နာမ်

จาก สันสกฤต नेम् (เนมฺ) จาก บาลี နာမ (นาม)

วิญญาณ, จิต, คิด, ความคิด, นะนำ, จิตใจ, จิตวิญญาณ

คำนาม จิตใจ หรือ วิญญาณ ตรงข้ามกับ สสาร หรือ รูปแบบ


သ

พยัญชนะตัวที่สามสิบของอักษรมอญ


သ

สัญลักษณ์แห่งอนาคตหรือการเสริมเพื่อการทำงานจะใช้กับกริยาส่วนใหญ่


သ

ทำให้ผิวหนังแตกเป็นแผลกลายเป็นแผลจนได้รับบาดเจ็บ


သ

รูปแบบอื่นของ သရက် (สรก์)


သ

รูปแบบอื่นของ ကဴသ (เกาส)


သ

รูปแบบอื่นของ ဆုသ (ฉุส)


ထ

พยัญชนะตัวที่ 17 ในภาษามอญ


ထ

ชนิด, แบบรูป (หน่วยคำเติมของคำกริยา)


က

พยัญชนะตัวที่ 1 ในภาษามอญ


က

สืบทอดจากออสโตรเอเชียติกดั้งเดิม *kaʔ


ခ

พยัญชนะตัวที่ 2 ในภาษามอญ


ခ

ขึ้นอยู่กับ, ต้องพึ่งพา


ဂ

พยัญชนะตัวที่ 3 ในภาษามอญ


ဃ

พยัญชนะตัวที่ 4 ในภาษามอญ


စ

สืบทอดจากมอญเก่า စ, จากมอญ-เขมรดั้งเดิม *caʔ; ร่วมเชื้อสายกับญัฮกุร จาʔ, เขมร ស៊ី (ส̰ี)

ดำรงชีวิต (ด้วยรายได้จากบางสิ่ง)

กิน (ในเกมหมากรุกหรืออื่น ๆ)


စ

เทียบพม่า စ (จ)


ဆ

จาก มอญกลาง ဆ, จาก มอญเก่า ဆ, จากมอญ-เขมรดั้งเดิม *cha

พยัญชนะตัวที่ 7 ในภาษามอญ


ဇ

พยัญชนะตัวที่ 8 ในภาษามอญ


ဇ

ปู่ทวด, ตาทวด


ဇ

เหตุ, สาเหตุ


ည

พยัญชนะตัวที่ 10 ของภาษามอญ


ဋ

พยัญชนะตัวที่ 11 ของภาษามอญ


ဌ

พยัญชนะตัวที่ 12 ของภาษามอญ


ဍ

พยัญชนะตัวที่ 13 ของภาษามอญ


ဍ

คืบ (2), ช่วงระยะจากปลายนิ้วหัวแม่มือถึงปลายนิ้วกลางเมื่อกางมือออกเต็มที่

ပ္ကောတ်ဍအာလ္တူဇိုၚ်ဍေံဟ်။

ปฺโกต์ฑอาลฺตูชิุง์เฑํห์.


ဎ

พยัญชนะตัวที่ 14 ในภาษามอญ


ဏ

พยัญชนะตัวที่ 15 ในภาษามอญ


တ

พยัญชนะตัวที่ 16 ในภาษามอญ


ဒ

พยัญชนะตัวที่ 18 ในภาษามอญ


ဒ

ยืนยัน (หน่วยคำเติมของคำกริยา)


ဓ

พยัญชนะตัวที่ 19 ในภาษามอญ


န

พยัญชนะตัวที่ 20 ในภาษามอญ


ပ

พยัญชนะตัวที่ 21 ในภาษามอญ


ပ

เพราะ, เนื่องจาก


ပ

คำกริยาวิเศษณ์


ဖ

พยัญชนะตัวที่ 22 ในภาษามอญ


ဗ

พยัญชนะตัวที่ 23 ในภาษามอญ


ဗ

สำลัก, หายใจไม่ออก


ယ

พยัญชนะตัวที่ 26 ของอักษรมอญ


ယ

เรซินของไม้เรซินที่ใช้ในการอุดรอยรั่วน้ำมันดิน สารทดแทนน้ำมันดินเตรียมโดยการผสมขี้ผึ้งของดัมมาร์กับน้ำมันเบนซินหรือไอออลไม้ใช้ทดแทนน้ำมันดิน


ယ

(คำสแลง) ตัวมึง, มึง, ไอ้มึง


ဆင်

รูปเลิกใช้ของ ဆၚ် (ฉง์)


ပူ

มัด, รัด, พัน (ด้วยเชือกหรือผ้า)


ဂယိုၚ်

ดำรงชีวิต, ดำเนินชีวิต


မတ်

สืบทอดจากมอญ-เขมรดั้งเดิม *mat; ร่วมเชื้อสายกับญัฮกุร มัด่, เขมร មាត់ (มาต̍)

คม (ของมีดหรือขวาน)


ဍုၚ်

ကောန်ပၞာန်ဂမၠိုၚ်ဗ္တိုက်သွက်ဍုၚ်ဍေံတံရ။

ทหารสู้สำหรับประเทศชาติพวกเขา

โกน์ปฺนาน์คมฺลิุง์พฺติุก์สฺวก์ฑุง์เฑํตํร.


ဍုၚ်

รูปแบบอื่นของ ပ္ဍုၚ် (ปฺฑุง์)


ပုၚ်

สืบทอดจากมอญเก่า ပူၚ်, จากมอญ-เขมรดั้งเดิม *puuŋ


ဇကု

กาย, ร่างกาย

คำที่ใช้เอ่ยถึงบุคคลอื่น ระหว่างผู้ฟังที่มีฐานะเท่าเทียมกันหรือน้อยกว่า


ဇကု

ใช้เรียกนับบุคคลเป็นคน ๆ ไป


မၞိဟ်

ยืมมาจากบาลี มนุสฺส, จากสันสกฤต मनुष्य (มนุษฺย); ร่วมเชื้อสายกับญัฮกุร พะนิฮ่; เทียบเขมร ម្នឹស (มฺนึส) ซึ่งเป็นภาษาปากของ មនុស្ស (มนุสฺส)


စိၚ်

ร่วมเชื้อสายกับญัฮกุร จีญ


စိၚ်

อกไก่, ไม้ที่พาดให้เป็นสันหลังคา


စိၚ်

รูปแบบอื่นของ ဇြုံစက်စိၚ် (ชฺรุํจก์จิง์)

ဇြုံစက်စိၚ်

ชฺรุํจก์จิง์


သၟီ

รูปแบบอื่นของ သၟိၚ် (สฺมิง์)


သွံ

คำกริยาวิเศษณ์

โดยแท้จริง, อย่างแน่นอน


ကြုတ်

ส่วนที่อยู่ข้างใน

แก่น, แก่นไม้


ကြုတ်

ครั่ง, สีแดงสำหรับย้อม


ကြုတ်

สืบทอดจากมอญ-เขมรดั้งเดิม *kruuc ~ *kruəc; ร่วมเชื้อสายกับเขมร ក្រូច (กฺรูจ, “ส้ม”)


ကြုတ်

แผลงมาจาก ကြတ် (กฺรต์, “ข้าม; อุปสรรค”)

การข้าม, ทางข้าม


သုင်

รูปเลิกใช้ของ သုၚ် (สุง์)


သင်

รูปเลิกใช้ของ သၚ် (สง์)


ပါပါ

เสียงลูกเรียกพ่อ


မိ

အဲဒုၚ်တၠုၚ်တ္ၚဲမိ။

ฉัน/ผม ยินดีต้อนรับวันแม่

อัวทุง์ตฺลุง์ตฺงัวมิ.


မိ

မိကျေဝ်မွဲကျိုင်လဝ်ကယျိုင်မန်ဆာန်ဠာန်ကွေံရ။။

นางเจใส่ชุดมอญน่ารักมาก

มิกฺเยว์มฺวัวกฺยิุง์ลว์กยฺยิุง์มน์ฉาน์ฬาน์กฺเวํร..


ၜါ

สืบทอดจากมอญเก่า ၜါရ်, จากมอญ-เขมรดั้งเดิม *ɓaar; ร่วมเชื้อสายกับญัฮกุร บาร, เขมร ពីរ (พีร), เวียดนาม hai (ฮาย), เหมื่อง hal, บะห์นัร 'bar, ปาโกะห์ bar, คาซี ar


ကၠဵု

เทียบเขมร ក្លើ (กฺเลิ, “เพื่อนสนิท”), ไทย เกลอ (“เพื่อนสนิท”)


မိုဟ်

สืบทอดจากมอญ-เขมรดั้งเดิม *muh ~ *muuh ~ *muus


ရာသဳ

จาก บาลี ရာသဳ (ราสี)

ราศี, ราศีเจ้าเรือนหนึ่งในสิบสองราศีของราศี ฤดู เดือน ระยะเวลา


ရာသဳ

จาก บาลี ราสิ


ရာဇာဝံသ

บาลี ราช + วํส


ဂစေံ

ร่วมเชื้อสายกับญัฮกุร ฮึเจียม, เวียดนาม chim (จีม), คาซี sim


ဍာ်

สืบทอดจากออสโตรเอเชียติกดั้งเดิม *ɗaːk; ร่วมเชื้อสายกับญัฮกุร ดาก, เวียดนาม nước (เนื้อก), เขมร ទឹក (ทึก)


ကၞိပ်

หัว (อวัยวะ)


ဍေံ

เขา, เธอ, มัน, พวกเขา, พวกเธอ, พวกมัน


က္တောဝ်

เหงือก (ของปลา)

หู (ของภาชนะ)


ပါၚ်

สืบทอดจากมอญ-เขมรดั้งเดิม *paaŋ (“ปาก; ช่องเปิด”); ร่วมเชื้อสายกับเขมร បាង (บาง)


ပါၚ်

ใช้กับคำหรือคำพูด


တၠ

คุณ, ท่าน (ใช้กับคนที่มีศักดิ์สูงกว่า)


ဍိုက်

ข้า, คำที่ทาสเรียกตนเองต่อเจ้านาย


အဲ

*มอญกลาง အယ်,มอญเก่า ဨယ်,สืบทอดจากมอญ-เขมรดั้งเดิม *ʔiiʔ (“บุคคล”)


ဗှ်ေ

ร่วมเชื้อสายกับญัฮกุร เพ็ฮ่

คุณ, ท่าน, เธอ


ဂုန်

คุณ, การกระทำหรืออิทธิพลที่ยังประโยชน์แก่ผู้อื่น


ရာံ

คำวิสามานยนาม

จากสันสกฤต राम (ราม)


ရာံ

จากสันสกฤต आराम (อาราม) หรือบาลี อาราม


ရိသိ

จากสันสกฤต ऋषि (ฤษิ)


ရုပ်

จากสันสกฤต रूप (รูป) หรือบาลี รูป

รูป, ภาพ, รูปปั้น

รูปร่าง, รูปแบบ, รูปปรากฏ


လောက

จากสันสกฤต लोक (โลก) หรือบาลี โลก


ဝါ

ครั้ง, หน, เที่ยว

တ္ၚဲကောန်ဂကူမန်မရနုက်ကဵု (၆၈) ဝါ

วันชนชาติมอญ ครั้งที่ 68

ตฺงัวโกน์คกูมน์มรนุก์เกอ̂ (๖๘) วา


ဝါ

ที่ดินเปิดโล่งที่ไม่ได้เพาะปลูกหรือเลี้ยงปศุสัตว์


ဝါ

เทียบไทย ว่าว


သဟာဲ

จากสันสกฤต सहाय (สหาย) หรือบาลี สหาย

สหาย, เพื่อน


အမာတ်

จากสันสกฤต अमात्य (อมาตฺย) หรือ आमात्य (อามาตฺย)


အနဲ

จากสันสกฤต आग्नेय (อาคฺเนย)

อาคเนย์, ทิศตะวันออกเฉียงใต้


အာကာသ်

ยืมมาจากสันสกฤต आकाश (อากาศ) หรือบาลี อากาส


အၚာ

ยืมมาจากสันสกฤต अङ्गार (องฺคาร)

(ဂြိုဟ် ~) ดาวอังคาร

(တ္ၚဲ ~) วันอังคาร


ဣန်

คำวิสามานยนาม

รูปแบบอื่นของ အိန် (อิน์)


ဥဒျာန်

จากสันสกฤต उद्यान (อุทฺยาน)

อุทยาน, สวนสาธารณะ


အစာ

ยืมมาจากสันสกฤต आचार्य (อาจารฺย)

อาจารย์, ครู

คำเรียกผู้ที่ตนเคารพนับถือเป็นอย่างสูง


အဒိုတ်

ยืมมาจากสันสกฤต आदित्य (อาทิตฺย)

(တ္ၚဲ ~) วันอาทิตย์


ဟောရာ

จากสันสกฤต होरा (โหรา)


သၚ်

จากสันสกฤต सङ्घ (สงฺฆ) หรือบาลี สงฺฆ


သၚ်

หล่อ (โลหะ, เหรียญกระษาปณ์)


ဘုံ

ส่วน, ระยะ, ขั้น

ชั้นของหลังคาที่ลดหลั่นกัน


ဘုတ်

จากสันสกฤต भूत (ภูต) หรือบาลี ภูต

ภูต, วิญญาณของคนที่ตายไปแล้ว


ဘုတ်

โบสถ์, อาคารที่ประดิษฐานพระพุทธรูป


ပြိုတ်

ยืมมาจากสันสกฤต प्रेत (ปฺเรต)


ပၞဟ်

ยืมมาจากสันสกฤต पनस (ปนส) หรือบาลี ปนส


ဂြိုဟ်

สืบทอดจากมอญเก่า ဂြိသ်, จากมอญ-เขมรดั้งเดิม *ri(ː)s (“ตับ”); ร่วมเชื้อสายกับญัฮกุร คริฮ่

ส่วนที่อยู่ตรงกลาง


ဂြိုဟ်

ยืมมาจากสันสกฤต ग्रह (คฺรห)


စေတနာ

ยืมมาจากบาลี เจตนา

คำพ้องความของ စေတဏာ (เจตณา)


ကံ

ยืมมาจากบาลี กมฺม

กฎแห่ง กรรมแห่ง กรรมดี และ กรรมชั่ว เป็นผลสะสมของการกระทำในอดีตของบุคคลซึ่งกำหนดชะตากรรมของเขาในเวลาใดก็ตาม


ကံ

ยืมมาจากบาลี กมฺม

ตลับกระสุนทรงกลม


ကံ

สืบทอดจากมอญ-เขมรดั้งเดิม *kɔʔ ~ *kɔ(ɔ)k

เกาะยกเนินที่เกิดจากที่ตั้งของหมู่บ้านในพื้นที่ราบต่ำ


ဇာဒိသိုၚ်

ဇာဒိသိုၚ်
ဇါဒိသိုင်
ဇာဒိသိုင်

Mnw-ဇာဒိသိုၚ်.wav


ဗဂဲ

ตาแมว (อัญมณี)


ကၠိက်

สืบทอดจากมอญเก่า စၠဳက်, จากมอญ-เขมรดั้งเดิม *liik ~ *lik; ร่วมเชื้อสายกับญัฮกุร คลีจ


လမျီု

แผลงมาจาก ယီု (ยิํุ)


လကး

ท้องฟ้า, อากาศชั้นสูง


လောဘ

ยืมมาจากบาลี โลภ

คำศัพท์พระภิกษุใช้ โลภะ


ဘာသာ

ยืมมาจากบาลี ภาสา, จากสันสกฤต भाषा (ภาษา)


ဗမာ

คำวิสามานยนาม

ยืมมาจากพม่า ဗမာ (พมา), จาก မြန်မာ (มฺรน์มา)

/pɛ̤ʔ.mɛ̤a̤/

พม่า, เมียนมา (ประเทศ ชาว หรือภาษา)


၁

1, မွဲ (มฺวัว)


ပညာ

ยืมมาจากบาลี ปญฺญา

ปัญญา, ความรู้, การเรียนรู้


သာသနာ

ยืมมาจากบาลี သာသန (สาสน)

ပ္ဍဲက္ကံသိၚ်ဃဵု ညးသပုန်မွဲ မၞုံယၟုတဳယ ပကောံဂွံပၞာန်မွဲဒပ်တုဲ ပၠံၚ်ၜးကေတ်ဒြပ် မၞုံပ္ဍဲစေတဳတုဲ၊ ရဴဝွံပလီုပလာ် ပၠံၚ်ၜး ဒစဵုဒစး သ္ပဘဲအန္တရာယ် ကဵုသာသနာကျာ် ဗွဲမလောန်ရ။

ในประเทศศรีลังกา กลุ่มกบฏชื่อตียะได้รวบรวมกองทัพ ปล้นทรัพย์สมบัติที่มีอยู่ในอาราม และทำอันตรายต่อวิหารในศาสนาพุทธอย่างมาก

ปฺฑัวกฺกํสิง์เฆอ̂ ญห์สปุน์มฺวัว มฺนุํยฺมุตีย ปโกํคฺวํปฺนาน์มฺวัวทป์ตุย ปฺลํง์บห์เกต์ทฺรป์ มฺนุํปฺฑัวเจตีตุย, เราวฺวํปลิํุปลา์ ปฺลํง์บห์ ทเจอ̂ทจห์ สฺปภัวอนฺตราย์ เกอ̂สาสนากฺยา์ พฺวัวมโลน์ร.


ၚ

พยัญชนะตัวที่ 5 ในภาษามอญ


ၛ

พยัญชนะตัวที่ 9 ของภาษามอญ


ၝ

พยัญชนะในอักษรพม่า เทียบได้กับพยัญชนะไทย บ เสียงนี้ไม่มีในภาษาพม่า


သွပ်

จากสันสกฤต स्वप्न (สฺวปฺน)


ပါဠိ

คำวิสามานยนาม

ยืมมาจากบาลี ปาลิ หรือ ปาฬิ


လက်

ဍေံလက်အဲ။

เขาด่าผม/ฉัน

การสะกดแบบอื่นของ လက်ချဴ (ลก์ขฺเยา)


လက်

ညးကဵုနၚ်သြန်မွဲလက်။

เขาให้มาเงินหนึ่งหมื่น

ญห์เกอ̂นง์สฺรน์มฺวัวลก์.

การสะกดแบบอื่นของ မွဲလက် (มฺวัวลก์)


၀

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/၀ Ṣ̄ūny̒ ɲaˀ mnw.ogg

0, သုည (สุญ)


၄

4, ပန် (ปน์)


၅

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/၅ Pa S̄xn mnw.ogg

5, မသုန် (มสุน์)


၆

6, တရဴ (ตเรา)


၇

7, ထပှ် (ถปฺห์)


၈

8, ဒတံ (ทตํ)


၉

9, ဒစိတ် (ทจิต์)


၁၀

10, စှ် (จฺห์)


လုဲ

สืบทอดจากมอญ-เขมรดั้งเดิม *lujʔ ~ *luuj() ~ *luəj() ~ *ləəj(); ร่วมเชื้อสายกับเขมร លុយ (ลุย), เวียดนาม lội (โหล่ย), Riang luj²


ကၟာဲ

สืบทอดจากมอญเก่า ကမာယ်

ม่าย, ญิงไม่มีผัว, ชายไม่มีเมีย, ชายหญิงจะถูกโยนทิ้ง, ชายหญิงเจ้านายเสียชีวิตไป, ชายหญิงครอบครัวเสียชีวิตไป


ကၟာဲ

สืบทอดจากมอญเก่า ကမာယ်

ကၟာဲဏာကၟာဲကၠုၚ်။

สะพายไปสะพายมา

กฺมายณากฺมายกฺลุง์.

LL-Q13349 (mnw)-Intobesa (咽頭べさ)-လကျာ်ကၟာဲဏာထာၚ်.wav

လကျာ်ကၟာဲဏာထာၚ်။

พระสะพายไปย่าม

ลกฺยา์กฺมายณาถาง์.


ဣသိ

ยืมมาจากบาลี อิสิ


သိ

จากบาลี อิสิ


သိ

เบียร์ที่ผลิตจากข้าว, สาเก


အခေါၚ်

จากพม่า အခွင့် (อขฺวง์̥)


အာတ်

ขอ, ร้องขอ, เรียกร้อง


ခၞံ

จาก มอญเก่า ကန္ဒံ, จากมอญกลาง ကနံ

เส้นแป้ง, เส้นก๋วยเตี๋ยว


ခၞံ

จาก มอญเก่า ကန္ဒံ, จากมอญกลาง ကနံ


စိန်

ยืมมาจากบาลี จีน


စိန်

จาก มอญเก่า စိည်

(แผล) หาย, ตกสะเก็ด


ခလာမ်

รูปแบบอื่นของ ခလာံ (ขลาํ)


သဒ္ဓါ

จากบาลี สทฺธา

สัทธา, ศรัทธา


ဆု

สืบทอดจากมอญ-เขมรดั้งเดิม *ɟhooʔ ~ *ɟhəəʔ ~ *ɟheeʔ; ร่วมเชื้อสายกับเซอไม jehu, เตอเมียร์ jehuk, เขมร ឈើ (เฌิ), นิโคบาร์กลาง [Nancowry] chīa และเป็นไปได้ว่ารวมทั้งMang hɔː⁶


ကၠ

สืบทอดจากมอญ-เขมรดั้งเดิม *klaʔ; ร่วมเชื้อสายกับเขมร ខ្លា (ขฺลา)


ချေံ

ร่วมเชื้อสายกับญัฮกุร แช็ฮ; เทียบเขมร សេះ (เสะ)


ပြေၚ်

ร่วมเชื้อสายกับญัฮกุร เปรียง


ဂြိုပ်

ป่า (ใช้กับสัตว์)


သတ်

ผลไม้, ถั่วเปลือกแข็ง, เบอร์รี

ด้านหัวหรือด้านคมของเครื่องมือ


သတ်

ยืมมาจากสันสกฤต सत्त्व (สตฺตฺว) หรือบาลี สตฺต


ဩ

แจกันทรงกรวยตัด

อ่าวขนาดเล็ก


အဘိဓါန်

จากสันสกฤต अभिधान (อภิธาน) หรือบาลี อภิธาน

/ʔə.pʰìʔ.tʰàn/

อภิธาน, พจนานุกรม


ဗညာ

สืบทอดจากมอญเก่า ဗ္ည


တွိၚ်

เครื่องดนตรี


မွဲ

สืบทอดจากมอญกลาง မွယ်, จาก มอญเก่า မောယ်, จาก มอญ-เขมรดั้งเดิม *muuj ~ *muəj ~ *muuɲ


မွဲ

ป้องกัน, คุ้มกัน


ပိ

สืบทอดจากมอญเก่า ပိ, จากมอญ-เขมรดั้งเดิม *piʔ; ร่วมเชื้อสายกับญัฮกุร ปีʔ, เขมร បី (บี), เวียดนาม ba (บา)


ပန်

สืบทอดจากมอญเก่า ပန်, จากมอญ-เขมรดั้งเดิม *punʔ, *puən; ร่วมเชื้อสายกับญัฮกุร ปัน, เขมร បួន (บัวน), เวียดนาม bốn (โบ๊น)


ပန်

ในการยิงปืนทิ้งให้ใช้ธนูยิงไปที่ปืนหรือปืนใหญ่

အဲပန်ကၠဗၠေတ်အာၜါဟတ်။

ฉันยิงพลาดเสือไปสองศอก

อัวปน์กฺลพฺเลต์อาบาหต์.

အဲပန်ပှ်မွဲ။

ฉันยิงเก้งกวาง

อัวปน์ปฺห์มฺวัว.


မသုန်

จาก มอญเก่า မုသုန်


တရဴ

สืบทอดจากมอญ-เขมรดั้งเดิม *t₁praw


ထပှ်

สืบทอดจากมอญ-เขมรดั้งเดิม *d₁puulh ~ *d₁puəlh ~ *d₁pəlh


စှ်

สืบทอดจากมอญเก่า စသ်; ร่วมเชื้อสายกับญัฮกุร จัซ


ပါရမဳ

จากบาลี ปารมี

บารมี, คุณความดี

ผู้สมบูรณ์แล้ว หมายถึง พระพุทธเจ้า


လ္ပံ

สืบทอดจากมอญ-เขมรดั้งเดิม *mp(ɔ)ʔ


မ္ၚဵုရအဴ

မ္ၚဵု (มฺเงอ̂) + ရ (ร) + အဴ (เอา)


တၞံ

พืช, ต้นไม้, ต้น


တၞံ

เกิดแผลเปื่อย, เป็นร้อนใน


ဂြင်

หยั่งรู้, ตรัสรู้


ဆိုင်

รูปเลิกใช้ของ ဆိုၚ် (ฉิุง์)


အဘိဓာန်

အဘိဓာန်မန်ပိုဲဂွံဇၞော်မောဝ်အာနွံမံၚ်တာလျိုၚ်နူပိုဲရ။

เรามีหน้าที่ปรับปรุงพจนานุกรมภาษามอญของเรา

อภิธาน์มน์ปิุยคฺวํชฺโน์โมว์อานฺวํมํง์ตาลฺยิุง์นูปิุยร.


ဝက်

ยืมมาจากบาลี วัคคะ

สมุดแบ่งใบตาลประกอบด้วยใบลานสิบสองใบ กำกับพยัญชนะตัวใดตัวหนึ่งกับสระสิบสองตัวเป็น က (ก)၊ ကာ (กา)၊ ကိ (กิ)၊ ကဳ (กี)၊ ကု (กุ)၊ ကူ (กู) เป็นต้น, ส่วนของงานวรรณกรรมมักเป็น ဇေန် (เชน์) สองใบ มีใบปะหน้าสองใบ และไม่คำนึงถึงการแบ่งตามบัญญัติของข้อความภาษาบาลีวัคคะ.


ဝက်

ยืมมาจากบาลี วัคคะ


ဝက်

ยืมมาจากบาลี วัคคะ


တိရစ္ဆာန်

ยืมมาจากบาลี ติรจฺฉาน, จากสันสกฤต तिरश्चीन (ติรศฺจีน)

สัตว์ (ที่ไม่ใช่มนุษย์), เดรัจฉาน


နွံ

နွံမံၚ်ဒၞာဲရော

จะมีอยู่ที่ไหน

นฺวํมํง์ทฺนายโร

LL-Q13349 (mnw)-Intobesa (咽頭べさ)-အခိၚ်နွံမံၚ်ဏီဟာ.wav

အခိၚ်နွံမံၚ်ဏီဟာ။

ยังมีเวลาไหม

อขิง์นฺวํมํง์ณิํหา.

LL-Q13349 (mnw)-Intobesa (咽頭べさ)-ပုၚ်နွံမံၚ်ဏီဟာ.wav

ပုၚ်နွံမံၚ်ဏီဟာ။

ข้าวยังมีไหม

ปุง์นฺวํมํง์ณิํหา.

LL-Q13349 (mnw)-Intobesa (咽頭べさ)-ပ္ဍဲဗှ်ေသၠုဲနွံမံၚ်ဟာ.wav

ပ္ဍဲဗှ်ေသၠုဲနွံမံၚ်ဟာ။

ในคุณ/เธอเงินยังมีไหม

ปฺฑัวพฺหเ์สฺลุยนฺวํมํง์หา.

LL-Q13349 (mnw)-Intobesa (咽頭べさ)-သၠဲဍေံနွံၜိုတ်မွဲပေဏောၚ်.wav

သၠဲဍေံနွံၜိုတ်မွဲပေဏောၚ်။

ความกว้างมันมีหนึ่งฟุตสิ

สฺลัวเฑํนฺวํบิุต์มฺวัวเปโณง์.

သြောံနွံပိန။

เมล็ดข้าวมีสามตะกร้า

สฺโรํนฺวํปิน.

LL-Q13349 (mnw)-Intobesa (咽頭べさ)-သွက်ဂွံပန်သၞာတ်အဏံ အဲသ္ဒးဒုၚ်အသံနွံဟာ.wav

သွက်ဂွံပန်သၞာတ်အဏံ အဲသ္ဒးဒုၚ်အသံနွံဟာ။

สำหรับยิงปืนอันนี้ ฉัน/ผมต้องมีคำสั่งไหม

สฺวก์คฺวํปน์สฺนาต์อณํ อัวสฺทห์ทุง์อสํนฺวํหา.


ခြာ

ยืมมาจากพม่า ခြား (ขฺรา:)


စူ

เจาะรู, ผ่านรู


စူ

ให้เป็นแนวตั้ง


လ္ကံ

การสะกดแบบอื่นของ တ္ကံ (ตฺกํ, “ระกำ”)

การสะกดแบบอื่นของ တ္ကံ (ตฺกํ, “เกาะ”)


ယဲ

ความเจ็บป่วย, โรค, อาการของโรค


ကာလယဲ

ကာလ (กาล, “กาล; เวลา”) + ယဲ (ยัว, “ความเจ็บป่วย; โรค”)

โรคระบาด, โดยเฉพาะอหิวาตกโรค

နူသၞာံ၂၀၁၉ ဒှ်ကာလယဲတုဲ မၞိဟ်တံလေဝ် ချိုတ်အာဗွဲမဂၠိုၚ်ရ။

การแพร่ระบาดเริ่มขึ้นในปี ๒๕๖๒ และคร่าชีวิตผู้คนไปมากมาย

นูสฺนาํ๒๐๑๙ ทฺห์กาลยัวตุย มฺนิห์ตํเลว์ ขฺยิุต์อาพฺวัวมคฺลิุง์ร.


ယဲဂၞဴ

ယဲ (ยัว, “ความเจ็บป่วย; โรค”) + ဂၞဴ (คฺเนา, “ท้อง; ลำไส้”)


သ္ကိတ်

กัด, งับด้วยปาก

ทำให้ได้มาตรฐาน


ဂၞဴ

ท้อง (คำเรียกรวม ๆ)


လီု

เสีย, พัง, ทลาย


คำนี้ต้องการคำแปลเป็นภาษาไทย กรุณาช่วยและเพิ่มคำแปล แล้วนำ {{rfdef}} ออก


ဟံသာဝတဳ

คำวิสามานยนาม

บาลี ဟံသော (หํโส), จากบาลี หํสาวตี


ဗဂေါ

คำวิสามานยนาม


ဓဝဲါ

คำวิสามานยนาม


ဓဝဲါ

ชื่อปลาชนิดหนึ่ง


ဗိက်

คำวิสามานยนาม


ဖာသဳ

คำวิสามานยนาม

(ชื่อสถานที่) ชื่อเมืองมอญ, เมืองใหญ่ของมอญชนิดหนึ่ง


ဖာသဳ

ทางไปโบสถ์อุโบสถ, เส้นทางไปโบสถ์อุโบสถ, สถานที่มีโบสถ์อุโบสถ


တဝ်

จากมอญเก่า တရ်

ใช้กับคำประสมตามข้างล่าง


တဝ်

จากมอญเก่า တဝ်


ဗြာတ်

ร่วมเชื้อสายกับญัฮกุร พราด่

ဗြါတ်
พฺราต์

ဗြာတ်မွဲဃရး

กล้วยหนึ่งหวี

พฺราต์มฺวัวฆรห์


သာန်လာန်

คำวิสามานยนาม

สาละวิน (แม่น้ำ)


စက္ခော

စက္ခောမွဲကရေက်

กระดาษหนึ่งแผ่น

จกฺโขมฺวัวกเรก์


သ္ၚိ

สืบทอดจากมอญ-เขมรดั้งเดิม *jaaʔ (“บ้าน”)


ဂၞိ

ร่วมเชื้อสายกับญัฮกุร ฮนีʔ


ဂၠုင်

สืบทอดจากมอญกลาง gluṅ, จากมอญเก่า dluṅ, จากมอญ-เขมรดั้งเดิม *d₂lu(u)ŋ ~ *d₂l(u)əŋ; เทียบบะห์นัร plŭng

รางใส่อาหารสัตว์


အန္တရာယ်

ยืมมาจากบาลี อนฺตราย

အန္တရာယ်mnw.wav

ကပေါတ်လဝဟ် လ္ပဝေၚ် နွံကဵုအန္တရာယ်။

อย่าเล่นกับอาวุธ มันอันตราย

กโปต์ลวห์ ลฺปเวง์ นฺวํเกอ̂อนฺตราย์.


ပိုဒ်

รูปแบบอื่นของ ပိုတ် (ปิุต์)


ပထမ

ยืมมาจากบาลี ปฐม


စန်

คำวิสามานยนาม

จากสันสกฤต चन्द्र (จนฺทฺร)


ဗုဒ္ဓဝါ

คำวิสามานยนาม

จากสันสกฤต बुधवार (พุธวาร)


ဗြဴဗ္တိ

คำวิสามานยนาม

จากสันสกฤต बृहस्पति (พฺฤหสฺปติ)


သိုက်

ยืมมาจากสันสกฤต शुक्र (ศุกฺร)

(ဂြိုဟ် ~) ดาวศุกร์

(တ္ၚဲ ~) วันศุกร์


သၞာံ

สืบทอดจากมอญ-เขมรดั้งเดิม *cn₁am ~ *cn₁aam; ร่วมเชื้อสายกับเขมร ឆ្នាំ (ฉฺนาํ), เวียดนาม năm (นัม)


သြန်

เงิน (สิ่งแลกเปลี่ยน)


ဆာပ်ပျာ

ยืมมาจากพม่า ဆပ်ပြာ (ฉป์ปฺรา); จากอังกฤษ soap


ဍာ်ဆၚ်

ဍာ် (ฑา์, “น้ำ”) + ဆၚ် (ฉง์, “ทิ่ม; แทง”)


ကွေန်

รูปแบบอื่นของ ကောန် (โกน์)


ထဝ်

สืบทอดจากมอญเก่า ထရ်


ဍာ်သာဲ

ဍာ် (ฑา์, “น้ำ”) + သာဲ (สาย, “ผึ้ง”)


ပ္ကဴ

สืบทอดจากมอญ-เขมรดั้งเดิม *pkaaw ~ *pkaʔ; ร่วมเชื้อสายกับญัฮกุร กาว, เขมร ផ្កា (ผฺกา), บะห์นัร pơkao; ร่วมรากกับ ကဴ (เกา)


ဒၠိက်

ผ้าสวมข้อมือของผู้ชาย


ပေဲါ

จากพม่า ပွဲ (ปฺแว)


သော်

สืบทอดจากมอญ-เขมรดั้งเดิม *suk; ร่วมเชื้อสายกับญัฮกุร ชอก, เวียดนาม tóc (ต็๊อก), เขมร សក់ (สก̍), คาซี shniuh


တသော်

สืบทอดจากมอญ-เขมรดั้งเดิม *suk; ร่วมเชื้อสายกับเขมร សក់ (สก̍), เวียดนาม tóc (ต็๊อก)


နာဍဳ

จากสันสกฤต नाडि (นาฑิ, “ระยะเวลา 24 นาที”)

นาฬิกา (เครื่องบอกเวลา)

မွဲနာဍဳစှ်သုန်မိနေတ်။

หนึ่งชั่วโมงสิบห้านาที

มฺวัวนาฑีจฺห์สุน์มิเนต์.

LL-Q13349 (mnw)-咽頭べさ-နာဍဳဗှ်ေအခိၚ်ဍာံမံၚ်ဟာ.wav

နာဍဳဗှ်ေအခိၚ်ဍာံမံၚ်ဟာ။

นาฬิกาคุณตรงเวลาไหม

นาฑีพฺหเ์อขิง์ฑาํมํง์หา.

နာဍဳလဇုဲမံၚ်။

นาฑีลชุยมํง์.

นาฬิกา (ชั่วโมง)


မိဏေတ်

พม่า မိနစ် (มินจ์), อังกฤษ minute


စက္ကာန်

ยืมมาจากพม่า စက္ကန့် (จกฺกน์̥), จากอังกฤษ second


လမဳ

ฝา (ใช้ปิดหรือครอบ)


ဗ္တာၚ်

ขาว (ใช้กับสิ่งมีชีวิตหรือแร่ธาตุ)


သ္ကံ

กลุ่ม, หมู่, ฝูง


သ္ကံ

ขาวหรือเทาอ่อนอย่างผมหงอก


ဇၟိက်

แผลงมาจาก ဇိက် (ชิก์, “คราด”)

/cɛ̀ʔ.mə̀ːc/

เกษตรกรรม, กสิกรรม


ဇိက်

เข็มซ่อนปลาย


ဇိက်

ไถ, คราด, เตรียมดินเพื่อปลูกพืช


သၞေၚ်

สืบทอดจากมอญ-เขมรดั้งเดิม *sn₁iəŋ


ဍိုၚ်

สืบทอดจากมอญ-เขมรดั้งเดิม *tɗuŋ ~ *tɗuəŋ ~ *tɗ(ə)ŋ

က္ဍိုၚ်
က္ဍိုင်
ဍိုင်


ဍိုၚ်

က္ဍိုၚ်
က္ဍိုင်
ထ္ဍိုၚ်
ထ္ဍိုင်
သ္ဍိုၚ်
သ္ဍိုင်
ဍိုင်


ဒအာပ်

สืบทอดจากมอญ-เขมรดั้งเดิม *sʔaap; ร่วมเชื้อสายกับเขมร ស្ងាប (สฺงาบ), บะห์นัร kơngap, ปาโกะห์ ng-ap, เวียดนาม ngáp (ง้าป), นิโคบาร์กลาง hing-âp


က္သေဲ

สืบทอดจากมอญ-เขมรดั้งเดิม *ksiw ~ *ksiəw; ร่วมเชื้อสายกับเขมร ខ្សៀវ (ขฺเสียว), คาซี pasiaw


ဖရာပ်

สืบทอดจากมอญ-เขมรดั้งเดิม *b(h)raap; ร่วมเชื้อสายกับเขมร ព្រាប (พฺราบ)


ဖေံ

สืบทอดจากมอญ-เขมรดั้งเดิม *bheʔ; ร่วมเชื้อสายกับเขมร ភេ (เภ)


ဂၠေံ

สืบทอดจากมอญ-เขมรดั้งเดิม *ɢliʔ ~ *ɢliəʔ ~ *ɢliəh; ร่วมเชื้อสายกับเขมร ខ្លី (ขฺลี)


ဆီ

สืบทอดจากมอญ-เขมรดั้งเดิม *ɟhaam ~ *ɟhiim; ร่วมเชื้อสายกับญัฮกุร ชิม, เขมร ឈាម (ฌาม)


ကြေဲ

สืบทอดจากมอญ-เขมรดั้งเดิม *kriəlʔ; ร่วมเชื้อสายกับเขมร ក្រៀល (กฺเรียล), เวียดนาม sếu (เซ้ว)


ကွာဲ

สืบทอดจากมอญ-เขมรดั้งเดิม *kwaaj


ကၠီု

สืบทอดจากมอญ-เขมรดั้งเดิม *kl(u)m


မုဲ

สืบทอดจากมอญ-เขมรดั้งเดิม *(d₂)muj


သ္အး

สืบทอดจากมอญ-เขมรดั้งเดิม *cʔaʔ ~ *cʔah ~ *cʔaas; ร่วมเชื้อสายกับเขมร ស្អាត (สฺอาต)


သ္အး

แผลงมาจากรากศัพท์ 1 โดยเพิ่มเสียง /hə-/


ဒအိုအ်

สืบทอดจากมอญ-เขมรดั้งเดิม *cʔə(ə)ʔ ~ *cʔə(ə)k ~ *cʔak (“สะอึก; เรอ”)


ဖအိုအ်

สืบทอดจากมอญ-เขมรดั้งเดิม *crʔoʔ

คานค้ำหลังคา


သ္ဗံ

สืบทอดจากมอญ-เขมรดั้งเดิม *()bɔʔ

หนอกบนหลังวัว


ၜဴ

สืบทอดจากมอญ-เขมรดั้งเดิม *(t)ɓuuʔ; ร่วมเชื้อสายกับเขมร អំពៅ (อํเพา)


ဗၜေံ

สืบทอดจากมอญเก่า ဗၜေအ်, จากมอญ-เขมรดั้งเดิม *bəɓeʔ; ร่วมเชื้อสายกับเขมร ពពែ (พแพ), ญัฮกุร แพะ, ชอง แพ่ะ, ไทย แพะ

ဗ္ၜေံ
ဗၜေအ်
ခၜေံ


ထၟ

คำศัพท์ไม่ได้ใช้กับวรรณกรรม คำศัพท์นี้เฉพาะเสียงคล้ายคลึงเท่านั้น สำหรับคนที่ไม่คล่องแคล่วภาษามอญ เข้าใจผิดกันออกเสียงน่าจะเป็นไปได้ (ลองดูตัวอย่างคำออกเสียงภาษาไทย=คุณ, คูณ, คุ้น, คน คำนี้สำหรับคนที่ไม่คล่องแคล่วภาษาไทย เข้าใจผิดการออกเสียงเป็นไปได้เช่นกัน) ดูคำ စၟ (จฺม) นี้ต่อไป


လာဲ

สืบทอดจากมอญ-เขมรดั้งเดิม *laaj (“ละลาย; หลวม; เกียจคร้าน”); ร่วมเชื้อสายกับเขมร រលាយ (รลาย), เขมร ធ្លាយ (ธฺลาย), เวียดนาม lười (เหลื่อย)


အဟာန်

สืบทอดจากมอญ-เขมรดั้งเดิม *haan; ร่วมเชื้อสายกับเขมร ក្ងាន (กฺงาน); เทียบขมุอิกดั้งเดิม *haːn, จีนยุคกลาง雁 (MC ngaenH, “ห่านป่า”)


တွာဲ

สืบทอดจากมอญ-เขมรดั้งเดิม *waj ~ *waaj (“เปลี่ยนเจ้าของ”); ร่วมเชื้อสายกับเขมร ថ្វាយ (ถฺวาย)

တွာဲ
ကွဲာ
ကွာဲ

ถวาย, เสนอให้


ယောံ

สืบทอดจากมอญ-เขมรดั้งเดิม *nɟum ~ *nɟuum ~ *nɟuəm ~ *nɟəm (“(สี)เข้ม”)


ခယောံ

แผลงมาจาก ယောံ (โยํ), จากมอญ-เขมรดั้งเดิม *nɟum ~ *nɟuum ~ *nɟuəm ~ *nɟəm (“(สี)เข้ม”)


တၟိ

สืบทอดจากออสโตรเอเชียติกดั้งเดิม *tmiːʔมอญเก่า တမိ; ร่วมเชื้อสายกับญัฮกุร ตะมีʔ, เขมร ថ្មី (ถฺมี)


ပုင်

รูปเลิกใช้ของ ပုၚ် (ปุง์)


မြာ်

สืบทอดจากมอญเก่า mrek, mreṅ, จากมอญ-เขมรดั้งเดิม *mraik()


ဒမှော်

สืบทอดจากมอญ-เขมรดั้งเดิม *muuk ~ muək, จากจีนเก่า帽 (OC *muːɡs); ร่วมเชื้อสายกับเขมร មួក (มัวก), ไทย หมวก, ลาว ໝວກ (หมวก)

หมวกปีกกว้าง


မန်

คำวิสามานยนาม

ในวรรณกรรมมอญคลาสสิก จะพบคำว่า ရမာန် (รมาน์)

ဘာသာမန်

ဂကူမန်


မန်

ยืมมาจากสันสกฤต मन्त्र (มนฺตฺร)

ใส่ไวรัสแห่งการรักษาลงใน {ยาน้ำ} โดยท่องบทสวดซ้ำมนต์เสน่ห์หรือสูตรวิเศษท่องมนต์คาถากล่าวคาถารักษาหรือคำชั่วร้าย


မန်

ยืมมาจากสันสกฤต मन्त्र (มนฺตฺร)

เสน่ห์ หรือ สูตรวิเศษ


ကရေင်

คำวิสามานยนาม

จาก ကြေင် (กฺเรง์, “พืชตระกูลยูจีเนีย”)


ပုၚ်ဍာ်

ပုၚ် (ปุง์, “ข้าวสวย”) + ဍာ် (ฑา์, “น้ำ”)


ပုင်သင်္ကြာန်

ပုၚ် (ปุง์, “ข้าวสวย”) + သင်္ကြာန် (สง์ฺกฺราน์, “สงกรานต์”)


သင်္ကြာန်

คำวิสามานยนาม

รูปเลิกใช้ของ သၚ်္ကြာန် (สง์ฺกฺราน์)


ယဲကျာ

ယဲ (ยัว, “ความเจ็บป่วย; โรค”) + ကျာ (กฺยา, “อากาศ; ลม”)


ယဲကၠန်

ယဲ (ยัว, “ความเจ็บป่วย; โรค”) + ကၠန် (กฺลน์, “งูเหลือม; งูหลาม”)


ကၠန်

งูเหลือม, งูหลาม


ဍာ်ကၠောံ

ဍာ် (ฑา์, “น้ำ”) + ကၠောံ (กฺโลํ, “แข็งตัว”)


ဍာ်ခြက်

ဍာ် (ฑา์, “น้ำ”) + ခြက် (ขฺรก์, “แข็งตัว”)


တှ်

สืบทอดจากมอญ-เขมรดั้งเดิม *t₁ɔh; ร่วมเชื้อสายกับบะห์นัร toh, ปาโกะห์ tóuh, เขมร ដោះ (โฎะ) และ นิโคบาร์กลาง [Nancowry] toah


ဍာ်တှ်

ဍာ် (ฑา์, “น้ำ”) + တှ် (ตฺห์, “เต้านม”)


က္ၜၚ်

เรือยนต์ขนาดใหญ่


ဒုၚ်

สืบทอดจากมอญ-เขมรดั้งเดิม *d(ɯə)ŋʔ (“รับ”)

แบกรับ, อดทน, ทนทุกข์


ဗြဲ

ฝน (ที่ตกจากฟ้า)


မတ်ဆု

မတ် (มต์, “ตา (อวัยวะ)”) + ဆု (ฉุ, “ต้นไม้; ไม้”)


ယဲမတ်

ယဲ (ยัว, “ความเจ็บป่วย; โรค”) + မတ် (มต์, “ตา (อวัยวะ)”)


ယဲမတ်ကနအ်

ယဲ (ยัว, “ความเจ็บป่วย; โรค”) + မတ် (มต์, “ตา (อวัยวะ)”) + ကနအ် (กนอ์, “กิ้งก่าชนิดหนึ่ง”)


ဗၜဵု

/pɛ̤ʔ.ɓə(ː)/


ဇြုံ

ร่วมเชื้อสายกับญัฮกุร โชรม่ / โชรม


စာင်

ร่วมเชื้อสายกับญัฮกุร ชาง


ကၟက်

จี้, สร้อยคอ


အုက်

ตัวผู้ (ใช้กับไก่เท่านั้น)


ၝောံ

ส่วนประกอบหลัก


ဗတာဲ

เทียบไทย กระต่าย

กระต่ายป่า, กระต่าย


ကၞုဲ

ร่วมเชื้อสายกับญัฮกุร ฮนูย


လက်ဖက်

ยืมมาจากพม่า လက်ဖက် (ลก์ผก์)

ชา (ต้นหรือใบ)


ဍာ်လက်ဖက်

ဍာ် (ฑา์, “น้ำ”) + လက်ဖက် (ลก์ผก์, “ชา (ต้นหรือใบ)”)

ชา (เครื่องดื่ม)


တ္ၚဲ

สืบทอดจากมอญ-เขมรดั้งเดิม *t₂ŋiiʔ; ร่วมเชื้อสายกับเขมร ថ្ងៃ (ถฺไง), เวียดนาม ngày (หงั่ย).


သၞံၚ်

แผลงมาจาก စံၚ် (จํง์, “เผา”)

ดาว, ดาวฤกษ์


သုၚ်

สูดควัน, สูบ (บุหรี่)


အမှဲ

เทียบพม่า မိုး (โม:, “ท้องฟ้า”)


အယုက်

ยืมมาจากบาลี อายุก


အသုဘ

ยืมมาจากบาลี อสุภ


အိက်

ของเสีย, กาก


ဥပမာ

ยืมมาจากบาลี อุปมา

การเปรียบเทียบ


တၞးထဝ်

တၞး (ตฺนห์, “ใบไม้; แผ่นบาง ๆ”) + ထဝ် (ถว์, “ทอง”)


အာ

สืบทอดจากมอญเก่า အာရ်; ร่วมเชื้อสายกับญัฮกุร อาร


ပဿဴ

ยืมมาจากบาลี ปสฺสาว


ဥပရာဇာ

ยืมมาจากบาลี ဥပရာဇာ (อุปราชา)

/ʔṵpərɛ̀əjɛ̀ə/

อุปราช, มกุฎราชกุมาร


သြိုၚ်

เทียบเขมร សាង (สาง), ไทย สร้าง


ပြိုက်

ส้ม, ผลไม้จำพวกส้ม


လကံ

เทียบไทย ระกำ, เขมร ប៉កម (บ̎กม), ម៉កម (ม̎กม), ម្កម (มฺกม), หรือ ប៉ាកាំ (บ̎ากาํ), พม่า ရင်ကမ်း (รง์กม์:)

ระกำ (สละชนิด Salacca wallichiana C. Martius) (ต้นหรือผล)

น้ำมันที่ได้จากสีเสียด (Acacia catechu (L.F.) Willd.)


လကံ

เนินดินยกพื้นเป็นเกาะซึ่งเกิดจากที่ตั้งหมู่บ้านในพื้นที่ลุ่มน้ำ พื้นดินผืนหนึ่งซึ่งมีน้ำล้อมรอบตลอดเวลา


ဂတာံ

สืบทอดจากมอญเก่า ဗတာံ, จากมอญ-เขมรดั้งเดิม *kt₁aam; ร่วมเชื้อสายกับญัฮกุร ฮึตาม, เขมร ក្ដាម (กฺฎาม)

ခတာံ
ဗတာံ
ဟတာံ


သြော်

เทียบไทย ซอก


ဒဒန်

กำแพงต้านคลื่น

ท่าเรือที่สร้างบนตอม่อ


ဂဒုက်

เทียบไทย กระต๊อบ

กระต๊อบ, กระท่อม (ที่อยู่อาศัย)


ဗတၚ်

เทียบไทย หน้าต่าง


ဗုၚ်

สืบทอดจากมอญ-เขมรดั้งเดิม *buŋ() ~ *buuŋʔ; ร่วมเชื้อสายกับเขมร ពុង (พุง), เวียดนาม bụng (บุ่ง), ไทย พุง


စံင်

ยืมมาจากพม่า စောင်း (เจาง์:), จากเปอร์เซีย چنگ (ชัง)


စံင်

ยืมมาจากพม่า [Term?]

ใช้กับหนังสือ


စံင်

จุด (ไฟ), เผา


ထး

สืบทอดจากมอญกลาง ထး, จากมอญเก่า *ထာသ်, จากมอญ-เขมรดั้งเดิม *thaas; ร่วมเชื้อสายกับญัฮกุร ทาด, เขมร ថាស (ถาส), ไทย ถาด, คำเมือง ᨳᩣ᩠ᨯ (ถาด), เขิน ᨳᩣ᩠ᨯ (ถาด), ลาว ຖາດ (ถาด)


လဗာ

ยืมมาจากพม่า ရာဘာ (ราภา) หรือ ရော်ဘာ (เรา์ภา), จากอังกฤษ rubber


ရိုၚ်ဂအုဲ

ရိုၚ် (ริุง์, “อาคาร”) + ဂအုဲ (คอุย, “ยา; แพทยศาสตร์”)


သုသာန်

ยืมมาจากบาลี สุสาน, จากสันสกฤต श्मशान (ศฺมศาน)

မၞိဟ်ဂမၠိုၚ် ကာလချိုတ်၊ ကလောညးတံဂှ် ကေတ်ဏာဇွတံဂှ် ဋ္ဌာန်တိသုသာန်တုဲ တိုပ်ကၠေံအိုတ်ရ။ ဟွံသေၚ်သာ်ဂှ် စံၚ်ဇွဂြဇုတ်အိုတ်ရ။

เมื่อผู้คนตาย ความสัมพันธ์ของพวกเขาจะนำศพไปที่สุสานและฝังศพทั้งสอง หรือ เผาศพพวกเขา

มฺนิห์คมฺลิุง์ กาลขฺยิุต์, กโลญห์ตํคฺห์ เกต์ณาชฺวตํคฺห์ ฏฺฐาน์ติสุสาน์ตุย ติุป์กฺเลํอิุต์ร. หฺวํเสง์สา์คฺห์ จํง์ชฺวคฺรชุต์อิุต์ร.


ဗနိက်

รูปแบบอื่นของ ဗၞိက် (พฺนิก์)


ဗၞိက်

ยืมมาจากบาลี วณิชฺช, จากสันสกฤต वणिज्य (วณิชฺย)

พาณิชย์, การค้าขาย


ကစိန်

รูปแบบอื่นของ လစိန် (ลจิน์)


ကၟ

คำศัพท์ไม่ได้ใช้กับวรรณกรรม เฉพาะเป็นคำออกเสียงเท่านั้น ดูคำ စၟ (จฺม) นี้ต่อไป


ကမက်

รูปแบบอื่นของ ကၟက် (กฺมก์)


သ္ကေပ်

คีบด้วยคีม แหนบ หรือตะเกียบ

คว้าด้วยกรงเล็บ

หยิบด้วยนิ้วชี้และนิ้วหัวแม่มือ


ကၞိ

* สัทอักษรสากล^((คำอธิบาย)): /ʔa.nɔeʔ/
*
 เสียง (ภาษาปาก): (file)


ဆပ်ဖျာ

ยืมมาจากพม่า ဆပ်ပြာ (ฉป์ปฺรา); จากอังกฤษ soap


ကသော်

สืบทอดจากมอญ-เขมรดั้งเดิม *suk; ร่วมเชื้อสายกับเขมร សក់ (สก̍), เวียดนาม tóc (ต็๊อก)


ပ္ညဳပ္ညပ်

ပ္ညဳ (ปฺญี) + ပ္ညပ် (ปฺญป์), บาลี ปญฺญตฺต, สันสกฤต प्रज्ञप्त (ปฺรชฺญปฺต).
*
 เสียง: (file)

เจรจาต่อรอง, ไกล่เกลี่ย


သွုၚ်

แผลงมาจาก သုၚ် (สุง์, “ดื่ม”)


သွုၚ်

แผลงมาจาก သုၚ် (สุง์, “ดื่ม”)

อัตรากินยาครั้งหนึ่ง ๆ


သွုင်

รูปแบบอื่นของ သွုၚ် (สฺวุง์)


တဆိပ်

ยืมมาจากพม่า တံဆိပ် (ตํฉิป์)

ตรา, ดวงตรา, เครื่องหมายการค้า


ထဝ်ဗာတ်

ยืมมาจากพม่า ထောပတ် (เถาปต์)

ส่วนผสมอื่น ๆ ที่เป็นมัน


ကြုက်

คำวิสามานยนาม

เทียบจีนยุคกลาง客 (MC khaek, “แขก (ผู้มาเยือน)”)


လိမဴ

ยืมมาจากโปรตุเกส limão; เทียบพม่า လိမ္မော် (ลิมฺเมา์)

ส้มเขียวหวาน


ဝိ

สืบทอดจากมอญ-เขมรดั้งเดิม *lwaaʔ; ร่วมเชื้อสายกับเขมร ល្វា (ลฺวา)


မၚ်ဂုတ်

ยืมมาจากไทย มังคุด, จากมาเลเซีย manggustan


မၚ်ကြေံ

မင်ကြေံ
မၚ်ကြေအ်
မင်ကြေအ်


ဗ္ဒဝ်

ยืมมาจากสันสกฤต बदर (พทร) หรือบาลี พทร

พุทรา, พุทราจีน


မၚ်ဂၠန်

မင်ဂၠန်
မၚ်ဂၠောန်
မင်ဂၠောန်


တံၚ်ဂဇဵု

ยืมมาจากพม่า ကနစိုး (กนโจ:)


သၟာသၟိတ်

ยืมมาจากสันสกฤต समुद्र (สมุทฺร) หรือบาลี สมุทฺท

ทะเล, มหาสมุทร


ဗ္ဂိန်

จากเขมรเก่า ព្រគេន (พฺรเคน), ប្រគេន (ปฺรเคน); ร่วมเชื้อสายกับเขมร ប្រគេន (บฺรเคน), ไทย ประเคน

ประเคน, ถวาย


ပ္ဍုၚ်

ပ္ဍုင်
ပဍုၚ်
ပဍုင်


မၞိဟ်တြုံ

မၞိဟ် (มฺนิห์, “มนุษย์”) + တြုံ (ตฺรุํ, “ชาย; ผู้ชาย; สามี”)

Mnw-မၞိဟ်တြုံ.oga


မၞိဟ်ဗြဴ

မၞိဟ် (มฺนิห์, “มนุษย์”) + ဗြဴ (พฺเรา, “หญิง; ผู้หญิง; ภรรยา”)


တြုံ

ชาย, ผู้ชาย, สามี


ဗြဴ

ร่วมเชื้อสายกับญัฮกุร เพรา, คาซี (ka) briw (“ผู้หญิง”)

หญิง, ผู้หญิง, ภรรยา


ကောန်

สืบทอดจากมอญ-เขมรดั้งเดิม *kuun ~ *kuən

ลูก (ของคนหรือสัตว์)

สมาชิกของกลุ่ม

ส่วนย่อยของระบบ


ကောန်ၚာ်တြုံ

ကောန်ၚာ် (โกน์งา์, “เด็ก”) + တြုံ (ตฺรุํ, “ชาย; ผู้ชาย; สามี”)


ကောန်တြုံ

ကောန် (โกน์, “ลูก”) + တြုံ (ตฺรุํ, “ชาย; ผู้ชาย; สามี”)

Mnw-ကောန်ကြုံ.wav


ၚေက်

ร่วมเชื้อสายกับญัฮกุร เงียก่


စဴ

หลาน (ลูกของลูก)


တကအ်

รูปแบบอื่นของ တကံ (ตกํ)


ဒျောဒျာ

คำวิสามานยนาม

จากสันสกฤต अयोध्या (อโยธฺยา)

อาณาจักรอยุธยา


ကောန်ၚာ်

ကောန် (โกน์, “ลูก”) + ၚာ် (งา์, “-มอง-”)

ကောန်ၚါ်
ကောန်ညာ်
ကွေန်ၚါ်

ကောန်ၚာ်.ogg

เด็ก (คนอายุน้อย)


ကောန်ၚါ်

รูปแบบอื่นของ ကောန်ၚာ် (โกน์งา์, “เด็ก”)


ကျာ်

ကၠဲၭ

กะเหรี่ยงโปตะวันตก

kyitẹ

กะเหรี่ยงโปตะวันตก

ကျာ်

กะเหรี่ยงโปตะวันออก

kjài

กะเหรี่ยงโปตะวันออก

พระ (คำประกอบ)

พระพุทธเจ้า, พระพุทธรูป (ย่อมาจาก ကျာ်တြဲ)

เจดีย์ (ย่อมาจาก ကျာ်စေတဳ)


ကျာ်

คำขานรับ เหมือนกับ ครับ ค่ะ


ကောန်စိုတ်

ကောန် (โกน์) + စိုတ် (จิุต์)

Mnw-ကောန်စိုတ်.wav


စိုတ်

ยืมมาจากบาลี จิตฺต; ร่วมรากกับ စိတ္တ (จิตฺต)


ပၠိ

คำวิสามานยนาม

ยืมมาจากบาลี ปาลิ หรือ ปาฬิ


စေတဳ

ยืมมาจากบาลี เจติย

เจดีย์, สถูป


သော်က္ဍိုပ်

သော် (โส์, “ผม, ขน”) + က္ဍိုပ် (กฺฑิุป์, “ศีรษะ”)

ผม (บนศีรษะ)


က္ဍိုပ်

ร่วมเชื้อสายกับญัฮกุร [Term?] (kədəp¹)

ကဍိုပ်
က္ဍိပ်
ဍိုပ်


ကြေင်

พืชตระกูลยูจีเนีย (Eugenia)

နူပ္ဍဲအရေဝ်ဝေါဟာမန်ရမျာင်တုပ်နွံၜါ(ကရေင်ဟွံသေင်မဂ္ဂးကြေင်)มีสองลักษณะคล้ายคลึงกับการออกเสียงในภาษามอญ(ยูจีเนียหรือกะเหรี่ยง)

သတ်ကြေင်

ผลไม้ผลยูจีเนีย

ရိုဟ်ကြေင်

တၞံကြေင်

ကၞာင်ကြေင်

กิ่งยูจีเนีย

กฺนาง์กฺเรง์


ကဴ

สืบทอดจากมอญ-เขมรดั้งเดิม *pkaaw ~ *pkaʔ; ร่วมเชื้อสายกับญัฮกุร กาว, เขมร ផ្កា (ผฺกา), บะห์นัร pơkao; ร่วมรากกับ ပ္ကဴ (ปฺเกา)


ပိုဲ

ร่วมเชื้อสายกับญัฮกุร แป็ย


သွ

แผลงมาจาก စ (จ, “กิน”); เทียบภาษามอญสมัยทวาราวดี *caaʔ “กิน” และ *cwaaʔ “เนื้อ”

แกง, อาหารน้ำที่กินกับข้าว


ဂြၚ်

รูปแบบอื่นของ ဂြင် (คฺรง์)


ဂြၚ်

รูปแบบอื่นของ ဂြင် (คฺรง์)


စံၚ်

รูปแบบอื่นของ စံင် (จํง์)


စံၚ်

รูปแบบอื่นของ စံင် (จํง์)


စံၚ်

รูปแบบอื่นของ စံင် (จํง์)


စာၚ်

รูปแบบอื่นของ စာင် (จาง์)


စါင်

รูปแบบอื่นของ စာင် (จาง์)


သရဳရ

สืบทอดจากมอญเก่า သရဳရ, จากบาลี สรีร

สรีระ, ร่างกาย (ของคน)


ကောန်ၚာ်ဗြဴ

ကောန် (kon, “เด็ก”) + ၚာ် (ŋa̤ik, “ดู”) + ဗြဴ (prɛ̀a, “สาว”)

ကောန်ၚာ်ဗြဴ.ogg


ဗ္ၜေံ

สืบทอดจาก, จาก; ร่วมเชื้อสายกับเขมร ពពែ (พแพ), ญัฮกุร แพะ, ชอง แพ่ะ, ไทย แพะ

ဗၜေံ
ဗၜေအ်
ခၜေံ


ဗၜေအ်

รูปแบบอื่นของ ဗၜေံ (พเบํ)


ခၜေံ

รูปแบบอื่นของ ဗၜေံ (พเบํ)


စှော်

รูปเลิกใช้ของ စှ် (จฺห์)


ဗၟာ

คำวิสามานยนาม

ยืมมาจากพม่า ဗမာ (พมา), จาก မြန်မာ (มฺรน์มา)

พม่า, เมียนมา (ประเทศ ชาว หรือภาษา)


ကၠံ

สืบทอดจากมอญเก่า ကၠအ်

สวน (ที่ปลูกต้นไม้)


ကျာံ

ร่วมเชื้อสายกับญัฮกุร คะยาม


ဂကောံအက္ခရ်ဗွဟ်ရမျာင်

จาก ဂကောံ (คโกํ, “กลุ่มหรือนานาชาติ”) + အက္ခရ် (อกฺขร์, “ตัวอักษร”) + ဗွဟ်ရမျာင် (พฺวห์รมฺยาง์, “การออกเสียง”)

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/International Phonetic Alphabet mnw.wav

สัทอักษรสากล

th-ဂကောံအက္ခရ်ဗွဟ်ရမျာင်-mnw-noun-tV2-B451


တိုက်လဝဟ်

တိုက် (ติุก์, “อาคาร, ห้องโถง”) + လဝဟ် (ลวห์, “อาวุธ, ศัสตราวุธ”)

တိုက်လဝဟ်.wav


ဍာ်တှ်သတ်ဗြဴ

ဍာ်တှ် (ฑา์ตฺห์, “น้ำนม”) + သတ်ဗြဴ (สต์พฺเรา, “ผลไม้ตัวเมียหรือมะพร้าว”)

ဍာ်တှ်သတ်ဗြဴ.wav

ဍာ်တှ်သဗြဴ.wav


သတ်ဗြဴ

သတ် (สต์, “หมาก”) + ဗြဴ (พฺเรา, “หญิง”)


ခမဳ

พระภิกษุสงฆ์


လျးတ္ၚဲ

လျးတ္ၚဲ1.wav

လျးတ္ၚဲ2.wav


ဆိ

อวัยวะเพศหญิง, อวัยวะสืบพันธุ์ของหญิง หรือสัตว์เพศเมีย


ၜင်ကံက်

จาก တင်က္ၜံင် (ตง์กฺบํง์)

ข้อเข่ายักษ์


ၜင်ကံက်

คำวิสามานยนาม

จาก တင်က္ၜံင် (ตง์กฺบํง์)

บางกอก, กรุงเทพมหานคร


ယွံ

ครับ, ครับผม, จ๋า


ပြင်သေတ်

คำวิสามานยนาม

ပြၚ်သေတ်.wav

ဘာသာပြင်သေတ်တံဂှ် ဒှ်အရေဝ်ဘာသာ နွံကဵုယေန်သၞာင် ကျေဝ်ဂေါဝ်ကွေံရ။

ภาษาฝรั่งเศสเป็นภาษาที่สวยงาม

ภาสาปฺรง์เสต์ตํคฺห์ ทฺห์อเรว์ภาสา นฺวํเกอ̂เยน์สฺนาง์ กฺเยว์โคว์กฺเวํร.


အောန်စိုတ်

အောန်စိုတ်.wav

ဂကူမန်တံ ကျပၞာန်ကဵုဗၟာတဲု ဒးဒှ်အာဘဝဍိက် အောန်စိုတ်ဗွဲမလောန်ကွေံရ။

ชาวมอญพ่ายแพ้ในสงครามและตกเป็นทาสของพม่าซึ่งเป็นเรื่องที่น่าเศร้ามาก

คกูมน์ตํ กฺยปฺนาน์เกอ̂พฺมาตัวุ ทห์ทฺห์อาภวฑิก์ โอน์จิุต์พฺวัวมโลน์กฺเวํร.


ဂွိ

ร่วมเชื้อสายกับญัฮกุร ทะวี่ʔ / ทะวี่; เทียบจีนยุคกลาง龜 (MC kwij)


ၚုဲ

ร่วมเชื้อสายกับญัฮกุร คุย่


ၚုဲ

ร่วมเชื้อสายกับญัฮกุร คุย่

ล้อเล่นเด็กเพื่อทำเสียงความร้อง


ကျာ်ခမဳ

คำวิสามานยนาม


ကျာ်ခမဳ

พระเจดีย์มิชชันนารี


ချေဳၚ်မာဲ

คำวิสามานยนาม

จาก ไทย เชียงใหม่

Mnw-ချေဳၚ်မာဲ.wav


ဝဲါဝှာင်

ยืมมาจากอังกฤษ wifi

Mnw-၀ဲါဝှာင်.oga


ဂူၜဴ

คำวิสามานยนาม

หมู่บ้านเกียนตอ


အၜဝ်

คำวิสามานยนาม

หมู่บ้านอาโบว์


အၜဝ်

รูปแบบอื่นของ ၜဝ် (บว์)


အဝ

คำวิสามานยนาม


အဝ

ภูมิภาควากะเหรี่ยง(เก่า)


တၞံကြုက်

คำวิสามานยนาม

หมู่บ้านน้ำเกริก


လက်ချဴ

ညးလက်ချဴမံင်။

เขากำลังพูดคำด่า

ญห์ลก์ขฺเยามํง์.


မွဲလက်

ညးကဵုနၚ်သြန်မွဲလက်။

เขาให้มาเงินหนึ่งหมื่น

ญห์เกอ̂นง์สฺรน์มฺวัวลก์.


ကျာန်ထၜေါအ်ရဳ

คำวิสามานยนาม

จาก ไทย จันทบุรี

ကျာန်ထၜေါအ်ရဳ.wav


မုသာ

จาก บาลี မုသာ (มุสา)

ကာလလဵုလေဝ် လ္ပဟီုဂၠာန် မုသာအိုတ်ညိ။

เมื่อไหร่ก็อย่าพูดมุสา/เมื่อไหร่ก็อย่าพูดโกหก

กาลเลอ̂เลว์ ลฺปหิํุคฺลาน์ มุสาอิุต์ญิ.


အနုဘာဝ်

จาก มอญเก่า အနုဘာဝ်

/ɑ̆nŭ̀bhɛ̀ɑw/


ပက်

သၟတ်ဗြဴမွဲနူကၟာၚ်လ္ပာ်သၚ်တေံ ဒးပက်ကဵုဍာ်ရ။

เด็กหญิงจากอีกฟากหนึ่งของรีสอร์ทถูกสาดน้ำ

สฺมต์พฺเรามฺวัวนูกฺมาง์ลฺปา์สง์เตํ ทห์ปก์เกอ̂ฑา์ร.


သိုၚ်

สร้าง, การก่อสร้าง, ผลิต, ผลิตขึ้น, ขึ้น, เริ่ม, เริ่มต้น, พัฒนา


ပြာကတ်

ยืมมาจากสันสกฤต प्रकट (ปฺรกฏ)


မိဂမဴတှ်

/mi kəːmɑː˨˩ tɑːw˧/

การเลี้ยงลูกด้วยนมแม่


မူသလေန်

ยืมมาจากอาหรับ مُسْلِم (มุซลิม)


ထဝ်တၞး

ထဝ် (ถว์, “ทอง”) + တၞး (ตฺนห์, “ใบไม้; แผ่นบาง ๆ”)


အဴ

ไว คำขานรับและสิ้นสุดประโยค เช่น ขอรับ,ครับ,คะ.


အဴ

ʼaó, สระที่สิบของอักษรมอญสมัยใหม่


ဏး

คำที่มีเสียงเดียวกันและความหมายเดียวกัน ไทย นะ

ကဵုအဲတီကီုလေဝ်ဏး။

ขอผมทราบด้วยนะ

เกอ̂อัวติํกิํุเลว์ณห์.


ဆာန်လာန်

คำศัพท์ที่ออกเสียงเหมือนกัน ไทย ชัลลัน และ อังกฤษ challan.


အိန်

คำวิสามานยนาม

ยืมมาจากบาลี อินฺท, จากสันสกฤต इन्द्र (อินฺทฺร)


တ္ကံ

รูปแบบอื่นของ တကံ (ตกํ, “เกาะ”)


အကုသိုလ်

สืบทอดจากมอญเก่า အကုသလเกี่ยวข้องกับบาลี အကုသလ (อกุสล)

บาปกรรมชั่ว, บาป


အကုသလ

รูปแบบอื่นของ အကုသိုလ် (อกุสิุล์)

รูปแบบอื่นของ အကုသဵု (อกุเสอ̂)


သောတ်

เทียบไทย ซด, ลาว ຊົດ (ซ็ด), ไทใหญ่ သူတ်ႉ (สู๎ต)

ซด, ดื่มเข้าไปลึกๆ


သောတ်သွ

ดื่มในซุปอย่างล้ำลึก


စေတဏာ

ยืมมาจากบาลี เจตนา

มีสติสัมปชัญญะ ความปรารถนาดี มีความปรารถนาดี เจตนาดี ความตั้งใจจริงที่จะทำความดี


ပိက်

ယာတ်ပိက်ဂှ်ကေတ်နၚ်။

เสื้อผ้านั้นเอามา

ยาต์ปิก์คฺห์เกต์นง์.


ပိက်

เพื่อเป็นจะสบายดี

စခိုဟ်ပိက်။


ခၚ်

จากมอญเก่า ခင်

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q13349 (mnw)-Intobesa (咽頭べさ)-ခၚ် (speak).wav

ခၚ်ဍေံကၠုၚ်အဲဟွံတီ။

เขาจะมาผม/ฉันไม่รู้

ขง์เฑํกฺลุง์อัวหฺวํติํ.


ခၚ်

จากมอญเก่า ခင်

ด้ายพันเกลียว


ထိုၚ်စၞာံ

กระเป๋าสตางค์ทำเอาไว้กับหนัง, กระเป๋าหนัง


ပိုတ်

หักไป ขัดไป แตกไป เป็นชิ้นๆ หลีกทางให้ตัดไปตัดออกจนไม่สิ้นสุด


ပိုတ်

จาก บาลี ပဒ (ปท), จาก สันสกฤต पद (ปท)

เครื่องหมายวรรคตอนทำให้เป็นหนึ่งเดียวของคำพูด บท ย่อหน้า ข้อความ {ชิ้นของการเขียน} ประโยค บทกวีคำ


စဳ

เพื่อเปิดไฟในการค้นหาด้วยแสง


စၟ

สืบทอดจากมอญ-เขมรดั้งเดิม *()maʔ


သၟိၚ်

สมาชิกราชวงศ์

พระมหากษัตริย์


သၟိၚ်

คำพ้องความของ သၟိၚ်က္ဍိုပ် (สฺมิง์กฺฑิุป์)

သၟိၚ်က္ဍိုပ်

สฺมิง์กฺฑิุป์


သၟိၚ်က္ဍိုပ်

LL-Q13349 (mnw)-咽頭べさ-သၟိၚ်က္ဍိုပ် (read).wav

LL-Q13349 (mnw)-咽頭べさ-သၟိၚ်က္ဍိုပ် (speak).wav

สวมผ้าโพกหัว

คำพ้องความของ ထၟိၚ်က္ဍိုပ် (ถฺมิง์กฺฑิุป์)

ထၟိၚ်က္ဍိုပ်

ถฺมิง์กฺฑิุป์


လဳမဴ

รูปแบบอื่นของ လိမဴ (ลิเมา)


စွံ

ပရံကဵုဍေံတံညးမွဲ မွဲစွံညိ။

แบ่งปันให้พวกเขาด้วยการ

ปรํเกอ̂เฑํตํญห์มฺวัว มฺวัวจฺวํญิ.

ပါ်ထောံၜါစွံညိ။

แยกไปสองชิ้น

ปา์โถํบาจฺวํญิ.


စွံ

အရေဝ်မၞးစွံလဝ်ကၠာ။

การพูดนอกเอาไว้ก่อน

อเรว์มฺนห์จฺวํลว์กฺลา.

LL-Q13349 (mnw)-咽頭べさ-ဣဏံစွံထောံပ္ဍဲဒၞာဲၜိုဟ်ၜိုဟ်.wav

ဣဏံစွံထောံပ္ဍဲဒၞာဲၜိုဟ်ၜိုဟ်။

อันนั้นเอาไว้ที่เย็นๆ

อิณํจฺวํโถํปฺฑัวทฺนายบิุห์บิุห์.

LL-Q13349 (mnw)-咽頭べさ-ကောန်မၞးစွံလဝ်ကဵုအဲအဏံ.wav

ကောန်မၞးစွံလဝ်ကဵုအဲအဏံ။

เด็กนอกเอาไว้กับฉัน

โกน์มฺนห์จฺวํลว์เกอ̂อัวอณํ.

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q13349 (mnw)-咽頭べさ-ကၠောန်ကမၠောန်မွဲမွဲမ္ဂး စွံစေတနာခိုဟ်ခိုဟ်တုဲ ကၠောန်ညိ.wav

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/transcoded/9/9b/LL-Q13349_(mnw)-咽頭べさ-ကၠောန်ကမၠောန်မွဲမွဲမ္ဂး_စွံစေတနာခိုဟ်ခိုဟ်တုဲ_ကၠောန်ညိ.wav/LL-Q13349_(mnw)-咽頭べさ-ကၠောန်ကမၠောန်မွဲမွဲမ္ဂး_စွံစေတနာခိုဟ်ခိုဟ်တုဲ_ကၠောန်ညိ.wav.ogg

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/transcoded/9/9b/LL-Q13349_(mnw)-咽頭べさ-ကၠောန်ကမၠောန်မွဲမွဲမ္ဂး_စွံစေတနာခိုဟ်ခိုဟ်တုဲ_ကၠောန်ညိ.wav/LL-Q13349_(mnw)-咽頭べさ-ကၠောန်ကမၠောန်မွဲမွဲမ္ဂး_စွံစေတနာခိုဟ်ခိုဟ်တုဲ_ကၠောန်ညိ.wav.mp3

ကၠောန်ကမၠောန်မွဲမွဲမ္ဂး စွံစေတနာခိုဟ်ခိုဟ်တုဲ ကၠောန်ညိ။

เมื่อทำงานใด ๆ ให้ทำใจให้ดีแล้วลงมือทำ

กฺโลน์กมฺโลน์มฺวัวมฺวัวมฺคห์ จฺวํเจตนาขิุห์ขิุห์ตุย กฺโลน์ญิ.

LL-Q13349 (mnw)-咽頭べさ-ဆ္ဂးဗီုလဵုအဲဂွံစွံဍေံတံရော.wav

ဆ္ဂးဗီုလဵုအဲဂွံစွံဍေံတံရော။

แต่ว่าฉันจะเอาไว้พวกเขาได้อย่างไร

ฉฺคห์พิํุเลอ̂อัวคฺวํจฺวํเฑํตํโร.

LL-Q13349 (mnw)-咽頭べさ-ဆောဝ်လံမၞးစွံဘာကဵုကောန်မၞးရော.wav

ဆောဝ်လံမၞးစွံဘာကဵုကောန်မၞးရော။

เมื่อไหร่จะส่งลูกนอกไปโรงเรียน

โฉว์ลํมฺนห์จฺวํภาเกอ̂โกน์มฺนห์โร.

ပုၚ်ဂှ်စွံလဝ် ဇွောံအဲညိကီု လ္ပစဖ္အိုတ်ထောံ။

เหลือข้าวไว้นิดหน่อยอย่ากินหมด

ปุง์คฺห์จฺวํลว์ ชฺโวํอัวญิกิํุ ลฺปจผฺอิุต์โถํ.

LL-Q13349 (mnw)-咽頭べさ-ပ္ဍဲကွာန်ဏံ ဍေံတံဟွံစွံကွဳပုဟ်ဟာ.wav

ပ္ဍဲကွာန်ဏံ ဍေံတံဟွံစွံကွဳပုဟ်ဟာ။

ในหมู่บ้านนี้พวกเขาไม่ได้เอาไว้รถหรอ

ปฺฑัวกฺวาน์ณํ เฑํตํหฺวํจฺวํกฺวีปุห์หา.

LL-Q13349 (mnw)-咽頭べさ-လ္ပစွံမာနလ္တူညးဂမၠိုၚ်.wav

လ္ပစွံမာနလ္တူညးဂမၠိုၚ်။

อย่าคิดว่าตัวเองดีกว่าคนอื่น

ลฺปจฺวํมานลฺตูญห์คมฺลิุง์.

LL-Q13349 (mnw)-咽頭べさ-လ္ပစွံလဝ်ဍေံပ္ဍဲသ္ၚိညးမွဲဓဝ်.wav

လ္ပစွံလဝ်ဍေံပ္ဍဲသ္ၚိညးမွဲဓဝ်။

อย่าเอาไว้เขาคนเดียวในบ้าน

ลฺปจฺวํลว์เฑํปฺฑัวสฺงิญห์มฺวัวธว์.

LL-Q13349 (mnw)-咽頭べさ-ၝဏံစွံလဝ်သာ်ဏံဟွံဂွံ ဒးမံၚ်ဘာဏောၚ်.wav

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/transcoded/e/ed/LL-Q13349_(mnw)-咽頭べさ-ၝဏံစွံလဝ်သာ်ဏံဟွံဂွံ_ဒးမံၚ်ဘာဏောၚ်.wav/LL-Q13349_(mnw)-咽頭べさ-ၝဏံစွံလဝ်သာ်ဏံဟွံဂွံ_ဒးမံၚ်ဘာဏောၚ်.wav.ogg

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/transcoded/e/ed/LL-Q13349_(mnw)-咽頭べさ-ၝဏံစွံလဝ်သာ်ဏံဟွံဂွံ_ဒးမံၚ်ဘာဏောၚ်.wav/LL-Q13349_(mnw)-咽頭べさ-ၝဏံစွံလဝ်သာ်ဏံဟွံဂွံ_ဒးမံၚ်ဘာဏောၚ်.wav.mp3

ၝဏံစွံလဝ်သာ်ဏံဟွံဂွံ ဒးမံၚ်ဘာဏောၚ်။

มันเอาไว้แบบนี้ไม่ได้ต้องส่งโรงเรียน

บ̱ณํจฺวํลว์สา์ณํหฺวํคฺวํ ทห์มํง์ภาโณง์.


သရက်

จะต้องได้รับบาดเจ็บต้องทนทุกข์ทรมาน


ဆုသ

ต้นสเตเฟกีน พาร์วิโฟเลีย, ต้นไม้ใหญ่ๆชนิดหนึ่ง, ต้นไม้หนา (ใหญ่กว่ามือ), เหมือนดอกสัก, ดอกมีสมุนไพรรักษายา


သရုပ်

ยืมมาจากบาลี สรูป


သရောပ်

ย่อ, สั้น, รวบรัด, โดยตรง, เรื่อง, โดยสังเขป, ใจความสรุป, สาระสำคัญ, จุดสำคัญ, ย่อความ


ရမာန်

คำวิสามานยนาม

(ชื่อโบราณ, ชื่อเก่าแก่ที่สุด) มอญ, คนมอญ, คนเมืองหงสาวดี, คนสัญชาติมอญ (ชื่อเกี่ยวข้องกับภาษามอญยุคสมัยโบราณเก่าแก่ที่สุด หรือ ชื่อภาษามอญดั้งเดิม)


ကောန်မန်

ลูกมอญ, ลูกหลานมอญ, สัญชาติที่มีการพูดภาษามอญ


ကောန်မန်ပိ

ลูกมอญสาม, ลูกหลานมอญสาม, ชาวมอญสามประเภท, สัญชาติที่มีการพูดภาษามอญสามประเภท (สัญชาติมอญสามประเภทตามประเพณีวรรณกรรมนั้นเรียกว่า မန်ညှ, မန်ဒ, မန်ဒိုၚ် การพูดของพวกเขาแตกต่างการสำเนียง และ ความนับถือสักการะเท่านั้น, เนื่องจากเมืองหงสาวดีสลายการพูดภาษามอญนั้นแยกย้ายแตกต่างไปมาก)


မန်ညှ

มอญฮันย่า, หนึ่งในสามกลุ่มย่อยของชาวมอญที่ตั้งรกรากในพื้นที่ที่ปัจจุบันคือเมืองโมตตะมะ หรือเรียกอีกอย่างว่า မုဟ်တၟံ (มุห์ตฺมํ)


မန်ဒ

มอญดา, หนึ่งในสามกลุ่มย่อยของชาวมอญที่ตั้งรกรากในบริเวณที่ปัจจุบันคือเมืองพะโค หรือเรียกอีกอย่างว่า ဟံသာဝတဳ (หํสาวตี)


မန်ဒိုၚ်

มอญเดียน, หนึ่งในสามกลุ่มย่อยของชาวมอญที่ตั้งรกรากในพื้นที่ที่ปัจจุบันคือเมืองป้าแซม หรือเรียกอีกอย่างว่า ဖာသဳ (ผาสี)


မန်ဗၟာ

คำวิสามานยนาม

มอญพม่า หรือ มอญเมียนมาร์, คนเมืองมอญ, คนมอญเกิดในประเทศพม่า (การใช้ยุคสมัยเก่า:คนมอญเกิดในประเทศมอญ), คนมอญสัญชาติพม่า หรือ คนมอญสัญชาติเมียนมาร์


မန်သေံ

คำวิสามานยนาม

มอญไทย, คนมอญเกิดในประเทศไทย หรือ คนมอญสัญชาติไทย


တကံ

ระกำ (สละชนิด Salacca wallichiana C. Martius) (ต้นหรือผล)


တကံ

ที่ดินตะกอนเกาะยกตัวเป็นเนินที่เกิดจากการตั้งหมู่บ้านในพื้นที่ลุ่มน้ำ


တည်

รูปแบบอื่นของ တန် (ตน์)


ခမူ

คำวิสามานยนาม

สืบทอดจากมอญเก่า ခမူ

ขมุ, เกี่ยวข้องกับคนขมุ, ภาษาขมุ


သ္က

เพื่อป้องกันโดยเฉพาะ, จากธนาคารขณะผ่าน


သ္က

แปรงสีฟัน, แปรงสีฟัน แท่งบิด หรือไม้สำหรับทำความสะอาดฟัน


တန်

ถูก, จะถูก, ราคาถูก


တန်

ที่จะยืนหยัดอยู่มั่นคงมั่นคงที่จะตั้งถิ่นฐานอยู่ในที่ที่จะคงทนให้ถูกต้องตามกฎหมาย


တန်

จะเกิดขึ้นซ้ำๆ เป็นหลัก


တန်

การกำหนดการเปลี่ยนประเด็นการสนทนา


တန်

มาตรฐานเกรดในชั้นเรียนของโรงเรียน


တုန်

ยังใช้เป็นคำต่อท้ายกริยาวิเศษณ์อีกด้วย


ဗောဝ်

ควย คำด่าสาปแช่ง


မဆဠူ

รูปแบบอื่นของ ဗောဝ် (โพว์)

รูปแบบอื่นของ ဗောဝ် (โพว์)
คำพูดตลกแสดงตัวน่ารัก


လ္တိုပ်

หิมะ, น้ำค้างหมอก


က္တိုပ်

รูปแบบอื่นของ လ္တိုပ် (ลฺติุป์)


လတိုပ်

รูปแบบอื่นของ လ္တိုပ် (ลฺติุป์)


အၚ်္ဂလိက်

คำวิสามานยนาม

* สัทอักษรสากล^((คำอธิบาย)): /ɛŋɡɛ̆loik/
*
 เสียง: (file)

အင်္ဂလိက်
อง์ฺคลิก์

อังกฤษ, คนอังกฤษ, คนอินเดียมาจากอังกฤษ, ภาษาอังกฤษ, คนอินเดียมาจากยุโรป


အင်္ဂလိက်

คำวิสามานยนาม

รูปเลิกใช้ของ အၚ်္ဂလိက် (อง์ฺคลิก์)


အၚ်္ဂ

* สัทอักษรสากล^((คำอธิบาย)): /ɛŋɡɛ̆/
*
 เสียง: (file)

สมาชิก ส่วนของแขนขา การแบ่งส่วนของร่างกาย ส่วนกายวิภาค หน้าสิบสองใบลาน เขียนโดย กองพล {ของกองทหาร} การแบ่งส่วนกองทัพ ลักษณะเฉพาะ คุณสมบัติ


အင်္ဂ

รูปเลิกใช้ของ အၚ်္ဂ (อง์ฺค)


နာဍဳ ၂၄-အခိၚ်

* နာဍဳၜါစှော်ပန်အခိၚ်

นาฬิกา 24 ชั่วโมง


နာဍဳၜါစှော်ပန်အခိၚ်

LL-Q13349 (mnw)-咽頭べさ-နာဍဳၜါစှော်ပန်အခိၚ်.wav

รูปแบบอื่นของ နာဍဳ ၂၄-အခိၚ် (นาฑี ๒๔-อขิง์)

နာဍဳ ၂၄-အခိၚ်

นาฑี ๒๔-อขิง์

th-နာဍဳၜါစှော်ပန်အခိၚ်-mnw-noun-9RSvAHfK


ဆၚ်

กระโดด, กระโดดลง

คลอด, คลอดลูก (คำศัพท์เกี่ยวข้องก็สัตว์ เช่น ควาย, วัว, แพะ, ม้า)

ဂၠဴၝောံအဲဆၚ်ကောန်တၟက်။

วัวตัวเมียของฉัน/ผมคลอดลูกตัวผู้

คฺเลาโบ̱ํอัวฉง์โกน์ตฺมก์.


ဆိုၚ်

กอง, กองเอาไว้

ตี, มัด (หยุด, ชะงัก, ชน, ฉีกขาด)


ဍက်

ที่จะบริสุทธิ์ไม่เสื่อมทราม


ဍက်

รูปแบบอื่นของ ဍာ် (ฑา์)


သၚ်္ကြာန်

คำวิสามานยนาม

มอญกลาง သင်္ကြန်, จาก มอญเก่า သင်ကြာန် (सं̊क्रान् (สํ̊กฺรานฺ))+ ဘုံမ်နးသင်ကြာန် (भूम्̊नः̥सं̊क्रान् (ภูมฺ̊นะ̥สํ̊กฺรานฺ))

သင်္ကြာန်
สง์ฺกฺราน์


ဗြဴကၟာဲ

/ɡɾɛ̀ɑˈkəmɑi/


ဗြဴမာဲ

รูปแบบอื่นของ ဗြဴကၟာဲ (พฺเรากฺมาย)


ကမာဲ

รูปแบบอื่นของ ကၟာဲ (กฺมาย)


ကမာဲ

รูปแบบอื่นของ ကၟာဲ (กฺมาย)


ခန္တဳ

ยืมมาจากบาลี ခန္တဳ (ขนฺตี)


ဒွာ

ยืมมาจากบาลี ပါဝလံ (ปาวลํ)


ဒွာ

ยืมมาจากบาลี ဒွါရ (ทฺวาร), จาก สันสกฤต द्वार (ทฺวาร), จาก อินโด-ยูโรเปียนดั้งเดิม *dʰwer-

ประตู (ของบ้าน)


ဗောဓိသတ်

ยืมมาจากบาลี ဗောဓိသတ္တော (โพธิสตฺโต)

(ကျာ်~) โพธิสัตว์

ဗောဓိသတ်ပ္ဍဲဂိတုပသာ်ပေၚ် သီုမဂ္ဇံဒၟံၚ်ပ္ဍဲတံဇြဲဗောဓိ မွဲတၞံတုဲ အာစိုပ်ဒဒှ်ကျာ်တုဲရ။

พระโพธิสัตว์ประทับนั่งบนต้นโพธิ์ได้บรรลุพระพุทธภาวะเมื่อวันวิสาขบูชา

โพธิสต์ปฺฑัวคิตุปสา์เปง์ สิํุมคฺชํทฺมํง์ปฺฑัวตํชฺรัวโพธิ มฺวัวตฺนํตุย อาจิุป์ททฺห์กฺยา์ตุยร.