ขอโทษ

ขอ + โทษ; เทียบความหมายตามตัวอักษรของเขมร សុំទោស (สุํโทส)

/kʰɔː˩˩˦.tʰoːt̚˥˩/^((สัมผัส))

เขาขอโทษทุกคนที่ทำให้เดือดร้อน


อวตาร

ยืมมาจากสันสกฤต अवतार (อวตาร, “อวตาร”)

แบ่งภาคมาเกิดในโลก (ใช้แก่พระนารายณ์)


ออกกำลังกาย

ออกกำลัง + กาย; รูปอาการนาม การออกกำลังกาย เป็นเป็นศัพท์บัญญัติสำนักงานราชบัณฑิตยสภาของ exercise

鍛鍊

บริหารร่างกายให้แข็งแรง

锻炼

บริหารร่างกายให้แข็งแรง

လဵၼ်ႈႁႅင်း

บริหารร่างกายให้แข็งแรง

ၽိုၵ်း

บริหารร่างกายให้แข็งแรง

ອອກກຳລັງກາຍ

บริหารร่างกายให้แข็งแรง

ຫັດກາຍ

บริหารร่างกายให้แข็งแรง

ແອບກາຍ

บริหารร่างกายให้แข็งแรง

exercise

บริหารร่างกายให้แข็งแรง

ออก-กำ-ลัง-กาย

บริหารร่างกายเพื่อให้แข็งแรง


ช้าง

/t͡ɕʰaːŋ˦˥/^((สัมผัส))

ปรารมภ์ใจอ้างว้าง กรกอดอกไห้ช้าง เพื่อชู้นานถึง

(ลิลิตพระลอ)


อธิบาย

ยืมมาจากบาลี อธิปฺปาย (“ความประสงค์”)

อะธิบาย
การอธิบาย (abstract-noun)

ពន្យល់

ทำให้กระจ่างแจ้งขึ้นโดยการบรรยายรายละเอียดมากขึ้น

ไขความ, ขยายความ, ชี้แจง


ดื่ม

ร่วมเชื้อสายกับปักษ์ใต้ ดืม, ลาว ດື່ມ (ดื่ม), จ้วง ndumq (ดุ่ม, “ดื่ม”)

ၵိၼ်

กิน ใช้แก่เครื่องดื่ม

ດື່ມ

กิน ใช้แก่เครื่องดื่ม

beber

กิน ใช้แก่เครื่องดื่ม

drink

กิน ใช้แก่เครื่องดื่ม

ก๊ง

อรรถาภิธาน:ดื่ม

กรอก

อรรถาภิธาน:ดื่ม

กรึ๊บ

อรรถาภิธาน:ดื่ม

กลั้วคอ

อรรถาภิธาน:ดื่ม

กิน

อรรถาภิธาน:ดื่ม

จิบ

อรรถาภิธาน:ดื่ม

โจ้

อรรถาภิธาน:ดื่ม

ซด

อรรถาภิธาน:ดื่ม

ซวบ

อรรถาภิธาน:ดื่ม

ดริงก์

อรรถาภิธาน:ดื่ม

ดวด

อรรถาภิธาน:ดื่ม

ดื่ม

อรรถาภิธาน:ดื่ม

ดูด

อรรถาภิธาน:ดื่ม

ถอง

อรรถาภิธาน:ดื่ม

ถอน

อรรถาภิธาน:ดื่ม

สูบ

อรรถาภิธาน:ดื่ม

เสพ

อรรถาภิธาน:ดื่ม

เสวย

อรรถาภิธาน:ดื่ม

/dɯːm˨˩/^((สัมผัส))

เขาดื่มจัดจนเป็นโรคพิษสุราเรื้อรัง


ไป

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *pajᴬ; ร่วมเชื้อสายกับอีสาน ไป, ลาว ໄປ (ไป), ญ้อ ไป, คำเมือง ᨻᩱ (ไพ), เขิน ᨻᩱ (ไพ), ไทลื้อ ᦺᦔ (ไป) และ ᦺᦗ (ไพ), ไทดำ ꪼꪜ (ไป), ไทใหญ่ ပႆ (ไป), อ่ายตน ပႝ (ปย์), พ่าเก ပႝ (ปย์), จ้วง bae, ปู้อี bail

เคลื่อนจากตัวผู้พูด

เขาไปตลาด

เขาเข็นเรือไม่ไปเพราะเรือเกยตื้น


ว่า

ยืมมาจากจีนยุคกลาง話 (MC hwaejH); ร่วมเชื้อสายกับลาว ວ່າ (ว่า), คำเมือง ᩅ᩵ᩤ (ว่า), เขิน ᩅ᩵ᩤ (ว่า), ไทลื้อ ᦞᦱᧈ (ว่า), ไทดำ ꪫ꪿ꪱ (ว่า), ไทใหญ่ ဝႃႈ (ว้า), อาหม 𑜈𑜠 (บะ), จ้วง vah

/waː˥˩/^((สัมผัส))

เขาว่า ที่นี่ฝนตกทุกวัน


เหนื่อย

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ʰnɯəjᴮ; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩉ᩠ᨶᩮᩬᩥ᩠᩵ᨿ (เหนอิ่ย, “สะบัดร้อนสะบัดหนาว”), ลาว ເໜື່ອຍ (เหนื่อย), ไทดำ ꪹꪘ꪿ꪥ (เหน่ย), ไทขาว ꪘꪷꪥꫀ, พ่าเก ꩫုၺ် (นุญ์), อาหม 𑜃𑜤𑜐𑜫 (นุญ์), จ้วงแบบหนง noiq, จ้วงแบบจั่วเจียง nwaj

การเหนื่อย (abstract-noun)
ความเหนื่อย (abstract-noun)

ꪹꪘ꪿ꪥ

รู้สึกอ่อนแรงลง

ᥟᥥᥲ

รู้สึกอ่อนแรงลง

ᦙᦾᧈ

รู้สึกอ่อนแรงลง

ႁိူဝ်ႉဢူၼ်ႈ

รู้สึกอ่อนแรงลง

cansado

รู้สึกอ่อนแรงลง

cansada

รู้สึกอ่อนแรงลง

fatigado

รู้สึกอ่อนแรงลง

fatigada

รู้สึกอ่อนแรงลง

fatigué

รู้สึกอ่อนแรงลง

fatiguée

รู้สึกอ่อนแรงลง

müden

รู้สึกอ่อนแรงลง

ເມື່ອຍ

รู้สึกอ่อนแรงลง

cansado

รู้สึกอ่อนแรงลง

cansada

รู้สึกอ่อนแรงลง

𑜉𑜨𑜩

รู้สึกอ่อนแรงลง

tired

รู้สึกอ่อนแรงลง

थका

รู้สึกอ่อนแรงลง

/nɯa̯j˨˩/^((สัมผัส))

รู้สึกอ่อนแรงลง, อิดโรย


อยาก

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ˀjɯǝkᴰ (“หิว”); ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩀᩣ᩠ᨠ (อยาก), ลาว ຢາກ (อยาก), ไทลื้อ ᦊᦱᧅ (หยาก), ไทใหญ่ ယၢၵ်ႇ (ย่าก), จ้วง yiek, ภาษาจ้วงใต้ yak; เทียบจีนยุคกลาง欲 (MC yowk)

การอยาก (abstract-noun)
ความอยาก (abstract-noun)

/jaːk̚˨˩/^((สัมผัส))

ปรารถนา, ประสงค์, ต้องการ, ใคร่

อยากเป็นใหญ่เป็นโต

อยากมีเงิน


ไอ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ʔajᴬ; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩋᩱ (ไอ), ลาว ໄອ (ไอ), ไทลื้อ ᦺᦀ (ไอ), ไทดำ ꪼꪮ (ไอ), ไทใหญ่ ဢႆ (ไอ), ไทใต้คง ᥟᥭ (อัย), อ่ายตน ဢႝ (อย์), อาหม 𑜒𑜩 (อย์), จ้วง ae, แสก ไอ๋

ᩋᩱ

มีลมพุ่งขึ้นมาจากปอดโดยแรง

hoesten

มีลมพุ่งขึ้นมาจากปอดโดยแรง

ဢႆ

มีลมพุ่งขึ้นมาจากปอดโดยแรง

ໄອ

มีลมพุ่งขึ้นมาจากปอดโดยแรง

toser

มีลมพุ่งขึ้นมาจากปอดโดยแรง

cough

มีลมพุ่งขึ้นมาจากปอดโดยแรง

อาการที่ลมพุ่งขึ้นมาจากปอดโดยแรง เพื่อขับสิ่งที่อาจเป็นอันตรายออกมา ทำให้เกิดเสียงพิเศษจากลำคอ


ลำเอียง

ยืมมาจากเขมรเก่า ល្អៀង (ลฺเอียง); ร่วมเชื้อสายกับเขมร លំអៀង (ลํเอียง) หรือ លម្អៀង (ลมฺเอียง), ល្អៀង (ลฺเอียง), ลาว ລຳອຽງ (ลำอยง); เป็นไปได้ว่าร่วมรากกับ เอียง

การลำเอียง (abstract-noun)
ความลำเอียง (abstract-noun)

เข้ากับฝ่ายใดฝ่ายหนึ่ง ไม่วางตัวเป็นกลาง, ไม่เที่ยงธรรม


กระโดด

แผลงมาจาก โดด

ᨯᩰᩫ᩠ᨯ

ใช้กำลังเท้าถีบพื้นให้ตัวลอย

ᩅᩥ᩠ᨯ

ใช้กำลังเท้าถีบพื้นให้ตัวลอย

ꪒꪲꪒ

ใช้กำลังเท้าถีบพื้นให้ตัวลอย

ၵျွၵ်း

ใช้กำลังเท้าถีบพื้นให้ตัวลอย

ဝႅၼ်

ใช้กำลังเท้าถีบพื้นให้ตัวลอย

ໂດດ

ใช้กำลังเท้าถีบพื้นให้ตัวลอย

jump

ใช้กำลังเท้าถีบพื้นให้ตัวลอย

ใช้กำลังเท้าถีบพื้นให้ตัวลอยสูงขึ้น, โดด ก็ว่า

โดยปริยายหมายถึงอาการที่คล้ายคลึงเช่นนั้น

ปลากระโดด

ตัวพิมพ์กระโดด


กระเสือกกระสน

การกระเสือกกระสน (abstract-noun)

กฺระ-เสือก-กฺระ-สน

/kra˨˩.sɯa̯k̚˨˩.kra˨˩.son˩˩˦/^((สัมผัส))

ดิ้นรนเพื่อให้พ้นทุกข์


กะเผลก

เดินเอียงไปข้างใดข้างหนึ่ง


ขจัด

ยืมมาจากเขมร ខ្ចាត់ (ขฺจาต̍, “แยก, เคลื่อน, กระจาย, หก”)

/kʰa˨˩.t͡ɕat̚˨˩/^((สัมผัส))

กระจัด, แยกย้ายออกไป


อาย

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *ʔaːjᴬ³ (Jonsson, 1991); ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩋᩣ᩠ᨿ (อาย), เขิน ᩋᩣ᩠ᨿ (อาย), ลาว ອາຍ (อาย), ไทลื้อ ᦀᦻ (อาย), ไทดำ ꪮꪱꪥ (อาย), ไทใหญ่ ဢၢႆ (อาย), ไทใต้คง ᥟᥣᥭ (อาย), อาหม 𑜒𑜩 (อย์)

การอาย (abstract-noun)
ความอาย (abstract-noun)

ᩋᩣ᩠ᨿ

รู้สึกกระดาก

ဢၢႆ

รู้สึกกระดาก

ອາຍ

รู้สึกกระดาก

shy

รู้สึกกระดาก

/ʔaːj˧/^((สัมผัส))

รู้สึกกระดาก, รู้สึกขายหน้า


เรียก

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *riəkᴰᴸ⁴; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩁ᩠ᨿᨠ (รยก), เขิน ᩁ᩠ᨿᨠ (รยก), อีสาน เฮียก, ลาว ຮຽກ (ฮยก), ไทลื้อ ᦵᦣᧅ (เฮก), ไทดำ ꪭꪸꪀ (ฮย̂ก), ไทใหญ่ ႁဵၵ်ႈ (เห้ก), พ่าเก ꩭိက် (หิก์), อาหม 𑜍𑜢𑜀𑜫 (ริก์), แสก เหร้ก, จ้วง lig (ลีก) (เมือง Jingxi) หรือ lieg (เลียก) (เมือง Daxin)

cridar

เปล่งเสียงเพื่อให้มาหรือให้ไป

ᩁᩬ᩶ᨦ

เปล่งเสียงเพื่อให้มาหรือให้ไป

roepen

เปล่งเสียงเพื่อให้มาหรือให้ไป

ꪵꪄꪀ

เปล่งเสียงเพื่อให้มาหรือให้ไป

ꪭꪸꪀ

เปล่งเสียงเพื่อให้มาหรือให้ไป

ႁွင်ႉ

เปล่งเสียงเพื่อให้มาหรือให้ไป

ເອີ້ນ

เปล่งเสียงเพื่อให้มาหรือให้ไป

llamar

เปล่งเสียงเพื่อให้มาหรือให้ไป

call

เปล่งเสียงเพื่อให้มาหรือให้ไป

น้ำที่ทำให้แข็งเรียกว่าน้ำแข็ง

ภาชนะอย่างนี้เรียกว่าถ้วย


ก่อร่างสร้างตัว

ก่อ + ร่าง + สร้าง + ตัว

การก่อร่างสร้างตัว (abstract-noun)

ก่อ-ร่าง-ซ่าง-ตัว

/kɔː˨˩.raːŋ˥˩.saːŋ˥˩.tua̯˧/^((สัมผัส))

ตั้งเนื้อตั้งตัวเป็นหลักเป็นฐาน


ก่อแล้วต้องสาน

ก่อ + แล้ว + ต้อง + สาน

การแบ่งพยางค์
{ไม่ตามอักขรวิธี; เสียงสระสั้น}

ก่อ-แล้ว-ต็้อง-สาน

/kɔː˨˩.lɛːw˦˥.tɔŋ˥˩.saːn˩˩˦/^((สัมผัส))

เริ่มอะไรแล้วต้องทำต่อให้เสร็จ


กินลมกินแล้ง

กิน + ลม + กิน + แล้ง

การกินลมกินแล้ง (abstract-noun)

กิน-ลม-กิน-แล้ง

ไม่ได้ประโยชน์อะไรเลย


ข้ามน้ำข้ามทะเล

ข้าม + น้ำ + ข้าม + ทะเล

การข้ามน้ำข้ามทะเล (abstract-noun)

ค่าม-น้าม-ค่าม-ทะ-เล

/kʰaːm˥˩.naːm˦˥.kʰaːm˥˩.tʰa˦˥.leː˧/^((สัมผัส))

ต้องฟันฝ่าอุปสรรคและความลำบากต่างๆ กว่าจะได้ผลสำเร็จ


ขี้ราดโทษล่อง

ขี้ + ราด + โทษ + ล่อง

การขี้ราดโทษล่อง (abstract-noun)

คี่-ราด-โทด-ล่อง

/kʰiː˥˩.raːt̚˥˩.tʰoːt̚˥˩.lɔːŋ˥˩/^((สัมผัส))

ทำผิดเอง แล้วกลับโทษผู้อื่น


ขึ้นต้นไม้สุดยอด

ขึ้น + ต้นไม้ + สุดยอด

การขึ้นต้นไม้สุดยอด (abstract-noun)

คึ่น-ต้น-ม้าย-สุด-ยอด

/kʰɯn˥˩.ton˥˩.maːj˦˥.sut̚˨˩.jɔːt̚˥˩/^((สัมผัส))

ขึ้นถึงตำแหน่งสูงสุด, หมดทางเจริญต่อไป


เข้ารูปเข้ารอย

เข้ารูป + เข้ารอย

การเข้ารูปเข้ารอย (abstract-noun)
ความเข้ารูปเข้ารอย (abstract-noun)

เค่า-รูบ-เค่า-รอย

/kʰaw˥˩.ruːp̚˥˩.kʰaw˥˩.rɔːj˧/^((สัมผัส))

ถูกกับแบบแผน


ฮึด

/hɯt̚˦˥/^((สัมผัส))

กลับคิดมุ, รวมรวบกำลังใจทำอย่างเอาจริงเอาจัง


ฮึดฮัด

/hɯt̚˦˥.hat̚˦˥/^((สัมผัส))

แสดงท่าทางไม่พอใจ เพราะไม่ได้อย่างที่ตนต้องการ


ลุกฮือ

/luk̚˦˥.hɯː˧/^((สัมผัส))

ไฟไหม้โพลงขึ้นลุกลามอย่างรวดเร็ว

พอมีลมพัดมา ไฟที่ไหม้ตึกก็ลุกฮือ

อาการที่คนจำนวนมากลุกขึ้นพร้อม ๆ กัน เพราะแตกตื่นชั่วขณะ

พอเห็นตำรวจมาก็ลุกฮือ

อาการที่กลุ่มคนรวมกันต่อต้าน หรือต่อสู้กับผู้มีอำนาจ

ประชาชนลุกฮือต่อต้านรัฐบาลที่ทำงานไม่โปร่งใส


งง

ร่วมเชื้อสายกับลาว ງົງ (ง็ง); เทียบจ้วง ngoengh (ง่ง, “งงงวย, สับสน”) หรือ จ้วง ngongh (ง่อง, “โง่, สมองเสื่อม, ปัญญาอ่อน”)

การงง (abstract-noun)
ความงง (abstract-noun)

/ŋoŋ˧/^((สัมผัส))

ฉงน, คิดไม่ออกเพราะยุ่งยากซับซ้อน, ทำอะไรไม่ถูกเพราะยังตั้งสติไม่อยู่

อาการมึนเกิดเพราะหัวหรือบริเวณหน้าได้รับความกระทบกระเทือนอย่างแรง


งงงวย

งง + งวย (อาจเป็นคำสร้อย)

/ŋoŋ˧.ŋua̯j˧/^((สัมผัส))

เคลิบเคลิ้ม, เผลอสติ, มึนงง


งงงัน

/ŋoŋ˧.ŋan˧/^((สัมผัส))

งงจนทำอะไรไม่ถูก


งงเป็นไก่ตาแตก

งง + เป็น + ไก่ + ตา + แตก

การงงเป็นไก่ตาแตก (abstract-noun)

งง-เป็น-ไก่-ตา-แตก

/ŋoŋ˧.pen˧.kaj˨˩.taː˧.tɛːk̚˨˩/^((สัมผัส))

งงมากจนทำอะไรไม่ถูก


แกล้ง

ร่วมเชื้อสายกับลาว ແກ້ງ (แก้ง), เขิน ᨠᩯ᩠᩶ᨦ (แก้ง, “ทำให้เสียชื่อเสียงลับหลัง”), ไทใหญ่ ၵႅင်ႈ (แก้ง, “แสร้ง”) หรือ ၵဵင်ႈ (เก้ง), ไทใต้คง ᥐᥦᥒᥴ (แก๋ง, “เยาะเย้ย”), อาหม 𑜀𑜢𑜂𑜫 (กิง์, “แสร้ง”)

/klɛːŋ˥˩/^((สัมผัส))

เขาแกล้งทำเป็นปวดฟัน

จงใจทำ พูด หรือแสดงอาการอย่างใดอย่างหนึ่งเพื่อให้เขาเสียหาย อาย เดือดร้อน ขัดข้อง เข้าใจผิด เป็นต้น

ข้าพเจ้าไม่ได้ทำผิดเลยแต่เขาแกล้งใส่ร้าย

ตั้งใจ, จงใจ

แกล้งประกาศแก่สงฆ์.


โกหก

ยืมมาจากสันสกฤต कुहक (กุหก) หรือบาลี กุหก

ᨧᩩ

พูดไม่เป็นความจริง

ᩃ᩵ᩣ᩠ᨿ

พูดไม่เป็นความจริง

liegen

พูดไม่เป็นความจริง

လႅၼ်

พูดไม่เป็นความจริง

ပႅတ်ႉ

พูดไม่เป็นความจริง

mentir

พูดไม่เป็นความจริง

ligen

ฟรีเชียตะวันตก

พูดไม่เป็นความจริง

ຕົວະ

พูดไม่เป็นความจริง

mentir

พูดไม่เป็นความจริง

lie

พูดไม่เป็นความจริง

จงใจกล่าวคำที่ไม่จริง, พูดปด, พูดเท็จ


แก้หน้า

/kɛː˥˩.naː˥˩/^((สัมผัส))


แก่กล้า

/kɛː˨˩.klaː˥˩/^((สัมผัส))

เข้มแข็ง, ยวดยิ่ง

ศรัทธาแก่กล้า


ฝืน

ร่วมเชื้อสายกับลาว ຝຶນ (ฝึน) หรือ ຝືນ (ฝืน), คำเมือง ᨺᩨ᩠ᨶ (ฝืน), เขิน ᨺᩨ᩠ᨶ (ฝืน)

/fɯːn˩˩˦/^((สัมผัส))

ต้องจำใจทำสิ่งที่ไม่อยากจะทำ

ฝืนกิน

ฝืนทำ


ประสูติ

ยืมมาจากสันสกฤต प्रसूति (ปฺรสูติ)

เกิด (ใช้แก่เจ้านาย)


เมือ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *mɯəᴬ; ร่วมเชื้อสายกับอีสาน เมือ, ลาว ເມືອ (เมือ), คำเมือง ᨾᩮᩬᩥᩋ (เมอิอ), เขิน ᨾᩮᩬᩨ (เมอื), ไทลื้อ ᦵᦙᦲ (เมี), ไทดำ ꪹꪣ (เม), ไทใหญ่ မိူဝ်း (เมิ๊ว), ไทใต้คง ᥛᥫᥰ (เม๊อ̂), จ้วงแบบจั่วเจียง mwez (เมือ), จ้วง mwz

/mɯa̯˧/^((สัมผัส))


ไหว้ครูรำมวย

ไหว้ครู + รำ + มวย

การไหว้ครูรำมวย (abstract-noun)

ว่าย-คฺรู-รำ-มวย

ร่ายรำในกีฬามวยไทยเพื่อแสดงถึงความกตัญญูรู้คุณและความเคารพต่อครูมวย


ปิดกันให้แซ่ด

ปิด + กัน + ให้ + แซ่ด

ปิด-กัน-ไฮ่-แซ็่ด

รู้กันทั่วไปถึงความลับที่ควรจะปิด

เขาปิดกันให้แซ่ดว่าสมชายมีเมียน้อย


กำขี้ดีกว่ากำตด

กำ + ขี้ + ดี + กว่า + กำ + ตด

กำ-คี่-ดี-กฺว่า-กำ-ตด

/kam˧.kʰiː˥˩.diː˧.kwaː˨˩.kam˧.tot̚˨˩/^((สัมผัส))

ได้บ้างดีกว่าไม่ได้อะไรเลย


กินข้าวต้มกระโจมกลาง

กิน + ข้าว + ต้ม + กระโจม + กลาง

การกินข้าวต้มกระโจมกลาง (abstract-noun)

กิน-ค่าว-ต้ม-กฺระ-โจม-กฺลาง

/kin˧.kʰaːw˥˩.tom˥˩.kra˨˩.t͡ɕoːm˧.klaːŋ˧/^((สัมผัส))

ทำอะไรด้วยความใจร้อน ไม่พิจารณาให้รอบคอบ มักเป็นผลเสียแก่ตน

th-กินข้าวต้มกระโจมกลาง-th-verb-q4iQ9Sk3


บิน

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ɓilᴬ; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨷᩥ᩠ᨶ (บิน), ลาว ບິນ (บิน), ไทลื้อ ᦢᦲᧃ (บีน), ไทใหญ่ မိၼ် (มิน) หรือ ဝိၼ် (วิน), ไทดำ ꪚꪲꪙ (บิน), อาหม 𑜉𑜢𑜃𑜫 (มิน์), 𑜉𑜢𑜐𑜫 (มิญ์) หรือ 𑜈𑜢𑜃𑜫 (บิน์), จ้วง mbin; เทียบเบดั้งเดิม *vinᴬ¹

fleane

ฟรีเชียตะวันตก

ไปในอากาศด้วยกำลังปีกหรือเครื่องยนต์เป็นต้น

นกบิน

เครื่องบินบิน

การไปโดยลักษณะคล้ายคลึงเช่นนั้น

จานบิน

เรียกหน่อไม้ที่ขึ้นสูงจนเป็นลำ แต่ยอดยังมีกาบหุ้มอยู่ แก่เกินกิน ว่า หน่อไม้บิน


น้ำท่วมทุ่ง

ตัดมาจาก น้ำท่วมทุ่ง ผักบุ้งโหรงเหรง

น้าม-ท่วม-ทุ่ง

พูดมากแต่ได้เนื้อหาสาระน้อย


สยบ

ร่วมเชื้อสายกับเขมร ស្ញប់ (สฺญบ̍)

สยบอยู่แทบเท้า

เขายอมสยบอย่างราบคาบ


กรีธาทัพ

ยกกระบวนทัพ, เดินกองทัพ


กลมกลืน

การกลมกลืน (abstract-noun)
ความกลมกลืน (abstract-noun)

เข้ากันได้ดี, ไม่ขัดแย้งกัน


งัวเงีย

/ŋua̯˧.ŋia̯˧/^((สัมผัส))

อาการที่คนแรกตื่นยังง่วงอยู่


โงน

/ŋoːn˧/^((สัมผัส))

จวนจะล้มเพราะส่วนบนหนักหรือใหญ่ ส่วนล่างไม่แน่นหรือเล็ก


ทับศัพท์

รับเอาคำของภาษาหนึ่งมาใช้ในอีกภาษาหนึ่งโดยวิธีถอดตามเสียงอ่านหรือตัวอักษร


อุจจาระ

ยืมมาจากสันสกฤต उच्चार (อุจฺจาร) หรือ บาลี อุจฺจาร

อุจจาร
อุจาระ
การอุจจาระ (abstract-noun)

ขับถ่าย

อรรถาภิธาน:ขี้

ขี้

อรรถาภิธาน:ขี้

ถ่าย

อรรถาภิธาน:ขี้

ถ่ายท้อง

อรรถาภิธาน:ขี้

ถ่ายทุกข์

อรรถาภิธาน:ขี้

ถ่ายมูล

อรรถาภิธาน:ขี้

ถ่ายหนัก

อรรถาภิธาน:ขี้

ถ่ายอุจจาระ

อรรถาภิธาน:ขี้

ทิ้งบอมบ์

อรรถาภิธาน:ขี้

ทิ้งระเบิด

อรรถาภิธาน:ขี้

ปลดทุกข์

อรรถาภิธาน:ขี้

ไปทุ่ง

อรรถาภิธาน:ขี้

ลงพระบังคน

อรรถาภิธาน:ขี้

ลงพระบังคนหนัก

อรรถาภิธาน:ขี้

วางระเบิด

อรรถาภิธาน:ขี้

ส่งทุกข์

อรรถาภิธาน:ขี้

ส้วม

อรรถาภิธาน:ขี้

หย่อนระเบิด

อรรถาภิธาน:ขี้

อึ

อรรถาภิธาน:ขี้

อึ๊

อรรถาภิธาน:ขี้

อุจจาระ

อรรถาภิธาน:ขี้

/ʔut̚˨˩.t͡ɕaː˧.raʔ˦˥/^((สัมผัส))


ปัสสาวะ

ยืมมาจากบาลี ปสฺสาว; เทียบสันสกฤต प्रस्रव (ปฺรสฺรว)

เก็บดอกไม้

อรรถาภิธาน:เยี่ยว

ฉี่

อรรถาภิธาน:เยี่ยว

ชิ้งฉ่อง

อรรถาภิธาน:เยี่ยว

เด็ดดอกไม้

อรรถาภิธาน:เยี่ยว

ถ่ายเบา

อรรถาภิธาน:เยี่ยว

ถ่ายปัสสาวะ

อรรถาภิธาน:เยี่ยว

ปลดทุกข์

อรรถาภิธาน:เยี่ยว

ปัสสาวะ

อรรถาภิธาน:เยี่ยว

ยิงกระต่าย

อรรถาภิธาน:เยี่ยว

ลงพระบังคน

อรรถาภิธาน:เยี่ยว

ลงพระบังคนเบา

อรรถาภิธาน:เยี่ยว

เยี่ยว

อรรถาภิธาน:เยี่ยว

/pat̚˨˩.saː˩˩˦.waʔ˦˥/^((สัมผัส))


วางไข่

ออกไข่ (ใช้กับสัตว์)


ทรงเครื่อง

ทรง + เครื่อง

/soŋ˧.kʰrɯa̯ŋ˥˩/^((สัมผัส))

แต่งตัวมีเครื่องประดับ


แต่งพระเกศา

แต่ง + พระเกศา

แต็่ง-พฺระ-เก-สา

/tɛŋ˨˩.pʰra˦˥.keː˧.saː˩˩˦/^((สัมผัส))

ตัดผม (ใช้กับเจ้านาย)


ทูล

ยืมมาจากเขมรเก่า *dūl, dval, dvāl (“ศีรษะ; ส่วนยอด, ส่วนบน, ส่วนนูน; สิ่งที่รูปร่างคล้ายเช่นนั้น, เช่น เนินดิน หรือภูเขา; ความสูงส่ง, ความยิ่งใหญ่; ทูน, วางไว้บนศีรษะ, รับไว้ด้วยศีรษะ”). ดูเพิ่ม: ไทย ทูน และ บัณฑูร.
ร่วมเชื้อสายกับเขมร ទួល (ทัวล), ទូល (ทูล); ลาว ທູນ (ทูน).
เทียบมอญเก่า tūl, tul (“ข้างบน, ข้างเหนือ, ยอด”); มอญกลาง duiw (“เนิน, ยอดเนิน”); พม่า တောင် (เตาง์, “เนิน, ภูเขา”).

ทวล
ทูน
ทำนูล

พูด, บอก, กล่าว, แจ้ง

สกรรมและอกรรม

พระวัชรมุกุฏนิ่งนึกถึงนาง มิได้รับสั่งประการใด เมื่อพุทธิศริระทูลอะไร ก็ต้องทูลดัง ๆ ถึงสามสี่ครั้ง จึ่งจะตรัสตอบคำเดียวหรือสองคำเป็นอย่างมาก

พระมหาธรรมราชาตรัสรู้ข่าวว่าพระยาล้านช้างยกมา ก็ตรัสให้ข้าหลวงเอาข่าวนั้นรุดขึ้นไปทูลแก่พระเจ้าหงษา


ต้องพระราชนิยม

ต้อง + พระ + ราช + นิยม

ต็้อง-พฺระ-ราด-ชะ-นิ-ยม

/tɔŋ˥˩.pʰra˦˥.raːt̚˥˩.t͡ɕʰa˦˥.ni˦˥.jom˧/^((สัมผัส))


ถ่ายมูล

ขี้ (ใช้แก่สัตว์)


หยุด

ร่วมเชื้อสายกับลาว ຢຸດ (อยุด), คำเมือง ᩀᩩᨯ (อยุด) หรือ ᩀᩩᨠ (อยุก), ไทลื้อ ᦊᦹᧆ (หยืด), พ่าเก ယုတ် (ยุต์); เป็นไปได้ว่าร่วมรากกับ อุด

阻止

ทำให้เคลื่อนไปไม่ได้

stop

ทำให้เคลื่อนไปไม่ได้

งูเลื้อยตัดหน้าเขาจึงหยุด

อยู่นิ่ง, อยู่กับที่

รถหยุด

เขาพูดไม่หยุด


ขยัน

ฃยัน
การขยัน (abstract-noun)
ความขยัน (abstract-noun)

ᩉ᩠ᨾᩢ᩵ᩁ

ทำการงานอย่างแข็งขัน

ꪋ꫁ꪮꪉ

ทำการงานอย่างแข็งขัน

ၶတ်းၸႂ်

ทำการงานอย่างแข็งขัน

ၵႆႉ

ทำการงานอย่างแข็งขัน

ດຸໝັ່ນ

ทำการงานอย่างแข็งขัน

ໝັ່ນ

ทำการงานอย่างแข็งขัน

hard-working

ทำการงานอย่างแข็งขัน

industrious

ทำการงานอย่างแข็งขัน

diligent

ทำการงานอย่างแข็งขัน

assiduous

ทำการงานอย่างแข็งขัน

sedulous

ทำการงานอย่างแข็งขัน

उद्यमी

ทำการงานอย่างแข็งขัน

मेहनती

ทำการงานอย่างแข็งขัน

परिश्रमी

ทำการงานอย่างแข็งขัน

कर्मशील

ทำการงานอย่างแข็งขัน

ทำการงานอย่างแข็งขันไม่ปล่อยปละละเลย, ทำหรือประพฤติเป็นปรกติสม่ำเสมอ, ไม่เกียจคร้าน

แข็งแรง, เข้าที

เนื้อหนังขยันมั่นคงนัก

พอก้ำกึ่งกลางนั้นขยันนัก


ตั้งใจ

การตั้งใจ (abstract-noun)
ความตั้งใจ (abstract-noun)

เอาใจจดใจจ่อ


ตั้งอกตั้งใจ

การตั้งอกตั้งใจ (abstract-noun)

intend

เอาใจจดใจจ่อ

ตั้ง-อก-ตั้ง-ไจ

/taŋ˥˩.ʔok̚˨˩.taŋ˥˩.t͡ɕaj˧/^((สัมผัส))

เอาใจจดใจจ่อ


ตกนรกทั้งเป็น

ตกนรก + ทั้ง + เป็น

การตกนรกทั้งเป็น (abstract-noun)

ตก-นะ-รก-ทั้ง-เป็น

/tok̚˨˩.na˦˥.rok̚˦˥.tʰaŋ˦˥.pen˧/^((สัมผัส))

ได้รับความลำบากแสนสาหัส


ตัดไฟต้นลม

ตัด + ไฟ + ต้น + ลม

ตัดไฟแต่ต้นลม
การตัดไฟต้นลม (abstract-noun)

ตัด-ไฟ-ต้น-ลม

ตัดต้นเหตุเพื่อไม่ให้เหตุการณ์ลุกลามต่อไป


ตัดไฟหัวลม

ตัด + ไฟ + หัว + ลม

ตัด-ไฟ-หัว-ลม


ตีตนก่อนไข้

ตี + ตน + ก่อน + ไข้

ตี-ตน-ก่อน-ไค่

กังวลทุกข์ร้อนหรือหวาดกลัวในเรื่องที่ยังไม่เกิดขึ้น


ตีตนตายก่อนไข้

ตี + ตน + ตาย + ก่อน + ไข้

การตีตนตายก่อนไข้ (abstract-noun)

ตี-ตน-ตาย-ก่อน-ไค่

/tiː˧.ton˧.taːj˧.kɔːn˨˩.kʰaj˥˩/^((สัมผัส))


เต้นแร้งเต้นแฉ่ง

เต้น + แร้ง + เต้น + แฉ่ง

เต็้น-แร้ง-เต็้น-แฉ็่ง

/ten˥˩.rɛːŋ˦˥.ten˥˩.t͡ɕʰɛŋ˨˩/^((สัมผัส))

แสดงอาการดีอกดีใจหรือสนุกสนานด้วยการกระโดดโลดเต้น


ทำคุณบูชาโทษ

ทำคุณ + บูชา + โทษ

การทำคุณบูชาโทษ (abstract-noun)

ทำ-คุน-บู-ชา-โทด

/tʰam˧.kʰun˧.buː˧.t͡ɕʰaː˧.tʰoːt̚˥˩/^((สัมผัส))

ทำคุณแต่กลับเป็นโทษ ทำดีแต่กลับเป็นร้าย


นอนหลับไม่รู้ นอนคู้ไม่เห็น

นอน + หลับ + ไม่ + รู้ + นอน + คู้ + ไม่ + เห็น

การนอนหลับไม่รู้ นอนคู้ไม่เห็น (abstract-noun)

นอน-หฺลับ-ไม่-รู้-นอน-คู้-ไม่-เห็น

/nɔːn˧.lap̚˨˩.maj˥˩.ruː˦˥.nɔːn˧.kʰuː˦˥.maj˥˩.hen˩˩˦/^((สัมผัส))

ไม่รู้เรื่องราว, ไม่รู้อีโหน่อีเหน่

th-นอนหลับไม่รู้_นอนคู้ไม่เห็น-th-verb-fCinKXFP


บัวไม่ช้ำ น้ำไม่ขุ่น

บัวไม่ให้ช้ำ น้ำไม่ให้ขุ่น
การบัวไม่ช้ำ น้ำไม่ขุ่น (abstract-noun)

บัว-ไม่-ช้ำ-น้าม-ไม่-ขุ่น

/bua̯˧.maj˥˩.t͡ɕʰam˦˥.naːm˦˥.maj˥˩.kʰun˨˩/^((สัมผัส))

รู้จักผ่อนปรนเข้าหากัน มิให้กระทบกระเทือนใจกัน, รู้จักถนอมน้ำใจไม่ให้ขุ่นเคืองกัน

th-บัวไม่ช้ำ_น้ำไม่ขุ่น-th-verb-cKv-xHx5


บัวไม่ให้ช้ำ น้ำไม่ให้ขุ่น

บัวไม่ช้ำ น้ำไม่ขุ่น

บัว-ไม่-ไฮ่-ช้ำ-น้าม-ไม่-ไฮ่-ขุ่น

/bua̯˧.maj˥˩.haj˥˩.t͡ɕʰam˦˥.naːm˦˥.maj˥˩.haj˥˩.kʰun˨˩/^((สัมผัส))

รู้จักผ่อนปรนเข้าหากัน ไม่ให้กระทบกระเทือนใจกัน, รู้จักถนอมน้ำใจไม่ให้ขุ่นเคืองกัน

th-บัวไม่ให้ช้ำ_น้ำไม่ให้ขุ่น-th-verb-E2odhefF


ปล่อยเปรต

ปล่อย + เปรต

ปฺล็่อย-เปฺรด

ปล่อยให้พ้นจากการควบคุมในบางโอกาส


ปอกกล้วยเข้าปาก

ปอก + กล้วย + เข้า + ปาก

ง่ายเหมือนปลอกกล้วยเข้าปาก

ปอก-กฺล้วย-เค่า-ปาก

/pɔːk̚˨˩.klua̯j˥˩.kʰaw˥˩.paːk̚˨˩/^((สัมผัส))


ปากหวานก้นเปรี้ยว

ปาก + หวาน + ก้น + เปรี้ยว

ปาก-หฺวาน-ก้น-เปฺรี้ยว

/paːk̚˨˩.waːn˩˩˦.kon˥˩.pria̯w˥˩/^((สัมผัส))

พูดจาอ่อนหวานแต่ไม่จริงใจ


โปรดสัตว์ได้บาป

โปรดสัตว์ + ได้ + บาป

การโปรดสัตว์ได้บาป (abstract-noun)

โปฺรด-สัด-ได้-บาบ

/proːt̚˨˩.sat̚˨˩.daj˥˩.baːp̚˨˩/^((สัมผัส))

ทำดีแต่ได้ชั่ว, ทำคุณแต่กลับได้โทษ


แปรปรวน

เปลี่ยนไปเปลี่ยนมาไม่อยู่ที่เป็นปรกติ

อากาศแปรปรวน

ใจแปรปรวน


พลั้งปากเสียศีล พลั้งตีนตกต้นไม้

พลั้งปาก + เสีย + ศีล + พลั้ง + ตีน + ตก + ต้นไม้

การพลั้งปากเสียศีล พลั้งตีนตกต้นไม้ (abstract-noun)

พฺลั้ง-ปาก-เสีย-สีน-พฺลั้ง-ตีน-ตก-ต้น-ม้าย

/pʰlaŋ˦˥.paːk̚˨˩.sia̯˩˩˦.siːn˩˩˦.pʰlaŋ˦˥.tiːn˧.tok̚˨˩.ton˥˩.maːj˦˥/^((สัมผัส))

พูดหรือทำอะไรไม่ระมัดระวัง ย่อมเกิดความเสียหาย

th-พลั้งปากเสียศีล_พลั้งตีนตกต้นไม้-th-verb-f1RUo0kV


พายเรือทวนน้ำ

พาย + เรือ + ทวน + น้ำ

พาย-เรือ-ทวน-น้าม

/pʰaːj˧.rɯa̯˧.tʰua̯n˧.naːm˦˥/^((สัมผัส))

ทำด้วยความยากลำบาก


ก้าวหน้า

การก้าวหน้า (abstract-noun)
ความก้าวหน้า (abstract-noun)

เปลี่ยนแปลงของเดิมให้ดีขึ้นตามลำดับ

เจริญวัฒนาเร็วกว่าปรกติ


กระซุบกระซิบ

การกระซุบกระซิบ (abstract-noun)

กฺระ-ซุบ-กฺระ-ซิบ


กระดี้กระเดียม

เดียม ร่วมเชื้อสายกับลาว ດຽມ (ดยม) หรือ ກະດຽມ (กะดยม), คำเมือง ᨯ᩠ᨿᨾ (ดยม), เขิน ᨯ᩠ᨿᨾ (ดยม)

การกระดี้กระเดียม (abstract-noun)
ความกระดี้กระเดียม (abstract-noun)

กฺระ-ดี้-กฺระ-เดียม

รู้สึกจักจี้


กระแหย่ง

กฺระ-แหฺย็่ง

/kra˨˩.jɛŋ˨˩/^((สัมผัส))


กลอก

/klɔːk̚˨˩/^((สัมผัส))

เคลื่อนหรือขยับเขยื้อนกลับไปกลับมาภายในเขตของสิ่งนั้น ๆ


กล้าหาญ

การกล้าหาญ (abstract-noun)
ความกล้าหาญ (abstract-noun)

ไม่กลัว, ไม่ครั่นคร้าม


กินเลี้ยง

กิน + เลี้ยง

กินอาหารร่วมกันหลายคนเพื่อสังสรรค์กันเป็นต้น


ตีเกลียว

หมุนบิดให้เชือกเขม็งขึ้น


เกี่ยงตาย

เกี่ยง + ตาย

เลี่ยงไปทางตาย, ยอมตาย

หวั่นฤทธิ์คิดครั่นสงคราม จักยุทธพยายาม คือขวัญสกนธ์เกี่ยงตาย.


แก้แค้น

/kɛː˥˩.kʰɛːn˦˥/^((สัมผัส))

ทำตอบด้วยความแค้นหรือเพื่อให้หายแค้น


แก้ผ้า

/kɛː˥˩.pʰaː˥˩/^((สัมผัส))

เอาผ้าที่นุ่งอยู่ออกจากตัว, เปลือยกายไม่นุ่งผ้า

เด็กนอนแก้ผ้า

เด็กแก้ผ้าวิ่งโทง ๆ


แก้ง

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน แก้ง, ลาว ແກ້ງ (แก้ง), คำเมือง ᨠᩯ᩠᩶ᨦ (แก้ง), เขิน ᨠᩯ᩠᩶ᨦ (แก้ง), ไทลื้อ ᦶᦂᧂᧉ (แก้ง), ไทใหญ่ ၵႅင်ႈ (แก้ง), ไทใต้คง ᥐᥦᥒᥲ (แก้ง) หรือ ᥓᥦᥒᥲ (แจ้ง)

/kɛːŋ˥˩/^((สัมผัส))

คอแก้ง


บุ้ยปาก

ทำปากยื่นบอกใบ้ให้รู้


น้อม

เป็นไปได้ว่าเกี่ยวข้องกับ โน้ม; เทียบลาว ນ້ອມ (น้อม), คำเมือง ᨶᩬ᩶ᨾ (นอ้ม), เขิน ᨶᩬ᩶ᨾ (นอ้ม), ไทลื้อ ᦓᦸᧄᧉ (น้อ̂ม), จ้วง nomx (“น้อม”)

/nɔːm˦˥/^((สัมผัส))

กิ่งไม้น้อมลง


อกสั่นขวัญหนี

อก + สั่น + ขวัญหนี

การอกสั่นขวัญหนี (abstract-noun)

อก-สั่น-ขฺวัน-หฺนี

/ʔok̚˨˩.san˨˩.kʰwan˩˩˦.niː˩˩˦/^((สัมผัส))

ตกใจสุดขีด, ตกใจกลัวอย่างยิ่ง


พอใจ

ภอใจ
การพอใจ (abstract-noun)
ความพอใจ (abstract-noun)

/pʰɔː˧.t͡ɕaj˧/^((สัมผัส))


ระคน

ปนหรือผสมให้เข้ากันคละกันเป็นกลุ่มเป็นพวก เป็นต้น

โจทย์ระคน


สลดใจ

การสลดใจ (abstract-noun)
ความสลดใจ (abstract-noun)

รู้สึกเศร้าใจแกมสังเวช, รู้สึกหดหู่ใจ

ข่าวแผ่นดินไหวคนตายเป็นหมื่น ๆ ฟังแล้วสลดใจ

เห็นสุนัขถูกรถทับตายรู้สึกสลดใจ


หวั่นไหว

การหวั่นไหว (abstract-noun)
ความหวั่นไหว (abstract-noun)

สั่นสะเทือน, โอนเอน

จิตใจหวั่นไหวไปตามอารมณ์

ไม่หวั่นไหวต่อภยันตรายใด ๆ


เก๊กซิม

ยืมมาจากหมิ่นใต้激心 (เก็กซิม)

พ่อแม่เก๊กซิมที่ลูกสาวหายไปจากบ้านหลายวันแล้ว

แม่เก๊กซิมที่ลูกชายติดยาเสพติด

วันนี้ขายของไม่ได้เลยสักบาท เก๊กซิมจริง ๆ


ขี้เหนียว

ขี้ + เหนียว

การขี้เหนียว (abstract-noun)
ความขี้เหนียว (abstract-noun)

/kʰiː˥˩.nia̯w˩˩˦/^((สัมผัส))

เขาขี้เหนียวจริง ๆ ไม่ยอมซื้อของให้ใครง่าย ๆ หรอก


หัวเราะ

แผลงมาจากคำเก่า หัวร่อ

ᨣᩕᩱ᩵ᩉ᩠ᩅᩫ

เปล่งเสียงเพราะชอบใจ เป็นต้น

笑

เปล่งเสียงเพราะชอบใจ เป็นต้น

lachen

เปล่งเสียงเพราะชอบใจ เป็นต้น

ၶူဝ်

เปล่งเสียงเพราะชอบใจ เป็นต้น

ຫົວ

เปล่งเสียงเพราะชอบใจ เป็นต้น

reír

เปล่งเสียงเพราะชอบใจ เป็นต้น

laugh

เปล่งเสียงเพราะชอบใจ เป็นต้น

หัว

เปล่งเสียงเพราะชอบใจ เป็นต้น

กระซิกกระซี้

อรรถาภิธาน:หัวเราะ

ขัน

อรรถาภิธาน:หัวเราะ

ขำ

อรรถาภิธาน:หัวเราะ

ขิก

อรรถาภิธาน:หัวเราะ

ซิกซี้

อรรถาภิธาน:หัวเราะ

บริหาส

อรรถาภิธาน:หัวเราะ

ยิ้มหัว

อรรถาภิธาน:หัวเราะ

ระริก

อรรถาภิธาน:หัวเราะ

ระรี่

อรรถาภิธาน:หัวเราะ

สรวล

อรรถาภิธาน:หัวเราะ

สรวลสันหรรษา

อรรถาภิธาน:หัวเราะ

สรวลเส

อรรถาภิธาน:หัวเราะ

สรวลเสเฮฮา

อรรถาภิธาน:หัวเราะ

หวัว

อรรถาภิธาน:หัวเราะ

หวัวร่อ

อรรถาภิธาน:หัวเราะ

หวัวเราะ

อรรถาภิธาน:หัวเราะ

หัว

อรรถาภิธาน:หัวเราะ

หัวร่อ

อรรถาภิธาน:หัวเราะ

หัวร่อต่อกระซิก

อรรถาภิธาน:หัวเราะ

หัวเราะ

อรรถาภิธาน:หัวเราะ

หัวเราะต่อกระซิก

อรรถาภิธาน:หัวเราะ

หัวเราะหัวไห้

อรรถาภิธาน:หัวเราะ

/hua̯˩˩˦.rɔʔ˦˥/^((สัมผัส))

เปล่งเสียงแสดงความขบขัน ดีใจหรือ ชอบใจ เป็นต้น


ตกผลึก

結晶

กลายเป็นผลึก

cristalliser

กลายเป็นผลึก

кристаллизова́ть

กลายเป็นผลึก

crystallize

กลายเป็นผลึก

kristallisieren

กลายเป็นผลึก

/tok̚˨˩.pʰa˨˩.lɯk̚˨˩/^((สัมผัส))

กลายเป็นผลึก (ใช้กับสารละลาย)

ผ่านขั้นตอนมาจนได้ผลที่สมบูรณ์

หลังจากไตร่ตรองมา 1 เดือน ความคิดของเขาก็ตกผลึก


คงกระพัน

ทนทานต่อศัสตราวุธ


รบ

ร่วมเชื้อสายกับลาว ຮົບ (ฮ็บ), คำเมือง ᩁᩫ᩠ᨷ (ร็บ) หรือ ᩌᩫᨷ (ฮ็บ), ไทลื้อ ᦷᦣᧇ (โฮบ)

တိုၵ်းတေႃး

ต่อสู้ในทางศึก

สู้กัน, ต่อสู้ในทางศึก

ไปรบกับข้าศึกที่ชายแดน

รบกับหญ้าไม่ชนะ


มั่นใจ

การมั่นใจ (abstract-noun)
ความมั่นใจ (abstract-noun)

แน่ใจ, เชื่อใจ

คราวนี้มั่นใจว่าจะต้องสอบได้


มาวิน

จาก มา + อังกฤษ win (“ชนะ”); เดิมเป็นศัพท์ในวงการแข่งม้า


มาดแมนแฮนด์ซั่ม

จาก มาดแมน + อังกฤษ handsome

มาด-แมน-แฮน-ซ่ำ

หล่อและมีบุคลิกและรูปร่างหน้าตาเป็นผู้ชายแท้


ตกงาน

ว่างงาน, ไม่มีงานทำ


เจริญ

ยืมมาจากเขมรเก่าสมัยก่อนอังกอร์ *ច្រេន៑ (*จฺเรนฺ) หรือเขมรเก่าสมัยอังกอร์ ច្រេន៑ (จฺเรนฺ); -ญ ปนเปื้อนมากับคำยืมเขมรอื่นอย่าง เชิญ เผชิญ; ร่วมเชื้อสายกับเขมร ច្រើន (จฺเริน), ลาว ຈະເລີນ (จะเลีน) หรือ ຈະເຣີນ (จะเรีน)

การเจริญ (abstract-noun)
ความเจริญ (abstract-noun)

/t͡ɕa˨˩.rɤːn˧/^((สัมผัส))

เติบโต, งอกงาม, ทำให้งอกงาม, มากขึ้น


ขยับเขยื้อน

ขยับ + เขยื้อน

ขะ–หฺยับ–ขะ–เยื่อน

kà–yàp–kà–yʉ̂ʉan

เคลื่อนที่, เลื่อนที่, ย้ายที่ (มักใช้ในความปฏิเสธ)


ขยี่ขยัน

ขะ-หฺยี่-ขะ-หฺยัน

เห็นก็จะขยี่ขยันเขยื้อน.


ขวนขวาย

หมั่นเสาะแสวงหาเพิ่มเติมโดยไม่ยอมอยู่นิ่ง


เรียกขวัญ

เรียก + ขวัญ

ทำพิธีเชิญขวัญ


ต้องการ

การต้องการ (abstract-noun)
ความต้องการ (abstract-noun)

/tɔŋ˥˩.kaːn˧/^((สัมผัส))

อยากได้, ใคร่ได้, ประสงค์, อยากทำ


แต่งงาน

/tɛŋ˨˩.ŋaːn˧/^((สัมผัส))

ทำพิธีเพื่อให้ชายหญิงอยู่กินเป็นผัวเมียกันตามประเพณี


บนบาน

ขอร้องสิ่งศักดิ์สิทธิ์ให้ช่วยโดยให้คำมั่นว่าจะให้สิ่งของตอบแทนหรือทำตามที่ให้สัญญาไว้เมื่อเป็นผลสำเร็จ, บน ก็ว่า


เริ่ม

ᨲᩢ᩠᩶ᨦᨣᩮᩢ᩶ᩤ

ตั้งต้น ลงมือทำ หรือแรกทำ

開始

ตั้งต้น ลงมือทำ หรือแรกทำ

开始

ตั้งต้น ลงมือทำ หรือแรกทำ

開頭

ตั้งต้น ลงมือทำ หรือแรกทำ

开头

ตั้งต้น ลงมือทำ หรือแรกทำ

beginnen

ตั้งต้น ลงมือทำ หรือแรกทำ

ꪔꪰ꫁ꪉꪶꪀꪀ

ตั้งต้น ลงมือทำ หรือแรกทำ

ꪶꪩꪉꪣꪳ

ตั้งต้น ลงมือทำ หรือแรกทำ

ᥖᥥᥰ

ตั้งต้น ลงมือทำ หรือแรกทำ

ᦎᧂᧉ

ตั้งต้น ลงมือทำ หรือแรกทำ

ᦂᦸᧈ

ตั้งต้น ลงมือทำ หรือแรกทำ

ᦕᦳᧆ

ตั้งต้น ลงมือทำ หรือแรกทำ

တႄႇ

ตั้งต้น ลงมือทำ หรือแรกทำ

begjinne

ฟรีเชียตะวันตก

ตั้งต้น ลงมือทำ หรือแรกทำ

ເລີ່ມ

ตั้งต้น ลงมือทำ หรือแรกทำ

bắt đầu

ตั้งต้น ลงมือทำ หรือแรกทำ

empezar

ตั้งต้น ลงมือทำ หรือแรกทำ

comenzar

ตั้งต้น ลงมือทำ หรือแรกทำ

𑜄𑜦𑜧

ตั้งต้น ลงมือทำ หรือแรกทำ

𑜀𑜦𑜡

ตั้งต้น ลงมือทำ หรือแรกทำ

begin

ตั้งต้น ลงมือทำ หรือแรกทำ

start

ตั้งต้น ลงมือทำ หรือแรกทำ

/rɤːm˥˩/^((สัมผัส))

ตั้งต้นมี เป็น หรือลงมือกระทำ


มุ่ง

ร่วมเชื้อสายกับลาว ມຸ່ງ (มุ่ง), คำเมือง ᨾᩩ᩵ᨦ (มุ่ง), ไทลื้อ ᦙᦳᧂᧈ (มุ่ง), ไทใหญ่ မုင်ႈ (มุ้ง)

/muŋ˥˩/^((สัมผัส))

มุ่งทำความดี

มุ่งศึกษาหาความรู้


ซึม

ร่วมเชื้อสายกับลาว ຊຶມ (ซึม), คำเมือง ᨩᩧ᩠ᨾ (ชึม), เขิน ᨩᩧ᩠ᨾ (ชึม), ไทลื้อ ᦋᦹᧄ (ชืม), ไทใหญ่ ၸိုမ်း (จึ๊ม) หรือ ၸိမ်း (จิ๊ม), จ้วง caemh (ซ่ำ)

กิริยาของน้ำหรือของเหลวที่ไหลไปตามรูเล็ก ๆ อย่างช้า ๆ

เหงื่อซึม

น้ำซึม

กิริยาที่คล้ายคลึงเช่นนั้น

ยางรถซึม


บิ

ร่วมเชื้อสายกับลาว ບິ (บิ), คำเมือง ᨷᩥ (บิ), เขิน ᨷᩥ (บิ); เทียบเขิน ᨷᩦ᩵ (บี่), ไทลื้อ ᦢᦲᧈ (บี่), ไทใหญ่ မီႇ (มี่) , จ้วง mbi (บี)

/biʔ˨˩/^((สัมผัส))

แตกออกหรือหลุดออกด้วยอาการคล้ายคลึงเช่นนั้น


แตกฉาน

/tɛːk̚˨˩.t͡ɕʰaːn˩˩˦/^((สัมผัส))

กระจัดกระจายไป

แตกฉานซ่านเซ็น


หมายความ

มุ่งจะกล่าวถึง


สั่น

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *salᴮ; ร่วมเชื้อสายกับลาว ສັ່ນ (สั่น) หรือ ຊັ່ນ (ซั่น), ไทลื้อ ᦶᦉᧃᧈ (แส่น), ไทดำ ꪎꪰ꪿ꪙ (สั่น), ไทใหญ่ သၼ်ႇ (สั่น), อาหม 𑜏𑜃𑜫 (สน์), จ้วง saenz, จ้วงแบบหนง saenq

กลัวจนตัวสั่น

หนาวจนคางสั่น


รู้ตัว

รู้ + ตัว; ร่วมเชื้อสายกับลาว ຮູ້ຕົວ (ฮู้ต็ว), ไทใหญ่ ႁူႉတူဝ် (หู๎ตูว)

การรู้ตัว (abstract-noun)
ความรู้ตัว (abstract-noun)

โดนล้วงกระเป๋าโดยไม่รู้ตัว

รู้มาก่อน, รู้เนื้อรู้ตัว ก็ว่า

ได้รับแต่งตั้งโดยไม่รู้ตัว

รู้ล่วงหน้าว่าจะมีเหตุดีหรือร้ายแก่ตัว

ผู้ร้ายรู้ตัวว่าจะถูกจับเลยชิงหนีไปเสียก่อน

รู้ว่าใครเป็นผู้ทำเรื่องใดเรื่องหนึ่ง

รู้ตัวคนส่งบัตรสนเท่ห์

รู้ตัวคนส่งดอกไม้มาอวยพรวันเกิด


พัด

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน พัด, ลาว ພັດ (พัด), คำเมือง ᨻᩢ᩠ᨯ (พัด), ไทลื้อ ᦗᧆ (พัด), ไทดำ ꪝꪰꪒ (ปฺัด), ไทใหญ่ ပတ်ႉ (ปั๎ต), ภาษาจ้วงใต้ paet (พัด)

ᨻᩢ᩠ᨯ

เคลื่อนไปและทำให้เกิดคลื่นในอากาศ

ꪝꪰꪒ

เคลื่อนไปและทำให้เกิดคลื่นในอากาศ

ထူဝ်း

เคลื่อนไปและทำให้เกิดคลื่นในอากาศ

ပတ်ႉ

เคลื่อนไปและทำให้เกิดคลื่นในอากาศ

ພັດ

เคลื่อนไปและทำให้เกิดคลื่นในอากาศ

blow

เคลื่อนไปและทำให้เกิดคลื่นในอากาศ

/pʰat̚˦˥/^((สัมผัส))

ปัดไป, โบก, กระพือ

เอาพัดมาพัดไฟ

พายุพัดฝุ่นตลบ


จ่าง

/t͡ɕaːŋ˨˩/^((สัมผัส))


พลิ้ว

การพลิ้ว (abstract-noun)
ความพลิ้ว (abstract-noun)

คมมีดพลิ้ว

สะบัดเป็นคลื่นไปตามลม

ธงพลิ้ว


แช่เย็น

/t͡ɕʰɛː˥˩.jen˧/^((สัมผัส))

เอาใส่ไว้ในเครื่องทำความเย็นหรือน้ำแข็ง

เอาไปเก็บไว้เป็นเวลานาน, ทิ้งไว้นาน


แช่แข็ง

/t͡ɕʰɛː˥˩.kʰɛŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

เอาใส่ไว้ในเครื่องทำความเย็นหรือน้ำแข็งจนแข็ง

ทำให้นิ่ง, ทำให้อยู่กับที่, ไม่ขยายตัว, ไม่ก้าวหน้า


พักร้อน

/pʰak̚˦˥.rɔːn˦˥/^((สัมผัส))


วอด

/wɔːt̚˥˩/^((สัมผัส))

หมดไป, สิ้นไป, วอดวาย ก็ว่า

ไฟไหม้เสียวอดเลย


เข้าใจ

การเข้าใจ (abstract-noun)
ความเข้าใจ (abstract-noun)

รู้เรื่อง, รู้ความหมาย


โผน

ร่วมเชื้อสายกับลาว ໂຜນ (โผน)

/pʰoːn˩˩˦/^((สัมผัส))

ทำให้ตัวโลดลอยออกไป

อาการที่กระโดดเข้าไปทันที


ดิ้นรน

กระตือรือร้นขวนขวายเพื่อให้พ้นจากความยากลำบาก ความทุกข์ทรมาน หรือเพื่อให้ดียิ่ง ๆ ขึ้นไป

ดิ้นรนจะให้พ้นทุกข์

ดิ้นรนอยากเป็นนั่นเป็นนี่


ฉายเดี่ยว

ฉาย + เดี่ยว; มาจากการฉายภาพยนตร์ที่มีรอบฉายเพียงเรื่องเดียว

/t͡ɕʰaːj˩˩˦.dia̯w˨˩/^((สัมผัส))

มาคนเดียว (ใช้กับคนที่มักจะไปไหนมาไหนด้วยกันเสมอ ๆ)

งานนี้ทำไมฉายเดี่ยว ทุกทีเห็นพาเมียมาด้วย


หมดเขต

/mot̚˨˩.kʰeːt̚˨˩/^((สัมผัส))

หมดระยะเวลาที่กำหนดไว้

สิ้นเดือนนี้หมดเขตส่งภาพเข้าประกวด


แตกแยก

การแตกแยก (abstract-noun)
ความแตกแยก (abstract-noun)

dtɛ̀ɛk-yɛ̂ɛk

/tɛːk̚˨˩.jɛːk̚˥˩/^((สัมผัส))


สำราญ

เป็นไปได้ว่าขยายมาจากเขมรกลาง ស្រាល (สฺราล, “เบา”) หรือเขมรเก่าสมัยอังกอร์ *ស្រាល៑ (*สฺราลฺ), ឝ្រាល៑ (ศฺราลฺ, “เบา”) ซึ่งเป็นรากของ สราญ; -ญ เกิดจากการวิบัติ

วันอาทิตย์จะนอนให้สำราญเลย


ชัก

ร่วมเชื้อสายกับลาว ຊັກ (ซัก), คำเมือง ᨩᩢ᩠ᨠ (ชัก), เขิน ᨩᩢ᩠ᨠ (ชัก), ไทใหญ่ ၸၵ်ႉ (จั๎ก)

/t͡ɕʰak̚˦˥/^((สัมผัส))

อาการที่กล้ามเนื้อกระตุกอย่างกะทันหันและรุนแรง มักมีอาการมือเท้าเกร็ง


เพิ่มเติม

เพิ่ม + เติม

/pʰɤːm˥˩.tɤːm˧/^((สัมผัส))

เสริมหรือเติมของที่มีอยู่แต่ยังไม่สมบูรณ์ให้มีมากหรือสมบูรณ์ยิ่งขึ้น

ศึกษาเพิ่มเติม

แก้ไขเพิ่มเติม

เพิ่มเติมข้อมูล


เดา

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨯᩮᩢᩣ (เดัา), ลาว ເດົາ (เด็า)

猜測

คิดคาดเอาเองโดยไม่มีหลักหรือเหตุผล

猜测

คิดคาดเอาเองโดยไม่มีหลักหรือเหตุผล

လၢမ်း

คิดคาดเอาเองโดยไม่มีหลักหรือเหตุผล

ເດົາ

คิดคาดเอาเองโดยไม่มีหลักหรือเหตุผล

guess

คิดคาดเอาเองโดยไม่มีหลักหรือเหตุผล

คิดคาดเอาเองโดยไม่มีหลักหรือเหตุผล


เมื่อย

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *mɯəjᴮ; ร่วมเชื้อสายกับอีสาน เมื่อย, ลาว ເມື່ອຍ (เมื่อย), คำเมือง ᨾᩮᩬᩥ᩠᩵ᨿ (เมอิ่ย) หรือ ᨾᩮᩥ᩠᩵ᨿ (เมิ่ย), เขิน ᨾᩮᩨ᩠᩵ᨿ (เมื่ย), ไทลื้อ ᦵᦙᧀᧈ (เมิ่ย), ไทดำ ꪹꪣ꪿ꪥ (เม่ย), ไทขาว ꪝꪷꪥꫀ, ไทใหญ่ မူၺ်ႈ (มู้ญ), อาหม 𑜉𑜨𑜩 (มอ̂ย์), จ้วงแบบจั่วเจียง mweih

การเมื่อย (abstract-noun)
ความเมื่อย (abstract-noun)

/mɯa̯j˥˩/^((สัมผัส))

อาการเพลียของกล้ามเนื้อเมื่อทำสิ่งใดสิ่งหนึ่งซ้ำ ๆ อยู่เป็นเวลานาน

เดินอยู่นานจนเมื่อย

เมื่อยมือเพราะเขียนหนังสือนาน


โน้ม

เป็นไปได้ว่าเกี่ยวข้องกับ น้อม

น้อม หรือ ค้อมต่ำลง

รวงข้าวโน้มลง


โหม่

/moː˨˩/^((สัมผัส))


คิดคด

/kʰit̚˦˥.kʰot̚˦˥/^((สัมผัส))


ระวัง

ไม่ทราบรากศัพท์

การระวัง (abstract-noun)
ความระวัง (abstract-noun)

เอาใจใส่โดยไม่ประมาท, กันไว้ไม่ให้เกิดภัยอันตรายหรือความเสื่อมเสียเป็นต้น

ระวังตัวให้ดี

ระวังโจรผู้ร้าย

ระวังถูกล้วงกระเป๋า

เวลาข้ามถนนให้ระวังรถ


ประมาท

ยืมมาจากสันสกฤต प्रमाद (ปฺรมาท); เทียบบาลี ปมาท; ร่วมเชื้อสายกับลาว ປະໝາດ (ปะหมาด), คำเมือง ᨷᩕᩉ᩠ᨾᩣ᩠ᨴ (บรหมาท) หรือ ᨷᨾᩣᨴ (บมาท), เขมร ប្រមាទ (บฺรมาท), พม่า ပမာဒ (ปมาท)

การประมาท (abstract-noun)
ความประมาท (abstract-noun)

ᨷᩕᩉ᩠ᨾᩣ᩠ᨴ

ขาดความรอบคอบ

ᨷᨾᩣᨴ

ขาดความรอบคอบ

ປະໝາດ

ขาดความรอบคอบ

ขาดความรอบคอบ, ขาดความระมัดระวังเพราะทะนงตัว

เวลาขับรถอย่าประมาท


รู้กัน

รู้เป็นนัยกันเฉพาะในกลุ่มของตน

เรื่องนี้เขารู้กัน


สอน

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *soːlᴬ; ร่วมเชื้อสายกับลาว ສອນ (สอน), คำเมือง ᩈᩬᩁ (สอร), เขิน ᩈᩬᩁ (สอร), ไทลื้อ ᦉᦸᧃ (สอ̂น), ไทดำ ꪎꪮꪙ (สอน), ไทใหญ่ သွၼ် (สอ̂น), ไทใต้คง ᥔᥩᥢᥴ (ส๋อ̂น), อาหม 𑜏𑜨𑜃𑜫 (สอ̂น์), จ้วง son

ᩈᩬᩁ

บอกวิชาความรู้ให้

onderwijzen

บอกวิชาความรู้ให้

ꪚꪮꪀ

บอกวิชาความรู้ให้

ꪚꪮꪀꪎꪮꪙ

บอกวิชาความรู้ให้

သွၼ်ပၼ်

บอกวิชาความรู้ให้

သင်ႇသွၼ်

บอกวิชาความรู้ให้

ສອນ

บอกวิชาความรู้ให้

teach

บอกวิชาความรู้ให้

/sɔːn˩˩˦/^((สัมผัส))

เด็กสอนพูด

ผู้เป็นอัมพาตต้องมาสอนเดินใหม่

ไก่สอนขัน

ต้นไม้สอนเป็น


รับจ้าง

/rap̚˦˥.t͡ɕaːŋ˥˩/^((สัมผัส))

รับทำงานเพื่อค่าจ้าง

รับจ้างทำงานบ้าน


คุกเข่า

(คุก แผลงมาจาก คู้) + เข่า

ย่อเข่าลงให้ติดพื้น


คลอด

เทียบลาว ຄອດ (คอด); เป็นไปได้ว่าเกี่ยวข้องกับ ลอด

/kʰlɔːt̚˥˩/^((สัมผัส))

ออก, สำเร็จออกมาให้เห็น

กฎหมายใหม่ยังไม่คลอด

วารสารฉบับใหม่จะคลอดสิ้นเดือนนี้แล้ว


คลีน

ยืมมาจากอังกฤษ clean (คลีน)

สะอาดสะอ้าน (ใช้กับชายหนุ่ม)

เด็กหนุ่มคนนี้คลีนตั้งแต่หัวจดเท้า

นายกหนุ่มคนนี้คลีนมาก ไม่เคยมีประวัติด่างพร้อย


ไม่แคร์สื่อ

ไม่ + แคร์ + สื่อ

mâi-kɛɛ-sʉ̀ʉ

/maj˥˩.kʰɛː˧.sɯː˨˩/^((สัมผัส))

ไม่สนใจ, ไม่สะทกสะท้าน

ไม่ว่าใครจะนินทาเขาเพียงไหน เขาก็ยังไม่แคร์สื่ออยู่เหมือนเดิม


ลงทุน

投資

นำเงินหรือทรัพย์สินเป็นทุน

investir

นำเงินหรือทรัพย์สินเป็นทุน

ລົງທຶນ

นำเงินหรือทรัพย์สินเป็นทุน

invertir

นำเงินหรือทรัพย์สินเป็นทุน

invest

นำเงินหรือทรัพย์สินเป็นทุน

นำเงินหรือทรัพย์สินเป็นทุนเพื่อประกอบธุรกิจ

ยอมทำสิ่งที่ยากและไม่น่าจะทำได้

เขาลงทุนโกนหัวแสดงละคร


โหวต

ยืมมาจากอังกฤษ vote (โวท)

/woːt̚˨˩/^((สัมผัส))

ออกเสียงลงคะแนน

คุณจะโหวตให้ใครเป็นประธานกรรมการบริหารชุดใหม่


ทุ่ง

/tʰuŋ˥˩/^((สัมผัส))


ได้เสีย

ได้เงินเสียเงินจากการเล่นการพนันเป็นต้น


สงัด

ยืมมาจากเขมร ស្ងាត់ (สฺงาต̍, “เงียบ”)

/sa˨˩.ŋat̚˨˩/^((สัมผัส))

คลื่นสงัด

ลมสงัด


พลิก

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨻᩖᩥᨠ (พลิก), ᨻ᩠ᩃᩥᨠ (พลิก), หรือ ᨻᩥ᩠ᨠ (พิก), ลาว ພິກ (พิก), ไทดำ ꪝꪲꪀ (ปฺิก)

กลับด้านหนึ่งเป็นอีกด้านหนึ่ง

เรือพลิกท้อง

ปลาพลิกท้อง

นอนพลิกข้าง

พลิกหน้าหนังสือ

พลิกถ้อยคำ


ฟิตเครื่อง

ฟิต + เครื่อง

ฟิด-เคฺรื่อง

/fit̚˦˥.kʰrɯa̯ŋ˥˩/^((สัมผัส))

ปรับเครื่องยนต์ให้กระชับหรืออยู่ในสภาพปรกติ, เรียกช่างแก้เครื่องยนต์ว่า ช่างฟิต


อาบน้ำ

/ʔaːp̚˨˩.naːm˦˥/^((สัมผัส))

เอาน้ำรดตัวหรือลงในน้ำทั้งตัว เพื่อแก้ร้อนหรือชำระล้างเหงื่อไคลเป็นต้น


พยายาม

ยืมมาจากสันสกฤต व्यायाम (วฺยายาม); เทียบบาลี วายาม; ร่วมเชื้อสายกับลาว ພະຍາຍາມ (พะยายาม), เขมร ព្យាយាម (พฺยายาม)

วยายาม
การพยายาม (abstract-noun)
ความพยายาม (abstract-noun)

ทำโดยมานะบากบั่น


สั่งสอน

ᩈᩢ᩠᩵ᨦᩈᩬᩁ

ชี้แจงให้เข้าใจและบอกให้ทำ

ᥔᥒᥱᥔᥩᥢᥴ

ชี้แจงให้เข้าใจและบอกให้ทำ

ᦉᧂᧈᦉᦸᧃ

ชี้แจงให้เข้าใจและบอกให้ทำ

သင်ႇသွၼ်

ชี้แจงให้เข้าใจและบอกให้ทำ

ສັ່ງສອນ

ชี้แจงให้เข้าใจและบอกให้ทำ

/saŋ˨˩.sɔːn˩˩˦/^((สัมผัส))

ประทุษร้ายเพื่อให้หลาบจำ


เลือก

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *lɯəkᴰ²ᴸ; ร่วมเชื้อสายกับอีสาน เลือก, ลาว ເລືອກ (เลือก), คำเมือง ᩃᩮᩬᩥᨠ (เลอิก), เขิน ᩃᩮᩨ᩠ᨠ (เลืก), ไทลื้อ ᦵᦟᦲᧅ (เลีก), ไทดำ ꪹꪩꪀ (เลก), ไทขาว ꪩꪷꪀ, ไทใหญ่ လိူၵ်ႈ (เลิ้ก), ไทใต้คง ᥘᥫᥐ (เลอ̂ก), อ่ายตน လိုက် (ลึก์), อาหม 𑜎𑜢𑜤𑜀𑜫 (ลึก์), จ้วงแบบจั่วเจียง lweg (เลือก)

/lɯa̯k̚˥˩/^((สัมผัส))

คัดสิ่งที่มีจำนวนมากกว่าหนึ่งขึ้นไปเพื่อเอาไว้หรือเอาออกตามต้องการ

เลือกผู้ใหญ่บ้าน

เลือกหัวหน้าชั้น


หลับ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ʰlapᴰ; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩉᩖᩢᨷ (หลับ), ลาว ຫຼັບ (หลับ), ไทลื้อ ᦜᧇ (หลับ), ไทใหญ่ လပ်း (ลั๊ป), อาหม 𑜎𑜆𑜫 (ลป์), จ้วง laep

睡著

ทำให้สมองและร่างกายลดการการรับรู้สภาพแวดล้อม

อาการพักผ่อนของร่างกายที่มีการรับรู้สภาพแวดล้อมน้อยลง


รู้เห็น

รู้และเห็นเหตุการณ์ด้วยตนเอง

เขาเป็นพยานที่รู้เห็น


ประมง

ยืมมาจากเขมร ប្រមង់ (บฺรมง̍)

กาน้ำดำน้ำคือประมง

ตระบัดประมงลงทัน


คอยที

/kʰɔːj˧.tʰiː˧/^((สัมผัส))


วางท่า

/waːŋ˧.tʰaː˥˩/^((สัมผัส))

วางท่าเป็นอธิบดี


เรื่องมาก

เรื่อง + มาก

การเรื่องมาก (abstract-noun)
ความเรื่องมาก (abstract-noun)

/rɯa̯ŋ˥˩.maːk̚˥˩/^((สัมผัส))

แอ๊ก, ยักท่าหรือเล่นแง่เพื่อให้เห็นความสำคัญของตน

ถ้าเขาเรื่องมากนัก ก็อย่าไปเชิญมาออกรายการเลย

จู้จี้จุกจิก

จะกินอาหารแต่ละที ต้องลวกภาชนะทุกอย่าง 2 ครั้ง เรื่องมากจริง ๆ


หาเรื่อง

/haː˩˩˦.rɯa̯ŋ˥˩/^((สัมผัส))

ทำให้เกิดเหตุ

อยู่ดี ๆ ก็ไปหาเรื่อง

เอาความไม่ดีมาให้

เด็กคนนี้หาเรื่องให้ปวดหัวอยู่เรื่อย

หาสาเหตุเพื่อทำสิ่งใดสิ่งหนึ่ง

หาเรื่องกินเหล้ากัน


ซาบซ่าน

แล่นไปทั่วร่างกาย

ปีติซาบซ่าน


ฝัน

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *hwanᴬ; ร่วมเชื้อสายกับอีสาน ฝัน, ลาว ຝັນ (ฝัน), คำเมือง ᨺᩢ᩠ᨶ (ฝัน), เขิน ᨺᩢ᩠ᨶ (ฝัน), ไทลื้อ ᦚᧃ (ฝัน), ไทดำ ꪠꪽ (ฝัน), ไทใหญ่ ၽၼ် (ผัน) หรือ ၾၼ် (ฝัน), ไทใต้คง ᥜᥢᥴ (ฝั๋น), อาหม 𑜇𑜃𑜫 (ผน์) หรือ 𑜇𑜞𑜃𑜫 (ผฺรน์), คำตี้ ၸꩫ်, ภาษาจ้วงใต้ paen, จ้วง faen

ฝนน
การฝัน (abstract-noun)
ความฝัน (abstract-noun)

ᨺᩢ᩠ᨶ

เห็นเป็นเรื่องราวเมื่อหลับ

做夢

เห็นเป็นเรื่องราวเมื่อหลับ

做梦

เห็นเป็นเรื่องราวเมื่อหลับ

dromen

เห็นเป็นเรื่องราวเมื่อหลับ

ꪠꪽ

เห็นเป็นเรื่องราวเมื่อหลับ

ၽၼ်

เห็นเป็นเรื่องราวเมื่อหลับ

ၾၼ်

เห็นเป็นเรื่องราวเมื่อหลับ

rêver

เห็นเป็นเรื่องราวเมื่อหลับ

träumen

เห็นเป็นเรื่องราวเมื่อหลับ

ຝັນ

เห็นเป็นเรื่องราวเมื่อหลับ

soñar

เห็นเป็นเรื่องราวเมื่อหลับ

dream

เห็นเป็นเรื่องราวเมื่อหลับ

เห็นเป็นเรื่องราวเมื่อหลับ

เมื่อคืนเขาฝันว่าเป็นเศรษฐี

นึกเห็นสิ่งที่เป็นไปไม่ได้


หลงลืม

การหลงลืม (abstract-noun)
ความหลงลืม (abstract-noun)

/loŋ˩˩˦.lɯːm˧/^((สัมผัส))

มีความจำเลอะเลือน, มีความจำเสื่อมจึงทำให้ลืม, มีสติเฟือนไป


เผลอสติ

/pʰlɤː˩˩˦.sa˨˩.tiʔ˨˩/^((สัมผัส))

หลงลืมสติไปชั่วขณะ, ขาดสติไปชั่วขณะ


เริ่มต้น

ตั้งต้น, ขึ้นต้น

เขาเริ่มต้นถักเสื้อตัวใหม่แล้ว

ครูเริ่มต้นแต่งคำประพันธ์


ทำบุญ

ທຳບຸນ

ประกอบกรรมดี

ประกอบกรรมดี มีการเลี้ยงพระ ตักบาตร ถวายจตุปัจจัยแก่พระสงฆ์เป็นต้น, ทำบุญทำกุศล ก็ว่า


โศกา

แผลงมาจาก โศก, จากสันสกฤต शोक (โศก); เทียบบาลี โสก

/soː˩˩˦.kaː˧/^((สัมผัส))

รู้ว่าผิดแล้วก็แก้ตัวใหม่ อย่ามัวแต่นั่งโศกาอยู่เลย


เอาตัวรอด

เอา + ตัว + รอด

รักษาตัวให้พ้นจากความยากลำบาก, หลบหลีกปัญหายุ่งยากไปได้


ตะขิดตะขวง

ตะ-ขิด-ตะ-ขวง

/ta˨˩.kʰit̚˨˩.ta˨˩.kʰua̯ŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

อาการที่ทำโดยไม่สนิทใจหรือไม่สะดวกใจเพราะกระดากอายเป็นต้น


ทำงาน

ปฏิบัติกิจการ

เขาไปทำงานทุกวัน

ใช้การได้, ไม่ชำรุด

เครื่องจักรทำงานเป็นปรกติ


อธิษฐาน

ยืมมาจากสันสกฤต अधिष्ठान (อธิษฺฐาน, “การอวยพร”); เทียบบาลี อธิฏฺฐาน (“การอวยพร”)

อธิฐาน
การอธิษฐาน (abstract-noun)

ᩋᨵᩥᨭᩛᩣ᩠ᨶ

ขอร้องต่อสิ่งศักดิ์สิทธิ์เพื่อผลอย่างใดอย่างหนึ่ง

อะ-ทิด-สะ-ถาน

/ʔa˨˩.tʰit̚˦˥.tʰaːn˩˩˦/^((สัมผัส))

/ʔa˨˩.tʰit̚˦˥.sa˨˩.tʰaːn˩˩˦/^((สัมผัส))

ตั้งใจมุ่งผลอย่างใดอย่างหนึ่ง, ตั้งจิตปรารถนา

ตั้งจิตขอร้องต่อสิ่งที่ตนถือว่าศักดิ์สิทธิ์เพื่อผลอย่างใดอย่างหนึ่ง


เดินทาง

/dɤːn˧.tʰaːŋ˧/^((สัมผัส))

ไปสู่จุดที่หมายอีกแห่งหนึ่งที่ไกลออกไป


โปรย

เทียบจีนยุคกลาง播 (MC paH)

ตกลงมาเป็นเม็ด ๆ กระจายทั่วไป

ฝนโปรย


อดทน

การอดทน (abstract-noun)
ความอดทน (abstract-noun)

ยอมรับสภาพความยากลำบาก


หรอ

/rɔː˩˩˦/^((สัมผัส))

สึกเข้าไป, กร่อนเข้าไป, ในคำว่า สึกหรอ ร่อยหรอ


ร่อยหรอ

การร่อยหรอ (abstract-noun)
ความร่อยหรอ (abstract-noun)

/rɔj˥˩.rɔː˩˩˦/^((สัมผัส))

ค่อยหมดไป, หมดไปสิ้นไปทีละน้อย

เงินทองร่อยหรอ


จรรจา

ยืมมาจากสันสกฤต चर्चा (จรฺจา, “พูด”)

/t͡ɕan˧.t͡ɕaː˧/^((สัมผัส))

อันว่าคนจรรจาลิ้นล่าย กล่าวสองฝ่ายให้ดูดี


เรอ

ᩋᩮᩬᩨ᩵

มีลมในกระเพาะพุ่งออกทางปาก

ᩋᩮᩬᩥᩡ

มีลมในกระเพาะพุ่งออกทางปาก

ꪹꪮꪷ꫁

มีลมในกระเพาะพุ่งออกทางปาก

ᦵᦁᦲᧉ

มีลมในกระเพาะพุ่งออกทางปาก

ဢိူဝ်ႇ

มีลมในกระเพาะพุ่งออกทางปาก

roter

มีลมในกระเพาะพุ่งออกทางปาก

avoir un renvoi

มีลมในกระเพาะพุ่งออกทางปาก

rụ̈lpsen

มีลมในกระเพาะพุ่งออกทางปาก

ເອື້ອມ

มีลมในกระเพาะพุ่งออกทางปาก

burp

มีลมในกระเพาะพุ่งออกทางปาก

belch

มีลมในกระเพาะพุ่งออกทางปาก

𑜃𑜤𑜐𑜫

มีลมในกระเพาะพุ่งออกทางปาก

𑜏𑜦𑜧

มีลมในกระเพาะพุ่งออกทางปาก

𑜒𑜩

มีลมในกระเพาะพุ่งออกทางปาก

เอื้อม

มีลมในกระเพาะพุ่งออกทางปาก

/rɤː˧/^((สัมผัส))

อาการที่ลมในกระเพาะพุ่งออกทางปาก มักมีเสียงดังออกมาด้วย


ซวนเซ

ซวน + เซ, จ้วง cuenq cej (ฉ่วนแฉ้-เซถลาไปมา)


มีชู้

/miː˧.t͡ɕʰuː˦˥/^((สัมผัส))

ล่วงประเวณีกับชายอื่นที่มิใช่สามีของตน


คลาดเคลื่อน

คลาด + เคลื่อน

การคลาดเคลื่อน (abstract-noun)
ความคลาดเคลื่อน (abstract-noun)

คฺลาด-เคฺลื่อน

/kʰlaːt̚˥˩.kʰlɯa̯n˥˩/^((สัมผัส))

ผิดจากความเป็นจริง, ไม่ตรงตามความเป็นจริง, เคลื่อนคลาด ก็ว่า


ฟาดงวงฟาดงา

ฟาด + งวง + ฟาด + งา; จากกิริยาของช้างที่อาละวาด

ฟาด-งวง-ฟาด-งา

/faːt̚˥˩.ŋua̯ŋ˧.faːt̚˥˩.ŋaː˧/^((สัมผัส))

เอะอะอาละวาด

เขาไม่อยากลงจากอำนาจ ก็เลยออกมาโวยวายฟาดงวงฟาดงา หาว่าถูกกลั่นแกล้งใส่ร้าย


เอะอะ

การเอะอะ (abstract-noun)
ความเอะอะ (abstract-noun)

/ʔeʔ˨˩.ʔaʔ˨˩/^((สัมผัส))

อึกทึก, ทำเสียงดังโวยวาย

ทันทีทันใด, ปุบปับ, ไม่ทันไตร่ตรอง, ไม่บอกกล่าวเล่าแจ้ง, อึกอัก ก็ว่า

เอะอะก็ไป

เอะอะก็ด่า


เห็นแก่

/hen˩˩˦.kɛː˨˩/^((สัมผัส))

มุ่งเฉพาะเพื่อ

เห็นแก่ตัว

เห็นแก่พวก

เห็นแก่ได้


ตาลาย

ตา + ลาย; ร่วมเชื้อสายกับลาว ຕາລາຍ (ตาลาย), ไทลื้อ ᦎᦱᦟᦻ (ตาลาย), ไทใหญ่ တႃလၢႆး (ตาล๊าย)

อาการที่มองเห็นอะไรไม่ชัดพร่าลายไปหมด


ทำมาหากิน

ทำ + มา + หากิน

ᨪᩰᩬᩡᩅ᩵ᩤᩉᩣᨠᩥ᩠ᨶ

ทำงานเลี้ยงชีวิต

ᨪᩰᩬᩡᩅ᩵ᩤᩉᩣᨠᩥ᩠ᨶ

ทำงานเลี้ยงชีวิต

ᨿᩮ᩠ᨿᩡᩅ᩵ᩤᩉᩣᨠᩥ᩠ᨶ

ทำงานเลี้ยงชีวิต

ᦵᦣᧆᦞᦱᧈᦠᦱᦂᦲᧃ

ทำงานเลี้ยงชีวิต

ທຳມາຫາກິນ

ทำงานเลี้ยงชีวิต

earn a living

ทำงานเลี้ยงชีวิต

ทำ-มา-หา-กิน

ทำงานเลี้ยงชีวิต, หาเลี้ยงชีพ


ทดลอง

ທົດລອງ

ลองทำ ลองให้ทำ ทดสอบข้อสมมุติฐานเป็นต้น

test

ลองทำ ลองให้ทำ ทดสอบข้อสมมุติฐานเป็นต้น

experiment

ลองทำ ลองให้ทำ ทดสอบข้อสมมุติฐานเป็นต้น

/tʰot̚˦˥.lɔːŋ˧/^((สัมผัส))

ลองทำ ลองให้ทำ ทดสอบข้อสมมุติฐานเป็นต้น


ครวญคราง

ครางเรื่อย ๆ ไป


ร้อนตัว

การร้อนตัว (abstract-noun)
ความร้อนตัว (abstract-noun)

กลัวว่าโทษหรือความเดือดร้อนจะมาถึงตัว


หมกมุ่น

การหมกมุ่น (abstract-noun)
ความหมกมุ่น (abstract-noun)

ฝังใจมุ่งไปทางเดียว

เขาหมกมุ่นอยู่กับงาน


ร้องไห้

យំ

มีน้ำตาไหลออกมา

ႁႆႈ

มีน้ำตาไหลออกมา

pleurer

มีน้ำตาไหลออกมา

weinen

มีน้ำตาไหลออกมา

ໄຫ້

มีน้ำตาไหลออกมา

ຮ້ອງໄຫ້

มีน้ำตาไหลออกมา

cry

มีน้ำตาไหลออกมา

weep

มีน้ำตาไหลออกมา

กรรแสง

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

กระโหย

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

กระอืด

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

กลืนน้ำตา

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

ก๊อกแตก

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

กันแสง

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

กำสรวล

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

กําสรวญ

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

กินน้ำตา

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

กินน้ำตาต่างข้าว

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

เขื่อนแตก

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

คร่ำ

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

เครงครำ

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

เครงคร่ำ

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

จาบัล

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

จาบัลย์

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

ต่อมน้ำตาแตก

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

น้ำตาตก

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

น้ำตาแตก

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

น้ำตาร่วง

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

น้ำท่วมตา

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

น้ำล้นตา

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

บีบน้ำตา

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

ประปราน

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

ปล่อยโฮ

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

เป่าปี่

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

พิลาป

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

ยม

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

รวะ

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

ร้อง

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

ร้องกระจองอแง

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

ร้องห่ม

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

ร้องห่มร้องไห้

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

ร้องไห้

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

ร้องไห้ร้องห่ม

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

ร่ำไห้

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

โรท

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

โรทะ

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

ลักสร้อย

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

โศก

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

โศกา

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

โศกาดูร

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

โศกาลัย

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

โศกี

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

สะอึกสะอื้น

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

เสียน้ำตา

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

หลั่งน้ำตา

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

หอน

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

โหย

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

โหยไห้

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

ไห้

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

โอด

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

โอดกาเหว่า

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

โอดครวญ

อรรถาภิธาน:ร้องไห้

/rɔːŋ˦˥.haːj˥˩/^((สัมผัส))

อาการที่น้ำตาไหลเพราะประสบอารมณ์อันแรงกล้า เช่น เจ็บปวด เศร้าโศก ดีใจ


หายใจ

ᩉᩣ᩠ᨿᨧᩱ

ให้ลมเข้าออกจากปอด

呼吸

ให้ลมเข้าออกจากปอด

ꪬꪱꪻꪊ

ให้ลมเข้าออกจากปอด

ထူၺ်ႈၸႂ်

ให้ลมเข้าออกจากปอด

respirer

ให้ลมเข้าออกจากปอด

atmen

ให้ลมเข้าออกจากปอด

ຫາຍໃຈ

ให้ลมเข้าออกจากปอด

ຫັນໃຈ

ให้ลมเข้าออกจากปอด

breathe

ให้ลมเข้าออกจากปอด

กิริยาที่ทำให้อากาศเข้าสู่และออกจากปอด

นำอากาศเข้าและออกบริเวณเยื่อหุ้มเซลล์เพื่อสลายสารอาหารให้ได้พลังงาน

ยังมีชีวิตอยู่

คนเจ็บยังหายใจอยู่

หมกมุ่นไปในทางใดทางหนึ่ง

หายใจเป็นเงิน


เพ

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน เพ, ลาว ເພ (เพ)

/pʰeː˧/^((สัมผัส))

ลมเพลมพัด

ลมที่พัดให้สิ่งต่าง ๆ พังทลายไป


เพ้อฝัน

การเพ้อฝัน (abstract-noun)
ความเพ้อฝัน (abstract-noun)

/pʰɤː˦˥.fan˩˩˦/^((สัมผัส))

คิดฝันอย่างลม ๆ แล้ง ๆ


จัดการ

ประทุษร้ายหรือฆ่า


ปลาบปลื้ม

ปลาบ + ปลื้ม

การปลาบปลื้ม (abstract-noun)
ความปลาบปลื้ม (abstract-noun)

ปฺลาม-ปฺลื้ม


บากบั่น

การบากบั่น (abstract-noun)
ความบากบั่น (abstract-noun)

พากเพียร, ตั้งหน้าฝ่าความยากลำบาก

บากบั่นดิ้นรนชั่วชีวิต

เขาบากบั่นจนเรียนจบปริญญาตรี


ขอทาน

/kʰɔː˩˩˦.tʰaːn˧/^((สัมผัส))

ขอเงินหรือสิ่งของเลี้ยงชีวิต

หากินทางขอสิ่งที่ผู้อื่นให้


ขึ้นเขียง

ขึ้น + เขียง

/kʰɯn˥˩.kʰia̯ŋ˩˩˦/^((สัมผัส))

ตกอยู่ในภาวะที่แทบไม่มีทางจะต่อสู้หรือเอาชนะหรือหลีกเลี่ยงได้เลย

ตกอยู่ในภาวะที่ถูกซักไซ้ สอบสวน หรือโจมตี เป็นต้น อย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้

นักศึกษาปริญญาเอกต้องโดนขึ้นเขียงทุกคนตอนสอบวิทยานิพนธ์


ลงข่าว

ตีพิมพ์ข่าวออกเผยแพร่


วางแผน

計劃

กำหนดแผนเพื่อเป็นแนวทาง

计划

กำหนดแผนเพื่อเป็นแนวทาง

打算

กำหนดแผนเพื่อเป็นแนวทาง

ႁၢင်ႈႁႅၼ်းဝႆႉ

กำหนดแผนเพื่อเป็นแนวทาง

တမ်းဝၢင်းၽႅၼ်

กำหนดแผนเพื่อเป็นแนวทาง

ວາງແຜນ

กำหนดแผนเพื่อเป็นแนวทาง

plan

กำหนดแผนเพื่อเป็นแนวทาง

/waːŋ˧.pʰɛːn˩˩˦/^((สัมผัส))

กะกำหนดแผนหรือโครงการที่จะดำเนินการต่อไป, วางแผนการ ก็ว่า


ระเหย

เทียบเวียดนาม rã hơi (สา เฮย)

evaporate

การที่ของเหลวกลายเป็นไอ

/ra˦˥.hɤːj˩˩˦/^((สัมผัส))

อาการที่ของเหลวกลายเป็นไอ


ตะแคง

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩈᨣᩯ᩠ᨦ (สแคง), อีสาน สะแคง, ลาว ສະແຄງ (สะแคง), ไทลื้อ ᦉᦶᦅᧂ (สแคง), ไทใหญ่ သၵႅင်း (สแก๊ง) หรือ သီႈၵႅင်း (สี้แก๊ง)

/ta˨˩.kʰɛːŋ˧/^((สัมผัส))

นอนตะแคง


ปลงผม

โกนผม (ใช้แก่บรรพชิต)


ปลงอาบัติ

ปลง + อาบัติ

แสดงความผิดของตนเพื่อเปลื้องโทษทางวินัย (ใช้แก่พระภิกษุ)


กลับลำ

เปลี่ยนความคิด

เมื่อวานเขาให้สัมภาษณ์ว่าจะไม่ยอมให้มีวันหยุดชดเชย วันนี้กลับลำอนุญาตให้มีตามเดิมแล้ว


กลืนน้ำลายตัวเอง

กลืน + น้ำลาย + ตัวเอง

กฺลืน-น้ำ-ลาย-ตัว-เอง

/klɯːn˧.nam˦˥.laːj˧.tua̯˧.ʔeːŋ˧/^((สัมผัส))

พูดไว้อย่างหนึ่งแล้วกลับพูดแย้งคำที่พูดไว้เดิม

เขาบอกว่าจะลงโทษคนที่ทุจริต พอลูกน้องตนเองทุจริตกลับกลืนน้ำลายตัวเองออกมาปกป้องลูกน้อง


ติดสำนวน

พูดใช้สำนวนมาก ๆ, พูดจาเล่นสำนวน


เกี๊ยะเซียะ

ยืมมาจากแต้จิ๋ว 行成 (gian5 sian5)

เกี๊ยะ-เซียะ

/kia̯ʔ˦˥.sia̯ʔ˦˥/^((สัมผัส))

เจรจาประนอมความ, รอมชอม

ลูกพรรคทะเลาะกัน หัวหน้าต้องลงไปเกี๊ยะเซียะทุกที


เกี้ยเซียะ

ยืมมาจากแต้จิ๋ว 行成 (gian5 cian5)

เจรจาประนอมความ, รอมชอม


ขายขนมจีบ

ขาย + ขนมจีบ

ขาย-ขะ-หฺนม-จีบ

/kʰaːj˩˩˦.kʰa˨˩.nom˩˩˦.t͡ɕiːp̚˨˩/^((สัมผัส))

เกี้ยวพาราสี

เขายังไม่มีแฟน เลยขายขนมจีบไปทั่ว


ปฏิบัติการ

ปฏิบัติ + การ

ปะ-ติ-บัด-กาน

ทำงานตามหน้าที่


กินล้างกินผลาญ

กิน + ล้าง + กิน + ผลาญ

การกินล้างกินผลาญ (abstract-noun)

กิน-ล้าง-กิน-ผฺลาน

กินครึ่งทิ้งครึ่ง, กินทิ้งกินขว้าง, กินอย่างสุรุ่ยสุร่าย


เสียหน้า

การเสียหน้า (abstract-noun)
ความเสียหน้า (abstract-noun)

/sia̯˩˩˦.naː˥˩/^((สัมผัส))

ลูกประพฤติตัวไม่ดี พลอยทำให้พ่อแม่เสียหน้าไปด้วย


ถาม

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *c.raːmᴬ; ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨳᩣ᩠ᨾ (ถาม), ลาว ຖາມ (ถาม), ไทลื้อ ᦏᦱᧄ (ถาม), ไทดำ ꪖꪱꪣ (ถาม), ไทใหญ่ ထၢမ် (ถาม), ไทใต้คง ᥗᥣᥛᥴ (ถ๋าม), พ่าเก ထံ (ถํ), อาหม 𑜌𑜪 (ถํ), 𑜌𑜉𑜫 (ถม์) หรือ 𑜌𑜢𑜤𑜉𑜫 (ถึม์), จ้วง cam, แสก ถ่าม, จ้วงแบบจั่วเจียง tam (“ถาม”)

ᨳᩣ᩠ᨾ

ตั้งปัญหา, พูดเพื่อเอาคำตอบหรือข้อมูล

問

ตั้งปัญหา, พูดเพื่อเอาคำตอบหรือข้อมูล

ꪖꪱꪣ

ตั้งปัญหา, พูดเพื่อเอาคำตอบหรือข้อมูล

ᦏᦱᧄ

ตั้งปัญหา, พูดเพื่อเอาคำตอบหรือข้อมูล

ထၢမ်

ตั้งปัญหา, พูดเพื่อเอาคำตอบหรือข้อมูล

ຖາມ

ตั้งปัญหา, พูดเพื่อเอาคำตอบหรือข้อมูล

ask

ตั้งปัญหา, พูดเพื่อเอาคำตอบหรือข้อมูล

/tʰaːm˩˩˦/^((สัมผัส))

ตั้งปัญหาหรือประเด็นเพื่อให้ได้คำตอบ


ให้การ

ให้ถ้อยคำเกี่ยวกับเรื่องที่เป็นมา

จำเลยให้การต่อศาล

ให้การโยงไปถึงอีกคนหนึ่ง


จับปลาสองมือ

จับ + ปลา + สอง + มือ

ຈັບປາສອງມື

มุ่งทำในสองอย่างในเวลาเดียวกัน

จับ-ปฺลา-สอง-มือ

/t͡ɕap̚˨˩.plaː˧.sɔːŋ˩˩˦.mɯː˧/^((สัมผัส))

มุ่งทำในสองอย่างในเวลาเดียวกัน


ตกลงใจ

ยินยอมโดยสมัครใจ, ตัดสินใจเด็ดขาดหลังจากใคร่ครวญแล้ว


ตกลงปลงใจ

ตก-ลง-ปฺลง-ไจ


ถ่อมตัว

ᨳᩬ᩵ᨾᨲ᩠ᩅᩫ

นอบน้อมถ่อมตน

ၶျႃးတႅမ်ႇ

นอบน้อมถ่อมตน

ຖ່ອມຕົວ

นอบน้อมถ่อมตน

ຖ່ອມໂຕ

นอบน้อมถ่อมตน

แสดงฐานะหรือความรู้ความสามารถต่ำกว่าที่เป็นจริง

ที่จริงเขาฉลาดมาก แต่ชอบถ่อมตัวเป็นคนฉลาดน้อย


เปลือยกาย

เปลือย + กาย


ตีพิมพ์

ပေႃႉဢွၵ်ႇ

พิมพ์เพื่อออกเผยแพร่

ຕີພິມ

พิมพ์เพื่อออกเผยแพร่

publish

พิมพ์เพื่อออกเผยแพร่

พิมพ์หนังสือ, พิมพ์ด้วยแท่นพิมพ์

พิมพ์เพื่อออกเผยแพร่


พิมพ์ใจ

การพิมพ์ใจ (abstract-noun)
ความพิมพ์ใจ (abstract-noun)

ประทับใจ, ติดตรึงใจ

ยืนยิ้มพิมพ์ใจ

รู้สึกปลาบปลื้มมีรอยยิ้มพิมพ์ใจบนใบหน้า


เท่งทึง

เลียนเสียงธรรมชาติ จากเสียงตะโพนมอญในปี่พาทย์มอญ (นางหงส์) ที่ประโคมในงานศพ

/tʰeŋ˥˩.tʰɯŋ˧/^((สัมผัส))


ห้าวหาญ

การห้าวหาญ (abstract-noun)
ความห้าวหาญ (abstract-noun)

กล้าเสี่ยงอันตราย, กล้าแกร่งไม่กลัวอันตราย

วีรกรรมห้าวหาญ

ยอดนักรบผู้ห้าวหาญ

มีจิตใจแกร่งและห้าวหาญ

นิสัยห้าวหาญและชอบเสี่ยง


ได้ดี

ᨯᩱ᩶ᨯᩦ

ประสบความสำเร็จในชีวิต

成功

ประสบความสำเร็จในชีวิต

ᦺᦡᧉᦡᦲ

ประสบความสำเร็จในชีวิต

လႆႈလီ

ประสบความสำเร็จในชีวิต

ໄດ້ດີ

ประสบความสำเร็จในชีวิต

เจริญก้าวหน้า (ใช้แก่บุคคล), ประสบความสำเร็จ


หนวกหู

ບົນຫູ

รำคาญหูเพราะเสียงดังอื้ออึง

/nua̯k̚˨˩.huː˩˩˦/^((สัมผัส))

รำคาญหูเพราะเสียงดังอื้ออึง


ติดงาน

ຄາວຽກ

มีงานค้างต้องทำ

มีงานค้างต้องทำ และปลีกตัวไม่ได้


เดินหน้า

/dɤːn˧.naː˥˩/^((สัมผัส))

เดินไปข้างหน้า

เดินหน้าจัดกิจกรรมและกระตุ้นกำลังซื้อต่อเนื่อง

เดินหน้านโยบายลดค่าโดยสารรถไฟฟ้า


เล่นกับไฟ

เล่น + กับ + ไฟ จากกิริยาของแมลงเม่าที่บินเข้ากองไฟ

ลองดีเสี่ยงกับสิ่งที่รู้ว่าจะเป็นอันตราย


ระบาด

ไม่ทราบแน่ชัด; เทียบเขมร រាតត្បាត (ราตตฺบาต) ซึ่งมาจากบาลี รตฺตปาต (“การตกของสีแดง”)

กระจาย, แพร่เร็วและกว้างขวาง


ฝันเฟื่อง

ฝัน + เฟื่อง

/fan˩˩˦.fɯa̯ŋ˥˩/^((สัมผัส))

คิดฟุ้งซ่านไปเรื่อยเปื่อย


แวะ

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน แว่, ลาว ແວ່ (แว่), คำเมือง ᩅᩯ᩵ (แว่), เขิน ᩅᩯᩬᩡ (แวอะ, “หยุดชั่วคราวระหว่างทาง”), ไทลื้อ ᦶᦞᧈ (แว่), ไทใหญ่ ဝႄႉ (แว๎), ไทใต้คง ᥝᥥᥳ (เว๎)

/wɛʔ˦˥/^((สัมผัส))

หยุดชั่วคราวระหว่างทาง

แวะตลาดก่อนกลับบ้าน

แวะรับส่งคนโดยสาร


ดำเนินการ

ดำเนิน + การ

ทำตามที่คิดไว้, ทำให้เป็นไป

ดำเนินการตามกฎหมายอย่างเคร่งครัด


ถีบตัว

พุ่งหรือดันขึ้นเร็ว

ยกระดับฐานะโดยเร็ว


ไต่เต้า

ค่อย ๆ เดินไป

ค่อย ๆ เขยิบฐานะและยกระดับการงานไปตามลำดับ


เขยิบฐานะ

เขยิบ + ฐานะ

ขะ-เหฺยิ็บ-ถา-นะ

/kʰa˨˩.jɤp̚˨˩.tʰaː˩˩˦.naʔ˦˥/^((สัมผัส))

เลื่อนฐานะให้ดีกว่าเก่า


นั่งเมือง

นั่ง + เมือง; ร่วมเชื้อสายกับลาว ນັ່ງເມືອງ (นั่งเมือง), เขิน ᨶᩢ᩠᩵ᨦᨾᩮᩨ᩠ᨦ (นั่งเมืง), ไทลื้อ ᦓᧂᧈᦵᦙᦲᧂ (นั่งเมีง); เทียบไทใหญ่ ၼင်ႈႁေႃ (นั้งหอ̂)

/naŋ˥˩.mɯa̯ŋ˧/^((สัมผัส))

ครองเมือง, กินเมือง


รู้หนังสือ

รู้ + หนังสือ

รู้-หฺนัง-สือ

/ruː˦˥.naŋ˩˩˦.sɯː˩˩˦/^((สัมผัส))

อ่านออกเขียนได้, อ่านและเขียนหนังสือได้


ประนีประนอม

เทียบมอญ ပ္ညဳပ္ညပ် (ปฺญีปฺญป์, “เจรจาต่อรอง, ไกล่เกลี่ย”)

การประนีประนอม (abstract-noun)
ความประนีประนอม (abstract-noun)

ปฺระ-นี-ปฺระ-นอม

ผ่อนหนักผ่อนเบาให้แก่กัน, ปรองดองกัน, อะลุ้มอล่วยกัน

เราไม่ควรประนีประนอมกับคนชั่ว


ไปไม่กลับ

ไป + ไม่ + กลับ

ไป-ไม่-กฺลับ

ตาย (มักต่อด้วย หลับไม่ตื่น)


บุก

ร่วมเชื้อสายกับลาว ບຸກ (บุก)

ฝ่าเข้าไปในบริเวณที่มีขอบเขตกั้นไว้หรือมีสิ่งกีดขวางเป็นต้น, โดยปริยายหมายถึง ไปถึงด้วยความลำบาก

บุกป่า

บุกเข้าไปในค่ายทหาร

อุตส่าห์บุกมาถึงบ้าน


ก่อตัว

/kɔː˨˩.tua̯˧/^((สัมผัส))

รวมตัว, เกิด

เมฆก่อตัว

พายุดีเปรสชันก่อตัวขึ้นในทะเลจีนใต้


เสียสายตา

เสีย + สายตา

ทำให้ตาเสื่อม

ไม่สมควรแก่การดู


ราข้อ

/raː˧.kʰɔː˥˩/^((สัมผัส))

เลิกไปเอง, หยุดเอง


ปลาสนาการ

ยืมมาจากบาลี ปลาสนาการ, จาก ปลาสน + อาการ

ปะ-ลาด-สะ-นา-กาน

/pa˨˩.laːt̚˥˩.sa˨˩.naː˧.kaːn˧/^((สัมผัส))


มีท้อง

/miː˧.tʰɔːŋ˦˥/^((สัมผัส))

มีลูกอยู่ในท้อง


ผจญภัย

ออกไปเสี่ยงสู้ภัยอันตราย


สมรส

ยืมมาจากสันสกฤต समरस (สมรส)

ก สมรสกับนางสาว ข


มุ่งร้าย

การมุ่งร้าย (abstract-noun)
ความมุ่งร้าย (abstract-noun)

คิดร้าย, คิดปองร้าย


มุ่งร้ายหมายขวัญ

มุ่งร้าย + หมาย + ขวัญ

การมุ่งร้ายหมายขวัญ (abstract-noun)
ความมุ่งร้ายหมายขวัญ (abstract-noun)

มุ่ง-ร้าย-หฺมาย-ขฺวัน

/muŋ˥˩.raːj˦˥.maːj˩˩˦.kʰwan˩˩˦/^((สัมผัส))

คิดร้าย, คิดปองร้าย


ลือ

ร่วมเชื้อสายกับลาว ລື (ลื), คำเมือง ᩃᩨ (ลื), เขิน ᩃᩨ (ลื), ไทลื้อ ᦟᦹ (ลื), ไทใหญ่ လိုဝ်း (ลึ๊ว)

/lɯː˧/^((สัมผัส))

พูดกันทั่วไป แต่ยังไม่มีอะไรยืนยันได้แน่นอน

เขาลือว่าจะเกิดเหตุที่ท่าน้ำ


ละอาย

การละอาย (abstract-noun)
ความละอาย (abstract-noun)

ᩋᩣ᩠ᨿ

รู้สึกอายที่จะทำสิ่งไม่ถูกไม่ควร

ဢၢႆ

รู้สึกอายที่จะทำสิ่งไม่ถูกไม่ควร

ລະອາຍ

รู้สึกอายที่จะทำสิ่งไม่ถูกไม่ควร

ashamed

รู้สึกอายที่จะทำสิ่งไม่ถูกไม่ควร

รู้สึกอายที่จะทำสิ่งไม่ถูกไม่ควร, ละอายใจ ก็ว่า

ละอายที่จะทำผิด


โมโห

การโมโห (abstract-noun)
ความโมโห (abstract-noun)

/moː˧.hoː˩˩˦/^((สัมผัส))

ขุ่นเคืองใจอย่างแรง, ไม่พอใจอย่างรุนแรง

พี่ของฉันกำลังโมโหเพราะฉันตบเขา


ฝันกลางวัน

แปลตรงตัวจากอังกฤษ daydream; เทียบเท่า ฝัน + กลางวัน

ฝัน-กฺลาง-วัน

นึกฝันถึงสิ่งที่ไม่อาจเป็นจริงได้

ปล่อยความคิดไปตามอารมณ์


รับคำ

รับ + คำ; ร่วมเชื้อสายกับลาว ຮັບຄຳ (ฮับคำ); เทียบความหมายตามตัวอักษรของเขมร ទទួលពាក្យ (ททัวลพากฺย)

รับปาก, ให้สัญญา, ตอบตกลง, ไม่ปฏิเสธ


สถิต

ยืมมาจากสันสกฤต स्थित (สฺถิต); ร่วมเชื้อสายกับลาว ສະຖິດ (สะถิด)

อยู่, ยืนอยู่, ตั้งอยู่ (ใช้เป็นคำยกย่องแก่สิ่งหรือบุคคลที่อยู่ในฐานะสูง)


เตรียมตัว

เตรียม + ตัว

ᨣ᩠ᨿᨾᨲ᩠ᩅᩫ

ทำตัวให้พร้อม

ꪅ꫁ꪽꪅꪱꪉ

ทำตัวให้พร้อม

တၼ်းဝႆႉ

ทำตัวให้พร้อม

ກຽມຕົວ

ทำตัวให้พร้อม

ຕຽມຕົວ

ทำตัวให้พร้อม

be

ทำตัวให้พร้อม

prepared

ทำตัวให้พร้อม

get

ทำตัวให้พร้อม

ready

ทำตัวให้พร้อม

ทำตัวให้พร้อมไว้เพื่อรับเหตุการณ์ข้างหน้า


แปลกใจ

การแปลกใจ (abstract-noun)
ความแปลกใจ (abstract-noun)

/plɛːk̚˨˩.t͡ɕaj˧/^((สัมผัส))


อาบเหงื่อต่างน้ำ

อาบ + เหงื่อ + ต่าง + น้ำ; ร่วมเชื้อสายกับลาว ອາບເຫື່ອຕາງນ້ຳ (อาบเหื่อตางน้ำ)

การอาบเหงื่อต่างน้ำ (abstract-noun)

อาบ-เหฺงื่อ-ต่าง-น้าม

/ʔaːp̚˨˩.ŋɯa̯˨˩.taːŋ˨˩.naːm˦˥/^((สัมผัส))

ตรากตรำทำงานด้วยความเหนื่อยยาก


ขิต

/kʰit̚˨˩/^((สัมผัส))


สู่ขิต

แผลงมาจาก สุขิต, ซึ่งยืมมาจากคำเมือง ᩈᩩᨡᩥ᩠ᨲ (สุขิต, “ตาย”), จากบาลี สุขิต (“(ผู้)ถึงแล้วซึ่งความสุข”)

/suː˨˩.kʰit̚˨˩/^((สัมผัส))

สู่ขิตในวันที่ดือ


ซี้ม่องเท่ง

ซี้ + ม่องเท่ง

ซี้-ม็่อง-เท็่ง

/siː˦˥.mɔŋ˥˩.tʰeŋ˥˩/^((สัมผัส))


ถึงแก่กาลกิริยา

ถึง + แก่ + กาลกิริยา

การถึงแก่กาลกิริยา (abstract-noun)

ถึง-แก่-กาน-กิ-ริ-ยา

/tʰɯŋ˩˩˦.kɛː˨˩.kaːn˧.ki˨˩.ri˦˥.jaː˧/^((สัมผัส))


ถึงบางอ้อ

ถึง + บางอ้อ

/tʰɯŋ˩˩˦.baːŋ˧.ʔɔː˥˩/^((สัมผัส))

เข้าใจ, นึกออก


ถึงซึ่งกาลกิริยา

ถึง + ซึ่ง + กาลกิริยา

การถึงซึ่งกาลกิริยา (abstract-noun)

ถึง-ซึ่ง-กาน-กิ-ริ-ยา

/tʰɯŋ˩˩˦.sɯŋ˥˩.kaːn˧.ki˨˩.ri˦˥.jaː˧/^((สัมผัส))

ถึงแก่กาลกิริยา , ถึงแก่กรรม


หลับไม่ตื่น

หลับ + ไม่ + ตื่น

หฺลับ-ไม่-ตื่น

ตาย (มักขึ้นต้นว่า ไปไม่กลับ)

หลับไม่ตื่น หลังโชว์ซดเหล้า


ดับชีพ

/dap̚˨˩.t͡ɕʰiːp̚˥˩/^((สัมผัส))


ล้างแค้น

/laːŋ˦˥.kʰɛːn˦˥/^((สัมผัส))


ฟาดหัวฟาดหาง

ฟาด + หัว + ฟาด + หาง

ฟาด-หัว-ฟาด-หาง

/faːt̚˥˩.hua̯˩˩˦.faːt̚˥˩.haːŋ˩˩˦/^((สัมผัส))


เวียนหัว

รู้สึกมึนหัว ตาลาย ใจหวิว มองเห็นอะไรหมุนไปหมด

อาการที่ทำให้รู้สึกงง สับสน วุ่นวาย รำคาญ เป็นต้น จนทำอะไรไม่ถูกหรือจับต้นชนปลายไม่ติด

งานยุ่งเสียจนเวียนหัว

ลายมือยุ่ง อ่านแล้วเวียนหัว


คามุย

จากมังงะ/อะนิเมะ นารูโตะ เป็นชื่อวิชาที่สามารถเคลื่อนที่ข้ามมิติได้ ซึ่งมีที่มาจากไอนุ カムィ (“เทพ”)

(คน) หายตัว, หายหัว

รวบแล้ว 'จอมโจรคามุย' หลอกขายสินค้าเกมออนไลน์ยูทูปเบอร์ชื่อดัง

(ของ) หายไป (ซึ่งอาจถูกขโมยไป)


ขึ้ง

/kʰɯŋ˥˩/^((สัมผัส))

โกรธ, แค้น, เคือง


ดึ่ง

/dɯŋ˨˩/^((สัมผัส))

ดิ่ง, ตรงลงไป


โหลด

ยืมมาจากอังกฤษ load

/loːt̚˨˩/^((สัมผัส))


ไปต่างโลก

ไป + ต่าง + โลก; "ต่างโลก" แปลตรงตัวจากญี่ปุ่น 異世界 (อิเซไก); ได้รับอิทธิพลมาจากมังงะ/อะนิเมะหลาย ๆ เรื่อง โดยที่ตัวเอกตายแล้วไปเกิดใหม่ที่โลกอื่น หรือถูกอัญเชิญไปด้วยเวทมนตร์


อดอาหาร

dejunar

งดเว้นการกินอาหารหรือเครื่องดื่ม

តមអាហារ

งดเว้นการกินอาหารหรือเครื่องดื่ม

ᩋᩫ᩠ᨯᩋᩣᩉᩣ᩠ᩁ

งดเว้นการกินอาหารหรือเครื่องดื่ม

禁食

งดเว้นการกินอาหารหรือเครื่องดื่ม

vasten

งดเว้นการกินอาหารหรือเครื่องดื่ม

oruç tutmak

งดเว้นการกินอาหารหรือเครื่องดื่ม

ꪋꪾꪹꪚ꪿ꪱꪀꪲꪙ

งดเว้นการกินอาหารหรือเครื่องดื่ม

ဢမ်ႇၵိၼ်တၢင်းၵိၼ်

งดเว้นการกินอาหารหรือเครื่องดื่ม

jejuar

งดเว้นการกินอาหารหรือเครื่องดื่ม

jeûner

งดเว้นการกินอาหารหรือเครื่องดื่ม

အစာရှောင်

งดเว้นการกินอาหารหรือเครื่องดื่ม

fasten

งดเว้นการกินอาหารหรือเครื่องดื่ม

ieiuno

งดเว้นการกินอาหารหรือเครื่องดื่ม

ອົດອາຫານ

งดเว้นการกินอาหารหรือเครื่องดื่ม

kiêng ăn

งดเว้นการกินอาหารหรือเครื่องดื่ม

ayunar

งดเว้นการกินอาหารหรือเครื่องดื่ม

fast

งดเว้นการกินอาหารหรือเครื่องดื่ม

صَامَ

งดเว้นการกินอาหารหรือเครื่องดื่ม

צָם

งดเว้นการกินอาหารหรือเครื่องดื่ม

/ʔot̚˨˩.ʔaː˧.haːn˩˩˦/^((สัมผัส))

(หน่วยข้อมูลนี้เป็นศูนย์กลางของคำแปล)


เขจร

ยืมมาจากสันสกฤต खेचर (เขจร, “ไปในอากาศ”).

/kʰeː˩˩˦.t͡ɕɔːn˧/^((สัมผัส))

บินไป, เหาะไป

ให้ระวังระไวพิทักรักษาบังคับบัญชาลูกขุนมุนนายหัวหมื่นแห่แหนพระผู้เปนเจ้า แลห้ามปรามผู้คนเขจรเข้าออกผิดชอบกลางวันกลางคืน