ຄວາມໃສ

ຄວາມ (ความ) + ໃສ (ใส)

[kʰuːə̯m˩˨.saɰ˥˧˧]

คำอาการนามของ ໃສ (ใส)


ການເພີ່ມ

ການ (กาน) + ເພີ່ມ (เพี่ม)

[kaːn˩˨.pʰɤːm˧˨]

คำอาการนามของ ເພີ່ມ (เพี่ม)


ແກ້ງ

ร่วมเชื้อสายกับไทย แก้ง, อีสาน แก้ง, คำเมือง ᨠᩯ᩠᩶ᨦ (แก้ง), เขิน ᨠᩯ᩠᩶ᨦ (แก้ง), ไทลื้อ ᦶᦂᧂᧉ (แก้ง), ไทใหญ่ ၵႅင်ႈ (แก้ง), ไทใต้คง ᥐᥦᥒᥲ (แก้ง) หรือ ᥓᥦᥒᥲ (แจ้ง)

แก้ง (เมื่อชำระก้น), เช็ด (ใช้แก่การเช็ดอุจจาระออกจากก้นหรือการเช็ดน้ำมูก)


ແກ້ງ

ร่วมเชื้อสายกับไทย แก่ง, อีสาน แก้ง, คำเมือง ᨠᩯ᩠᩵ᨦ (แก่ง), เขิน ᨠᩯ᩠᩵ᨦ (แก่ง), ไทลื้อ ᦶᦂᧂᧈ (แก่ง), ไทดำ ꪵꪀ꫁ꪉ (แก้ง), ไทใหญ่ ၵႅင်ႇ (แก่ง); เทียบมอญ ဂင် (คง์, “แม่น้ำ; ทะเล”) [แกฺง]


ແກ້ງ

ร่วมเชื้อสายกับไทย แกล้ง, เขิน ᨠᩯ᩠᩶ᨦ (แก้ง, “ทำให้เสียชื่อเสียงลับหลัง”), ไทใหญ่ ၵႅင်ႈ (แก้ง, “แสร้ง”) หรือ ၵဵင်ႈ (เก้ง), ไทใต้คง ᥐᥦᥒᥴ (แก๋ง, “เยาะเย้ย”), อาหม 𑜀𑜢𑜂𑜫 (กิง์, “แสร้ง”)

แกล้ง (แสร้ง)

แกล้ง (ทำให้เดือดร้อน)


ແກ້ມ

ร่วมเชื้อสายกับไทย แก้ม, ไทดำ ꪵꪀ꫁ꪣ (แก้ม), ไทขาว ꪵꪀꪣꫂ, ไทใต้คง ᥐᥦᥛᥲ (แก้ม)


ເອື້ອມ

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน เอื้อม


ການເອື້ອມ

ການ (กาน) + ເອື້ອມ (เอื้อม)

[kaːn˩(˧).ʔɯːə̯m˥˨]

[kaːn˩˨.ʔɯːə̯m˧˦]

คำอาการนามของ ເອື້ອມ (เอื้อม)


ການອະນຸມັດ

ການ (กาน) + ອະນຸມັດ (อะนุมัด)

ການ-ອະ-ນຸ-ມັດ

คำอาการนามของ ອະນຸມັດ (อะนุมัด)


ຄວາມປອດໄພ

ຄວາມ (ความ) + ປອດໄພ (ปอดไพ)

[kʰuːə̯m˧˥.pɔːt̚˧˩.pʰaj˧˥]

[kʰuːə̯m˩˨.pɔːt̚˥˥˨.pʰaj˩˨]

คำอาการนามของ ປອດໄພ (ปอดไพ)


ເຄາະ

เทียบจีนเก่า叩 (OC *kʰoːʔ); ร่วมเชื้อสายกับไทย เคาะ


ການໂຄະ

ການ (กาน) + ໂຄະ (โคะ)

คำอาการนามของ ໂຄະ (โคะ)


ການເຄາະ

ການ (กาน) + ເຄາະ (เคาะ)

[kaːn˩˨.kʰɔʔ˧˨]

คำอาการนามของ ເຄາະ (เคาะ)


ການຮາກ

ການ (กาน) + ຮາກ (ฮาก)

คำอาการนามของ ຮາກ (ฮาก)


ການຫຼີກ

ການ (กาน) + ຫຼີກ (หลีก)

ການຫລີກ
กานหลีก

คำอาการนามของ ຫຼີກ (หลีก)


ຫລີກ

รูปล้าสมัยของ ຫຼີກ (หลีก)


ໃສ້ເດືອນ

จาก ໃສ້ (ใส้, “ไส้”) + (ເດືອນ (เดือน), จากไทดั้งเดิม *t.nɯəlᴬ (“ไส้เดือน”)); ร่วมเชื้อสายกับไทย ไส้เดือน, ไทขาว ꪒꪷꪙ, ไทใหญ่ တိူၵ်ႇလိူၼ် (เติ่กเลิน)

[saɰ˥˥˨.dɯːə̯n˩˨]


ຖັກແທ່

[tʰak̚˧˥.tʰɛː˧]

[tʰak̚˩˨.tʰɛː˧˨]

ทักแท, สัตว์ประหลาดเหมือนคนแต่ตัวใหญ่ที่อาศัยอยู่ในป่า ตามตำนาน

วานร, ลิงไม่มีหาง

คนเถื่อน, คนป่า


ຖັກແທ່

[tʰak̚˧˥.tʰɛː˧]

[tʰak̚˩˨.tʰɛː˧˨]

(ຂີ້~) ไส้เดือน


ພຍາງ

[pʰa(ʔ˧).ɲaːŋ˧˥]

[pʰa(ʔ˧˨).ɲaːŋ˩˨]

รูปล้าสมัยของ ພະຍາງ (พะยาง)


ເສວະນາ

ยืมมาจากบาลี เสวนา

[seː˥˧˧.ʋa(ʔ˧˨).naː˩˨]


ຄວາມມົນ

ຄວາມ (ความ) + ມົນ (ม็น)

คำอาการนามของ ມົນ (ม็น)


ການມົນ

ການ (กาน) + ມົນ (ม็น)

คำอาการนามของ ມົນ (ม็น)


ຜ້າເຊັດໜ້າ

ยืมมาจากไทย ผ้าเช็ดหน้า; เหมือนกับ ຜ້າ (ผ้า) + ເຊັດ (เซัด) + ໜ້າ (หน้า)


ການເຊັດ

ການ (กาน) + ເຊັດ (เซัด)

คำอาการนามของ ເຊັດ (เซัด)


ທຳມະດາ

ທັມມະດາ
ทัมมะดา


ທຳມະດາ

ທັມມະດາ
ทัมมะดา


ທ່າທາງ

คำกริยาวิเศษณ์

ທ່າ (ท่า, “ท่า”) + ທາງ (ทาง, “ทาง”)

[tʰaː˧.tʰaːŋ˧˥]

[tʰaː˧˨.tʰaːŋ˩˨]


ແຕກຕ່າງ

ແຕກ (แตก, “แตก”) + ຕ່າງ (ต่าง, “ต่าง”)

[tɛːk̚˧˩.taːŋ˧]

[tɛːk̚˥˥˨.taːŋ˧˨]


ແປກ

คำกริยาวิเศษณ์

ร่วมเชื้อสายกับไทย แปลก, ไทใหญ่ ပႅၵ်ႇ (แป่ก), ไทใต้คง ᥙᥦᥐᥱ (แป่ก)


ເລົ່າຮຽນ

ເລົ່າ (เล็่า, “เล่า”) + ຮຽນ (ฮยน, “เรียน”)


ຄາຖາອາຄົມ

ຄາຖາ (คาถา, “คาถา”) + ອາຄົມ (อาค็ม, “อาคม”)

[kʰaː˩˨.tʰaː˥˧˧.ʔaː˩˨.kʰom˩˨]

ຄາ-ຖາ-ອາ-ຄົມ


ເນື້ອຄວາມ

ເນື້ອ (เนื้อ, “เนื้อ”) + ຄວາມ (ความ, “ความ”)

[nɯːə̯˥˨.kʰuːə̯m˧˥]

[nɯːə̯˧˦.kʰuːə̯m˩˨]


ອະນິເມະ

ยืมมาจากญี่ปุ่น アニメ (อะนิเมะ), ตัดมาจาก アニメーション (อะนิเมชง), จากอังกฤษ animation


ຄ້ອງ

ร่วมเชื้อสายกับไทย ฆ้อง, ไทลื้อ ᦅᦸᧂᧉ (ค้อ̂ง), ไทดำ ꪁ꫁ꪮꪉ (กฺ้อง); เทียบมาเลเซีย gong


ຄ້ອງ

ร่วมเชื้อสายกับไทย คล้อง, อีสาน คล้อง, คำเมือง ᨣᩖᩬ᩶ᨦ (คลอ้ง) หรือ ᨣᩬ᩶ᨦ (คอ้ง), เขิน ᨣᩬ᩶ᨦ (คอ้ง), ไทลื้อ ᦅᦸᧂᧉ (ค้อ̂ง), ไทดำ ꪋ꫁ꪮꪉ (จฺ้อง), ไทใหญ่ ၵွင်ႉ (ก๎อ̂ง), ไทใต้คง ᥐᥩᥒᥳ (ก๎อ̂ง)


ແຂວນ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *qweːnᴬ; ร่วมเชื้อสายกับไทย แขวน, คำเมือง ᨡ᩠ᩅᩯᩁ (แขวร), ไทขาว ꪵꪄꪫꪙ, ไทใหญ่ ၵႅၼ် (แกน) หรือ ၽႅၼ် (แผน), อาหม 𑜁𑜢𑜐𑜫 (ขิญ์)

[kʷʰɛːn˩(˧)]


ຫ້ອຍ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *hoːjꟲ; ร่วมเชื้อสายกับไทย ห้อย, คำเมือง ᩉᩬ᩠᩶ᨿ (หอ้ย), ไทลื้อ ᦠᦾᧉ (ห้อ̂ย), ไทใหญ่ ႁွႆႈ (ห้อ̂ย), อาหม 𑜍𑜨𑜩 (รอ̂ย์)


ເກງຂາມ

ເກງ (เกง, “เกรง”) + ຂາມ (ขาม, “ขาม”)

[keːŋ˩˨.kʰaːm˥˧˧]


ລະແວງ

[la(ʔ˧).ʋɛːŋ˧˥]

[la(ʔ˧˨).ʋɛːŋ˩˨]


ສອງຈິດສອງໃຈ

ສອງ (สอง, “สอง”) + ຈິດ (จิด, “จิต”) + ສອງ (สอง, “สอง”) + ໃຈ (ใจ, “ใจ”)

[sɔːŋ˩(˧).t͡ɕit̚˧˥.sɔːŋ˩(˧).t͡ɕaj˩(˧)]

[sɔːŋ˥˧˧.t͡ɕit̚˩˨.sɔːŋ˥˧˧.t͡ɕaɰ˩˨]

ສອງ-ຈິດ-ສອງ-ໃຈ


ຍິນຍອມ

ຍິນ (ยิน, “ยิน”) + ຍອມ (ยอม, “ยอม”)

[ɲin˧˥.ɲɔːm˧˥]

[ɲin˩˨.ɲɔːm˩˨]


ເຕັມໃຈ

ເຕັມ (เตัม, “เต็ม”) + ໃຈ (ใจ, “ใจ”)


ການສານ

ການ (กาน) + ສານ (สาน)

คำอาการนามของ ສານ (สาน)


ການພັນ

ການ (กาน) + ພັນ (พัน)

คำอาการนามของ ພັນ (พัน)


ອາຄາດ

ยืมมาจากบาลี อาฆาต หรือสันสกฤต आघात (อาฆาต)

[ʔaː˩(˧).kʰaːt̚˥˨]

[ʔaː˩˨.kʰaːt̚˧˦]


ເຈັບແຄ້ນ

[t͡ɕep̚˧˥.kʰɛːn˥˨]

[t͡ɕep̚˩˨.kʰɛːn˧˦]


ພະຍາບາດ

[pʰa(ʔ˧˨).ɲaː˩˨.baːt̚˥˥˨]


ພະຍາບາດ

[pʰa(ʔ˧˨).ɲaː˩˨.baːt̚˥˥˨]


ສ້ຽນໜາມ

ສ້ຽນ (ส้ยน, “เสี้ยน”) + ໜາມ (หนาม, “หนาม”)

ສ້ຽນຫນາມ
ส้ยนหนาม

[siːə̯n˥˥˨.naːm˥˧˧]

เสี้ยน, หนาม


ຂ້າເສິກ

ຂ້າ (ข้า, “ข้า”) + ເສິກ (เสิก, “ศึก”)

[kʰaː˧˩.sɤk̚˧˥]

[kʰaː˥˥˨.sɤk̚˩˨]


ຂັດຂວາງ

ຂັດ (ขัด, “ขัด”) + ຂວາງ (ขวาง, “ขวาง”)

[kʰat̚˧˥.kʰuːə̯ŋ˩(˧)]

[kʰat̚˩˨.kʰuːə̯ŋ˥˧˧]


ອຸປະກາລະ

ยืมมาจากบาลี อุปการ

ອຸບປະກາລະ
อุบปะกาละ
ອຸບປະກາຣະ
อุบปะการะ

ອຸບ-ປະ-ກາ-ລະ


ເກື້ອກູນ

[kɯːə̯˥˨.kuːn˩(˧)]

[kɯːə̯˧˦.kuːn˩˨]


ອະນຸເຄາະ

[ʔa(ʔ˧˥).nuʔ˧.kʰɔʔ˧]

[ʔa(ʔ˩˨).nuʔ˧˨.kʰɔʔ˧˨]


ນິນທາ

ยืมมาจากบาลี นินฺทา (“การติเตียน”) หรือสันสกฤต निन्दा (นินฺทา, “การติเตียน”)


ລັບຫຼັງ

คำกริยาวิเศษณ์

ລັບຫລັງ
ลับหลัง


ຕໍ່ໜ້າ

คำกริยาวิเศษณ์

ຕໍ່ຫນ້າ
ตํ่หน้า


ຈົນປັນຍາ

ຈົນ (จ็น, “จน”) + ປັນຍາ (ปันยา, “ปัญญา”)


ຂັດຂ້ອງ

ຂັດ (ขัด, “ขัด”) + ຂ້ອງ (ข้อง, “ข้อง”)

[kʰat̚˧˥.kʰɔːŋ˧˩]

[kʰat̚˩˨.kʰɔːŋ˥˥˨]


ທ່ຽງກົງ

ທ່ຽງ (ท่ยง, “เที่ยง”) + ກົງ (ก็ง, “ตรง”)

[tʰiːə̯ŋ˧.koŋ˩(˧)]

[tʰiːə̯ŋ˧˨.koŋ˩˨]


ຄອນແຄນ

[kʰɔːn˧˥.kʰɛːn˧˥]

[kʰɔːn˩˨.kʰɛːn˩˨]


ງ່ອນແງ່ນ

[ŋɔːn˧.ŋɛːn˧]

[ŋɔːn˧˨.ŋɛːn˧˨]


ເສຍສະຕິ

ເສຍ (เสย, “เสีย”) + ສະຕິ (สะติ, “สติ”)

ເສັຽສະຕິ
เสัยสะติ

[siːə̯˥˧˧.sa(ʔ˩˨).tiʔ˩˨]


ສະຕິສຳປະຊັນຍະ

[sa(ʔ˧˥).tiʔ˧˥.sam˩(˧).pa(ʔ˧˥).san˧˥.ɲaʔ˧]

[sa(ʔ˩˨).tiʔ˩˨.sam˥˧˧.pa(ʔ˩˨).san˩˨.ɲaʔ˧˨]

ສະ-ຕິ-ສຳ-ປະ-ຊັນ-ຍະ

สติสัมปชัญญะ


ການກ້າ

ການ (กาน) + ກ້າ (ก้า)

คำอาการนามของ ກ້າ (ก้า)


ຄວາມກ້າ

ຄວາມ (ความ) + ກ້າ (ก้า)

[kʰuːə̯m˧˥.kaː˥˨]

[kʰuːə̯m˩˨.kaː˧˦]

คำอาการนามของ ກ້າ (ก้า)


ຜາກົດ

[pʰaː˥˧˧.kot̚˩˨]


ໄພ່ບ້ານ

ໄພ່ (ไพ่, “ไพร่”) + ບ້ານ (บ้าน, “บ้าน”)


ໄພ່ເມືອງ

[pʰaj˧.mɯːə̯ŋ˧˥]

[pʰaj˧˨.mɯːə̯ŋ˩˨]

พลเมือง, ชาวเมือง


ແວ່ນແຄວ້ນ

[ʋɛːn˧.kʷʰɛːn˥˨]

[ʋɛːn˧˨.kʷʰɛːn˧˦]


ໂຫ່

ร่วมเชื้อสายกับไทย โห่, คำเมือง ᩉᩰ᩵ (โห่)


ຫຼົມ

ร่วมเชื้อสายกับไทย หลวม, อีสาน หลม, คำเมือง ᩉᩖᩫᨾ (หล็ม), ไทดำ ꪨꪺꪣ (หลัวม), ไทขาว ꪨꪺꪣ, ไทใหญ่ လူမ် (ลูม)

ໃສ່ເສື້ອຫຼົມໆ

ใส่เสื้อหลวม ๆ

ใส่เสื้อหล็มๆ

ເກີບບໍ່ຄັບຫຼືຫຼົມເກີນໄປ

รองเท้าไม่คับหรือหลวมเกินไป

เกีบบํ่คับหลืหล็มเกีนไป


ລົກ

เล้าเป็ดหรือไก่


ມານ

ตั้งครรภ์, ท้อง

ມານລູກ


ມານ

คำใช้เรียกรวงข้าวโพดหรือฝักข้าวโพด


ມານ

ยืมมาจากบาลี มาร หรือสันสกฤต मार (มาร)


ທວາຍ

ร่วมเชื้อสายกับไทย ทาย, คำเมือง ᨴ᩠ᩅᩤ᩠ᨿ (ทวาย), เขิน ᨴ᩠ᩅᩣ᩠ᨿ (ทวาย), ไทลื้อ ᦑᦻ (ทาย)

ທວາຍຜົນການແຂ່ງຂັນ

ทายผลการแข่งขัน

ทวายผ็นกานแข่งขัน


ຢຳ

ร่วมเชื้อสายกับไทย ยำ, อีสาน ยำ, ไทดำ ꪤꪾ (หยำ)

ยำ, ยำเกรง, กลัว, เคารพ, นับถือ


ຢຳ

ควรกลัว, ควรนับถือ


ຮ່າງຄີງ

ຮ່າງ (ฮ่าง, “ร่าง”) + ຄີງ (คีง, “ตัว”)

[haːŋ˧.kʰiːŋ˧˥]

[haːŋ˧˨.kʰiːŋ˩˨]

ຮັກສາຮ່າງຄີງ

รักษาร่างกาย

ฮักสาฮ่างคีง

ຮ່າງຄີງຕຸ້ຍພີ

ร่างกายอ้วนพี

ฮ่างคีงตุ้ยพี


ຫຼອນ

ร่วมเชื้อสายกับไทย หลอน, คำเมือง ᩉᩖᩬᩁ (หลอร)

ไปมาโดยไม่บอก, กระทำโดยไม่บอก

ຫຼອນໂຈມຕີ


ເນີ້ງ

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨶᩮᩥ᩠᩶ᨦ (เนิ้ง)

เฉ, เก, เห, เอียง

ໂຕໜັງສືເຂັ້ມແລະເນີ້ງ

ตัวหนังสือเข้มและเอียง

โตหนังสืเขั้มและเนี้ง


ຄ່ອງເຄີຍ

ຄ່ອງເຄີຽ
ค่องเคีย

ชำนาญ, คล่อง


ອຸກ

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน อุก

แค้นอยู่ในใจ, ไม่สบายใจ


ອໍ

ร่วมเชื้อสายกับไทย ออ

ออ, คับคั่ง, แออัด


ລູກແຕກ

[luːk̚˥˨.tɛːk̚˧˩]

[luːk̚˧˦.tɛːk̚˥˥˨]


ບາຍ

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน บาย


ເຊີ່ນ

ນົກບິນເຊີ່ນ


ຫຼຸບ

ร่วมเชื้อสายกับไทย หลุบ, อีสาน หลุบ, จ้วงแบบจั่วเจียง lup (หลุบ, “ติดอยู่ในหล่ม, ตกลงในหล่ม”)

หลุม, ที่ต่ำ, ที่ที่น้ำท่วมถึง


ຫຼຸບ

เอาส้นหรือหัวหลบลงเข้ารูอย่างรวดเร็ว


ຫຼຸບ

โป๋, โหว่, บุ๋ม


ລະແວກ

[la(ʔ˧).ʋɛːk̚˥˨]

[la(ʔ˧˨).ʋɛːk̚˧˦]


ປ່າຊ້າ

ປ່າ (ป่า, “ป่า”) + ຊ້າ (ซ้า, “ช้า”)


ແຫ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *kreːᴬ; ร่วมเชื้อสายกับไทย แห, คำเมือง ᩉᩯ (แห) หรือ ᩉᩕᩯ (แหร), เขิน ᩉᩯ (แห), ไทลื้อ ᦶᦠ (แห), ไทดำ ꪵꪬ (แห), ไทใหญ่ ၶႄ (แข), อาหม 𑜁𑜦𑜧 (เข), จ้วง re, จ้วงแบบจั่วเจียง he


ແຫ

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน แห, ปักษ์ใต้ แห, คำเมือง ᩉᩯ (แห) หรือ ᩉᩕᩯ (แหร), เขิน ᩉᩯ (แห), ไทดำ ꪵꪬ (แห), ไทใหญ่ ႁႄ (แห)

เปรียว, ไม่เชื่อง, ไม่คุ้น


ແຄະ

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน แคะ

เปรียว, ไม่เชื่อง, ไม่คุ้น, ไม่ให้เข้าใกล้


ໂຄລົບ

เคารพ, นับถือ, คารวะ


ວຸ່ນວາຍ

ວຸ້ນວາຍ
วุ้นวาย
ວຸ່ນວາຽ
วุ่นวาย

[ʋun˧˨.ʋaːj˩˨]


ຂ່ຽນ

เทียบไทย เขี่ยน

ข่วน, เขี่ยน


ຄອງ

ร่วมเชื้อสายกับไทย คลอง, อีสาน คลอง, คอง, ไทลื้อ ᦅᦸᧂ (คอ̂ง)

รอยที่ยาวไป, รอยที่ยาวเป็นทาง


ຄອງ

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน คอง, ไทลื้อ ᦅᦸᧂ (คอ̂ง)


ຄອງ

ร่วมเชื้อสายกับไทย ครอง


ຊຸດໂຊມ

ยืมมาจากไทย ทรุดโทรม


ຮາມ

ร่วมเชื้อสายกับไทย ราม, คำเมือง ᩁᩣ᩠ᨾ (ราม), ไทใหญ่ ႁၢမ်း (ห๊าม)

ซึ่งอยู่ชั้นปานกลาง

กำลังเป็นสาว


ຮາມ

อาจมีรากศัพท์เดียวกับ ຮາມ ที่มีความหมายว่า กำลังเป็นสาว หรือ พอดี; ร่วมเชื้อสายกับไทย ราม


ຮາມ

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩁᩣ᩠ᨾ (ราม), ไทใหญ่ ႁၢမ်း (ห๊าม)


ຖ່າວ

กำลังเป็นสาว, รุ่นสาว, ถ่าว


ຜ້ານ

ຮູບຮ່າງພໍຜ້ານກາງ

รูปร่างพอระดับกลาง

ฮูบฮ่างพํผ้านกาง


ຖ້ານ

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน ถ้าน, คำเมือง ᨳ᩶ᩣ᩠ᨶ (ถ้าน), เขิน ᨳ᩶ᩣ᩠ᨶ (ถ้าน), ไทลื้อ ᦏᦱᧃᧉ (ถ้าน), ไทใหญ่ ထၢၼ်ႈ (ถ้าน)

ชั้น, ลำดับ, ตำแหน่ง, ฐานะ

ชั้น (ที่วางของ)

ຖ້ານຮອງຈອກນ້ຳ

ชั้นรองแก้วน้ำ

ถ้านฮองจอกน้ำ


ຜຽດ

[pʰiːə̯t̚˧˩]

[pʰiːə̯t̚˥˥˨]

กั้นรั้ว, เอาหญ้าหรือไม้กันไว้เพื่อไม่ให้สัตว์เดินไปมา


ຜ່ຽນ

เปลี่ยน, เอาแลกกัน


ແປນ

ร่วมเชื้อสายกับไทย แปลน, อีสาน แปน

แปลน, เกลี้ยง, ไม่มีสิ่งใดอยู่, เปล่า, ไม่รก

ຟັນປ່າໄມ້ນ້ອຍໃຫ້ແປນ

ฟันป่าไม้เล็กให้โล่งเตียน

ฟันป่าไม้น้อยให้แปน


ກ້ຽງ

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *kliəŋꟲ² (Jonsson, 1991); ร่วมเชื้อสายกับไทย เกลี้ยง, คำเมือง ᨠᩖ᩠ᨿ᩶ᨦ (กลย้ง), เขิน ᨠ᩠ᨿ᩶ᨦ (กย้ง), อีสาน เกลี้ยง, ไทลื้อ ᦵᦂᧂᧉ (เก้ง), ไทดำ ꪀꪸ꫁ꪉ (กย้̂ง), ไทใหญ่ ၵဵင်ႈ (เก้ง), ไทใต้คง ᥐᥥᥒᥲ (เก้ง)

ຂັດຂີ້ໄຄໃຫ້ໝົດກ້ຽງ

ขัดขี้ไคลให้หมดเกลี้ยง

ขัดขี้ไคให้หม็ดก้ยง


ກ້ຽງ

(ໝາກ~) เกลี้ยง


ແກມ

ร่วมเชื้อสายกับไทย แกม


ໂງ

คด, ไม่ตรง, โค้ง, งอ


ແລ່ງ

ที่อยู่นอนของสัตว์พาหนะ


ແລ່ງ

เอาเชือกผูกวัวควายไว้ในคอก


ສຽດ

[siːə̯t̚˥˥˨]


ເກັດ

ร่วมเชื้อสายกับไทย เกล็ด, ไทขาว ꪀꪸꪒ


ເກັດ

ขบเมล็ดให้แตกแล้วคายเปลือกออก


ໂປ່

ຂີ້ໄກ່ໂປ່


ປູ້

ทื่อ, ไม่แหลม


ເສັງ

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน เส็ง, คำเมือง ᩈᩮ᩠ᨦ (เสง, “แข่งขันในการส่งเสียง”)

สอบ, เปรียบเทียบ

ເມື່ອລູກເສັງຕົກພໍ່ແມ່ກໍຢ້ານເສຍໜ້າ.

เมื่อลูกสอบตกพ่อแม่ก็กลัวเสียหน้า

เมื่อลูกเสังต็กพํ่แม่กํอย้านเสยหน้า.

ไล่บัญชี, เอาเงินที่ซื้อของมาใช้ค่าของ


ໃຊ່

คำกริยาวิเศษณ์

ມິໃຊ່


ງຶດ

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน งึด, คำเมือง ᨦᩨ᩠ᨯ (งืด), เขิน ᨦᩨ᩠ᨯ (งืด), ไทลื้อ ᦇᦹᧆ (งืด)

อัศจรรย์, แปลก, ประหลาด


ຢຸດຢ່ອນ

คำกริยาวิเศษณ์

ສະແຫວງຫາຢ່າງບໍ່ຢຸດຢ່ອນ

แสวงหาอย่างไม่หยุดหย่อน

สะแหวงหาอย่างบํ่อยุดอย่อน


ໂທນ

โทน, เปลี่ยว, เดียว, ไร้คู่


ໂທນ

โทน (กลองชนิดหนึ่ง)


ຮາບ

ร่วมเชื้อสายกับไทย ราบ, คำเมือง ᩁᩣ᩠ᨷ (ราบ)


ຈ່ານ

สังกะสี, ตะกั่ว


ຈ່ານ

ซึ่งกระจายออก, แตกกระจาย, ไม่รวมกัน


ມິ່ງ

ดี, ประเสริฐ, ที่รักหวงแหนที่สุด


ຜູກມິດ

ຜູກມິດກັບໝູ່ເພື່ອນ

ผูกมิตรกับเพื่อนฝูง

ผูกมิดกับหมู่เพื่อน


ແສ້

ร่วมเชื้อสายกับไทย แส้, คำเมือง ᩈᩯ᩶ (แส้), ไทใหญ่ သႄႈ (แส้, “คานประตู”)


ຢຳແຢງ

[jam˩˨.jɛːŋ˩˨]

ยำเกรง, กลัว

ໄຫວ້ນົບໂຄລົບຢຳແຢງ

ไหว้เคารพอย่างยำเกรง

ไหว้น็บโคล็บอยำแอยง


ສະດຸ້ງ

สะดุ้ง (ตกใจ)


ສະດຸ້ງ

สะดุ้ง (เครื่องดักปลา)


ຄັບຄາ

[kʰap̚˧˨.kʰaː˩˨]

ซึ่งอยู่ไม่สูงไม่ต่ำ อยู่ชั้นกลาง

คลุมเครือ, เคลือบแคลง, คลับคล้าย, คลับคล้ายคลับคลา


ຈຸ້ມ

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน จุ้ม, ไทดำ ꪊꪴ꫁ꪣ (จุ้ม)

พวก, หมู่, โคตรวงศ์, ของที่รวมกันอยู่เป็นหมวด


ແຈບ

คำกริยาวิเศษณ์

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน แจบ

[t͡ɕɛːp̚˥˥˨]

สนิท, ไม่ห่าง

ນອນບໍ່ແຈບ

นอนหลับไม่สนิท

ປິດໃຫ້ແຈບ


ແຈບ

คำกริยาวิเศษณ์

ร่วมเชื้อสายกับไทย แจบ

[t͡ɕɛːp̚˥˥˨]


ແຫຍ້

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน แหย้

ขยับเข้าที่ของผู้อื่น


ຫງາຍ

ร่วมเชื้อสายกับไทย หงาย, คำเมือง ᩉ᩠ᨦᩣ᩠ᨿ (หงาย), ไทขาว ꪬꪱꪥ, ไทใหญ่ ငၢႆ (งาย)


ຫງາຍ

หงาย (เอาด้านหน้าขึ้น)


ຫງາຍ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ʰŋaːjᴬ (“แสงจันทร์”); ร่วมเชื้อสายกับไทย หงาย, อาหม 𑜑𑜩 (หย์), จ้วงแบบจั่วเจียง hai (“ดวงจันทร์”)

หงาย (ส่องแสงสว่าง)


ແປ້

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน แป้

ลดให้ต่ำลง, ทำให้แบน


ແປ້

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน แป้

ภาชนะทำด้วยดินเผาสำหรับใส่เหล้า


ແປ້ວ

ร่วมเชื้อสายกับไทย แป้ว, อีสาน แป้ว


ແປ້ວ

ร่วมเชื้อสายกับไทย แป้ว, อีสาน แป้ว

รอยแผลเล็ก ๆ ที่ดีแล้ว


ຊຳຊາ

คำกริยาวิเศษณ์

ຫາກິນແນວນີ້ໄປກ່ອນຊຳຊາ

หากินแบบนี้ไปก่อนชั่วคราว

หากินแนวนี้ไปก่อนซำซา


ປານ

คำกริยาวิเศษณ์

ปาน (เหมือน หรือเพียง)


ປ່ານ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *paːnᴮ; ร่วมเชื้อสายกับไทย ป่าน, ไทใหญ่ ပၢၼ်ႇ (ป่าน)


ການຕອດ

ການ (กาน) + ຕອດ (ตอด)

[kaːn˩˨.tɔːt̚˥˥˨]

คำอาการนามของ ຕອດ (ตอด)


ເຫີນຫ່າງ

[hɤːn˥˧˧.haːŋ˧˨]


ທ້ວງ

เตือน, พูดให้ผู้อื่นรู้สึกตัว, พูดให้ผู้อื่นมีสติ


ຄີງ

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨤᩥ᩠ᨦ (ฅิง), อีสาน คีง หรือ คิง, ไทลื้อ ᦆᦲᧂ (ฅีง), ไทดำ ꪁꪲꪉ (กฺิง), ไทใหญ่ ၶိင်း (ขิ๊ง), อาหม 𑜁𑜢𑜂𑜫 (ขิง์)

ตัว, ร่างกาย


ຟົ້ງ

ร่วมเชื้อสายกับไทย ฟุ้ง, คำเมือง ᨼᩩ᩶ᨦ (ฟุ้ง), ไทใหญ่ ၽူင်ႉ (ผู๎ง); ร่วมรากกับ ຟຸ້ງ (ฟุ้ง)

กระเด็น, ฟุ้ง

ນ້ຳມັນຟົ້ງ

น้ำมันกระเด็น


ອອນຊອນ

ร่วมเชื้อสายกับไทย อรชร, อีสาน ออนซอน; ร่วมรากกับ ອໍລະຊອນ (อํละซอน)

[ʔɔːn˩(˧).sɔːn˧˥]

[ʔɔːn˩˨.sɔːn˩˨]

อรชร, สวยงาม, น่ารัก

สนุก, ชื่นใจ

ไพเราะ, อ่อนหวาน


ອອນຊອນ

[ʔɔːn˩(˧).sɔːn˧˥]

[ʔɔːn˩˨.sɔːn˩˨]

ชื่นชอบ, ชื่นชม


ດື້

ร่วมเชื้อสายกับไทย ดื้อ, คำเมือง ᨯᩨ᩶ (ดื้)


ອຸກອາດ

ໃຊ້ປືນຂູ່ຢ່າງອຸກອາດ

ใช้ปืนขู้อย่างอุกอาจ

ใซ้ปืนขู่อย่างอุกอาด


ລ່ວງເກີນ

ລ່ວງ (ล่วง, “ล่วง”) + ເກີນ (เกีน, “เกิน”)

[luːə̯ŋ˧.kɤːn˩(˧)]

[luːə̯ŋ˧˨.kɤːn˩˨]

ພາດພັ້ງລ່ວງເກີນພໍ່ແມ່ຄູບາອາຈານ

พลาดพลั้งล่วงเกินพ่อแม่ครูบาอาจารย์

พาดพั้งล่วงเกีนพํ่แม่คูบาอาจาน


ຂີ້ເຮິ

ขี้เหร่, ไม่งาม


ເຂົ້າຈ້າວ

ເຂົ້າ (เข็้า, “ข้าว”) + ຈ້າວ (จ้าว, “หุง, นึ่ง”)

[kʰaw˥˥˨.t͡ɕaːw˧˦]


ແຂກເມືອງ

ແຂກ (แขก, “แขก”) + ເມືອງ (เมือง, “เมือง”)

[kʰɛːk̚˧˩.mɯːə̯ŋ˧˥]

[kʰɛːk̚˥˥˨.mɯːə̯ŋ˩˨]

ຕ້ອນຮັບແຂກບ້ານແຂກເມືອງ

ต้อนรับแขกบ้านแขกเมือง

ต้อนฮับแขกบ้านแขกเมือง


ກະແດ້ງ

[ka(ʔ˧˥).dɛːŋ˥˨]

[ka(ʔ˩˨).dɛːŋ˧˦]

เหี่ยวแห้ง, แห้ง

ດິນແຫ້ງກະແດ້ງ

ดินแห้งแตกระแหง

ดินแห้งกะแด้ง


ຫ່ຽວແຫ້ງ

[hiːə̯w˧.hɛːŋ˧˩]

[hiːə̯w˧˨.hɛːŋ˥˥˨]


ຮັ່ງ

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩁᩢ᩠᩵ᨦ (รั่ง), เขิน ᩁᩢ᩠᩵ᨦ (รั่ง), ไทลื้อ ᦣᧂᧈ (ฮั่ง)


ຮັ່ງ

ซึ่งไม่อดอยาก, ไม่ทุกข์


ອະຫິວາ

[ʔa(ʔ˧˥).hiʔ˧˥.ʋaː˧˥]

[ʔa(ʔ˩˨).hiʔ˩˨.ʋaː˩˨]


ເປັນໄປ

ເປັນ (เปัน, “เป็น”) + ໄປ (ไป, “ไป”)


ຖ້ວນຖີ່

คำกริยาวิเศษณ์

ຖ້ວນ (ถ้วน, “ถ้วน”) + ຖີ່ (ถี่, “ถี่”)

[tʰuːə̯n˧˩.tʰiː˧]

[tʰuːə̯n˥˥˨.tʰiː˧˨]


ຮື

ร่วมเชื้อสายกับไทขาว ꪭꪳ

(ມື້~) มะรืน


ຮື

เสียงไล่วัวควาย


ນາບ

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน นาบ

พูดให้กลัว, ขู่

พูดเสียงดังเพื่อให้กลัว, คำราม

หนีบไว้ทั้งสองข้าง


ນານ

คำกริยาวิเศษณ์

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *naːnᴬ; ร่วมเชื้อสายกับไทย นาน, คำเมือง ᨶᩣ᩠ᨶ (นาน), ไทดำ ꪙꪱꪙ (นาน), ไทใหญ่ ၼၢၼ်း (น๊าน), ไทใต้คง ᥘᥣᥢᥰ (ล๊าน), อาหม 𑜃𑜃𑜫 (นน์)


ເວົ້າຂວັນ

ເວົ້າ (เว็้า, “พูด”) + ຂວັນ (ขวัน, “ขวัญ”)

[ʋaw˧˦.kʷʰan˥˧˧]


ຖາກ

ร่วมเชื้อสายกับไทย ถาก, คำเมือง ᨳᩣ᩠ᨠ (ถาก), ไทลื้อ ᦏᦱᧅ (ถาก), ไทใหญ่ ထၢၵ်ႇ (ถ่าก), ไทใต้คง ᥗᥣᥐᥱ (ถ่าก), พ่าเก ထက် (ถก์), อาหม 𑜌𑜀𑜫 (ถก์)


ຖາກ

(ຂວານ~) ชื่อขวานอย่างหนึ่ง ใช้สำหรับถากไม้ ใช้ฟันไม่ได้ ด้ามงอ เรียก ຂວານຖາກ (ขวานถาก)


ຊູນ

ร่วมเชื้อสายกับไทย ชน, อีสาน ซูน, คำเมือง ᨩᩫ᩠ᨶ (ช็น), เขิน ᨩᩫ᩠ᨶ (ช็น)

ถูก, ต้อง, สัมผัส


ຄວາມນານ

ຄວາມ (ความ) + ນານ (นาน)

[kʰuːə̯m˧˥.naːn˧˥]

[kʰuːə̯m˩˨.naːn˩˨]

คำอาการนามของ ນານ (นาน)


ການປັນ

ການ (กาน) + ປັນ (ปัน)

คำอาการนามของ ປັນ (ปัน)


ການຝາກ

ການ (กาน) + ຝາກ (ฝาก)

คำอาการนามของ ຝາກ (ฝาก)


ການຢ່ອນ

ການ (กาน) + ຢ່ອນ (อย่อน)

คำอาการนามของ ຢ່ອນ (อย่อน)


ຄວາມຢ່ອນ

ຄວາມ (ความ) + ຢ່ອນ (อย่อน)

[kʰuːə̯m˧˥.jɔːn˧]

[kʰuːə̯m˩˨.jɔːn˧˨]

คำอาการนามของ ຢ່ອນ (อย่อน)


ຄວາມຊ້າ

ຄວາມ (ความ) + ຊ້າ (ซ้า)

[kʰuːə̯m˧˥.saː˥˨]

[kʰuːə̯m˩˨.saː˧˦]

คำอาการนามของ ຊ້າ (ซ้า)


ການແກະ

ການ (กาน) + ແກະ (แกะ)

[kaːn˩˨.kɛʔ˩˨]

คำอาการนามของ ແກະ (แกะ)


ການແກ້ໜ້າ

ການ (กาน) + ແກ້ໜ້າ (แก้หน้า)

ການແກ້ຫນ້າ
กานแก้หน้า

[kaːn˩˨.kɛː˧˦.naː˥˥˨]

คำอาการนามของ ແກ້ໜ້າ (แก้หน้า)


ການຂ່ຽນ

ການ (กาน) + ຂ່ຽນ (ข่ยน)

[kaːn˩˨.kʰiːə̯n˧˨]

คำอาการนามของ ຂ່ຽນ (ข่ยน)


ການຂ້ຽນ

ການ (กาน) + ຂ້ຽນ (ข้ยน)

[kaːn˩˨.kʰiːə̯n˥˥˨]

คำอาการนามของ ຂ້ຽນ (ข้ยน)


ການຂາດລອຍ

ການ (กาน) + ຂາດລອຍ (ขาดลอย)

[kaːn˩˨.kʰaːt̚˥˥˨.lɔːj˩˨]

คำอาการนามของ ຂາດລອຍ (ขาดลอย)


ການຄາດຫວັງ

ການ (กาน) + ຄາດຫວັງ (คาดหวัง)

[kaːn˩˨.kʰaːt̚˧˦.ʋaŋ˥˧˧]

ການ-ຄາດ-ຫວັງ

คำอาการนามของ ຄາດຫວັງ (คาดหวัง)


ການຈັດແຈງ

ການ (กาน) + ຈັດແຈງ (จัดแจง)

[kaːn˩(˧).t͡ɕat̚˧˥.t͡ɕɛːŋ˩(˧)]

[kaːn˩˨.t͡ɕat̚˩˨.t͡ɕɛːŋ˩˨]

คำอาการนามของ ຈັດແຈງ (จัดแจง)


ການຂູດ

ການ (กาน) + ຂູດ (ขูด)

[kaːn˩˨.kʰuːt̚˥˥˨]

คำอาการนามของ ຂູດ (ขูด)


ການແກວ່ນ

ການ (กาน) + ແກວ່ນ (แกว่น)

[kaːn˩˨.kʷɛːn˧˨]

คำอาการนามของ ແກວ່ນ (แกว่น)


ການຂົ່ມເຫງ

ການ (กาน) + ຂົ່ມເຫງ (ข็่มเหง)

[kaːn˩˨.kʰom˧˨.ŋeː˥˧˧]

ການ-ຂົ່ມ-ເຫງ

คำอาการนามของ ຂົ່ມເຫງ (ข็่มเหง)


ການຄຽດແຄ້ນ

ການ (กาน) + ຄຽດແຄ້ນ (คยดแค้น)

[kaːn˩(˧).kʰiːə̯t̚˥˨.kʰɛːn˥˨]

[kaːn˩˨.kʰiːə̯t̚˧˦.kʰɛːn˧˦]

ການ-ຄຽດ-ແຄ້ນ

คำอาการนามของ ຄຽດແຄ້ນ (คยดแค้น)


ການກະຈາ

ການ (กาน) + ກະຈາ (กะจา)

คำอาการนามของ ກະຈາ (กะจา)


ການຂັດເກົາ

ການ (กาน) + ຂັດເກົາ (ขัดเก็า)

ການ-ຂັດ-ເກົາ

คำอาการนามของ ຂັດເກົາ (ขัดเก็า)


ການຂັດຂວາງ

ການ (กาน) + ຂັດຂວາງ (ขัดขวาง)

[kaːn˩˨.kʰat̚˩˨.kʰuːə̯ŋ˥˧˧]

ການ-ຂັດ-ຂວາງ

คำอาการนามของ ຂັດຂວາງ (ขัดขวาง)


ການຂັດຂ້ອງ

ການ (กาน) + ຂັດຂ້ອງ (ขัดข้อง)

[kaːn˩(˧).kʰat̚˧˥.kʰɔːŋ˧˩]

[kaːn˩˨.kʰat̚˩˨.kʰɔːŋ˥˥˨]

ການ-ຂັດ-ຂ້ອງ

คำอาการนามของ ຂັດຂ້ອງ (ขัดข้อง)


ການຂັດໃຈ

ການ (กาน) + ຂັດໃຈ (ขัดใจ)

[kaːn˩˨.kʰat̚˩˨.t͡ɕaɰ˩˨]

คำอาการนามของ ຂັດໃຈ (ขัดใจ)


ການຂັບໄລ່

ການ (กาน) + ຂັບໄລ່ (ขับไล่)

คำอาการนามของ ຂັບໄລ່ (ขับไล่)


ການຂາຍຝາກ

ການ (กาน) + ຂາຍຝາກ (ขายฝาก)

[kaːn˩˨.kʰaːj˥˧˧.faːk̚˥˥˨]

คำอาการนามของ ຂາຍຝາກ (ขายฝาก)


ການຂາຍໜ້າ

ການ (กาน) + ຂາຍໜ້າ (ขายหน้า)

ການຂາຽຫນ້າ
กานขายหน้า

[kaːn˩˨.kʰaːj˥˧˧.naː˥˥˨]

คำอาการนามของ ຂາຍໜ້າ (ขายหน้า)


ການຈົດກ່າຍ

ການ (กาน) + ຈົດກ່າຍ (จ็ดก่าย)

ການຈົດກ່າຽ
กานจ็ดก่าย

ການ-ຈົດ-ກ່າຍ

คำอาการนามของ ຈົດກ່າຍ (จ็ดก่าย)


ການຈົດ

ການ (กาน) + ຈົດ (จ็ด)

คำอาการนามของ ຈົດ (จ็ด)


ການຈົດຈຳ

ການ (กาน) + ຈົດຈຳ (จ็ดจำ)

คำอาการนามของ ຈົດຈຳ (จ็ดจำ)


ການຈົມ

ການ (กาน) + ຈົມ (จ็ม)

คำอาการนามของ ຈົມ (จ็ม)


ການຈົ່ມ

ການ (กาน) + ຈົ່ມ (จ็่ม)

คำอาการนามของ ຈົ່ມ (จ็่ม)


ການເຈດ

ການ (กาน) + ເຈດ (เจด)

[kaːn˩˨.t͡ɕeːt̚˥˥˨]

คำอาการนามของ ເຈດ (เจด)


ການເຈດຕະນາ

ການ (กาน) + ເຈດຕະນາ (เจดตะนา)

ການ-ເຈດ-ຕະ-ນາ

คำอาการนามของ ເຈດຕະນາ (เจดตะนา)


ການຂະຫຍັກ

ການ (กาน) + ຂະຫຍັກ (ขะหยัก)

คำอาการนามของ ຂະຫຍັກ (ขะหยัก)


ການຂະຫຍັບ

ການ (กาน) + ຂະຫຍັບ (ขะหยับ)

คำอาการนามของ ຂະຫຍັບ (ขะหยับ)


ການສະເທືອນໃຈ

ການ (กาน) + ສະເທືອນໃຈ (สะเทือนใจ)

[kaːn˩˨.sa(ʔ˩˨).tʰɯːə̯n˩˨.t͡ɕaɰ˩˨]

ການ-ສະ-ເທືອນ-ໃຈ

คำอาการนามของ ສະເທືອນໃຈ (สะเทือนใจ)


ການສະເລ່ຍ

ການ (กาน) + ສະເລ່ຍ (สะเล่ย)

ການສະເລ່ຽ
กานสะเล่ย

คำอาการนามของ ສະເລ່ຍ (สะเล่ย)


ການສະພັດ

ການ (กาน) + ສະພັດ (สะพัด)

คำอาการนามของ ສະພັດ (สะพัด)


ການສະບັ້ນ

ການ (กาน) + ສະບັ້ນ (สะบั้น)

คำอาการนามของ ສະບັ້ນ (สะบั้น)


ການສະຫນອງ

ການ (กาน) + ສະຫນອງ (สะหนอง)

[kaːn˩˨.sa(ʔ˩˨).nɔːŋ˥˧˧]

รูปล้าสมัยของ ການສະໜອງ (กานสะหนอง)


ການສະຫງວນ

ການ (กาน) + ສະຫງວນ (สะหงวน)

ການສງວນ
กานสงวน

[kaːn˩˨.sa(ʔ˩˨).ŋuːə̯n˥˧˧]

คำอาการนามของ ສະຫງວນ (สะหงวน)


ການສະໜອງ

ການ (กาน) + ສະໜອງ (สะหนอง)

ການສະຫນອງ
กานสะหนอง

[kaːn˩˨.sa(ʔ˩˨).nɔːŋ˥˧˧]

คำอาการนามของ ສະໜອງ (สะหนอง)


ແກ່ນ

ประธาน, หัวหน้า


ແກ່ນ

ประเสริฐ, ดี


ໂຍະຍານ

ໂຍະ (โยะ, “ยาน”) + ຍານ (ยาน, “ยาน”)

[ɲoʔ˧.ɲaːn˧˥]

[ɲoʔ˧˨.ɲaːn˩˨]

ผ่อนผัน, ลดหย่อน

ບໍ່ໂຍະຍານຕໍ່ການສໍ້ລາດບັງຫຼວງ

ไม่ลดหย่อนต่อการฉ้อราษฎร์บังหลวง

บํ่โยะยานตํ่กานสํ้ลาดบังหลวง

ຂໍໃຫ້ພະຍາໂຜດຜາຍໂຍະຍານໃຫ້ຕື່ມ ຢ່າຟ້າວຖືໂທດໂກດເຄືອງ

ขอให้พระยาเมตตาอภัยโทษให้ด้วย อย่าเพิ่งถือโทษโกรธเคือง

ขํให้พะยาโผดผายโยะยานให้ตื่ม อย่าฟ้าวถืโทดโกดเคือง


ຄາວ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ɣaːwᴬ; ร่วมเชื้อสายกับไทย คาว, ไทลื้อ ᦆᦱᧁ (ฅาว), ไทใหญ่ ၶႅဝ်း (แข๊ว), ไทใต้คง ᥑᥦᥝᥰ (แฃ๊ว) หรือ ᥔᥦᥝᥰ (แส๊ว), แสก กฺ๊าว


ຄາວ

ร่วมเชื้อสายกับไทย คราว, ไทลื้อ ᦆᦱᧁ (ฅาว), ไทใหญ่ ၶၢဝ်း (ข๊าว)

ຖ້າເດັກນ້ອຍໄດ້ມີ ການຝຶກຝົນຫຼໍ່ຫຼອມ ແຕ່ຄາວຍັງນ້ອຍ ກໍຈະເຮັດໃຫ້ເປັນ ຄົນທີ່ມີຄວາມຮູ້ ແລະ ຄວາມສາມາດ ກໍເປັນໄດ້

ถ้าเด็กได้มีการฝึกฝนหล่อหลอมแต่คราวยังเล็ก ก็จะทำให้เป็นคนที่มีความรู้และความสามารถก็เป็นได้

ถ้าเดักน้อยได้มี กานฝึกฝ็นหลํ่หลอม แต่คาวยังน้อย กํจะเฮัดให้เปัน ค็นที่มีความฮู้ และ ความสามาด กํเปันได้


ທາວ

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน ทาว, คำเมือง ᨴᩤ᩠ᩅ (ทาว), เขิน ᨴᩤ᩠ᩅ (ทาว), ไทลื้อ ᦑᦱᧁ (ทาว), ไทใหญ่ တၢဝ်း (ต๊าว)


ຊວ້ານ

รูปแบบอื่นของ ຊ້ວນ (ซ้วน)


ຊວ້ານ

รูปแบบอื่นของ ຊ້ວນ (ซ้วน)


ກາມມະຄຸນ

ยืมมาจากบาลี กามคุณ

ກາມຄຸນ
กามคุน


ການທາວ

ການ (กาน) + ທາວ (ทาว)

คำอาการนามของ ທາວ (ทาว)


ການຊວ້ານ

ການ (กาน) + ຊວ້ານ (ซว้าน)

คำอาการนามของ ຊວ້ານ (ซว้าน)


ຊ້ວນ

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน ซ้วน


ຊ້ວນ

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน ซ้วน

ขุดด้วยเสียมหรือพลั่ว

ทำให้สูงขึ้น


ການຊ້ວນ

ການ (กาน) + ຊ້ວນ (ซ้วน)

คำอาการนามของ ຊ້ວນ (ซ้วน)


ເຂີງ

ตะแกรงตาถี่ สานด้วยไม้ไผ่ สำหรับร่อนสิ่งของหรือช้อนสัตว์น้ำ


ເຂີງ

ร่อนหรือกรองเอาส่วนละเอียดหรือของดี

กะ, วัด, กะให้ถูกส่วน


ຮ່ອນ

ร่วมเชื้อสายกับไทย ร่อน, คำเมือง ᩁᩬ᩵ᩁ (รอ่ร), ไทใหญ่ ႁွၼ်ႈ (ห้อ̂น)


ຂຶງ

ร่วมรากกับ ຄຶງ (คึง); ร่วมเชื้อสายกับไทย ขึง, อีสาน ขึง

ขึง, ทำให้ตึง

ทำให้ได้ส่วน


ຫວງແຫນ

[huːə̯ŋ˥˧˧.hɛːn˥˧˧]


ເຮືອນຈຳ

ยืมมาจากไทย เรือนจำ; เหมือนกับ ເຮືອນ (เฮือน, “เรือน”) + ຈຳ (จำ, “จำ”)

[hɯːə̯n˧˥.t͡ɕam˩(˧)]

[hɯːə̯n˩˨.t͡ɕam˩˨]


ຄຸກ

เทียบจีนเก่า牿 (OC *kuːɡ) หรือจีนยุคกลาง牿 (MC kowk); ร่วมเชื้อสายกับไทย คุก, ไทดำ ꪅꪴꪀ (ฅุก), เขมร គុក (คุก); เป็นไปได้ว่าร่วมรากกับ ຄອກ (คอก)


ແຄມ

ร่วมเชื้อสายกับไทย แคม, อีสาน แคม, คำเมือง ᨤᩯ᩠ᨾ (แฅม), เขิน ᨤᩯ᩠ᨾ (แฅม), ไทลื้อ ᦶᦆᧄ (แฅม), ไทดำ ꪵꪁꪣ (แกฺม), เขมร គែម (แคม)


ແຄມ

คำกริยาวิเศษณ์


ຈວຍ

[t͡ɕuːə̯j˩(˧)]

[t͡ɕuːə̯j˩˨]

ไม่ราบเรียบ, ไม่เสมอ


ເຫຼ່ວ

ไม่เที่ยง, ไม่เสมอ


ເຖືອ

ร่วมเชื้อสายกับจ้วงแบบจั่วเจียง twe (เถือ)

[tʰɯːə̯˩(˧)]


ສ້ຽງ

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน เสี้ยง, คำเมือง ᩈ᩠ᨿ᩶ᨦ (สย้ง), เขิน ᩈ᩠ᨿ᩶ᨦ (สย้ง), ไทลื้อ ᦵᦉᧂᧉ (เส้ง), ไทใหญ่ သဵင်ႈ (เส้ง), อาหม 𑜏𑜢𑜂𑜫 (สิง์)

หมด, สิ้น, ไม่มีอีก


ກ້ອມ

ร่วมเชื้อสายกับไทย ก้อม, อีสาน ก้อม, คำเมือง ᨠᩬ᩶ᨾ (กอ้ม), เขิน ᨠᩬ᩶ᨾ (กอ้ม), ไทลื้อ ᦂᦸᧄᧉ (ก้อ̂ม)


ແຂ້ນ

แข้น, ข้น, ไม่เหลว, ซึ่งรวมเข้ากันเป็นก้อน


ບຸ້ນ

ร่วมเชื้อสายกับจ้วงแบบจั่วเจียง mbwnj (เบิ้น-ไหลพุ่งออกมา), จ้วง mboenj (บ้น)

ไหลพุ่ง, ไหลออกแรง


ລັງ

ฟั่น ใช้แก่ ไหมหรือเส้นฝ้าย


ລັງ

ยืมมาจากไทย ลัง


ເວ

เฉ, เก, เห, เอียง


ເວ

ยืมมาจากฝรั่งเศส vé (“ชื่อเรียกอักษร V”)

อักษรละติน V/v


ມິຖຸນາ

คำวิสามานยนาม

[miʔ˧˨.tʰuʔ˩˨.naː˩˨]

(ເດືອນ~) มิถุนายน


ເຊື່ອໃຈ

ເຊື່ອ (เซื่อ, “เชื่อ”) + ໃຈ (ใจ, “ใจ”)

[sɯːə̯˧.t͡ɕaj˩(˧)]

[sɯːə̯˧˨.t͡ɕaɰ˩˨]


ຜີເຊື້ອ

[pʰiː˩(˧).sɯːə̯˥˨]

[pʰiː˥˧˧.sɯːə̯˧˦]

ผีพ่อแม่พี่น้อง


ສວກ

[suːə̯k̚˥˥˨]

จก ขุด หรือแทงไปข้างหน้า


ເຊື້ອສາຍ

ยืมมาจากไทย เชื้อสาย; เหมือนกับ ເຊື້ອ (เซื้อ) + ສາຍ (สาย)

ເຊື້ອສາຽ
เซื้อสาย

[sɯːə̯˥˨.saːj˩(˧)]

[sɯːə̯˧˦.saːj˥˧˧]


ແຮ້ງ

ร่วมเชื้อสายกับไทย แร้ง, คำเมือง ᩁᩯ᩠᩶ᨦ (แร้ง), ไทลื้อ ᦶᦣᧂᧉ (แฮ้ง)


ນົວ

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน นัว

มีรสอร่อยดี, อร่อย

มีคุณค่าทางโภชนาการ


ນົວ

ยืมมาจากฝรั่งเศส noix

(ໝາກ)~ วอลนัท, มันฮ่อ


ຫຼັກໂລບ

ຫລັກໂລບ
หลักโลบ

โลภเอาของคนอื่น, ยักยอก, ฉ้อโกง

ຫຼັກໂລບຄະແນນສຽງການເລືອກຕັ້ງ

โกงคะแนนเสียงการเลือกตั้ง

หลักโลบคะแนนสยงกานเลือกตั้ง


ຝາດ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ʰwɯətᴰ; ร่วมเชื้อสายกับไทย ฝาด, คำเมือง ᨺᩣ᩠ᨯ (ฝาด), ไทลื้อ ᦚᦱᧆ (ฝาด), ไทดำ ꪠꪱꪒ (ฝาด), ไทขาว ꪠꪱꪒ, ไทใหญ่ ၽၢတ်ႇ (ผ่าต) หรือ ၾၢတ်ႇ (ฝ่าต)


ລ່ຽນ

ยืมมาจากไทย ลื่น

คล่อง, ลื่น, ไม่คา, สะดวก


ລ່ຽນ

ยืมมาจากไทย ลื่น

หมุนไป, หมุนไปด้วยวงมน


ກຽນ

เจียน, ตัดรอบ ๆ, ทำให้สั้นลง, ตัด, ขริบ


ກຽນ

เสื่อมสภาพ, กร่อน


ກຽນ

เกียรติ์, ชื่อเสียง, ความลือชาปรากฏ


ກຽນ

มีกิตติศัพท์, มีชื่อเสียง


ບຸ

บุ (ตีให้เข้ารูป)


ບຸ

แทรก, ซุก, ทะลวง

ลุย, เข้าไปในที่รก เช่น ป่า

ບຸປ່າ


ບຸ

พ้นออก, โนออก


ໝົ້ນ

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน หม้น

แทรก, ซุก, เอาหัวเจาะเข้าหรือออก เช่น ในดินหรือของอ่อน

ໝົ້ນເຂົ້າໄປໃນດິນ

เจาะเข้าไปในดิน

หม็้นเข็้าไปในดิน


ການຊາວ

ການ (กาน) + ຊາວ (ซาว)

คำอาการนามของ ຊາວ (ซาว)


ຮົກ

ร่วมเชื้อสายกับไทย รก, คำเมือง ᩁᩫ᩠ᨠ (ร็ก), ไทใหญ่ ႁူၵ်ႉ (หู๎ก)


ກະເທີນ

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน กะเทิน, ญ้อ กะเทิน, เขมร ស្ទើរ (สฺเทิร); ร่วมรากกับ ສະເທີນ (สะเทีน)

ปานกลาง, อยู่ระหว่างครึ่งกลาง


ຝົດ

ตา, ดอกของต้นไม้ที่เพิ่งแตกตาออก

ปุ่มตามร่างกาย


ຫາງສຽງ

ຫາງ (หาง, “หาง”) + ສຽງ (สยง, “เสียง”)

[haːŋ˥˧˧.siːə̯ŋ˥˧˧]


ສ້ວມ

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *suəmꟲ¹ (“ห้อง”); ร่วมเชื้อสายกับไทย ส้วม (“ห้องขับถ่าย”), อีสาน ส้วม (“ห้องนอน”), คำเมือง ᩈ᩠ᩅ᩶ᨾ (สว้ม, “ห้องนอนสำหรับเฉพาะคนในครอบครัว”), ไทใต้คง ᥔᥧᥛᥳ (สู๎ม, “ห้อง”)


ແອ້ມ

ปิดล้อม, เอาสิ่งกั้นห้องมาบังไว้

แถม, เพิ่มเติม


ແອ້ມ

คำกริยาวิเศษณ์


ງຸ້ມ

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน งุ้ม


ງຸ້ມ

ร่วมเชื้อสายกับไทย งุ้ม

งุ้ม, งอลงข้างล่าง


ງໍ

ร่วมเชื้อสายกับไทย งอ, คำเมือง ᨦᩬᩴ (งอํ), ไทลื้อ ᦇᦸ (งอ̂), ไทใหญ่ ငေႃး (ง๊อ̂), อาหม 𑜂𑜦𑜡 (งอ̂), แสก ง๊อ


ງໍ

ชื่อการละเล่นอย่างหนึ่ง ซึ่งเล่นว่ายน้ำ แล้วผู้หนึ่งงอมือว่ายหนีให้เพื่อนไล่


ຄວາມງໍ

ຄວາມ (ความ) + ງໍ (งํ)

[kʰuːə̯m˧˥.ŋɔː˧˥]

[kʰuːə̯m˩˨.ŋɔː˩˨]

คำอาการนามของ ງໍ (งํ)


ຄວາມຄົດ

ຄວາມ (ความ) + ຄົດ (ค็ด)

[kʰuːə̯m˧˥.kʰot̚˧]

[kʰuːə̯m˩˨.kʰot̚˧˨]

คำอาการนามของ ຄົດ (ค็ด)


ເຂີນ

เขิน (กระดากอาย)


ເຂີນ

เขิน (สูงขึ้น)


ເຂີນ

ซึ่งทำให้เสียเวลา, ซึ่งเสียเวลาเปล่า

เชื่องช้า, สาย


ເຂີນ

ซึ่งไม่เหมาะสม


ເຂີນ

คำวิสามานยนาม

เขิน (ชื่อกลุ่มชาติพันธุ์กลุ่มหนึ่ง)


ສະຫຼົບ

ยืมมาจากเขมร ស្លុប (สฺลุบ)

ສະຫລົບ
สะหล็บ
ສລົບ
สล็บ


ການສະຫຼົບ

ການ (กาน) + ສະຫຼົບ (สะหล็บ)

คำอาการนามของ ສະຫຼົບ (สะหล็บ)


ມ້ອຍ

ชื่อชนชาติหนึ่ง อยู่บริเวณที่สูงตอนกลางของเวียดนาม มักเรียกว่า ແກວມ້ອຍ (แกวม้อย)


ຮ່ຳ

ร่วมเชื้อสายกับไทย ร่ำ

ตีซ้ำ ๆ, ตีลงอย่างเร็ว, ลงไว ๆ


ຮ່ຳ

คำกริยาวิเศษณ์

ร่วมเชื้อสายกับไทย ร่ำ

เร็ว ๆ, ไว ๆ


ຮ່ຳ

คำนึง, คิดถึง, ตรึกตรอง


ເພີງ

เครื่องบังแสงไฟ

ชื่อปืนโบราณอย่างหนึ่ง อาศัยหินให้เกิดไฟเวลายิง

หินที่ทำให้เกิดไฟ


ເພີງ

คำกริยาวิเศษณ์


ຮ່ຳເພີງ

[ham˧.pʰɤːŋ˧˥]

[ham˧˨.pʰɤːŋ˩˨]

รำพึง, คำนึง, คิดถึง, ตรึกตรอง


ຮວາດ

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน ฮวาด

สายของสิ่งที่ร้อยใส่กันเป็นพวง

พวงมาลัย, พวงดอกไม้


ເພົາ

(ມັນ~) มันแกว, มันละแวก, มันลาว มักเรียก ມັນເພົາ (มันเพา) หรือ ມັນແກວສະເພົາ (มันแกวสะเพา)


ຄະນິງ

คำนึง, คิด, คิดถึง


ຄຶດ

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨣᩧ᩠ᨯ (คึด), อีสาน คึด, ไทดำ ꪁꪳꪒ (กฺึด)

คิด, คำนึง, ระลึก


ຄຶດຮອດ

ຄຶດ (คึด, “คิด”) + ຮອດ (ฮอด, “ถึง”)

[kʰɯt̚˧.hɔːt̚˥˨]

[kʰɯt̚˧˨.hɔːt̚˧˦]


ກິ່ວ

รูปแบบอื่นของ ກີ່ວ (กี่ว)


ກິ່ວ

รูปแบบอื่นของ ກີ່ວ (กี่ว)


ຕຸ່ມ

ตุ่ม (เม็ดนูน ๆ ที่ขึ้นตามผิวหนัง)


ຕຶບ

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨲᩧ᩠ᨷ (ตึบ), เขิน ᨲᩧ᩠ᨷ (ตึบ)

รก, ทึบ, หนา

ປ່າຕຶບ

ຄົນຕຶບ


ປາດ

ร่วมเชื้อสายกับไทย ปาด, อีสาน ปาด, คำเมือง ᨸᩣ᩠ᨯ (ปาด), เขิน ᨸᩣ᩠ᨯ (ปาด), ไทลื้อ ᦔᦱᧆ (ปาด), ไทดำ ꪜꪱꪒ (ปาด), ไทใหญ่ ပၢတ်ႇ (ป่าต), ไทใต้คง ᥙᥣᥖᥱ (ป่าต), อาหม 𑜆𑜄𑜫 (ปต์)


ປາດ

(ເຂົ້າ~) ชื่อขนมอย่างหนึ่ง ทำด้วยแป้งข้าวเจ้า กวนใส่น้ำตาลและมะพร้าว เรียกว่า ເຂົ້າປາດ (เข้าปาด)


ແມ່ເຮືອນ

ແມ່ (แม่, “แม่”) + ເຮືອນ (เฮือน, “เรือน”)

[mɛː˧.hɯːə̯n˧˥]

[mɛː˧˨.hɯːə̯n˩˨]


ລິດເດດ

ລິດ (ลิด, “ฤทธิ์”) + ເດດ (เดด, “เดช”)

ຣິດເດດ
ริดเดด


ອັ່ງ

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน อั่ง

คับคั่ง, แออัด


ຄັບຄັ່ງ

ຄັບ (คับ, “คับ”) + ຄັ່ງ (คั่ง, “คั่ง”)

[kʰap̚˧˨.kʰaŋ˧˨]


ໄຄ

ร่วมเชื้อสายกับไทย ไคล, ไทดำ ꪼꪁ (ไกฺ)


ໄຄ

ร่วมเชื้อสายกับไทย ไคล, คำเมือง ᨣᩖᩱ (ไคล), ไทใหญ่ ၵႆး (ไก๊)

ตะไคร่น้ำกินได้ชนิด Cladophora sp หรือ Dichotomosiphon tuberosum A. Br.


ໄຄ

เห็ดชนิดหนึ่ง ดอกสีขาวกลิ่นหอม หลังมีสีเขียวเล็กน้อย


ໄຄ

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน ไค

ดี, เบา, บาง

ดีขึ้น, ทุเลาขึ้น


ລົ້ມລະລາຍ

ລົ້ມລະລາຽ
ล็้มละลาย


ປ່ຽວພອຍ

ປ່ຽວພອຽ
ป่ยวพอย

ຊາຍປ່ຽວພອຍ


ຜູກມັດ

ຜູກ (ผูก, “ผูก”) + ມັດ (มัด, “มัด”)

[pʰuːk̚˥˥˨.mat̚˧˨]


ຖັນ

ร่วมเชื้อสายกับไทย ถัน, อีสาน ถัน


ຖັນ

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน ถัน

แถว, แถวเรียงทางกว้าง


ທໍລະຍົດ

ยืมมาจากสันสกฤต दुर्यशस् (ทุรฺยศสฺ); เหมือนกับ ທໍລະ (ทํละ, “ทร”) + ຍົດ (ย็ด, “ยศ”)

ທໍຣະຍົດ
ทํระย็ด

[tʰɔː˩˨.la(ʔ˧˨).ɲot̚˧˨]


ປະທຸດສະຮ້າຍ

ປະທຸດສະຮ້າຽ
ปะทุดสะฮ้าย


ຂໍທານ

ຂໍ (ขํ, “ขอ”) + ທານ (ทาน, “ทาน”)

[kʰɔː˩(˧).tʰaːn˧˥]

[kʰɔː˥˧˧.tʰaːn˩˨]


ຂໍທານ

ຂໍ (ขํ, “ขอ”) + ທານ (ทาน, “ทาน”)

[kʰɔː˩(˧).tʰaːn˧˥]

[kʰɔː˥˧˧.tʰaːn˩˨]

(ຄົນ~) ขอทาน


ຈອມທັບ

ຈອມ (จอม, “จอม”) + ທັບ (ทับ, “ทัพ”)

[t͡ɕɔːm˩˨.tʰap̚˧˨]


ນັກຮົບ

ນັກ (นัก, “นัก”) + ຮົບ (ฮ็บ, “รบ”)


ລູກເຮືອ

ລູກ (ลูก, “ลูก”) + ເຮືອ (เฮือ, “เรือ”)

[luːk̚˥˨.hɯːə̯˧˥]

[luːk̚˧˦.hɯːə̯˩˨]


ຊັບສົມບັດ

ຊັບ (ซับ, “ทรัพย์”) + ສົມບັດ (ส็มบัด, “สมบัติ”)

ทรัพย์สมบัติ


ນັກບວດ

ນັກ (นัก, “นัก”) + ບວດ (บวด, “บวช”)

[nak̚˧˨.buːə̯t̚˥˥˨]


ນາຍສານ

ตุลาการ, ผู้พิพากษา


ຫຼໍ່

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *ʰlɔːᴮ¹; เทียบจีนยุคกลาง爐 (MC lu, “เตา”); ร่วมเชื้อสายกับไทย หล่อ, คำเมือง ᩉᩖᩬᩴ᩵ (หลอํ่), ไทดำ ꪨꪷ꪿ (หลํ่), ไทขาว ꪨꪮꫀ, ไทใหญ่ လေႃႇ (ล่อ̂), อาหม 𑜎𑜦𑜡 (ลอ̂)


ລຶ້ງເຄີຍ

ລຶ້ງ (ลึ้ง, “คุ้น, ชิน”) + ເຄີຍ (เคีย, “เคย”)

ລຶ້ງເຄີຽ
ลึ้งเคีย

[lɯŋ˥˨.kʰɤːj˧˥]

[lɯŋ˧˦.kʰɤːj˩˨]

ລຶ້ງເຄີຍໃນການດຳລົງຊີວິດ

คุ้นเคยในการดำรงชีวิต

ลึ้งเคียในกานดำล็งซีวิด


ລະຄັງ

ยืมมาจากไทย ระฆัง


ໂຍດ

ยืมมาจากบาลี โยชน (“เครื่องผูกมัดของรถม้า, หน่วยวัดความยาวแบบหนึ่ง”)

โยชน์ (หน่วยวัดระยะ)


ໂຍດ

ผูก, ผูกเงื่อน


ຕ່ຳຊ້າ

ຕ່ຳ (ต่ำ, “ต่ำ”) + ຊ້າ (ซ้า, “ช้า”)


ສຸກໃສ

ສຸກ (สุก, “สุก”) + ໃສ (ใส, “ใส”)

สุกใส, ขาว, สว่าง


ສຶ່ມ

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน สื่ม

กระซิบใกล้หู

ສຶ່ມໃສ່ຫູ.


ລະອາຍໃຈ

ລະອາຍ (ละอาย, “ละอาย”) + ໃຈ (ใจ, “ใจ”)

ລະອາຽໃຈ
ละอายใจ

[la(ʔ˧˨).ʔaːj˩˨.t͡ɕaɰ˩˨]


ດືບ

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน ดืบ


ໜິ່ງ

ทำให้จั๊กจี้


ຈັດແຈ່ງ

[t͡ɕat̚˧˥.t͡ɕɛːŋ˧]

[t͡ɕat̚˩˨.t͡ɕɛːŋ˧˨]

จัดแจง, กระทำ, ตกแต่ง


ຫົນຫວຍ

ຫົນຫວຽ
ห็นหวย

[hon˥˧˧.huːə̯j˥˧˧]


ເຊີ້

ซึ่งเผลอ, ลืมสติ


ຫຼາບ

หลาบ, เข็ด, กลัว, สำนึกผิด, ได้รับบทเรียน

ยอม, ยอมทำตามกฎ


ຫຼາບ

ร่วมเชื้อสายกับไทย หลาบ

แผ่นโลหะ, แผ่น, แผ่นกระเบื้อง


ຫຼາບ

ทำให้เป็นเส้นด้ายด้วยการต้ม

เทน้ำที่ต้มเดือดลงบนรังไหม


ໂຕ່ງ

รองเอาไว้, รับไว้


ໂຕ່ງ

เครื่องมือหาปลาอย่างหนึ่ง สานด้วย ปอ ป่าน หรือฝ้ายคล้ายแห


ເວີງ

ที่กว้าง, เวิ้ง, ที่ว่าง ส่วนใหญ่หมายถึงที่ที่มีน้ำและไม่มีหญ้า


ລະວັງ

ยืมมาจากไทย ระวัง


ໃບ້

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ɓɤɰꟲ; ร่วมเชื้อสายกับไทย ใบ้, คำเมือง ᨷᩱ᩶ (ไบ้), ไทดำ ꪻꪚ꫁ (ใบ้), ไทขาว ꪻꪚꫂ, ไทใหญ่ မႂ်ႈ (ใม้)


ກືກ

ใบ้, พูดไม่ออก, พูดไม่ได้เพราะลิ้นไก่สั้น

ຫູໜວກປາກກືກ

หูหนวกเป็นใบ้

หูหนวกปากกืก

ซึ่งไม่รู้ (หนังสือ)

ກືກໜັງສື

ไม่รู้หนังสือ


ໃສ່ໃຈ

ร่วมเชื้อสายกับไทย ใส่ใจ, คำเมือง ᩈᩱ᩵ᨧᩱ (ไส่ไจ), เขิน ᩈᩱ᩵ᨧᩱ (ไส่ไจ), ไทลื้อ ᦺᦉᧈᦺᦈ (ไส่ไจ), ไทใหญ่ သႂ်ႇၸႂ် (ใส่ใจ)

[saɰ˧˨.t͡ɕaɰ˩˨]

ໃສ່ໃຈປະຕິບັດໜ້າທີ່ຂອງຕົນໃຫ້ດີຂຶ້ນເລື້ອຍໆ

ใส่ใจปฏิบัติหน้าที่ของตนให้ดีขึ้นเรื่อย ๆ

ใส่ใจปะติบัดหน้าที่ของต็นให้ดีขึ้นเลื้อยๆ


ປ້ານລົມ

ปั้นลม, ป้านลม


ທ່າແຮງ

ທ່າ (ท่า) + ແຮງ (แฮง)

[tʰaː˧.hɛːŋ˧˥]

[tʰaː˧˨.hɛːŋ˩˨]

ความอุดมมั่งมีด้านใดด้านหนึ่ง

สถานภาพที่มีกำลังสำหรับจะทำสิ่งใดสิ่งหนึ่งให้เกิดขึ้นและได้ผล ได้ประโยชน์มาสู้ตัวโดยเฉพาะผลประโยชน์ทางเศรษฐกิจ


ບົ່ມ

ร่วมเชื้อสายกับไทย บ่ม, ไทใหญ่ မူမ်ႇ (มู่ม), ไทใต้คง ᥛᥨᥛᥱ (โม่ม), พ่าเก မုံ (มุํ), อาหม 𑜈𑜤𑜉𑜫 (บุม์)


ການຊາກ

ການ (กาน) + ຊາກ (ซาก)

คำอาการนามของ ຊາກ (ซาก)


ໜ່ວງ

ร่วมเชื้อสายกับไทย หน่วง


ການຫຼໍ່

ການ (กาน) + ຫຼໍ່ (หลํ่)

ການຫລໍ່
กานหลํ่

[kaːn˩˨.lɔː˧˨]

คำอาการนามของ ຫຼໍ່ (หลํ่)


ການຜູກມັດ

ການ (กาน) + ຜູກມັດ (ผูกมัด)

คำอาการนามของ ຜູກມັດ (ผูกมัด)


ຄວາມປ່ຽວພອຍ

ຄວາມ (ความ) + ປ່ຽວພອຍ (ป่ยวพอย)

คำอาการนามของ ປ່ຽວພອຍ (ป่ยวพอย)


ການປະທຸດສະຮ້າຍ

ການ (กาน) + ປະທຸດສະຮ້າຍ (ปะทุดสะฮ้าย)

[kaːn˩(˧).pa(ʔ˧˥).tʰut̚˧.sa(ʔ˧˥).haːj˥˨]

ການ-ປະ-ທຸດ-ສະ-ຮ້າຍ

คำอาการนามของ ປະທຸດສະຮ້າຍ (ปะทุดสะฮ้าย)


ການທຳຮ້າຍ

ການ (กาน) + ທຳຮ້າຍ (ทำฮ้าย)

ການທຳຮ້າຽ
กานทำฮ้าย

คำอาการนามของ ທຳຮ້າຍ (ทำฮ้าย)


ການໜິ່ງ

ການ (กาน) + ໜິ່ງ (หนิ่ง)

คำอาการนามของ ໜິ່ງ (หนิ่ง)


ການໝົ້ນ

ການ (กาน) + ໝົ້ນ (หม็้น)

คำอาการนามของ ໝົ້ນ (หม็้น)


ການຈຳ

ການ (กาน) + ຈຳ (จำ)

คำอาการนามของ ຈຳ (จำ)


ຄວາມຈຳ

ຄວາມ (ความ) + ຈຳ (จำ)

[kʰuːə̯m˩˨.t͡ɕam˩˨]

คำอาการนามของ ຈຳ (จำ)


ການເຊຍ

ການ (กาน) + ເຊຍ (เซย)

[kaːn˩˨.siːə̯˩˨]

คำอาการนามของ ເຊຍ (เซย)


ການວຸ່ນວາຍ

ການ (กาน) + ວຸ່ນວາຍ (วุ่นวาย)

ການວຸ່ນວາຽ
กานวุ่นวาย

คำอาการนามของ ວຸ່ນວາຍ (วุ่นวาย)


ຄວາມວຸ່ນວາຍ

ຄວາມ (ความ) + ວຸ່ນວາຍ (วุ่นวาย)

คำอาการนามของ ວຸ່ນວາຍ (วุ่นวาย)


ການຫຼຸບ

ການ (กาน) + ຫຼຸບ (หลุบ)

ການຫລຸບ
กานหลุบ

คำอาการนามของ ຫຼຸບ (หลุบ)


ຄວາມຫຼຸບ

ຄວາມ (ความ) + ຫຼຸບ (หลุบ)

ຄວາມຫລຸບ
ความหลุบ

[kʰuːə̯m˧˥.lup̚˧˥]

[kʰuːə̯m˩˨.lup̚˩˨]

คำอาการนามของ ຫຼຸບ (หลุบ)


ການຢາຍ

ການ (กาน) + ຢາຍ (อยาย)

ການຢາຽ
กานอยาย

คำอาการนามของ ຢາຍ (อยาย)


ການບາຍ

ການ (กาน) + ບາຍ (บาย)

ການບາຽ
กานบาย

คำอาการนามของ ບາຍ (บาย)


ຄວາມຄ່ອງເຄີຍ

ຄວາມ (ความ) + ຄ່ອງເຄີຍ (ค่องเคีย)

คำอาการนามของ ຄ່ອງເຄີຍ (ค่องเคีย)


ການທວາຍ

ການ (กาน) + ທວາຍ (ทวาย)

[kaːn˩˨.tʰuːə̯j˩˨]

คำอาการนามของ ທວາຍ (ทวาย)


ຄວາມຫຼົມ

ຄວາມ (ความ) + ຫຼົມ (หล็ม)

ຄວາມຫລົມ
ความหล็ม

[kʰuːə̯m˩˨.lom˥˧˧]

คำอาการนามของ ຫຼົມ (หล็ม)


ການຫ້ອຍ

ການ (กาน) + ຫ້ອຍ (ห้อย)

ການຫ້ອຽ
กานห้อย

[kaːn˩˨.hɔːj˥˥˨]

คำอาการนามของ ຫ້ອຍ (ห้อย)


ຫ້ອຽ

รูปล้าสมัยของ ຫ້ອຍ (ห้อย)


ການຂານ

ການ (กาน) + ຂານ (ขาน)

คำอาการนามของ ຂານ (ขาน)


ຂຸມ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *C̬.kumᴬ, จากจีนยุคกลาง坎 (MC khomX); ร่วมเชื้อสายกับไทย ขุม, อีสาน ขุม, ไทใหญ่ ၶုမ် (ขุม), ไทใต้คง ᥑᥧᥛᥴ (ฃู๋ม), อาหม 𑜁𑜤𑜪 (ขุํ), จ้วง gumz, จ้วงแบบจั่วเจียง kumq


ແປວ

ร่วมเชื้อสายกับไทย เปลว, ไทดำ ꪵꪜꪫ (แปว), ไทขาว ꪵꪜꪫ, ไทใหญ่ ပဵဝ် (เปว)


ແປວ

ทางน้ำ, ทางน้ำที่แล่นเรือได้


ຍຸບ

ร่วมเชื้อสายกับไทย ยุบ, คำเมือง ᨿᩩᨷ (ยุบ)


ຍອບ

ร่วมเชื้อสายกับไทย ยอบ, คำเมือง ᨿᩬᨷ (ยอบ), ไทใหญ่ ယွပ်ႈ (ย้อ̂ป)


ຫ່ຽວ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ʰriewᴮ; ร่วมเชื้อสายกับไทย เหี่ยว, อีสาน เหี่ยว, คำเมือง ᩉ᩠ᨿ᩵ᩅ (หย่ว), เขิน ᩉ᩠ᨿᩴ᩵ (หยํ่), ไทลื้อ ᦵᦠᧁᧈ (เห่ว), ไทดำ ꪵꪬ꪿ꪫ (แห่ว), ไทขาว ꪵꪬꪫꫀ, ไทใหญ่ ႁဵဝ်ႇ (เห่ว), ไทใต้คง ᥞᥥᥝᥱ (เห่ว), จ้วง heuq หรือ reuq, จ้วงแบบจั่วเจียง heuq

เหี่ยว, ไม่สดชื่น


ເຟືອນ

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨼᩮᩥᩬᩁ (เฟิอร), ไทลื้อ ᦵᦝᦲᧃ (เฟีน)

ทำให้ไหวเขยื้อน


ສະເທືອນ

[sa(ʔ˧˥).tʰɯːə̯n˧˥]

[sa(ʔ˩˨).tʰɯːə̯n˩˨]


ຫວັ່ນໄຫວ

ຫວັ່ນ (หวั่น, “หวั่น”) + ໄຫວ (ไหว, “ไหว”)

[ʋan˧˨.ʋaj˥˧˧]


ເປີດແປນ

คำกริยาวิเศษณ์

[pɤːt̚˧˩.pɛːn˩(˧)]

[pɤːt̚˥˥˨.pɛːn˩˨]

ໃສ່ຮ້າຍປ້າຍສີຢ່າງເປີດແປນ

ใส่ร้ายป้ายสีอย่างเปิดเผย

ใส่ฮ้ายป้ายสีอย่างเปีดแปน

ໃຊ້ຄວາມກົດດັນຢ່າງເປີດແປນ

ใช้ความกดดันอย่างเปิดเผย

ใซ้ความก็ดดันอย่างเปีดแปน


ນາບຂູ່

[naːp̚˧˦.kʰuː˧˨]

ນາບຂູ່ການດຳລົງຊີວິດ

ข่มขู่การดำรงชีวิต

นาบขู่กานดำล็งซีวิด


ຄວາມເນີ້ງ

ຄວາມ (ความ) + ເນີ້ງ (เนี้ง)

[kʰuːə̯m˧˥.nɤːŋ˥˨]

[kʰuːə̯m˩˨.nɤːŋ˧˦]

คำอาการนามของ ເນີ້ງ (เนี้ง)


ຄວາມເຂັ້ມ

ຄວາມ (ความ) + ເຂັ້ມ (เขั้ม)

[kʰuːə̯m˧˥.kʰem˧˩]

[kʰuːə̯m˩˨.kʰem˥˥˨]

คำอาการนามของ ເຂັ້ມ (เขั้ม)


ເນ່ງ

รูปแบบอื่นของ ເນັ່ງ (เนั่ง)


ຊຸກເຊື່ອງ

ຊຸກ (ซุก, “ซุก”) + ເຊື່ອງ (เซื่อง, “ซ่อน”)

[suk̚˧.sɯːə̯ŋ˧]

[suk̚˧˨.sɯːə̯ŋ˧˨]

ຊຸກເຊື່ອງຢາເສບຕິດ

ซุกซ่อนยาเสพติด

ซุกเซื่องอยาเสบติด


ຂານຮັບ

ຂານ (ขาน, “ขาน”) + ຮັບ (ฮับ, “รับ”)


ແຊວ

(ນົກ~) แซงแซว (นก)


ແຊວ

ร่วมเชื้อสายกับไทย แจว, คำเมือง ᨧᩯ᩠ᩅ (แจว), ไทลื้อ ᦶᦌᧁ (แซว), เขิน ᨧᩯ᩠ᩅ (แจว); เทียบเขมร ចែវ (แจว), เวียดนาม chèo (แจ่ว)


ແຊວ

ทำให้มีเสียงดังสนั่น


ແຊວ

ดังสนั่น, ดังลั่น


ຟົດ

ຕົ້ມໃຫ້ຟົດ


ຟົດ

ດັງຟົດ


ການນາບ

ການ (กาน) + ນາບ (นาบ)

คำอาการนามของ ນາບ (นาบ)


ກຽດຕິຍົດ

[kiːə̯t̚˧˩.tiʔ˧˥.ɲot̚˧]

[kiːə̯t̚˥˥˨.tiʔ˩˨.ɲot̚˧˨]


ການແຖ

ການ (กาน) + ແຖ (แถ)

[kaːn˩˨.tʰɛː˥˧˧]

คำอาการนามของ ແຖ (แถ)


ດົກ

ຜົມດົກ


ດົງ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ɗoŋᴬ; ร่วมเชื้อสายกับไทย ดง, คำเมือง ᨯᩫ᩠ᨦ (ด็ง), เขิน ᨯᩫ᩠ᨦ (ด็ง), ไทลื้อ ᦷᦡᧂ (โดง), ไทใหญ่ လူင် (ลูง), ไทใต้คง ᥘᥨᥒ (โลง), อาหม 𑜃𑜤𑜂𑜫 (นุง์) หรือ 𑜓𑜤𑜂𑜫 (ดุง์), ปู้อี ndongl, จ้วง ndoeng, จ้วงแบบหนง ndoang


ການກຳເນີດ

ການ (กาน) + ກຳເນີດ (กำเนีด)

คำอาการนามของ ກຳເນີດ (กำเนีด)


ການກຳໜົດ

ການ (กาน) + ກຳໜົດ (กำหน็ด)

ການກຳນົດ
กานกำน็ด
ການກຳຫນົດ
กานกำหน็ด

คำอาการนามของ ກຳໜົດ (กำหน็ด)


ການກຳນົດ

ການ (กาน) + ກຳນົດ (กำน็ด)

คำอาการนามของ ກຳນົດ (กำน็ด)


ການຂະໜາບ

ການ (กาน) + ຂະໜາບ (ขะหนาบ)

ການຂະຫນາບ
กานขะหนาบ

คำอาการนามของ ຂະໜາບ (ขะหนาบ)


ການຄາດໝາຍ

ການ (กาน) + ຄາດໝາຍ (คาดหมาย)

ການຄາດຫມາຽ
กานคาดหมาย

คำอาการนามของ ຄາດໝາຍ (คาดหมาย)


ຄວາມຄາດໝາຍ

ຄວາມ (ความ) + ຄາດໝາຍ (คาดหมาย)

ຄວາມຄາດຫມາຽ
ความคาดหมาย

[kʰuːə̯m˩˨.kʰaːt̚˧˦.maːj˥˧˧]

ຄວາມ-ຄາດ-ໝາຍ

คำอาการนามของ ຄາດໝາຍ (คาดหมาย)


ການປະກັນ

ການ (กาน) + ປະກັນ (ปะกัน)

คำอาการนามของ ປະກັນ (ปะกัน)


ປ່ວງ

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน ป่วง, คำเมือง ᨸ᩠ᩅ᩵ᨦ (ปว่ง)

เสียสติ, จิตไม่เที่ยง, บ้า

ລະດົມຍິງສັງຫານຢ່າງປ່ວງບ້າ

ระดมยิงสังหารอย่างบ้าขาดสติ

ละด็มยิงสังหานอย่างป่วงบ้า

ແທບປ່ວງຈຽນບ້າ

แทบเสียสติเจียนบ้า

แทบป่วงจยนบ้า


ບ້າ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ɓaːꟲ; ร่วมเชื้อสายกับไทย บ้า, คำเมือง ᨷ᩶ᩤ (บ้า), เขิน ᨷ᩶ᩤ (บ้า), ไทลื้อ ᦢᦱᧉ (บ้า), ไทขาว ꪚꪱꫂ, ไทใหญ่ မႃႈ (ม้า) หรือ ဝႃႈ (ว้า), ไทใต้คง ᥛᥣᥲ (ม้า, “โกรธ”), อาหม 𑜈𑜡 (บา)

บ้า, เสียสติ, เสียจริต


ບ້າ

ลำโพง (ไม้ล้มลุก)


ສຳລານ

ร่วมเชื้อสายกับไทย สำราญ, เขมร សម្រាល (สมฺราล, “ทำให้เบา”); ร่วมรากกับ ສຳຮານ (สำฮาน)


ຮຸ່ງ

ร่วมเชื้อสายกับไทย รุ่ง, คำเมือง ᩁᩩ᩵ᨦ (รุ่ง), ไทดำ ꪭꪴ꪿ꪉ (ฮุ่ง), ไทใหญ่ ႁုင်ႈ (หุ้ง)


ຜະເທດ

รูปแบบอื่นของ ປະເທດ (ปะเทด)


ນ້ຳຄ້າງ

ยืมมาจากไทย น้ำค้าง; เหมือนกับ ນ້ຳ (น้ำ) + ຄ້າງ (ค้าง)


ການເດີນ

ການ (กาน) + ເດີນ (เดีน)

คำอาการนามของ ເດີນ (เดีน)


ອ່າວໂອ້

[ʔaːw˧.ʔoː˥˨]

[ʔaːw˧˨.ʔoː˧˦]

คิดเสียดายในภายหลัง


ໂອ້ອ່າວ

คิดเสียดายในภายหลัง


ອ່າວ

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน อ่าว


ຫຍ້າມ

ร่วมเชื้อสายกับไทย ย่าม, อีสาน หย้าม, คำเมือง ᩉ᩠ᨿ᩶ᩣ᩠ᨾ (หย้าม), เขิน ᩉ᩠ᨿ᩶ᩣ᩠ᨾ (หย้าม), ไทลื้อ ᦊᦱᧄᧉ (หย้าม), ไทใหญ่ ယၢမ်ႈ (ย้าม), ไทใต้คง ᥕᥣᥛᥲ (ย้าม)


ແລບ

ແລບລີ້ນ

ໄຟແລບ


ແລບ

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩃᩯ᩠ᨷ (แลบ) หรือ ᩁᩯ᩠ᨷ (แรบ), เขิน ᩃᩯ᩠ᨷ (แลบ, “ละเอียด”), ไทลื้อ ᦶᦟᧇ (แลบ, “บาง, ผอม”), ไทดำ ꪵꪩꪚ (แลบ, “ละเอียด”), ไทใหญ่ လႅပ်ႈ (แล้ป, “เรียบ”)


ເນື້ອຮ້າຍ

ເນື້ອ (เนื้อ, “เนื้อ”) + ຮ້າຍ (ฮ้าย, “ร้าย”)

ເນື້ອຮ້າຽ
เนื้อฮ้าย

[nɯːə̯˥˨.haːj˥˨]

[nɯːə̯˧˦.haːj˧˦]


ອວດດີ

ອວດ (อวด, “อวด”) + ດີ (ดี, “ดี”)

[ʔuːə̯t̚˧˩.diː˩(˧)]

[ʔuːə̯t̚˥˥˨.diː˩˨]


ແອບ

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน แอบ, ไทดำ ꪵꪮꪚ (แอบ, “เรียน, ศึกษา”)

หัด, ฝึก, ทำให้เป็น, ทำให้ชำนาญ

ຝຶກແອບຂີ່ລົດຖີບເພື່ອການແຂ່ງຂັນ

ฝึกหัดขี่จักรยานเพื่อการแข่งขัน

ฝึกแอบขี่ล็ดถีบเพื่อกานแข่งขัน


ແອບ

ยืมมาจากไทย แอบ


ແອບ

อาจมาจากหมิ่นใต้ 匣 (ab8); ร่วมเชื้อสายกับไทย อับ, ไทใหญ่ ဢႅပ်း (แอ๊ป) หรือ ဢႅပ်ႇ (แอ่ป)

อับ, ตลับ, ภาชนะสำหรับใส่หมากพลูและยาสูบรูปต่าง ๆ มีฝาปิด

ແອບຢາ


ການຫຍ້ຳ

ການ (กาน) + ຫຍ້ຳ (หย้ำ)

คำอาการนามของ ຫຍ້ຳ (หย้ำ)


ເຕົາອົບ

ເຕົາ (เต็า, “เตา”) + ອົບ (อ็บ, “อบ”)


ຄວັນ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ɣwanᴬ; ร่วมเชื้อสายกับไทย ควัน, อีสาน ควัน, ไทลื้อ ᦩᦸᧃ (ฅวอ̂น) หรือ ᦆᦸᧃ (ฅอ̂น), ไทขาว ꪅꪫꪽ หรือ ꪅꪮꪙ, ไทใหญ่ ၵႂၢၼ်း (กฺว๊าน), ၵွၼ်း (ก๊อ̂น), ၵႂၼ်း (กฺวั๊น), หรือ ၵၼ်း (กั๊น), ไทใต้คง ᥑᥩᥢᥰ (ฃ๊อ̂น) หรือ ᥐᥩᥢᥰ (ก๊อ̂น), อาหม 𑜁𑜨𑜃𑜫 (ขอ̂น์), แสก กฺ๊อน, จ้วงแบบจั่วเจียง vaenz


ໄງ່

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน ไง่, เขิน ᨦᩱ᩵ (ไง่), ไทลื้อ ᦺᦇᧈ (ไง่), จ้วงแบบจั่วเจียง ngawh (ใง่-สิ่งสกปรก ตะกอน)

(ຂີ້~) ละออง, ฝุ่น, ฝุ่นที่ปลิวขึ้น

ຂີ້ຝຸ່ນໄງ່ເຮັດໃຫ້ການຂັບຂີ່ຍາກລຳບາກ

ขี้ฝุ่นทำให้การขับขี่ยากลำบาก

ขี้ฝุ่นไง่เฮัดให้กานขับขี่ยากลำบาก


ປິວ

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *pliwᴬ²; ร่วมเชื้อสายกับไทย ปลิว, คำเมือง ᨸᩖᩥᩅ (ปลิว), ไทลื้อ ᦔᦲᧁ (ปีว), ไทใหญ่ ပိဝ် (ปิว), ไทดำ ꪜꪲꪫ (ปิว), ไทขาว ꪜꪲꪫ, พ่าเก ပိဝ် (ปิว์), อาหม 𑜆𑜢𑜈𑜫 (ปิว์), จ้วงแบบจั่วเจียง bieu

ຂີ້ເທົ່າປິວໄປທົ່ວ

ขี้เถ้าปลิวไปทั่ว

ขี้เท็่าปิวไปท็่ว

ທຸງປິວສະບັດ


ເຮືອດ

ร่วมเชื้อสายกับไทย เรือด, คำเมือง ᩁᩮᩬᩥᨯ (เรอิด), ไทใหญ่ ႁိူတ်ႈ (เหิ้ต)


ພາງ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *braːŋᴬ; ร่วมเชื้อสายกับไทย พราง, ไทใต้คง ᥚᥣᥒᥰ (ผ๊าง)

พราง, หลอก, โกหก


ພາງ

คำกริยาวิเศษณ์


ພາງ

ไผ่ชนิดหนึ่ง ลำยาวเป็นปล้องห่าง ไม่มีหนาม เกิดเป็นกอ


ຕົວະ

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน ตัวะ

โกหก, พูดไม่จริง

ຕົວະຫຼອກລວງ


ລ່າຍ

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩃ᩵ᩣ᩠ᨿ (ล่าย), เขิน ᩃ᩵ᩣ᩠ᨿ (ล่าย), ไทลื้อ ᦟᦻᧈ (ล่าย)


ລ່າຍ

ไม่ถูก, ไม่ชัด


ຮ່ອງ

ร่วมเชื้อสายกับไทย ร่อง, คำเมือง ᩁᩬ᩵ᨦ (รอ่ง), เขิน ᩁᩬ᩵ᨦ (รอ่ง), ไทใหญ่ ႁွင်ႈ (ห้อ̂ง), อาหม 𑜍𑜨𑜂𑜫 (รอ̂ง์)


ວາງວາຍ

ວາງວາຽ
วางวาย


ຜື

กกชนิดต่างๆ (ไม้ล้มลุก)


ຕາຽ

รูปล้าสมัยของ ຕາຍ (ตาย)


ການຈືນ

ການ (กาน) + ຈືນ (จืน)

[kaːn˩˨.t͡ɕɯːn˩˨]

คำอาการนามของ ຈືນ (จืน)


ຄັບແຄບ

[kʰap̚˧.kʰɛːp̚˥˨]

[kʰap̚˧˨.kʰɛːp̚˧˦]


ຄັບໃຈ

[kʰap̚˧˨.t͡ɕaɰ˩˨]


ຄັບແຄ້ນ

[kʰap̚˧.kʰɛːn˥˨]

[kʰap̚˧˨.kʰɛːn˧˦]

คับแค้น, ทุกข์ยาก


ໝ້າຍ

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *ʰmaːjꟲ¹; ร่วมเชื้อสายกับไทย ม่าย หรือ หม้าย, อีสาน หม้าย, คำเมือง ᩉ᩠ᨾ᩶ᩣ᩠ᨿ (หม้าย), เขิน ᩉ᩠ᨾ᩶ᩣ᩠ᨿ (หม้าย), ไทลื้อ ᦖᦻᧉ (หม้าย), ไทดำ ꪢ꫁ꪱꪥ (หม้าย), ไทขาว ꪢꪱꪥꫂ, ไทใหญ่ မၢႆႈ (ม้าย), ไทใต้คง ᥛᥣᥭᥲ (ม้าย), อาหม 𑜉𑜩 (มย์)

ຫມ້າຍ
หม้าย
ຫມ້າຽ
หม้าย

คนที่เป็นม่ายเพราะคู่ครองตายจาก


ເງີງ

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน เงิง

ทำให้สูงขึ้นข้างหนึ่ง


ເງີງ

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน เงิง

สูงขึ้นทางหนึ่ง


ຫອນ

ร่วมเชื้อสายกับไทย หอน, คำเมือง ᩉᩬᩁ (หอร), ไทใหญ่ ႁွၼ် (หอ̂น)

ໝາຫອນ


ຫອນ

ร่วมเชื้อสายกับไทขาว ꪬꪮꪙ

ส้นไม้ที่สวมใส่ขวานที่พ้นด้ามออกไปทางหลัง


ອຽງ

[ʔiːə̯ŋ˩(˧)]


ຈຳພວກ

[t͡ɕam˩(˧).pʰuːə̯k̚˥˨]

[t͡ɕam˩˨.pʰuːə̯k̚˧˦]


ປ່ອງ

ร่วมเชื้อสายกับไทย ปล่อง, คำเมือง ᨸᩖᩬ᩵ᨦ (ปลอ่ง), เขิน ᨸᩬ᩵ᨦ (ปอ่ง), ไทลื้อ ᦔᦸᧂᧈ (ป่อ̂ง), ไทดำ ꪜ꪿ꪮꪉ (ป่อง), ไทใหญ่ ပွင်ႇ (ป่อ̂ง)

ไม้ที่มีลำต้นเป็นปล้อง ๆ เช่น ไม้ไผ่

ໄມ້ປ່ອງ

"ไม้ปล่อง" (อาจหมายถึง ไม้ไผ่ก็ได้)


ປ່ອງ

ทะลุผ่านถึงกัน

จำได้ง่าย, มีปัญญารู้ได้เร็ว


ຮື້

ร่วมเชื้อสายกับไทย รื้อ, อีสาน ฮื้อ, คำเมือง ᩁᩨ᩶ (รื้), เขิน ᩁᩨ᩶ (รื้)

ขนขึ้น, เอาดินขึ้นจากบ่อน้ำ, ขนขึ้นมาเก็บไว้, ยก


ຮື້

เสียงครางเพื่อบอกให้หยุด หรือขู่ให้กลัว


ຍົກຍ້ອງ

[ɲok̚˧.ɲɔːŋ˥˨]

[ɲok̚˧˨.ɲɔːŋ˧˦]


ແຫມ

ร้องอย่างม้า


ອູ້

ຊໍອູ້


ແສບ

ແສບລີ້ນ


ຊະມ້ອຍ

ຊະມ້ອຽ
ซะม้อย

สลบ, ม่อยไป, ลืมสติ

หลบสายตาด้วยความอาย


ຊະເງີ້

[sa(ʔ˧).ŋɤː˥˨]

[sa(ʔ˧˨).ŋɤː˧˦]


ກຳຮາບ

ร่วมเชื้อสายกับไทย กำราบ, เขมร កំរាប (กํราบ)


ຜາບ

ร่วมเชื้อสายกับไทย ปราบ, เขมร ប្រាប (บฺราบ)

ปราบ, ชนะ, กำราบ


ແພ້ເມຍ

ແພ້ (แพ้, “แพ้”) + ເມຍ (เมย, “เมีย”)

ແພ້ເມັຽ
แพ้เมัย

[pʰɛː˥˨.miːə̯˧˥]

[pʰɛː˧˦.miːə̯˩˨]


ຫງອກ

ร่วมเชื้อสายกับไทย หงอก, คำเมือง ᩉ᩠ᨦᩬᨠ (หงอก), ไทขาว ꪬꪮꪀ, ไทใหญ่ ႁွၵ်ႇ (ห่อ̂ก)

ຜົມຫງອກ


ຫງຳເງືອດ

อาฆาต, ผูกพยาบาท, หวังแก้แค้น


ແຫ່ວ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ʰriewᴮ; ดูเพิ่มที่ ຫ່ຽວ (ห่ยว)

เหี่ยว, เหี่ยวย่น

ຮອຍແຫ່ວ

รอยเหี่ยวย่น


ຫຸມ

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩉᩩᨾ (หุม), เขิน ᩉᩩᨾ (หุม), ไทลื้อ ᦠᦳᧄ (หุม), ไทใหญ่ ႁူမ် (หูม)

รักใคร่, รักและหวงแหน, รักมาก


ຮອກ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *roːkᴰ; ร่วมเชื้อสายกับไทย กระรอก, คำเมือง ᩁᩬᨠ (รอก), ไทลื้อ ᦣᦸᧅ (ฮอ̂ก) หรือ ᦀᦲᦰᦣᦸᧅ (อีะฮอ̂ก), ไทดำ ꪭꪮꪀ (ฮอก), อาหม 𑜍𑜨𑜀𑜫 (รอ̂ก์), จ้วง rog (ใน durog)


ຍາກແຄ້ນ

ຍາກ (ยาก, “ยาก”) + ແຄ້ນ (แค้น, “แค้น”)

[ɲaːk̚˥˨.kʰɛːn˥˨]

[ɲaːk̚˧˦.kʰɛːn˧˦]


ຍ່ຳ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ɲamᴮ; ร่วมเชื้อสายกับไทย ย่ำ, คำเมือง ᨿ᩵ᩣᩴ (ย่าํ), เขิน ᨿ᩵ᩣᩴ (ย่าํ), ไทลื้อ ᦍᧄᧈ (ยั่ม) หรือ ᦶᦍᧄᧈ (แย่ม), ไทขาว ꪑꪝꪾꫀ, ไทใหญ่ ယမ်ႈ (ยั้ม), จ้วง yaemh


ຮາວີ

[haː˧˥.ʋiː˧˥]

[haː˩˨.ʋiː˩˨]


ຮິ

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน ฮิ, เขิน ᩁᩥ (ริ)

ไม่ชอบในสิ่งที่คนส่วนใหญ่ชอบ, เรื่องมาก, ไม่ถูกใจ


ຮິ

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน ฮิ, เขิน ᩁᩥ (ริ)


ຮີຮ່ຳ

ริอ่าน, พิจารณา


ໂຮະ

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩁᩰᩡ (โระ), ไทลื้อ ᦷᦣᦰ (โฮะ)


ຮໍ່

รักและหวงแหน


ເຮ່ຍ

ร่วมเชื้อสายกับไทย เรี่ย, อีสาน เฮี่ย, คำเมือง ᩁᩮ᩠᩵ᨿ (เร่ย), เขิน ᩉᩮ᩵ (เห่), ไทลื้อ ᦵᦣᧈ (เฮ่), ไทใหญ่ ႁေႈ (เห้), ไทใต้คง ᥞᥥ (เห)


ເຮ່ຍຮວາຍ

[hiːə̯˧.huːə̯j˧˥]

[hiːə̯˧˨.huːə̯j˩˨]

เรี่ยราย, กระจาย


ເຮົ້າ

รวม, รวมกันเพื่อความสนุกสนาน


ເຮົ້າ

คำวิสามานยนาม

ยืมมาจากจีนยุคกลาง酉 (MC yuwX); ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩁᩮᩢ᩶ᩣ (เรั้า), ไทลื้อ ᦣᧁᧉ (เฮ้า), อีสาน เฮ้า, เวียดนาม Dậu (เสิ่ว)

ປີເຮົ້າ


ຮ່ຳໄຮ

รำพัน, พูดพร่ำ


ຮຳ

ร่วมเชื้อสายกับไทย รำ, คำเมือง ᩁᩣᩴ (ราํ), ไทใหญ่ ႁမ်း (หั๊ม)


ຮຳ

อาการฝนตกโดน, ฝนตกใส่


ຮຳ

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩁᩣᩴ (ราํ), เขิน ᩁᩣᩴ (ราํ), ไทใหญ่ ႁမ်း (หั๊ม)

พันเข้า, ม้วนเข้า, เอาของเป็นแผ่นพันเข้า


ແຮກສ່ຽວ

ทำพิธีเป็นเพื่อนกันครั้งแรก


ແຮກນາ

ແຮກ (แฮก, “แรก”) + ນາ (นา, “นา”)

[hɛːk̚˥˨.naː˧˥]

[hɛːk̚˧˦.naː˩˨]


ເຮີງ

เริง, ดีใจ, พอใจด้วย


ຮຽງ

ร่วมเชื้อสายกับไทย เรียง, อีสาน เฮียง, คำเมือง ᩁ᩠ᨿᨦ (รยง), เขิน ᩁ᩠ᨿᨦ (รยง), ไทลื้อ ᦵᦣᧂ (เฮง)


ຮຽງ

ใกล้, เคียง, ซึ่งเป็นแถวเรียงกัน


ຮີດ

ร่วมเชื้อสายกับไทย รีด, ไทลื้อ ᦟᦲᧆ (ลีด)


ຮີດ

ตัดมาจาก ຈາຮີດ (จาฮีด)

รีต, ประเพณี


ຮຶດ

เสียงดังหนัก ๆ ของพายุ


ຮູດ

ร่วมเชื้อสายกับไทย รูด, อีสาน ฮูด, คำเมือง ᩁᩪᨯ (รูด), ไทใหญ่ ႁုတ်ႈ (หุ้ต)


ຮູດ

อาจเกี่ยวข้องกับ ຊູດ (ซูด); ร่วมเชื้อสายกับอีสาน ฮูด


ຮອນຮ່ຳ

คำนึง, คิด, พิจารณาอย่างชัดเจน


ຮອນ

ร่วมเชื้อสายกับไทย รอน, ไทใหญ่ ႁွၼ်း (ห๊อ̂น)


ຮຸນ

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩁᩩᩁ (รุร, “เพลาลง”)

เมื่อย, เกินกำลัง


ຮິ່ນຕອງ

พิจารณาถี่ถ้วน, คิดถี่ถ้วน


ຮັນ

คำกริยาวิเศษณ์


ແຮດຄໍ

เจ็บแสบในลำคอ เพราะโดนของเค็มหรือเผ็ด


ເຮືອນຄົວ

ເຮືອນ (เฮือน, “เรือน”) + ຄົວ (ค็ว, “ครัว”)

[hɯːə̯n˧˥.kʰuːə̯˧˥]

[hɯːə̯n˩˨.kʰuːə̯˩˨]

ครัว, ครัวไฟ, เรือนไฟ


ເຮືອນໄຟ

ເຮືອນ (เฮือน, “เรือน”) + ໄຟ (ไฟ, “ไฟ”)

[hɯːə̯n˧˥.faj˧˥]

[hɯːə̯n˩˨.faj˩˨]

ครัว, ครัวไฟ, เรือนไฟ


ຮ່ວນ

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ร่วน, คำเมือง ᩁ᩠ᩅ᩵ᩁ (รว่ร), เขิน ᩁ᩠ᩅ᩵ᩁ (รว่ร), ไทลื้อ ᦷᦣᧃᧈ (โฮ่น), ไทใหญ่ ႁူၼ်ႈ (หู้น)

ซึ่งมีเสียงก้องสะเทือนไกล ใช้แก่เสียงฟ้าร้อง


ຮັບແຂກ

[hap̚˧.kʰɛːk̚˧˩]

[hap̚˧˨.kʰɛːk̚˥˥˨]


ຮັບປາກ

ຮັບ (ฮับ, “รับ”) + ປາກ (ปาก, “ปาก”)


ຮິບ

ร่วมเชื้อสายกับไทย ริบ, อีสาน ฮิบ, คำเมือง ᩁᩥ᩠ᨷ (ริบ), ไทลื้อ ᦣᦲᧇ (ฮีบ)


ໂຮບ

เหี่ยว, ยุบลง


ຮ່າວ

คำกริยาวิเศษณ์

ຮ່າວເຮັດ

ຮ່າວໄປ


ເຮວ

คำกริยาวิเศษณ์


ຮວ່າຍ

คำกริยาวิเศษณ์

กลิ่นหอมอย่างหนึ่ง

ຫອມຮວ່າຍ


ກະກຸສົນ

คำวิสามานยนาม

นามพระพุทธเจ้าองค์ที่ 1 ในจำนวน 5 พระองค์ ที่มีอยู่ในภัทรกัปนี้


ກະແຈະ

[ka(ʔ˧˥).t͡ɕɛʔ˧˥]

[ka(ʔ˩˨).t͡ɕɛʔ˩˨]


ກະແຈດານ

[ka(ʔ˩˨).t͡ɕɛː˩˨.daːn˩˨]


ກະແຈມື

[ka(ʔ˧˥).t͡ɕɛː˩(˧).mɯː˧˥]

[ka(ʔ˩˨).t͡ɕɛː˩˨.mɯː˩˨]


ກະເຈາະກະຈອກ

คำกริยาวิเศษณ์

[ka(ʔ˧˥).t͡ɕɔʔ˧˥.ka(ʔ˧˥).t͡ɕɔːk̚˧˩]

[ka(ʔ˩˨).t͡ɕɔʔ˩˨.ka(ʔ˩˨).t͡ɕɔːk̚˥˥˨]

ກະ-ເຈາະ-ກະ-ຈອກ

อาการแสดงความยินดีในเวลาพูดหรือทำ


ກະເຈັຍກະຈຽກ

คำกริยาวิเศษณ์

[ka(ʔ˧˥).t͡ɕiə̯ʔ˧˥.ka(ʔ˧˥).t͡ɕiːə̯k̚˧˩]

[ka(ʔ˩˨).t͡ɕiə̯ʔ˩˨.ka(ʔ˩˨).t͡ɕiːə̯k̚˥˥˨]

ກະ-ເຈັຍ-ກະ-ຈຽກ

อาการแสดงความยินดีในเวลาพูดหรือทำ


ກະເຈິກະເຈີກ

คำกริยาวิเศษณ์

[ka(ʔ˧˥).t͡ɕɤʔ˧˥.ka(ʔ˧˥).t͡ɕɤːk̚˧˩]

[ka(ʔ˩˨).t͡ɕɤʔ˩˨.ka(ʔ˩˨).t͡ɕɤːk̚˥˥˨]

ກະ-ເຈິ-ກະ-ເຈີກ

อาการแสดงความยินดีในเวลาพูดหรือทำ


ເຫຼືອບ

ເຫລືອບ
เหลือบ

[lɯːə̯p̚˥˥˨]


ຫຼາມ

(ງູ~) งูหลาม เรียกเป็น ງູຫຼາມ (งูหลาม)


ພະລະ

พล, ทหาร, สามัญ


ພະລາທິການ

ພະ-ລາ-ທິ-ການ


ພະຫູສູດ

[pʰa(ʔ˧˨).huː˥˧˧.suːt̚˥˥˨]


ພາຄິໄນ

จากบาลี ภาคิเนยฺย


ພາຊີ

[pʰaː˧˥.siː˧˥]

[pʰaː˩˨.siː˩˨]


ພາສິດ

ยืมมาจากสันสกฤต भाषित (ภาษิต, “ที่พูดไว้”)


ພາຍັບ

ยืมมาจากสันสกฤต वायव्य (วายวฺย, “ของวายุ”)

[pʰaː˧˥.ɲap̚˧]

[pʰaː˩˨.ɲap̚˧˨]


ພາດາ

[pʰaː˩˨.daː˩˨]


ພາດອນ

[pʰaː˩˨.dɔːn˩˨]


ພານິດ

คำวิสามานยนาม

(ກະຊວງ~) กระทรวงพาณิชย์


ພາລະກິດ

ພາຣະກິດ
พาระกิด


ພາລາ

[pʰaː˧˥.laː˧˥]

[pʰaː˩˨.laː˩˨]


ພາລາ

[pʰaː˧˥.laː˧˥]

[pʰaː˩˨.laː˩˨]


ພາຫະ

พาหะ (ตัวนำ)

ພາຫະນຳພະຍາດໄຂ້ເລືອດອອກຄື ຍຸງລາຍ

พาหะของโรคไข้เลือดออกคือ ยุงลาย

พาหะนำพะยาดไข้เลือดออกคื ยุงลาย


ພາຫຽນ

[pʰaː˩˨.hiːə̯n˥˧˧]


ພິສັງ

[pʰiʔ˧˨.saŋ˥˧˧]


ພິສັງ

คำกริยาวิเศษณ์

[pʰiʔ˧˨.saŋ˥˧˧]


ການຍ່ຽວ

ການ (กาน) + ຍ່ຽວ (ย่ยว)

[kaːn˩˨.ɲiːə̯w˧˨]

คำอาการนามของ ຍ່ຽວ (ย่ยว)


ກະສາ

ยืมมาจากไทย กระสา


ກະສິລະ

ยืมมาจากสันสกฤต क्षीर (กฺษีร); เทียบกับบาลี ขีร; ร่วมรากกับ ຂີລະ (ขีละ)

ກະສິຣະ
กะสิระ

เกษียร, น้ำนม


ກະສິລະທາລາ

ກະສິຣະທາຣາ
กะสิระทารา

ກະ-ສິ-ລະ-ທາ-ລາ

เกษียรสมุทร, สายน้ำนม

อาการไหลออกแห่งน้ำนม


ກະສໍ

[ka(ʔ˩˨).sɔː˥˧˧]

ต้นมะม่วงป่าชนิดหนึ่ง มีลูกเล็ก


ກະສິງ

นางรำ, นางฟ้อน, นางละคร


ກະໄສຍະການ

ກະ-ໄສ-ຍະ-ການ

กษัยกาล, เวลาสิ้นโลก, เวลาสุดแห่งสิ่งทั้งปวง


ກະໄສຍະໂລກ

ກະ-ໄສ-ຍະ-ໂລກ


ກະສາຍ

การติดต่อ, การเป็นสื่อ


ກະສາຍ

แดงอ่อน, เหลืองเข้ม


ກະສວຍ

ร่วมเชื้อสายกับไทย กระสวย, อีสาน กระสวย หรือ สวย, คำเมือง ᩈ᩠ᩅ᩠ᨿ (สวย), ไทลื้อ ᦉᦽ (โสย)


ກະສັດຕາທິລາດ

ກະສັດຕາທິຣາດ
กะสัดตาทิราด

ກະ-ສັດ-ຕາ-ທິ-ລາດ


ກະສັດຕາໄທ້

ກະ-ສັດ-ຕາ-ໄທ້

พระเจ้าแผ่นดินผู้ประเสริฐ


ກະສັດຕີ

ยืมมาจากสันสกฤต क्षत्री (กฺษตฺรี)

กษัตรี, กษัตรีย์


ກະເສດຕະກຳ

ກະ-ເສດ-ຕະ-ກຳ


ກະເສດຕະສາດ

ກະ-ເສດ-ຕະ-ສາດ


ກະເສນ

ชื่อมะม่วงพันธุ์หนึ่ง ลูกใหญ่


ກະສຽນອາຍຸ

[ka(ʔ˩˨).siːə̯n˥˧˧.ʔaː˩˨.ɲuʔ˧˨]

ກະ-ສຽນ-ອາ-ຍຸ


ກະສວນ

อาจร่วมเชื้อสายกับไทย กระสวน


ກະສວນ

อาจมาจากไทย กระสวน


ກະເສລາ

ກະເສຣາ
กะเสรา

น้ำทิพย์, น้ำศักดิ์สิทธิ์


ກະສອບ

ยืมมาจากไทย กระสอบ (Patterson & Severino, 1995)

[ka(ʔ˩˨).sɔːp̚˥˥˨]


ກະເສມ

ยืมมาจากสันสกฤต क्षेम (กฺเษม); เทียบบาลี เขม

เกษม, ความสุขสบาย


ກະເສີມ

เกษม, ความสุขสบาย


ກະແຊ

ชื่อการละเล่นอย่างหนึ่งของคนลาวภาคเหนือ

ชื่อโรคเจ็บท้องอย่างหนึ่ง


ກະໂຊ້

แมลงชนิดหนึ่ง ตัวเล็ก อยู่ในน้ำ รูปร่างคล้ายกะชะ


ກະເຊີ

ร่วมเชื้อสายกับไทย กระเชอ, อีสาน กะเซอ; ร่วมรากกับ ເຊີ (เซี)


ຮອມ

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน ฮอม

เรียว, สอบ, แคบ

ພາດຊະນະກົ້ນຮອມ

พาดซะนะก็้นฮอม

ບ່ອນຮອມ


ຮອມ

คำกริยาวิเศษณ์

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน ฮอม


ກະແຊງ

[ka(ʔ˧˥).sɛːŋ˧˥]

[ka(ʔ˩˨).sɛːŋ˩˨]

กระแชง (เรือ)


ຕ່ອງຊອນ

[tɔːŋ˧.sɔːn˧˥]

[tɔːŋ˧˨.sɔːn˩˨]

กระชอน (ภาชนะ)


ກະຕ່ອງຊອນ

[ka(ʔ˧˥).tɔːŋ˧.sɔːn˧˥]

[ka(ʔ˩˨).tɔːŋ˧˨.sɔːn˩˨]

กระชอน (ภาชนะ)


ຈີ່ຊອນ

[t͡ɕiː˧.sɔːn˧˥]

[t͡ɕiː˧˨.sɔːn˩˨]

กระชอน (แมลง)


ປ່ອຍຫຼ່ອຍ

ປ່ອຽຫລ່ອຽ
ป่อยหล่อย

[pɔːj˧˨.lɔːj˧˨]

ແກ້ມປ່ອຍຫຼ່ອຍ

แก้มป่อยหล่อย


ປ່າຍຫຼ່າຍ

ປ່າຽຫລ່າຽ
ป่ายหล่าย


ບອນ

ยืมมาจากไทย บอน


ບຸບຜາ

[bup̚˩˨.pʰaː˥˧˧]


ບຸບເພສັນນິວາດ

[bup̚˩˨.pʰeː˩˨.san˥˧˧.niʔ˧˨.ʋaːt̚˧˦]

ບຸບ-ເພ-ສັນ-ນິ-ວາດ

บุพเพสันนิวาส


ບ້ຽວ

ร่วมเชื้อสายกับไทย เบี้ยว, คำเมือง ᨷ᩠ᨿ᩶ᩅ (บย้ว)


ປະຈັນຕະປະເທດ

ปัจจันตประเทศ


ປະຈັນຕະຄາມ

ປະ-ຈັນ-ຕະ-ຄາມ


ປະສຸ

ປະສຸສັດ


ປະໄສຫະ

ยืมมาจากบาลี ปสยฺห


ປະດາ

คำกริยาวิเศษณ์

ร่วมเชื้อสายกับไทย ประดา


ເຄື່ອງປັບອາກາດ

ยืมมาจากไทย เครื่องปรับอากาศ; เหมือนกับ ເຄື່ອງ (เคื่อง, “เครื่อง”) + ປັບ (ปับ, “ปรับ”) + ອາກາດ (อากาด, “อากาศ”)

[kʰɯːə̯ŋ˧.pap̚˧˥.ʔaː˩(˧).kaːt̚˧˩]

[kʰɯːə̯ŋ˧˨.pap̚˩˨.ʔaː˩˨.kaːt̚˥˥˨]

ເຄື່ອງ-ປັບ-ອາ-ກາດ

เครื่องปรับอากาศ


ການປັບ

ການ (กาน) + ປັບ (ปับ)

คำอาการนามของ ປັບ (ปับ)


ກະຊາມ

คำกริยาวิเศษณ์

พอดี, ถึงเวลา


ກ້ານຍ່າ

[kaːn˧˦.ɲaː˧˨]


ກ້ານຫຍ້າ

ກ້ານຫຽ້າ
ก้านหย้า

[kaːn˥˨.ɲaː˧˩]

[kaːn˧˦.ɲaː˥˥˨]


ກະແຍງ

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน กะแยง

[ka(ʔ˧˥).ɲɛːŋ˧˥]

[ka(ʔ˩˨).ɲɛːŋ˩˨]


ກະແຍງໂຄ

[ka(ʔ˧˥).ɲɛːŋ˧˥.kʰoː˧˥]

[ka(ʔ˩˨).ɲɛːŋ˩˨.kʰoː˩˨]

ปลาแขยงชนิดตัวใหญ่


ກະໂຍມ

เป็นคำพระภิกษุเรียกชาวบ้าน


ກະເຍີມ

คำกริยาวิเศษณ์

[ka(ʔ˧˥).ɲɤːm˧˥]

[ka(ʔ˩˨).ɲɤːm˩˨]

ตามแต่จะเป็น


ກະໄດ

ร่วมเชื้อสายกับไทย กระได หรือ บันได, คำเมือง ᨡᩢ᩠᩶ᨶᨯᩱ (ขั้นได), ᨡᩧ᩠᩶ᨶᨯᩱ (ขึ้นได) หรือ ᨤᩢ᩠ᨶᨯᩱ (ฅันได), ไทดำ ꪼꪒ (ได), ไทขาว ꪼꪒ, ไทใหญ่ ၶူဝ်လႆ (ขูวไล) หรือ ၶၼ်ႈလႆ (ขั้นไล)


ສະລະ

ร่วมเชื้อสายกับไทย สละ, ไทลื้อ ᦉᦰᦜᦰ (สะหละ)


ບວງສວງ

[buːə̯ŋ˩(˧).suːə̯ŋ˩(˧)]

[buːə̯ŋ˩˨.suːə̯ŋ˥˧˧]


ອຸນາໂລມ

[ʔuʔ˧˥.naː˧˥.loːm˧˥]

[ʔuʔ˩˨.naː˩˨.loːm˩˨]


ກະລິນ

ยืมมาจากสันสกฤต करिन् (กรินฺ)


ກະລັດຊະກາຍ

ກະຣັຊກາຍ
กะรัซกาย

ກະ-ລັດ-ຊະ-ກາຍ


ກາສາ

[kaː˩˨.saː˥˧˧]


ກາຍາ

[kaː˩˨.ɲaː˩˨]


ກາໂຍ

[kaː˩˨.ɲoː˩˨]


ກິ

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน กิ, คำเมือง ᨠᩥ (กิ)


ກິກີ

เล็ก ๆ น้อย ๆ


ກິຍາ

[kiʔ˧˥.ɲaː˧˥]

[kiʔ˩˨.ɲaː˩˨]

กริยา, อาการ, ความประพฤติ


ກິເຫຼດ

ยืมมาจากบาลี กิเลส

ກິເຫລດ
กิเหลด

[kiʔ˩˨.leːt̚˥˥˨]

คำพ้องความของ ກິເລດ (กิเลด)


ກຸໂງກ

ยืมมาจากเขมร ក្ងោក (กฺโงก, “นกยูง”)

[kuʔ˧˥.ŋoːk̚˥˨]

[kuʔ˩˨.ŋoːk̚˧˦]


ກຸລາ

ກຸລາດຳ


ພ່າຍ

ร่วมเชื้อสายกับไทย พ่าย, อีสาน พ่าย, คำเมือง ᨻ᩵ᩣ᩠ᨿ (พ่าย), เขิน ᨻ᩵ᩣ᩠ᨿ (พ่าย), ไทลื้อ ᦗᦻᧈ (พ่าย), ไทดำ ꪝ꪿ꪱꪥ (ปฺ่าย), ไทใหญ่ ပၢႆႈ (ป้าย), ไทใต้คง ᥙᥣᥭ (ปาย), อาหม 𑜆𑜩 (ปย์) หรือ 𑜆𑜩𑜤 (ปาย์)


ໜີ

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *ʰniːᴬ¹; ร่วมเชื้อสายกับไทย หนี, อีสาน หนี, คำเมือง ᩉ᩠ᨶᩦ (หนี), เขิน ᩉ᩠ᨶᩦ (หนี), ไทลื้อ ᦐᦲ (หนี), ไทดำ ꪘꪲ (หนิ), ไทใหญ่ ၼီ (นี), ไทใต้คง ᥘᥤᥴ (ลี๋, “ย้าย, อพยพ”), อาหม 𑜃𑜣 (นี)

หนี (ไปให้พ้น), ไปให้พ้นจากอันตราย

หนี (หลีกเลี่ยง)


ເໜື່ອຍ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ʰnɯəjᴮ; ร่วมเชื้อสายกับไทย เหนื่อย, คำเมือง ᩉ᩠ᨶᩮᩬᩥ᩠᩵ᨿ (เหนอิ่ย), ไทดำ ꪹꪘ꪿ꪥ (เหน่ย), ไทขาว ꪘꪷꪥꫀ, อาหม 𑜃𑜤𑜐𑜫 (นุญ์), จ้วงแบบหนง noiq, จ้วงแบบจั่วเจียง nwaj

ເຫນື່ອຍ
เหนื่อย

เหนื่อย, หมดเรี่ยวแรง


ຫຼົກ

ຫຼົກຂົນນົກ


ໄຫຼຫຼັ່ງ

ໄຫລຫລັ່ງ
ไหลหลั่ง


ໄຫຼຫຼັ່ງ

ໄຫລຫລັ່ງ
ไหลหลั่ง


ຫຼິ່ງ

หลิ่ง, ตลิ่ง, ฝั่ง


ຂຽມ

คำกริยาวิเศษณ์

[kʰiːə̯m˥˧˧]

ขาดแคลน, ไม่เพียงพอ

ประหยัด, ใช้จ่ายน้อย


ຍ່ອມ

คำกริยาวิเศษณ์

ร่วมเชื้อสายกับไทย ย่อม, คำเมือง ᨿᩬ᩵ᨾ (ยอ่ม), ไทใหญ่ ယွမ်ႈ (ย้อ̂ม)

ขาดอยู่เล็กน้อย, ไม่พอ


ຍ່ອມ

คำกริยาวิเศษณ์

ร่วมเชื้อสายกับไทย ย่อม, คำเมือง ᨿᩬ᩵ᨾ (ยอ่ม)

ย่อม, เป็นไปตามปกติ


ແຮະ

ร่อน, เหิน, วนรอบ


ເອືອມ

[ʔɯːə̯m˩(˧)]


ເບ້ຍລ້ຽງ

ເບ້ຍ (เบ้ย, “เบี้ย”) + ລ້ຽງ (ล้ยง, “เลี้ยง”)

ເບັ້ຽລ້ຽງ
เบั้ยล้ยง

[biːə̯˥˨.liːə̯ŋ˥˨]

[biːə̯˧˦.liːə̯ŋ˧˦]


ເບົ່າ

คำกริยาวิเศษณ์

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน เบ่า, คำเมือง ᨷᩮᩢ᩵ᩤ (เบั่า), เขิน ᨷᩢ (บั), ไทลื้อ ᦢᧁᧈ (เบ่า), ไทดำ ꪹꪚ꪿ꪱ (เบ่า), ไทใหญ่ မဝ်ႇ (ม่ว)


ສະຫວົງ

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน สวง

[sa(ʔ˩˨).ʋoŋ˥˧˧]

เสียสติ, เสียจริต, เกือบเป็นบ้า


ຈ່າວ

ป่าว, บอกให้รู้ทั่วไป


ປ່າວ

ร่วมเชื้อสายกับไทย ป่าว, คำเมือง ᨸ᩵ᩣ᩠ᩅ (ป่าว), ไทดำ ꪜ꪿ꪱꪫ (ป่าว), ไทขาว ꪜꪱꪫꫀ, ไทใหญ่ ပၢဝ်ႇ (ป่าว)


ເພດທະໄພ

ເພດທະ (เพดทะ, “เภท”) + ໄພ (ไพ, “ภัย”)


ວາດຊົງ

[ʋaːt̚˥˨.soŋ˧˥]

[ʋaːt̚˧˦.soŋ˩˨]

มาด, ท่าทาง, กิริยา, ทรง, แบบอย่าง

ວາດຊົງສະຫງ່າຜ່າເຜີຍ

ท่าทางสง่าผ่าเผย

วาดซ็งสะหง่าผ่าเผีย


ວາດ

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน วาด

มาด, ท่าทาง, กิริยา, ทรง, แบบอย่าง


ວາດ

ร่วมเชื้อสายกับไทย วาด, จ้วงแบบหนง ngvad (ในคำ ngvadbih)


ວາດ

ร่วมเชื้อสายกับไทย วาด

วาด (พายเรือ)


ວິດ

ยืมมาจากบาลี วจฺจ


ຄາຖາ

ยืมมาจากบาลี คาถา หรือสันสกฤต गाथा (คาถา)

[kʰaː˩˨.tʰaː˥˧˧]


ສວງ

[suːə̯ŋ˩(˧)]

สรวง, เทวดา, ฟ้า, เมืองสวรรค์

สาง, ผี, ผียักษ์


ສວາງ

[suːə̯ŋ˩(˧)]

สรวง, เทวดา, ฟ้า, เมืองสวรรค์

สาง, ผี, ผียักษ์


ແມນ

ร่วมเชื้อสายกับไทย แมน


ແມນ

ชื่อเรียกคนลาวเมื่อยังอยู่ในมณฑลยูนนานของจีน หรือบริเวณทะเลสาบเอ๋อร์ไห่ (หนองแส)


ທາມ

ทาม (บึงหรือที่ราบลุ่ม)


ບໍພິດ

[bɔː˩˨.pʰit̚˧˨]


ບໍວອນ

[bɔː˩(˧).ʋɔːn˧˥]

[bɔː˩˨.ʋɔːn˩˨]


ໄຄວ່

คำกริยาวิเศษณ์

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨤ᩠ᩅᩱ᩵ (ไฅว่), เขิน ᨤ᩠ᩅᩱ᩵ (ไฅว่), ไทลื้อ ᦺᦩᧈ (ไฅว่)

ทั่ว, ถึง, ถ้วน

ນັບບໍ່ໄຄວ່


ຄ່ຽນ

ย้าย, ตักออก, ถ่ายออก


ຜະລາ

ลูกไม้, ผลไม้


ໝາກໄມ້

ໝາກ (หมาก, “ผล”) + ໄມ້ (ไม้, “ไม้”)

ลูกไม้, ผลไม้


ໜ້າຕ່າງ

ยืมมาจากไทย หน้าต่าง; ร่วมเชื้อสายกับไทขาว ꪔꪱꪉꫀ

ຫນ້າຕ່າງ
หน้าต่าง

[naː˥˥˨.taːŋ˧˨]


ແຫງນ

ร่วมเชื้อสายกับไทขาว ꪵꪬꪙ


ພ່ຽມ

ນ້ຳພ່ຽມຝັ່ງ

น้ำเปี่ยมฝั่ง


ໂມລີ

ยืมมาจากบาลี โมลิ; เทียบสันสกฤต मौलि (เมาลิ)


ຊັນ

ร่วมเชื้อสายกับไทย ชัน, อีสาน ซัน, คำเมือง ᨩᩢ᩠ᨶ (ชัน), เขิน ᨩᩢ᩠ᨶ (ชัน), ไทลื้อ ᦶᦋᧃ (แชน), ไทใหญ่ ၸၼ်း (จั๊น), ไทใต้คง ᥓᥢᥰ (จั๊น), อาหม 𑜋𑜃𑜫 (ฉน์)

ตั้งชื่อขึ้น


ຊິ່ນ

คำกริยาวิเศษณ์

มาก, เหลือ, เกิน


ປີຖະ

ยืมมาจากบาลี ปีฐ หรือสันสกฤต पीठ (ปีฐ)


ຫຶກ

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩉᩧ᩠ᨠ (หึก)

หนา, ไม่บาง, มีสมองที่ทื่อ


ຫຶງ

ร่วมเชื้อสายกับไทย หึง, คำเมือง ᩉᩧ᩠ᨦ (หึง)


ການຫງາຍ

ການ (กาน) + ຫງາຍ (หงาย)

ການຫງາຽ
กานหงาย

[kaːn˩˨.ŋaːj˥˧˧]

คำอาการนามของ ຫງາຍ (หงาย)


ຄວາມໜາ

ຄວາມ (ความ) + ໜາ (หนา)

ຄວາມຫນາ
ความหนา

[kʰuːə̯m˩˨.naː˥˧˧]

คำอาการนามของ ໜາ (หนา)


ຫນາ

รูปล้าสมัยของ ໜາ (หนา)


ການສິ້ນ

ການ (กาน) + ສິ້ນ (สิ้น)

คำอาการนามของ ສິ້ນ (สิ้น)


ໝານ

ได้มาก, มีลาภมาก, ได้ดี, ได้ลาภดี


ຫີ່

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩉᩦ᩵ (หี่); อาจร่วมเชื้อสายกับไทย หรี่

ปกหุ้ม, หุ้มไว้ด้วยผ้า


ການສະ

ການ (กาน) + ສະ (สะ)

คำอาการนามของ ສະ (สะ)


ແລກ

ยืมมาจากจีนเก่า易 (OC *leːɡs, *leɡ); ร่วมเชื้อสายกับลาว แลก, ไทใหญ่ လႅၵ်ႈ (แล้ก), ไทใต้คง ᥘᥦᥐ (แลก), อาหม 𑜎𑜢𑜀𑜫 (ลิก์)


ລົກລານ

เร่งรีบไม่มีกิริยา


ໂລກກະບານ

ยืมมาจากบาลี โลกปาลา หรือสันสกฤต लोकपाल (โลกปาล)


ລອກຄາບ

ລອກ (ลอก, “ลอก”) + ຄາບ (คาบ, “คราบ”)

[lɔːk̚˥˨.kʰaːp̚˥˨]

[lɔːk̚˧˦.kʰaːp̚˧˦]


ລອກຄາບ

ລອກ (ลอก, “ลอก”) + ຄາບ (คาบ, “คราบ”)

[lɔːk̚˥˨.kʰaːp̚˥˨]

[lɔːk̚˧˦.kʰaːp̚˧˦]

คราบที่ถอดออกจากร่างทิ้งไว้


ເຊົາ

ร่วมเชื้อสายกับไทย เซา, อีสาน เซา, คำเมือง ᨪᩮᩢᩣ (เซัา), เขิน ᨪᩮᩢᩣ (เซัา), ไทลื้อ ᦌᧁ (เซา), ไทใหญ่ သဝ်း (ส๊ว), ไทใต้คง ᥔᥝᥰ (เส๊า), อาหม 𑜏𑜧 (สว์)

ປະເທດເຂົາເຈົ້າຕັ້ງເປົ້າເຊົາຜະລິດ ແລະ ຂາຍລົດໃຊ້ນ້ຳມັນທັງໝົດພາຍໃນປີ 2099

ประเทศเขาตั้งเป้าหยุดผลิต และ ขายรถใช้น้ำมันทั้งหมดภายในปี 2099

ปะเทดเข็าเจ็้าตั้งเป็้าเซ็าผะลิด และ ขายล็ดใซ้น้ำมันทังหม็ดพายในปี 2099

หาย (พ้นจากโรค)


ເຊົາ

เก้าอี้มีรั้วล้อมทั้งสี่ด้าน สำหรับให้เด็กเล็กเรียนนั่ง


ປົງ

ร่วมเชื้อสายกับไทย ปลง, ไทดำ ꪶꪜꪉ (โปง), ไทขาว ꪶꪜꪉ


ງອກ

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *ŋɔːkᴰ²ᴸ; ร่วมเชื้อสายกับไทย งอก, ไทใหญ่ ငွၵ်ႈ (ง้อ̂ก), ไทดำ ꪉꪮꪀ (งอก), จ้วงแบบหนง ngaed

งอก, เจริญขึ้น


ງ່ອຍ

ร่วมเชื้อสายกับไทย ง่อย, คำเมือง ᨦᩰᩫ᩠᩵ᨿ (โง็่ย), ไทดำ ꪉ꪿ꪮꪥ (ง่อย), ไทขาว ꪉꪮꪥꫀ

ง่อย, เปลี้ย


ສະແຕກ

กร่อนมาจาก ໄສ້ແຕກ (ไส้แตก) หรือ ໃສ້ແຕກ (ใส้แตก); ร่วมเชื้อสายกับอีสาน สะแตก

[sa(ʔ˩˨).tɛːk̚˥˥˨]


ສະປອດ

ยืมมาจากฝรั่งเศส sport

[sa(ʔ˩˨).pɔːt̚˥˥˨]

การกีฬา, การเล่นกีฬา


ເພີ້

ร่วมเชื้อสายกับไทย เพ้อ

เพ้อ, พูดบ่น, พล่าม


ພຸກ

(ໜູ~) พุก (หนูชนิดหนึ่ง)


ພຸກ

พรุก, พรุ่งนี้เช้า


ພຸກນີ້

พรุก, พรุ่งนี้เช้า


ພີ້ວີ້

ซึ่งตั้งอยู่, ซึ่งชันอยู่


ພີ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *bwiːᴬ, จากจีนยุคกลาง肥 (MC bj+j); ร่วมเชื้อสายกับไทย พี, อีสาน พี, คำเมือง ᨻᩦ (พี), เขิน ᨻᩦ (พี), ไทลื้อ ᦗᦲ (พี), ไทดำ ꪝꪲ (ปฺิ), ไทขาว ꪝꪲ, ไทใหญ่ ပီး (ปี๊), อาหม 𑜆𑜣 (ปี)


ບັກແບ່ນ

จำเพาะ, เจาะจง, เล็งแม่น


ບ່ອງ

บ่อง, เจาะให้ทะลุ

ບ່ອງຫູ


ສຳໂພທິ

[sam˥˧˧.pʰoː˩˨.tʰiʔ˧˨]

สัมโพธิ, สมโพธิ


ສຳມາ

จากบาลี สมฺมา


ສົມຄົບ

ສົມ (ส็ม, “สม”) + ຄົບ (ค็บ, “คบ”)


ງາດ

ຝົນງາດ


ເອື້ອນ

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน เอื้อน

ຝົນເອື້ອນ


ໂອງການ

[ʔoːŋ˩˨.kaːn˩˨]


ອັດສະຈັນ

ยืมมาจากสันสกฤต आश्चर्य (อาศฺจรฺย); เทียบบาลี อจฺฉริย


ອັດສະວະ

ยืมมาจากสันสกฤต अश्व (อศฺว); เทียบบาลี อสฺส

[ʔat̚˩˨.sa(ʔ˩˨).ʋaʔ˧˨]


ອັດສະວິນ

ยืมมาจากสันสกฤต अश्विन् (อศฺวินฺ)


ອັດສະດົງ

ยืมมาจากสันสกฤต अस्तम् (อสฺตมฺ)


ອັດສະດອນ

ยืมมาจากบาลี อสฺสตร; เทียบสันสกฤต अश्वतर (อศฺวตร)


ອັດສະມຸຂີ

คำวิสามานยนาม

ชื่อนางยักษ์ตัวหนึ่งในเรื่องสินไช (หนังสือคำกลอนโบราณของลาว; ສິນໄຊ)


ອິດສະລິຍະ

ยืมมาจากบาลี อิสฺสริย

[ʔit̚˩˨.sa(ʔ˩˨).liʔ˧˨.ɲaʔ˧˨]

ອິດ-ສະ-ລິ-ຍະ


ອິດສະລິຍະຍົດ

ອິດສະລິຍະ (อิดสะลิยะ, “อิสริย”) + ຍົດ (ย็ด, “ยศ”)

ອິດສະຣິຍະຍົດ
อิดสะริยะย็ด

ອິດ-ສະ-ລິ-ຍະ-ຍົດ


ອິດສະລິຍາພອນ

[ʔit̚˧˥.sa(ʔ˧˥).liʔ˧.ɲaː˧˥.pʰɔːn˧˥]

[ʔit̚˩˨.sa(ʔ˩˨).liʔ˧˨.ɲaː˩˨.pʰɔːn˩˨]

ອິດ-ສະ-ລິ-ຍາ-ພອນ


ໄອຍິກາ

[ʔaj˩˨.ɲiʔ˧˨.kaː˩˨]


ອາຍ

ร่วมเชื้อสายกับไทย ไอ, อีสาน อาย, ไทลื้อ ᦀᦻ (อาย), ไทดำ ꪮꪱꪥ (อาย), ไทขาว ꪮꪱꪥ, ไทใหญ่ ဢၢႆ (อาย)


ອຸ້ຍ

อ้วน, พี, พี ๆ ต่ำ ๆ, อุ้ยยุ้ย


ອອກກຳລັງ

ອອກ (ออก, “ออก”) + ກຳລັງ (กำลัง, “กำลัง”)

[ʔɔːk̚˥˥˨.kam˩˨.laŋ˩˨]


ອອກສຽງ

ອອກ (ออก, “ออก”) + ສຽງ (สยง, “เสียง”)

[ʔɔːk̚˧˩.siːə̯ŋ˩(˧)]

[ʔɔːk̚˥˥˨.siːə̯ŋ˥˧˧]


ອອກດອກ

ອອກ (ออก, “ออก”) + ດອກ (ดอก, “ดอก”)

[ʔɔːk̚˧˩.dɔːk̚˧˩]

[ʔɔːk̚˥˥˨.dɔːk̚˥˥˨]


ອອກບວດ

[ʔɔːk̚˧˩.buːə̯t̚˧˩]

[ʔɔːk̚˥˥˨.buːə̯t̚˥˥˨]


ອອກປາກ

ອອກ (ออก, “ออก”) + ປາກ (ปาก, “ปาก”)

[ʔɔːk̚˧˩.paːk̚˧˩]

[ʔɔːk̚˥˥˨.paːk̚˥˥˨]

บอกชื่อตัว (ใช้แก่ผีปอบ)


ອອກວັດສາ

ออกพรรษา, การที่ภิกษุอยู่จำพรรษาครบ 3 เดือนแล้วออกไปที่อื่นได้


ອອກລູກ

ອອກ (ออก, “ออก”) + ລູກ (ลูก, “ลูก”)

[ʔɔːk̚˧˩.luːk̚˥˨]

[ʔɔːk̚˥˥˨.luːk̚˧˦]


ທັດສະນະ

ยืมมาจากบาลี ทสฺสน หรือสันสกฤต दर्शन (ทรฺศน)


ເທດສະໜາ

ເທດສະຫນາ
เทดสะหนา


ເທດສະບານ

ເທສະບານ
เทสะบาน


ເທດສະມຸນຕີ

ເທດ-ສະ-ມຸນ-ຕີ


ບັນນາການ

ยืมมาจากสันสกฤต पर्णाकार (ปรฺณาการ); เทียบบาลี ปณฺณาการ


ແບ່ນ

ยิงหรือทิ้งใส่ให้ถูกที่หมาย, เล็งใส่


ປະຄອງ

[pa(ʔ˧˥).kʰɔːŋ˧˥]

[pa(ʔ˩˨).kʰɔːŋ˩˨]


ປະຈັນ

แผลงมาจาก ຜະຈັນ (ผะจัน, “ผจัญ”), จากเขมร ផ្ចាញ់ (ผฺจาญ̍)


ປະຈັນບານ

ປະຈັນ (ปะจัน, “ประจัน”) + ບານ (บาน, “บาน”)


ປະຖະພີ

แผลงมาจากบาลี ปฐวี (“แผ่นดิน”); เทียบสันสกฤต पृथ्वी (ปฺฤถฺวี, “แผ่นดิน”)


ປະທັດສະຖານ

ປະ-ທັດ-ສະ-ຖານ

ปทัสถาน, ปทัฏฐาน


ປະທັດ

แบบ, แม่พิมพ์, บรรทัด


ບຶດ

แป๊บ, ครั้ง, เวลา

ບຶດນຶ່ງ


ຂະໜຸນ

ยืมมาจากไทย ขนุน, จากเขมรเก่าสมัยก่อนอังกอร์ ក្នុរ៑ (กฺนุรฺ)

ຂະບຸນ
ขะบุน
ຂະຫນຸນ
ขะหนุน
ຂນຸນ
ขนุน


ຂະໜົບທຳນຽມ

ຂະໜົບ (ขะหน็บ, “ขนบ”) + ທຳນຽມ (ทำนยม, “ธรรมเนียม”)

ຂະຫນົບທຳນຽມ
ขะหน็บทำนยม
ຂນົບທັມນຽມ
ขน็บทัมนยม

ຂະ-ໜົບ-ທຳ-ນຽມ

ขนบธรรมเนียม


ຂະໝັງ

ຂະຫມັງ
ขะหมัง
ຂມັງ
ขมัง


ຂະໝັງຂະໝໍ

ຂະຫມັງຂະຫມໍ
ขะหมังขะหมํ
ຂມັງຂມໍ
ขมังขมํ

[kʰa(ʔ˩˨).maŋ˥˧˧.kʰa(ʔ˩˨).mɔː˥˧˧]

ຂະ-ໝັງ-ຂະ-ໝໍ

ท่าทางขยันขันแข็ง, แข็งขัน


ເທົ້າເຖິງ

[tʰaw˧˦.tʰɤŋ˥˧˧]


ກະທັ່ງ

กระทั่ง, จนถึง


ສາຍກະໄດ

ສາຽກະໄດ
สายกะได


ກະເດົາ

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน กะเดา


ກະດ່າງກະດາວ

ກະ-ດ່າງ-ກະ-ດາວ

ด่าง, ด่างพร้อย


ກະດິງຫ້າວ

กระดิ่งที่ทำด้วยทองเหลือง


ກະດັດກະດໍ້

คำกริยาวิเศษณ์

ກະ-ດັດ-ກະ-ດໍ້


ກະດາດຊາຍ

ກະດາດຊາຽ
กะดาดซาย


ກະເດີດ

[ka(ʔ˩˨).dɤːt̚˥˥˨]


ຄະໂມະ

คลับคล้ายคลับคลา


ສວ່າຍ

ล้างด้วยน้ำให้สะอาด


ສວຍລວຍ

ສວຽລວຽ
สวยลวย

[suːə̯j˥˧˧.luːə̯j˩˨]


ແອ້ງແມ້ງ

คำกริยาวิเศษณ์


ອົງຄຸລີ

ยืมมาจากบาลี องฺคุลี หรือ องฺคุลิ หรือสันสกฤต अङ्गुली (องฺคุลี) หรือ अङ्गुलि (องฺคุลิ)

[ʔoŋ˩˨.kʰuʔ˧˨.liː˩˨]


ອັງຄຸລີ

องคุลี, ข้อมือ, นิ้วกลาง


ອັງສາ

[ʔaŋ˩˨.saː˥˧˧]


ອັງຢີ້

[ʔaŋ˩˨.jiː˧˦]


ອິງ

รูปแบบอื่นของ ອີງ (อีง)


ມັ່ງ

มั่ง, มี, มีทรัพย์มาก


ມິ້ງ

เงียบ, ไม่มีเสียง


ມຸງ

ร่วมเชื้อสายกับไทย มุง, อีสาน มุง, คำเมือง ᨾᩩᨦ (มุง), เขิน ᨾᩩᨦ (มุง), ไทลื้อ ᦙᦳᧂ (มุง), ไทดำ ꪣꪴꪉ (มุง), ไทขาว ꪶꪣꪉ, ไทใหญ่ မုင်း (มุ๊ง), ไทใต้คง ᥛᥧᥒᥰ (มู๊ง)


ມູ່ງ

เสียงฆ้องดัง


ມັດຈຸລາດ

ມັດຈຸຣາດ
มัดจุราด


ແມ້ງ

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน แม้ง

ยาม, เวลา, ครั้ง


ແມ້ງ

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน แม้ง

ประสงค์, อยากได้


ຊົວະ

เอาเสียมหรือของคล้ายเสียมขุดแซะออก


ຊຶງ

ร่วมเชื้อสายกับไทย ซึง, คำเมือง ᨪᩧ᩠ᨦ (ซึง), เขิน ᨪᩥ᩠ᨦ (ซิง), อีสาน ซุง, ไทลื้อ ᦌᦹᧂ (ซืง); เทียบพม่า စောင်း (เจาง์:), มอญ စံၚ် (จํง์), เปอร์เซียคลาสสิก چنگ; ร่วมรากกับ ຊຸງ (ซุง)


ຊຶງ

ร่วมเชื้อสายกับไทย ซึ้ง


ຊຶງ

ฝัน, ฝันกลางวัน


ເຊື້ອງ

ร่วมเชื้อสายกับไทใหญ่ ၸိူင်ႉ (เจิ๎ง)


ຊິດ

คำกริยาวิเศษณ์

ร่วมเชื้อสายกับไทย ชิด, เขมร ជិត (ชิต)


ຊິດ

ตัดหรือเจียนเอาแต่ปลาย


ແກວດ

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน แกวด

กำหนด, หมาย, จำไว้


ການເກງໃຈ

ການ (กาน) + ເກງໃຈ (เกงใจ)

[kaːn˩˨.keːŋ˩˨.t͡ɕaɰ˩˨]

คำอาการนามของ ເກງໃຈ (เกงใจ)


ການຄົ້ນ

ການ (กาน) + ຄົ້ນ (ค็้น)

คำอาการนามของ ຄົ້ນ (ค็้น)


ການຄົ້ນພົບ

ການ (กาน) + ຄົ້ນພົບ (ค็้นพ็บ)

ການ-ຄົ້ນ-ພົບ

คำอาการนามของ ຄົ້ນພົບ (ค็้นพ็บ)


ການຄົ້ນຫາ

ການ (กาน) + ຄົ້ນຫາ (ค็้นหา)

คำอาการนามของ ຄົ້ນຫາ (ค็้นหา)


ການຊີ້ແຈງ

ການ (กาน) + ຊີ້ແຈງ (ซี้แจง)

[kaːn˩˨.siː˧˦.t͡ɕɛːŋ˩˨]

คำอาการนามของ ຊີ້ແຈງ (ซี้แจง)


ການວິ່ງເຕັ້ນ

ການ (กาน) + ວິ່ງເຕັ້ນ (วิ่งเตั้น)

คำอาการนามของ ວິ່ງເຕັ້ນ (วิ่งเตั้น)


ຊອຍ

ร่วมเชื้อสายกับไทย ซอย, ไทใหญ่ သွႆး (ส๊อ̂ย)

ซอย (หั่นละเอียด)


ການຊອຍ

ການ (กาน) + ຊອຍ (ซอย)

ການຊອຽ
กานซอย

คำอาการนามของ ຊອຍ (ซอย)


ເຟີ້

ເງິນເຟີ້


ຈິ່ມ

คำกริยาวิเศษณ์


ຈຸມພົດ

ยืมมาจากบาลี จุมพฏ


ສຸກຂະສາລາ

ສຸກ-ຂະ-ສາ-ລາ


ເສືອກ

อาจเกี่ยวข้องกับ ເຊີກ (เซีก); ร่วมเชื้อสายกับไทย เสือก, อีสาน เสือก

[sɯːə̯k̚˥˥˨]


ໂຊກໂລກ

สูงขึ้นไปด้วยลักษณะที่ไม่งาม


ຊອກແຊກ

ຊອກ (ซอก, “เสาะ, หา”) + ແຊກ (แซก, “แทรก”)

[sɔːk̚˥˨.sɛːk̚˥˨]

[sɔːk̚˧˦.sɛːk̚˧˦]

แสวงหา, ค้นหา


ຊອກລອກ

เล็ก ๆ สูง ๆ


ແຫ້ນ

ร่วมเชื้อสายกับจ้วง henj (แห้น-แทะ กิน)

แห้น, แทะ, เล็มด้วยฟัน


ໂຫນ

ยืมมาจากบาลี โหรา (“ชั่วโมง”) หรือสันสกฤต होरा (โหรา, “ชั่วโมง; ดวงชะตา”)


ໂຫນ

รูปแบบอื่นของ ໂໜ (โหน)


ໄປ່

คำกริยาวิเศษณ์


ເປົ່າ

ร่วมเชื้อสายกับไทย เป่า, คำเมือง ᨸᩮᩢ᩵ᩣ (เปั่า), ไทดำ ꪹꪜ꪿ꪱ (เป่า), ไทขาว ꪹꪜꪱꫀ, ไทใหญ่ ပဝ်ႇ (ป่ว)


ເປົ່າ

ร่วมเชื้อสายกับไทย เปล่า, คำเมือง ᨸᩖᩮᩢ᩵ᩣ (เปลั่า), ไทดำ ꪹꪜ꪿ꪱ (เป่า), ไทขาว ꪹꪜꪱꫀ, ไทใหญ่ ပဝ်ႇ (ป่ว)


ສະຫຼອດສະຫຼໍ

[sa(ʔ˩˨).lɔːt̚˥˥˨.sa(ʔ˩˨).lɔː˥˧˧]

ສະ-ຫຼອດ-ສະ-ຫຼໍ

เหลือ, หลงเหลือ


ງຸ່ມ

ปกคลุม, คลุม

ຟ້າງຸ່ມ


ນວຍ

นวย, อ่อน, น้อม, ค้อม


ນິມມານ

ยืมมาจากบาลี นิมฺมาน; เทียบสันสกฤต निर्माण (นิรฺมาณ)


ນຸ່ມ

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *numᴮ²; ร่วมเชื้อสายกับไทย นุ่ม, ไทลื้อ ᦐᦳᧄᧈ (หนุ่ม) หรือ ᦷᦓᧄᧈ (โน่ม), ไทใหญ่ ၼုမ်ႇ (นุ่ม), อาหม *𑜃𑜤𑜪 (*นุํ)

นุ่ม, อ่อนนวล


ນູມ

บอบช้ำ, บวม, เน่า


ແນ້ວແນ່

ยืมมาจากไทย แน่วแน่

[nɛːw˥˨.nɛː˧]

[nɛːw˧˦.nɛː˧˨]


ອ່ຳ

ร่วมเชื้อสายกับไทย อ่ำ, อีสาน อ่ำ


ທ່ຳ

(สี) ก่ำหรือช้ำ


ທ່າວ

เทียบจีนยุคกลาง倒 (MC tawX|tawH); ร่วมเชื้อสายกับไทย ท่าว, อีสาน ท่าว, คำเมือง ᨴ᩵ᩤ᩠ᩅ (ท่าว), เขิน ᨴ᩵ᩤ᩠ᩅ (ท่าว), ไทลื้อ ᦑᦱᧁᧈ (ท่าว), ไทใหญ่ တၢဝ်ႈ (ต้าว)

ท่าว, เซไปเกือบล้ม, ล้ม


ກົວ

ร่วมเชื้อสายกับไทย กลัว, อีสาน กัว, คำเมือง ᨠᩖ᩠ᩅᩫ (กลว็), เขิน ᨠ᩠ᩅᩫ (กว็), ไทลื้อ ᦷᦂ (โก), ไทใหญ่ ၵူဝ် (กูว), ไทดำ ꪀꪺ (กัว), ไทใต้คง ᥐᥨᥝ (โกว), อาหม 𑜀𑜥 (กู)


ປຸໂລຫິດ

ยืมมาจากบาลี ปุโรหิต หรือสันสกฤต पुरोहित (ปุโรหิต)

ປຸໂຣຫິດ
ปุโรหิด


ອາລັກ

ยืมมาจากสันสกฤต आलक्षण (อาลกฺษณ)

[ʔaː˩˨.lak̚˧˨]


ການຄິດ

ການ (กาน) + ຄິດ (คิด)

คำอาการนามของ ຄິດ (คิด)


ຄວາມຄິດ

ຄວາມ (ความ) + ຄິດ (คิด)

[kʰuːə̯m˧˥.kʰit̚˧]

[kʰuːə̯m˩˨.kʰit̚˧˨]

คำอาการนามของ ຄິດ (คิด)


ການຄຶດ

ການ (กาน) + ຄຶດ (คึด)

[kaːn˩˨.kʰɯt̚˧˨]

คำอาการนามของ ຄຶດ (คึด)


ຄວາມຄຶດ

ຄວາມ (ความ) + ຄຶດ (คึด)

[kʰuːə̯m˧˥.kʰɯt̚˧]

[kʰuːə̯m˩˨.kʰɯt̚˧˨]

คำอาการนามของ ຄຶດ (คึด)


ໂກວິດ

[koː˩˨.ʋit̚˧˨]


ກໍ່ແຮກ

ກໍ່ (กํ่, “ก่อ”) + ແຮກ (แฮก, “แรก”)

[kɔː˧.hɛːk̚˥˨]

[kɔː˧˨.hɛːk̚˧˦]

ตั้งต้นใหม่, มีหรือเป็นขึ้นครั้งแรก


ເກີ

ยืมมาจากไทย เกลอ


ຄີ້ວ

คิ้ว (ส่วนโค้งเหนือกระบอกตา)

คิ้ว (แถบประดับขอบ)

คิ้ว (พายชนิดหนึ่ง)


ຄີ້ວ

คำกริยาวิเศษณ์

แน่, ถูก, แม่น

ທວາຍຄີ້ວ


ຄີ້ວ

เดา, ทาย, คาดคะเน


ແນ່

คำกริยาวิเศษณ์

ร่วมเชื้อสายกับไทย แน่, คำเมือง ᨶᩯ᩵ (แน่)


ນ້ຳແບ້ນ

ນ້ຳ (น้ำ, “น้ำ”) + ແບ້ນ (แบ้น, “องคชาต”)


ນ້ຳກາມ

ນ້ຳ (น้ำ, “น้ำ”) + ກາມ (กาม, “กาม”)


ນ້ຳປາກ

คำพูด, ความในใจ


ນ້ຳມົນ

น้ำมนต์, น้ำมนตร์


ສະຕິປັດຖານ

ສະ-ຕິ-ປັດ-ຖານ


ພູລິ

[pʰuː˩˨.liʔ˧˨]


ມັນສະໝອງ

ມັນ (มัน, “มัน”) + ສະໝອງ (สะหมอง, “สมอง”)


ປະຕິພານ

ยืมมาจากบาลี ปฏิภาณ; เหมือนกับ ປະຕິ (ปะติ) + ພານ (พาน)


ປະຕິພານກະວີ

ປະ-ຕິ-ພານ-ກະ-ວີ


ເມທາ

[meː˧˥.tʰaː˧˥]

[meː˩˨.tʰaː˩˨]


ຫົວຄຶດ

[huːə̯˩(˧).kʰɯt̚˧]

[huːə̯˥˧˧.kʰɯt̚˧˨]


ການເຝົ້າ

ການ (กาน) + ເຝົ້າ (เฝ็้า)

คำอาการนามของ ເຝົ້າ (เฝ็้า)


ຂຳ

ลึก, เป็นที่ลึกเข้าไป


ນະທີ

ยืมมาจากบาลี นที หรือสันสกฤต नदी (นที)


ນາວາ

[naː˧˥.ʋaː˧˥]

[naː˩˨.ʋaː˩˨]


ນາວີ

[naː˧˥.ʋiː˧˥]

[naː˩˨.ʋiː˩˨]


ນາເວດ

[naː˧˥.ʋeːt̚˥˨]

[naː˩˨.ʋeːt̚˧˦]


ງາມງອນ

[ŋaːm˧˥.ŋɔːn˧˥]

[ŋaːm˩˨.ŋɔːn˩˨]


ການອຸດ

ການ (กาน) + ອຸດ (อุด)

คำอาการนามของ ອຸດ (อุด)


ການໝາຍ

ການ (กาน) + ໝາຍ (หมาย)

ການຫມາຽ
กานหมาย
ການຫມາຍ
กานหมาย

คำอาการนามของ ໝາຍ (หมาย)


ຄວາມຂະໜາດ

ຄວາມ (ความ) + ຂະໜາດ (ขะหนาด)

ຄວາມຂະຫນາດ
ความขะหนาด

[kʰuːə̯m˧˥.kʰa(ʔ˧˥).naːt̚˧˩]

[kʰuːə̯m˩˨.kʰa(ʔ˩˨).naːt̚˥˥˨]

คำอาการนามของ ຂະໜາດ (ขะหนาด)


ຂ່າວຄາວ

ຂ່າວ (ข่าว, “ข่าว”) + ຄາວ (คาว, “คราว”)


ສະແຫຼ່ງ

แต่ง, สร้าง, แต่งตั้ง


ທັນກິນ

ทันกิน, ทำให้เสร็จตามต้องการ

มักใช้ในความปฏิเสธ


ທັນໃຈ

คำกริยาวิเศษณ์


ທັນນ້ຳ

คำกริยาวิเศษณ์


ທຸບ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *dupᴬ; ร่วมเชื้อสายกับไทย ทุบ, อีสาน ทุบ, คำเมือง ᨴᩩᨷ (ทุบ), เขิน ᨵᩩ᩠ᨷ (ธุบ), ไทลื้อ ᦑᦳᧇ (ทุบ), ไทใหญ่ ထုပ်ႉ (ถุ๎ป), จ้วง dub, ภาษาจ้วงใต้ tup


ຫຸ່ງ

ยืมมาจากเขมร ល្ហុង (ลฺหุง); ร่วมเชื้อสายกับอีสาน หุ่ง, ไทดำ ꪶꪬ꪿ꪉ (โห่ง)

(ໝາກ~) มะละกอ


ລຸລາບ

ได้, ได้สมหมาย


ລູຂະ

ยืมมาจากบาลี ลูข; เทียบสันสกฤต रूक्ष (รูกฺษ)

[luː˧˥.kʰaʔ˧˥]

[luː˩˨.kʰaʔ˩˨]


ພະນາ

ยืมมาจากบาลี วน หรือสันสกฤต वन (วน)


ຂວາກ

ร่วมเชื้อสายกับไทย ขวาก, ไทใหญ่ ၶႂၢၵ်ႇ (ขฺว่าก)

[kʰuːə̯k̚˧˩]

[kʰuːə̯k̚˥˥˨]


ພຸ່ງ

ร่วมเชื้อสายกับไทย พุ่ง


ພຸ່ງ

ร่วมเชื้อสายกับไทย พลุ่ง


ສາງ

ສາງຫຍ້າ

เอาหม้อดินใหม่ค้างใส่ไฟ โดยไม่ใส่น้ำเพื่อให้หม้อนั้นแข็ง

ສາງໝໍ້


ສາງ

สาง (เสือใหญ่)


ສາງ

ສາງເຂົ້າ


ງ້ຽວ

คำวิสามานยนาม

ร่วมเชื้อสายกับไทย เงี้ยว, คำเมือง ᨦ᩠ᨿ᩶ᩅ (งย้ว), ไทลื้อ ᦇᦲᧁᧉ (งี้ว); เทียบจีนเก่า堯 (OC *ŋeːw)

เงี้ยว (ไทใหญ่)


ງ້ຽວ

ร่วมเชื้อสายกับไทย เงี้ยว, คำเมือง ᨦ᩠ᨿ᩶ᩅ (งย้ว), ไทลื้อ ᦵᦇᧁᧉ (เง้ว)


ການພຸ່ງ

ການ (กาน) + ພຸ່ງ (พุ่ง)

คำอาการนามของ ພຸ່ງ (พุ่ง)


ໄຕ້

ร่วมเชื้อสายกับไทย ไต้, ไทลื้อ ᦺᦎᧉ (ไต้), ไทดำ ꪼꪔ꫁ (ไต้), ไทขาว ꪼꪔꫂ, ไทใหญ่ တႆႈ (ไต้)

จุดไฟ เช่นกับโคม กระบอง หรือ เทียน


ຈຽງ

ยืมมาจากจีนยุคกลาง正 (MC tsyeng, “เดือนอ้าย”); ร่วมเชื้อสายกับอีสาน เจียง, คำเมือง ᨠ᩠ᨿᨦ (กยง) หรือ ᨧ᩠ᨿᨦ (จยง), เขิน ᨧ᩠ᨿᨦ (จยง) หรือ ᨠ᩠ᨿᨦ (กยง), ไทลื้อ ᦵᦈᧂ (เจง), ไทใหญ่ ၸဵင် (เจง), อาหม 𑜋𑜢𑜂𑜫 (ฉิง์, “เดือนแรก”); เทียบไทใต้คง ᥓᥥᥒᥰ (เจ๊ง) หรือ ᥓᥥᥒᥳ (เจ๎ง)

[t͡ɕiːə̯ŋ˩(˧)]

[t͡ɕiːə̯ŋ˩˨]

เดือนแรกตามทางจันทรคติ; เดือนอ้าย

หนังสือกลอนเรื่องกามคุณ ใช้อ่านเวลาวันบุญบั้งไฟ โดยส่วนใหญ่เขียนใส่เปือกไผ่


ຈຽງ

ร่วมรากกับ ກຽງ (กยง)

[t͡ɕiːə̯ŋ˩(˧)]

[t͡ɕiːə̯ŋ˩˨]

(ໝາກ~) ชมพู่


ການໄຕ້

ການ (กาน) + ໄຕ້ (ไต้)

คำอาการนามของ ໄຕ້ (ไต้)


ໝວກ

ยืมมาจากจีนเก่า帽 (OC *muːɡs); ร่วมเชื้อสายกับไทย หมวก, เขมร មួក (มัวก), มอญ ဒမှော် (ทมฺโห์); เทียบมอญ-เขมรดั้งเดิม *muuk ~ muək

[muːə̯k̚˥˥˨]


ຫມວກ

[muːə̯k̚˥˥˨]

รูปล้าสมัยของ ໝວກ (หมวก)


ເຍຊູ

คำวิสามานยนาม

ยืมมาจากฝรั่งเศส Jésus, จากฮีบรู יֵשׁוּ (เยฌู)


ເຢຊູ

คำวิสามานยนาม


ຄອນ

ร่วมเชื้อสายกับไทย คลอน, อีสาน คลอน, คำเมือง ᨤᩬᩁ (ฅอร), ไทลื้อ ᦆᦸᧃ (ฅอ̂น), ไทดำ ꪁꪮꪙ (กฺอน), ไทใหญ่ ၶွၼ်း (ข๊อ̂น)


ຄອນ

ร่วมเชื้อสายกับไทย คอน, อีสาน คอน, ไทลื้อ ᦅᦸᧃ (คอ̂น), ไทใหญ่ ၵွၼ်း (ก๊อ̂น)


ນິຄົມ

ยืมมาจากบาลี นิคม หรือสันสกฤต निगम (นิคม)


ຈ້ອງ

ร่วมเชื้อสายกับไทย จ้อง


ຈ້ອງ

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨧᩬ᩶ᨦ (จอ้ง), ไทลื้อ ᦈᦸᧂᧉ (จ้อ̂ง), ไทใหญ่ ၸွင်ႈ (จ้อ̂ง), ไทใต้คง ᥓᥩᥒ (จอ̂ง), จ้วงแบบจั่วเจียง zwengj (เจื้อง)


ການກະເດັນ

ການ (กาน) + ກະເດັນ (กะเดัน)

คำอาการนามของ ກະເດັນ (กะเดัน)


ການສະເດັນ

ການ (กาน) + ສະເດັນ (สะเดัน)

คำอาการนามของ ສະເດັນ (สะเดัน)


ການໂຮມ

ການ (กาน) + ໂຮມ (โฮม)

คำอาการนามของ ໂຮມ (โฮม)


ການລວມ

ການ (กาน) + ລວມ (ลวม)

คำอาการนามของ ລວມ (ลวม)


ການຮວມ

ການ (กาน) + ຮວມ (ฮวม)

คำอาการนามของ ຮວມ (ฮวม)


ກະດານຫີນ

ກະດານຫິນ
กะดานหิน


ກະດິບໆ

ກະ-ດິບ-ກະ-ດິບ


ກະດຶບໆ

ກະ-ດຶບ-ກະ-ດຶບ


ກະດຸບໆ

ກະ-ດຸບ-ກະ-ດຸບ


ກະເດບໆ

คำกริยาวิเศษณ์

ກະ-ເດບ-ກະ-ເດບ

อาการกระดืบไป หรือ โอบขึ้นดั่งคนโอบขึ้นต้นไม้ เป็นต้น


ກະແດບໆ

คำกริยาวิเศษณ์

[ka(ʔ˩˨).dɛːp̚˥˥˨.ka(ʔ˩˨).dɛːp̚˥˥˨]

ກະ-ແດບ-ກະ-ແດບ


ກະແດບເດົ້າ

ກະ-ແດບ-ເດົ້າ


ກະເດ່ວ

คำกริยาวิเศษณ์

(เดิน) กะเผลก


ກະແດ່ວ

คำกริยาวิเศษณ์

(เดิน) กะเผลก


ກະດຽວວ່າ

[ka(ʔ˩˨).diːə̯w˩˨.ʋaː˧˨]

เยียวว่า, คิดว่า, เข้าใจว่า


ກະຕ່າກວຍ

ກະຕ່າກວຽ
กะต่ากวย

ตะกร้าที่สานไขว่เป็นตาห่าง ๆ


ກະຕ່າຫ່າງ

ตะกร้าที่สานไขว่เป็นตาห่าง ๆ


ກະແຕະ

เครื่องสานด้วยไม้ไผ่ สายลายขัดเป็นแผ่นสำหรับตากของหรือทำฝา


ຝາແຕະ

[faː˥˧˧.tɛʔ˩˨]


ກະແຕແຊ

[ka(ʔ˩˨).tɛː˩˨.sɛː˩˨]

ฝาปิดตะกร้าสำหรับใส่ปลา


ແຕແຊ

[tɛː˩(˧).sɛː˧˥]

[tɛː˩˨.sɛː˩˨]

ฝาปิดตะกร้าสำหรับใส่ปลา


ການຮ່ວມ

ການ (กาน) + ຮ່ວມ (ฮ่วม)

คำอาการนามของ ຮ່ວມ (ฮ่วม)


ແກ້ບະ

[kɛː˥˨.baʔ˧˥]

[kɛː˧˦.baʔ˩˨]

ทำการบูชาสิ่งศักดิ์สิทธิ์ตามที่ตนได้สัญญาไว้


ໂກທະ

ยืมมาจากบาลี โกธ หรือสันสกฤต क्रोध (กฺโรธ)

[koː˩˨.tʰaʔ˧˨]


ໂກທະ

[koː˩˨.tʰaʔ˧˨]


ກຸສົນ

ยืมมาจากบาลี กุสล (“ฉลาด, มีฝีมือ, เชี่ยวชาญ; ดี, ถูกต้อง, มีคุณความดี”) หรือสันสกฤต कुशल (กุศล)


ໂກລາຫົນ

คำกริยาวิเศษณ์

ยืมมาจากบาลี โกลาหล หรือสันสกฤต कोलाहल (โกลาหล)


ກ້ອຍ

ร่วมเชื้อสายกับไทย ก้อย, ไทลื้อ ᦂᦾᧉ (ก้อ̂ย), ไทใหญ่ ၵွႆႈ (ก้อ̂ย), ไทใต้คง ᥐᥩᥭᥲ (ก้อ̂ย)


ກ້ອຍ

เทียบไทย ก้อย, อีสาน ก้อย

ก้อย (อาหาร)


ການເກົ້າ

ການ (กาน) + ເກົ້າ (เก็้า)

คำอาการนามของ ເກົ້າ (เก็้า)


ຄ້ອຍ

ร่วมเชื้อสายไทย คล้อย หรือ ค้อย, อีสาน คล้อย หรือ ค้อย, คำเมือง ᨣᩖᩬ᩠᩶ᨿ (คลอ้ย), เขิน ᨣᩭ᩶ (คอย้), ไทลื้อ ᦅᦾᧉ (ค้อ̂ย), ไทใหญ่ ၵွႆႉ (ก๎อ̂ย, “โค้ง”)

คล้อย, ต่ำ, เอียง


ຄ້ອຍ

ที่ต่ำ, ที่เป็นเนินลงไป


ງ້ອງແງ້ງ

[ŋɔːŋ˥˨.ŋɛːŋ˥˨]

[ŋɔːŋ˧˦.ŋɛːŋ˧˦]


ຈະຕຸສະດົມ

ຈະຕຸ (จะตุ, “จตุ”) + ສະດົມ (สะด็ม, “สดมภ์”)

ຈະ-ຕຸ-ສະ-ດົມ


ການເລື່ອນ

ການ (กาน) + ເລື່ອນ (เลื่อน)

[kaːn˩˨.lɯːə̯n˧˨]

คำอาการนามของ ເລື່ອນ (เลื่อน)


ຄວາມລ່ຽນ

ຄວາມ (ความ) + ລ່ຽນ (ล่ยน)

[kʰuːə̯m˧˥.liːə̯n˧]

[kʰuːə̯m˩˨.liːə̯n˧˨]

คำอาการนามของ ລ່ຽນ (ล่ยน)


ການລ່ຽນ

ການ (กาน) + ລ່ຽນ (ล่ยน)

คำอาการนามของ ລ່ຽນ (ล่ยน)


ການຂອບ

ການ (กาน) + ຂອບ (ขอบ)

[kaːn˩˨.kʰɔːp̚˥˥˨]

คำอาการนามของ ຂອບ (ขอบ)


ການແບ່ງ

ການ (กาน) + ແບ່ງ (แบ่ง)

[kaːn˩˨.bɛːŋ˧˨]

คำอาการนามของ ແບ່ງ (แบ่ง)


ການສວນ

ການ (กาน) + ສວນ (สวน)

[kaːn˩˨.suːə̯n˥˧˧]

คำอาการนามของ ສວນ (สวน)


ເຕົ້າຈ້ຽວ

ยืมมาจากฮกเกี้ยน 豆醬 (tāu-chiùⁿ / tāu-chiòⁿ / tāu-chiàuⁿ)

[taw˥˨.t͡ɕiːə̯w˥˨]

[taw˧˦.t͡ɕiːə̯w˧˦]


ຕັ້ງເປົ້າ

ยืมมาจากไทย ตั้งเป้า; เหมือนกับ ຕັ້ງ (ตั้ง, “ตั้ง”) + ເປົ້າ (เป็้า, “เป้า”)

ຕັ້ງເປົ້າຜະລິດສະບຽງອາຫານເພີ່ມຂຶ້ນຫຼາຍລ້ານໂຕນ

ตั้งเป้าผลิตเสบียงอาหารเพิ่มขึ้นหลายล้านตัน

ตั้งเป็้าผะลิดสะบยงอาหานเพี่มขึ้นหลายล้านโตน


ແນວຄິດ

ແນວ (แนว, “แนว”) + ຄິດ (คิด, “คิด”)

[nɛːw˩˨.kʰit̚˧˨]

ສະໜັບສະໜູນແນວຄິດການສ້າງຕັ້ງເຂດການຄ້າເສລີ

สนับสนุนแนวคิดการจัดตั้งเขตการค้าเสรี

สะหนับสะหนูนแนวคิดกานส้างตั้งเขดกานค้าเสลี


ຄຳເຫັນ

ຄຳ (คำ, “คำ”) + ເຫັນ (เหัน, “เห็น”)

ແລກປ່ຽນຄຳຄິດຄຳເຫັນ

แลกเปลี่ยนความคิดความเห็น

แลกป่ยนคำคิดคำเหัน


ເຈ

ອາຫານເຈ


ສະບຽງ

[sa(ʔ˩˨).biːə̯ŋ˩˨]

ຂາດແຄນສະບຽງອາຫານ

ขาดแคลนเสบียงอาหาร

ขาดแคนสะบยงอาหาน


ຄຳຄິດ

ความคิดเห็น, ความคิด


ຄຳຄິດເຫັນ

ແລກປ່ຽນຄຳຄິດເຫັນ

แลกเปลี่ยนความคิดเห็น

แลกป่ยนคำคิดเหัน


ເຝິກຝົນ

ยืมมาจากไทย ฝึกฝน; เหมือนกับ ເຝິກ (เฝิก) + ຝົນ (ฝ็น)

ເຝິກຝົນຫຼໍ່ຫຼອມຕົນເອງໃຫ້ເປັນຄົນດີຂອງສັງຄົມ

ฝึกฝนหล่อหลอมตนเองให้เป็นคนดีของสังคม

เฝิกฝ็นหลํ่หลอมต็นเองให้เปันค็นดีของสังค็ม


ຫຼໍ່ຫຼອມ

ยืมมาจากไทย หล่อหลอม; เหมือนกับ ຫຼໍ່ (หลํ่, “หล่อ”) + ຫຼອມ (หลอม, “หลอม”)

ຫລໍ່ຫລອມ
หลํ่หลอม

[lɔː˧˨.lɔːm˥˧˧]

ຫຼໍ່ຫຼອມແລະຮຽນຮູ້ດ້ວຍຕົນເອງເພື່ອຍົກລະດັບຄວາມຮູ້ແລະຄວາມສາມາດຂອງຕົນ

หล่อหลอมและเรียนรู้ด้วยตนเองเพื่อยกระดับความรู้และความสามารถของตน

หลํ่หลอมและฮยนฮู้ด้วยต็นเองเพื่อย็กละดับความฮู้และความสามาดของต็น


ແນໃສ່

เล็ง, มุ่งมั่น, ตั้งเป้า

ແນໃສ່ຮັບປະກັນການເຄື່ອນໄຫວວຽກງານຢ່າງມີປະສິດທິພາບ

มุ่งมั่นรับประกันการเคลื่อนไหวการงานอย่างมีประสิทธิภาพ

แนใส่ฮับปะกันกานเคื่อนไหววยกงานอย่างมีปะสิดทิพาบ


ເລັງ

ເລັງພັດທະນາຊັບພະຍາກອນມະນຸດ

มุ่งพัฒนาทรัพยากรมนุษย์

เลังพัดทะนาซับพะยากอนมะนุด


ລາຍຮັບ

ລາຍ (ลาย, “ราย”) + ຮັບ (ฮับ, “รับ”)


ເດັກນ້ອຍ

ແມ່ຍິງແລະເດັກນ້ອຍ

ผู้หญิงและเด็ก

แม่ยิงและเดักน้อย


ການຫຼໍ່ຫຼອມ

ການ (กาน) + ຫຼໍ່ຫຼອມ (หลํ่หลอม)

[kaːn˩˨.lɔː˧˨.lɔːm˥˧˧]

ການ-ຫຼໍ່-ຫຼອມ

คำอาการนามของ ຫຼໍ່ຫຼອມ (หลํ่หลอม)


ການສົ່ງເສີມ

ການ (กาน) + ສົ່ງເສີມ (ส็่งเสีม)

[kaːn˩˨.soŋ˧˨.sɤːm˥˧˧]

ການ-ສົ່ງ-ເສີມ

คำอาการนามของ ສົ່ງເສີມ (ส็่งเสีม)


ການເຝິກຝົນ

ການ (กาน) + ເຝິກຝົນ (เฝิกฝ็น)

ການ-ເຝິກ-ຝົນ

คำอาการนามของ ເຝິກຝົນ (เฝิกฝ็น)


ການປັບປຸງ

ການ (กาน) + ປັບປຸງ (ปับปุง)

คำอาการนามของ ປັບປຸງ (ปับปุง)


ການສີ

ການ (กาน) + ສີ (สี)

คำอาการนามของ ສີ (สี)


ສຸກເສີນ

[suk̚˩˨.sɤːn˥˧˧]

ເຫດສຸກເສີນ


ຝູງ

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *fuːŋᴬ¹; ร่วมเชื้อสายกับไทย ฝูง, คำเมือง ᨺᩪᨦ (ฝูง), ไทลื้อ ᦚᦳᧂ (ฝุง), ไทใหญ่ ၽုင် (ผุง) หรือ ၾုင် (ฝุง), อาหม 𑜇𑜤𑜂𑜫 (ผุง์)

ຝູງສັດຈຳນວນຫຼາຍຂາດອາຫານຂາດທີ່ຢູ່ອາໄສ

ฝูงสัตว์จำนวนมากขาดอาหารขาดที่อยู่อาศัย

ฝูงสัดจำนวนหลายขาดอาหานขาดที่อยู่อาไส


ເບັ່ງ

ร่วมเชื้อสายกับไทย เบ่ง, คำเมือง ᨷᩮ᩠᩵ᨦ (เบ่ง), ไทขาว ꪚꪲꪉꫀ; ร่วมรากกับ ເບ່ງ (เบ่ง)

ດອກເຂົ້າເບຼບັກວີດກຳລັງເບັ່ງບານ

ดอกข้าวสาลีบัควีทกำลังเบ่งบาน

ดอกเข็้าเบลบักวีดกำลังเบั่งบาน


ໂຄ່ນ

อาจเกี่ยวข้องกับ ໂຊ່ນ (โซ่น) หรือ ກົ່ນ (ก็่น); ร่วมเชื้อสายกับไทย โค่น, อีสาน โค่น

ສະຫຼອງວັນໂຄ່ນລົ້ມລະບອບເກົ່າ

ฉลองวันโค่นล้มระบอบเก่า

สะหลองวันโค่นล็้มละบอบเก็่า


ລາຍລັກອັກສອນ

ลายลักษณ์อักษร


ຄ່ອຍ

คำกริยาวิเศษณ์

ร่วมเชื้อสายกับไทย ค่อย, อีสาน ค่อย, ไทขาว ꪁꪮꪥꫀ


ໂຄ່ນຄ້ານ

ໄມ້ໂຄ່ນຄ້ານ

ไม้โค่นและหัก

ล้มลง, หักลง


ເບຼ

ยืมมาจากฝรั่งเศส blé (“ข้าวสาลี”)

ເຂົ້າເບຼ


ຄູ່ຄອງ

ຄູ່ (คู่, “คู่”) + ຄອງ (คอง, “ครอง”)

[kʰuː˧.kʰɔːŋ˧˥]

[kʰuː˧˨.kʰɔːŋ˩˨]


ການສາດ

ການ (กาน) + ສາດ (สาด)

คำอาการนามของ ສາດ (สาด)


ເສື່ອ

ร่วมเชื้อสายกับไทย เสื่อ, คำเมือง ᩈᩮᩬᩥ᩵ᩋ (เสอิ่อ), ไทลื้อ ᦵᦉᦲᧈ (เสี่), ไทดำ ꪹꪎ꪿ (เส่), ไทใหญ่ သိူဝ်ႇ (เสิ่ว, “ปู (เสื่อ)”), อาหม 𑜏𑜢𑜤𑜈𑜫 (สึว์)


ຊ້າຍ

ร่วมเชื้อสายกับไทย ซ้าย, คำเมือง ᨪ᩶ᩣ᩠ᨿ (ซ้าย), เขิน ᨪ᩶ᩣ᩠ᨿ (ซ้าย), ไทลื้อ ᦌᦻᧉ (ซ้าย), ไทขาว ꪏꪱꪥꫂ, ไทใหญ่ သၢႆႉ (ส๎าย)


ຊ້າຍ

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨩ᩶ᩣ᩠ᨿ (ช้าย), เขิน ᨩ᩶ᩣ᩠ᨿ (ช้าย), ไทลื้อ ᦋᦻᧉ (ช้าย); เทียบไทย ชาย (“คล้อย, บ่าย”)


ຄິງ

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨤᩥ᩠ᨦ (ฅิง), อีสาน คีง หรือ คิง, ไทลื้อ ᦆᦲᧂ (ฅีง), ไทใหญ่ ၶိင်း (ขิ๊ง), อาหม 𑜁𑜢𑜂𑜫 (ขิง์)

คำพ้องความของ ຄີງ (คีง)


ການຂ້າ

ການ (กาน) + ຂ້າ (ข้า)

[kaːn˩˨.kʰaː˥˥˨]

คำอาการนามของ ຂ້າ (ข้า)


ຍິ້ມ

ร่วมเชื้อสายกับไทย ยิ้ม, คำเมือง ᨿᩥ᩠᩶ᨾ (ยิ้ม), ไทลื้อ ᦍᦲᧄᧉ (ยี้ม), ไทใหญ่ ယုမ်ႉ (ยุ๎ม)


ການຍິ້ມ

ການ (กาน) + ຍິ້ມ (ยิ้ม)

คำอาการนามของ ຍິ້ມ (ยิ้ม)


ການຈ່ອງ

ການ (กาน) + ຈ່ອງ (จ่อง)

[kaːn˩(˧).t͡ɕɔːŋ˧]

[kaːn˩˨.t͡ɕɔːŋ˧˨]

คำอาการนามของ ຈ່ອງ (จ่อง)


ງ່ຽງ

ร่วมเชื้อสายกับไทย เงี่ยง, ไทใหญ่ ငဵင်ႈ (เง้ง) หรือ ၺဵင်ႈ (เญ้ง)


ແຈ່ງ

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน แจ่ง, คำเมือง ᨧᩯ᩠᩵ᨦ (แจ่ง), เขิน ᨧᩯ᩠᩵ᨦ (แจ่ง), ไทลื้อ ᦶᦈᧂᧈ (แจ่ง), ไทดำ ꪵꪊ꪿ꪉ (แจ่ง) ใน ꪵꪊ꪿ꪉꪶꪎꪚ (แจ่งโสบ, “มุมริมฝีปาก”), ไทใหญ่ ၸဵင်ႇ (เจ่ง), ไทใต้คง ᥓᥥᥒᥱ (เจ่ง), อาหม 𑜋𑜢𑜂𑜫 (ฉิง์)


ແຈ່ງຟ້າ

ແຈ່ງ (แจ่ง, “ขอบ”) + ຟ້າ (ฟ้า, “ฟ้า”)

[t͡ɕɛːŋ˧.faː˥˨]

[t͡ɕɛːŋ˧˨.faː˧˦]


ສ້ຽນ

ร่วมเชื้อสายกับไทย เสี้ยน, ไทลื้อ ᦵᦉᧃᧉ (เส้น), ไทใหญ่ သဵၼ်ႈ (เส้น)

เสี้ยน (เนื้อไม้ที่แตก)


ສ້ຽນ

ร่วมเชื้อสายกับไทย เสี้ยน

เสี้ยน (ต้นไม้)


ສ້ຽນ

หนังสือ, จดหมาย

ໜັງສ້ຽນບໍ່ໜັງສື

หนังส้ยนบํ่หนังสื

ບໍ່ມີສ້ຽນສືມາບອກຂ່າວ

ไม่มีจดหมายมาบอกข่าว

บํ่มีส้ยนสืมาบอกข่าว


ສັນ

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *sanᴬ¹; ร่วมเชื้อสายกับไทย สัน, คำเมือง ᩈᩢ᩠ᨶ (สัน), ไทลื้อ ᦶᦉᧃ (แสน), ไทใหญ่ သၼ် (สัน), ไทใต้คง ᥔᥢᥴ (สั๋น), พ่าเก ꩬꩫ် (สน์), อาหม 𑜏𑜃𑜫 (สน์)


ສັນ

ยืมมาจากสันสกฤต सर्व (สรฺว); เทียบไทย สรรพ์


ສັນ

เทียบไทย ฉัน (“กิน”), เขมร ឆាន់ (ฉาน̍, “กิน”)

กิน (ใช้แก่พระ)


ສັນ

ร่วมเชื้อสายกับไทย ฉัน, ไทลื้อ ᦶᦉᧃ (แสน) หรือ ᦉᧃ (สัน)

ฉัน, เสมอเหมือน, เช่น, อย่าง


ສັນ

คำวิสามานยนาม

ยืมมาจากจีนยุคกลาง申 (MC syin); ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩈᩢ᩠ᨶ (สัน), ไทลื้อ ᦉᧃ (สัน), อีสาน สัน, เวียดนาม Thân (เทิน)

ปีที่ 9 ใน 12 นักษัตรจีน, ปีวอก


ອະໄວຍະວະເພດ

ອະໄວຍະວະ (อะไวยะวะ, “อวัยวะ”) + ເພດ (เพด, “เพศ”)

[ʔa(ʔ˩˨).ʋaj˩˨.ɲa(ʔ˧˨).ʋa(ʔ˧˨).pʰeːt̚˧˦]

ອະ-ໄວ-ຍະ-ວະ-ເພດ


ການຖິ້ມ

ການ (กาน) + ຖິ້ມ (ถิ้ม)

คำอาการนามของ ຖິ້ມ (ถิ้ม)


ຄວາມແຂງ

ຄວາມ (ความ) + ແຂງ (แขง)

[kʰuːə̯m˧˥.kʰɛːŋ˩(˧)]

[kʰuːə̯m˩˨.kʰɛːŋ˥˧˧]

คำอาการนามของ ແຂງ (แขง)


ການປະປົນ

ການ (กาน) + ປະປົນ (ปะป็น)

คำอาการนามของ ປະປົນ (ปะป็น)


ການແກມ

ການ (กาน) + ແກມ (แกม)

คำอาการนามของ ແກມ (แกม)


ການມ້ວນ

ການ (กาน) + ມ້ວນ (ม้วน)

คำอาการนามของ ມ້ວນ (ม้วน)


ການເດັດ

ການ (กาน) + ເດັດ (เดัด)

คำอาการนามของ ເດັດ (เดัด)


ວໍ້

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩅᩴ᩶ᩬ (วํ้อ), อีสาน ว้อ, ไทลื้อ ᦞᦸᧉ (ว้อ̂)


ວໍ້

โรคพิษสุนัขบ้า


ຄວາມວໍ້

ຄວາມ (ความ) + ວໍ້ (วํ้)

[kʰuːə̯m˧˥.ʋɔː˥˨]

[kʰuːə̯m˩˨.ʋɔː˧˦]

คำอาการนามของ ວໍ້ (วํ้)


ການທາ

ການ (กาน) + ທາ (ทา)

คำอาการนามของ ທາ (ทา)


ຂະຫຍາຍໂຕ

ຂະຫຍາຍ (ขะหยาย, “ขยาย”) + ໂຕ (โต, “ตัว”)

ຂະຫຍາຽໂຕ
ขะหยายโต
ຂຍາຍໂຕ
ขยายโต

ຈີດີພີໄຕມາດ 1 ຂະຫຍາຍໂຕ 2,2%

จีดีพีไตรมาส 1 ขยายตัว 2.2%

จีดีพีไตมาด 1 ขะหยายโต 2,2%


ໄຕມາດ

ໄຕ (ไต, “ไตร”) + ມາດ (มาด, “มาส”)

ໄລຍະເວລາ 36 ໄຕມາດ

ระยะเวลา 36 ไตรมาส

ไลยะเวลา 36 ไตมาด


ຈີດີພີ

ยืมมาจากอังกฤษ GDP

[t͡ɕiː˩˨.diː˩˨.pʰiː˩˨]

ໜີ້ສາທາລະນະສູງຫຼາຍກວ່າ 60% ຂອງຈີດີພີ

หนี้สาธารณะสูงมากกว่า 60% ของจีดีพี

หนี้สาทาละนะสูงหลายกว่า 60% ของจีดีพี


ທ້ອງຕະຫຼາດ

ທ້ອງ (ท้อง, “ท้อง”) + ຕະຫຼາດ (ตะหลาด, “ตลาด”)

[tʰɔːŋ˥˨.ta(ʔ˧˥).laːt̚˧˩]

[tʰɔːŋ˧˦.ta(ʔ˩˨).laːt̚˥˥˨]

ທ້ອງ-ຕະ-ຫຼາດ

ສິນຄ້າພາຍໃນແລະສິນຄ້ານຳເຂົ້າທີ່ຈໍລະຈອນຢູ່ທ້ອງຕະຫຼາດ

สินค้าภายในและสินค้านำเข้าที่จราจรอยู่ท้องตลาด

สินค้าพายในและสินค้านำเข็้าที่จํละจอนอยู่ท้องตะหลาด


ພາຍໃນ

ພາຍ (พาย, “ภาย”) + ໃນ (ใน, “ใน”)

ນິຕິບຸກຄົນພາຍໃນ

นิติบุคคลภายใน

นิติบุกค็นพายใน


ຕັ້ງໃຈ

ຕັ້ງ (ตั้ง, “ตั้ง”) + ໃຈ (ใจ, “ใจ”); ร่วมเชื้อสายกับไทย ตั้งใจ, คำเมือง ᨲᩢ᩠᩶ᨦᨧᩱ (ตั้งไจ), เขิน ᨲᩢ᩠᩶ᨦᨧᩱ (ตั้งไจ), ไทลื้อ ᦎᧂᧉᦺᦈ (ตั้งไจ), ไทใหญ่ တင်ႈၸႂ် (ตั้งใจ)

[taŋ˧˦.t͡ɕaɰ˩˨]

ເອົາໃຈໃສ່ແລະຕັ້ງໃຈເກັບກ່ຽວບົດຮຽນຈາກການອົບຮົມ

เอาใจใส่และตั้งใจเก็บเกี่ยวบทเรียนจากการอบรม

เอ็าใจใส่และตั้งใจเกับก่ยวบ็ดฮยนจากกานอ็บฮ็ม


ບົດຮຽນ

ບົດ (บ็ด, “บท”) + ຮຽນ (ฮยน, “เรียน”)

ຕັ້ງຄຳຖາມທວນຄືນບົດຮຽນເກົ່າ

ตั้งคำถามทบทวนบทเรียนเก่า

ตั้งคำถามทวนคืนบ็ดฮยนเก็่า


ມຸ່ງໝາຍ

ມຸ່ງ (มุ่ง) + ໝາຍ (หมาย); ร่วมเชื้อสายกับไทย มุ่งหมาย, คำเมือง ᨾᩩ᩵ᨦᩉ᩠ᨾᩣ᩠ᨿ (มุ่งหมาย), เขิน ᨾᩩ᩵ᨦᩉ᩠ᨾᩣ᩠ᨿ (มุ่งหมาย)

ມຸ່ງຫມາຽ
มุ่งหมาย

ຈຸດມຸ່ງໝາຍ


ອົດ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *ʔɤtᴰ; ร่วมรากกับ ອຶດ (อึด); ร่วมเชื้อสายกับไทย อด หรือ อึด, อีสาน อด หรือ อึด, คำเมือง ᩋᩫ᩠ᨯ (อ็ด) หรือ ᩋᩧ᩠ᨷ (อึบ), เขิน ᩋᩫ᩠ᨯ (อ็ด) หรือ ᩋᩧ᩠ᨷ (อึบ), ไทลื้อ ᦷᦀᧆ (โอด) หรือ ᦀᦹᧇ (อืบ), ไทดำ ꪮꪳꪒ (อึด), ไทขาว ꪮꪳꪒ, ไทใหญ่ ဢိုပ်း (อึ๊ป), ไทใต้คง ᥟᥪᥙᥴ (อื๋ป), อาหม 𑜒𑜢𑜤𑜆𑜫 (อึป์); เทียบเขมร អត់ (อต̍)

อด (กลั้น, ทน, ระงับ, งดเว้น)

ມາກ່ອນໄດ້ກ່ອນ ມາຊ້າອົດ

มาก่อนได้ก่อน มาช้าอด

มาก่อนได้ก่อน มาซ้าอ็ด


ເຊ່ນ

ร่วมเชื้อสายกับไทย เช่น, คำเมือง ᨩᩮ᩠᩵ᨶ (เช่น), เขิน ᨩᩮ᩠᩵ᨶ (เช่น)

ชั่ว, ระยะ, เวลา, ระยะของเวลา


ເຊ່ນ

คำกริยาวิเศษณ์

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨩᩮ᩠᩵ᨶ (เช่น)

มาก, เกิน, เหลือเกิน

ຢ່າມັກຫຼິ້ນພົ້ນເຊ່ນ

อย่าชอบเล่นมากเกินไป

อย่ามักหลิ้นพ็้นเซ่น


ເຊ່ນ

ยืมมาจากไทย เช่น


ເປັນນິດ

คำกริยาวิเศษณ์

ເປັນ (เปัน, “เป็น”) + ນິດ (นิด, “นิตย์”)


ເປັນກາງ

คำกริยาวิเศษณ์

ເປັນ (เปัน, “เป็น”) + ກາງ (กาง, “กลาง”)


ປຽວ

คำกริยาวิเศษณ์


ປ້ຽວ

ยืมมาจากไทย เปรี้ยว


ຫຼົບໜີ

ຫລົບຫນີ
หล็บหนี

ລາວຫຼົບໜີໄປລີ້ຊ່ອນຢູ່ອີກປະເທດໜຶ່ງ

เขาหลบหนีไปกบดานซ่อนตัวอยู่อีกประเทศหนึ่ง

ลาวหล็บหนีไปลี้ซ่อนอยู่อีกปะเทดหนึ่ง


ປຽນ

ละเอียด, แหลก


ປ່ວນ

วิงวอน, อ้อนวอน


ຄຸນລັກສະນະ

ຄຸນ-ລັກ-ສະ-ນະ


ໜ່ຽວວອນ

ໜ່ຽວ (หน่ยว, “วิงวอน”) + ວອນ (วอน, “วอน”)

ຫນ່ຽວວອນ
หน่ยววอน

[niːə̯w˧.ʋɔːn˧˥]

[niːə̯w˧˨.ʋɔːn˩˨]

วิงวอน, อ้อนวอน


ໄຫວ້ວອນ

วิงวอน, อ้อนวอน


ໃໝ

ໄໝ
ไหม
ໃຫມ
ใหม

ปรับเอา, ไหม


ຄວາມງາມ

ຄວາມ (ความ) + ງາມ (งาม)

[kʰuːə̯m˧˥.ŋaːm˧˥]

[kʰuːə̯m˩˨.ŋaːm˩˨]

คำอาการนามของ ງາມ (งาม)


ຄວາມສູງ

ຄວາມ (ความ) + ສູງ (สูง)

[kʰuːə̯m˧˥.suːŋ˩(˧)]

[kʰuːə̯m˩˨.suːŋ˥˧˧]

คำอาการนามของ ສູງ (สูง)


ສັງຄົມນິຍົມ

ສັງຄົມ (สังค็ม, “สังคม”) + ນິຍົມ (นิย็ม, “นิยม”)

ສັງ-ຄົມ-ນິ-ຍົມ


ງອກງາມ

[ŋɔːk̚˥˨.ŋaːm˧˥]

[ŋɔːk̚˧˦.ŋaːm˩˨]

ໃຫ້ມີຄວາມແໜ້ນແຟ້ນຈະເລີນງອກງາມ ແລະເກີດດອກອອກຜົນຍິ່ງຂຶ້ນ

ให้มีความแน่นแฟ้นเจริญงอกงาม และเกิดดอกออกผลยิ่งขึ้น

ให้มีความแหน้นแฟ้นจะเลีนงอกงาม และเกีดดอกออกผ็นยิ่งขึ้น


ທະນົງແກ່ນ

ໃຫ້ປະຊາຊົນສອງຊາດມີຄວາມໝັ້ນຄົງທະນົງແກ່ນຍິ່ງຂຶ້ນກວ່າເກົ່າ

ให้ประชาชนสองชาติมีความมั่นคงแข็งแกร่งยิ่งขึ้นกว่าเก่า

ให้ปะซาซ็นสองซาดมีความหมั้นค็งทะน็งแก่นยิ่งขึ้นกว่าเก็่า


ກູ້ໄພ

ກູ້ (กู้, “กู้”) + ໄພ (ไพ, “ภัย”)


ຍຸດທະສາດ

ຍຸດທະ (ยุดทะ, “ยุทธ”) + ສາດ (สาด, “ศาสตร์”)

[ɲut̚˧˨.tʰa(ʔ˧˨).saːt̚˥˥˨]


ນິຕິກຳ

เอกสารทางกฎหมาย; ตราสารทางกฎหมาย


ກຳມະສິດ

ກຳມະ (กำมะ, “กรรม”) + ສິດ (สิด, “สิทธิ์”)


ກອບໂກຍ

ยืมมาจากไทย กอบโกย (Kerr, 1972)

[kɔːp̚˥˥˨.koːj˩˨]


ອີ້

ບໍ່ອີ້ຈັກຄຳ


ອາຊາ

[ʔaː˩˨.saː˩˨]


ອາຊາໄນ

จากบาลี อาชาเนยฺย


ອາຊີວະ

[ʔaː˩(˧).siː˧˥.ʋaʔ˧]

[ʔaː˩˨.siː˩˨.ʋaʔ˧˨]


ເຫົາ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *trawᴬ; ร่วมเชื้อสายกับไทย เหา, คำเมือง ᩉᩮᩢᩣ (เหัา), ไทลื้อ ᦠᧁ (เหา), ไทดำ ꪹꪬꪱ (เหา), ไทขาว ꪹꪬꪱ, ไทใหญ่ ႁဝ် (หว), แสก เหร่า


ການຫາ

ການ (กาน) + ຫາ (หา)

คำอาการนามของ ຫາ (หา)


ການຫາມ

ການ (กาน) + ຫາມ (หาม)

คำอาการนามของ ຫາມ (หาม)


ການຫິ້ວ

ການ (กาน) + ຫິ້ວ (หิ้ว)

คำอาการนามของ ຫິ້ວ (หิ้ว)


ຄວາມຂົມ

ຄວາມ (ความ) + ຂົມ (ข็ม)

[kʰuːə̯m˩˨.kʰom˥˧˧]

คำอาการนามของ ຂົມ (ข็ม)


ການຮັບ

ການ (กาน) + ຮັບ (ฮับ)

คำอาการนามของ ຮັບ (ฮับ)


ຄວາມຝາດ

ຄວາມ (ความ) + ຝາດ (ฝาด)

[kʰuːə̯m˧˥.faːt̚˧˩]

[kʰuːə̯m˩˨.faːt̚˥˥˨]

คำอาการนามของ ຝາດ (ฝาด)


ອາສັນ

ยืมมาจากไทย อาสัญ, จากบาลี อสญฺญ

[ʔaː˩˨.san˥˧˧]


ອາສັນ

ยืมมาจากไทย อาสัญ, จากบาลี อสญฺญ

[ʔaː˩˨.san˥˧˧]


ອາສານຫະ

ยืมมาจากบาลี อาสาฬฺห; เทียบสันสกฤต आषाढ (อาษาฒ)

[ʔaː˩˨.saːn˥˧˧.haʔ˩˨]


ການຫຼົບໜີ

ການ (กาน) + ຫຼົບໜີ (หล็บหนี)

ການຫລົບຫນີ
กานหล็บหนี

คำอาการนามของ ຫຼົບໜີ (หล็บหนี)


ການເຄື່ອນໄຫວ

ການ (กาน) + ເຄື່ອນໄຫວ (เคื่อนไหว)

[kaːn˩˨.kʰɯːə̯n˧˨.ʋaj˥˧˧]

ການ-ເຄື່ອນ-ໄຫວ

คำอาการนามของ ເຄື່ອນໄຫວ (เคื่อนไหว)


ຄວາມເຄື່ອນໄຫວ

ຄວາມ (ความ) + ເຄື່ອນໄຫວ (เคื่อนไหว)

[kʰuːə̯m˧˥.kʰɯːə̯n˧.ʋaj˩(˧)]

[kʰuːə̯m˩˨.kʰɯːə̯n˧˨.ʋaj˥˧˧]

ຄວາມ-ເຄື່ອນ-ໄຫວ

คำอาการนามของ ເຄື່ອນໄຫວ (เคื่อนไหว)


ການເຝິກແອບ

ການ (กาน) + ເຝິກແອບ (เฝิกแอบ)

[kaːn˩(˧).fɤk̚˧˥.ʔɛːp̚˧˩]

[kaːn˩˨.fɤk̚˩˨.ʔɛːp̚˥˥˨]

ການ-ເຝິກ-ແອບ

คำอาการนามของ ເຝິກແອບ (เฝิกแอบ)


ການໃສ່ຮ້າຍປ້າຍສີ

ການ (กาน) + ໃສ່ຮ້າຍປ້າຍສີ (ใส่ฮ้ายป้ายสี)

ການ-ໃສ່-ຮ້າຍ-ປ້າຍ-ສີ

คำอาการนามของ ໃສ່ຮ້າຍປ້າຍສີ (ใส่ฮ้ายป้ายสี)

ໃສ່ຮ້າຍປ້າຍສີ

ใส่ฮ้ายป้ายสี


ເຕັງ

ร่วมเชื้อสายกับไทย เต็ง, อีสาน เต็ง, คำเมือง ᨲᩮ᩠ᨦ (เตง), เขิน ᨲᩮ᩠ᨦ (เตง), ไทลื้อ ᦎᦲᧂ (ตีง), ไทดำ ꪹꪔꪸꪉ (เตย̂ง), ไทใหญ่ တဵင် (เตง), ไทใต้คง ᥖᥥᥒ (เตง), อาหม 𑜄𑜢𑜂𑜫 (ติง์)

เต็ง, ทับ, ขี่, ค้างอยู่ข้างบน


ເຕັງ

ร่วมเชื้อสายกับไทย เต็ง

เต็ง, ตาเต็ง


ໂຕ່ງເຕ່ງ

คำกริยาวิเศษณ์


ຕາຍຝອຍ

ຕາຽຝອຽ
ตายฝอย

[taːj˩˨.fɔːj˥˧˧]


ຕາຍຢືນ

ตายแต่ไม่ล้ม


ຕັນທຸລາ

ยืมมาจากบาลี ตณฺฑุล หรือสันสกฤต तण्डुल (ตณฺฑุล)


ຕິນນະ

ยืมมาจากบาลี ติณ; เทียบสันสกฤต तृण (ตฺฤณ)


ອຸນຫະ

ยืมมาจากบาลี อุณฺห; เทียบสันสกฤต उष्ण (อุษฺณ); ร่วมรากกับ ອຸດສະນະ (อุดสะนะ)


ເອັນດູ

ร่วมเชื้อสายกับไทย เอ็นดู, ไทดำ ꪮꪲ꪿ꪙꪒꪴ (อิ่นดุ)


ກູນາ

ยืมมาจากบาลี กรุณา (“ความสงสาร, ความเห็นใจ”) หรือสันสกฤต करुणा (กรุณา, “ความสงสาร, (ภาษาพระเวท) การกระทำที่ศักดิ์สิทธิ์”)


ອັກຄີ

ยืมมาจากบาลี อคฺคิ; เทียบสันสกฤต अग्नि (อคฺนิ); ร่วมรากกับ ອັກຄະນີ (อักคะนี)

[ʔak̚˧˥.kʰiː˧˥]

[ʔak̚˩˨.kʰiː˩˨]


ອັກຄະນີ

ยืมมาจากสันสกฤต अग्नि (อคฺนิ); เทียบบาลี อคฺคิ; ร่วมรากกับ ອັກຄີ (อักคี)


ການເຜົາ

ການ (กาน) + ເຜົາ (เผ็า)

คำอาการนามของ ເຜົາ (เผ็า)


ການຊູນ

ການ (กาน) + ຊູນ (ซูน)

คำอาการนามของ ຊູນ (ซูน)


ຊ່ອນ

ร่วมเชื้อสายกับไทย ซ่อน, อีสาน ซ่อน, คำเมือง ᨪᩬ᩵ᩁ (ซอ่ร), เขิน ᨪᩬ᩵ᩁ (ซอ่ร), ไทลื้อ ᦌᦸᧃᧈ (ซ่อ̂น), ไทดำ ꪏ꪿ꪺꪙ (ซั่วน), ไทใหญ่ သွၼ်ႈ (ส้อ̂น)


ຍະກະນະ

ยืมมาจากบาลี ยกน; เทียบสันสกฤต यकृत् (ยกฺฤตฺ)


ຕັບ

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *tapᴰ, จากไทดั้งเดิม *tapᴰ; ร่วมเชื้อสายกับไทย ตับ, คำเมือง ᨲᩢ᩠ᨷ (ตับ), ไทลื้อ ᦶᦎᧇ (แตบ) หรือ ᦎᧇ (ตับ), ไทขาว ꪔꪚꪾ, ไทใหญ่ တပ်း (ตั๊ป), ไทใต้คง ᥖᥙᥴ (ตั๋ป), อ่ายตน တပ် (ตป์), ไทดำ ꪔꪚꪾ (ตับ) หรือ ꪔꪾꪚ (ตำบ), จ้วง daep, แสก ตั๊บ

ตับ (อวัยวะ)


ພັບແພບ

[pʰap̚˧.pʰɛːp̚˥˨]

[pʰap̚˧˨.pʰɛːp̚˧˦]

นั่งพับเพียบ


ພິບໄຫວ

ฉลาด, หลักแหลม


ພັບພະສັດ

คนผู้ควร, สัตว์ผู้ควรได้ตรัสรู้


ພັນແສງ

ພັນ (พัน, “พัน”) + ແສງ (แสง, “แสง”)

[pʰan˩˨.sɛːŋ˥˧˧]


ພັນແງ່

คำวิสามานยนาม

ພັນ (พัน, “พัน”) + ແງ່ (แง่, “แง่”)

[pʰan˧˥.ŋɛː˧]

[pʰan˩˨.ŋɛː˧˨]

ສະຫວັນໂລກພຸ້ນພັນແງ່ແສງໃສເຄີຍຄອຍຜາຍຜໍ່ພະໄທທວງຮ້ອນ

สวรรค์โลกนู้นพระอินทร์แสงใสเคยคอยผายมองพระทัยทรวงร้อน

สะหวันโลกพุ้นพันแง่แสงใสเคียคอยผายผํ่พะไททวงฮ้อน


ພັນຕາ

คำวิสามานยนาม

ພັນ (พัน, “พัน”) + ຕາ (ตา, “ตา”)


ພັນທຸ

ยืมมาจากบาลี พนฺธุ หรือสันสกฤต बन्धु (พนฺธุ)

พันธุ์, พันธุ


ວັດຕະສົງສານ

ວັດຕະ (วัดตะ, “วัฏ, วัฏฏะ”) + ສົງສານ (ส็งสาน, “สงสาร”); ร่วมเชื้อสายกับไทย วัฏสงสาร, คำเมือง ᩅᨭ᩠ᨭᩈᩫ᩠ᨦᩈᩣ᩠ᩁ (วฏฏส็งสาร)/ᩅᨭ᩠ᨭᩈᩘᩈᩣ᩠ᩁ (วฏฏสงสาร), เขิน ᩅᨭ᩠ᨭᩈᩫ᩠ᨦᩈᩣ᩠ᩁ (วฏฏส็งสาร), เขมร វដ្ដសង្សារ (วฎฺฎสงฺสาร)

ວັຕສົງສານ
วัตส็งสาน

ວັດ-ຕະ-ສົງ-ສານ


ເທສະ

ยืมมาจากบาลี เทส หรือสันสกฤต देश (เทศ)

[tʰeː˧˥.saʔ˧˥]

[tʰeː˩˨.saʔ˩˨]


ເທວະ

[tʰeː˧˥.ʋaʔ˧]

[tʰeː˩˨.ʋaʔ˧˨]


ເທວະທູດ

[tʰeː˧˥.ʋa(ʔ˧).tʰuːt̚˥˨]

[tʰeː˩˨.ʋa(ʔ˧˨).tʰuːt̚˧˦]


ເທວາ

[tʰeː˧˥.ʋaː˧˥]

[tʰeː˩˨.ʋaː˩˨]


ເທວີ

[tʰeː˧˥.ʋiː˧˥]

[tʰeː˩˨.ʋiː˩˨]


ນາງພະຍາ

ນາງ (นาง, “นาง”) + ພະຍາ (พะยา, “พญา”)

[naːŋ˧˥.pʰa(ʔ˧).ɲaː˧˥]

[naːŋ˩˨.pʰa(ʔ˧˨).ɲaː˩˨]


ລາຊິນີ

ยืมมาจากบาลี ราชินี; เทียบสันสกฤต राज्ञी (ราชฺญี)

ຣາຊິນີ
ราซินี

(ພະ~) ราชินี


ກະຖາລົມ

กถารมภ์, การเริ่มพูด


ກະຖາສົງເຄາະ

ยืมมาจากสันสกฤต कथासङ्ग्रह (กถาสงฺคฺรห)

[ka(ʔ˩˨).tʰaː˥˧˧.soŋ˥˧˧.kʰɔʔ˧˨]

ກະ-ຖາ-ສົງ-ເຄາະ

กถาสงเคราะห์, ประมวลงานเขียน


ກະຖາສະລິຕະສາຄອນ

ยืมมาจากสันสกฤต कथासरित्सागर (กถาสริตฺสาคร)

ກະຖາສຣິຕສາຄອນ
กะถาสริตสาคอน

[ka(ʔ˧˥).tʰaː˩(˧).sa(ʔ˧˥).liʔ˧.ta(ʔ˧˥).saː˩(˧).kʰɔːn˧˥]

[ka(ʔ˩˨).tʰaː˥˧˧.sa(ʔ˩˨).liʔ˧˨.ta(ʔ˩˨).saː˥˧˧.kʰɔːn˩˨]

ກະ-ຖາ-ສະ-ລິ-ຕະ-ສາ-ຄອນ

กถาสริตสาคร, ประมวลตำนาน


ກະຈຸຍກະຈາຍ

คำกริยาวิเศษณ์

ກະຈຸຽກະຈາຽ
กะจุยกะจาย

ກະ-ຈຸຍ-ກະ-ຈາຍ

กระจุยกระจาย


ວັບ

คำกริยาวิเศษณ์


ສາຽ

รูปล้าสมัยของ ສາຍ (สาย)


ຊ້າຽ

รูปล้าสมัยของ ຊ້າຍ (ซ้าย)


ງ່າຽ

รูปล้าสมัยของ ງ່າຍ (ง่าย)


ດ້າຍ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *C̥.daːjꟲ; ร่วมเชื้อสายกับไทย ด้าย, ไทใหญ่ လၢႆႈ (ล้าย), ไทใต้คง ᥘᥣᥭᥲ (ล้าย)


ດ້າຽ

รูปล้าสมัยของ ດ້າຍ (ด้าย)


ຝ່າຽ

รูปล้าสมัยของ ຝ່າຍ (ฝ่าย)


ຝ້າຽ

รูปล้าสมัยของ ຝ້າຍ (ฝ้าย)


ພ່າຽ

รูปล้าสมัยของ ພ່າຍ (พ่าย)


ຖ່າຽ

รูปล้าสมัยของ ຖ່າຍ (ถ่าย)


ຄວາຽ

รูปล้าสมัยของ ຄວາຍ (ควาย)


ກາຽ

รูปล้าสมัยของ ກາຍ (กาย)


ກາຽ

รูปล้าสมัยของ ກາຍ (กาย)


ຂາຽ

รูปล้าสมัยของ ຂາຍ (ขาย)


ຍ້າຽ

รูปล้าสมัยของ ຍ້າຍ (ย้าย)


ຈ່າຽ

รูปล้าสมัยของ ຈ່າຍ (จ่าย)


ຈ່ອຽ

รูปล้าสมัยของ ຈ່ອຍ (จ่อย)


ໝອຽ

รูปล้าสมัยของ ໝອຍ (หมอย)


ຖອຽ

รูปล้าสมัยของ ຖອຍ (ถอย)


ອອຽ

รูปล้าสมัยของ ອອຍ (ออย)


ອ້ອຽ

รูปล้าสมัยของ ອ້ອຍ (อ้อย)


ທ້າຽ

รูปล้าสมัยของ ທ້າຍ (ท้าย)


ຖ້ອຽ

รูปล้าสมัยของ ຖ້ອຍ (ถ้อย)


ຂ້ອຽ

รูปล้าสมัยของ ຂ້ອຍ (ข้อย)


ຂ້ານ້ອຽ

รูปล้าสมัยของ ຂ້ານ້ອຍ (ข้าน้อย)


ງາຽ

รูปล้าสมัยของ ງາຍ (งาย)


ງາຍ

ร่วมเชื้อสายกับไทย งาย, อีสาน งาย, คำเมือง ᨦᩣ᩠ᨿ (งาย), เขิน ᨦᩣ᩠ᨿ (งาย), ไทลื้อ ᦇᦻ (งาย), ไทใหญ่ ငၢႆး (ง๊าย)

งาย, เวลากินข้าวยามเช้า, เวลาประมาณ 9 โมง


ງ່ອຽ

รูปล้าสมัยของ ງ່ອຍ (ง่อย)


ຫຼາຽ

รูปล้าสมัยของ ຫຼາຍ (หลาย)


ຫຼາຽ

คำกริยาวิเศษณ์

รูปล้าสมัยของ ຫຼາຍ (หลาย)


ຫາຽ

รูปล้าสมัยของ ຫາຍ (หาย)


ການແຜ້ວ

ການ (กาน) + ແຜ້ວ (แผ้ว)

[kaːn˩˨.pʰɛːw˥˥˨]

คำอาการนามของ ແຜ້ວ (แผ้ว)


ຄຳເຝືອນ

ความรัก, ความอาลัย

ຄ້ອຍໆກ່າວຄຳເຝືອນ

ไม่ลืมกล่าวความรักความอาลัย

ค้อยๆก่าวคำเฝือน


ຄາງທູມ

[kʰaːŋ˧˥.tʰuːm˧˥]

[kʰaːŋ˩˨.tʰuːm˩˨]


ຄຸງຄາ

ยืมมาจากสันสกฤต गङ्गा (คงฺคา, “ไปเร็ว, ไหลเชี่ยว”) หรือบาลี คงฺคา (“idem”)

[kʰuŋ˧˥.kʰaː˧˥]

[kʰuŋ˩˨.kʰaː˩˨]


ຄ້ອຍໆ

คำกริยาวิเศษณ์

[kʰɔːj˥˨.kʰɔːj˥˨]

[kʰɔːj˧˦.kʰɔːj˧˦]


ຄັດແຄ້ນ

[kʰat̚˧.kʰɛːn˥˨]

[kʰat̚˧˨.kʰɛːn˧˦]

คับใจ, เจ็บใจ


ເມື່ອຽ

รูปเลิกใช้ของ ເມື່ອຍ (เมื่อย)


ມ້ວຽ

รูปล้าสมัยของ ມ້ວຍ (ม้วย)


ມິ

คำกริยาวิเศษณ์

ร่วมเชื้อสายกับไทย มิ, คำเมือง ᨾᩥ (มิ)


ມຸລະທາ

มุรธา, มูรธา


ມຸລະທາພິເສກ

ยืมมาจากสันสกฤต मूर्धाभिषेक (มูรฺธาภิเษก)

ມຸຣະທາພິເສກ
มุระทาพิเสก

[muʔ˧˨.la(ʔ˧˨).tʰaː˩˨.pʰiʔ˧˨.seːk̚˥˥˨]

ມຸ-ລະ-ທາ-ພິ-ເສກ

มุรธาภิเษก, มูรธาภิเษก


ມູສິກະ

มูสิก, มูสิกะ


ມຸສາ

ยืมมาจากบาลี มุสา; เทียบสันสกฤต मृषा (มฺฤษา)

[muʔ˧˨.saː˥˧˧]


ມຸນິ

ยืมมาจากบาลี มุนิ


ລືສີ

ยืมมาจากสันสกฤต ऋषी (ฤษี, “ผู้เห็น”); เทียบบาลี อิสิ

[lɯː˩˨.siː˥˧˧]


ລາວຸ

[laː˧˥.ʋuʔ˧]

[laː˩˨.ʋuʔ˧˨]


ເສັຽ

รูปล้าสมัยของ ເສຍ (เสย)


ລົ່ວ

หลอก, ล่อ, ลวง

ຈັກວ່າເທວະດາດ້າວແດນໃດລວງລົ່ວ

จักว่าเทวดาด้าวแดนใดลวงหลอก

จักว่าเทวะดาด้าวแดนใดลวงล็่ว


ລວງ

ร่วมเชื้อสายกับไทย ลวง, คำเมือง ᩃ᩠ᩅᨦ (ลวง); เทียบเขมร លួង (ลัวง)

ลวง, หลอกล่อ


ລວງ

ร่วมเชื้อสายกับไทย ทะลวง

ทะลวง, ทำให้เป็นช่องไปทางยาว

ລວງເໝືອງ

ລວງປ້ອງໄມ້ໄຜ່

ลวงป้องไม้ไผ่


ລວງ

ยืมมาจากจีนยุคกลาง龍 (MC ljowng, “มังกร”); ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩃ᩠ᩅᨦ (ลวง, “มังกร”), เขิน ᩃ᩠ᩅᨦ (ลวง, “มังกร”), ไทลื้อ ᦷᦟᧂ (โลง, “มังกร”), ไทดำ ꪩꪺꪉ (ลัวง, “มังกร”), ไทขาว ꪩꪺꪉ (“มังกร”)

ເປັນດັ່ງສາຄອນບ້າ ມາລວງລີນເພດເທືອງໜ່າຍໜ້າແໜງຊ້ຳສົ່ງໜີ

เปันดั่งสาคอนบ้า มาลวงลีนเพดเทืองหน่ายหน้าแหนงซ้ำส็่งหนี


ລວງ

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩃ᩠ᩅᨦ (ลวง), เขิน ᩃ᩠ᩅᨦ (ลวง), ไทลื้อ ᦷᦟᧂ (โลง), ไทดำ ꪩꪺꪉ (ลัวง)

ລວງສູງ


ເທວະດາ

ยืมมาจากบาลี เทวตา หรือสันสกฤต देवता (เทวตา)

[tʰeː˩˨.ʋa(ʔ˧˨).daː˩˨]


ນາກ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *naːkᴰ; ร่วมเชื้อสายกับไทย นาก, คำเมือง ᨶᩣ᩠ᨠ (นาก), ไทดำ ꪙꪱꪀ (นาก), ไทขาว ꪙꪱ, อาหม 𑜃𑜀𑜫 (นก์), จ้วง nag (ในคำว่า duznag)


ສາຄອນ

ยืมมาจากบาลี สาคร หรือสันสกฤต सागर (สาคร)

[saː˥˧˧.kʰɔːn˩˨]


ຫຼອກລໍ້

ຫລອກລໍ້
หลอกลํ้

[lɔːk̚˧˩.lɔː˥˨]

[lɔːk̚˥˥˨.lɔː˧˦]


ແໜງ

ร่วมเชื้อสายกับไทย แหนง, คำเมือง ᩉ᩠ᨶᩯᨦ (แหนง), ไทใหญ่ ၼႅင် (แนง)

แหนงหน่าย, หน่าย, ไม่พอใจ


ແໜງ

ตัดมาจาก ຂະແໜງ (ขะแหนง)


ເທືອງ

ต้นไม้ชนิดหนึ่ง จำพวกไม้พุ่ม ลำต้นขนาดนิ้วมือ มีปอแน่น ใช้ปอสานเครื่องมือหาปลา


ໂລ້ນ

ร่วมเชื้อสายกับไทย โล้น, ไทลื้อ ᦟᦸᧃᧉ (ล้อ̂น), ไทใต้คง ᥘᥩᥢᥲ (ล้อ̂น, “ถอด(เสื้อผ้า)”), พ่าเก လွꩫ် (ลอ̂น์, “(หัว)ล้าน; ถอด(เสื้อผ้า)”), อาหม 𑜎𑜨𑜃𑜫 (ลอ̂น์); เทียบไทใหญ่ လွမ်ႈ (ล้อ̂ม)

(หัว) โล้น, ล้าน


ລ້ຽນ

ທັງລ້ຽນ


ເລື່ອນລອຍ

ເລື່ອນ (เลื่อน, “เลื่อน”) + ລອຍ (ลอย, “ลอย”)

ເລື່ອນລອຽ
เลื่อนลอย

[lɯːə̯n˧.lɔːj˧˥]

[lɯːə̯n˧˨.lɔːj˩˨]


ບໍດີ

ยืมมาจากบาลี ปติ หรือสันสกฤต पति (ปติ)

[bɔː˩˨.diː˩˨]


ບໍ້

คำกริยาวิเศษณ์

ແມ່ນຈັ່ງຊັ້ນບໍ້

เป็นอย่างนั้นเหรอ

แม่นจั่งซั้นบํ้


ບໍລະເທດ

[bɔː˩˨.la(ʔ˧˨).tʰeːt̚˧˦]


ແມະ

คำกริยาวิเศษณ์


ເມໂທ

ยืมมาจากบาลี เมท

[meː˧˥.tʰoː˧˥]

[meː˩˨.tʰoː˩˨]


ແມ່ນົມ

ແມ່ (แม่, “แม่”) + ນົມ (น็ม, “นม”)


ແມ່ທັບ

ແມ່ (แม่, “แม่”) + ທັບ (ทับ, “ทัพ”)

[mɛː˧˨.tʰap̚˧˨]


ແມ່ຄຳຮາງ

[mɛː˧.kʰam˧˥.haːŋ˧˥]

[mɛː˧˨.kʰam˩˨.haːŋ˩˨]


ໂສເພນີ

[soː˥˧˧.pʰeː˩˨.niː˩˨]


ໂສຮຸ້ຍ

ยืมมาจากไทย โสหุ้ย, จากหมิ่นใต้瑣 (ซ่อ, “จุกจิก, หยุมหยิม”) + 費 (หุ่ย, “สิ้นเปลือง, ใช้จ่าย”)


ໂສໂຄກ

ยืมมาจากไทย โสโครก

[soː˥˧˧.kʰoːk̚˧˦]


ຄົວລະນາ

[kʰuːə̯˩˨.la(ʔ˧˨).naː˩˨]


ຄ້ຽວເອື້ອງ

[kʰiːə̯w˥˨.ʔɯːə̯ŋ˥˨]

[kʰiːə̯w˧˦.ʔɯːə̯ŋ˧˦]

เคี้ยวเอื้อง


ງ້ວນ

ร่วมเชื้อสายกับไทย ง้วน, คำเมือง ᨦ᩠ᩅ᩶ᩁ (งว้ร), เขิน ᨦ᩠ᩅ᩶ᩁ (งว้ร), ไทลื้อ ᦷᦇᧃᧉ (โง้น), ไทใหญ่ ငူၼ်ႉ (งู๎น)

ຕ້ອງໄດ້ຂ້າຄີງຕາຍດ້ວຍງ້ວນ

ต้องได้ฆ่าตัวตายด้วยง้วน

ต้องได้ข้าคีงตายด้วยง้วน


ງ່າເຄົ້າ

[ŋaː˧˨.kʰaw˧˦]

โคนกิ่ง, กิ่งที่เกิดก่อน


ງວດງາ

[ŋuːə̯t̚˥˨.ŋaː˧˥]

[ŋuːə̯t̚˧˦.ŋaː˩˨]


ງັນເຮືອນດີ

ງັນ (งัน) + ເຮືອນ (เฮือน) + ດີ (ดี)

[ŋan˧˥.hɯːə̯n˧˥.diː˩(˧)]

[ŋan˩˨.hɯːə̯n˩˨.diː˩˨]

ງັນ-ເຮືອນ-ດີ

ไปอยู่เป็นเพื่อนในเวลามีคนตาย


ງັນກຳ

ງັນ (งัน) + ກຳ (กำ)

ไปสนุกสนานในเวลาผู้หญิงออกลูกใหม่


ແອ່ນ

ยืมมาจากจีนยุคกลาง燕 (MC 'enH, “นกแอ่น”); ร่วมเชื้อสายกับไทย แอ่น, คำเมือง ᩋᩯ᩠᩵ᨶ (แอ่น), เขิน ᩋᩯ᩠᩵ᨶ (แอ่น), ไทลื้อ ᦶᦀᧃᧈ (แอ่น), ไทใหญ่ ဢႅၼ်ႇ (แอ่น)

(ນົກ~) แอ่น (นกขนาดเล็กในหลายวงศ์ คือ Apodidae, Hemiprocnidae, Hirundinidae, Corvidae และ Glareolidae)


ອົນ

อลเวง, เสียงดังลั่น, วุ่นวาย


ອັນຍະມະນີ

ອັນຍະ (อันยะ, “อัญ”) + ມະນີ (มะนี, “มณี”)

ອັນ-ຍະ-ມະ-ນີ


ຕັ່ງອີ້

[taŋ˧.ʔiː˥˨]

[taŋ˧˨.ʔiː˧˦]


ທົ່ວທຸກສາລະທິດ

คำกริยาวิเศษณ์

ທົ່ວ (ท็่ว, “ทั่ว”) + ທຸກ (ทุก, “ทุก”) + ສາລະ (สาละ, “สาร”) + ທິດ (ทิด, “ทิศ”)

[tʰuːə̯˧˨.tʰuk̚˧˨.saː˥˧˧.la(ʔ˧˨).tʰit̚˧˨]

ທົ່ວ-ທຸກ-ສາ-ລະ-ທິດ

ทั่วทุกสารทิศ


ໝາງ

เบื่อ, หน่าย


ຫຼຸ

ร่วมเชื้อสายกับอีสาน หลุ, คำเมือง ᩉᩖᩩ (หลุ), เขิน ᩉᩖᩩ (หลุ), ไทลื้อ ᦜᦳ (หลุ), ไทใหญ่ လူႉ (ลู๎), ไทใต้คง ᥘᥧᥳ (ลู๎), อาหม 𑜎𑜥 (ลู)


ຜູ້ຄົນ

ຜູ້ (ผู้, “ผู้”) + ຄົນ (ค็น, “คน”)

[pʰuː˥˥˨.kʰon˩˨]


ອະທຳ

ยืมมาจากบาลี อธมฺม หรือสันสกฤต अधर्म (อธรฺม); เหมือนกับ ອະ (อะ, “อ”) + ທຳ (ทำ, “ธรรม”)


ການຫຼຸຫຼັ່ງ

ການ (กาน) + ຫຼຸຫຼັ່ງ (หลุหลั่ง)

ການ-ຫຼຸ-ຫຼັ່ງ

คำอาการนามของ ຫຼຸຫຼັ່ງ (หลุหลั่ง)


ການໄຫຼ

ການ (กาน) + ໄຫຼ (ไหล)

ການໄຫລ
กานไหล

คำอาการนามของ ໄຫຼ (ไหล)


ຕ້ານເຕີບ

ຕ້ານ (ต้าน, “พูด”) + ເຕີບ (เตีบ, “มากเกินไป, โต”)

[taːn˥˨.tɤːp̚˧˩]

[taːn˧˦.tɤːp̚˥˥˨]


ຮອງທ້ອງ

ยืมมาจากไทย รองท้อง; เหมือนกับ ຮອງ (ฮอง) + ທ້ອງ (ท้อง)

ກິນອາຫານພໍຮອງທ້ອງ

กินอาหารพอรองท้อง

กินอาหานพํฮองท้อง


ຟັ່ງ

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨼᩢ᩠᩵ᨦ (ฟั่ง), เขิน ᨼᩢ᩠᩵ᨦ (ฟั่ง)


ຝ່າ

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨺ᩵ᩣ (ฝ่า), ไทดำ ꪠ꪿ꪱ (ฝ่า), ไทขาว ꪠꪱꫀ, ไทใหญ่ ၽႃႇ (ผ่า)


ຝ່າ

ต้นไม้ป่าชนิดหนึ่ง ต้นและผลเหมือนมะไฟแต่เปลือกของผลสีขาวและส้ม


ຂາງ

ร่วมเชื้อสายกับจ้วงแบบจั่วเจียง kangq (ข่าง, “ขาง, ย่าง, อัง”)

ເອົາຮ່າງກາຍຂາງໄຟ ຫຼື ແດດເພື່ອໃຫ້ອຸ່ນ

เอาร่างกายอังไฟหรือแดดเพื่อให้อุ่น

เอ็าฮ่างกายขางไฟ หลื แดดเพื่อให้อุ่น


ຫວ້າຍ

ว่าย, ว่ายฟ้า


ວຽນຫວ້າຍຕາຍເກີດ

ວຽນ (วยน, “เวียน”) + ຫວ້າຍ (หว้าย, “ว่าย”) + ຕາຍ (ตาย, “ตาย”) + ເກີດ (เกีด, “เกิด”)

ວຽນຫວ້າຽຕາຽເກີດ
วยนหว้ายตายเกีด

[ʋiːə̯n˧˥.ʋaːj˧˩.taːj˩(˧).kɤːt̚˧˩]

[ʋiːə̯n˩˨.ʋaːj˥˥˨.taːj˩˨.kɤːt̚˥˥˨]

ວຽນ-ຫວ້າຍ-ຕາຍ-ເກີດ

เวียนว่ายตายเกิด


ວຽນຫວ້າຍຕາຍເກີດ

ວຽນຫວ້າຽຕາຽເກີດ
วยนหว้ายตายเกีด

[ʋiːə̯n˧˥.ʋaːj˧˩.taːj˩(˧).kɤːt̚˧˩]

[ʋiːə̯n˩˨.ʋaːj˥˥˨.taːj˩˨.kɤːt̚˥˥˨]

ວຽນ-ຫວ້າຍ-ຕາຍ-ເກີດ

เวียนว่ายตายเกิด


ໂກຫົກ

ความคด, ความโกหก


ຕັ້ງທ່າ

ຕັ້ງ (ตั้ง, “ตั้ง”) + ທ່າ (ท่า, “ท่า”)

[taŋ˧˦.tʰaː˧˨]

ຕັ້ງທ່າຈະຕີມວຍ

ตั้งท่าจะต่อยมวย

ตั้งท่าจะตีมวย


ຂອດໄມຕີ

[kʰɔːt̚˥˥˨.maj˩˨.tiː˩˨]


ຂີນໃຈ

ຂີນ (ขีน, “ไม่เป็นไปตามที่ชอบ, ขืน, ไม่โล่ง”) + ໃຈ (ใจ, “ใจ”)

[kʰiːn˥˧˧.t͡ɕaɰ˩˨]

ทุกข์ใจ, ลำบากใจ, ทุกข์ยาก


ວິບປະວາດ

วิปวาส, วิประวาส


ພາຍລຸນ

ພາຽລຸນ
พายลุน

ຮ້ອນໃຈໃນພາຍລຸນເມື່ອຮູ້ວ່າຕົນໄດ້ເຮັດຜິດ

ร้อนใจในภายหลังเมื่อรู้ว่าตนได้ทำผิด

ฮ้อนใจในพายลุนเมื่อฮู้ว่าต็นได้เฮัดผิด


ຫວງ

ร่วมเชื้อสายกับไทย หวง, อีสาน หวง

[huːə̯ŋ˩(˧)]


ເຈັ້ຽ

รูปล้าสมัยของ ເຈ້ຍ (เจ้ย)


ພ້ຽນ

พูดทิ้งความไม่ดีใส่ผู้อื่น


ຍົວະເຍົ້າ

หลอกล่อให้ทำ, ชักชวนให้ทำด้วยการหลอกล่อ


ຍົວລະຍາດ

ຍົວຣະຍາດ
ย็วระยาด

[ɲuːə̯˧˥.la(ʔ˧).ɲaːt̚˥˨]

[ɲuːə̯˩˨.la(ʔ˧˨).ɲaːt̚˧˦]

ยัวรยาตร, ยวรยาตร, ยุรยาตร, ยูรยาตร


ຍັກຂິນີ

ยืมมาจากบาลี ยกฺขินี; เทียบสันสกฤต यक्षिणी (ยกฺษิณี)

[ɲak̚˧.kʰiʔ˧˥.niː˧˥]

[ɲak̚˧˨.kʰiʔ˩˨.niː˩˨]


ແຍ່ງ

ร่วมเชื้อสายกับไทย แย่ง, คำเมือง ᨿᩯ᩠᩵ᨦ (แย่ง)


ແຍ່ງ

ຜ້າແຍ່ງ


ຍົ້ງ

คำกริยาวิเศษณ์

ลักษณะสีเขียวและใส

ສີຂຽວຍົ້ງ


ດາບົດ

ยืมมาจากบาลี ตาปส


ດິລົກ

ยืมมาจากบาลี ติลก


ດູກ່ອນ

[duː˩˨.kɔːn˧˨]


ອາວາດ

[ʔaː˩(˧).ʋaːt̚˥˨]

[ʔaː˩˨.ʋaːt̚˧˦]


ອຸທາຫອນ

ยืมมาจากบาลี อุทาหรณ หรือสันสกฤต उदाहरण (อุทาหรณ)

[ʔuʔ˧˥.tʰaː˧˥.hɔːn˩(˧)]

[ʔuʔ˩˨.tʰaː˩˨.hɔːn˥˧˧]


ແສ້ວ

หลบหลีก, หลบหนี

ກິນແລ້ວແສ້ວໜີ

กินแล้วหลบหนี

กินแล้วแส้วหนี


ສະຫຼ່ຽງ

ສະຫລ່ຽງ
สะหล่ยง
ສລ່ຽງ
สล่ยง

[sa(ʔ˩˨).liːə̯ŋ˧˨]


ວິຕາມິນ

ยืมมาจากอังกฤษ vitamin หรือฝรั่งเศส vitamine


ໄຟເບີ

จากอังกฤษ fiber


ຂ້ອນຂ້າງ

คำกริยาวิเศษณ์

ຂ້ອນ (ข้อน, “ค่อน”) + ຂ້າງ (ข้าง, “ข้าง”)

[kʰɔːn˧˩.kʰaːŋ˧˩]

[kʰɔːn˥˥˨.kʰaːŋ˥˥˨]


ຫຼີກລ້ຽງ

จากไทย หลีกเลี่ยง

[liːk̚˧˩.liːə̯ŋ˥˨]

[liːk̚˥˥˨.liːə̯ŋ˧˦]

ຫຼີກລ້ຽງຜົນຮ້າຍ ຂອງສື່ສັງຄົມອອນລາຍ

หลีกเลี่ยงผลร้ายของสื่อสังคมออนไลน์

หลีกล้ยงผ็นฮ้าย ของสื่สังค็มออนลาย


ຕົ້ມ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *tomꟲ; ร่วมเชื้อสายกับไทย ต้ม, คำเมือง ᨲᩫ᩠᩶ᨾ (ต็้ม), ไทดำ ꪶꪔ꫁ꪣ (โต้ม), ไทขาว ꪶꪔꪣꫂ, ไทใหญ่ တူမ်ႈ (ตู้ม), อาหม 𑜄𑜤𑜉𑜫 (ตุม์), จ้วง dumq, จ้วงแบบจั่วเจียง doemj

ต้ม (ทำให้เดือด, ทำให้สุก, ทำให้สะอาด, ล่อลวง)

ຕົ້ມເຂົ້າ

ຕົ້ມຜ້າ

ຕົ້ມເງິນ


ຕົ້ມ

(ເຂົ້າ~) ต้ม


ທ່ອນ

ร่วมเชื้อสายกับไทย ท่อน, คำเมือง ᨴᩬ᩵ᩁ (ทอ่ร), ไทใหญ่ တွၼ်ႈ (ต้อ̂น)

ถ่อน (ต้นไม้)


ເສມຫະ

ยืมมาจากบาลี เสมฺห


ສັກກາລະ

ยืมมาจากบาลี สกฺการ; เทียบสันสกฤต सत्कार (สตฺการ)

ສັກກາຣະ
สักการะ


ສັກກາລະ

ສັກກາຣະ
สักการะ


ສັກກະຍະລາດ

ສັກ-ກະ-ຍະ-ລາດ

พระราชาของพวกศากยะ


ສາກກະຍະ

[saːk̚˥˥˨.ka(ʔ˩˨).ɲaʔ˧˨]


ສັງກອນ

[saŋ˥˧˧.kɔːn˩˨]


ສົງກາ

ยืมมาจากบาลี สงฺกา หรือสันสกฤต शङ्का (ศงฺกา)

[soŋ˥˧˧.kaː˩˨]


ທຽນຍ່ອມ

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᨴ᩠ᨿᩁᨿ᩵ᩬᨾ (ทยรย่อม), เขิน ᨴ᩠ᨿᩁᨿ᩵ᩬᨾ (ทยรย่อม), ไทลื้อ ᦵᦑᧃᧉᦍᦸᧄᧈ (เท้นย่อ̂ม)

[tʰiːə̯n˧˥.ɲɔːm˧]

[tʰiːə̯n˩˨.ɲɔːm˧˨]

เทียร, เที้ยร, ย่อม


ທຽນຍ່ອມ

คำกริยาวิเศษณ์

[tʰiːə̯n˧˥.ɲɔːm˧]

[tʰiːə̯n˩˨.ɲɔːm˧˨]

เป็นคำบอกเวลาปัจจุบันในอดีต

ທຽນຍ່ອມແລ້ວດ້ວຍຫີນທັງແທ່ງ ອັນໂລກຫາກຕັ້ງແຕ່ງໄວ້ແຕ່ປະຖົມມາ

ทยนย่อมแล้วด้วยหีนทังแท่ง อันโลกหากตั้งแต่งไว้แต่ปะถ็มมา


ກົງດິນ

แดนดิน, เขตแดนเมืองหรือประเทศ


ກົງເມືອງ

เขตเมือง, เขตแดนประเทศ


ກອງແລງ

[kɔːŋ˩(˧).lɛːŋ˧˥]

[kɔːŋ˩˨.lɛːŋ˩˨]

ตอนเย็น, เวลาใกล้ค่ำ


ຄົວກິນ

ຄົວ (ค็ว) + ກິນ (กิน)

[kʰuːə̯˩˨.kin˩˨]


ຄຳຫວາ

[kʰam˩˨.ʋaː˥˧˧]

ชื่อพระยาแถนตนเป็นใหญ่

พระอินทร์, เจ้าฟ้า

ເຈົ້າມາດຟ້າລ້ານກາບຄຳຫວາ

เจ็้ามาดฟ้าล้านกาบคำหวา


ເຈົ້າແຜ່ນຟ້າ

[t͡ɕaw˥˨.pʰɛːn˧.faː˥˨]

[t͡ɕaw˧˦.pʰɛːn˧˨.faː˧˦]

ເຈົ້າ-ແຜ່ນ-ຟ້າ


ເຈົ້າມື

ໃຈ (ใจ, “ใจ”) + ມື (มื, “มือ”)

[t͡ɕaw˥˨.mɯː˧˥]

[t͡ɕaw˧˦.mɯː˩˨]


ເຈົ້າຫົວ

ເຈົ້າ (เจ็้า, “เจ้า”) + ຫົວ (ห็ว, “หัว”)

[t͡ɕaw˧˦.huːə̯˥˧˧]


ປະດິດສະຖານ

ປະ-ດິດ-ສະ-ຖານ


ປະດິດສະຖານ

ປະ-ດິດ-ສະ-ຖານ

การประดิษฐาน, การตั้งไว้, การแต่งตั้ง


ຕັ້ງແຕ່ງ

ຕັ້ງ (ตั้ง, “ตั้ง”) + ແຕ່ງ (แต่ง, “แต่ง”)

[taŋ˥˨.tɛːŋ˧]

[taŋ˧˦.tɛːŋ˧˨]


ຕັ້ງຕົ້ນ

ຕັ້ງ (ตั้ง, “ตั้ง”) + ຕົ້ນ (ต็้น, “ต้น”)


ສັນຍາບັດ

ສັນຍາ (สันยา, “สัญญา”) + ບັດ (บัด, “บัตร”)


ສັນຕະປາປາ

ยืมมาจากไทย สันตะปาปา, จากโปรตุเกส santo papa

ສັນ-ຕະ-ປາ-ປາ


ສຸນທອນພົດ

[sun˥˧˧.tʰɔːn˩˨.pʰot̚˧˨]


ນຸ່ງຫົ່ມ

ນຸ່ງ (นุ่ง) + ຫົ່ມ (ห็่ม)


ບີທາ

[biː˩˨.tʰaː˩˨]


ແບະ

(ຂີ້~) คร้าน, หลบหลีกงาน


ເບັ້ຽ

รูปล้าสมัยของ ເບ້ຍ (เบ้ย)


ຊວາ

คำวิสามานยนาม

(ເມືອງ~) ชื่อนครหลวงพระบางแต่สมัยก่อน เรียกว่า ເມືອງຊວາ (เมืองซวา)


ເຄມີ

ยืมมาจากอังกฤษ chemistry; ร่วมเชื้อสายกับไทย เคมี

[kʰeː˧˥.miː˧˥]

[kʰeː˩˨.miː˩˨]


ປົນ

ร่วมเชื้อสายกับไทย ปน


ສາລະບານ

สารบัญ, สารบาญ


ເຄື່ອງສຳອາງ

[kʰɯːə̯ŋ˧.sam˩(˧).ʔaːŋ˩(˧)]

[kʰɯːə̯ŋ˧˨.sam˥˧˧.ʔaːŋ˩˨]

ເຄື່ອງ-ສຳ-ອາງ

เครื่องสำอาง


ພ້າ

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *braːꟲ⁴; ร่วมเชื้อสายกับไทย พร้า, คำเมือง ᨻᩕ᩶ᩣ (พร้า) หรือ ᨽ᩶ᩣ (ภ้า), เขิน ᨻᩕ᩶ᩣ (พร้า) หรือ ᨽ᩶ᩣ (ภ้า), ไทลื้อ ᦘᦱᧉ (ภ้า), ไทใหญ่ ၽႃႉ (ผ๎า), ไทใต้คง ᥚᥣᥳ (ผ๎า), พ่าเก ၸႃ (ผา), อาหม 𑜇𑜠 (ผะ)

พร้า, มีดเล่มใหญ่


ສຽມ

เทียบจีนยุคกลาง杴 (MC xjaem); ร่วมเชื้อสายกับไทย เสียม, คำเมือง ᩈ᩠ᨿᨾ (สยม), เขิน ᩈ᩠ᨿᨾ (สยม), อีสาน เสียม, ไทลื้อ ᦵᦉᧄ (เสม), ไทดำ ꪎꪸꪣ (สย̂ม), ไทขาว ꪎꪸꪝ, ไทใหญ่ သဵမ် (เสม, “จอบ”)


ມຸ້ງ

เทียบไทย มุ้ง, เขมร មុង (มุง)


ເຂັມ

สืบทอดจากไทดั้งเดิม *qemᴬ; จากจีนยุคกลาง針 (MC tsyim|tsyimH); ร่วมเชื้อสายกับไทย เข็ม, ไทลื้อ ᦃᦲᧄ (ฃีม), ไทดำ ꪹꪄꪸꪣ (เฃย̂ม), ไทขาว ꪄꪲꪣ, ไทใหญ่ ၶဵမ် (เขม), ไทใต้คง ᥑᥥᥛᥴ (เฃ๋ม) หรือ ᥔᥥᥛᥴ (เส๋ม), อาหม 𑜁𑜢𑜉𑜫 (ขิม์), จ้วง cim หรือ caemz, จ้วงแบบหนง chaem

เข็ม (เหล็กแหลม)


ຂ້າທາດ

ຂ້າ (ข้า, “ข้า”) + ທາດ (ทาด, “ทาส”)

[kʰaː˧˩.tʰaːt̚˥˨]

[kʰaː˥˥˨.tʰaːt̚˧˦]


ບາຫຼອດ

ยืมมาจากเขมร បារត (บารต) [บารอด], จากสันสกฤต पारद (ปารท)

ບາຫລອດ
บาหลอด

เทอร์โมมิเตอร์


ເຫັບ

เห็บ (สัตว์)


ເຫັບ

(ໝາກ~) ลูกเห็บ


ຟາມ

ยืมมาจากอังกฤษ farm


ເຈ້ຍສາ

ເຈ້ຍ (เจ้ย, “กระดาษ”) + ສາ (สา, “สา”)

ເຈັ້ຽສາ
เจั้ยสา

[t͡ɕiːə̯˥˨.saː˩(˧)]

[t͡ɕiːə̯˧˦.saː˥˧˧]


ອາຄານ

ยืมมาจากบาลี อาคาร หรือสันสกฤต आगार (อาคาร)

[ʔaː˩˨.kʰaːn˩˨]


ໜ້າກາກ

ໜ້າ (หน้า, “หน้า”) + ກາກ (กาก, “กาก”)

ຫນ້າກາກ
หน้ากาก

[naː˥˥˨.kaːk̚˥˥˨]


ຜ້າອັດປາກ

หน้ากากกันฝุ่นละออง


ຂຽດ

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *kʰiətᴰ¹ᴸ; ร่วมเชื้อสายกับไทย เขียด, ไทลื้อ ᦵᦃᧆᧈ (เฃ่ด), ไทดำ ꪄꪸꪒ (ฃย̂ด), ไทขาว ꪂꪸꪒ หรือ ꪂꪫꪸꪒ, ไทใหญ่ ၶဵတ်ႇ (เข่ต), ไทใต้คง ᥑᥥᥖᥱ (เฃ่ต), ᥔᥥᥖᥱ (เส่ต), พ่าเก ၵိတ် (ขิต์), อาหม 𑜁𑜢𑜄𑜫 (ขิต์)

[kʰiːə̯t̚˧˩]

[kʰiːə̯t̚˥˥˨]

ກົບຂຽດລີ້ຢູ່ໃນຮູ

กบเขียดแอบอยู่ในรู

ก็บขยดลี้อยู่ในฮู


ຖຽງ

ร่วมเชื้อสายกับไทย เถียง, อีสาน เถียง, คำเมือง ᨳ᩠ᨿᨦ (ถยง), เขิน ᨳ᩠ᨿᨦ (ถยง), ไทลื้อ ᦵᦏᧂ (เถง), ไทดำ ꪖꪸꪉ (ถย̂ง), ไทใหญ่ ထဵင် (เถง), อาหม 𑜌𑜢𑜂𑜫 (ถิง์)

[tʰiːə̯ŋ˩(˧)]

[tʰiːə̯ŋ˥˧˧]


ຖຽງ

[tʰiːə̯ŋ˩(˧)]

[tʰiːə̯ŋ˥˧˧]

กระท่อมชั่วคราวหลังเล็ก สำหรับพักช่วง ตั้งไว้ตามไร่หรือนา ถ้าอยู่ที่นา เรียก ຖຽງນາ (เถียงนา) ถ้าอยู่ที่ไร่เรียก ຖຽງໄຮ່ (เถียงไฮ่)


ຕູ້ອົບ

ตู้อบ (สำหรับทารก)


ວິທະຍານິພົນ

[ʋiʔ˧˨.tʰa(ʔ˧˨).ɲaː˩˨.niʔ˧˨.pʰon˩˨]

ວິ-ທະ-ຍາ-ນິ-ພົນ

ວິທະຍານິພົນປະລິນຍາໂທອັກສອນສາດ ສາຂາພາສາລາວສະບັບນີ້ ສຳເລັດລົງດ້ວຍດີ

วิทยานิพนธ์ปริญญาโทอักษรศาสตร์ สาขาภาษาลาวฉบับนี้ สำเร็จลงด้วยดี

วิทะยานิพ็นปะลินยาโทอักสอนสาด สาขาพาสาลาวสะบับนี้ สำเลัดล็งด้วยดี


ດອກໄຟ

[dɔːk̚˥˥˨.faj˩˨]


ໄຟສາຍ

ໄຟ (ไฟ, “ไฟ”) + ສາຍ (สาย, “ฉาย”)


ພັດລົມ

ພັດ (พัด, “พัด”) + ລົມ (ล็ม, “ลม”)


ການເຕັ້ນ

ການ (กาน) + ເຕັ້ນ (เตั้น)

คำอาการนามของ ເຕັ້ນ (เตั้น)


ກະປິ

ยืมมาจากไทย กะปิ, จากพม่า ငါးပိ (งา:ปิ)


ບານເຕະ

ບານ (บาน, “บอล”) + ເຕະ (เตะ, “เตะ”)

ลูกฟุตบอล, ลูกหนัง


ໜ້າວຽກ

ໜ້າ (หน้า, “หน้า”) + ວຽກ (วยก, “งาน”)

ຫນ້າວຽກ
หน้าวยก

[naː˧˩.ʋiːə̯k̚˥˨]

[naː˥˥˨.ʋiːə̯k̚˧˦]

หน้าที่, งานการ


ຫົວໜ່ວຍ

ຫົວ (ห็ว, “หัว”) + ໜ່ວຍ (หน่วย, “หน่วย”)

ຫົວຫນ່ວຽ
ห็วหน่วย

[huːə̯˥˧˧.nuːə̯j˧˨]

ອັດຕາການຫາຍໃຈ ມີຫົວໜ່ວຍເປັນ ຄັ້ງ/ນາທີ

อัตราการหายใจ มีหน่วยเป็น ครั้ง/นาที

อัดตากานหายใจ มีห็วหน่วยเปัน คั้ง/นาที


ຫົວໜ່ວຍ

ຫົວຫນ່ວຽ
ห็วหน่วย

[huːə̯˥˧˧.nuːə̯j˧˨]

ມີຜະລິດຕະພັນສິນຄ້າຈຳນວນ 11 ຫົວໜ່ວຍ

มีผลิตภัณฑ์สินค้าจำนวน 11 รายการ

มีผะลิดตะพันสินค้าจำนวน 11 ห็วหน่วย


ຜະລິດຕະພັນ

ยืมมาจากไทย ผลิตภัณฑ์

ຜະ-ລິດ-ຕະ-ພັນ


ເໝັ້ນ

ເຫມັ້ນ
เหมั้น


ເຕົ່າ

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *tawᴮ¹, จากไทดั้งเดิม *tawᴮ; ร่วมเชื้อสายกับไทย เต่า, คำเมือง ᨲᩮᩢ᩵ᩣ (เตั่า), ไทลื้อ ᦎᧁᧈ (เต่า), ไทใหญ่ တဝ်ႇ (ต่ว), ไทใต้คง ᥖᥝᥱ (เต่า), อาหม 𑜄𑜧 (ตว์)


ແລນ

ร่วมเชื้อสายกับคำเมือง ᩃᩯ᩠ᨶ (แลน)


ລີ່ນ

รูปแบบอื่นของ ລິ່ນ (ลิ่น)


ເຫຼືອມ

สืบทอดจากไทตะวันตกเฉียงใต้ดั้งเดิม *ʰlɯəmᴬ¹; ร่วมเชื้อสายกับไทย เหลือม, ไทลื้อ ᦵᦜᦲᧄ (เหลีม), ไทดำ ꪹꪨꪣ (เหลม), ไทขาว ꪨꪷꪣ, ไทใหญ่ လိူမ် (เลิม), ไทใต้คง ᥘᥪᥛᥴ (ลื๋ม), อาหม 𑜎𑜢𑜤𑜉𑜫 (ลึม์)

ເຫລືອມ
เหลือม

[lɯːə̯m˩(˧)]

(ງູ~) งูเหลือม


ເຫົ່າ

ร่วมเชื้อสายกับไทย เห่า, คำเมือง ᩉᩮᩢ᩵ᩣ (เหั่า), ไทขาว ꪹꪬꪱꫀ, ไทใหญ่ ႁဝ်ႇ (ห่ว)


ເຫົ່າ

(ງູ~) งูเห่า เรียกเป็น ງູເຫົ່າ (งูเห่า)


ເຈົ່າ

คำกริยาวิเศษณ์

ร่วมเชื้อสายกับไทย เจ่า, อีสาน เจ่า, เขิน ᨧᩮᩢ᩵ᩣ (เจั่า)

เจ่า (ซึม หรือหงอยเหงา)


ເຈົ່າ

ร่วมเชื้อสายกับเขิน ᨧᩮᩢ᩵ᩣ (เจั่า); อาจมีรากศัพท์เดียวกับ เจ่า (หงอยเหงา)


ເຈົ່າ

(ນົກ~) กระสานวล

(ນົກ~) กระสา

ลอบชนิดหนึ่ง ใช้ตามหนองน้ำที่น้ำไม่ไหล


ໄນ

ไน (เครื่องปั่นฝ้ายหรือไหม)


ໄນ

(ປາ~) ไน (ปลาน้ำจืด)


ໄນ

ร่วมเชื้อสายกับไทย หมาใน, คำเมือง ᨶᩱ (ไน), เขิน ᨶᩱ (ไน), ไทลื้อ ᦺᦓ (ไน), ไทใหญ่ ၼႆး (ไน๊), ไทใต้คง ᥘᥭᥰ (ลั๊ย)


ໂຄງສ້າງ

ໂຄງ (โคง, “โครง”) + ສ້າງ (ส้าง, “สร้าง”)

[kʰoːŋ˧˥.saːŋ˧˩]

[kʰoːŋ˩˨.saːŋ˥˥˨]

ໂຄງສ້າງລະບົບຄອມພິວເຕີ

โครงสร้างระบบคอมพิวเตอร์

โคงส้างละบ็บคอมพิวเตี


ໂຄງຮ່າງ

ໂຄງ (โคง, “โครง”) + ຮ່າງ (ฮ่าง, “ร่าง”)

[kʰoːŋ˧˥.haːŋ˧]

[kʰoːŋ˩˨.haːŋ˧˨]


ພິການ

ยืมมาจากบาลี วิการ หรือสันสกฤต विकार (วิการ)


ດ້ອຍໂອກາດ

ยืมมาจากไทย ด้อยโอกาส

ດ້ອຽໂອກາດ
ด้อยโอกาด

[dɔːj˥˨.ʔoː˩(˧).kaːt̚˧˩]

[dɔːj˧˦.ʔoː˩˨.kaːt̚˥˥˨]


ປູຊະນີຍະ

ປູຊະນີຍະສະຖານ

ปูชนียสถาน (สถานที่ควรบูชา)

ปูซะนียะสะถาน


ເຄື່ອງໝາຍການຄ້າ

ยืมมาจากไทย เครื่องหมายการค้า

ເຄື່ອງຫມາຽການຄ້າ
เคื่องหมายกานค้า

[kʰɯːə̯ŋ˧˨.maːj˥˧˧.kaːn˩˨.kʰaː˧˦]

ເຄື່ອງ-ໝາຍ-ການ-ຄ້າ

เครื่องหมายการค้า


ຕົກຄ້າງ

ຕົກ (ต็ก, “ตก”) + ຄ້າງ (ค้าง, “ค้าง”)

[tok̚˧˥.kʰaːŋ˥˨]

[tok̚˩˨.kʰaːŋ˧˦]


ປາງ

ມີທະຫານຫຼາຍຄົນ ເສຍອົງຄະໃນປາງສົງຄາມ

มีทหารหลายคนที่พิการในยุคสงคราม

มีทะหานหลายค็น เสยอ็งคะในปางส็งคาม


ເສຍອົງຄະ

[siːə̯˥˧˧.ʔoŋ˩˨.kʰaʔ˧˨]

เสียอวัยวะบางส่วนของร่างกาย, พิการ


ຕີພິມ

ຕີ (ตี, “ตี”) + ພິມ (พิม, “พิมพ์”)

ນັກວິໄຈທ່ານນີ້ໄດ້ຕີພິມງານວິໄຈໃນວາລະສານສາກົນ

นักวิจัยท่านนี้ได้ตีพิมพ์งานวิจัยในวารสารสากล

นักวิไจท่านนี้ได้ตีพิมงานวิไจในวาละสานสาก็น


ວາລະສານ

วารสาร, นิตยสาร


ຂັບເຄື່ອນ

ຂັບ (ขับ, “ขับ”) + ເຄື່ອນ (เคื่อน, “เคลื่อน”)

[kʰap̚˧˥.kʰɯːə̯n˧]

[kʰap̚˩˨.kʰɯːə̯n˧˨]


ຈະລາຈົນ

ยืมมาจากบาลี จลาจล หรือสันสกฤต चलाचल (จลาจล)

ຈລາຈົນ
จลาจ็น


ທຶນນິຍົມ

ທຶນ (ทึน, “ทุน”) + ນິຍົມ (นิย็ม, “นิยม”)

[tʰɯn˩˨.niʔ˧˨.ɲom˩˨]


ນິລະໂທດກຳ

ນິຣະໂທດກັມ
นิระโทดกัม


ອານານິຄົມ

ອານາ (อานา, “อาณา”) + ນິຄົມ (นิค็ม, “นิคม”)

[ʔaː˩˨.naː˩˨.niʔ˧˨.kʰom˩˨]

ອາ-ນາ-ນິ-ຄົມ


ລາຊາທິປະໄຕ

ຣາຊາທິປະໄຕ
ราซาทิปะไต

ລາ-ຊາ-ທິ-ປະ-ໄຕ


ຜະເດັດການ

ຜເດັດການ
ผเดัดกาน


ພະລາດອນພາບ

ພລາດອນພາບ
พลาดอนพาบ
ພະຣາດອນພາບ
พะราดอนพาบ

[pʰa(ʔ˧˨).laː˩˨.dɔːn˩˨.pʰaːp̚˧˦]

ພະ-ລາ-ດອນ-ພາບ


ລັງກຽດຜິວ

ລັງກຽດ (ลังกยด, “รังเกียจ”) + ຜິວ (ผิว, “ผิว”)

[laŋ˩˨.kiːə̯t̚˥˥˨.pʰiw˥˧˧]


ສັງເຂບ

[saŋ˥˧˧.kʰeːp̚˥˥˨]


ເທດ

บ้านเมือง, ประเทศ, ท้องที่, ที่


ເທດ

เทศ, ต่างประเทศ


ທ້ອງທີ່

ທ້ອງ (ท้อง, “ท้อง”) + ທີ່ (ที่, “ที่”)

[tʰɔːŋ˥˨.tʰiː˧]

[tʰɔːŋ˧˦.tʰiː˧˨]


ຮູບປະທຳ

ກໍ່ສ້າງຮາກຖານໃຫ້ມີໝາກຜົນຕົວຈິງ ແລະ ເປັນຮູບປະທຳ

สร้างรากฐานให้มีผลอย่างแท้จริงและเป็นรูปธรรม

กํ่ส้างฮากถานให้มีหมากผ็นต็วจิง และ เปันฮูบปะทำ


ຮາກຖານ

ຮາກ (ฮาก, “ราก”) + ຖານ (ถาน, “ฐาน”)

[haːk̚˧˦.tʰaːn˥˧˧]


ເວດສັນດອນ

[ʋeːt̚˧˦.san˥˧˧.dɔːn˩˨]


ເມືອງຂຶ້ນ

[mɯːə̯ŋ˧˥.kʰɯn˧˩]

[mɯːə̯ŋ˩˨.kʰɯn˥˥˨]


ລ່າ

ລ່າເນື້ອ ແລະ ເກັບເຄື່ອງປ່າຂອງດົງ

ล่าเนื้อ และ เก็บของป่า

ล่าเนื้อ และ เกับเคื่องป่าของด็ง


ເດີນຂະບວນ

ເດີນ (เดีน, “เดิน”) + ຂະບວນ (ขะบวน, “ขบวน”)

[dɤːn˩˨.kʰa(ʔ˩˨).buːə̯n˩˨]


ນາຍທຶນ

ນາຍ (นาย, “นาย”) + ທຶນ (ทึน, “ทุน”)

ນາຽທຶນ
นายทึน


ວັດຖຸປະສົງ

ວັດຖຸ (วัดถุ, “วัตถุ”) + ປະສົງ (ปะส็ง, “ประสงค์”)

[ʋat̚˧˨.tʰuʔ˩˨.pa(ʔ˩˨).soŋ˥˧˧]

ວັດ-ຖຸ-ປະ-ສົງ

วัตถุประสงค์


ປະເມີນຜົນ

ປະເມີນ (ปะเมีน, “ประเมิน”) + ຜົນ (ผ็น, “ผล”)


ຊ່ອງໂຫວ່

[sɔːŋ˧.ʋoː˧]

[sɔːŋ˧˨.ʋoː˧˨]

ນັກວິໄຈດ້ານຄວາມໝັ້ນຄົງປອດໄພໄດ້ແຈ້ງເຕືອນຊ່ອງໂຫວ່ໃນໂປຣແກຣມໃຫ້ຜູ້ພັດທະນາຮູ້ແລ້ວ

นักวิจัยด้านความมั่นคงปลอดภัยได้แจ้งเตือนช่องโหว่ในโปรแกรมให้ผู้พัฒนารู้แล้ว

นักวิไจด้านความหมั้นค็งปอดไพได้แจ้งเตือนซ่องโหว่ในโปรแกรมให้ผู้พัดทะนาฮู้แล้ว


ການເບິ່ງ

ການ (กาน) + ເບິ່ງ (เบิ่ง)

[kaːn˩˨.bɤŋ˧˨]

คำอาการนามของ ເບິ່ງ (เบิ่ง)


ທິດທາງ

[tʰit̚˧.tʰaːŋ˧˥]

[tʰit̚˧˨.tʰaːŋ˩˨]