ခ

ขึ้นอยู่กับ, ต้องพึ่งพา


စ

สืบทอดจากมอญเก่า စ, จากมอญ-เขมรดั้งเดิม *caʔ; ร่วมเชื้อสายกับญัฮกุร จาʔ, เขมร ស៊ី (ส̰ี)

ดำรงชีวิต (ด้วยรายได้จากบางสิ่ง)

กิน (ในเกมหมากรุกหรืออื่น ๆ)


စ

เทียบพม่า စ (จ)


ဗ

สำลัก, หายใจไม่ออก


ဆင်

รูปเลิกใช้ของ ဆၚ် (ฉง์)


ပူ

มัด, รัด, พัน (ด้วยเชือกหรือผ้า)


ဂယိုၚ်

ดำรงชีวิต, ดำเนินชีวิต


ဍုၚ်

รูปแบบอื่นของ ပ္ဍုၚ် (ปฺฑุง์)


သုင်

รูปเลิกใช้ของ သုၚ် (สุง์)


မိ

မိကျေဝ်မွဲကျိုင်လဝ်ကယျိုင်မန်ဆာန်ဠာန်ကွေံရ။။

นางเจใส่ชุดมอญน่ารักมาก

มิกฺเยว์มฺวัวกฺยิุง์ลว์กยฺยิุง์มน์ฉาน์ฬาน์กฺเวํร..


သၚ်

หล่อ (โลหะ, เหรียญกระษาปณ์)


သွပ်

จากสันสกฤต स्वप्न (สฺวปฺน)


လုဲ

สืบทอดจากมอญ-เขมรดั้งเดิม *lujʔ ~ *luuj() ~ *luəj() ~ *ləəj(); ร่วมเชื้อสายกับเขมร លុយ (ลุย), เวียดนาม lội (โหล่ย), Riang luj²


ကၟာဲ

สืบทอดจากมอญเก่า ကမာယ်

ကၟာဲဏာကၟာဲကၠုၚ်။

สะพายไปสะพายมา

กฺมายณากฺมายกฺลุง์.

LL-Q13349 (mnw)-Intobesa (咽頭べさ)-လကျာ်ကၟာဲဏာထာၚ်.wav

လကျာ်ကၟာဲဏာထာၚ်။

พระสะพายไปย่าม

ลกฺยา์กฺมายณาถาง์.


အာတ်

ขอ, ร้องขอ, เรียกร้อง


ခၞံ

จาก มอญเก่า ကန္ဒံ, จากมอญกลาง ကနံ


စိန်

จาก มอญเก่า စိည်

(แผล) หาย, ตกสะเก็ด


မွဲ

สืบทอดจากมอญกลาง မွယ်, จาก มอญเก่า မောယ်, จาก มอญ-เขมรดั้งเดิม *muuj ~ *muəj ~ *muuɲ

ป้องกัน, คุ้มกัน


ပန်

ในการยิงปืนทิ้งให้ใช้ธนูยิงไปที่ปืนหรือปืนใหญ่

အဲပန်ကၠဗၠေတ်အာၜါဟတ်။

ฉันยิงพลาดเสือไปสองศอก

อัวปน์กฺลพฺเลต์อาบาหต์.

အဲပန်ပှ်မွဲ။

ฉันยิงเก้งกวาง

อัวปน์ปฺห์มฺวัว.


လ္ပံ

สืบทอดจากมอญ-เขมรดั้งเดิม *mp(ɔ)ʔ


တၞံ

เกิดแผลเปื่อย, เป็นร้อนใน


ဂြင်

หยั่งรู้, ตรัสรู้


ဆိုင်

รูปเลิกใช้ของ ဆိုၚ် (ฉิุง์)


ဝက်

ยืมมาจากบาลี วัคคะ


နွံ

နွံမံၚ်ဒၞာဲရော

จะมีอยู่ที่ไหน

นฺวํมํง์ทฺนายโร

LL-Q13349 (mnw)-Intobesa (咽頭べさ)-အခိၚ်နွံမံၚ်ဏီဟာ.wav

အခိၚ်နွံမံၚ်ဏီဟာ။

ยังมีเวลาไหม

อขิง์นฺวํมํง์ณิํหา.

LL-Q13349 (mnw)-Intobesa (咽頭べさ)-ပုၚ်နွံမံၚ်ဏီဟာ.wav

ပုၚ်နွံမံၚ်ဏီဟာ။

ข้าวยังมีไหม

ปุง์นฺวํมํง์ณิํหา.

LL-Q13349 (mnw)-Intobesa (咽頭べさ)-ပ္ဍဲဗှ်ေသၠုဲနွံမံၚ်ဟာ.wav

ပ္ဍဲဗှ်ေသၠုဲနွံမံၚ်ဟာ။

ในคุณ/เธอเงินยังมีไหม

ปฺฑัวพฺหเ์สฺลุยนฺวํมํง์หา.

LL-Q13349 (mnw)-Intobesa (咽頭べさ)-သၠဲဍေံနွံၜိုတ်မွဲပေဏောၚ်.wav

သၠဲဍေံနွံၜိုတ်မွဲပေဏောၚ်။

ความกว้างมันมีหนึ่งฟุตสิ

สฺลัวเฑํนฺวํบิุต์มฺวัวเปโณง์.

သြောံနွံပိန။

เมล็ดข้าวมีสามตะกร้า

สฺโรํนฺวํปิน.

LL-Q13349 (mnw)-Intobesa (咽頭べさ)-သွက်ဂွံပန်သၞာတ်အဏံ အဲသ္ဒးဒုၚ်အသံနွံဟာ.wav

သွက်ဂွံပန်သၞာတ်အဏံ အဲသ္ဒးဒုၚ်အသံနွံဟာ။

สำหรับยิงปืนอันนี้ ฉัน/ผมต้องมีคำสั่งไหม

สฺวก์คฺวํปน์สฺนาต์อณํ อัวสฺทห์ทุง์อสํนฺวํหา.


ခြာ

ยืมมาจากพม่า ခြား (ขฺรา:)


စူ

เจาะรู, ผ่านรู


စူ

ให้เป็นแนวตั้ง


သ္ကိတ်

กัด, งับด้วยปาก

ทำให้ได้มาตรฐาน


လီု

เสีย, พัง, ทลาย


တဝ်

จากมอญเก่า တဝ်


ဇိက်

ไถ, คราด, เตรียมดินเพื่อปลูกพืช


ဒအာပ်

สืบทอดจากมอญ-เขมรดั้งเดิม *sʔaap; ร่วมเชื้อสายกับเขมร ស្ងាប (สฺงาบ), บะห์นัร kơngap, ปาโกะห์ ng-ap, เวียดนาม ngáp (ง้าป), นิโคบาร์กลาง hing-âp


က္သေဲ

สืบทอดจากมอญ-เขมรดั้งเดิม *ksiw ~ *ksiəw; ร่วมเชื้อสายกับเขมร ខ្សៀវ (ขฺเสียว), คาซี pasiaw


သ္အး

แผลงมาจากรากศัพท์ 1 โดยเพิ่มเสียง /hə-/


ဒအိုအ်

สืบทอดจากมอญ-เขมรดั้งเดิม *cʔə(ə)ʔ ~ *cʔə(ə)k ~ *cʔak (“สะอึก; เรอ”)


လာဲ

สืบทอดจากมอญ-เขมรดั้งเดิม *laaj (“ละลาย; หลวม; เกียจคร้าน”); ร่วมเชื้อสายกับเขมร រលាយ (รลาย), เขมร ធ្លាយ (ธฺลาย), เวียดนาม lười (เหลื่อย)


တွာဲ

สืบทอดจากมอญ-เขมรดั้งเดิม *waj ~ *waaj (“เปลี่ยนเจ้าของ”); ร่วมเชื้อสายกับเขมร ថ្វាយ (ถฺวาย)

တွာဲ
ကွဲာ
ကွာဲ

ถวาย, เสนอให้


မန်

ยืมมาจากสันสกฤต मन्त्र (มนฺตฺร)

ใส่ไวรัสแห่งการรักษาลงใน {ยาน้ำ} โดยท่องบทสวดซ้ำมนต์เสน่ห์หรือสูตรวิเศษท่องมนต์คาถากล่าวคาถารักษาหรือคำชั่วร้าย


ဒုၚ်

สืบทอดจากมอญ-เขมรดั้งเดิม *d(ɯə)ŋʔ (“รับ”)

แบกรับ, อดทน, ทนทุกข์


သုၚ်

สูดควัน, สูบ (บุหรี่)


အာ

สืบทอดจากมอญเก่า အာရ်; ร่วมเชื้อสายกับญัฮกุร อาร


သြိုၚ်

เทียบเขมร សាង (สาง), ไทย สร้าง


စံင်

จุด (ไฟ), เผา


သ္ကေပ်

คีบด้วยคีม แหนบ หรือตะเกียบ

คว้าด้วยกรงเล็บ

หยิบด้วยนิ้วชี้และนิ้วหัวแม่มือ


ပ္ညဳပ္ညပ်

ပ္ညဳ (ปฺญี) + ပ္ညပ် (ปฺญป์), บาลี ปญฺญตฺต, สันสกฤต प्रज्ञप्त (ปฺรชฺญปฺต).
*
 เสียง: (file)

เจรจาต่อรอง, ไกล่เกลี่ย


ဗ္ဂိန်

จากเขมรเก่า ព្រគេន (พฺรเคน), ប្រគេន (ปฺรเคน); ร่วมเชื้อสายกับเขมร ប្រគេន (บฺรเคน), ไทย ประเคน

ประเคน, ถวาย


ကဴ

สืบทอดจากมอญ-เขมรดั้งเดิม *pkaaw ~ *pkaʔ; ร่วมเชื้อสายกับญัฮกุร กาว, เขมร ផ្កា (ผฺกา), บะห์นัร pơkao; ร่วมรากกับ ပ္ကဴ (ปฺเกา)


ဂြၚ်

รูปแบบอื่นของ ဂြင် (คฺรง์)


စံၚ်

รูปแบบอื่นของ စံင် (จํง์)


မုသာ

จาก บาลี မုသာ (มุสา)

ကာလလဵုလေဝ် လ္ပဟီုဂၠာန် မုသာအိုတ်ညိ။

เมื่อไหร่ก็อย่าพูดมุสา/เมื่อไหร่ก็อย่าพูดโกหก

กาลเลอ̂เลว์ ลฺปหิํุคฺลาน์ มุสาอิุต์ญิ.


ပက်

သၟတ်ဗြဴမွဲနူကၟာၚ်လ္ပာ်သၚ်တေံ ဒးပက်ကဵုဍာ်ရ။

เด็กหญิงจากอีกฟากหนึ่งของรีสอร์ทถูกสาดน้ำ

สฺมต์พฺเรามฺวัวนูกฺมาง์ลฺปา์สง์เตํ ทห์ปก์เกอ̂ฑา์ร.


သိုၚ်

สร้าง, การก่อสร้าง, ผลิต, ผลิตขึ้น, ขึ้น, เริ่ม, เริ่มต้น, พัฒนา


ပြာကတ်

ยืมมาจากสันสกฤต प्रकट (ปฺรกฏ)


ဆာန်လာန်

คำศัพท์ที่ออกเสียงเหมือนกัน ไทย ชัลลัน และ อังกฤษ challan.


သောတ်

เทียบไทย ซด, ลาว ຊົດ (ซ็ด), ไทใหญ่ သူတ်ႉ (สู๎ต)

ซด, ดื่มเข้าไปลึกๆ


သောတ်သွ

ดื่มในซุปอย่างล้ำลึก


ပိက်

เพื่อเป็นจะสบายดี

စခိုဟ်ပိက်။


ပိုတ်

หักไป ขัดไป แตกไป เป็นชิ้นๆ หลีกทางให้ตัดไปตัดออกจนไม่สิ้นสุด


စဳ

เพื่อเปิดไฟในการค้นหาด้วยแสง


စွံ

အရေဝ်မၞးစွံလဝ်ကၠာ။

การพูดนอกเอาไว้ก่อน

อเรว์มฺนห์จฺวํลว์กฺลา.

LL-Q13349 (mnw)-咽頭べさ-ဣဏံစွံထောံပ္ဍဲဒၞာဲၜိုဟ်ၜိုဟ်.wav

ဣဏံစွံထောံပ္ဍဲဒၞာဲၜိုဟ်ၜိုဟ်။

อันนั้นเอาไว้ที่เย็นๆ

อิณํจฺวํโถํปฺฑัวทฺนายบิุห์บิุห์.

LL-Q13349 (mnw)-咽頭べさ-ကောန်မၞးစွံလဝ်ကဵုအဲအဏံ.wav

ကောန်မၞးစွံလဝ်ကဵုအဲအဏံ။

เด็กนอกเอาไว้กับฉัน

โกน์มฺนห์จฺวํลว์เกอ̂อัวอณํ.

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q13349 (mnw)-咽頭べさ-ကၠောန်ကမၠောန်မွဲမွဲမ္ဂး စွံစေတနာခိုဟ်ခိုဟ်တုဲ ကၠောန်ညိ.wav

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/transcoded/9/9b/LL-Q13349_(mnw)-咽頭べさ-ကၠောန်ကမၠောန်မွဲမွဲမ္ဂး_စွံစေတနာခိုဟ်ခိုဟ်တုဲ_ကၠောန်ညိ.wav/LL-Q13349_(mnw)-咽頭べさ-ကၠောန်ကမၠောန်မွဲမွဲမ္ဂး_စွံစေတနာခိုဟ်ခိုဟ်တုဲ_ကၠောန်ညိ.wav.ogg

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/transcoded/9/9b/LL-Q13349_(mnw)-咽頭べさ-ကၠောန်ကမၠောန်မွဲမွဲမ္ဂး_စွံစေတနာခိုဟ်ခိုဟ်တုဲ_ကၠောန်ညိ.wav/LL-Q13349_(mnw)-咽頭べさ-ကၠောန်ကမၠောန်မွဲမွဲမ္ဂး_စွံစေတနာခိုဟ်ခိုဟ်တုဲ_ကၠောန်ညိ.wav.mp3

ကၠောန်ကမၠောန်မွဲမွဲမ္ဂး စွံစေတနာခိုဟ်ခိုဟ်တုဲ ကၠောန်ညိ။

เมื่อทำงานใด ๆ ให้ทำใจให้ดีแล้วลงมือทำ

กฺโลน์กมฺโลน์มฺวัวมฺวัวมฺคห์ จฺวํเจตนาขิุห์ขิุห์ตุย กฺโลน์ญิ.

LL-Q13349 (mnw)-咽頭べさ-ဆ္ဂးဗီုလဵုအဲဂွံစွံဍေံတံရော.wav

ဆ္ဂးဗီုလဵုအဲဂွံစွံဍေံတံရော။

แต่ว่าฉันจะเอาไว้พวกเขาได้อย่างไร

ฉฺคห์พิํุเลอ̂อัวคฺวํจฺวํเฑํตํโร.

LL-Q13349 (mnw)-咽頭べさ-ဆောဝ်လံမၞးစွံဘာကဵုကောန်မၞးရော.wav

ဆောဝ်လံမၞးစွံဘာကဵုကောန်မၞးရော။

เมื่อไหร่จะส่งลูกนอกไปโรงเรียน

โฉว์ลํมฺนห์จฺวํภาเกอ̂โกน์มฺนห์โร.

ပုၚ်ဂှ်စွံလဝ် ဇွောံအဲညိကီု လ္ပစဖ္အိုတ်ထောံ။

เหลือข้าวไว้นิดหน่อยอย่ากินหมด

ปุง์คฺห์จฺวํลว์ ชฺโวํอัวญิกิํุ ลฺปจผฺอิุต์โถํ.

LL-Q13349 (mnw)-咽頭べさ-ပ္ဍဲကွာန်ဏံ ဍေံတံဟွံစွံကွဳပုဟ်ဟာ.wav

ပ္ဍဲကွာန်ဏံ ဍေံတံဟွံစွံကွဳပုဟ်ဟာ။

ในหมู่บ้านนี้พวกเขาไม่ได้เอาไว้รถหรอ

ปฺฑัวกฺวาน์ณํ เฑํตํหฺวํจฺวํกฺวีปุห์หา.

LL-Q13349 (mnw)-咽頭べさ-လ္ပစွံမာနလ္တူညးဂမၠိုၚ်.wav

လ္ပစွံမာနလ္တူညးဂမၠိုၚ်။

อย่าคิดว่าตัวเองดีกว่าคนอื่น

ลฺปจฺวํมานลฺตูญห์คมฺลิุง์.

LL-Q13349 (mnw)-咽頭べさ-လ္ပစွံလဝ်ဍေံပ္ဍဲသ္ၚိညးမွဲဓဝ်.wav

လ္ပစွံလဝ်ဍေံပ္ဍဲသ္ၚိညးမွဲဓဝ်။

อย่าเอาไว้เขาคนเดียวในบ้าน

ลฺปจฺวํลว์เฑํปฺฑัวสฺงิญห์มฺวัวธว์.

LL-Q13349 (mnw)-咽頭べさ-ၝဏံစွံလဝ်သာ်ဏံဟွံဂွံ ဒးမံၚ်ဘာဏောၚ်.wav

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/transcoded/e/ed/LL-Q13349_(mnw)-咽頭べさ-ၝဏံစွံလဝ်သာ်ဏံဟွံဂွံ_ဒးမံၚ်ဘာဏောၚ်.wav/LL-Q13349_(mnw)-咽頭べさ-ၝဏံစွံလဝ်သာ်ဏံဟွံဂွံ_ဒးမံၚ်ဘာဏောၚ်.wav.ogg

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/transcoded/e/ed/LL-Q13349_(mnw)-咽頭べさ-ၝဏံစွံလဝ်သာ်ဏံဟွံဂွံ_ဒးမံၚ်ဘာဏောၚ်.wav/LL-Q13349_(mnw)-咽頭べさ-ၝဏံစွံလဝ်သာ်ဏံဟွံဂွံ_ဒးမံၚ်ဘာဏောၚ်.wav.mp3

ၝဏံစွံလဝ်သာ်ဏံဟွံဂွံ ဒးမံၚ်ဘာဏောၚ်။

มันเอาไว้แบบนี้ไม่ได้ต้องส่งโรงเรียน

บ̱ณํจฺวํลว์สา์ณํหฺวํคฺวํ ทห์มํง์ภาโณง์.


သရောပ်

ย่อ, สั้น, รวบรัด, โดยตรง, เรื่อง, โดยสังเขป, ใจความสรุป, สาระสำคัญ, จุดสำคัญ, ย่อความ


တည်

รูปแบบอื่นของ တန် (ตน์)


သ္က

เพื่อป้องกันโดยเฉพาะ, จากธนาคารขณะผ่าน


တန်

ถูก, จะถูก, ราคาถูก


တန်

ที่จะยืนหยัดอยู่มั่นคงมั่นคงที่จะตั้งถิ่นฐานอยู่ในที่ที่จะคงทนให้ถูกต้องตามกฎหมาย


တန်

จะเกิดขึ้นซ้ำๆ เป็นหลัก


တန်

การกำหนดการเปลี่ยนประเด็นการสนทนา


တုန်

ยังใช้เป็นคำต่อท้ายกริยาวิเศษณ์อีกด้วย


ဆၚ်

กระโดด, กระโดดลง

คลอด, คลอดลูก (คำศัพท์เกี่ยวข้องก็สัตว์ เช่น ควาย, วัว, แพะ, ม้า)

ဂၠဴၝောံအဲဆၚ်ကောန်တၟက်။

วัวตัวเมียของฉัน/ผมคลอดลูกตัวผู้

คฺเลาโบ̱ํอัวฉง์โกน์ตฺมก์.


ဆိုၚ်

กอง, กองเอาไว้

ตี, มัด (หยุด, ชะงัก, ชน, ฉีกขาด)


ဍက်

ที่จะบริสุทธิ์ไม่เสื่อมทราม


ကမာဲ

รูปแบบอื่นของ ကၟာဲ (กฺมาย)