือ


ขยับเขยื้อน

ขยับ + เขยื้อน

ขะ–หฺยับ–ขะ–เยื่อน

kà–yàp–kà–yʉ̂ʉan

เคลื่อนที่, เลื่อนที่, ย้ายที่ (มักใช้ในความปฏิเสธ)


ขยิบ

เป็นไปได้ว่าเกี่ยวข้องกับ ขมิบ

ทำหลับตาแล้วลืมโดยเร็วครั้งหนึ่ง โดยเป็นอาณัติสัญญาณให้ผู้อื่นกระทำหรือเว้นกระทำอย่างใดอย่างหนึ่ง


สนับสนุน

เป็นไปได้ว่ามาจาก สนับ + หนุน โดยพยางค์ ส- เกิดขึ้นเพื่อให้คล้องจองกัน

การสนับสนุน (abstract-noun)
ความสนับสนุน (abstract-noun)

ᦷᦔᧅᦣᦸᧂ

ส่งเสริมให้ดีขึ้น

ສະໜັບສະໜູນ

ส่งเสริมให้ดีขึ้น

สะ-หฺนับ-สะ-หฺนุน

ส่งเสริม, ช่วยเหลือ, อุปการะ

สนับสนุนการกีฬา

สนับสนุนการศึกษา


แสดง

ยืมมาจากเขมร ស្ដែង (สฺแฎง). ร่วมเชื้อสายกับลาว ສະແດງ (สะแดง)

/sa˨˩.dɛːŋ˧/^((สัมผัส))

ชี้แจง, อธิบาย, บอกข้อความให้รู้

แสดงธรรม

แสดงปาฐกถา

ทำให้ปรากฏออกมา

แสดงตัว

แสดงหลักฐาน

แสดงละคร

แสดงภาพยนตร์


ข่วน

ไม่ทราบแน่ชัด; เทียบลาว ຂ່ວນ (ข่วน), ไทใหญ่ ၶၢၼ်ႇ (ข่าน)

ขูดหรือขีดด้วยของแหลมเช่นหนามหรือเล็บ


แบ่ง

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *ˀbɛːŋᴮ³ (Jonsson, 1991); ร่วมเชื้อสายกับอีสาน แบ่ง, ลาว ແບ່ງ (แบ่ง), คำเมือง ᨷᩯ᩠᩵ᨦ (แบ่ง), เขิน ᨷᩯ᩠᩵ᨦ (แบ่ง), ไทลื้อ ᦶᦢᧂᧈ (แบ่ง), ไทใหญ่ မႅင်ႇ (แม่ง) หรือ ဝႅင်ႇ (แว่ง), ไทใต้คง ᥛᥦᥒᥱ (แม่ง), พ่าเก မိင် (มิง์), อาหม 𑜉𑜢𑜂𑜫 (มิง์) หรือ 𑜈𑜢𑜂𑜫 (บิง์); เป็นไปได้ว่าเกี่ยวข้องกับ แพร่ง

/bɛŋ˨˩/^((สัมผัส))

แยกออกเป็นส่วน ๆ

แบ่งเงิน

แบ่งของ

แบ่งงาน


ต้องการ

การต้องการ (abstract-noun)
ความต้องการ (abstract-noun)

/tɔŋ˥˩.kaːn˧/^((สัมผัส))

อยากได้, ใคร่ได้, ประสงค์, อยากทำ


สอบ

ร่วมเชื้อสายกับลาว ສອບ (สอบ), คำเมือง ᩈᩬᨷ (สอบ)

/sɔːp̚˨˩/^((สัมผัส))

ตรวจ ทดลอง เปรียบเทียบ หรือไล่เลียง เพื่อหาข้อเท็จจริง หรือ วัดให้รู้ว่ามีความรู้หรือความสามารถแค่ไหน

สอบตาชั่งให้ได้มาตรฐาน

สอบราคาสินค้า

สอบปากคำผู้ต้องหา

สอบพิมพ์ดีด


ลับ

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *lapᴰ²ˢ (“ถูให้คม”); ร่วมเชื้อสายกับลาว ລັບ (ลับ), คำเมือง ᩃᩢ᩠ᨷ (ลับ), เขิน ᩃᩢ᩠ᨷ (ลับ), ไทลื้อ ᦟᧇ (ลับ), ไทดำ ꪩꪚꪾ (ลับ), ไทขาว ꪩꪚꪾ, ไทใหญ่ လပ်ႉ (ลั๎ป), ไทใต้คง ᥘᥙ (ลัป), พ่าเก လပ် (ลป์), อาหม 𑜎𑜆𑜫 (ลป์)

ลับมีด


ซ่อน

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน ซ่อน, ลาว ຊ່ອນ (ซ่อน), คำเมือง ᨪᩬ᩵ᩁ (ซอ่ร), เขิน ᨪᩬ᩵ᩁ (ซอ่ร), ไทลื้อ ᦌᦸᧃᧈ (ซ่อ̂น), ไทดำ ꪏ꪿ꪺꪙ (ซั่วน), ไทใหญ่ သွၼ်ႈ (ส้อ̂น)

သိူင်ႇ

ปิดมิดไม่ให้เห็น

တဵတ်ႇ

ปิดมิดไม่ให้เห็น

ເຊື່ອງ

ปิดมิดไม่ให้เห็น

hide

ปิดมิดไม่ให้เห็น

/sɔːn˥˩/^((สัมผัส))

ปิดมิดไม่ให้เห็น, หลบไว้ในที่ลับตา

ช้อน, ต้อน, ใช้เฝือกกั้นลำน้ำเพื่อจับปลา


จัด

ร่วมเชื้อสายกับลาว ຈັດ (จัด)

/t͡ɕat̚˨˩/^((สัมผัส))

จัดบ้าน

ทำให้เรียบ, วางระเบียบ, เรียงตามลำดับ

จัดแถว

จัดหนังสือ

จัดว่าเป็นความดี


ล้าง

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *C.lwɤːŋꟲ; ร่วมเชื้อสายกับอีสาน ล้าง, ลาว ລ້າງ (ล้าง), คำเมือง ᩃ᩶ᩣ᩠ᨦ (ล้าง), เขิน ᩃ᩶ᩣ᩠ᨦ (ล้าง), ไทลื้อ ᦟᦱᧂᧉ (ล้าง), ไทดำ ꪩ꫁ꪱꪉ (ล้าง), ไทใหญ่ လၢင်ႉ (ล๎าง), อาหม 𑜎𑜂𑜫 (ลง์), จ้วงแบบจั่วเจียง langx, จ้วง langx

ᩃ᩶ᩣ᩠ᨦ

ทำให้หมดสิ้นโดยใช้สิ่งเช่นนํ้าหรือไฟ

ꪩ꫁ꪱꪉ

ทำให้หมดสิ้นโดยใช้สิ่งเช่นนํ้าหรือไฟ

လၢင်ႉ

ทำให้หมดสิ้นโดยใช้สิ่งเช่นนํ้าหรือไฟ

ລ້າງ

ทำให้หมดสิ้นโดยใช้สิ่งเช่นนํ้าหรือไฟ

wash

ทำให้หมดสิ้นโดยใช้สิ่งเช่นนํ้าหรือไฟ

rinse

ทำให้หมดสิ้นโดยใช้สิ่งเช่นนํ้าหรือไฟ

/laːŋ˦˥/^((สัมผัส))

ทำให้หมดสิ้นไปโดยใช้สิ่งเช่นน้ำหรือไฟเป็นต้น และมีกรรมวิธีต่าง ๆ

กวาดล้าง

ชะล้าง

ชำระล้าง

ล้างกลิ่น

ล้างคาว

ล้างถู

ลักษณะที่คล้ายคลึงเช่นนั้น

ฆ่าล้างโคตร

สงครามล้างชาติ


ต้าน

ร่วมเชื้อสายกับจ้วงแบบจั่วเจียง danj (ต้าน-ต้านไว้ กันไว้)

ยันหรือรับไว้เพื่อไม่ให้ล้ำแนวเข้ามา

ต้านข้าศึก

เรือต้านลม


ห้าม

ร่วมเชื้อสายกับลาว ຫ້າມ (ห้าม), คำเมือง ᩉ᩶ᩣ᩠ᨾ (ห้าม), เขิน ᩉ᩶ᩣ᩠ᨾ (ห้าม), ไทลื้อ ᦠᦱᧄᧉ (ห้าม), ไทดำ ꪬ꫁ꪱꪣ (ห้าม), ไทใหญ่ ႁၢမ်ႈ (ห้าม), พ่าเก ꩭံ (หํ)

ให้เว้นกระทำ, ไม่ให้ทำตามที่กำหนดไว้


หนี

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *ʰniːᴬ¹; ร่วมเชื้อสายกับอีสาน หนี, ลาว ໜີ (หนี), คำเมือง ᩉ᩠ᨶᩦ (หนี), เขิน ᩉ᩠ᨶᩦ (หนี), ไทลื้อ ᦐᦲ (หนี), ไทดำ ꪘꪲ (หนิ), ไทใหญ่ ၼီ (นี), ไทใต้คง ᥘᥤᥴ (ลี๋, “ย้าย, อพยพ”), อาหม 𑜃𑜣 (นี)

逃離

ไปเสียให้พ้น

逃离

ไปเสียให้พ้น

ပၢႆႈ

ไปเสียให้พ้น

ငိူင်ႉ

ไปเสียให้พ้น

ລີ້

ไปเสียให้พ้น

ໜີ

ไปเสียให้พ้น

flee

ไปเสียให้พ้น

escape

ไปเสียให้พ้น

/niː˩˩˦/^((สัมผัส))

ไปเสียให้พ้น, หลีกไปให้พ้น

หนีภัย

หนีทุกข์

หนีภาษี

หนีโรงเรียน


เล่า

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน เล่า, ลาว ເລົ່າ (เล็่า), คำเมือง ᩃᩮᩢ᩵ᩣ (เลั่า), เขิน ᩃᩮᩢ᩵ᩣ (เลั่า), ไทลื้อ ᦟᧁᧈ (เล่า), ไทใหญ่ လဝ်ႈ (ล้ว, “ทูล”), ไทใต้คง ᥘᥝ (เลา), อาหม 𑜎𑜧 (ลว์)

ၶႆႈ

พูดหรือบอกเรื่องราว

ၶႆႈၼႄ

พูดหรือบอกเรื่องราว

ເລົ່າ

พูดหรือบอกเรื่องราว

พูดหรือบอกเรื่องราวให้ผู้อื่นฟัง

เล่าเรื่อง


หุง

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *truŋᴬ, จากจีนยุคกลาง烘 (MC huwng|xuwng|huwngH|xuwngH, “อบ; ทำให้แห้งด้วยไฟ”); ร่วมเชื้อสายกับลาว ຫຸງ (หุง), คำเมือง ᩉᩩᨦ (หุง), ไทใหญ่ ႁုင် (หุง), อาหม 𑜍𑜤𑜂𑜫 (รุง์), จ้วง rung, จ้วงแบบจั่วเจียง hung (เมืองหนิงหมิง), จ้วง tung (เมืองหนานหนิง)

/huŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

ทำให้สิ่งใดสิ่งหนึ่งสุกด้วยวิธีต้มหรือเคี่ยวเป็นต้น

หุงข้าว

หุงยา

ใช้ความร้อนสูงทำให้สีของผิวสิ่งของบางชนิดเปลี่ยนไป

หุงพลอย


พิง

เทียบจีนยุคกลาง憑 (MC bing); ร่วมเชื้อสายกับลาว ພິງ (พิง), เขิน ᨻᩥ᩠ᨦ (พิง)

/pʰiŋ˧/^((สัมผัส))

ยืนพิงเสา


อิง

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ʔiːŋᴬ; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩋᩥ᩠ᨦ (อิง), เขิน ᩋᩥ᩠ᨦ (อิง), ลาว ອີງ (อีง), ไทลื้อ ᦀᦲᧂ (อีง), ไทดำ ꪮꪲꪉ (อิง), ไทใหญ่ ဢိင် (อิง), ไทใต้คง ᥟᥤᥒ (อีง), พ่าเก ဢိင် (อิง์), อาหม 𑜒𑜢𑜂𑜫 (อิง์), จ้วง ing, จ้วงแบบจั่วเจียง ing

/ʔiŋ˧/^((สัมผัส))

อิงหมอน


ประกาศ

ยืมมาจากสันสกฤต प्रकाश (ปฺรกาศ); เทียบบาลี ปกาส

ประกาส
การประกาศ (abstract-noun)

ป่าวร้อง, แจ้งให้ทราบ

ประกาศงานบุญงานกุศล


บิ

ร่วมเชื้อสายกับลาว ບິ (บิ), คำเมือง ᨷᩥ (บิ), เขิน ᨷᩥ (บิ); เทียบเขิน ᨷᩦ᩵ (บี่), ไทลื้อ ᦢᦲᧈ (บี่), ไทใหญ่ မီႇ (มี่) , จ้วง mbi (บี)

/biʔ˨˩/^((สัมผัส))

ทำให้แตกออกหรือหลุดออกเป็นชิ้น ๆ ด้วยนิ้ว

บิขนมปัง


โน้มน้าว

ᦵᦜᦲ

ชักชวนให้เห็นดีเห็นงามหรือให้โอนอ่อนตาม

ᦎᦳᧂᧈᦙᦱᦈᦱᦈᧇ

ชักชวนให้เห็นดีเห็นงามหรือให้โอนอ่อนตาม

ပၢႆး

ชักชวนให้เห็นดีเห็นงามหรือให้โอนอ่อนตาม

ຊັກຊວນ

ชักชวนให้เห็นดีเห็นงามหรือให้โอนอ่อนตาม

ຊັກຈູງ

ชักชวนให้เห็นดีเห็นงามหรือให้โอนอ่อนตาม

ໂນ້ມນ້າວ

ชักชวนให้เห็นดีเห็นงามหรือให้โอนอ่อนตาม

persuade

ชักชวนให้เห็นดีเห็นงามหรือให้โอนอ่อนตาม

ชักชวนให้เห็นดีเห็นงามหรือให้โอนอ่อนตาม, ชักจูง


เปิดเผย

bpə̀ət-pə̌əi

/pɤːt̚˨˩.pʰɤːj˩˩˦/^((สัมผัส))

ทำสิ่งที่ปิดบังอยู่ให้เผยออก, เผยให้รู้

เปิดเผยความจริง

เปิดเผยความลับ


สั่น

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *salᴮ; ร่วมเชื้อสายกับลาว ສັ່ນ (สั่น) หรือ ຊັ່ນ (ซั่น), ไทลื้อ ᦶᦉᧃᧈ (แส่น), ไทดำ ꪎꪰ꪿ꪙ (สั่น), ไทใหญ่ သၼ်ႇ (สั่น), อาหม 𑜏𑜃𑜫 (สน์), จ้วง saenz, จ้วงแบบหนง saenq

ทำให้ไหวถี่ ๆ

สั่นกระดิ่ง

สั่นหัว


ทาว

อ้อนวอน, วิงวอน, ขอร้อง

ต้องทาวกันแล้วทาวกันเล่า


พัด

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน พัด, ลาว ພັດ (พัด), คำเมือง ᨻᩢ᩠ᨯ (พัด), ไทลื้อ ᦗᧆ (พัด), ไทดำ ꪝꪰꪒ (ปฺัด), ไทใหญ่ ပတ်ႉ (ปั๎ต), ภาษาจ้วงใต้ paet (พัด)

ᨻᩢ᩠ᨯ

เคลื่อนไปและทำให้เกิดคลื่นในอากาศ

ꪝꪰꪒ

เคลื่อนไปและทำให้เกิดคลื่นในอากาศ

ထူဝ်း

เคลื่อนไปและทำให้เกิดคลื่นในอากาศ

ပတ်ႉ

เคลื่อนไปและทำให้เกิดคลื่นในอากาศ

ພັດ

เคลื่อนไปและทำให้เกิดคลื่นในอากาศ

blow

เคลื่อนไปและทำให้เกิดคลื่นในอากาศ

/pʰat̚˦˥/^((สัมผัส))

ปัดไป, โบก, กระพือ

เอาพัดมาพัดไฟ

พายุพัดฝุ่นตลบ


แว่ว

/wɛw˥˩/^((สัมผัส))

ได้ยินมาจากที่ไกล

แว่วเสียงขลุ่ยมาจากชายป่า


แช่เย็น

/t͡ɕʰɛː˥˩.jen˧/^((สัมผัส))

เอาใส่ไว้ในเครื่องทำความเย็นหรือน้ำแข็ง

เอาไปเก็บไว้เป็นเวลานาน, ทิ้งไว้นาน


แช่แข็ง

/t͡ɕʰɛː˥˩.kʰɛŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

เอาใส่ไว้ในเครื่องทำความเย็นหรือน้ำแข็งจนแข็ง

ทำให้นิ่ง, ทำให้อยู่กับที่, ไม่ขยายตัว, ไม่ก้าวหน้า


แช่ง

ร่วมเชื้อสายกับลาว ແຊ່ງ (แซ่ง), คำเมือง ᨩᩯ᩠᩵ᨦ (แช่ง), เขิน ᨩᩯ᩠᩵ᨦ (แช่ง), ไทลื้อ ᦶᦋᧂᧈ (แช่ง)

/t͡ɕʰɛŋ˥˩/^((สัมผัส))

กล่าวด้วยตั้งใจมุ่งร้ายเพื่อให้เขาเป็นเช่นนั้น


พี้

ไม่ทราบรากศัพท์

/pʰiː˦˥/^((สัมผัส))

เสพ (ยาเสพติด)

พี้กัญชา

พี้บุหรี่


ทุบ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *dupᴬ; ร่วมเชื้อสายกับอีสาน ทุบ, ลาว ທຸບ (ทุบ), คำเมือง ᨴᩩᨷ (ทุบ), เขิน ᨵᩩ᩠ᨷ (ธุบ), ไทลื้อ ᦑᦳᧇ (ทุบ), ไทใหญ่ ထုပ်ႉ (ถุ๎ป), จ้วง dub, ภาษาจ้วงใต้ tup

/tʰup̚˦˥/^((สัมผัส))

ใช้ของแข็งเช่นค้อนหรือสิ่งที่มีลักษณะกลม ๆ เป็นต้นตีลงไปบนสิ่งใดสิ่งหนึ่งเพื่อให้แตก หรือเพื่อให้นุ่มให้แหลก หรือเพื่อให้ตาย

ทุบมะพร้าว

ทุบอิฐ

ทุบหิน

ทุบเนื้อวัว

ทุบเนื้อหมู

ทุบด้วยท่อนจันทน์

ทุบหัวปลา

อาการที่คล้ายคลึงเช่นนั้น

เอากำปั้นทุบหลัง

เอามือทุบโต๊ะ


อ่าน

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ʔaːnᴮ; ร่วมเชื้อสายกับลาว ອ່ານ (อ่าน), คำเมือง ᩋ᩵ᩣ᩠ᨶ (อ่าน), ไทลื้อ ᦀᦱᧃᧈ (อ่าน), ไทดำ ꪮ꪿ꪱꪙ (อ่าน), ไทใหญ่ ဢၢၼ်ႇ (อ่าน), ไทใต้คง ᥟᥣᥢᥱ (อ่าน), อาหม 𑜒𑜃𑜫 (อน์); เทียบเขมร អាន (อาน)

ᩋ᩵ᩣ᩠ᨶ

ว่าตามตัวหนังสือ

lezen

ว่าตามตัวหนังสือ

kà

ว่าตามตัวหนังสือ

ꪮ꪿ꪱꪙ

ว่าตามตัวหนังสือ

ᥟᥣᥢᥱ

ว่าตามตัวหนังสือ

ᥘᥣᥭᥴ

ว่าตามตัวหนังสือ

ᥚᥖᥴ

ว่าตามตัวหนังสือ

ᥖᥨᥭᥰ

ว่าตามตัวหนังสือ

ဢၢၼ်ႇ

ว่าตามตัวหนังสือ

လူလိၵ်ႈ

ว่าตามตัวหนังสือ

lire

ว่าตามตัวหนังสือ

ဖတ်

ว่าตามตัวหนังสือ

lesen

ว่าตามตัวหนังสือ

ອ່ານ

ว่าตามตัวหนังสือ

leer

ว่าตามตัวหนังสือ

read

ว่าตามตัวหนังสือ

𑜒𑜃𑜫

ว่าตามตัวหนังสือ

𑜇𑜄𑜫

ว่าตามตัวหนังสือ

पढ़ना

ว่าตามตัวหนังสือ

/ʔaːn˨˩/^((สัมผัส))

ว่าตามตัวหนังสือ, ถ้าออกเสียงด้วย เรียกว่า อ่านออกเสียง, ถ้าไม่ต้องออกเสียง เรียกว่า อ่านในใจ

สังเกตหรือพิจารณาดูเพื่อให้เข้าใจ

อ่านสีหน้า

อ่านริมฝีปาก

อ่านใจ

อ่านรหัส

อ่านลายแทง


เข้าใจ

การเข้าใจ (abstract-noun)
ความเข้าใจ (abstract-noun)

รู้เรื่อง, รู้ความหมาย


แซว

/sɛːw˧/^((สัมผัส))

พูดล้อ, กระเซ้า

เธออย่าไปแซวเขา


สรรหา

/san˩˩˦.haː˩˩˦/^((สัมผัส))

เลือกมา, คัดมา

สรรหาของมาตกแต่งบ้าน

คณะกรรมการสรรหาอธิการบดี


หาม

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *trwaːmᴬ; ร่วมเชื้อสายกับอีสาน หาม, ลาว ຫາມ (หาม), คำเมือง ᩉᩣ᩠ᨾ (หาม), เขิน ᩉᩣ᩠ᨾ (หาม), ไทลื้อ ᦠᦱᧄ (หาม), ไทดำ ꪬꪱꪣ (หาม), ไทใหญ่ ႁၢမ် (หาม), ไทใต้คง ᥞᥣᥛᥴ (ห๋าม), อาหม 𑜍𑜪 (รํ), จ้วง ram, จ้วงแบบจั่วเจียง ham, แสก หร่าม

/haːm˩˩˦/^((สัมผัส))

เอาสิ่งใดสิ่งหนึ่งห้อยกลางไม้หรือวางบนเปลเป็นต้น แล้วช่วยกันหิ้วหรือยกไป

ช่วยกันยกหัวและท้ายพาไป


เผา

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *pʰawᴬ¹, จากไทดั้งเดิม *prawᴬ; เทียบจีนยุคกลาง炮 (MC baew, “อบ; เผา”); ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨹᩮᩢᩣ (เผัา), เขิน ᨹᩮᩢᩣ (เผัา), อีสาน เผา, ลาว ເຜົາ (เผ็า), ไทลื้อ ᦕᧁ (เผา), ไทดำ ꪹꪠꪱ (เฝา), ไทขาว ꪹꪞꪱ, ไทแดง ꪹꪠꪱ, ไทใหญ่ ၽဝ် (ผว), ไทใต้คง ᥚᥝᥴ (เผ๋า), อาหม 𑜇𑜧 (ผว์), ปักษ์ใต้ เพ่า, จ้วง byaeu

ເຜົາ

ทำให้ร้อน, สุก หรือไหม้ด้วยไฟ

burn

ทำให้ร้อน, สุก หรือไหม้ด้วยไฟ

/pʰaw˩˩˦/^((สัมผัส))

ทำให้ร้อนให้สุกหรือให้ไหม้เป็นต้นด้วยไฟ

เผาเหล็ก

เผากล้วย

เผาป่า


แบ่งแยก

/bɛŋ˨˩.jɛːk̚˥˩/^((สัมผัส))

แบ่งออกจากกันเป็นส่วนหนึ่งต่างหาก

แบ่งแยกโฉนดที่ดิน


จิบ

เทียบเขมร ជិប (ชิบ), ลาว ຈິບ (จิบ), ไหลดั้งเดิม *tçʰɯp, จ้วงแบบจั่วเจียง zib (จี้บ, “จิบ”)

/t͡ɕip̚˨˩/^((สัมผัส))

ลิ้ม, ดื่มทีละนิด


สับเปลี่ยน

สับ + เปลี่ยน

สับ-เปฺลี่ยน

เปลี่ยนแทนที่กัน

สับเปลี่ยนตำแหน่ง


ชัก

ร่วมเชื้อสายกับลาว ຊັກ (ซัก), คำเมือง ᨩᩢ᩠ᨠ (ชัก), เขิน ᨩᩢ᩠ᨠ (ชัก), ไทใหญ่ ၸၵ်ႉ (จั๎ก)

/t͡ɕʰak̚˦˥/^((สัมผัส))

ดึงสายเชือกเป็นต้นที่ผูกอยู่กับสิ่งใดสิ่งหนึ่งเพื่อให้สิ่งนั้นเคลื่อนไหวไปตามต้องการ

ชักว่าว

ชักรอก

ดึง, ดึงออกมา, ดึงขึ้น

ชักดาบออกจากฝัก

ชักลิ้นชักโต๊ะ

ชักผ้าป่า

ชักผ้าบังสุกุล

ดึงออกแล้วดันเข้า

ชักสูบ

ชักเข้า

ชักออก

ชักน้ำเข้าลึกชักศึกเข้าบ้าน

นำเอามาอ้าง, ยกเอามาอ้าง

ชักตัวอย่าง

เอาออก, หักออก

ชักค่าอาหาร

ชักค่านายหน้า

ขยายแนวให้ยืดออก

ชักปีกกา

ชักกำแพง

ชักซอ

ชักจ้องหน่อง


ดัน

ผลักเพื่อให้เคลื่อนไปด้วยกำลัง

ดันประตู

ส่งเสริมหรือสนับสนุนให้ประสบความสำเร็จ

ตำแหน่งเขาขึ้นเร็ว เพราะมีผู้ใหญ่คอยดัน


เติม

/tɤːm˧/^((สัมผัส))

เพิ่มสิ่งที่ยังบกพร่องอยู่


เพิ่มเติม

เพิ่ม + เติม

/pʰɤːm˥˩.tɤːm˧/^((สัมผัส))

เสริมหรือเติมของที่มีอยู่แต่ยังไม่สมบูรณ์ให้มีมากหรือสมบูรณ์ยิ่งขึ้น

ศึกษาเพิ่มเติม

แก้ไขเพิ่มเติม

เพิ่มเติมข้อมูล


เดา

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨯᩮᩢᩣ (เดัา), ลาว ເດົາ (เด็า)

猜測

คิดคาดเอาเองโดยไม่มีหลักหรือเหตุผล

猜测

คิดคาดเอาเองโดยไม่มีหลักหรือเหตุผล

လၢမ်း

คิดคาดเอาเองโดยไม่มีหลักหรือเหตุผล

ເດົາ

คิดคาดเอาเองโดยไม่มีหลักหรือเหตุผล

guess

คิดคาดเอาเองโดยไม่มีหลักหรือเหตุผล

คิดคาดเอาเองโดยไม่มีหลักหรือเหตุผล


โน้ม

เป็นไปได้ว่าเกี่ยวข้องกับ น้อม

เหนี่ยวให้โค้งต่ำลงมา

โน้มกิ่ง


บิดเบือน

การบิดเบือน (abstract-noun)
ความบิดเบือน (abstract-noun)

ทำให้ผิดแผกไปจากเดิมหรือจากข้อเท็จจริง


ขัดขวาง

/kʰat̚˨˩.kʰwaːŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

ทำให้ไม่สะดวก, ทำให้ติดขัด


ลาก

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *laːkᴰ²ᴸ, จากไทดั้งเดิม *C̬.laːkᴰ; ร่วมเชื้อสายกับอีสาน ลาก, ลาว ລາກ (ลาก), คำเมือง ᩃᩣ᩠ᨠ (ลาก), เขิน ᩃᩣ᩠ᨠ (ลาก), ไทลื้อ ᦟᦱᧅ (ลาก), ไทดำ ꪩꪱꪀ (ลาก), ไทขาว ꪩꪱ, ไทใหญ่ လၢၵ်ႈ (ล้าก), ไทใต้คง ᥘᥣᥐ (ลาก), อาหม 𑜎𑜀𑜫 (ลก์), จ้วง rag, จ้วงแบบหนง laeg, จ้วงแบบจั่วเจียง lag

/laːk̚˥˩/^((สัมผัส))

ทำให้เคลื่อนที่ตามไปโดยวิธีต่าง ๆ เช่น ดึง ฉุด ระไป ถูไป ล่ามไป โยงไป

ลากเกวียน

ม้าลากรถ

กระโปรงยาวลากดิน

โดยปริยายหมายความว่า ใช้อย่างสมบุกสมบัน, ใช้ถูไถ

เอาผ้าซิ่นไหมมานุ่งลากอยู่กับบ้าน


เปล่ง

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน เป่ง, ลาว ເປັ່ງ (เปั่ง) หรือ ເປ່ງ (เป่ง), คำเมือง ᨸᩖᩮ᩵ᨦ (เปล่ง), เขิน ᨸᩮ᩠᩵ᨦ (เป่ง), ไทลื้อ ᦔᦲᧂᧈ (ปี่ง) หรือ ᦵᦔᧂᧈ (เป่ง)

ฉายออก, แผ่ออก

เปล่งรัศมี

เปล่งเสียง


ลงท้าย

ลงท้ายจดหมายว่า ขอแสดงความนับถือ


ปกครอง

การปกครอง (abstract-noun)
ความปกครอง (abstract-noun)

/pok̚˨˩.kʰrɔːŋ˧/^((สัมผัส))

ดูแล, คุ้มครอง, ระวังรักษา


ระวัง

ไม่ทราบรากศัพท์

การระวัง (abstract-noun)
ความระวัง (abstract-noun)

ระวังเด็กให้ดี

เอาใจใส่โดยไม่ประมาท, กันไว้ไม่ให้เกิดภัยอันตรายหรือความเสื่อมเสียเป็นต้น

ระวังตัวให้ดี

ระวังโจรผู้ร้าย

ระวังถูกล้วงกระเป๋า

เวลาข้ามถนนให้ระวังรถ


ประมาท

ยืมมาจากสันสกฤต प्रमाद (ปฺรมาท); เทียบบาลี ปมาท; ร่วมเชื้อสายกับลาว ປະໝາດ (ปะหมาด), คำเมือง ᨷᩕᩉ᩠ᨾᩣ᩠ᨴ (บรหมาท) หรือ ᨷᨾᩣᨴ (บมาท), เขมร ប្រមាទ (บฺรมาท), พม่า ပမာဒ (ปมาท)

การประมาท (abstract-noun)
ความประมาท (abstract-noun)

ᨷᩕᩉ᩠ᨾᩣ᩠ᨴ

ขาดความรอบคอบ

ᨷᨾᩣᨴ

ขาดความรอบคอบ

ປະໝາດ

ขาดความรอบคอบ

ประมาทฝีมือ


ต่าง

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน ต่าง, ลาว ຕ່າງ (ต่าง), คำเมือง ᨲ᩵ᩣ᩠ᨦ (ต่าง), เขิน ᨲ᩵ᩣ᩠ᨦ (ต่าง), ไทลื้อ ᦎᦱᧂᧈ (ต่าง), ไทดำ ꪔ꪿ꪱꪉ (ต่าง), ไทใหญ่ တၢင်ႇ (ต่าง), ไทใต้คง ᥖᥣᥒᥱ (ต่าง), อาหม 𑜄𑜂𑜫 (ตง์)

/taːŋ˨˩/^((สัมผัส))

ต่างข้าวเข้ามาส่ง


จัดหา

/t͡ɕat̚˨˩.haː˩˩˦/^((สัมผัส))

ไปเลือกเฟ้นหามา


ปล้น

เป็นไปได้ว่ามาจากเขมร ប្លន់ (บฺลน̍)

ປຸ້ນ

ใช้กำลังลอบมาหักโหมแย่งชิงเอาโดยไม่รู้ตัว


แย่งชิง

/jɛːŋ˥˩.t͡ɕʰiŋ˧/^((สัมผัส))

ยึดถือเอาทรัพย์หรือประโยชน์ในลักษณะที่เป็นทรัพย์สินของผู้อื่น


สอน

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *soːlᴬ; ร่วมเชื้อสายกับลาว ສອນ (สอน), คำเมือง ᩈᩬᩁ (สอร), เขิน ᩈᩬᩁ (สอร), ไทลื้อ ᦉᦸᧃ (สอ̂น), ไทดำ ꪎꪮꪙ (สอน), ไทใหญ่ သွၼ် (สอ̂น), ไทใต้คง ᥔᥩᥢᥴ (ส๋อ̂น), อาหม 𑜏𑜨𑜃𑜫 (สอ̂น์), จ้วง son

ᩈᩬᩁ

บอกวิชาความรู้ให้

onderwijzen

บอกวิชาความรู้ให้

ꪚꪮꪀ

บอกวิชาความรู้ให้

ꪚꪮꪀꪎꪮꪙ

บอกวิชาความรู้ให้

သွၼ်ပၼ်

บอกวิชาความรู้ให้

သင်ႇသွၼ်

บอกวิชาความรู้ให้

ສອນ

บอกวิชาความรู้ให้

teach

บอกวิชาความรู้ให้

/sɔːn˩˩˦/^((สัมผัส))

บอกวิชาความรู้ให้

ครูสอนหนังสือนักเรียน

แสดงให้เข้าใจโดยวิธีบอกหรือทำให้เห็นเป็นตัวอย่างเพื่อให้รู้ดีชั่วเป็นต้น

สอนแม่ไม้มวยไทย

สอนเย็บปักถักร้อย

สอนเท่าไรไม่รู้จักจำ


เอาใจ

การเอาใจ (abstract-noun)
ความเอาใจ (abstract-noun)

ເອົາໃຈ

คอยปฏิบัติให้ถูกใจ

please

คอยปฏิบัติให้ถูกใจ

คอยปฏิบัติให้ถูกใจ, ตามใจ


สาธิต

ยืมมาจากสันสกฤต साधित (สาธิต, “ให้สำเร็จ”)

/saː˩˩˦.tʰit̚˦˥/^((สัมผัส))

แสดงเป็นตัวอย่าง

สาธิตการสอน

สาธิตการทำขนม


เลือกตั้ง

เลือก + ตั้ง

បោះឆ្នោត

เลือกคนเป็นผู้แทน

ᩃᩮᩬᩥᨠᨲᩢ᩠᩶ᨦ

เลือกคนเป็นผู้แทน

ᦵᦟᦲᧅᦶᦌᧃ

เลือกคนเป็นผู้แทน

ເລືອກຕັ້ງ

เลือกคนเป็นผู้แทน

elect

เลือกคนเป็นผู้แทน

/lɯa̯k̚˥˩.taŋ˥˩/^((สัมผัส))

เลือกสรรบุคคลให้เป็นผู้แทนหรือให้ดำรงตำแหน่งด้วยการออกเสียงลงคะแนน

เลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร

เลือกตั้งกรรมการ


คลอด

เทียบลาว ຄອດ (คอด); เป็นไปได้ว่าเกี่ยวข้องกับ ลอด

/kʰlɔːt̚˥˩/^((สัมผัส))

ออกลูก, ออกจากครรภ์, ราชาศัพท์ว่า ประสูติ


คลีน

ยืมมาจากอังกฤษ clean (คลีน)

สะอาด, ทำความสะอาด

แม่บ้านมาขอคลีนห้อง


ได้เสีย

ได้เงินเสียเงินจากการเล่นการพนันเป็นต้น


พลิก

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨻᩖᩥᨠ (พลิก), ᨻ᩠ᩃᩥᨠ (พลิก), หรือ ᨻᩥ᩠ᨠ (พิก), ลาว ພິກ (พิก), ไทดำ ꪝꪲꪀ (ปฺิก)

กลับด้านหนึ่งเป็นอีกด้านหนึ่ง

เรือพลิกท้อง

ปลาพลิกท้อง

นอนพลิกข้าง

พลิกหน้าหนังสือ

พลิกถ้อยคำ


สั่งสอน

ᩈᩢ᩠᩵ᨦᩈᩬᩁ

ชี้แจงให้เข้าใจและบอกให้ทำ

ᥔᥒᥱᥔᥩᥢᥴ

ชี้แจงให้เข้าใจและบอกให้ทำ

ᦉᧂᧈᦉᦸᧃ

ชี้แจงให้เข้าใจและบอกให้ทำ

သင်ႇသွၼ်

ชี้แจงให้เข้าใจและบอกให้ทำ

ສັ່ງສອນ

ชี้แจงให้เข้าใจและบอกให้ทำ

/saŋ˨˩.sɔːn˩˩˦/^((สัมผัส))

ชี้แจงให้เข้าใจและบอกให้ทำ, สอนสั่ง ก็ว่า

แม่สั่งสอนลูกให้เป็นคนดี

ประทุษร้ายเพื่อให้หลาบจำ


ส่งเสริม

ส่งเสิม
การส่งเสริม (abstract-noun)

ᦑᦳᧃᧉᦍᦴᧉ

ช่วยเหลือให้ดีขึ้น

ສົ່ງເສີມ

ช่วยเหลือให้ดีขึ้น

/soŋ˨˩.sɤːm˩˩˦/^((สัมผัส))

เกื้อหนุน, ช่วยเหลือสนับสนุนให้ดีขึ้น

ส่งเสริมการลงทุน

ส่งเสริมการศึกษา


เลือก

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *lɯəkᴰ²ᴸ; ร่วมเชื้อสายกับอีสาน เลือก, ลาว ເລືອກ (เลือก), คำเมือง ᩃᩮᩬᩥᨠ (เลอิก), เขิน ᩃᩮᩨ᩠ᨠ (เลืก), ไทลื้อ ᦵᦟᦲᧅ (เลีก), ไทดำ ꪹꪩꪀ (เลก), ไทขาว ꪩꪷꪀ, ไทใหญ่ လိူၵ်ႈ (เลิ้ก), ไทใต้คง ᥘᥫᥐ (เลอ̂ก), อ่ายตน လိုက် (ลึก์), อาหม 𑜎𑜢𑜤𑜀𑜫 (ลึก์), จ้วงแบบจั่วเจียง lweg (เลือก)

/lɯa̯k̚˥˩/^((สัมผัส))

คัดสิ่งที่มีจำนวนมากกว่าหนึ่งขึ้นไปเพื่อเอาไว้หรือเอาออกตามต้องการ

เลือกผู้ใหญ่บ้าน

เลือกหัวหน้าชั้น


เยียวยา

บำบัดโรค, แก้โรค

ไม่มีหมอจะมาเยียวยาได้

แก้ไข, ทำให้ดีขึ้น

เศรษฐกิจกำลังทรุดหนัก ยากที่จะเยียวยาได้


หลับ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ʰlapᴰ; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩉᩖᩢᨷ (หลับ), ลาว ຫຼັບ (หลับ), ไทลื้อ ᦜᧇ (หลับ), ไทใหญ่ လပ်း (ลั๊ป), อาหม 𑜎𑜆𑜫 (ลป์), จ้วง laep

睡著

ทำให้สมองและร่างกายลดการการรับรู้สภาพแวดล้อม


จูน

ยืมโดยกึ่งเรียนรู้จากอังกฤษ tune

/t͡ɕuːn˧/^((สัมผัส))

ปรับแต่งเครื่องให้ทำงานได้พอดี

จูนคลื่นวิทยุ

จูนเครื่องยนต์

จูนเปียโนไม่ให้เสียงเพี้ยน

ปรับแต่งให้เข้ากัน, ปรับปรุงให้เหมาะกัน, (ใช้กับความคิด)

คู่แต่งงานใหม่ ต้องพยายามจูนเข้าหากันถึงจะอยู่กันยืด


ผลัก

ไม่ทราบรากศัพท์

ᨿᩪ᩶

ดันให้พ้นตัวหรือให้เคลื่อนที่ไปทันที

ꪎꪴꪥ

ดันให้พ้นตัวหรือให้เคลื่อนที่ไปทันที

ᦍᦴᧉ

ดันให้พ้นตัวหรือให้เคลื่อนที่ไปทันที

ဢီး

ดันให้พ้นตัวหรือให้เคลื่อนที่ไปทันที

ຊຸກ

ดันให้พ้นตัวหรือให้เคลื่อนที่ไปทันที

push

ดันให้พ้นตัวหรือให้เคลื่อนที่ไปทันที

ซุก

ดันให้พ้นตัวหรือให้เคลื่อนที่ไปทันที

ใช้มือดันให้พ้นตัวหรือให้เคลื่อนที่ไปทันที

ผลักประตู


หลีก

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน หลีก, ลาว ຫຼີກ (หลีก), คำเมือง ᩉᩖᩦᨠ (หลีก), เขิน ᩉᩖᩦᨠ (หลีก), ไทลื้อ ᦜᦲᧅᧈ (หลี่ก), อาหม 𑜎𑜢𑜀𑜫 (ลิก์); เทียบไทใหญ่ လိၵ်ႇ (ลิ่ก)

/liːk̚˨˩/^((สัมผัส))

หลบสิ่งที่กีดขวาง, เลี่ยง, ขยับไปให้พ้นที่เดิม, ให้ทาง


ค้า

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน ค้า, ลาว ຄ້າ (ค้า), คำเมือง ᨣ᩶ᩤ (ค้า), เขิน ᨣ᩶ᩤ (ค้า), ไทลื้อ ᦅᦱᧉ (ค้า), ไทดำ ꪁ꫁ꪱ (กฺ้า), ไทใหญ่ ၵႃႉ (ก๎า), ไทใต้คง ᥐᥣᥳ (ก๎า), อาหม 𑜀𑜠 (กะ)

/kʰaː˦˥/^((สัมผัส))

ซื้อขายสินค้าหรือบริการ


จดจำ

การจดจำ (abstract-noun)
ความจดจำ (abstract-noun)

/t͡ɕot̚˨˩.t͡ɕam˧/^((สัมผัส))

กำหนดไว้ในใจ, จำไว้ในใจ


ทำร้าย

ทำให้บาดเจ็บหรือเสียหาย


หาเรื่อง

/haː˩˩˦.rɯa̯ŋ˥˩/^((สัมผัส))

พวกเรานั่งอยู่ดี ๆ มาหาเรื่องกันได้


รังแก

/raŋ˧.kɛː˧/^((สัมผัส))

แกล้งทำความเดือดร้อนให้ผู้อื่น (มักใช้แก่ผู้มีอำนาจมากกว่า)

ผู้ใหญ่รังแกเด็ก


ระราน

ประพฤติเป็นพาลเกเร ทำให้เดือดร้อน, มักใช้เข้าคู่กับคำ เกะกะ เป็น เกะกะระราน

เขาเที่ยวระรานชาวบ้าน


ติ

ยืมมาจากเขมรเก่าสมัยก่อนอังกอร์ តិះ (ติะ), *តិស៑ (*ติสฺ), *តេះ (*เตะ); ร่วมเชื้อสายกับลาว ຕິ (ติ), คำเมือง ᨲᩥ (ติ), ไทลื้อ ᦎᦲᦰ (ตีะ), เขมร តិះ (ติะ)

/tiʔ˨˩/^((สัมผัส))

ชี้ข้อบกพร่อง


คุมขัง

/kʰum˧.kʰaŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

คุมตัว ควบคุม ขัง กักขัง หรือจำคุก


ยึดถือ

การยึดถือ (abstract-noun)
ความยึดถือ (abstract-noun)

/jɯt̚˦˥.tʰɯː˩˩˦/^((สัมผัส))

เอามารักษา, นับถือ

ยึดถือพระรัตนตรัยเป็นที่พึ่ง


ซุกซ่อน

/suk̚˦˥.sɔːn˥˩/^((สัมผัส))

ซ่อนไว้ในที่มิดชิดหรือที่ลี้ลับ


สดับตรับฟัง

สดับ + ตรับ + ฟัง

สะ-ดับ-ตฺรับ-ฟัง

ฟังด้วยความเอาใจใส่

สดับตรับฟังพระธรรมเทศนา


ปราบ

ยืมมาจากเขมร ប្រាប (บฺราบ, “ทำให้ราบคาบยอมแพ้”); ร่วมเชื้อสายกับอีสาน ปราบ หรือ ผาบ, ลาว ປາບ (ปาบ) หรือ ຜາບ (ผาบ), คำเมือง ᨷᩕᩣ᩠ᨷ (บราบ) หรือ ᨹᩣ᩠ᨷ (ผาบ), เขิน ᨷᩕᩣ᩠ᨷ (บราบ) หรือ ᨹᩣ᩠ᨷ (ผาบ), ไทลื้อ ᦕᦱᧇ (ผาบ)

ทำให้อยู่ในอำนาจ


อายัด

เลือนมาจากบาลี อาณตฺติ (“คำสั่ง, คำสั่งห้าม”), จากสันสกฤต आज्ञप्ति (อาชฺญปฺติ, “คำสั่ง, คำสั่งห้าม”);ร่วมรากกับ อาณัติ

/ʔaː˧.jat̚˦˥/^((สัมผัส))

ฝากให้เก็บรักษา ควบคุม หรือกักขังไว้ชั่วคราว

ใช้แก่คนหรือสิ่งของเป็นต้น

ให้กระลาการอายัดคนนั้นไว้แก่เจ้าไพร่เจ้าทาษเก่านั้นก่อน เมื่อจะตามมาว่า จึ่งเรียกออกมาว่า

สรรพทรัพยสิ่งของแลวัวควายเรือเกวียนข้าคนหนีหาย แลผู้มาบอกว่าพบเหน แลว่าจะเอามาให้ แลว่าอายัดไว้แก่นายบ้านนายเมืองก็ดี

ห้ามเคลื่อนไหวชั่วคราว โดยอาศัยอำนาจหน้าที่ตามกฎหมาย

ห้ามจำหน่ายจ่ายโอนชั่วคราว

ใช้แก่ทรัพย์สินหรือสิทธิเรียกร้องเป็นต้น

ยึดหรืออายัดระบบคอมพิวเตอร์เท่าที่จำเป็นเฉพาะเพื่อประโยชน์ในการทราบรายละเอียดแห่งความผิดและผู้กระทำความผิด

ระงับไว้ชั่วคราว

ใช้แก่บัญชีธนาคารหรือธุรกรรมทางการเงินเป็นต้น

ควบคุมตัวไว้ชั่วคราว, กักตัวไว้ชั่วคราว

ใช้แก่ผู้ต้องสงสัยเป็นต้น

เนื่องจากนายสิระ เจนจาคะ ผู้ต้องหานี้ จะต้องถูกดำเนินคดีในข้อหาร่วมกันฉ้อโกง ปลอมและใช้เอกสารราชการปลอม […] สถานีตำรวจนครบาลลุมพินีจึงเรียนมายังท่านเพื่อขออายัดตัวนายสิระ เจนจาคะ


บำบัด

ยืมมาจากเขมร បំបាត់ (บํบาต̍, “ขจัด; หยุด”) หรือ បម្បាត់ (บมฺบาต̍), แผลงมาจาก បាត់ (บาต̍) หรือ จากបំ (บํ) + បាត់ (บาต̍)

ทำให้เสื่อมคลาย

บำบัดทุกข์

ทำให้ทุเลาลง

บำบัดโรค


ท่า

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *tʰaːꟲ¹; ร่วมเชื้อสายกับอีสาน ถ้า หรือ ถ่า, ลาว ຖ້າ (ถ้า), คำเมือง ᨳ᩶ᩣ (ถ้า), เขิน ᨳ᩶ᩣ (ถ้า), ไทลื้อ ᦏᦱᧉ (ถ้า), ไทดำ ꪖ꫁ꪱ (ถ้า), ไทใหญ่ ထႃႈ (ถ้า), พ่าเก ထႃ (ถา), อาหม 𑜌𑜠 (ถะ), 𑜌𑜡 (ถา), หรือ 𑜌𑜡𑜠 (ถาะ)

/tʰaː˥˩/^((สัมผัส))

รอคอย, มักใช้เข้าคู่กับ คอย หรือ รอ เป็น คอยท่า รอท่า

เหตุไฉนรีบมาไม่ท่ากัน


รื้อ

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน ฮื้อ, ลาว ຮື້ (ฮื้), คำเมือง ᩁᩨ᩶ (รื้), เขิน ᩁᩨ᩶ (รื้)

/rɯː˦˥/^((สัมผัส))

แยกออกหรือถอดออกเป็นต้นจากสิ่งที่เป็นรูปแล้วให้เสียความเป็นกลุ่มก้อนของรูปเดิม

รื้อบ้าน

รื้อหลังคา

รื้อข้าวของกระจุยกระจาย

เอาขึ้นมาใหม่

รื้อเรื่องราวที่ระงับไว้ขึ้นมาพิจารณาใหม่

รื้อเรื่องเดิมขึ้นมาเขียนใหม่

รื้อสัตว์จากวัฏสงสาร


ลิ้ม

ชิม, ลองรสดูด้วยลิ้น

ลักษณะอาการคล้ายคลึงเช่นนั้น

ลิ้มรสความลำบาก


ชั่ง

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ɟaŋᴮ, เป็นไปได้ว่ามาจากจีนยุคกลาง秤 (MC tsyhingH, “ตราชู”) หรือ 稱 (MC tsyhing|tsyhingH, “ชั่งน้ำหนัก”); ร่วมเชื้อสายกับลาว ຊັ່ງ (ซั่ง), ไทลื้อ ᦋᧂᧈ (ชั่ง), ไทใหญ่ ၸင်ႈ (จั้ง), จ้วง caengh

/t͡ɕʰaŋ˥˩/^((สัมผัส))

กระทำให้รู้น้ำหนักโดยใช้เครื่องชั่งหรือตราชูเป็นต้น


วัด

ร่วมเชื้อสายกับลาว ວັດ (วัด), คำเมือง ᩅᩢ᩠ᨯ (วัด)

ᨴᩯ᩠ᨠ

สอบขนาดหรือปริมาณ

ᩅᩢ᩠ᨯ

สอบขนาดหรือปริมาณ

測量

สอบขนาดหรือปริมาณ

测量

สอบขนาดหรือปริมาณ

ᦶᦑᧅ

สอบขนาดหรือปริมาณ

တႅၵ်ႈ

สอบขนาดหรือปริมาณ

တိူင်း

สอบขนาดหรือปริมาณ

ວັດ

สอบขนาดหรือปริมาณ

ແທກ

สอบขนาดหรือปริมาณ

measure

สอบขนาดหรือปริมาณ

สอบขนาดหรือปริมาณของสิ่งต่าง ๆ เช่นวัดส่วนยาว ส่วนกว้าง ส่วนสูง หรือความรู้เป็นต้น


ชู

ร่วมเชื้อสายกับลาว ຊູ (ซู); เทียบจีนกลาง出 (chū, “ออก, ขึ้นมา”)

/t͡ɕʰuː˧/^((สัมผัส))

ยกขึ้นสูงกว่าระดับเดิม

ชูมือ

บำรุงให้ดีขึ้น

ชูกำลัง


มอง

จากจีนยุคกลาง望 (MC mjang|mjangH); ร่วมเชื้อสายกับอีสาน เบิ่ง, ลาว ເບິ່ງ (เบิ่ง) และ ມອງ (มอง), ไทลื้อ ᦙᦸᧂ (มอ̂ง), ไทใหญ่ မွင်း (ม๊อ̂ง), ไทใต้คง ᥛᥩᥒᥰ (ม๊อ̂ง)

/mɔːŋ˧/^((สัมผัส))


ควบคุม

การควบคุม (abstract-noun)
ความควบคุม (abstract-noun)

ดูแล, กำกับดูแล

คุมตัวหรือกักขังผู้ถูกจับโดยพนักงานฝ่ายปกครองหรือตำรวจในระหว่างสืบสวน


กักขัง

/kak̚˨˩.kʰaŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

บังคับให้อยู่ในสถานที่อันจำกัด, เก็บตัวไว้ในสถานที่อันจำกัด


ได้ยิน

รับรู้เสียงด้วยหู


ช่วยเหลือ

ช่วย + เหลือ

การช่วยเหลือ (abstract-noun)
ความช่วยเหลือ (abstract-noun)

ᦅᧄᧉᦋᦾᧈ

สงเคราะห์ให้สำเร็จดังประสงค์หรือให้พ้นความลำบาก

/t͡ɕʰua̯j˥˩.lɯa̯˩˩˦/^((สัมผัส))


เคารพ

ยืมมาจากสันสกฤต गौरव (เคารว)

การเคารพ (abstract-noun)
ความเคารพ (abstract-noun)

แสดงอาการนับถือ

เคารพผู้ใหญ่

เคารพธงชาติ

ไม่ล่วงเกิน, ไม่ล่วงละเมิด

เคารพสิทธิของผู้อื่น


ขอร้อง

/kʰɔː˩˩˦.rɔːŋ˦˥/^((สัมผัส))

ขอให้ช่วยเหลือ, ขอให้ทำตามที่ขอ


สร้าง

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩈ᩶ᩣ᩠ᨦ (ส้าง), ลาว ສ້າງ (ส้าง), เขิน ᩈ᩶ᩣ᩠ᨦ (ส้าง), ไทลื้อ ᦉᦱᧂᧉ (ส้าง), ไทใหญ่ သၢင်ႈ (ส้าง), ไทดำ ꪎ꫁ꪱꪉ (ส้าง), ไทใต้คง ᥔᥣᥒᥲ (ส้าง), อาหม 𑜏𑜂𑜫 (สง์); เทียบเขมร សាង (สาง), มอญ သြိုၚ် (สฺริุง์), เขมรเก่าสมัยอังกอร์ សាង៑ (สางฺ) หรือ ស្រាង៑ (สฺรางฺ)

/saːŋ˥˩/^((สัมผัส))

ทำให้สิ่งที่ไม่มีอยู่ เกิดมีขึ้นมาไม่ว่ารูปธรรมหรือนามธรรม ด้วยวิธีการต่าง ๆ


แคร์

ยืมมาจากอังกฤษ care

/kʰɛː˧/^((สัมผัส))

ใส่ใจ, เป็นห่วงเป็นใย, อาทร

ใครจะว่าอะไรเขาก็ไม่แคร์

ผมแคร์ความรู้สึกของลูกและภรรยาผมมากที่สุด


แลก

ยืมมาจากจีนเก่า易 (OC *leːɡs, *leɡ); ร่วมเชื้อสายกับลาว ແລກ (แลก), ไทใหญ่ လႅၵ်ႈ (แล้ก), ไทใต้คง ᥘᥦᥐ (แลก), อาหม 𑜎𑜢𑜀𑜫 (ลิก์)

/lɛːk̚˥˩/^((สัมผัส))

เอาสิ่งหนึ่งให้ไปเพื่อได้สิ่งหนึ่งที่ต้องการมา

แลกเชลย

แลกกล้วยไม้

นักกีฬาแลกธงกัน

ซื้อของด้วยของ

เอาน้ำมันแลกข้าว


เข่น

ร่วมเชื้อสายกับลาว ເຂັ່ນ (เขั่น), ไทใหญ่ ၶဵၼ်ႇ (เข่น)

ทุบหรือตีอย่างแรงเพื่อให้แบนเป็นต้น

เข่นมีด


เข่นฆ่า

/kʰen˨˩.kʰaː˥˩/^((สัมผัส))

ฆ่าด้วยความโกรธแค้น


สะกิด

เอาปลายเล็บหรือสิ่งที่คล้ายคลึงกันเขี่ยหรือแคะแต่เบา ๆ เพื่อให้รู้ตัวหรือเพื่อให้หลุดหรือให้แตกออกเป็นต้น

เอามือสะกิดสีข้าง

ใช้เข็มสะกิดฝีให้หนองออก

เตือนให้นึกถึง


แทะ

/tʰɛʔ˦˥/^((สัมผัส))

เอาหน้าฟันกัดให้หลุดออกมาทีละน้อย ๆ, เล็มกินทีละน้อย ๆ

โดยปริยายหมายถึงอาการที่คล้ายคลึงเช่นนั้น

ลูกไม่ทำมาหากิน มาคอยแทะเงินพ่อแม่


ยื้ม

/jɯːm˦˥/^((สัมผัส))


ชม

เทียบจีนยุคกลาง諂 (MC trhjemX); ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨩᩫ᩠ᨾ (ช็ม), เขิน ᨩᩫ᩠ᨾ (ช็ม), ลาว ຊົມ (ซ็ม), ไทลื้อ ᦋᦳᧄ (ชุม), ไทใหญ่ ၸူမ်း (จู๊ม)

/t͡ɕʰom˧/^((สัมผัส))

สรรเสริญ, ยกย่อง


ชม

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨩᩫ᩠ᨾ (ช็ม), ลาว ຊົມ (ซ็ม)

/t͡ɕʰom˧/^((สัมผัส))

ดู (ใช้ในที่สุภาพ)

เชิญชมของในร้าน

ดูเพื่อให้เกิดความเพลิดเพลินใจหรือชื่นใจ

ชมสวน

ชมนกชมไม้


สนใจ

ไม่ทราบรากศัพท์ แต่ไม่ได้ประกอบขึ้นจาก สน + ใจ

การสนใจ (abstract-noun)
ความสนใจ (abstract-noun)

感興趣

ใฝ่ใจใคร่รู้เกี่ยวกับบางสิ่งหรือบางคน

感兴趣

ใฝ่ใจใคร่รู้เกี่ยวกับบางสิ่งหรือบางคน

ᦀᧁᦺᦈᦺᦉᧈ

ใฝ่ใจใคร่รู้เกี่ยวกับบางสิ่งหรือบางคน

ၶဝ်ႈၸႂ်

ใฝ่ใจใคร่รู้เกี่ยวกับบางสิ่งหรือบางคน

ສົນໃຈ

ใฝ่ใจใคร่รู้เกี่ยวกับบางสิ่งหรือบางคน

interested

ใฝ่ใจใคร่รู้เกี่ยวกับบางสิ่งหรือบางคน

ตั้งใจจดจ่ออยู่กับสิ่งใดเรื่องใดเป็นพิเศษ

เขาสนใจวิชาคณิตศาสตร์มาก

ใฝ่ใจใคร่รู้ใคร่เห็นเป็นต้น

เขาสนใจการเมืองมาตั้งแต่เด็ก


โปรย

เทียบจีนยุคกลาง播 (MC paH)

ทำให้ตกลงมาด้วยอาการคล้ายคลึงเช่นนั้น

โปรยข้าวตอกดอกไม้


หว่าน

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *C̥.waːlᴮ; ร่วมเชื้อสายกับอีสาน หว่าน, ลาว ຫວ່ານ (หว่าน), คำเมือง ᩉ᩠ᩅ᩵ᩣ᩠ᨶ (หว่าน), เขิน ᩉ᩠ᩅ᩵ᩣ᩠ᨶ (หว่าน), ไทลื้อ ᦛᦱᧃᧈ (หว่าน), ไทดำ ꪪ꪿ꪱꪙ (หว่าน), ไทขาว ꪪꪱꪙꫀ, ไทใหญ่ ဝၢၼ်ႇ (ว่าน), ไทใต้คง ᥝᥣᥢᥱ (ว่าน), อาหม 𑜈𑜃𑜫 (บน์), จ้วง vanq

หว่านทาน

สาดให้กระจาย

หว่านข้าวเปลือก

แจกจ่ายไปทั่ว ๆ

หว่านเงิน


พัฒนา

แผลงมาจาก พัฒน, จากบาลี วฑฺฒน

發展

ทำให้ก้าวหน้า

发展

ทำให้ก้าวหน้า

ontwikkelen

ทำให้ก้าวหน้า

ᦔᦳᧂᧈᦵᦓᦲᧂ

ทำให้ก้าวหน้า

ᦉᦱᧂᧉᦶᦎᧂᧈ

ทำให้ก้าวหน้า

ပူၵ်းပွင်

ทำให้ก้าวหน้า

ພັດທະນາ

ทำให้ก้าวหน้า

develop

ทำให้ก้าวหน้า

การแบ่งพยางค์
{เสียงพยัญชนะซ้ำ}


เถียง

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน เถียง, ลาว ຖຽງ (ถยง), คำเมือง ᨳ᩠ᨿᨦ (ถยง), เขิน ᨳ᩠ᨿᨦ (ถยง), ไทลื้อ ᦵᦏᧂ (เถง), ไทดำ ꪖꪸꪉ (ถย̂ง), ไทใหญ่ ထဵင် (เถง), อาหม 𑜌𑜢𑜂𑜫 (ถิง์)

/tʰia̯ŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

พูดโต้, พูดแย้ง, พูดโต้แย้ง

เรื่องนี้ความตอนต้นกับตอนปลายเถียงกัน


เรียง

ร่วมเชื้อสายกับลาว ຮຽງ (ฮยง), อีสาน เฮียง, คำเมือง ᩁ᩠ᨿᨦ (รยง), เขิน ᩁ᩠ᨿᨦ (รยง), ไทลื้อ ᦵᦣᧂ (เฮง); เทียบเขมร រៀង (เรียง, “เรียง”)

ᦊᦻ

จัดให้เป็นแถวหรือลำดับ

ၶပ်ႉ

จัดให้เป็นแถวหรือลำดับ

ລຽນ

จัดให้เป็นแถวหรือลำดับ

arrange

จัดให้เป็นแถวหรือลำดับ

จัดให้เป็นแถวหรือเป็นลำดับเป็นต้น (ในบทกลอนแผลงเป็น ระเรียง หรือ รันเรียง ก็มี)

จัดแถวหน้ากระดานเรียงสอง

เข้าแถวเรียงตามลำดับไหล่

เรียงไข่ใส่ตะกร้า


หยิบ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ˀjipᴰ，จ้วงแบบจั่วเจียง ip/yip，จ้วง ip

เอานิ้วมือจับขึ้น


เขียน

ร่วมเชื้อสายกับปักษ์ใต้ เคี่ยน, ลาว ຂຽນ (ขยน), คำเมือง ᨡ᩠ᨿᩁ (ขยร), เขิน ᨡ᩠ᨿᩁ (ขยร), ไทลื้อ ᦵᦃᧃ (เฃน), ไทดำ ꪄꪸꪙ (ฃย̂น)

ᨡ᩠ᨿᩁ

ขีดให้เป็นตัวหนังสือหรือเลข

ꪵꪔ꫁ꪣ

ขีดให้เป็นตัวหนังสือหรือเลข

ꪄꪸꪙ

ขีดให้เป็นตัวหนังสือหรือเลข

ᥖᥦᥛᥲ

ขีดให้เป็นตัวหนังสือหรือเลข

ᦶᦎᧄᧉ

ขีดให้เป็นตัวหนังสือหรือเลข

ᦷᦂᧆ

ขีดให้เป็นตัวหนังสือหรือเลข

ᦷᦂᧆᦘᦻᧈ

ขีดให้เป็นตัวหนังสือหรือเลข

ᦃᦲᧆᧈ

ขีดให้เป็นตัวหนังสือหรือเลข

ᦃᦲᧆᦶᦎᧄᧉ

ขีดให้เป็นตัวหนังสือหรือเลข

ᦶᦎᧄᧉᦷᦎ

ขีดให้เป็นตัวหนังสือหรือเลข

ᦶᦎᧄᧉᦟᦻ

ขีดให้เป็นตัวหนังสือหรือเลข

ᦖᦻ

ขีดให้เป็นตัวหนังสือหรือเลข

တႅမ်ႈ

ขีดให้เป็นตัวหนังสือหรือเลข

écrire

ขีดให้เป็นตัวหนังสือหรือเลข

ရေး

ขีดให้เป็นตัวหนังสือหรือเลข

ຂຽນ

ขีดให้เป็นตัวหนังสือหรือเลข

escribir

ขีดให้เป็นตัวหนังสือหรือเลข

write

ขีดให้เป็นตัวหนังสือหรือเลข

𑜄𑜧𑜪

ขีดให้เป็นตัวหนังสือหรือเลข

𑜉𑜩

ขีดให้เป็นตัวหนังสือหรือเลข

𑜁𑜩

ขีดให้เป็นตัวหนังสือหรือเลข

लिखना

ขีดให้เป็นตัวหนังสือหรือเลข

/kʰia̯n˩˩˦/^((สัมผัส))

ขีดให้เป็นตัวหนังสือหรือเลข

เขียนตัวหนังสือ

ขีดให้เป็นเส้นหรือรูปต่าง ๆ, วาด

เขียนภาพ

เขียนเรื่องสั้น

เขียนงานวิจัย

เขียนนิยาย

เขียนบทภาพยนตร์


ทำนาย

แผลงมาจาก ทาย; ร่วมเชื้อสายกับเขมร ទំនាយ (ทํนาย), แผลงมาจาก ទាយ (ทาย)

บอกเหตุการณ์หรือความเป็นไปที่จะเกิดในเบื้องหน้า, ทาย ก็ว่า


ชุบเลี้ยง

ชุบ + เลี้ยง

/t͡ɕʰup̚˦˥.lia̯ŋ˦˥/^((สัมผัส))

บำรุงเลี้ยงดูให้มีฐานะดีขึ้น


พยุง

ประคองให้ทรงตัวอยู่, ประคองให้อยู่ในสภาพปรกติ

พยุงตัวลุกขึ้น

พยุงตัวไม่ให้จมน้ำ

ระวังไม่ให้ล้มไม่ให้ซวนเซเป็นต้น, พยุพยุง ก็ว่า

พยุงลุก

พยุงนั่ง

พยุงคนไข้

พยุงฐานะ


ซ่อมแซม

/sɔm˥˩.sɛːm˧/^((สัมผัส))

แก้ไขปรับปรุงเพิ่มเติมของที่ชำรุดให้กลับคืนสู่สภาพเดิม


เห็นแก่

/hen˩˩˦.kɛː˨˩/^((สัมผัส))

มุ่งเฉพาะเพื่อ

เห็นแก่ตัว

เห็นแก่พวก

เห็นแก่ได้


ชัง

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ɟaŋᴬ; ร่วมเชื้อสายกับอีสาน ซัง, ลาว ຊັງ (ซัง), คำเมือง ᨩᩢ᩠ᨦ (ชัง), ไทลื้อ ᦋᧂ (ชัง), ไทดำ ꪋꪰꪉ (จฺัง), ไทใหญ่ ၸင်း (จั๊ง), จ้วง caengz

ชงง
การชัง (abstract-noun)
ความชัง (abstract-noun)

/t͡ɕʰaŋ˧/^((สัมผัส))

เกลียด, ไม่ชอบ, ไม่รัก


แย่ง

/jɛːŋ˥˩/^((สัมผัส))

/jɛŋ˥˩/^((สัมผัส))

ถูกแย่งของไปจากมือ


เช็ด

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ɟetᴰ; เทียบจีนเก่า擦 (OC *sʰlaːd); ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨩᩮᩢ᩠ᨯ (เชัด), ลาว ເຊັດ (เซัด), ไทลื้อ ᦵᦋᧆ (เชด), ไทดำ ꪹꪋꪸꪒ (เจฺย̂ด), ไทใหญ่ ၸဵတ်ႉ (เจ๎ต), พ่าเก ꩡိတ် (จิต์), อาหม 𑜋𑜢𑜄𑜫 (ฉิต์), ภาษาจ้วงใต้ cet/cat

ជូត

ใช้ผ้า กระดาษ หรือมือถูให้แห้งหรือสะอาด

ᨩᩮᩢ᩠ᨯ

ใช้ผ้า กระดาษ หรือมือถูให้แห้งหรือสะอาด

擦

ใช้ผ้า กระดาษ หรือมือถูให้แห้งหรือสะอาด

vegen

ใช้ผ้า กระดาษ หรือมือถูให้แห้งหรือสะอาด

ꪹꪋꪸꪒ

ใช้ผ้า กระดาษ หรือมือถูให้แห้งหรือสะอาด

ပွတ်ႈ

ใช้ผ้า กระดาษ หรือมือถูให้แห้งหรือสะอาด

ၸဵတ်ႉ

ใช้ผ้า กระดาษ หรือมือถูให้แห้งหรือสะอาด

limpar

ใช้ผ้า กระดาษ หรือมือถูให้แห้งหรือสะอาด

enxugar

ใช้ผ้า กระดาษ หรือมือถูให้แห้งหรือสะอาด

essuyer

ใช้ผ้า กระดาษ หรือมือถูให้แห้งหรือสะอาด

wischen

ใช้ผ้า กระดาษ หรือมือถูให้แห้งหรือสะอาด

ເຊັດ

ใช้ผ้า กระดาษ หรือมือถูให้แห้งหรือสะอาด

lau

ใช้ผ้า กระดาษ หรือมือถูให้แห้งหรือสะอาด

limpiar

ใช้ผ้า กระดาษ หรือมือถูให้แห้งหรือสะอาด

secar

ใช้ผ้า กระดาษ หรือมือถูให้แห้งหรือสะอาด

wipe

ใช้ผ้า กระดาษ หรือมือถูให้แห้งหรือสะอาด

/t͡ɕʰet̚˦˥/^((สัมผัส))

ทำให้แห้งหรือให้สะอาดโดยใช้สิ่งใดสิ่งหนึ่งมีผ้าหรือกระดาษเป็นต้น

เช็ดน้ำตา

เช็ดพื้น

เช็ดถ้วยชาม

โดนหมัดเช็ดหน้าไป


รจนา

ยืมมาจากสันสกฤต रचना (รจนา) หรือบาลี รจนา


ตรวจ

ยืมมาจากเขมรเก่า ត្រ្វច៑ (ตฺรฺวจฺ), ត្រ្វាច៑ (ตฺรฺวาจฺ)

พิจารณาดูความเรียบร้อย เช่น ตรวจพล ตรวจราชการ

พิจารณา ดูว่าถูกหรือผิด ดีหรือร้าย เป็นต้น เช่น ตรวจบัญชี ตรวจแบบฝึกหัด ตรวจดวงชะตา

พิจารณาหาสมุฏฐาน เช่น ตรวจโรค, สำรวจ เช่น ตรวจพื้นที่


สังเกต

ยืมมาจากสันสกฤต संकेत (สํเกต) หรือบาลี สงฺเกต (“การพูดเป็นนัย, การตกลง, การพัวพัน, ที่ที่ได้รับแต่งตั้ง, การนัดพบ”), จาก สงฺ + เกต (ดูที่ เกตุ (“ลำแสง; ธง, เครื่องหมาย”))

สังเกตุ
การสังเกต (abstract-noun)

/saŋ˩˩˦.keːt̚˨˩/^((สัมผัส))

กำหนดไว้, หมายไว้

ทำเครื่องหมายไว้เป็นที่สังเกต

ตั้งใจดู, จับตาดู

ไม่ได้สังเกตว่าวันนี้เขาแต่งตัวสีอะไร

สังเกตกิริยาท่าทางเขาไว้ว่าเป็นคนดีหรือคนร้าย

เขาสังเกตผู้อื่นมากกว่าตนเอง


พิสูจน์

ยืมมาจากสันสกฤต विसूचन (วิสูจน) หรือบาลี วิสูจน

bewijzen

/pʰi˦˥.suːt̚˨˩/^((สัมผัส))

บ่ง ชี้แจงให้รู้เห็นความจริงด้วยเหตุผลและหลักฐาน

หนทางพิสูจน์ม้า กาลเวลาพิสูจน์คน


สะสม

กร่อนมาจาก สั่งสม

ប្រមូល

รวบรวมให้เพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ

ᨠᩮᩢ᩠ᨷᩁᩬᨾ

รวบรวมให้เพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ

積攢

รวบรวมให้เพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ

ꪕ꫁ꪮꪙꪬꪮꪣ

รวบรวมให้เพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ

သိမ်းပႅင်း

รวบรวมให้เพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ

ဆည်းပူး

รวบรวมให้เพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ

ທ້ອນໂຮມ

รวบรวมให้เพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ

tích trữ

รวบรวมให้เพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ

store up

รวบรวมให้เพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ

สั่งสม, รวบรวมให้เพิ่มมากขึ้นเรื่อย ๆ

เขาสะสมนาฬิกาเป็นงานอดิเรก


จัดการ

สั่งงาน, ควบคุมงาน, ดำเนินงาน

ประทุษร้ายหรือฆ่า


เชื่อฟัง

การเชื่อฟัง (abstract-noun)
ความเชื่อฟัง (abstract-noun)

ᨩᩮᩬᩥ᩵ᩋᨼᩢ᩠ᨦ

ทำตามหรือประพฤติตามคำสั่งหรือคำสอน

gehoorzamen

ทำตามหรือประพฤติตามคำสั่งหรือคำสอน

aan

ทำตามหรือประพฤติตามคำสั่งหรือคำสอน

ထွမ်ႇဢဝ်

ทำตามหรือประพฤติตามคำสั่งหรือคำสอน

ထွမ်ႇၵႂၢမ်း

ทำตามหรือประพฤติตามคำสั่งหรือคำสอน

ထွမ်ႇဢဝ်ၵႂၢမ်း

ทำตามหรือประพฤติตามคำสั่งหรือคำสอน

harkje

ฟรีเชียตะวันตก

ทำตามหรือประพฤติตามคำสั่งหรือคำสอน

ເຊື່ອຟັງ

ทำตามหรือประพฤติตามคำสั่งหรือคำสอน

obedecer

ทำตามหรือประพฤติตามคำสั่งหรือคำสอน

obey

ทำตามหรือประพฤติตามคำสั่งหรือคำสอน

/t͡ɕʰɯa̯˥˩.faŋ˧/^((สัมผัส))

ทำตามหรือประพฤติตามคำสั่งหรือคำสอน


สระ

เทียบ ชระ; ร่วมเชื้อสายกับลาว ສະ (สะ), ไทลื้อ ᦉ (ส)

/saʔ˨˩/^((สัมผัส))

ฟอกให้สะอาดหมดจด

สระหัว

สระผม

ชำระล้างให้สะอาด

สระหวี


ลงดาบ

ประหารชีวิตด้วยการใช้ดาบฟันคอให้ขาด

เพชฌฆาตลงดาบนักโทษ


ทดสอบ

ល្បង

ตรวจสอบเพื่อความถูกต้องแน่นอน

ល

ตรวจสอบเพื่อความถูกต้องแน่นอน

ᨵᩫ᩠ᨯᩈᩬᨷ

ตรวจสอบเพื่อความถูกต้องแน่นอน

考驗

ตรวจสอบเพื่อความถูกต้องแน่นอน

beproeven

ตรวจสอบเพื่อความถูกต้องแน่นอน

ꪖꪳ꫁

ตรวจสอบเพื่อความถูกต้องแน่นอน

ၸႅတ်ႈတူၺ်း

ตรวจสอบเพื่อความถูกต้องแน่นอน

ၸၢမ်းတူၺ်း

ตรวจสอบเพื่อความถูกต้องแน่นอน

testar

ตรวจสอบเพื่อความถูกต้องแน่นอน

ທົດສອບ

ตรวจสอบเพื่อความถูกต้องแน่นอน

thử

ตรวจสอบเพื่อความถูกต้องแน่นอน

probar

ตรวจสอบเพื่อความถูกต้องแน่นอน

test

ตรวจสอบเพื่อความถูกต้องแน่นอน

/tʰot̚˦˥.sɔːp̚˨˩/^((สัมผัส))

ตรวจสอบเพื่อความถูกต้องแน่นอน

ทดสอบเครื่องยนต์

สอบเพื่อวัดความรู้ความสามารถเป็นต้น

ทดสอบความรู้ของนักเรียนด้วยการให้ลองปฏิบัติ


ตุน

ยืมมาจากแต้จิ๋ว 囤 (tung5)

เก็บหรือกักไว้เพื่อกันขาดแคลนหรือหวังกำไรในการค้า

ตุนสินค้า

ซื้อของตุนไว้


วาด

เทียบลาว ວາດ (วาด) หรือ ລວາດ (ลวาด), ไทลื้อ ᦞᦱᧆ (วาด), จ้วงแบบหนง ngvad (ในคำ ngvadbih)

គូរ

ลากเส้นเป็นรูปหรือลาย

ᦃᦲᧆᧈ

ลากเส้นเป็นรูปหรือลาย

ᦞᦱᧆ

ลากเส้นเป็นรูปหรือลาย

တႅမ်ႈ

ลากเส้นเป็นรูปหรือลาย

တႅမ်ႈႁၢင်ႈ

ลากเส้นเป็นรูปหรือลาย

ၸၼ်ႁၢင်ႈ

ลากเส้นเป็นรูปหรือลาย

dessiner

ลากเส้นเป็นรูปหรือลาย

zeichnen

ลากเส้นเป็นรูปหรือลาย

ແຕ້ມ

ลากเส้นเป็นรูปหรือลาย

dibujar

ลากเส้นเป็นรูปหรือลาย

draw

ลากเส้นเป็นรูปหรือลาย

चित्र बनाना

ลากเส้นเป็นรูปหรือลาย

/waːt̚˥˩/^((สัมผัส))

เขียนหรือลากเส้นเป็นลวดลายหรือรูปภาพ

วาดภาพดอกไม้

วาดภาพทิวทัศน์

เขียนเป็นลายเส้น

วาดภาพลายไทย

การกระทำที่คล้ายคลึงเช่นนั้น

วาดวิมานในอากาศเสียสวยหรู

วาดโครงการในอนาคต

ทอดแขนหรือกรายแขนอย่างอ่อนช้อยในการฟ้อนรำ


วาด

เทียบลาว ວາດ (วาด)

/waːt̚˥˩/^((สัมผัส))

พายเรือโดยกวาดพายเป็นแนวโค้งเข้าหาตัว, ตรงข้ามกับ คัด


สำรวม

การสำรวม (abstract-noun)
ความสำรวม (abstract-noun)

สำรวมกิริยามารยาท

สำรวมตา

สำรวมปาก

เหนี่ยวรั้ง, ครอง

สำรวมสติ


ตะแคง

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩈᨣᩯ᩠ᨦ (สแคง), อีสาน สะแคง, ลาว ສະແຄງ (สะแคง), ไทลื้อ ᦉᦶᦅᧂ (สแคง), ไทใหญ่ သၵႅင်း (สแก๊ง) หรือ သီႈၵႅင်း (สี้แก๊ง)

/ta˨˩.kʰɛːŋ˧/^((สัมผัส))

ตะแคงตัวเข้าไป


เด็ด

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *C̥.decᴰ; ร่วมเชื้อสายกับลาว ເດັດ (เดัด), ไทลื้อ ᦵᦡᧆ (เดด)

ทำให้ขาดด้วยเล็บหรือนิ้ว

เด็ดดอกไม้


คั้น

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ɡalꟲ, จ้วงแบบหนง jenj , จ้วงแบบจั่วเจียง kaenx (คั้น จับ บีบ ขยำ นวด)

บีบขยำโดยแรงเพื่อให้ของเหลวที่มีอยู่ออกมา

คั้นกะทิ

คั้นส้ม


ขาดแคลน

การขาดแคลน (abstract-noun)
ความขาดแคลน (abstract-noun)

/kʰaːt̚˨˩.kʰlɛːn˧/^((สัมผัส))

ขัดสน, อัตคัด


เคย

/kʰɤːj˧/^((สัมผัส))

เคยสนาม

เคยเวที


แผ้ว

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน แผ้ว, ลาว ແຜ້ວ (แผ้ว), คำเมือง ᨹ᩠ᨿ᩶ᩅ (ผย้ว) หรือ ᨹᩯ᩠᩶ᩅ (แผ้ว), เขิน ᨹ᩠ᨿᩴ᩶ (ผยํ้), ไทลื้อ ᦵᦕᧁᧉ (เผ้ว), ไทดำ ꪵꪠ꫁ꪫ (แฝ้ว), ไทขาว ꪵꪞꪫꫂ, ไทใหญ่ ၽဵဝ်ႈ (เผ้ว), จ้วง beuj (แป้ว, “ถาง”), จ้วงแบบจั่วเจียง peuj (แผ้ว, “ถาง, ตัดให้เตียน”)

/pʰɛw˥˩/^((สัมผัส))

ทำให้เตียน, ทำให้หมดสิ้นไป, มักใช้ ประกอบกับคำอื่น เช่น แผ้วถาง


พิทักษ์

/pʰi˦˥.tʰak̚˦˥/^((สัมผัส))

ดูแลคุ้มครอง


หมายหน้า

/maːj˩˩˦.naː˥˩/^((สัมผัส))

ประมาทหน้า, ดูถูก

หมายหน้าไว้ว่าจะต้องสอบตกแน่ ๆ

เขาถูกหมายหน้าว่าเป็นคนไม่ดี


ละ

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน ละ, ลาว ລະ (ละ), คำเมือง ᩃᩡ (ละ) หรือ ᩃ (ล), เขิน ᩃᩡ (ละ), ไทลื้อ ᦟᦰ (ละ); เทียบเขมร លះ (ละ) หรือ ស្រឡះ (สฺรฬะ), มอญ ဗၠး (พฺลห์)

/laʔ˦˥/^((สัมผัส))

แยกตัวไปให้พ้นจากสิ่งที่เกี่ยวข้องอยู่

ละถิ่นฐาน

ละสังขาร

ทิ้ง, ปล่อย, วาง, เลิก

ละพยศ

เว้นว่างคำหรือข้อความโดยใช้ เครื่องหมาย ฯ หรือ ฯลฯ หรือเขียนว่างเป็น จุด ๆ ดังนี้ ... หรือเว้นว่างไว้โดยใช้เครื่องหมาย รูป -"แสดงว่าคำหรือข้อความดังกล่าวซ้ำกับ บรรทัดบน.


สาธก

ยืมมาจากสันสกฤต साधक (สาธก, “ทำให้สำเร็จ”) หรือบาลี สาธก (“ทำให้สำเร็จ”)

/saː˩˩˦.tʰok̚˦˥/^((สัมผัส))

ยกตัวอย่างมาอ้างให้เห็น


ไถ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *crwajᴬ; ร่วมเชื้อสายกับอีสาน ไถ, ลาว ໄຖ (ไถ), คำเมือง ᨳᩱ (ไถ), เขิน ᨳᩱ (ไถ), ไทลื้อ ᦺᦏ (ไถ), ไทขาว ꪼꪖ, ไทใหญ่ ထႆ (ไถ), อาหม 𑜌𑜩 (ถย์), จ้วง cae, จ้วงแบบจั่วเจียง tae (ไถ), แสก ไถ่

ploegen

ใช้ไถเพื่อฟื้นดิน

ထႆ

ใช้ไถเพื่อฟื้นดิน

ໄຖ

ใช้ไถเพื่อฟื้นดิน

arar

ใช้ไถเพื่อฟื้นดิน

plow

ใช้ไถเพื่อฟื้นดิน

plough

ใช้ไถเพื่อฟื้นดิน

/tʰaj˩˩˦/^((สัมผัส))

เอาไถเทียมด้วยควายหรือวัวเป็นต้นลากไปเพื่อฟื้นดิน


บรรยาย

เทียบเขมร និយាយ (การพูด)

อธิบายเรื่องให้ฟัง, เล่าเรื่อง, ถ่ายทอด


พรรณนา

จากเขมร ពណ៌នា (พรฺณนา), จากสันสกฤต वर्णना (วรฺณนา, “การทาสี”); เทียบบาลี วณฺณนา

วรรณนา
การพรรณนา (abstract-noun)

descrever

ใช้คำพูดเพื่อให้ผู้อื่นเห็นภาพ

ພັນລະນາ

ใช้คำพูดเพื่อให้ผู้อื่นเห็นภาพ

describir

ใช้คำพูดเพื่อให้ผู้อื่นเห็นภาพ

describe

ใช้คำพูดเพื่อให้ผู้อื่นเห็นภาพ

กล่าวเป็นเรื่องเป็นราวอย่างละเอียดให้ผู้ฟังนึกเห็นเป็นภาพ


ถาม

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *c.raːmᴬ; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨳᩣ᩠ᨾ (ถาม), ลาว ຖາມ (ถาม), ไทลื้อ ᦏᦱᧄ (ถาม), ไทดำ ꪖꪱꪣ (ถาม), ไทใหญ่ ထၢမ် (ถาม), ไทใต้คง ᥗᥣᥛᥴ (ถ๋าม), พ่าเก ထံ (ถํ), อาหม 𑜌𑜪 (ถํ), 𑜌𑜉𑜫 (ถม์) หรือ 𑜌𑜢𑜤𑜉𑜫 (ถึม์), จ้วง cam, แสก ถ่าม, จ้วงแบบจั่วเจียง tam (“ถาม”)

ᨳᩣ᩠ᨾ

ตั้งปัญหา, พูดเพื่อเอาคำตอบหรือข้อมูล

問

ตั้งปัญหา, พูดเพื่อเอาคำตอบหรือข้อมูล

ꪖꪱꪣ

ตั้งปัญหา, พูดเพื่อเอาคำตอบหรือข้อมูล

ᦏᦱᧄ

ตั้งปัญหา, พูดเพื่อเอาคำตอบหรือข้อมูล

ထၢမ်

ตั้งปัญหา, พูดเพื่อเอาคำตอบหรือข้อมูล

ຖາມ

ตั้งปัญหา, พูดเพื่อเอาคำตอบหรือข้อมูล

ask

ตั้งปัญหา, พูดเพื่อเอาคำตอบหรือข้อมูล

/tʰaːm˩˩˦/^((สัมผัส))

ตั้งปัญหาหรือประเด็นเพื่อให้ได้คำตอบ


สวน

ยืมมาจากเขมรเก่า *ស្វរ៑ (*สฺวรฺ, “ถาม”), สามารถแผลงเป็น សំន្វរ៑ (สํนฺวรฺ) ซึ่งเป็นรากของ สำนวน; ร่วมเชื้อสายกับเขมร សួរ (สัวร)

ปัจจุบันอยู่ในคำประสม

สวนความแก่มันด้วยซื่อ


นิรมิต

ยืมมาจากสันสกฤต निर्मित (นิรฺมิต); เทียบบาลี นิมฺมิต

สร้าง, แปลง, ทำ, บันดาลให้เป็นขึ้นมีขึ้น


ชาร์จ

ยืมมาจากอังกฤษ charge

/t͡ɕʰaːt̚˦˥/^((สัมผัส))

ประจุไฟฟ้าลงในแบตเตอรี

ชาร์จมือถือไม่เข้า

ตำรวจเข้าชาร์จตัวสารวัตรคลั่งแล้ว


ออกแบบ

設計

สร้างแบบเพื่อใช้เป็นโครงยึดเหนี่ยว

设计

สร้างแบบเพื่อใช้เป็นโครงยึดเหนี่ยว

ᦶᦑᧅᦖᦻ

สร้างแบบเพื่อใช้เป็นโครงยึดเหนี่ยว

ᦎᧂᧉᦞᦱᧆ

สร้างแบบเพื่อใช้เป็นโครงยึดเหนี่ยว

ၸၼ်ႁၢင်ႈ

สร้างแบบเพื่อใช้เป็นโครงยึดเหนี่ยว

ອອກແບບ

สร้างแบบเพื่อใช้เป็นโครงยึดเหนี่ยว

thiết kế

สร้างแบบเพื่อใช้เป็นโครงยึดเหนี่ยว

design

สร้างแบบเพื่อใช้เป็นโครงยึดเหนี่ยว

/ʔɔːk̚˨˩.bɛːp̚˨˩/^((สัมผัส))

กำหนดลักษณะและหน้าที่โดยการวาดภาพที่มีรายละเอียดสูง, ประดิษฐ์แบบ, ประดิษฐ์รูปลักษณะ


เปรียบเทียบ

เปรียบ + เทียบ

เปฺรียบ-เทียบ

พิจารณาเทียบเคียงให้เห็นลักษณะที่เหมือนกันและต่างกัน


ตีพิมพ์

ပေႃႉဢွၵ်ႇ

พิมพ์เพื่อออกเผยแพร่

ຕີພິມ

พิมพ์เพื่อออกเผยแพร่

publish

พิมพ์เพื่อออกเผยแพร่

พิมพ์หนังสือ, พิมพ์ด้วยแท่นพิมพ์

พิมพ์เพื่อออกเผยแพร่


ค้นพบ

ค้นคว้าจนได้ความรู้หรือสิ่งใหม่

ค้นพบดาวเคราะห์นอกระบบสุริยะขนาดเล็กใหม่จำนวน 3 ดวง

ค้นพบไดโนเสาร์สายพันธุ์ใหม่


จ้าง

ร่วมเชื้อสายกับลาว ຈ້າງ (จ้าง), ไทดำ ꪊ꫁ꪱꪉ (จ้าง), ไทใหญ่ ၸၢင်ႈ (จ้าง), ไทใต้คง ᥓᥣᥒᥲ (จ้าง)

/t͡ɕaːŋ˥˩/^((สัมผัส))

ให้ทำงานหรือทำของโดยให้ค่าตอบแทน


เดินหน้า

/dɤːn˧.naː˥˩/^((สัมผัส))

เดินหน้าจัดกิจกรรมและกระตุ้นกำลังซื้อต่อเนื่อง

เดินหน้านโยบายลดค่าโดยสารรถไฟฟ้า


ปฏิรูป

ยืมมาจากบาลี ปฏิรูป; พิจารณาคร่าว ๆ เทียบเท่า ปฏิ + รูป

改革

ปรับปรุงให้เหมาะสมหรือให้ดีขึ้น, ค่อย ๆ เปลี่ยนแปลง

[เสียงสมาส]
ปะ-ติ-รู-ปะ-

ปฏิรูปบ้านเมือง


ลิด

ร่วมเชื้อสายกับปักษ์ใต้ ลิด, ลาว ລິດ (ลิด), เขิน ᩃᩥ᩠ᨯ (ลิด), ไทลื้อ ᦟᦲᧆ (ลีด), ไทใหญ่ လိတ်ႉ (ลิ๎ต); เทียบไหลดั้งเดิม *hliːt, ออสโตรนีเซียนดั้งเดิม *kuliC

เด็ดหรือตัดเพื่อแต่ง

ลิดกิ่ง

ลิดใบ


ละเลง

ป้ายทาหรือไล้ทาให้แผ่ออกไปด้วยวิธีวนเป็นวงกลม ๆ

ละเลงขนมเบื้อง

ทำให้เลอะเทอะ

เอาแป้งละเลงหน้า


เลื่อย

ร่วมเชื้อสายกับลาว ເລື່ອຍ (เลื่อย), ไทใหญ่ လိူဝ်ႈ (เลิ้ว); เทียบพม่า လွှ (ลฺหฺว), จ้วง luih (ลุ่ย "ผ่าแตกออเป็นซีก") , จ้วงแบบจั่วเจียง luoih (ล่วย)

/lɯa̯j˥˩/^((สัมผัส))

ตัดด้วยเลื่อย


ทด

เทียบเขมร ទស់ (ทส̍), มอญ ဒိုအ် (ทิุอ์)

/tʰot̚˦˥/^((สัมผัส))

กันไว้, กั้นไว้, ทำให้น้ำท่วมท้นขึ้นมาด้วยทำนบเป็นต้น

ทดนํ้า

เพิ่ม (ในการคิดเลข)

ทดข้าวทดปลา


อัง

/ʔaŋ˧/^((สัมผัส))

อาการที่คล้ายคลึงเช่นนั้น

เอามืออังหน้าผากดูว่าร้อนหรือไม่


จินตนาการ

ยืมมาจากบาลี จินฺตนาการ; พิจารณาคร่าว ๆ เทียบเท่า จินตน + อาการ

จิน-ตะ-นา-กาน

สร้างภาพขึ้นอยู่ในใจ, คิดเอา


แวะ

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน แว่, ลาว ແວ່ (แว่), คำเมือง ᩅᩯ᩵ (แว่), เขิน ᩅᩯᩬᩡ (แวอะ, “หยุดชั่วคราวระหว่างทาง”), ไทลื้อ ᦶᦞᧈ (แว่), ไทใหญ่ ဝႄႉ (แว๎), ไทใต้คง ᥝᥥᥳ (เว๎)

/wɛʔ˦˥/^((สัมผัส))

หยุดชั่วคราวระหว่างทาง

แวะตลาดก่อนกลับบ้าน

แวะรับส่งคนโดยสาร


เคียน

ร่วมเชื้อสายกับลาว ຄຽນ (คยน), คำเมือง ᨤ᩠ᨿᩁ (ฅยร), เขิน ᨤ᩠ᨿᩁ (ฅยร), ไทลื้อ ᦵᦆᧃ (เฅน), ไทใหญ่ ၶဵၼ်း (เข๊น)

เคียนหัวด้วยผ้าสีอ่อน


สะสาง

คำซ้ำ ของ สาง (“ทำให้แจ้งให้กระจ่าง; ทำให้หายยุ่ง”) แบบอัพภาส

/sa˨˩.saːŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

ทำเรื่องที่มีปัญหาหรือสิ่งที่สะสมหมักหมมอยู่ให้เสร็จสิ้นไป

สะสางงานที่คั่งค้าง

สะสางคดี


สำลัก

อาการที่เกิดเมื่ออาหารหรือน้ำเข้าไปหลอดลม

แช่จมอยู่ในน้ำนาน ๆ

ผักบุ้งสำลักน้ำ

ต้นข้าวสำลักน้ำ


บริหาร

ยืมมาจากบาลี ปริหาร (“การเอาใจใส่, ความสนใจ, การดูแล”), จาก ปริ (“รอบ”) + หร (“เอาไป, นำไป”)

/bɔː˧.ri˦˥.haːn˩˩˦/^((สัมผัส))

ดำเนิน, จัดการ, ควบคุม


ประสานงาน

ประสาน + งาน; รูปอาการนามเป็นเป็นศัพท์บัญญัติสำนักงานราชบัณฑิตยสภาของ coordination

ปฺระ-สาน-งาน

สร้างความสัมพันธ์ระหว่างส่วนประกอบต่าง ๆ (ของการงานหรือองค์การที่มีความซับซ้อน) เพื่อให้มีประสิทธิภาพหรือความบรรสาน


ม้าง

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน ม้าง, ลาว ມ້າງ (ม้าง), คำเมือง ᨾ᩶ᩣ᩠ᨦ (ม้าง), เขิน ᨾ᩶ᩣ᩠ᨦ (ม้าง), ไทลื้อ ᦙᦱᧂᧉ (ม้าง)

/maːŋ˦˥/^((สัมผัส))

มล้าง, ทำลาย, รื้อ, ล้าง


คุปต์

ยืมมาจากสันสกฤต गुप्त (คุปฺต)

/kʰup̚˦˥/^((สัมผัส))

คุ้มครอง, ดูแล, รักษา, ปกป้อง, ปกครอง


โดยสาร

ยืมมาจากเขมร [Term?]

อาศัยไปด้วย, เดินทางไปโดยยานพาหนะโดยเสียค่าเดินทาง

ผมขอโดยสารเพื่อนไป

โดยสารรถเมล์


ล้างสมอง

แปลตรงตัวจากอังกฤษ brainwash, แปลตรงตัวจากจีน 洗腦／洗脑 (xǐnǎo); เทียบเท่า ล้าง + สมอง

ล้าง-สะ-หฺมอง

/laːŋ˦˥.sa˨˩.mɔːŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

ทำให้บุคคลเปลี่ยนความคิดเห็นหรือความเชื่อถือของตนโดยเฉพาะในลัทธิการเมือง สังคม หรือศาสนาไปอย่างสิ้นเชิง และยอมรับความคิดเห็นหรือความเชื่อใหม่โดยใช้วิธีการต่าง ๆ รวมทั้งอาจมีการทรมานจิตใจอย่างรุนแรง

คสช.สั่งล้างสมอง 83,000 หมู่บ้าน ปูทางเลือกตั้งพ้น “ประชาธิปไตย” จอมปลอม


ให้อภัย

อภัย, ยกโทษ, เลิกโกรธ (ใครบางคน) ที่กระทำผิดหรือมีข้อบกพร่อง


รุก

ทำเส้นให้เล็ก (ใช้แก่แกะตรา)

รุกลายเส้นในตราให้ชัด


บุก

ร่วมเชื้อสายกับลาว ບຸກ (บุก)

ฝ่าเข้าไปในบริเวณที่มีขอบเขตกั้นไว้หรือมีสิ่งกีดขวางเป็นต้น, โดยปริยายหมายถึง ไปถึงด้วยความลำบาก

บุกป่า

บุกเข้าไปในค่ายทหาร

อุตส่าห์บุกมาถึงบ้าน


พึ่ง

ร่วมเชื้อสายกับลาว ພຶ່ງ (พึ่ง)

/pʰɯŋ˥˩/^((สัมผัส))

อาศัย, พักพิง, ขอความช่วยเหลือ

พึ่งบารมีคนอื่น

ไปพึ่งเขาอยู่

หนีร้อนมาพึ่งเย็น


โรมรัน

รบพุ่ง, สู้กัน


เว้าวอน

วิงวอน, ออดอ้อน


หยอด

น่าจะเกี่ยวข้องกับ หยด และ หยาด; ร่วมเชื้อสายกับอีสาน หยอด, ลาว ຢອດ (อยอด), คำเมือง ᩀᩬᨯ (อยอด), เขิน ᩉ᩠ᨿᩬᨯ (หยอด), ไทลื้อ ᦊᦸᧆᧈ (หย่อ̂ด), ไทใหญ่ ယွတ်ႇ (ย่อ̂ต) หรือ ယွတ်း (ย๊อ̂ต)

/jɔːt̚˨˩/^((สัมผัส))

ใส่ลงหรือเทลงคราวละน้อย ๆ

แถมคำชมหรือคำพูดคมคาย


ออเดอร์

ยืมมาจากอังกฤษ order

/ʔɔː˧.dɤː˥˩/^((สัมผัส))

สั่งซื้อ (สินค้าและบริการ)


สาปแช่ง

/saːp̚˨˩.t͡ɕʰɛŋ˥˩/^((สัมผัส))

กล่าวมุ่งร้ายให้ผู้อื่นเป็นอันตรายอย่างร้ายแรง

สาปแช่งไม่ให้ผุดให้เกิด


ชำแหละ

แผลงมาจาก แฉละ

/t͡ɕʰam˧.lɛʔ˨˩/^((สัมผัส))

เลาะเนื้อออกจากกระดูก, แล่แล้วแบะออก, เฉือนเป็นชิ้น ๆ, เชือด, ตัดแยกออกเป็นส่วน ๆ

ชำแหละเนื้อสุกร

ชำแหละศพ

ฝ่ายค้านชำแหละงบประมาณแผ่นดิน


ทัวร์ลง

โดนคนรุมแสดงความเห็นเชิงลบในสื่อสังคม


ด้อยค่า

/dɔj˥˩.kʰaː˥˩/^((สัมผัส))

ลดทอนคุณค่าหรือให้ร้ายสิ่งใดสิ่งหนึ่ง


ช่อย

/t͡ɕʰɔj˥˩/^((สัมผัส))


จำแนก

แผลงมาจาก แจก

/t͡ɕam˧.nɛːk̚˥˩/^((สัมผัส))

แจก, แบ่ง, แยก

จำแนกชนิดพรรณไม้

จำแนกเป็น 12 กลุ่ม


ดับชีพ

/dap̚˨˩.t͡ɕʰiːp̚˥˩/^((สัมผัส))

ทำให้ตาย, ฆ่า


หยุม

แผลงมาจาก ขยุ้ม


ล้างแค้น

/laːŋ˦˥.kʰɛːn˦˥/^((สัมผัส))


เปียว

เปียวปี่แก้วเคนผสาร

(ม. คำหลวง มหาราช)


โหลด

ยืมมาจากอังกฤษ load

/loːt̚˨˩/^((สัมผัส))


มัธยัสถ์

ใช้จ่ายอย่างประหยัด, ใช้จ่ายระมัดระวัง, ใช้จ่ายพอควรแก่ฐานะ


ทำความสะอาด

ทำ + ความสะอาด

schoonmaken

ทำให้ไม่มีสิ่งสกปรก

limpiar

ทำให้ไม่มีสิ่งสกปรก

clean

ทำให้ไม่มีสิ่งสกปรก

ทำ-คฺวาม-สะ-อาด

(หน่วยข้อมูลนี้เป็นศูนย์กลางของคำแปล)


ยัช

ร่วมเชื้อสายกับพม่า ယဇ် (ยช์)

บูชา, นับถือ, บวงสรวง, ให้