алгебра

От арабск. الْجَبْر «восстановление, восполнение», от заглавия классической книги среднеазиатского математика Аль-Хорезми اَلْكِتَابُ ٱلْمُخْتَصَرُ فِي حِسَابٌ اَلْجَبْرُ وَٱلْمُقَابَلَةُ («Краткая книга о восполнении и уравновешивании», 825 г.), где под الْجَبْر понимается восполнение — операция переноса вычитаемых из одной части уравнения в другую, позволявшая избежать появления в уравнении, в современных терминах, унарного минуса, т.к. в то время исламская математика почти не умела обращаться с отрицательными числами. В свою очередь, الْمُقَابَلَة — уравновешивание или противопоставление — означала операцию вычитания из обеих частей уравнения подобных членов с положительными коэффициентами. Книга, где рассматривается решение различных линейных и квадратных уравнений, была переведена на латынь (1145 г., Роберт Честерский) под заглавием Liber Algebrae et Almucabola («Книга альджебры и альмукаболы») и стала известна европейским математикам под кратким названием Algebra.

матем. алгебра


граф

матем. граф (совокупность объектов со связями между ними)


аксиома

матем. аксиома


вектор

От лат. vector «несущий, перевозчик», из vehere «носить, нести» (восходит к праиндоевр. *wegh- «идти, везти»).

матем. вектор


комбинаторика

матем. комбинаторика

комбинаторика


күтәрергә

күтәргеч

Ближайшее родство

существительные

күтәрелеш

Ближайшее родство

существительные

күтәрәм

Ближайшее родство

существительные

күтәрмә

Ближайшее родство

существительные

күтәрткеч

Ближайшее родство

существительные

күтәртмә

Ближайшее родство

существительные

күтәренкелек

Ближайшее родство

существительные

күтәрелмә

Ближайшее родство

прилагательные

күтәренке

Ближайшее родство

прилагательные

күтәрелергә

Ближайшее родство

матем. возводить, возвести (в степень)

возводить, возвести (в степень)


кушарга

Общетюркское.

кушылдык

Ближайшее родство

существительные

кушылма

Ближайшее родство

существительные

кушылучы

Ближайшее родство

существительные

кушымта

Ближайшее родство

существительные

кушымча

Ближайшее родство

существительные

кушма

Ближайшее родство

прилагательные

кушылырга

Ближайшее родство

кушырырга

Ближайшее родство

матем. складывать, сложить

складывать, сложить


буын

buın (romanization)
буын (nominative singular)
буыннар (nominative plural)
буынның (singular)
буыннарның (plural)
буынга (dative singular)
буыннарга (dative plural)
буынны (accusative singular)
буыннарны (accusative plural)
буында (locative singular)
буыннарда (locative plural)
буыннан (singular)
буыннардан (plural)

буынтыгаяклар

Ближайшее родство

существительные

буынтыкаяклылар

Ближайшее родство

существительные

буынтык

Ближайшее родство

существительные

бербуын

Ближайшее родство

существительные

күпбуын

Ближайшее родство

существительные

буынланырга

Ближайшее родство


интерполяция

матем. интерполяция

интерполяция


квадратура

матем. квадратура


медиана

матем. медиана


топология

матем. топология [1]

топология [1]


теорема

Из др.-греч. θεώρημα «зрелище; взгляд; положение, принцип, теорема», из θεωρέω «смотрю на что-л., вижу, принимаю во внимание, всматриваюсь» из др.-греч. θέα «вид, зрелище» + др.-греч. ὁράω «смотрю, вижу». В ряде европейских языков слово заимств. через поздн. лат. theorema.

матем. теорема


интеграл

матем. интеграл


котангенс

матем. котангенс


косинус

матем. косинус


тензор

Из нем. Tensor «тензор», далее из лат. tendere «тянуть, напрягать» (восходит к праиндоевр. *ten- «тянуть»).

матем. тензор


аерма

ayırma (romanization)
аерма (nominative singular)
аермалар (nominative plural)
аерманың (singular)
аермаларның (plural)
аермага (dative singular)
аермаларга (dative plural)
аерманы (accusative singular)
аермаларны (accusative plural)
аермада (locative singular)
аермаларда (locative plural)
аермадан (singular)
аермалардан (plural)

аерча

Ближайшее родство

существительные

аергыч

Ближайшее родство

существительные

аерымлык

Ближайшее родство

существительные

аерым

Ближайшее родство

прилагательные

аермалы

Ближайшее родство

прилагательные

аермасыз

Ближайшее родство

прилагательные

аерчалы

Ближайшее родство

прилагательные

аерылмас

Ближайшее родство

прилагательные

аергысыз

Ближайшее родство

прилагательные

аерырга

Ближайшее родство

аерылырга

Ближайшее родство

аерымланырга

Ближайшее родство

аерылышырга

Ближайшее родство

аеруча

Ближайшее родство

матем. разность


күбурынлы

прил. матем. многозначный

прил. многозначный


күпбуынлы

От күп (много) + буын (колено).

матем. многочленный

многочленный


күппочмаклы

прил. матем. многоугольный

прил. многоугольный


өчбуынлы

прил. матем. трёхчленный

прил. трёхчленный


төзек

матем. правильный


унарлы

прил. матем. десятичный

прил. десятичный


чикле

матем. конечный


чиктәш

матем. прилежащий, смежный

прилежащий, смежный


якынча

матем. приближённый

приближённый


авышма

awışma (romanization)
авышма (nominative singular)
авышмалар (nominative plural)
авышманың (singular)
авышмаларның (plural)
авышмага (dative singular)
авышмаларга (dative plural)
авышманы (accusative singular)
авышмаларны (accusative plural)
авышмада (locative singular)
авышмаларда (locative plural)
авышмадан (singular)
авышмалардан (plural)

матем. наклонная

авышма турылар

наклонная прямая


бишпочмаклык

bişpoçmaqlıq (romanization)
бишпочмаклык (nominative singular)
бишпочмаклыклар (nominative plural)
бишпочмаклыкның (singular)
бишпочмаклыкларның (plural)
бишпочмаклыкка (dative singular)
бишпочмаклыкларга (dative plural)
бишпочмаклыкны (accusative singular)
бишпочмаклыкларны (accusative plural)
бишпочмаклыкта (locative singular)
бишпочмаклыкларда (locative plural)
бишпочмаклыктан (singular)
бишпочмаклыклардан (plural)

матем. пятиугольник

пятиугольник


бербуын

berbuın (romanization)
бербуын (nominative singular)
бербуыннар (nominative plural)
бербуынның (singular)
бербуыннарның (plural)
бербуынга (dative singular)
бербуыннарга (dative plural)
бербуынны (accusative singular)
бербуыннарны (accusative plural)
бербуында (locative singular)
бербуыннарда (locative plural)
бербуыннан (singular)
бербуыннардан (plural)

матем. одночлен


бүлүче

bülüçe (romanization)
бүлүче (nominative singular)
бүлүчеләр (nominative plural)
бүлүченең (singular)
бүлүчеләрнең (plural)
бүлүчегә (dative singular)
бүлүчеләргә (dative plural)
бүлүчене (accusative singular)
бүлүчеләрне (accusative plural)
бүлүчедә (locative singular)
бүлүчеләрдә (locative plural)
бүлүчедән (singular)
бүлүчеләрдән (plural)

матем. делитель


бүленүче

bülenüçe (romanization)
бүленүче (nominative singular)
бүленүчеләр (nominative plural)
бүленүченең (singular)
бүленүчеләрнең (plural)
бүленүчегә (dative singular)
бүленүчеләргә (dative plural)
бүленүчене (accusative singular)
бүленүчеләрне (accusative plural)
бүленүчедә (locative singular)
бүленүчеләрдә (locative plural)
бүленүчедән (singular)
бүленүчеләрдән (plural)

матем. делимое, кратное

делимое, кратное


ваклаучы

waqlawçı (romanization)
ваклаучы (nominative singular)
ваклаучылар (nominative plural)
ваклаучының (singular)
ваклаучыларның (plural)
ваклаучыга (dative singular)
ваклаучыларга (dative plural)
ваклаучыны (accusative singular)
ваклаучыларны (accusative plural)
ваклаучыда (locative singular)
ваклаучыларда (locative plural)
ваклаучыдан (singular)
ваклаучылардан (plural)

матем. знаменатель


дүртпочмак

dürtpoçmaq (romanization)
дүртпочмак (nominative singular)
дүртпочмаклар (nominative plural)
дүртпочмакның (singular)
дүртпочмакларның (plural)
дүртпочмакка (dative singular)
дүртпочмакларга (dative plural)
дүртпочмакны (accusative singular)
дүртпочмакларны (accusative plural)
дүртпочмакта (locative singular)
дүртпочмакларда (locative plural)
дүртпочмактан (singular)
дүртпочмаклардан (plural)

матем. четырехугольник

четырехугольник


дүрткырлык

dürtqırlıq (romanization)
дүрткырлык (nominative singular)
дүрткырлыклар (nominative plural)
дүрткырлыкның (singular)
дүрткырлыкларның (plural)
дүрткырлыкка (dative singular)
дүрткырлыкларга (dative plural)
дүрткырлыкны (accusative singular)
дүрткырлыкларны (accusative plural)
дүрткырлыкта (locative singular)
дүрткырлыкларда (locative plural)
дүрткырлыктан (singular)
дүрткырлыклардан (plural)

матем. четырёхгранник, тетраэдр

четырёхгранник, тетраэдр


кисемтә

kisemtä (romanization)
кисемтә (nominative singular)
кисемтәләр (nominative plural)
кисемтәнең (singular)
кисемтәләрнең (plural)
кисемтәгә (dative singular)
кисемтәләргә (dative plural)
кисемтәне (accusative singular)
кисемтәләрне (accusative plural)
кисемтәдә (locative singular)
кисемтәләрдә (locative plural)
кисемтәдән (singular)
кисемтәләрдән (plural)

матем. отрезок


киметүче

kimetüçe (romanization)
киметүче (nominative singular)
киметүчеләр (nominative plural)
киметүченең (singular)
киметүчеләрнең (plural)
киметүчегә (dative singular)
киметүчеләргә (dative plural)
киметүчене (accusative singular)
киметүчеләрне (accusative plural)
киметүчедә (locative singular)
киметүчеләрдә (locative plural)
киметүчедән (singular)
киметүчеләрдән (plural)

матем. вычитаемое


кимүче

kimüçe (romanization)
кимүче (nominative singular)
кимүчеләр (nominative plural)
кимүченең (singular)
кимүчеләрнең (plural)
кимүчегә (dative singular)
кимүчеләргә (dative plural)
кимүчене (accusative singular)
кимүчеләрне (accusative plural)
кимүчедә (locative singular)
кимүчеләрдә (locative plural)
кимүчедән (singular)
кимүчеләрдән (plural)

матем. уменьшаемое


кисем

kisem (romanization)
кисем (nominative singular)
кисемнәр (nominative plural)
кисемнең (singular)
кисемнәрнең (plural)
кисемгә (dative singular)
кисемнәргә (dative plural)
кисемне (accusative singular)
кисемнәрне (accusative plural)
кисемдә (locative singular)
кисемнәрдә (locative plural)
кисемнән (singular)
кисемнәрдән (plural)

матем. сечение


күпбуын

küpbuın (romanization)
күпбуын (nominative singular)
күпбуыннар (nominative plural)
күпбуынның (singular)
күпбуыннарның (plural)
күпбуынга (dative singular)
күпбуыннарга (dative plural)
күпбуынны (accusative singular)
күпбуыннарны (accusative plural)
күпбуында (locative singular)
күпбуыннарда (locative plural)
күпбуыннан (singular)
күпбуыннардан (plural)

матем. многочлен


күппочмак

küppoçmaq (romanization)
күппочмак (nominative singular)
күппочмаклар (nominative plural)
күппочмакның (singular)
күппочмакларның (plural)
күппочмакка (dative singular)
күппочмакларга (dative plural)
күппочмакны (accusative singular)
күппочмакларны (accusative plural)
күппочмакта (locative singular)
күппочмакларда (locative plural)
күппочмактан (singular)
күппочмаклардан (plural)

матем. многоугольник

многоугольник


кушылучы

quşıluçı (romanization)
кушылучы (nominative singular)
кушылучылар (nominative plural)
кушылучының (singular)
кушылучыларның (plural)
кушылучыга (dative singular)
кушылучыларга (dative plural)
кушылучыны (accusative singular)
кушылучыларны (accusative plural)
кушылучыда (locative singular)
кушылучыларда (locative plural)
кушылучыдан (singular)
кушылучылардан (plural)

матем. слагаемое


орынма

orınma (romanization)
орынма (nominative singular)
орынмалар (nominative plural)
орынманың (singular)
орынмаларның (plural)
орынмага (dative singular)
орынмаларга (dative plural)
орынманы (accusative singular)
орынмаларны (accusative plural)
орынмада (locative singular)
орынмаларда (locative plural)
орынмадан (singular)
орынмалардан (plural)

матем. касательная


өчбуын

öçbuın (romanization)
өчбуын (nominative singular)
өчбуыннар (nominative plural)
өчбуынның (singular)
өчбуыннарның (plural)
өчбуынга (dative singular)
өчбуыннарга (dative plural)
өчбуынны (accusative singular)
өчбуыннарны (accusative plural)
өчбуында (locative singular)
өчбуыннарда (locative plural)
өчбуыннан (singular)
өчбуыннардан (plural)

матем. трёхчлен


тапкырчыгыш

tapqırçığış (romanization)
тапкырчыгыш (nominative singular)
тапкырчыгышлар (nominative plural)
тапкырчыгышның (singular)
тапкырчыгышларның (plural)
тапкырчыгышка (dative singular)
тапкырчыгышларга (dative plural)
тапкырчыгышны (accusative singular)
тапкырчыгышларны (accusative plural)
тапкырчыгышта (locative singular)
тапкырчыгышларда (locative plural)
тапкырчыгыштан (singular)
тапкырчыгышлардан (plural)

матем. произведение

произведение


тигезләмә

тигезләмә (nominative singular)
тигезләмәләр (nominative plural)
тигезләмәнең (singular)
тигезләмәләрнең (plural)
тигезләмәгә (dative singular)
тигезләмәләргә (dative plural)
тигезләмәне (accusative singular)
тигезләмәләрне (accusative plural)
тигезләмәдә (locative singular)
тигезләмәләрдә (locative plural)
тигезләмәдән (singular)
тигезләмәләрдән (plural)

матем. уравнение


турыпочмаклык

turıpoçmaqlıq (romanization)
турыпочмаклык (nominative singular)
турыпочмаклыклар (nominative plural)
турыпочмаклыкның (singular)
турыпочмаклыкларның (plural)
турыпочмаклыкка (dative singular)
турыпочмаклыкларга (dative plural)
турыпочмаклыкны (accusative singular)
турыпочмаклыкларны (accusative plural)
турыпочмаклыкта (locative singular)
турыпочмаклыкларда (locative plural)
турыпочмаклыктан (singular)
турыпочмаклыклардан (plural)

матем. прямоугольник

прямоугольник


чикләмә

çiklämä (romanization)
чикләмә (nominative singular)
чикләмәләр (nominative plural)
чикләмәнең (singular)
чикләмәләрнең (plural)
чикләмәгә (dative singular)
чикләмәләргә (dative plural)
чикләмәне (accusative singular)
чикләмәләрне (accusative plural)
чикләмәдә (locative singular)
чикләмәләрдә (locative plural)
чикләмәдән (singular)
чикләмәләрдән (plural)

матем. предел


әйләнә

äylänä (romanization)
әйләнә (nominative singular)
әйләнәләр (nominative plural)
әйләнәнең (singular)
әйләнәләрнең (plural)
әйләнәгә (dative singular)
әйләнәләргә (dative plural)
әйләнәне (accusative singular)
әйләнәләрне (accusative plural)
әйләнәдә (locative singular)
әйләнәләрдә (locative plural)
әйләнәдән (singular)
әйләнәләрдән (plural)

матем. окружность


гамәл

ğämäl (romanization)
гамәл (nominative singular)
гамәлләр (nominative plural)
гамәлнең (singular)
гамәлләрнең (plural)
гамәлгә (dative singular)
гамәлләргә (dative plural)
гамәлне (accusative singular)
гамәлләрне (accusative plural)
гамәлдә (locative singular)
гамәлләрдә (locative plural)
гамәлдән (singular)
гамәлләрдән (plural)

гамәли

Ближайшее родство

прилагательные

матем. действие


дәрәҗә

däräcä (romanization)
дәрәҗә (nominative singular)
дәрәҗәләр (nominative plural)
дәрәҗәнең (singular)
дәрәҗәләрнең (plural)
дәрәҗәгә (dative singular)
дәрәҗәләргә (dative plural)
дәрәҗәне (accusative singular)
дәрәҗәләрне (accusative plural)
дәрәҗәдә (locative singular)
дәрәҗәләрдә (locative plural)
дәрәҗәдән (singular)
дәрәҗәләрдән (plural)

матем. степень


бүлек

bülek (romanization)
бүлек (nominative singular)
бүлекләр (nominative plural)
бүлекнең (singular)
бүлекләрнең (plural)
бүлеккә (dative singular)
бүлекләргә (dative plural)
бүлекне (accusative singular)
бүлекләрне (accusative plural)
бүлектә (locative singular)
бүлекләрдә (locative plural)
бүлектән (singular)
бүлекләрдән (plural)

матем. класс (чисел)

класс (чисел)


санаучы

sanawçı (romanization)
санаучы (nominative singular)
санаучылар (nominative plural)
санаучының (singular)
санаучыларның (plural)
санаучыга (dative singular)
санаучыларга (dative plural)
санаучыны (accusative singular)
санаучыларны (accusative plural)
санаучыда (locative singular)
санаучыларда (locative plural)
санаучыдан (singular)
санаучылардан (plural)

матем. числитель


күплек

küplek (romanization)
күплек (nominative singular)
күплекләр (nominative plural)
күплекнең (singular)
күплекләрнең (plural)
күплеккә (dative singular)
күплекләргә (dative plural)
күплекне (accusative singular)
күплекләрне (accusative plural)
күплектә (locative singular)
күплекләрдә (locative plural)
күплектән (singular)
күплекләрдән (plural)

Происходит от күп (много) + -лек.

матем. множество


калдык

qaldıq (romanization)
калдык (nominative singular)
калдыклар (nominative plural)
калдыкның (singular)
калдыкларның (plural)
калдыкка (dative singular)
калдыкларга (dative plural)
калдыкны (accusative singular)
калдыкларны (accusative plural)
калдыкта (locative singular)
калдыкларда (locative plural)
калдыктан (singular)
калдыклардан (plural)

матем. остаток


мисал

misal (romanization)
мисал (nominative singular)
мисаллар (nominative plural)
мисалның (singular)
мисалларның (plural)
мисалга (dative singular)
мисалларга (dative plural)
мисалны (accusative singular)
мисалларны (accusative plural)
мисалда (locative singular)
мисалларда (locative plural)
мисалдан (singular)
мисаллардан (plural)

От перс. مثال ‘пример’, араб. مثال (mithal) ‘пример’.

матем. пример


мәсьәлә

mäs'älä (romanization)
мәсьәлә (nominative singular)
мәсьәләләр (nominative plural)
мәсьәләнең (singular)
мәсьәләләрнең (plural)
мәсьәләгә (dative singular)
мәсьәләләргә (dative plural)
мәсьәләне (accusative singular)
мәсьәләләрне (accusative plural)
мәсьәләдә (locative singular)
мәсьәләләрдә (locative plural)
мәсьәләдән (singular)
мәсьәләләрдән (plural)

Из араб. مسألة (masʾala) ‘вопрос, проблема’.

сөаль

Ближайшее родство

существительные

матем. задача


вакланма

матем. дробь, дробное число

дробь, дробное число


рәт

рәт (nominative singular)
рәтләр (nominative plural)
рәтнең (singular)
рәтләрнең (plural)
рәткә (dative singular)
рәтләргә (dative plural)
рәтне (accusative singular)
рәтләрне (accusative plural)
рәттә (locative singular)
рәтләрдә (locative plural)
рәттән (singular)
рәтләрдән (plural)

Из русск. ряд.

матем., хим. ряд