үлем

үлем (nominative singular)
үлемнәр (nominative plural)
үлемнең (singular)
үлемнәрнең (plural)
үлемгә (dative singular)
үлемнәргә (dative plural)
үлемне (accusative singular)
үлемнәрне (accusative plural)
үлемдә (locative singular)
үлемнәрдә (locative plural)
үлемнән (singular)
үлемнәрдән (plural)

үлемдар

Ближайшее родство

существительные

үлем-китем

Ближайшее родство

существительные

үлемсезлек

Ближайшее родство

существительные

үлемтек

Ближайшее родство

существительные

үлек

Ближайшее родство

существительные

үлемсез

Ближайшее родство

прилагательные

үлгән

Ближайшее родство

прилагательные

үлүче

Ближайшее родство

прилагательные

үле

Ближайшее родство

прилагательные

үләргә

Ближайшее родство

үлеләндерергә

Ближайшее родство

смерть, кончина (смертный)

аны үлем тапты

смерть нашла его

перен. конец, гибель

конец, гибель


-чек

Общетюркское.

өй → өйчек


ләхет

ләхет (nominative singular)
ләхетләр (nominative plural)
ләхетнең (singular)
ләхетләрнең (plural)
ләхеткә (dative singular)
ләхетләргә (dative plural)
ләхетне (accusative singular)
ләхетләрне (accusative plural)
ләхеттә (locative singular)
ләхетләрдә (locative plural)
ләхеттән (singular)
ләхетләрдән (plural)

ниша в могиле

перен. могила


бәрхет

бәрхет (nominative singular)
бәрхетләр (nominative plural)
бәрхетнең (singular)
бәрхетләрнең (plural)
бәрхеткә (dative singular)
бәрхетләргә (dative plural)
бәрхетне (accusative singular)
бәрхетләрне (accusative plural)
бәрхеттә (locative singular)
бәрхетләрдә (locative plural)
бәрхеттән (singular)
бәрхетләрдән (plural)

бархат (бархатный)

бәрхет тавыш

бархатный голос


җот

җот (nominative singular)
җотлар (nominative plural)
җотның (singular)
җотларның (plural)
җотка (dative singular)
җотларга (dative plural)
җотны (accusative singular)
җотларны (accusative plural)
җотта (locative singular)
җотларда (locative plural)
җоттан (singular)
җотлардан (plural)

падёж, массовая гибель скота, джут

Инде баеп җитәм дигәндә, каты буранлы, яман бозлы бер көздә аның күп хайванын җот һәлак кылды.

Не успел он почувстовать что разбогател, как в одну буранную, ледяную осень с большой частью его скота случился падёж.

перен. прожорливый

Җот кешегә кот кунмас.

К прожорливому человеку счастье не прилетит.


кәфен

кәфен (nominative singular)
кәфеннәр (nominative plural)
кәфеннең (singular)
кәфеннәрнең (plural)
кәфенгә (dative singular)
кәфеннәргә (dative plural)
кәфенне (accusative singular)
кәфеннәрне (accusative plural)
кәфендә (locative singular)
кәфеннәрдә (locative plural)
кәфеннән (singular)
кәфеннәрдән (plural)

кәфенлек

Ближайшее родство

прилагательные

саван (саванный)

Земля покрыта белым снежным саваном.

Җиргә кәфендәй ак кар ябылган.


-чык

Общетюркское.

урман → урманчык

лес → лесок, роща


мактанчык

мактанчык (nominative singular)
мактанчыклар (nominative plural)
мактанчыкның (singular)
мактанчыкларның (plural)
мактанчыкка (dative singular)
мактанчыкларга (dative plural)
мактанчыкны (accusative singular)
мактанчыкларны (accusative plural)
мактанчыкта (locative singular)
мактанчыкларда (locative plural)
мактанчыктан (singular)
мактанчыклардан (plural)

мактанчыклык

Ближайшее родство

существительные

мактаныч

Ближайшее родство

существительные

мактаулы

Ближайшее родство

прилагательные

мактанучан

Ближайшее родство

прилагательные

мактарга

Ближайшее родство

мактанырга

Ближайшее родство

мактанышырга

Ближайшее родство

хвастун, хвастунишка (хвастливый, заносчивый, кичливый)


филчек

филчек (nominative singular)
филчекләр (nominative plural)
филчекнең (singular)
филчекләрнең (plural)
филчеккә (dative singular)
филчекләргә (dative plural)
филчекне (accusative singular)
филчекләрне (accusative plural)
филчектә (locative singular)
филчекләрдә (locative plural)
филчектән (singular)
филчекләрдән (plural)

фил

Ближайшее родство

существительные

энтомол. слоник, долгоносик

слоник, долгоносик


надан

надан (nominative singular)
наданнар (nominative plural)
наданның (singular)
наданнарның (plural)
наданга (dative singular)
наданнарга (dative plural)
наданны (accusative singular)
наданнарны (accusative plural)
наданда (locative singular)
наданнарда (locative plural)
наданнан (singular)
наданнардан (plural)

Файл:Interrobang.svg|30px
 default Общепринятые правила
 desc none

 Для улучшения этой статьи желательно:
* Добавить транскрипцию в секцию «Произношение» с помощью {{transcriptions}}
* Добавить пример словоупотребления для значения с помощью {{пример}}
* Добавить необходимые разделы в «Семантические свойства» (Синонимы, Антонимы, Гиперонимы, Гипонимы)
* Добавить сведения об этимологии в секцию «Этимология»

наданлык

Ближайшее родство

существительные

неграмотный, безграмотный (сущ. неуч, недоучка)

невежественный, тёмный (сущ. невежда)


юләр

юләр (nominative singular)
юләрләр (nominative plural)
юләрнең (singular)
юләрләрнең (plural)
юләргә (dative singular)
юләрләргә (dative plural)
юләрне (accusative singular)
юләрләрне (accusative plural)
юләрдә (locative singular)
юләрләрдә (locative plural)
юләрдән (singular)
юләрләрдән (plural)

юләрлек

Ближайшее родство

существительные

юләрләнергә

Ближайшее родство

юләрсетергә

Ближайшее родство

прил. глупый, бестолковый

сущ. глупец, бестолочь, дурак

умалишённый, душевнобольной, сумасшедший


тиле

тиле (nominative singular)
тилеләр (nominative plural)
тиленең (singular)
тилеләрнең (plural)
тилегә (dative singular)
тилеләргә (dative plural)
тилене (accusative singular)
тилеләрне (accusative plural)
тиледә (locative singular)
тилеләрдә (locative plural)
тиледән (singular)
тилеләрдән (plural)

тилелек

Ближайшее родство

существительные

тилеханә

Ближайшее родство

существительные

тиле-миле

Ближайшее родство

прилагательные

тилемсә

Ближайшее родство

прилагательные

тилергән

Ближайшее родство

прилагательные

тилеләнергә

Ближайшее родство

тилерергә

Ближайшее родство

тилеләрчә

Ближайшее родство

прил. глупый

безумный, сумасшедший


акылсыз

Форма прилагательного от акыл

акыл

Ближайшее родство

существительные

акыллылык

Ближайшее родство

существительные

акылсызлык

Ближайшее родство

существительные

акыллы

Ближайшее родство

прилагательные

акыллыланырга

Ближайшее родство

акылсызланырга

Ближайшее родство

глупый, неразумный, неумны (нар. глупо, неразумно)

акылсыз килен

глупая невестка

сущ. глупец, дурак


qolaq

qolaq (nominative singular)
qolaqlar (nominative plural)
qolaqnıñ (singular)
qolaqlarnıñ (plural)
qolaqqa (dative singular)
qolaqlarğa (dative plural)
qolaqnı (accusative singular)
qolaqlarnı (accusative plural)
qolaqta (locative singular)
qolaqlarda (locative plural)
qolaqtan (singular)
qolaqlardan (plural)

От пратюркск. *kulkak / *Kul-kak «ухо», от которой в числе прочего произошли: др.-тюрк. qulqaq «ухо», караханидск. قُلَقْ (qulaq), قُلْقاقْ (qulqaq), азерб. qulaq (гулаг; قولاق), башк. ҡолаҡ, казахск. құлақ, каракалп., кр.-тат. qulaq, карач.-балк., кумыкск. къулакъ, караим., кирг., ногайск., тувинск., южн.-алтайск. кулак, османск. قولاق (kulak), тат. колак (qolaq), тофалар. ӄулаӄ, тур., гагаузск. kulak, туркм. gulak (гулак), узб. quloq (қулоқ), уйгурск. قۇلاق (қулақ; qulaq), хакас., урум. хулах, чувашск. хӑлха, шорск. қулақ, якутск., долганск. кулгаах. Пратюрк. родственно прамонг. *kulkï «ушная сера; среднее ухо» (ср. монг. хулхи (ᠬᠤᠯᠢᠬᠢ) «ушная сера; внутреннее ухо»). Монг. форму трудно объяснить как тюрк. заимствование; ср. также пратунгусоманьчжур. *xūl- «звук». Восходит к праалтайск. *k`ū̀jlu ( ~ -o) «ухо; слышать».

анат. ухо, уши (ушной)

ухо, уши (ушной)

слух (слуховой)

ушко (деталь); дужка

побег (молодых растений)

ореол вокруг солнца, луны; венец

диал. маленький залив, затон, заводь (на реке)


иҗек

иҗек (nominative singular)
иҗекләр (nominative plural)
иҗекнең (singular)
иҗекләрнең (plural)
иҗеккә (dative singular)
иҗекләргә (dative plural)
иҗекне (accusative singular)
иҗекләрне (accusative plural)
иҗектә (locative singular)
иҗекләрдә (locative plural)
иҗектән (singular)
иҗекләрдән (plural)

слог (часть слова)

ачык иҗек

открытый слог


Көн

Көн (nominative singular)
Көннәр (nominative plural)
Көннең (singular)
Көннәрнең (plural)
Көнгә (dative singular)
Көннәргә (dative plural)
Көнне (accusative singular)
Көннәрне (accusative plural)
Көндә (locative singular)
Көннәрдә (locative plural)
Көннән (singular)
Көннәрдән (plural)

көн

Ближайшее родство

существительные

көндез

Ближайшее родство

һәркөн

Ближайшее родство


чаң

чаң (nominative singular)
чаңнар (nominative plural)
чаңның (singular)
чаңнарның (plural)
чаңга (dative singular)
чаңнарга (dative plural)
чаңны (accusative singular)
чаңнарны (accusative plural)
чаңда (locative singular)
чаңнарда (locative plural)
чаңнан (singular)
чаңнардан (plural)


чаң

колокол (колокольный)

набат (набатный)


рәсүл

рәсүл (nominative singular)
рәсүлләр (nominative plural)
рәсүлнең (singular)
рәсүлләрнең (plural)
рәсүлгә (dative singular)
рәсүлләргә (dative plural)
рәсүлне (accusative singular)
рәсүлләрне (accusative plural)
рәсүлдә (locative singular)
рәсүлләрдә (locative plural)
рәсүлдән (singular)
рәсүлләрдән (plural)

Из арабского языка.

Рәсүл

Ближайшее родство

имена собственные

пророк, посланник (о пророке Мухаммеде)


әүлия

әүлия (nominative singular)
әүлияләр (nominative plural)
әүлиянең (singular)
әүлияләрнең (plural)
әүлиягә (dative singular)
әүлияләргә (dative plural)
әүлияне (accusative singular)
әүлияләрне (accusative plural)
әүлиядә (locative singular)
әүлияләрдә (locative plural)
әүлиядән (singular)
әүлияләрдән (plural)

Из арабского языка.

святой, угодник

ясновидец, провидец, предсказатель

прил. святой, высоконравственный (человек)


йозак

йозак (nominative singular)
йозаклар (nominative plural)
йозакның (singular)
йозакларның (plural)
йозакка (dative singular)
йозакларга (dative plural)
йозакны (accusative singular)
йозакларны (accusative plural)
йозакта (locative singular)
йозакларда (locative plural)
йозактан (singular)
йозаклардан (plural)

Общетюркское.

йозакларга

Ближайшее родство

замок (замочный)


бикләвеч

бикләвеч (nominative singular)
бикләвечләр (nominative plural)
бикләвечнең (singular)
бикләвечләрнең (plural)
бикләвечкә (dative singular)
бикләвечләргә (dative plural)
бикләвечне (accusative singular)
бикләвечләрне (accusative plural)
бикләвечтә (locative singular)
бикләвечләрдә (locative plural)
бикләвечтән (singular)
бикләвечләрдән (plural)

Восходит к древнетюркским бик, бәк — крепкий, укрепленный

бик

Ближайшее родство

существительные

бикле

Ближайшее родство

прилагательные

бикләргә

Ближайшее родство

бикләнергә

Ближайшее родство

замок, засов, запор, затвор


саулык

саулык (nominative singular)
саулыклар (nominative plural)
саулыкның (singular)
саулыкларның (plural)
саулыкка (dative singular)
саулыкларга (dative plural)
саулыкны (accusative singular)
саулыкларны (accusative plural)
саулыкта (locative singular)
саулыкларда (locative plural)
саулыктан (singular)
саулыклардан (plural)

саусызлык

Ближайшее родство

существительные

саубуллашу

Ближайшее родство

существительные

сау

Ближайшее родство

прилагательные

сау-сәламәт

Ближайшее родство

прилагательные

саусыз

Ближайшее родство

прилагательные

саусызланырга

Ближайшее родство

саубуллашырга

Ближайшее родство

саулыкмы

Ближайшее родство

саумы

Ближайшее родство

саумысыз

Ближайшее родство


чар

чар (nominative singular)
чарлар (nominative plural)
чарның (singular)
чарларның (plural)
чарга (dative singular)
чарларга (dative plural)
чарны (accusative singular)
чарларны (accusative plural)
чарда (locative singular)
чарларда (locative plural)
чардан (singular)
чарлардан (plural)

чарлаучы

Ближайшее родство

существительные

чарларга

Ближайшее родство

точило, точильный станок (точильный)

чар ташы

точильный камень


qızıl

Общетюркское. От глагола кызарга.

рыжий (о волосах)


берклий

хим. берклий


altın

altın (nominative singular)
altınnar (nominative plural)
altınnıñ (singular)
altınnarnıñ (plural)
altınğa (dative singular)
altınnarğa (dative plural)
altınnı (accusative singular)
altınnarnı (accusative plural)
altında (locative singular)
altınnarda (locative plural)
altınnan (singular)
altınnardan (plural)

Происходит от пратюркск. *altun, от которой в числе прочего произошли: др.-тюрк. altun «золото», башкирск., карач.-балкарск., казахск., кумыкск., тат., хакасск., южн.-алтайск. алтын, тувинск. алдын, крымск.-тат., турецк. altın, туркменск. altyn, узбекск. oltin (олтин) и др.


эрбет

эрбет (nominative singular)
эрбетләр (nominative plural)
эрбетнең (singular)
эрбетләрнең (plural)
эрбеткә (dative singular)
эрбетләргә (dative plural)
эрбетне (accusative singular)
эрбетләрне (accusative plural)
эрбеттә (locative singular)
эрбетләрдә (locative plural)
эрбеттән (singular)
эрбетләрдән (plural)

эрбет чикләвеге

кедровый орех


тормыш

тормыш (nominative singular)
тормышлар (nominative plural)
тормышның (singular)
тормышларның (plural)
тормышка (dative singular)
тормышларга (dative plural)
тормышны (accusative singular)
тормышларны (accusative plural)
тормышта (locative singular)
тормышларда (locative plural)
тормыштан (singular)
тормышлардан (plural)

тору

Ближайшее родство

существительные

торак

Ближайшее родство

существительные

торыш

Ближайшее родство

существительные

торлак

Ближайшее родство

существительные

торырлык

Ближайшее родство

существительные

тормышчанлык

Ближайшее родство

существительные

тормышчан

Ближайшее родство

прилагательные

торгын

Ближайшее родство

прилагательные

торырга

Ближайшее родство

торгызырга

Ближайшее родство

тормышта

Ближайшее родство

жизнь (жизненный)

Тормыш җиңел түгел

Жизнь нелегка.


авырту

авырту (nominative singular)
авыртулар (nominative plural)
авыртуның (singular)
авыртуларның (plural)
авыртуга (dative singular)
авыртуларга (dative plural)
авыртуны (accusative singular)
авыртуларны (accusative plural)
авыртуда (locative singular)
авыртуларда (locative plural)
авыртудан (singular)
авыртулардан (plural)

авырырга

Ближайшее родство

авыртырга

Ближайшее родство

Саф һавада йөрсәм дә, баш авыртуым бетмәде.

Хотя я и гулял на чистом воздухе, головная боль не проходила.


тычарга

груб. срать, испражняться, какать

срать, испражняться, какать


серкә

серкә (nominative singular)
серкәләр (nominative plural)
серкәнең (singular)
серкәләрнең (plural)
серкәгә (dative singular)
серкәләргә (dative plural)
серкәне (accusative singular)
серкәләрне (accusative plural)
серкәдә (locative singular)
серкәләрдә (locative plural)
серкәдән (singular)
серкәләрдән (plural)

уксус (уксусный)

Серкә кислотасының судагы эремәсе — ак серкәнең тәм бирүче, консервлаучы матдә буларак кулланылуы сезгә билгеле инде.

Водный растворуксусной кислоты — дающая вкус белому уксусу, уже известна вам благодаря её использованию в качестве консервирующего вещества.


серкә

ботан. пыльца (пыльцевой)

пыльца (пыльцевой)


серкә

зернь, зернышко (вид украшения металлической поверхности)

энтомол. гнида, яйца вшей

гнида, яйца вшей


qara

От пратюркск. *kara «чёрный», от которой в числе прочего произошли: др.-тюрк., ср.-тюрк. qara, осман. قره (kara), тур., гагауз. kara, азерб. qara, туркм. gara, башк. ҡара, тат. кара, кирг., алт. кара, кр.-тат. qara, карач.-балк., кумык., крымчак. къара, казах. қара, ног. кара, каракалп. qara, якут. хара, долг. кара, шор. қара, тоф. ӄара, хакас. хара, тув. кара, уйг. قارا (qara), узб. qora, чув. хура и др.


гыйбадәт

гыйбадәт (nominative singular)
гыйбадәтләр (nominative plural)
гыйбадәтнең (singular)
гыйбадәтләрнең (plural)
гыйбадәткә (dative singular)
гыйбадәтләргә (dative plural)
гыйбадәтне (accusative singular)
гыйбадәтләрне (accusative plural)
гыйбадәттә (locative singular)
гыйбадәтләрдә (locative plural)
гыйбадәттән (singular)
гыйбадәтләрдән (plural)

Из араб. عبادة (ʿibāda).

религ. богомолье; молитва; молебен, моление

богомолье; молитва; молебен, моление


сөаль

мәсьәлә

Ближайшее родство

существительные

устар. вопрос


резерфордий

хим. резерфордий (аналогично русскому слову)

резерфордий (аналогично русскому слову)


лоуренсий

хим. лоуренсий


гонококк

микробиол. гонококк


шикәр

Происходит от пали sakkharā, из санскр. शर्करा (śárkarā) «гравий, галька, песок, сахарный песок». В ряде европейских языков слово заимств. через лат. succarum из арабск. سكر (súkkar) из перс. شکر (šekar).


Рига

Происходит от ??

геогр. Рига (аналогично русскому слову)

Рига (аналогично русскому слову)


doşman

doşman (nominative singular)
doşmannar (nominative plural)
doşmannıñ (singular)
doşmannarnıñ (plural)
doşmanğa (dative singular)
doşmannarğa (dative plural)
doşmannı (accusative singular)
doşmannarnı (accusative plural)
doşmanda (locative singular)
doşmannarda (locative plural)
doşmannan (singular)
doşmannardan (plural)

Из перс. دشمن (došman) ‘враг’.

враг, неприятель, противник, недруг (вражеский, неприятельский, враждебный, недружелюбный, недоброжелательный)


инсан

инсан (nominative singular)
инсаннар (nominative plural)
инсанның (singular)
инсаннарның (plural)
инсанга (dative singular)
инсаннарга (dative plural)
инсанны (accusative singular)
инсаннарны (accusative plural)
инсанда (locative singular)
инсаннарда (locative plural)
инсаннан (singular)
инсаннардан (plural)

инсаният

Ближайшее родство

существительные

инсаниятче

Ближайшее родство

существительные

инсаниятчелек

Ближайшее родство

существительные

инсани

Ближайшее родство

прилагательные

инсаниятле

Ближайшее родство

прилагательные

книжн. человек


зәһәр

зәһәр (nominative singular)
зәһәрләр (nominative plural)
зәһәрнең (singular)
зәһәрләрнең (plural)
зәһәргә (dative singular)
зәһәрләргә (dative plural)
зәһәрне (accusative singular)
зәһәрләрне (accusative plural)
зәһәрдә (locative singular)
зәһәрләрдә (locative plural)
зәһәрдән (singular)
зәһәрләрдән (plural)

Заимствование из персидского языка.

зәһәрлек

Ближайшее родство

существительные

зәһәрле

Ближайшее родство

прилагательные

зәһәрләнергә

Ближайшее родство

зәһәрләнеп

Ближайшее родство

яд, отрава (ядовитый)

перен. злость, злоба, раздражение, желчь, гнев (язвительный, желчный, гневный, ехидный)

перен. крепкий, лютый, суровый

крепкий, лютый, суровый

перен. замечательный, превосходный

замечательный, превосходный


икмәк

икмәк (nominative singular)
икмәкләр (nominative plural)
икмәкнең (singular)
икмәкләрнең (plural)
икмәккә (dative singular)
икмәкләргә (dative plural)
икмәкне (accusative singular)
икмәкләрне (accusative plural)
икмәктә (locative singular)
икмәкләрдә (locative plural)
икмәктән (singular)
икмәкләрдән (plural)

Общетюркское, из др.-тюрк. *etmek ~ *ötmek "хлеб".

икмәкле

Ближайшее родство

прилагательные

собир. хлеба, зерновые

хлеба, зерновые

хлеб насущный, пропитание

адъектив. хлебный


Кавказ

Происходит от ??

Кавказ (аналогично русскому слову)

Кавказ (аналогично русскому слову)


uru

uru (nominative singular)
uruлар (nominative plural)
uruның (singular)
uruларның (plural)
uruга (dative singular)
uruларга (dative plural)
uruны (accusative singular)
uruларны (accusative plural)
uruда (locative singular)
uruларда (locative plural)
uruдан (singular)
uruлардан (plural)

жатва, уборка


кызалак

ботан. тюльпан (Tulipa)


Урыс Православ Чиркәве

Русская Православная Церковь

ru-Урыс_Православ_Чиркәве-tt-phrase-o~cd3JhK


бетэк

бәтәк (nominative singular)
бәтәкләр (nominative plural)
бәтәкнең (singular)
бәтәкләрнең (plural)
бәтәккә (dative singular)
бәтәкләргә (dative plural)
бәтәкне (accusative singular)
бәтәкләрне (accusative plural)
бәтәктә (locative singular)
бәтәкләрдә (locative plural)
бәтәктән (singular)
бәтәкләрдән (plural)

Общетюркское.


Гондурас

Из исп. Honduras «Гондурас», далее из honduras «глубины», мн. ч. от hondura «глубина», от hondo «глубокий», далее от лат. fundus «дно; основание, земля, поместье», далее из праиндоевр. *bhudh- «дно».


Тверь

Из др.-русск. Тьхвѣрь — название реки и города (Новгор. I летоп., Синодальн. сп., часто, грам. 1361–1365 гг.; Новгор. грам. 151). Ср. местн. н. Тихвера, [бывш.] Олонецк. уезд; также название озера (там же) и фин. Tihverä, [бывш.] Выборгск. у. Это название уже давно сближают с названием города Ти́хвин (Соболевский, Лекции 128; Шахматов – Корш, ИОРЯС 8, 4, 13). Однако относительно последнего ср. на ти́хвинка. Сюда же река Тверца́. Использованы данные словаря М. Фасмера. См. Список литературы.


мүк җиләге

Происходит от ??


Төркия

Төркия (nominative singular)
Төркияләр (nominative plural)
Төркиянең (singular)
Төркияләрнең (plural)
Төркиягә (dative singular)
Төркияләргә (dative plural)
Төркияне (accusative singular)
Төркияләрне (accusative plural)
Төркиядә (locative singular)
Төркияләрдә (locative plural)
Төркиядән (singular)
Төркияләрдән (plural)


qan

qan (nominative singular)
qannar (nominative plural)
qannıñ (singular)
qannarnıñ (plural)
qanğa (dative singular)
qannarğa (dative plural)
qannı (accusative singular)
qannarnı (accusative plural)
qanda (locative singular)
qannarda (locative plural)
qannan (singular)
qannardan (plural)

От пратюркск. *kiān «кровь», от которой в числе прочего произошли: др.-тюрк. qan «кровь», азерб. qan (ган; قان), башк. ҡан, долганск. каан, казахск., шорск. қан, алтайск., караим., кирг., ногайск., тат. кан, каракалп., кр.-тат. qan, карач.-балк., кумыкск. къан, османск. قان (kan), тофалар. ӄан, тувинск., хакас. хан, тур., гагаузск. kan, туркм. gan, узб. qon (қон), уйгурск. قان (қан; qan), якутск. хаан и др.

канлы

Ближайшее родство

существительные

кансыз

Ближайшее родство

существительные

биол. кровь (кровяной, кровеносный)

кровь (кровяной, кровеносный)

перен. кровь (о близком кровном родстве)

кровь (о близком кровном родстве)


шапталы

персик (плод)


мөселман

мөселман (nominative singular)
мөселманнар (nominative plural)
мөселманның (singular)
мөселманнарның (plural)
мөселманга (dative singular)
мөселманнарга (dative plural)
мөселманны (accusative singular)
мөселманнарны (accusative plural)
мөселманда (locative singular)
мөселманнарда (locative plural)
мөселманнан (singular)
мөселманнардан (plural)

Слово арабского происхождения.

мусульманин (мусульманский)

мөселман бәйрәме

мусульманский праздник


тәнкыйть

тәнкыйть (nominative singular)
тәнкыйтьләр (nominative plural)
тәнкыйтьнең (singular)
тәнкыйтьләрнең (plural)
тәнкыйтькә (dative singular)
тәнкыйтьләргә (dative plural)
тәнкыйтьне (accusative singular)
тәнкыйтьләрне (accusative plural)
тәнкыйтьтә (locative singular)
тәнкыйтьләрдә (locative plural)
тәнкыйтьтән (singular)
тәнкыйтьләрдән (plural)

Из арабского языка.

тәнкыйтьче

Ближайшее родство

существительные

тәнкыйтьчел

Ближайшее родство

прилагательные

тәнкыйтьләргә

Ближайшее родство

критика (критический)


хәлвә

хәлвә (nominative singular)
хәлвәләр (nominative plural)
хәлвәнең (singular)
хәлвәләрнең (plural)
хәлвәгә (dative singular)
хәлвәләргә (dative plural)
хәлвәне (accusative singular)
хәлвәләрне (accusative plural)
хәлвәдә (locative singular)
хәлвәләрдә (locative plural)
хәлвәдән (singular)
хәлвәләрдән (plural)


кәрәз

кәрәз (nominative singular)
кәрәзләр (nominative plural)
кәрәзнең (singular)
кәрәзләрнең (plural)
кәрәзгә (dative singular)
кәрәзләргә (dative plural)
кәрәзне (accusative singular)
кәрәзләрне (accusative plural)
кәрәздә (locative singular)
кәрәзләрдә (locative plural)
кәрәздән (singular)
кәрәзләрдән (plural)

кәрәзле

Ближайшее родство

прилагательные

соты (сотовый)


aprel

Происходит от лат. Aprīlis, далее либо от aperīre «открывать» — начало (открытие) весны, либо от греч. Αφροδίτη (Афродита) — наименованию богини Венеры, которой месяц был посвящён в Древнем Риме.


унтугыз

девятнадцать


fevral

Происходит от лат. februarius mensis «месяц очищения», далее из сабинск. februa «очищение».


Илнар

Илнар (nominative singular)
Илнарлар (nominative plural)
Илнарның (singular)
Илнарларның (plural)
Илнарга (dative singular)
Илнарларга (dative plural)
Илнарны (accusative singular)
Илнарларны (accusative plural)
Илнарда (locative singular)
Илнарларда (locative plural)
Илнардан (singular)
Илнарлардан (plural)

Происхождение имени: старо-татарское; неологизм
Значение имени: Огонь, луч, сияние страны, народа.

 Статья нуждается в доработке.
Это незаконченная статья. Вы можете помочь проекту, исправив и дополнив её.
(См. Общепринятые правила).

Ильнар (мужское имя)


Latviä

Происходит от ??

геогр. Латвия


Никарагуа

Происходит от ??


Алла бирсә

с оттенком надежды Если Бог даст, даст Бог

Если Бог даст, даст Бог

с оттенком надежды


шырпы

шырпы (nominative singular)
шырпылар (nominative plural)
шырпының (singular)
шырпыларның (plural)
шырпыга (dative singular)
шырпыларга (dative plural)
шырпыны (accusative singular)
шырпыларны (accusative plural)
шырпыда (locative singular)
шырпыларда (locative plural)
шырпыдан (singular)
шырпылардан (plural)

шип, колючка


iyun

Происходит от лат. Junius (mensis) «юниев (месяц)», родств. Juno «Юнона» и juvenis «молодой, юный».


Ангара

Ангара (аналогично русскому слову)

Ангара (аналогично русскому слову)


Рассомаха

Происходит от ??

Рассомаха (аналогично русскому слову)

Рассомаха (аналогично русскому слову)


Киев

Киев (nominative singular)
Киевлар (nominative plural)
Киевның (singular)
Киевларның (plural)
Киевка (dative singular)
Киевларга (dative plural)
Киевны (accusative singular)
Киевларны (accusative plural)
Киевта (locative singular)
Киевларда (locative plural)
Киевтан (singular)
Киевлардан (plural)

Из русск. Киев, далее из др.-русск. Кыѥвъ (Пов. врем. лет), ср.: укр. Ки́ïв; арабск. كُويَابَة (Томсен), ср.-греч. Κίαβον, Κιοάβα (Конст. Багр.), ср.-лат. Cuiewa (Титмар). Ср. близкие местн. н.: польск. Kijewo, чешск. Kуjоv (8 раз), сербохорв. Киjево (5 раз). Производное от собств. Кый (см. кий). Др.-русск. названием жителей было кыꙗне мн. Отсюда заимств. др.-сканд. ᚴᛇᚾᚢᚷᚨᚱᛞᚱ «Киев». Использованы данные словаря М. Фасмера. См. Список литературы.

киевлы

Ближайшее родство

существительные

киевлы

Ближайшее родство

прилагательные

Киев (аналогично русскому слову)

Киев (аналогично русскому слову)

Киев шәһәре


фатир

фатир (nominative singular)
фатирлар (nominative plural)
фатирның (singular)
фатирларның (plural)
фатирга (dative singular)
фатирларга (dative plural)
фатирны (accusative singular)
фатирларны (accusative plural)
фатирда (locative singular)
фатирларда (locative plural)
фатирдан (singular)
фатирлардан (plural)

Адаптация русск. квартира, далее из лат. quartārius «квартарий, четверть золотого». В ряде европейских языков слово заимств. через франц. quartier.

фатирчы

Ближайшее родство

существительные

разг. квартира, жилище

квартира, жилище


нәстә

бернәстә

Ближайшее родство

нәстәгә

Ближайшее родство

нәстәгәдер

Ближайшее родство

нәстәдер

Ближайшее родство

нәстәтән

Ближайшее родство

һичнәстә

Ближайшее родство

сущ. вещь, предмет, тело


sentyabr

Происходит от лат. september «седьмой; сентябрь», от septem «семь» (восходит к праиндоевр. *septm).


сәхнә

сәхнә (nominative singular)
сәхнәләр (nominative plural)
сәхнәнең (singular)
сәхнәләрнең (plural)
сәхнәгә (dative singular)
сәхнәләргә (dative plural)
сәхнәне (accusative singular)
сәхнәләрне (accusative plural)
сәхнәдә (locative singular)
сәхнәләрдә (locative plural)
сәхнәдән (singular)
сәхнәләрдән (plural)

Из араб. اصحنه (ṣaḥna) ‘сцена’.

сәхнәдәшлек

Ближайшее родство

существительные

сәхнәдәге

Ближайшее родство

прилагательные

сәхнәдәш

Ближайшее родство

прилагательные

сәхнәләштерергә

Ближайшее родство

сәхнәдәгечә

Ближайшее родство

сәхнәдәшләрчә

Ближайшее родство

адъектив. сценический


filologiya

Происходит от др.-греч. φιλολογία «любовь к ученым беседам», далее из φιλία «дружба, любовь» + λογία «сбор пожертвований, подаяний» от др.-греч. λέγω «говорю, сообщаю, рассказываю»; родств. λόγος «слово, речь, разум; мнение; учение»; восходит к праиндоевр. *leg- «собирать, подбирать, выбирать слова (при составлении речи) > говорить, тщательно выбирая слова».


тума

Происходит от ??

отпрыск, потомство, плод


секунд

От русск. секунда.


çöl

геогр. пустыня


фермион

физ. фермион (аналогично русскому слову)

фермион (аналогично русскому слову)


төбәк

төбәк (nominative singular)
төбәкләр (nominative plural)
төбәкнең (singular)
төбәкләрнең (plural)
төбәккә (dative singular)
төбәкләргә (dative plural)
төбәкне (accusative singular)
төбәкләрне (accusative plural)
төбәктә (locative singular)
төбәкләрдә (locative plural)
төбәктән (singular)
төбәкләрдән (plural)

Происходит от ??

край, сторона, местность

истор. район


центнер

центнер (аналогично русскому слову)

центнер (аналогично русскому слову)


помидор

От русск. помидор, далее из итал. pomodoro, из pomo «яблоко» + oro «золото».

ботан. помидор (аналогично русскому слову), томат (растение, Solanum lycopersicum)

помидор (аналогично русскому слову)


диэлектрик

физ. диэлектрик


кыру

Происходит от ??

скрести, соскрести, скоблить, соскабливать, соскоблить

брить, побрить, сбривать, сбрить

техн. точить

тереть (овощи)

тереть, натирать (ногу)


кыру

Происходит от ??

истреблять, истребить, уничтожать, уничтожить

морить, травить

бить, разбивать, разбить, ломать, разрушать, разрушить

перен. портить, испортить

портить, испортить

перен. делать, сделать, поделывать, поделать

делать, сделать, поделывать, поделать


сәбәп

Происходит от араб. سَبَبٌ ‘причина’


салым

салым (nominative singular)
салымнар (nominative plural)
салымның (singular)
салымнарның (plural)
салымга (dative singular)
салымнарга (dative plural)
салымны (accusative singular)
салымнарны (accusative plural)
салымда (locative singular)
салымнарда (locative plural)
салымнан (singular)
салымнардан (plural)

Происходит от ??

саларга

Ближайшее родство

налог (налоговый)

истор. оброк, по́дать (податной)

оброк, по́дать (податной)


тәсбих

Происходит от ??


бишек

бишек (nominative singular)
бишекләр (nominative plural)
бишекнең (singular)
бишекләрнең (plural)
бишеккә (dative singular)
бишекләргә (dative plural)
бишекне (accusative singular)
бишекләрне (accusative plural)
бишектә (locative singular)
бишекләрдә (locative plural)
бишектән (singular)
бишекләрдән (plural)

Происходит от ??

люлька, зыбка; колыбель; качалка (колыбельный)

перен. колыбель, родина (чего-либо)

колыбель, родина (чего-либо)


йөткерек

физиол. кашель


кәрәфес

ботан. сельдерей (Apium)

сельдерей (Apium)


гизгеч

комп. веб-браузер, браузер

веб-браузер, браузер


чакматаш

минер. кремень


Архангельск

Архангельск (аналогично русскому слову)

Архангельск (аналогично русскому слову)


һинд

һинд (nominative singular)
һиндләр (nominative plural)
һинднең (singular)
һиндләрнең (plural)
һиндкә (dative singular)
һиндләргә (dative plural)
һиндне (accusative singular)
һиндләрне (accusative plural)
һиндтә (locative singular)
һиндләрдә (locative plural)
һиндтән (singular)
һиндләрдән (plural)

Из перс. هند (hend) ‘Индия’.

Һиндстан

Ближайшее родство

имена собственные

һиндле

Ближайшее родство

прилагательные

һиндчә

Ближайшее родство

индиец; индианка

адъектив. индийский


-стан

Происходит от перс. ستان (stān) «страна; место», также санскр. स्थान (sthā́na); восходит к праиндоевр. *steh₂- «стоять». Родственно русск. стан..

при добавлении к названиям этносов образует названия государств, национальных республик, иных государственных образований , , , .

татар → Татарстан

башкорт → Башкортстан

казакъ → Казакъстан

кыргыз → Кыргызстан

төрекмән → Төрекмәнстан


büre

büre (nominative singular)
bürelär (nominative plural)
büreneñ (singular)
bürelärneñ (plural)
büregä (dative singular)
bürelärgä (dative plural)
bürene (accusative singular)
bürelärne (accusative plural)
büredä (locative singular)
bürelärdä (locative plural)
büredän (singular)
bürelärdän (plural)

Происходит от пратюркск. *bȫrü «волк», от которой в числе прочего произошли: др.-тюрк. böri «волк», башк., тур. бүре, казахск. бөрі, карач.-балк., кумыкск. бёрю, кирг., тувинск. бөрү, ногайск. боьри, туркм. böri, узб. boʻri, хакас. пӱӱр, шорск. пӧрӱ, южн.-алтайск. бӧрӱ, якутск. бөрө и др.


меритократия

меритократия


кутак баш

головка полового члена


tırnaq

tırnaq (nominative singular)
tırnaqlar (nominative plural)
tırnaqnıñ (singular)
tırnaqlarnıñ (plural)
tırnaqqa (dative singular)
tırnaqlarğa (dative plural)
tırnaqnı (accusative singular)
tırnaqlarnı (accusative plural)
tırnaqta (locative singular)
tırnaqlarda (locative plural)
tırnaqtan (singular)
tırnaqlardan (plural)

От пратюркск. *dɨrŋa-k «ноготь, коготь», от которой в числе прочего произошли: др.-тюрк. tïrŋaq «ноготь, коготь», азерб. dırnaq (дырнаг), башк. тырнаҡ, казахск. тырнақ, кирг., южн.-алтайск. тырмак, кр.-тат. tırnaq (тырнакъ), карач.-балк., кумыкск. тырнакъ, ногайск., тат. тырнак, туркм. dyrnak, тур., гагаузск. tırnak, узб. tirnoq (тирноқ), уйгурск. تىرناق (tirnaq), тофалар. дырбаӄ, тувинск. дыргак, дырбак, шорск. тырбақ, тырғақ, долганск. тыҥырак, якутск. тыҥырах, чув. чĕрне, хак. тырғах и др.

tırnaqlı

Ближайшее родство

прилагательные

tırnarğa

Ближайшее родство

tırnanırğa

Ближайшее родство

анат. ноготь (ногтевой)

ноготь (ногтевой)

анат. коготь

спица (напр., колеса)

техн. кошка, когти

кошка, когти

грам. кавычка, кавычки

кавычка, кавычки


үрнәк

үрнәк (nominative singular)
үрнәкләр (nominative plural)
үрнәкнең (singular)
үрнәкләрнең (plural)
үрнәккә (dative singular)
үрнәкләргә (dative plural)
үрнәкне (accusative singular)
үрнәкләрне (accusative plural)
үрнәктә (locative singular)
үрнәкләрдә (locative plural)
үрнәктән (singular)
үрнәкләрдән (plural)

Из осман. اورنك (örnek) ‘пример, образец’ через чагат., далее из др.-арм. օրինակ (ōrinak) / աւրինակ (awrinak), далее из парфянск. *awδēnak.

үрнәкле

Ближайшее родство

прилагательные

образец (образцовый); представитель, экземпляр

пример, эталон

модель, образец, трафарет; выкройка

адъектив. образцовый, показательный

образцовый, показательный

адъектив. примерный, идеальный, образцовый

примерный, идеальный, образцовый


Ереван

Происходит от ??

Ереван (аналогично русскому слову)

Ереван (аналогично русскому слову)


койма

койма (nominative singular)
коймалар (nominative plural)
койманың (singular)
коймаларның (plural)
коймага (dative singular)
коймаларга (dative plural)
койманы (accusative singular)
коймаларны (accusative plural)
коймада (locative singular)
коймаларда (locative plural)
коймадан (singular)
коймалардан (plural)

забор, ограда, загородка, изгородь (заборный)


мөгезле эре терлек

ru-мөгезле_эре_терлек-tt-phrase-47DEQpj8


гасырдан гасырга

из века в век


редакция ясау

редактировать


редакцияләу

Происходит от ??

редактировать


җитеш-ергә

успевать (делать вовремя)


куллану

куллану (nominative singular)
кулланулар (nominative plural)
куллануның (singular)
куллануларның (plural)
куллануга (dative singular)
куллануларга (dative plural)
куллануны (accusative singular)
куллануларны (accusative plural)
куллануда (locative singular)
куллануларда (locative plural)
кулланудан (singular)
кулланулардан (plural)

От кулланырга (пользоваться, использовать)

кулланучы

Ближайшее родство

существительные

кулланырга

Ближайшее родство

использование (используются)


җыерчалы гөмбәләр

От ??

 Статья нуждается в доработке.
Это незаконченная статья. Вы можете помочь проекту, исправив и дополнив её.
В частности, следует уточнить сведения о:
* произношении
* этимологии
(См. Общепринятые правила).

микол. сморчок


кыргыз

кыргыз (nominative singular)
кыргызлар (nominative plural)
кыргызның (singular)
кыргызларның (plural)
кыргызга (dative singular)
кыргызларга (dative plural)
кыргызны (accusative singular)
кыргызларны (accusative plural)
кыргызда (locative singular)
кыргызларда (locative plural)
кыргыздан (singular)
кыргызлардан (plural)

Происходит от ??

кыргызлашырга

Ближайшее родство

кыргызчалаштырырга

Ближайшее родство

кыргызларча

Ближайшее родство

кыргызча

Ближайшее родство

киргиз (кыргыз), киргизка

адъектив. киргизский


күчермәскә

Происходит от ??


пима

пима (nominative singular)
пималар (nominative plural)
пиманың (singular)
пималарның (plural)
пимага (dative singular)
пималарга (dative plural)
пиманы (accusative singular)
пималарны (accusative plural)
пимада (locative singular)
пималарда (locative plural)
пимадан (singular)
пималардан (plural)

Происходит от ??

рег. (орен.) валенок, валенки

валенок, валенки


зат

зат (nominative singular)
затлар (nominative plural)
затның (singular)
затларның (plural)
затка (dative singular)
затларга (dative plural)
затны (accusative singular)
затларны (accusative plural)
затта (locative singular)
затларда (locative plural)
заттан (singular)
затлардан (plural)

От араб. ذات (ḏāt) ‘предмет обладания; сущность, существо, субъект; личность’.

личность, лицо, особа, персона, человек

род, племя; порода; происхождение

вещь, предмет

сущность, суть

свойство; качество

лингв. лицо (личный)

лицо (личный)


кавын

восходит к пратюркск. *kāgun

кавынкай

Ближайшее родство

уменьш.-ласк. формы

дыня (дынный)


вибрион

микробиол. вибрион


Симферополь

Происходит от :Шаблон:этимология:Симферополь

Симферополь (аналогично русскому слову)

Симферополь (аналогично русскому слову)


умрау

анат. ключица


гәҗит

гәҗит (nominative singular)
гәҗитләр (nominative plural)
гәҗитнең (singular)
гәҗитләрнең (plural)
гәҗиткә (dative singular)
гәҗитләргә (dative plural)
гәҗитне (accusative singular)
гәҗитләрне (accusative plural)
гәҗиттә (locative singular)
гәҗитләрдә (locative plural)
гәҗиттән (singular)
гәҗитләрдән (plural)

Яңа гәҗит

Новая газета


дары

дары (nominative singular)
дарылар (nominative plural)
дарының (singular)
дарыларның (plural)
дарыга (dative singular)
дарыларга (dative plural)
дарыны (accusative singular)
дарыларны (accusative plural)
дарыда (locative singular)
дарыларда (locative plural)
дарыдан (singular)
дарылардан (plural)

От перс. دارو (dâru) ‘лекарство; порох’. См. тж.дару.


näfrät

näfrät (nominative singular)
näfrätlär (nominative plural)
näfrätneñ (singular)
näfrätlärneñ (plural)
näfrätkä (dative singular)
näfrätlärgä (dative plural)
näfrätne (accusative singular)
näfrätlärne (accusative plural)
näfrättä (locative singular)
näfrätlärdä (locative plural)
näfrättän (singular)
näfrätlärdän (plural)

ненависть, презрение


ğailä

ğailä (nominative singular)
ğailälär (nominative plural)
ğailäneñ (singular)
ğailälärneñ (plural)
ğailägä (dative singular)
ğailälärgä (dative plural)
ğailäne (accusative singular)
ğailälärne (accusative plural)
ğailädä (locative singular)
ğailälärdä (locative plural)
ğailädän (singular)
ğailälärdän (plural)

семья, семейство


ğäskäri

ğäskäri (nominative singular)
ğäskärilär (nominative plural)
ğäskärineñ (singular)
ğäskärilärneñ (plural)
ğäskärigä (dative singular)
ğäskärilärgä (dative plural)
ğäskärine (accusative singular)
ğäskärilärne (accusative plural)
ğäskäridä (locative singular)
ğäskärilärdä (locative plural)
ğäskäridän (singular)
ğäskärilärdän (plural)

Rusiä ğäskäriläre - Российские военнослужащие

ğäskär

Ближайшее родство

существительные

военнослужащий, военный

Sovet ğäskäriläre Mäskäw yanında alman-faşist höcümen tuqtağannar.

Советские военнослужащие остановили немецко-фашистское наступление под Москвой.


çağan

çağan (nominative singular)
çağannar (nominative plural)
çağannıñ (singular)
çağannarnıñ (plural)
çağanğa (dative singular)
çağannarğa (dative plural)
çağannı (accusative singular)
çağannarnı (accusative plural)
çağanda (locative singular)
çağannarda (locative plural)
çağannan (singular)
çağannardan (plural)

клен (кленовый)


mälğün

Это болванка статьи о татарском слове. Вы можете помочь проекту, исправив и дополнив её. (См. общепринятые правила.)

прил. проклятый, окаянный


ğalim

ğalim (nominative singular)
ğalimnär (nominative plural)
ğalimneñ (singular)
ğalimnärneñ (plural)
ğalimgä (dative singular)
ğalimnärgä (dative plural)
ğalimne (accusative singular)
ğalimnärne (accusative plural)
ğalimdä (locative singular)
ğalimnärdä (locative plural)
ğalimnän (singular)
ğalimnärdän (plural)

İsaak Nyuton - böyek ingliz ğalime

Исаак Ньютон - великий английский ученый.


qüät

qüät (nominative singular)
qüätlär (nominative plural)
qüätneñ (singular)
qüätlärneñ (plural)
qüätkä (dative singular)
qüätlärgä (dative plural)
qüätne (accusative singular)
qüätlärne (accusative plural)
qüättä (locative singular)
qüätlärdä (locative plural)
qüättän (singular)
qüätlärdän (plural)

сила, мощь, могущество

Däwlät qüäte arta

Растёт мощь государства


qädär

şulqädär

Ближайшее родство

berqädär

Ближайшее родство

berniqädär

Ближайшее родство

qädärle

Ближайшее родство

qädärge

Ближайшее родство

Qazanğa qädär

до Казани, kiçkä qädär - до вечера

öy qädär

с дом (размером)

вплоть до, даже и..., аж ...

balalarğa qädär kilde

даже и дети пришли (досл. аж до детей пришли)

buldıra alğan qädär

сколько сможем


ğömer

ğömer (nominative singular)
ğömerlär (nominative plural)
ğömerneñ (singular)
ğömerlärneñ (plural)
ğömergä (dative singular)
ğömerlärgä (dative plural)
ğömerne (accusative singular)
ğömerlärne (accusative plural)
ğömerdä (locative singular)
ğömerlärdä (locative plural)
ğömerdän (singular)
ğömerlärdän (plural)

Из арабского языка.

ğömerlek

Ближайшее родство

существительные

ğömerle

Ближайшее родство

прилагательные

ğömersez

Ближайшее родство

прилагательные

ğömergä

Ближайшее родство

ğömer-ğömergä

Ближайшее родство

жизнь (жизненный)

Ğömerne namuslı yäşäp ütkärergä kiräk

Жизнь надо прожить добросовестно.

с част. ni отрезок времени

küräşmägängä ni ğömer buldı

как долго мы не встречались

при отр. гл. никогда, ни в жизнь

ğömer onıtasım yuq

никогда не забуду


firqä

firqä (nominative singular)
firqälär (nominative plural)
firqäneñ (singular)
firqälärneñ (plural)
firqägä (dative singular)
firqälärgä (dative plural)
firqäne (accusative singular)
firqälärne (accusative plural)
firqädä (locative singular)
firqälärdä (locative plural)
firqädän (singular)
firqälärdän (plural)

Из арабского языка.

фиркале

Ближайшее родство

прилагательные

группа, секта

партия, политическая партия


qağidä

qağidä (nominative singular)
qağidälär (nominative plural)
qağidäneñ (singular)
qağidälärneñ (plural)
qağidägä (dative singular)
qağidälärgä (dative plural)
qağidäne (accusative singular)
qağidälärne (accusative plural)
qağidädä (locative singular)
qağidälärdä (locative plural)
qağidädän (singular)
qağidälärdän (plural)

Статья нуждается в доработке.
Это незаконченная статья. Вы можете помочь проекту, исправив и дополнив её.
(См. Общепринятые правила).


faciğä

faciğä (nominative singular)
faciğälär (nominative plural)
faciğäneñ (singular)
faciğälärneñ (plural)
faciğägä (dative singular)
faciğälärgä (dative plural)
faciğäne (accusative singular)
faciğälärne (accusative plural)
faciğädä (locative singular)
faciğälärdä (locative plural)
faciğädän (singular)
faciğälärdän (plural)

трагический случай, несчастье


yäşelçä

yäşelçä (nominative singular)
yäşelçälär (nominative plural)
yäşelçäneñ (singular)
yäşelçälärneñ (plural)
yäşelçägä (dative singular)
yäşelçälärgä (dative plural)
yäşelçäne (accusative singular)
yäşelçälärne (accusative plural)
yäşelçädä (locative singular)
yäşelçälärdä (locative plural)
yäşelçädän (singular)
yäşelçälärdän (plural)

От yäşel (зелёный)

yäşel

Ближайшее родство

прилагательные

овощ (овощной)

Yäşelçä kibete

Овощной магазин


qälğä

qälğä (nominative singular)
qälğälär (nominative plural)
qälğäneñ (singular)
qälğälärneñ (plural)
qälğägä (dative singular)
qälğälärgä (dative plural)
qälğäne (accusative singular)
qälğälärne (accusative plural)
qälğädä (locative singular)
qälğälärdä (locative plural)
qälğädän (singular)
qälğälärdän (plural)

крепость, цитадель


ğilem

ğilem (nominative singular)
ğilemnär (nominative plural)
ğilemneñ (singular)
ğilemnärneñ (plural)
ğilemgä (dative singular)
ğilemnärgä (dative plural)
ğilemne (accusative singular)
ğilemnärne (accusative plural)
ğilemdä (locative singular)
ğilemnärdä (locative plural)
ğilemnän (singular)
ğilemnärdän (plural)

Из араб. علم (ʿilm) ‘знание; наука’.

ğalim

Ближайшее родство

существительные

знание, учение, просвещение

Ğilem dönyasında.

В миренауки.


iğänä

iğänä (nominative singular)
iğänälär (nominative plural)
iğänäneñ (singular)
iğänälärneñ (plural)
iğänägä (dative singular)
iğänälärgä (dative plural)
iğänäne (accusative singular)
iğänälärne (accusative plural)
iğänädä (locative singular)
iğänälärdä (locative plural)
iğänädän (singular)
iğänälärdän (plural)

помощь, пособие, пожертвование


гаскәр

гаскәр (nominative singular)
гаскәрләр (nominative plural)
гаскәрнең (singular)
гаскәрләрнең (plural)
гаскәргә (dative singular)
гаскәрләргә (dative plural)
гаскәрне (accusative singular)
гаскәрләрне (accusative plural)
гаскәрдә (locative singular)
гаскәрләрдә (locative plural)
гаскәрдән (singular)
гаскәрләрдән (plural)

Из араб. عسكر (ʿaskar) ‘армия’.

гаскәри

Ближайшее родство

существительные

армия; войско, рать; воинство

Кызыл Гаскәр үз батырлыгын һәм фидакарьлеген күрсәтеп дөньяны фашизмнан коткарды.

КраснаяАрмия, проявив храбрость и самоотверженность, спасла мир от фашизма.


säğät

säğät (nominative singular)
säğätlär (nominative plural)
säğätneñ (singular)
säğätlärneñ (plural)
säğätkä (dative singular)
säğätlärgä (dative plural)
säğätne (accusative singular)
säğätlärne (accusative plural)
säğättä (locative singular)
säğätlärdä (locative plural)
säğättän (singular)
säğätlärdän (plural)

Из арабского языка

säğätçe

Ближайшее родство

существительные

säğätle

Ближайшее родство

прилагательные

säğätläp

Ближайшее родство

säğätlärçä

Ближайшее родство

часы (часовой)

перен. занятие, урок

занятие, урок

перен. время


bügen

Общетюркское, из bu (этот) + kön (день)

kön

Ближайшее родство

существительные

bügenge

Ближайшее родство

прилагательные

bu

Ближайшее родство

bügengäçä

Ближайшее родство

нар. сегодня


mäqälä

mäqälä (nominative singular)
mäqälälär (nominative plural)
mäqäläneñ (singular)
mäqälälärneñ (plural)
mäqälägä (dative singular)
mäqälälärgä (dative plural)
mäqäläne (accusative singular)
mäqälälärne (accusative plural)
mäqälädä (locative singular)
mäqälälärdä (locative plural)
mäqälädän (singular)
mäqälälärdän (plural)

статья (газетная, журнальная)


gömbä

gömbä (nominative singular)
gömbälär (nominative plural)
gömbäneñ (singular)
gömbälärneñ (plural)
gömbägä (dative singular)
gömbälärgä (dative plural)
gömbäne (accusative singular)
gömbälärne (accusative plural)
gömbädä (locative singular)
gömbälärdä (locative plural)
gömbädän (singular)
gömbälärdän (plural)

gömbäçe

Ближайшее родство

существительные

gömbälek

Ближайшее родство

существительные

gömbäle

Ближайшее родство

прилагательные


tüntäreleş

tüntäreleş (nominative singular)
tüntäreleşlär (nominative plural)
tüntäreleşneñ (singular)
tüntäreleşlärneñ (plural)
tüntäreleşkä (dative singular)
tüntäreleşlärgä (dative plural)
tüntäreleşne (accusative singular)
tüntäreleşlärne (accusative plural)
tüntäreleştä (locative singular)
tüntäreleşlärdä (locative plural)
tüntäreleştän (singular)
tüntäreleşlärdän (plural)

däwlät tüntäreleşe (государственный переворот)


xäkimiät

xäkimiät (nominative singular)
xäkimiätlär (nominative plural)
xäkimiätneñ (singular)
xäkimiätlärneñ (plural)
xäkimiätkä (dative singular)
xäkimiätlärgä (dative plural)
xäkimiätne (accusative singular)
xäkimiätlärne (accusative plural)
xäkimiättä (locative singular)
xäkimiätlärdä (locative plural)
xäkimiättän (singular)
xäkimiätlärdän (plural)

xakim

Ближайшее родство

существительные

Aleksandr I saray tüntäreleşe näticäsendä xakimiätkä kilgän.

Александр I пришел квласти в результате дворцового переворота.


inqıylab

inqıylab (nominative singular)
inqıylablar (nominative plural)
inqıylabnıñ (singular)
inqıylablarnıñ (plural)
inqıylabqa (dative singular)
inqıylablarğa (dative plural)
inqıylabnı (accusative singular)
inqıylablarnı (accusative plural)
inqıylabta (locative singular)
inqıylablarda (locative plural)
inqıylabtan (singular)
inqıylablardan (plural)

Sänäği inqıylab (промышленная революция)

inqıylabçı

Ближайшее родство

существительные

inqıylabi

Ближайшее родство

прилагательные


mäqäl

mäqäl (nominative singular)
mäqällär (nominative plural)
mäqälneñ (singular)
mäqällärneñ (plural)
mäqälgä (dative singular)
mäqällärgä (dative plural)
mäqälne (accusative singular)
mäqällärne (accusative plural)
mäqäldä (locative singular)
mäqällärdä (locative plural)
mäqäldän (singular)
mäqällärdän (plural)

Из араб. مقال (maqāl).

süz kürke - mäqäl

погов. украшение речи — пословица.

афоризм, изречение, притча


qabilä

qabilä (nominative singular)
qabilälär (nominative plural)
qabiläneñ (singular)
qabilälärneñ (plural)
qabilägä (dative singular)
qabilälärgä (dative plural)
qabiläne (accusative singular)
qabilälärne (accusative plural)
qabilädä (locative singular)
qabilälärdä (locative plural)
qabilädän (singular)
qabilälärdän (plural)

Из араб. قبيلة (qabīla) ‘племя’.

племя (племенной)

qabilä doşmanlığı

племенная вражда

qabilä başlığı

племенной старейшина, старейшина племени


qäwem

qäwem (nominative singular)
qäwemnär (nominative plural)
qäwemneñ (singular)
qäwemnärneñ (plural)
qäwemgä (dative singular)
qäwemnärgä (dative plural)
qäwemne (accusative singular)
qäwemnärne (accusative plural)
qäwemdä (locative singular)
qäwemnärdä (locative plural)
qäwemnän (singular)
qäwemnärdän (plural)

устар. род, родня

устар. племя, народ

племя, народ


şöğel

şöğel (nominative singular)
şöğellär (nominative plural)
şöğelneñ (singular)
şöğellärneñ (plural)
şöğelgä (dative singular)
şöğellärgä (dative plural)
şöğelne (accusative singular)
şöğellärne (accusative plural)
şöğeldä (locative singular)
şöğellärdä (locative plural)
şöğeldän (singular)
şöğellärdän (plural)

şöğellänergä

Ближайшее родство

şöğelländerergä

Ближайшее родство

занятие, дело, труд, работа;

töp şöğel

основное занятие

дело, забота, хлопоты


ğäm

ğäm (nominative singular)
ğämnär (nominative plural)
ğämneñ (singular)
ğämnärneñ (plural)
ğämgä (dative singular)
ğämnärgä (dative plural)
ğämne (accusative singular)
ğämnärne (accusative plural)
ğämdä (locative singular)
ğämnärdä (locative plural)
ğämnän (singular)
ğämnärdän (plural)

◆ keşene eş qartaymıy, ğäm qartayta — человека старит не труд, а печаль (пословица)

печаль, грусть, тоска

siña ni ğäm?

а тебе что за печаль?

küzlärendä moñ wä ğäm

в глазах (его, её) грусть и печаль

забота, хлопоты

yäşäw ğämenä kümelü

предаться жизненным хлопотам

barlıq ğämen uquğa birü

все свои старания направить на учёбу

ğailä ğäme

забота, хлопоты о семье

dönya ğämennän waz kiçü

отречься от земных забот


fiğel

fiğel (nominative singular)
fiğellär (nominative plural)
fiğelneñ (singular)
fiğellärneñ (plural)
fiğelgä (dative singular)
fiğellärgä (dative plural)
fiğelne (accusative singular)
fiğellärne (accusative plural)
fiğeldä (locative singular)
fiğellärdä (locative plural)
fiğeldän (singular)
fiğellärdän (plural)

◆ eşenä qarap-aqçası, fiğelenä qarap-xörmäte — за работу-плата, за поведение-уважение (пословица)

характер, нрав

деяние, действие

usal fiğelne taşlaw

освободиться (отказаться) от недобрых дел

лингв. глагол


qänäğät

qänäğätlek

Ближайшее родство

существительные

qänäğätlelek

Ближайшее родство

существительные

qänäğätsezlek

Ближайшее родство

существительные

qänäğätle

Ближайшее родство

прилагательные

qänäğätsez

Ближайшее родство

прилагательные

qänäğätlänmäslek

Ближайшее родство

прилагательные

qänäğätlänerlek

Ближайшее родство

прилагательные

qänäğätçel

Ближайшее родство

прилагательные

qänäğätländerergä

Ближайшее родство

qänäğätsezlänergä

Ближайшее родство

qänäğätländerelergä

Ближайшее родство

прил. довольный

предик.сл. доволен, удовлетворён


qänäğätländerergä

Происходит от ??

qänäğät

Ближайшее родство

существительные

удовлетворять, удовлетворить

nihäyät xakimiät xalıqnıñ üteneçen qänäğätländerde

наконец властьудовлетворила желание народа


qärdäş

qärdäş (nominative singular)
qärdäşlär (nominative plural)
qärdäşneñ (singular)
qärdäşlärneñ (plural)
qärdäşkä (dative singular)
qärdäşlärgä (dative plural)
qärdäşne (accusative singular)
qärdäşlärne (accusative plural)
qärdäştä (locative singular)
qärdäşlärdä (locative plural)
qärdäştän (singular)
qärdäşlärdän (plural)

родственник, родственница; родич

bertuğan qärdäşlär

кровные родственники

yaqın qärdäşlär

близкие родственники

söt qärdäşe

молочный брат

товарищ, друг; брат, браток (при обращении)

qärdäş, bu nindi köy?

браток, что за мелодия?

в знач. прил. родственный

в знач. прил.

qärdäş tellär

родственные языки

qärdäş xalıqlar

родственные народы

в знач. прил. братский

в знач. прил.


şöğellänergä

заниматься, заняться


ğär

ğär (nominative singular)
ğärlär (nominative plural)
ğärneñ (singular)
ğärlärneñ (plural)
ğärgä (dative singular)
ğärlärgä (dative plural)
ğärne (accusative singular)
ğärlärne (accusative plural)
ğärdä (locative singular)
ğärlärdä (locative plural)
ğärdän (singular)
ğärlärdän (plural)

Из арабского языка. (см. عار)

ğärlek

Ближайшее родство

существительные

ğärle

Ближайшее родство

прилагательные

ğärlänü

Ближайшее родство

ğärländerü

Ближайшее родство

разг. стыд, позор, срам

стыд, позор, срам

совесть, чувство стыда; стыдливость, смущение, застенчивость


анатомик

анатомический


yara

Происходит от пратюркск. *jara «рана», от которой в числе прочего произошли: башк., кумыкск., ногайск., тат. яра, казахск., кирг. жара, карач.-балк. джара, азерб., гагаузск., крымск.-тат., турецк., узб. yara, туркм. ýara и др.

рана, ранение (раневой); язва

перен. рана, душевная боль

рана, душевная боль


ğöref

ğöref (nominative singular)
ğöreflär (nominative plural)
ğörefneñ (singular)
ğöreflärneñ (plural)
ğörefkä (dative singular)
ğöreflärgä (dative plural)
ğörefne (accusative singular)
ğöreflärne (accusative plural)
ğöreftä (locative singular)
ğöreflärdä (locative plural)
ğöreftän (singular)
ğöreflärdän (plural)

обычай, обыкновение


ğädät

ğädät (nominative singular)
ğädätlär (nominative plural)
ğädätneñ (singular)
ğädätlärneñ (plural)
ğädätkä (dative singular)
ğädätlärgä (dative plural)
ğädätne (accusative singular)
ğädätlärne (accusative plural)
ğädättä (locative singular)
ğädätlärdä (locative plural)
ğädättän (singular)
ğädätlärdän (plural)

Слово арабского происхождения.

 Статья нуждается в доработке.
Это незаконченная статья. Вы можете помочь проекту, исправив и дополнив её.
(См. Общепринятые правила).

ğädätilek

Ближайшее родство

существительные

ğädätsezlek

Ближайшее родство

существительные

ğädäti

Ближайшее родство

прилагательные

ğädätle

Ближайшее родство

прилагательные

ğädätlängän

Ближайшее родство

прилагательные

ğädätsez

Ближайшее родство

прилагательные

ğädättäge

Ближайшее родство

прилагательные

ğädätländerergä

Ближайшее родство

ğädätlänergä

Ближайшее родство

ğädätsezlänergä

Ближайшее родство

ğädätençä

Ближайшее родство

ğädättä

Ближайшее родство

ğädätçä

Ближайшее родство

привычка, обыкновение

üz-üzeñne totu ğädäte

манера вести себя, манера поведения

разг. повадка, замашка

повадка, замашка


трискаидекафобия

психол. трискайдекафобия

трискайдекафобия


җәлпәк

плоский, сжатый, сплющенный


comğa

Происходит от ??


pänceşämbe

pänceşämbe (nominative singular)
pänceşämbelär (nominative plural)
pänceşämbeneñ (singular)
pänceşämbelärneñ (plural)
pänceşämbegä (dative singular)
pänceşämbelärgä (dative plural)
pänceşämbene (accusative singular)
pänceşämbelärne (accusative plural)
pänceşämbedä (locative singular)
pänceşämbelärdä (locative plural)
pänceşämbedän (singular)
pänceşämbelärdän (plural)

Из перс. پنجشنبه (panj-šanbe) ‘четверг’.


şimbä

şimbä (nominative singular)
şimbälär (nominative plural)
şimbäneñ (singular)
şimbälärneñ (plural)
şimbägä (dative singular)
şimbälärgä (dative plural)
şimbäne (accusative singular)
şimbälärne (accusative plural)
şimbädä (locative singular)
şimbälärdä (locative plural)
şimbädän (singular)
şimbälärdän (plural)

Из перс. شنبه (šanbe) ‘суббота’.

адъектив. субботний


кагыйдә буларак

кагыйдә (nominative singular)
кагыйдәләр (nominative plural)
кагыйдәнең (singular)
кагыйдәләрнең (plural)
кагыйдәгә (dative singular)
кагыйдәләргә (dative plural)
кагыйдәне (accusative singular)
кагыйдәләрне (accusative plural)
кагыйдәдә (locative singular)
кагыйдәләрдә (locative plural)
кагыйдәдән (singular)
кагыйдәләрдән (plural)


мөлкәт

имущество; собственность


рекордчы

рекордчы (nominative singular)
рекордчылар (nominative plural)
рекордчының (singular)
рекордчыларның (plural)
рекордчыга (dative singular)
рекордчыларга (dative plural)
рекордчыны (accusative singular)
рекордчыларны (accusative plural)
рекордчыда (locative singular)
рекордчыларда (locative plural)
рекордчыдан (singular)
рекордчылардан (plural)

От рекорд + аффикс -чы

рекорд

Ближайшее родство

существительные

рекордчылык

Ближайшее родство

существительные


министрлык

министерство


башмакчы

башмакчы (nominative singular)
башмакчылар (nominative plural)
башмакчының (singular)
башмакчыларның (plural)
башмакчыга (dative singular)
башмакчыларга (dative plural)
башмакчыны (accusative singular)
башмакчыларны (accusative plural)
башмакчыда (locative singular)
башмакчыларда (locative plural)
башмакчыдан (singular)
башмакчылардан (plural)

От тат. башмак + аффикс -чы.

башмак

Ближайшее родство

существительные

башмачник, сапожник

истор. привратник у входа в мечеть (одной из обязанностей которого была охрана обуви прихожан, молящихся в мечети)


ыргыту

бросать, кидать, метать


чөю

бросать, кидать, метать


җилпәзә

веер, опахало


яктылык

яктылык (nominative singular)
яктылыклар (nominative plural)
яктылыкның (singular)
яктылыкларның (plural)
яктылыкка (dative singular)
яктылыкларга (dative plural)
яктылыкны (accusative singular)
яктылыкларны (accusative plural)
яктылыкта (locative singular)
яктылыкларда (locative plural)
яктылыктан (singular)
яктылыклардан (plural)

Аллаh: – Яктылык булсын! – дип боерды, һәм яктылык булды.

И сказал Бог: да будетсвет. И стал свет.

Быт 1.3


якты

светлый, яркий


ярык

ярык (nominative singular)
ярыклар (nominative plural)
ярыкның (singular)
ярыкларның (plural)
ярыкка (dative singular)
ярыкларга (dative plural)
ярыкны (accusative singular)
ярыкларны (accusative plural)
ярыкта (locative singular)
ярыкларда (locative plural)
ярыктан (singular)
ярыклардан (plural)

От общетюркск. формы *jaruq «щель, трещина»; восходит к пратюркск. *jār- «рассекать, раскалывать». Ср. казахск. жарық, тат. ярык, тур. yarık, туркм. ýaryk, узб. yoriq, etc.

щель, трещина, расщеп, расселина, расщелина; зазор; дыра

адъектив. расколотый, расщепленный, треснувший, треснутый


вәхшиләнү

дичать (одичать)


легал

От лат. legalis «правовой», далее из lex (род. п. legis) «закон», далее из неустановленной формы; сравнивают с legere «собирать».


тора

Происходит от ??

торырга

Ближайшее родство


испанияле

От лат. Hispania, предположит. из кельто-ибер. (в котором hi- является формой определённого артикля) или из карфагенск. shfanim (семитск. корень S-P-N) букв. «остров даманов» (мелких млекопитающих, обитающих в Африке и на Ближнем Востоке, за которых финикийскими мореплавателями были ошибочно приняты кролики Иберийского полуострова)


испан

испан (nominative singular)
испаннар (nominative plural)
испанның (singular)
испаннарның (plural)
испанга (dative singular)
испаннарга (dative plural)
испанны (accusative singular)
испаннарны (accusative plural)
испанда (locative singular)
испаннарда (locative plural)
испаннан (singular)
испаннардан (plural)

испанлы

Ближайшее родство

прилагательные


вакланма

матем. дробь, дробное число

дробь, дробное число


Мәскәү

Происходит от русск. Москва.


әрмән

әрмән (nominative singular)
әрмәннәр (nominative plural)
әрмәннең (singular)
әрмәннәрнең (plural)
әрмәнгә (dative singular)
әрмәннәргә (dative plural)
әрмәнне (accusative singular)
әрмәннәрне (accusative plural)
әрмәндә (locative singular)
әрмәннәрдә (locative plural)
әрмәннән (singular)
әрмәннәрдән (plural)

Из перс. ارمن (Arman), далее из древнеперс. 𐎠𐎼𐎷𐎡𐎴 (конец VI в. до н.э.), древнегреч. Ἀρμενία (начало V в. до н.э.). Далее возможно от аккадского Armânum, Armanî.

Әрмәнстан

Ближайшее родство

имена собственные

әрмәни

Ближайшее родство

существительные

әрмәнчә

Ближайшее родство

армянин, армянка

адъектив. армянский

әрмән халкы

армянский народ

әрмән теле

армянский язык


Әрмәнстан

Әрмәнстан (nominative singular)
Әрмәнстаннар (nominative plural)
Әрмәнстанның (singular)
Әрмәнстаннарның (plural)
Әрмәнстанга (dative singular)
Әрмәнстаннарга (dative plural)
Әрмәнстанны (accusative singular)
Әрмәнстаннарны (accusative plural)
Әрмәнстанда (locative singular)
Әрмәнстаннарда (locative plural)
Әрмәнстаннан (singular)
Әрмәнстаннардан (plural)

Сложение основ: тат. әрмән «армянин» + аффикс -стан со значением «страна, государство».

әрмән

Ближайшее родство

существительные

әрмәни

Ближайшее родство

существительные

әрмәни

Ближайшее родство

прилагательные

әрмәнчә

Ближайшее родство

геогр., полит. Армения


аулау

завлекать, заманивать


әрмәни

Происходит от ??

Әрмәнстан

Ближайшее родство

имена собственные

әрмән

Ближайшее родство

существительные

әрмәнчә

Ближайшее родство

книжн. армянин

адъектив. армянский

әрмәни язулар

армянское письмо


бәдән

бәдән (nominative singular)
бәдәннәр (nominative plural)
бәдәннең (singular)
бәдәннәрнең (plural)
бәдәнгә (dative singular)
бәдәннәргә (dative plural)
бәдәнне (accusative singular)
бәдәннәрне (accusative plural)
бәдәндә (locative singular)
бәдәннәрдә (locative plural)
бәдәннән (singular)
бәдәннәрдән (plural)

Из араб. بدن (badan) ‘тело’.

книжн. тело, туловище, корпус; организм (телесный)


җәрәхәт

җәрәхәт (nominative singular)
җәрәхәтләр (nominative plural)
җәрәхәтнең (singular)
җәрәхәтләрнең (plural)
җәрәхәткә (dative singular)
җәрәхәтләргә (dative plural)
җәрәхәтне (accusative singular)
җәрәхәтләрне (accusative plural)
җәрәхәттә (locative singular)
җәрәхәтләрдә (locative plural)
җәрәхәттән (singular)
җәрәхәтләрдән (plural)

Из араб. جراحة (jirāḥa) ‘рана; хирургия’.

җәрәхәтле

Ближайшее родство

прилагательные

җәрәхәтләргә

Ближайшее родство

җәрәхәтләнергә

Ближайшее родство

мед. рана, ранение; порез, разрез

рана, ранение; порез, разрез

перен. рана, травма, душевная боль, страдания

рана, травма, душевная боль, страдания

мед. язва (язвенный)

язва (язвенный)


гарипләндерү

калечить, увечить


имгәтү

калечить; разрушать; портить


каравыллау

караулить, охранять, стеречь, сторожить


сагалу

караулить, подкарауливать, поджидать, подстерегать


бакылдау

разг. тараторить


сорунзаландырар

физ. магнитить, намагничивать

магнитить, намагничивать


механикалаштыру

механизировать


Дим

Дим (nominative singular)
Димнәр (nominative plural)
Димнең (singular)
Димнәрнең (plural)
Димгә (dative singular)
Димнәргә (dative plural)
Димне (accusative singular)
Димнәрне (accusative plural)
Димдә (locative singular)
Димнәрдә (locative plural)
Димнән (singular)
Димнәрдән (plural)

Происходит от ??


Исраил

Происходит от ??


arqan

arqan (nominative singular)
arqannar (nominative plural)
arqannıñ (singular)
arqannarnıñ (plural)
arqanğa (dative singular)
arqannarğa (dative plural)
arqannı (accusative singular)
arqannarnı (accusative plural)
arqanda (locative singular)
arqannarda (locative plural)
arqannan (singular)
arqannardan (plural)

Общетюркское.

аркан, канат, трос, верёвка (арканный, канатный)


arqan

От тат. arqa «спина».

арка

Ближайшее родство

существительные

спиной, задом (к кому, чему)

на спине (плавать)

адъектив. попутный, в спину (напр., ветер)

попутный, в спину (напр., ветер)


канәфер

ботан. сирень (Syringa)


ихласлык

Произошло от арабского слова, что значит, как "очищать", "чистить", "совершать дела только ради Аллаха" ??


анализлаучы

техн. анализатор


савым

с.-х. надой; удой


хәерчеләнү

нищать, беднеть


фәкыйрьләнү

нищать, беднеть


түшәм

түшәм (nominative singular)
түшәмнәр (nominative plural)
түшәмнең (singular)
түшәмнәрнең (plural)
түшәмгә (dative singular)
түшәмнәргә (dative plural)
түшәмне (accusative singular)
түшәмнәрне (accusative plural)
түшәмдә (locative singular)
түшәмнәрдә (locative plural)
түшәмнән (singular)
түшәмнәрдән (plural)

потолок (здания, комнаты и т. п.)

перен. потолок, высшая точка, высший возможный уровень чего-либо

перен. техн. потолок летательных аппаратов (наибольшая высота полёта самолётов и дирижаблей)


ялгам

ботан. привой


чыбыкча

ботан. привой


яктыртылу

освещённость


яктыртылганлык

освещённость


гиперсылтама

комп. гиперссылка


тимерлек

тимерлек (nominative singular)
тимерлекләр (nominative plural)
тимерлекнең (singular)
тимерлекләрнең (plural)
тимерлеккә (dative singular)
тимерлекләргә (dative plural)
тимерлекне (accusative singular)
тимерлекләрне (accusative plural)
тимерлектә (locative singular)
тимерлекләрдә (locative plural)
тимерлектән (singular)
тимерлекләрдән (plural)

Происходит от ??

тимер

Ближайшее родство

существительные

тимерче

Ближайшее родство

существительные

тимер-бетон

Ближайшее родство

существительные

тимераяк

Ближайшее родство

существительные

тимераякчы

Ближайшее родство

существительные

тимерташ

Ближайшее родство

существительные

тимер-томыр

Ближайшее родство

существительные

тимерчыбык

Ближайшее родство

существительные

тимерле

Ближайшее родство

прилагательные

тимер-күк

Ближайшее родство

прилагательные

тимерләргә

Ближайшее родство

разг. кузница


димче

димче (nominative singular)
димчеләр (nominative plural)
димченең (singular)
димчеләрнең (plural)
димчегә (dative singular)
димчеләргә (dative plural)
димчене (accusative singular)
димчеләрне (accusative plural)
димчедә (locative singular)
димчеләрдә (locative plural)
димчедән (singular)
димчеләрдән (plural)

тот, кто уговаривает, увещевает; увещеватель


йон

Происходит от ??


буддачылык

буддачылык (nominative singular)
буддачылыклар (nominative plural)
буддачылыкның (singular)
буддачылыкларның (plural)
буддачылыкка (dative singular)
буддачылыкларга (dative plural)
буддачылыкны (accusative singular)
буддачылыкларны (accusative plural)
буддачылыкта (locative singular)
буддачылыкларда (locative plural)
буддачылыктан (singular)
буддачылыклардан (plural)

религ. буддизм


җитез

проворный, расторопный, ловкий, быстрый

резвый, шустрый

изворотливый; увёртливый


елгыр

изворотливый; увёртливый


тапкыр

изворотливый; находчивый


җитен

лён (растение)


вакцинацияләү

мед. вакцинировать

вакцинировать


вакцинацияләргә

мед. вакцинировать

вакцинировать


чолыкчы

чолыкчы (nominative singular)
чолыкчылар (nominative plural)
чолыкчының (singular)
чолыкчыларның (plural)
чолыкчыга (dative singular)
чолыкчыларга (dative plural)
чолыкчыны (accusative singular)
чолыкчыларны (accusative plural)
чолыкчыда (locative singular)
чолыкчыларда (locative plural)
чолыкчыдан (singular)
чолыкчылардан (plural)

чолык

Ближайшее родство

существительные

чолыкчылык

Ближайшее родство

существительные

диал. пчеловод


гидраденит

мед. гидраденит


сөтләч

молочный (дающий молоко); дойный


язу

язу (nominative singular)
язулар (nominative plural)
язуның (singular)
язуларның (plural)
язуга (dative singular)
язуларга (dative plural)
язуны (accusative singular)
язуларны (accusative plural)
язуда (locative singular)
язуларда (locative plural)
язудан (singular)
язулардан (plural)

Бу аның язуы түгел.

Это не его почерк.


караңгылану

темнеть, смеркаться


мелиорацияләү

с.-х. мелиорировать

мелиорировать


инфузория

зоол. инфузория


-ам

суффикс глагола наст. вр. 1-го лица ед.ч.

язарга – язам

читать – читаю


шеббуй

ботан. левкой


демократлаштырырга

демократизировать


демократлаштыру

демократизировать


демократлаштырылу

демократизация


Оман

Из арабск. عمان (ʕumān), далее из неустановленной формы.

Оман (аналогично русскому слову)

Оман (аналогично русскому слову)


мезолит

геол. мезолит


Заволжск

Происходит от ??

Заволжск (аналогично русскому слову)

Заволжск (аналогично русскому слову)


Медногорск

Медногорск (аналогично русскому слову)

Медногорск (аналогично русскому слову)


тәгълимат

тәгълимат (nominative singular)
тәгълиматлар (nominative plural)
тәгълиматның (singular)
тәгълиматларның (plural)
тәгълиматка (dative singular)
тәгълиматларга (dative plural)
тәгълиматны (accusative singular)
тәгълиматларны (accusative plural)
тәгълиматта (locative singular)
тәгълиматларда (locative plural)
тәгълиматтан (singular)
тәгълиматлардан (plural)

тәгълиматчы

Ближайшее родство

существительные

доктрина, учение


Детройт

Из англ. Detroit «Детройт», далее из франц. détroit, далее из ст.-франц. destreit, далее из лат. districtus «растянутый; отвлечённый», прич. страд. от distringere «растягивать, распяливать», далее из di- + -stringere;
* первая часть — из dis- (приставка, означающая разделение, разъединение);
* вторая часть — из stringere «натягивать», далее из праиндоевр. *strenk- «тугой».


саулыксызлык

нездоровье, недомогание


саусызлык

нездоровье, недомогание


-нчы

порядковые числительные

алты → алтынчы

шесть → шестой


тәэсир

Из араб. تأثير ‘влияние, воздействие’.


азап

Происходит от ??


агарчак

агарчак (nominative singular)
агарчаклар (nominative plural)
агарчакның (singular)
агарчакларның (plural)
агарчакка (dative singular)
агарчакларга (dative plural)
агарчакны (accusative singular)
агарчакларны (accusative plural)
агарчакта (locative singular)
агарчакларда (locative plural)
агарчактан (singular)
агарчаклардан (plural)

ихтиол. жерех (aspius)


тилергән

глупец, дурак


-ю

авыраерга → авыраю


аршын

аршын (nominative singular)
аршыннар (nominative plural)
аршынның (singular)
аршыннарның (plural)
аршынга (dative singular)
аршыннарга (dative plural)
аршынны (accusative singular)
аршыннарны (accusative plural)
аршында (locative singular)
аршыннарда (locative plural)
аршыннан (singular)
аршыннардан (plural)

Происходит от ст.-вел.-русск. аршинъ (фикс. с 1488), заимств. из осман. آرشون ‘аршин’, из ср.-перс. ʾryšn ‘локоть (мера длины)’, от др.-перс. 𐎠𐎼𐏁𐎴𐎡, от праиранск. *Haraθníš ‘локоть (часть тела)’, от праиндоиранск. *Haratníš, в конечном итоге от ПИЕ *Heh₃l- (откуда тж. русск. локоть).


азамат

Происходит из арабск.

фолькл. храбрый


азамат

Происходит из арабск.

нар.-поэт. юноша, добрый молодец

юноша, добрый молодец


тинтәк

глупец, дурак


баласыз

Происходит от ??


дару

дару (nominative singular)
дарулар (nominative plural)
даруның (singular)
даруларның (plural)
даруга (dative singular)
даруларга (dative plural)
даруны (accusative singular)
даруларны (accusative plural)
даруда (locative singular)
даруларда (locative plural)
дарудан (singular)
дарулардан (plural)

Из перс. دارو (dâru) ‘лекарство, медикамент’

даруханә

Ближайшее родство

существительные

даруханәче

Ближайшее родство

существительные

дарулы

Ближайшее родство

прилагательные

лекарство, медикамент, лекарственное средство; снадобье (лекарственный)

средство, химикат (для борьбы с насекомыми; против грызунов, тараканов )

перен. средство, способ; лекарство

средство, способ; лекарство


зәйтүн

Происходит от арабск. زيتون «олива»

ботан. оливковое дерево

оливковое дерево

оливковое масло


-сын

повелительное наклонение 3-го л. ед.ч.

торсын


мияулау

Происходит от ??

Кошка мяукает.

Мәче мияулый.


патша

Происходит от ??


тән

тән (nominative singular)
тәннәр (nominative plural)
тәннең (singular)
тәннәрнең (plural)
тәнгә (dative singular)
тәннәргә (dative plural)
тәнне (accusative singular)
тәннәрне (accusative plural)
тәндә (locative singular)
тәннәрдә (locative plural)
тәннән (singular)
тәннәрдән (plural)

Из перс. تن (tan) ‘тело’.

в разн. знач. тело (телесный)

тело (телесный)

в разн. знач.


тылсым

тылсым (nominative singular)
тылсымнар (nominative plural)
тылсымның (singular)
тылсымнарның (plural)
тылсымга (dative singular)
тылсымнарга (dative plural)
тылсымны (accusative singular)
тылсымнарны (accusative plural)
тылсымда (locative singular)
тылсымнарда (locative plural)
тылсымнан (singular)
тылсымнардан (plural)

Из араб. طلسم (ṭilasm) ‘талисман; тайна’, из др.-греч. τέλεσμα (télesma) ‘обложение, подать’.

книжн. талисман


үлек

үлек (nominative singular)
үлекләр (nominative plural)
үлекнең (singular)
үлекләрнең (plural)
үлеккә (dative singular)
үлекләргә (dative plural)
үлекне (accusative singular)
үлекләрне (accusative plural)
үлектә (locative singular)
үлекләрдә (locative plural)
үлектән (singular)
үлекләрдән (plural)

Происходит от ??

үлем

Ближайшее родство

существительные

үлемдар

Ближайшее родство

существительные

үлемсезлек

Ближайшее родство

существительные

үлемтек

Ближайшее родство

существительные

үлүчелек

Ближайшее родство

существительные

үле

Ближайшее родство

прилагательные

үлемсез

Ближайшее родство

прилагательные

үлүче

Ближайшее родство

прилагательные

үлеләндерү

Ближайшее родство

үлү

Ближайшее родство

труп, мертвец, покойник, покойница

адъектив. мёртвый, умерший, неживой; безжизненный

мёртвый, умерший, неживой; безжизненный


үлек

Происходит от ??

үлекле

Ближайшее родство

прилагательные

үлекләү

Ближайшее родство


шәҗәрә

генеалогия, родословная


үтенечче

челобитчик, проситель


җидекырлык

геометр. семигранник, гептаэдр

семигранник, гептаэдр


алтыкырлык

геометр. шестигранник, гексаэдр

шестигранник, гексаэдр


дипломатик

дипломатический


йогышсызландыру

дезинфицировать


әрлән

нәр (nominative plural)
нең (singular)
нәрнең (plural)
гә (dative singular)
нәргә (dative plural)
не (accusative singular)
нәрне (accusative plural)
дә (locative singular)
нәрдә (locative plural)
нән (singular)
нәрдән (plural)


пастеризацияләү

пастеризировать, пастеризовать


пастерлау

пастеризировать, пастеризовать


мөкатдәс

священный, святой


гегельчелек

филос. гегельянство, гегелизм

гегельянство, гегелизм


латинлаштыру

латинизировать


сөңге

Происходит от ??


индустриаль

индустриальный


kül

kül (nominative singular)
küllär (nominative plural)
külneñ (singular)
küllärneñ (plural)
külgä (dative singular)
küllärgä (dative plural)
külne (accusative singular)
küllärne (accusative plural)
küldä (locative singular)
küllärdä (locative plural)
küldän (singular)
küllärdän (plural)

Общетюркское; др.-тюрк. *kö:l «озеро».

геогр. озеро (озерный)

озеро (озерный)


sırtlan

sırtlan (nominative singular)
sırtlannar (nominative plural)
sırtlannıñ (singular)
sırtlannarnıñ (plural)
sırtlanğa (dative singular)
sırtlannarğa (dative plural)
sırtlannı (accusative singular)
sırtlannarnı (accusative plural)
sırtlanda (locative singular)
sırtlannarda (locative plural)
sırtlannan (singular)
sırtlannardan (plural)

sırt

Ближайшее родство

существительные


булдыксызлык

беспомощность


һамилтониан

физ. гамильтониан

гамильтониан


сут

сут (nominative singular)
сутлар (nominative plural)
сутның (singular)
сутларның (plural)
сутка (dative singular)
сутларга (dative plural)
сутны (accusative singular)
сутларны (accusative plural)
сутта (locative singular)
сутларда (locative plural)
суттан (singular)
сутлардан (plural)

Происходит от ??

сок (растительный)


унсигезенче

восемнадцатый


кансызлык

бессердечие, жестокость


хәлифәлек

истор. халифат


келәм

келәм (nominative singular)
келәмнәр (nominative plural)
келәмнең (singular)
келәмнәрнең (plural)
келәмгә (dative singular)
келәмнәргә (dative plural)
келәмне (accusative singular)
келәмнәрне (accusative plural)
келәмдә (locative singular)
келәмнәрдә (locative plural)
келәмнән (singular)
келәмнәрдән (plural)

Из перс. گلیم (gelim).

ковёр (ковровый)


чәчтараш

парикмахерская


бизгәк

мед. малярия


спортчы

спортчы (nominative singular)
спортчылар (nominative plural)
спортчының (singular)
спортчыларның (plural)
спортчыга (dative singular)
спортчыларга (dative plural)
спортчыны (accusative singular)
спортчыларны (accusative plural)
спортчыда (locative singular)
спортчыларда (locative plural)
спортчыдан (singular)
спортчылардан (plural)


төзелеш

төзелеш (nominative singular)
төзелешләр (nominative plural)
төзелешнең (singular)
төзелешләрнең (plural)
төзелешкә (dative singular)
төзелешләргә (dative plural)
төзелешне (accusative singular)
төзелешләрне (accusative plural)
төзелештә (locative singular)
төзелешләрдә (locative plural)
төзелештән (singular)
төзелешләрдән (plural)

строительство

строение (земли, глаза)

структура, устройство

построение, конструкция (чего-либо)

строй (грамматический, общественный)


qıçıtqan

Происходит от ??

ботан. крапива


мәҗүси

мәҗүсилек

Ближайшее родство

существительные

религ. язычник


кырый

анат. край, ребро


ясмык

От пратюркск. *jasɨ-muk «чечевица», от которой в числе прочего произошли: башк. яҫмыҡ, тат. ясмык, тур. yasmık, кирг. жасмык, казахск. жасымық, чувашск. ясмӑк, узб. yasmiq, уйгурск. يېسمۇق (yësmuq) «чечевица».

ботан. чечевица (Lens)

чечевица (Lens)


юату

забавлять, развлекать


генераллар

воен. генералитет


Аурупа

От др.-греч. Εὐρώπη «Европа» (имя мифической дочери Агенора, буквально «широкоглазая»), далее из Εὐρ- + -ώπη;
* первая часть — из εὐρύς «широкий», далее из праиндоевр. *h₁wérus «широкий»;
* вторая часть — из ὤψ «взгляд; глаз», далее из праиндоевр. *okw- «глаз».

геогр. Европа


аерылышу

разводиться; расторгать свой брак


үрчү

разводиться; плодиться, размножаться


Әстерхан

Әстерхан (nominative singular)
Әстерханнар (nominative plural)
Әстерханның (singular)
Әстерханнарның (plural)
Әстерханга (dative singular)
Әстерханнарга (dative plural)
Әстерханны (accusative singular)
Әстерханнарны (accusative plural)
Әстерханда (locative singular)
Әстерханнарда (locative plural)
Әстерханнан (singular)
Әстерханнардан (plural)


алам

форма первого лица единственного числа изъявительного наклонения глагола алырга


максималь

Из русск. максимальный, далее из франц. maximal «максимальный, наибольший», далее из maximum «максимум, высшая степень; пик», далее из лат. maximum «чрезвычайно сильно», далее из maximus «наибольший», превосх. от magnus «большой, крупный», из праиндоевр. *meg- «большой, великий». .

максимальный, наибольший (максимально)


бөркү

разбрызгивать


сиптерү

разбрызгивать


сибү

разбрызгивать


чәчрәтү

разбрызгивать


сазлану

заболачиваться


мәмлүк

истор. мамлюк, мамелюк

мамлюк, мамелюк


шапырынучанлык

хвастливость


масаючанлык

хвастливость


васыятьнамә

юр. завещание


теннисчы

спорт. теннисист


гөнаһсызлык

безгрешность


сурәтләргә

сурәт

Ближайшее родство

имена собственные

сурәтсез

Ближайшее родство

прилагательные

сурәтләү

Ближайшее родство


сурәтләү

сурәт

Ближайшее родство

имена собственные

сурәтсез

Ближайшее родство

прилагательные

сурәтләргә

Ближайшее родство


Яңарусия

Происходит от ??

истор. Новороссия


Русия Федерациясе

Российская Федерация


хромларга

техн. хромировать


дәвалаучы

целитель, врачеватель


хромлау

техн. хромировать


бөе

зоол. тарантул


үзәкчелек

полит. централизм


Стокгольм

Стокгольм (аналогично русскому слову)

Стокгольм (аналогично русскому слову)


баткак

баткак (nominative singular)
баткаклар (nominative plural)
баткакның (singular)
баткакларның (plural)
баткакка (dative singular)
баткакларга (dative plural)
баткакны (accusative singular)
баткакларны (accusative plural)
баткакта (locative singular)
баткакларда (locative plural)
баткактан (singular)
баткаклардан (plural)

батарга

Ближайшее родство


Бабелмәндәб

Баб-эль-Мандебский пролив


асма

вертикальный


Камбоҗа

Происходит от ??


иңбаш

иңбаш (nominative singular)
иңбашлар (nominative plural)
иңбашның (singular)
иңбашларның (plural)
иңбашка (dative singular)
иңбашларга (dative plural)
иңбашны (accusative singular)
иңбашларны (accusative plural)
иңбашта (locative singular)
иңбашларда (locative plural)
иңбаштан (singular)
иңбашлардан (plural)


Дагстан

Происходит от ??


Башкортстан

Башкортстан (nominative singular)
Башкортстаннар (nominative plural)
Башкортстанның (singular)
Башкортстаннарның (plural)
Башкортстанга (dative singular)
Башкортстаннарга (dative plural)
Башкортстанны (accusative singular)
Башкортстаннарны (accusative plural)
Башкортстанда (locative singular)
Башкортстаннарда (locative plural)
Башкортстаннан (singular)
Башкортстаннардан (plural)

башкорт

Ближайшее родство

существительные

башкортлы

Ближайшее родство

прилагательные

башкортча

Ближайшее родство

Башкортостан

Башкортстан Республикасы

Республика Башкортостан


Совет Социалистик Республикалар Союзы

истор. Союз Советских Социалистических Республик

ru-Совет_Социалистик_Республикалар_Союзы-tt-phrase-mJKMEMqj


кызыгырлык

интересный; занимательный


мутлану

хитрить, плутовать


алдашу

хитрить, плутовать


хәйләләү

хитрить, плутовать


наянлану

хитрить, плутовать


төлкеләнү

хитрить, плутовать


фехтованияче

фехтовальщик


төрләнүчән

изменчивый, непостоянный, переменчивый


үзгәрешле

изменчивый, непостоянный, переменчивый


кодалау

сватовство; сватание


стабильләштерү

стабилизировать


стабильләштерергә

стабилизировать


денатуратлаштыру

хим. денатурировать

денатурировать


кабатланыш

повтор, повторение


думбак

муз. барабан

думбак тавышына атлау

шагать под звукибарабана


давылбаз

муз. барабан


дәф

муз. барабан


малкуар

делец, предприниматель, воротила, бизнесмен


хаталы

ошибочный; неправильный


ялгышлы

ошибочный; неправильный


химияләштерергә

химизировать


химияләштерү

химизировать


тырышучан

старательный


социалистик

полит. социалистический

социалистический


макарон

Происходит от итал. mассаrоni (maccheroni), которое возводят к греч. μακαρία «варево из ячменной муки или крупы»; ср.: нем. Мakkaroni, франц. mасаrоni. Использованы данные словаря М. Фасмера. См. Список литературы.


гайрәтлелек

мужество; отвага


йөрәклелек

мужество; отвага


комачаулау

препятствовать


тоткарлау

препятствовать


җавапчы

юр. ответчик


бөдрә

бөдрәләргә

Ближайшее родство


кәкре

кәкрелек

Ближайшее родство

существительные


Көньяк Африка

Южно-Африканская Республика


Севастополь

Происходит от :Шаблон:этимология:Севастополь

Севастополь (аналогично русскому слову)

Севастополь (аналогично русскому слову)


искәртү

искәртүле

Ближайшее родство

прилагательные

искәртергә

Ближайшее родство

предостережение, предупреждение

искәртү төсе

предупреждающая окраска

искәртү ясады

сделал замечание


кибет

кибетче

Ближайшее родство

существительные

магазин (магазинный)


туган көн

От туган (родной) и көн (день).

день рождения


җылысыешлык

физ. теплоёмкость

теплоёмкость


чит тел

иностранный язык


бөтнек

ботан. мята (Mentha)


Квебек

Из франц. Québec «Квебек», далее из микмакск. kepék «пролив».


барлык илләрнең пролетарийлары, берләшегез

пролетарии всех стран, соединяйтесь!

ru-барлык_илләрнең_пролетарийлары,_берләшегез-tt-phrase-b0HZR7Cr


Кояш системасы

астрон. Солнечная система

Солнечная система


җилкә

җилкә (nominative singular)
җилкәләр (nominative plural)
җилкәнең (singular)
җилкәләрнең (plural)
җилкәгә (dative singular)
җилкәләргә (dative plural)
җилкәне (accusative singular)
җилкәләрне (accusative plural)
җилкәдә (locative singular)
җилкәләрдә (locative plural)
җилкәдән (singular)
җилкәләрдән (plural)

җилкәләп

Ближайшее родство

анат. затылок (затылочный)

затылок (затылочный)

анат. плечо (плечевой)

плечо (плечевой)

анат. загривок, холка спина (у животных, птиц)

перен. шея, плечо, спина, горб; загорбок

шея, плечо, спина, горб; загорбок


Пангея

Из нем. Pangäa «Всеземля, Пангея», из Pan- + -gäa;
* первая часть — из др.-греч. πᾶν (παντός) «всё, всякий»;
* вторая часть — из др.-греч. γῆ (др. формы γέα, γαῖα) «земля».

геол. Пангея


синтезга

синтетический


суфичылык

религ. суфизм


пикометр

физ. пикометр


Латин Америкасы

Латинская Америка


Чабаксар

Происходит от ??


төрләндерү

лингв. спрягать


гравитацион дулкын

гравитационная волна

ru-гравитацион_дулкын-tt-phrase-J0H3-aRz


аномаль

аномальный; ненормальный


язучы

язучы (nominative singular)
язучылар (nominative plural)
язучының (singular)
язучыларның (plural)
язучыга (dative singular)
язучыларга (dative plural)
язучыны (accusative singular)
язучыларны (accusative plural)
язучыда (locative singular)
язучыларда (locative plural)
язучыдан (singular)
язучылардан (plural)


нәшрият

издательство


баклаҗан

Происходит от ??

ботан. баклажан


фәхишә

Происходит от ??


күппочмаклык

геометр. многоугольник

многоугольник


кәшишханә

религ. монастырь


кесә телефоны

мобильный телефон


банкротлык

экон. банкротство


инсаният

человечество


алдар

обманщик, обманщица; лгун, лгунья


матроска

матроска (блуза)


сәүдә

сәүдәгәр

Ближайшее родство

существительные

сәүдәгәрлек

Ближайшее родство

существительные


исәп

исәп (nominative singular)
исәпләр (nominative plural)
исәпнең (singular)
исәпләрнең (plural)
исәпкә (dative singular)
исәпләргә (dative plural)
исәпне (accusative singular)
исәпләрне (accusative plural)
исәптә (locative singular)
исәпләрдә (locative plural)
исәптән (singular)
исәпләрдән (plural)

численность, число, количество

счёт; подсчёт (счётный)

учёт (товаров, расходов, надоенного молока) (учётный)

расчёт, предположение; замысел, план

число, ряд, состав

перен. выход (из положения); способ, путь (избавления, осуществления); возможность

перен. в придаточ. п. быть, находиться на каком-либо счету

быть, находиться на каком-либо счету

в придаточ. п.

в ф. дат.-направит. п. исәпкә; на (за) чьей-либо или какой-либо счёт

в ф. дат.-направит. п.


исәп

мысль, дума, задумка (о поездке куда-либо, создать что-либо, изучать что-либо)

взгляд, мнение, убеждение

намерение, желание, замысел (сделать что-либо, пойти куда-либо, посетить кого-либо, что-либо)

забота, беспокойство


дүртләштерү

истор. четвертование

четвертование


барлык

барлык (nominative singular)
барлыклар (nominative plural)
барлыкның (singular)
барлыкларның (plural)
барлыкка (dative singular)
барлыкларга (dative plural)
барлыкны (accusative singular)
барлыкларны (accusative plural)
барлыкта (locative singular)
барлыкларда (locative plural)
барлыктан (singular)
барлыклардан (plural)

Происходит от тат. бар + аффикс -лык.

бар

Ближайшее родство

существительные

барлы

Ближайшее родство

прилагательные

бар

Ближайшее родство

бар

Ближайшее родство

наличие, существование; то, что есть, имеется, существует

сущее, действительность

в знач. нареч. существенно, естественно

существенно, естественно

в знач. нареч.


барлык

Происходит от тат. бар + аффикс -лык.

бар

Ближайшее родство

существительные

барлы

Ближайшее родство

прилагательные

бар

Ближайшее родство

бар

Ближайшее родство

разг. достаток, богатство

достаток, богатство


барлык

Происходит от тат. бар + аффикс -лык.

бар

Ближайшее родство

существительные

барлы

Ближайшее родство

прилагательные

бар

Ближайшее родство

бар

Ближайшее родство

весь, все, вся


атлы

Происходит от ??

воен. конный, кавалерийский

конный, кавалерийский

атлы гаскәр

конная армия


иген

иген (nominative singular)
игеннәр (nominative plural)
игеннең (singular)
игеннәрнең (plural)
игенгә (dative singular)
игеннәргә (dative plural)
игенне (accusative singular)
игеннәрне (accusative plural)
игендә (locative singular)
игеннәрдә (locative plural)
игеннән (singular)
игеннәрдән (plural)

От общекыпчакск. *egin «зерновые», от *ekin «обработанная земля, сельскохозяйственное угодье; культуры, выращенные на таких землях», восходит к пратюркск. *ek- «сеять».

игенлек

Ближайшее родство

существительные

игенче

Ближайшее родство

существительные

игенчелек

Ближайшее родство

существительные

игенле

Ближайшее родство

прилагательные

игенләтә

Ближайшее родство

хлеб, хлеба; хлебные зерновые культуры (хлебный)

хлебное поле, нива

посевы зерновых


уйгыр

уйгыр (nominative singular)
уйгырлар (nominative plural)
уйгырның (singular)
уйгырларның (plural)
уйгырга (dative singular)
уйгырларга (dative plural)
уйгырны (accusative singular)
уйгырларны (accusative plural)
уйгырда (locative singular)
уйгырларда (locative plural)
уйгырдан (singular)
уйгырлардан (plural)

Происходит от ??


оят

оят (nominative singular)
оятлар (nominative plural)
оятның (singular)
оятларның (plural)
оятка (dative singular)
оятларга (dative plural)
оятны (accusative singular)
оятларны (accusative plural)
оятта (locative singular)
оятларда (locative plural)
ояттан (singular)
оятлардан (plural)

Происходит от ??

оятсыз

Ближайшее родство

прилагательные

стыд, позор; срам

разг. совесть

адъектив. постыдный, неприличный, позорный; зазорный

в знач. нареч. стыдно, неприлично, позорно; зазорно

стыдно, неприлично, позорно; зазорно

в знач. нареч.


алмышынчы

шестидесятый


аккордеончы

аккордеонист


инновацион

инновационный


урмансыз

От тат. урман «лес» + аффикс -сыз со значением «лишённый чего-либо, не обладающий чем-либо».

урманчык

Ближайшее родство

уменьш.-ласк. формы

урман

Ближайшее родство

существительные

урманлык

Ближайшее родство

существительные

урманчы

Ближайшее родство

существительные

урманчылык

Ближайшее родство

существительные

урман-дала

Ближайшее родство

существительные

урманлы

Ближайшее родство

прилагательные

урмандагы

Ближайшее родство

прилагательные


артериаль

анат. артериальный

артериальный


низаглашу

конфликтовать


микроскопик

микроскопический


милитаризацияләү

милитаризовать; милитаризировать, военизировать


танкчы

воен. танкист


серкәч

ботан. тычинка


тоталитар

полит. тоталитарный

тоталитарный


канунлаштыру

церк. канонизировать

канонизировать


жонглирлау

жонглирование


саташу

мед. галлюцинация

галлюцинация


төзеклек

гармония; стройность звучания; благозвучие


җорлану

шутить, острить


шаяру

шутить, острить


шаярту

шутить, подшучивать, подтрунивать, насмехаться


шаянлану

шутить, дурачиться


унпочмак

геометр. десятиугольник

десятиугольник


чишенмәлек

чишенмәлек (nominative singular)
чишенмәлекләр (nominative plural)
чишенмәлекнең (singular)
чишенмәлекләрнең (plural)
чишенмәлеккә (dative singular)
чишенмәлекләргә (dative plural)
чишенмәлекне (accusative singular)
чишенмәлекләрне (accusative plural)
чишенмәлектә (locative singular)
чишенмәлекләрдә (locative plural)
чишенмәлектән (singular)
чишенмәлекләрдән (plural)


тартышу

физиол. конвульсия; судорога

конвульсия; судорога


контрабандачы

контрабандист


нигезләү

базировать, основывать


ашалу

хим. коррозия


тутыгу

хим. коррозия


мәҗлис

Происходит от ??

парламент, меджлис


күлмәк

күлмәк (nominative singular)
күлмәкләр (nominative plural)
күлмәкнең (singular)
күлмәкләрнең (plural)
күлмәккә (dative singular)
күлмәкләргә (dative plural)
күлмәкне (accusative singular)
күлмәкләрне (accusative plural)
күлмәктә (locative singular)
күлмәкләрдә (locative plural)
күлмәктән (singular)
күлмәкләрдән (plural)

От пратюркск. *köjŋe-lek «рубашка, рубаха; платье», от которой в числе прочего произошли: др.-тюрк. köŋlek, азерб. köynək, башк. күлдәк, казахск. көйлек, кирг. көйнөк, кр.-тат. kölmek, османск. گوملك (gömlek), тат. күлмәк, тур. gömlek, туркм. köýnek, узб. koʻylak, уйгурск. كۆينەك (köynek) и др.

рубаха, рубашка, сорочка (мужская)

платье (платяной)

перен. разг. сорочка, рубашка (о защитной оболочке чего-либо, плода в утробе, зерна )


хәбәрче

корреспондент, репортёр


Лион

Из франц. Lyon «Лион», далее из лат. Lugdunum, из галльск. Lugdunon.


иренләшү

лингв. лабиализация, огубление

лабиализация, огубление


иренләштерү

лингв. лабиализация, огубление

лабиализация, огубление


аккомпанементчы

муз. аккомпаниатор

аккомпаниатор


Хиндостан

Происходит от ??


ватанпәрвәрлек

Происходит от ??


милләтчелек

Происходит от ??


амнистияләү

амнистировать


асимметрик

асимметричный, асимметрический


Викисүзлек

От вики и сүзлек


оксидлаштыручы

хим. окислитель


чукыры

орнитол. клёст


имезүче

зоол. млекопитающее

млекопитающее


үбү

Происходит от ??


очыну

Происходит от ??


калкансыман

Происходит от ??


ультратавыш

Происходит от ??

физ. ультразвук


тропиктагы

геогр. тропический


симметрик

симметричный


симметрияле

симметричный


итальян

итальян (nominative singular)
итальяннар (nominative plural)
итальянның (singular)
итальяннарның (plural)
итальянга (dative singular)
итальяннарга (dative plural)
итальянны (accusative singular)
итальяннарны (accusative plural)
итальянда (locative singular)
итальяннарда (locative plural)
итальяннан (singular)
итальяннардан (plural)

итальянлы

Ближайшее родство

прилагательные


бию

биергә

Ближайшее родство


чичән

импровизатор


иррациональ

иррациональный


ватандашлык

ватандашлык (nominative singular)
ватандашлыклар (nominative plural)
ватандашлыкның (singular)
ватандашлыкларның (plural)
ватандашлыкка (dative singular)
ватандашлыкларга (dative plural)
ватандашлыкны (accusative singular)
ватандашлыкларны (accusative plural)
ватандашлыкта (locative singular)
ватандашлыкларда (locative plural)
ватандашлыктан (singular)
ватандашлыклардан (plural)

Происходит от ??

ватан

Ближайшее родство

существительные

ватандаш

Ближайшее родство

существительные

ватанчы

Ближайшее родство

существительные

ватанчылык

Ближайшее родство

существительные

ватани

Ближайшее родство

прилагательные

гражданство, подданство


Гихон

Происходит от ??

Икенче ермакның исеме Гихон; ул Күш җирләре буйлап ага.

Имя второй реки Гихон [Геон]: она обтекает всю землю Куш.

Быт 2.13


ионизацияләнү

физ. ионизация


ионлашу

физ. ионизация


мәңгеләү

увековечение


пневматик

пневматический


зәгыйфьләндерү

калечить, увечить


хадисә

случай, эпизод


Таҗикстан

Таҗикстан (nominative singular)
Таҗикстаннар (nominative plural)
Таҗикстанның (singular)
Таҗикстаннарның (plural)
Таҗикстанга (dative singular)
Таҗикстаннарга (dative plural)
Таҗикстанны (accusative singular)
Таҗикстаннарны (accusative plural)
Таҗикстанда (locative singular)
Таҗикстаннарда (locative plural)
Таҗикстаннан (singular)
Таҗикстаннардан (plural)

Происходит от ??

таҗик

Ближайшее родство

существительные

геогр. Таджикистан


кантчылык

филос. кантианство


революцияче

революционер


сөйләүлек

сөйләүлек (nominative singular)
сөйләүлекләр (nominative plural)
сөйләүлекнең (singular)
сөйләүлекләрнең (plural)
сөйләүлеккә (dative singular)
сөйләүлекләргә (dative plural)
сөйләүлекне (accusative singular)
сөйләүлекләрне (accusative plural)
сөйләүлектә (locative singular)
сөйләүлекләрдә (locative plural)
сөйләүлектән (singular)
сөйләүлекләрдән (plural)

Происходит от ??

разговорник (какого-либо языка)


коллективлаштыру

коллективизация


коллективлашу

коллективизация


талпан

талпан (nominative singular)
талпаннар (nominative plural)
талпанның (singular)
талпаннарның (plural)
талпанга (dative singular)
талпаннарга (dative plural)
талпанны (accusative singular)
талпаннарны (accusative plural)
талпанда (locative singular)
талпаннарда (locative plural)
талпаннан (singular)
талпаннардан (plural)


кретинлык

мед. кретинизм


бетерү

ликвидировать


Экваториаль Гвинея

Экваториальная Гвинея


грамотасызлык

безграмотность; неграмотность


табышсыз

бесприбыльный


Бөек Литва кенәзлеге

истор. Великое княжество Литовское

Великое княжество Литовское

ru-Бөек_Литва_кенәзлеге-tt-phrase-4NJ~DXin


алласызлык

филос. атеизм


динсезлек

динсезлек (nominative singular)
динсезлекләр (nominative plural)
динсезлекнең (singular)
динсезлекләрнең (plural)
динсезлеккә (dative singular)
динсезлекләргә (dative plural)
динсезлекне (accusative singular)
динсезлекләрне (accusative plural)
динсезлектә (locative singular)
динсезлекләрдә (locative plural)
динсезлектән (singular)
динсезлекләрдән (plural)

филос. атеизм, безбожие

атеизм, безбожие

вероотступничество, ересь


стандартлаштыру

стандартизировать, стандартизовать


зәгыйфь

Происходит от ??

зәгыйфьлек

Ближайшее родство

существительные


Мүнхен

Происходит от ??


антиклык

истор. античность; древность

античность; древность


сигезпочмак

геометр. восьмиугольник

восьмиугольник


җилдерү

мчаться, нестись


пирамидасыман

пирамидальный


җеназа

җеназа (nominative singular)
җеназалар (nominative plural)
җеназаның (singular)
җеназаларның (plural)
җеназага (dative singular)
җеназаларга (dative plural)
җеназаны (accusative singular)
җеназаларны (accusative plural)
җеназада (locative singular)
җеназаларда (locative plural)
җеназадан (singular)
җеназалардан (plural)

Из араб. جنازة (janāza) ‘похороны; покойник’. Ср. прочие тюрк. заимств. башк. йыназа, тур. cenaze, узб. janoza.

религ. заупокойная молитва (совершаемая на кладбище перед опусканием покойного в могилу), джаназа

похороны, гражданская панихида, похоронная процессия (похоронный)

разг. покойник; останки, прах

покойник; останки, прах


пирамидаль

пирамидальный


гандболчы

спорт. гандболист


мәртәбә

Из араб. مرتبة (martaba) ‘ранг, степень’.


мәртәбә

мәртәбәле

Ближайшее родство

прилагательные

книжн. чин, звание, положение

чин, звание, положение

честь, престиж, авторитет

степень интенсивности душевного состояния кого-либо


җидепочмак

геометр. семиугольник, гептагон

семиугольник, гептагон


баласызлык

баласызлык (nominative singular)
баласызлыклар (nominative plural)
баласызлыкның (singular)
баласызлыкларның (plural)
баласызлыкка (dative singular)
баласызлыкларга (dative plural)
баласызлыкны (accusative singular)
баласызлыкларны (accusative plural)
баласызлыкта (locative singular)
баласызлыкларда (locative plural)
баласызлыктан (singular)
баласызлыклардан (plural)

От прил. баласыз «бездетный» + аффикс -лык со знач. «обладающий свойством».

баласыз

Ближайшее родство

прилагательные


гарпунчы

гарпунщик, гарпунёр


дуңгыз

дуңгыз (nominative singular)
дуңгызлар (nominative plural)
дуңгызның (singular)
дуңгызларның (plural)
дуңгызга (dative singular)
дуңгызларга (dative plural)
дуңгызны (accusative singular)
дуңгызларны (accusative plural)
дуңгызда (locative singular)
дуңгызларда (locative plural)
дуңгыздан (singular)
дуңгызлардан (plural)

Происходит от пратюркск. *doŋuŕ «свинья», от которой в числе прочего произошли: др.-тюрк. toŋuz «свинья», азерб. donuz (донуз; دونوز), башк. дуңғыҙ, казахск. доңыз, кумыкск. донгуз, тат. дуңгыз, тур. domuz, туркм. doňuz и др.

зоол. свинья (свиной)

свинья (свиной)

перен. бран. негодяй, свинья

негодяй, свинья

диал. боров (дымохода печи)

боров (дымохода печи)

диал. подкладной чурбан

подкладной чурбан


француз теле

От тат. француз + тат. теле.

французский язык


җиңгә

җиңгә (nominative singular)
җиңгәләр (nominative plural)
җиңгәнең (singular)
җиңгәләрнең (plural)
җиңгәгә (dative singular)
җиңгәләргә (dative plural)
җиңгәне (accusative singular)
җиңгәләрне (accusative plural)
җиңгәдә (locative singular)
җиңгәләрдә (locative plural)
җиңгәдән (singular)
җиңгәләрдән (plural)

Происходит от пратюркск. *jeŋe «жена старшего брата», от которой в числе прочего произошли: др.-тюрк. yengä, башк. еңгә, казахск. жеңге, кирг. жеңе, тат. җиңгә, җиңги, уйгурск. يەڭگە (yengge), южн.-алтайск. јеҥе, якутск. саҥас «жена старшего родственника» и др.

этногр. жена старшего брата, жена старшего родственника

со словом кыз старшая родственница невесты, которая руководит её проводами в дом жениха

со словом кыз


карлыган

карлыган (nominative singular)
карлыганнар (nominative plural)
карлыганның (singular)
карлыганнарның (plural)
карлыганга (dative singular)
карлыганнарга (dative plural)
карлыганны (accusative singular)
карлыганнарны (accusative plural)
карлыганда (locative singular)
карлыганнарда (locative plural)
карлыганнан (singular)
карлыганнардан (plural)

Происходит от ??

ботан. смородина (растение и ягода)

смородина (растение и ягода)

адъектив. смородинный, смородиновый

смородинный, смородиновый


рәт

рәт (nominative singular)
рәтләр (nominative plural)
рәтнең (singular)
рәтләрнең (plural)
рәткә (dative singular)
рәтләргә (dative plural)
рәтне (accusative singular)
рәтләрне (accusative plural)
рәттә (locative singular)
рәтләрдә (locative plural)
рәттән (singular)
рәтләрдән (plural)

Из русск. ряд.

ряд (в разн. знач.)

матем., хим. ряд

перен. порядок, лад

порядок, лад

перен. толк; польза

толк; польза

перен. разг. очередь, черёд; очерёдность; ряд, последовательность, порядок

перен. разг. возможности; средства, достаток, богатство


рәт

разг. раз; -крат(но); однажды

раз; -крат(но); однажды