айырым

Происходит от др.-тюрк. adïr- «отделять».

отдельный, раздельный, изолированный

Ул айырым бүлмәлә тора.

Он живёт вотдельной комнате.

Мәсьәләләрҙең яуаптарын айырым биттә яҙып тапшырығыҙ.

Решения задач сдайте, написав наотдельном листе.

особый, особенный

в знач. нареч. отдельно, раздельно, изолированно

отдельно, раздельно, изолированно

Ғалимдар аңлатыуынса, баш бармаҡ айырым торһа, эш йә һуғыш ҡоралын ҡыҫып тотоу уңайлыраҡ.

Как объясняют учёные, если большой палец находитсяотдельно, то удобнее плотно держать оружие или орудие труда.

Архипелагтар дингеҙҙә айырым йәки ҙур ҡоро ер массивы янында урынлаша ала.

Архипелаги могут располагатьсяотдельно в море или рядом с большими массивами суши.

в знач. нареч. особо, особенно

особо, особенно


иҫәр

глупец, дурак


алйот

глупец, дурак


иҫәүән

глупец, дурак


айырма

айырма (nominative singular)
айырмалар (nominative plural)
айырманың (singular)
айырмаларҙың (plural)
айырмаға (dative singular)
айырмаларға (dative plural)
айырманы (accusative singular)
айырмаларҙы (accusative plural)
айырмала (singular)
айырмаларҙа (plural)
айырманан (singular)
айырмаларҙан (plural)

Происходит от ??

разница, различие; отличие

матем. разность


ваҡланыусы

матем. числитель


айғолаҡ

айғолаҡ (nominative singular)
айғолаҡтар (nominative plural)
айғолаҡтың (singular)
айғолаҡтарҙың (plural)
айғолаҡҡа (dative singular)
айғолаҡтарға (dative plural)
айғолаҡты (accusative singular)
айғолаҡтарҙы (accusative plural)
айғолаҡта (singular)
айғолаҡтарҙа (plural)
айғолаҡтан (singular)
айғолаҡтарҙан (plural)

анат. жабры (жаберный)

жабры (жаберный)


бағана

бағана (nominative singular)
бағаналар (nominative plural)
бағананың (singular)
бағаналарҙың (plural)
бағанаға (dative singular)
бағаналарға (dative plural)
бағананы (accusative singular)
бағаналарҙы (accusative plural)
бағанала (singular)
бағаналарҙа (plural)
бағананан (singular)
бағаналарҙан (plural)

Происходит от ??

Умыртҡа бағанаһы.

позвоночник, позвоночныйстолб

электр бағанаһы

фонарныйстолб

Атмосфера баҫымы - терегөмөш бағанаһы буйынса 750 мм.

Атмосферное давление 750 мм ртутногостолба.

столбец, колонка

устой, бык; промежуточная опора моста


ауыр

Происходит от кыпчакск. *awïr «тяжёлый, трудный», восходит к пратюркск. *iagɨr «тяжелый». Когнаты: тат. авыр, казахск. ауыр, кирг. оор, тур. ağır, узб. ogʻir, южн.-алтайск. уур, якутск. ыар.

тяжёлый, тяжеловесный, увесистый

ауыр йөк

тяжёлый груз

перен. тяжёлый, трудный, тягостный

тяжёлый, трудный, тягостный

перен. тяжёлый, трудный; обременительный, затруднительный

тяжёлый, сильный, глубокий, серьёзный

тяжёлый, мучительный

тяжёлый, мрачный, гнетущий

спокойный, невозмутимый

в знач. нареч. тяжело , трудно, тягостно

тяжело , трудно, тягостно

в знач. нареч. тяжело, трудно; обременительно

тяжело, трудно; обременительно

в знач. нареч. тяжело, мрачно

тяжело, мрачно


арҡа

арҡа (nominative singular)
арҡалар (nominative plural)
арҡаның (singular)
арҡаларҙың (plural)
арҡаға (dative singular)
арҡаларға (dative plural)
арҡаны (accusative singular)
арҡаларҙы (accusative plural)
арҡала (singular)
арҡаларҙа (plural)
арҡанан (singular)
арҡаларҙан (plural)

Происходит от др.-тюрк. arqa, восходит к пратюркск. *ărka.

анат. спина, хребет (спинной; хребтовый, хребетный) (человека; животного)

хребет, горная цепь

диал. спинка (ножа, косы)

спинка (ножа, косы)


телмәр

телмәр (nominative singular)
телмәрҙең (singular)
телмәргә (dative singular)
телмәрҙе (accusative singular)
телмәрҙә (singular)
телмәрҙән (singular)

Происходит от ??

речь (речевой)

Тура телмәр.

Ситләтелгән телмәр.

Косвеннаяречь.


бажа

бажа (nominative singular)
бажалар (nominative plural)
бажаның (singular)
бажаларҙың (plural)
бажаға (dative singular)
бажаларға (dative plural)
бажаны (accusative singular)
бажаларҙы (accusative plural)
бажала (singular)
бажаларҙа (plural)
бажанан (singular)
бажаларҙан (plural)

Происходит от ??


имшеү

Происходит от ??

тёпленький, тепловатый, чуть тёплый


һалҡын

Происходит от ??

холодноватый, прохладный


һыуыҡ

Происходит от ??

һыуыҡ һыу

холодная вода

Ял көндәре төбәктә һыуыҡ буласаҡ.

Выходные дни в регионе будутхолодными.


йылымыс

jɯ̞.ɫɯ̞.ˈmɯ̞s

Происходит от ??

чуть тёплый, тёпленький; тепловатый, прохладный (о жидкостях)


эҫе

Происходит от ??

Сәйҙе эҫе яһаным, телеңде бешереп ҡуйма.

Я налилагорячий чай, не обожги язык.

жаркий, знойный

перен. полный чувств, горячий

полный чувств, горячий

эҫе ҡосаҡ

горячие объятия


барыс

барыс (nominative singular)
барыстар (nominative plural)
барыстың (singular)
барыстарҙың (plural)
барысҡа (dative singular)
барыстарға (dative plural)
барысты (accusative singular)
барыстарҙы (accusative plural)
барыста (singular)
барыстарҙа (plural)
барыстан (singular)
барыстарҙан (plural)

Происходит от тюркск.; ср. туркм., хивинск., др.-тюрк., уйг. bars "тигр, пантера, рысь", тур., тат. pars. Использованы данные словаря М. Фасмера. См. Список литературы.


еп

еп (nominative singular)
ептәр (nominative plural)
ептең (singular)
ептәрҙең (plural)
епкә (dative singular)
ептәргә (dative plural)
епте (accusative singular)
ептәрҙе (accusative plural)
ептә (singular)
ептәрҙә (plural)
ептән (singular)
ептәрҙән (plural)

Происходит от др.-тюрк. jɨp, восходит к пратюркск. *jɨp / *jip «нитка».

нитка, нить; пряжа (нитяный, ниточный)

бечёвка, верёвка, тесьма

перен. нить, узы


ғасыр

ɢɑ.ˈsɯ̞r ~ ʁɑ.ˈsɯ̞r

ғасыр (nominative singular)
ғасырҙар (nominative plural)
ғасырҙың (singular)
ғасырҙарҙың (plural)
ғасырға (dative singular)
ғасырҙарға (dative plural)
ғасырҙы (accusative singular)
ғасырҙарҙы (accusative plural)
ғасырҙа (singular)
ғасырҙарҙа (plural)
ғасырҙан (singular)
ғасырҙарҙан (plural)

Из араб. عصر (ʿaṣr) ‘век, эпоха’.

редк., книжн. век, столетие

век, столетие


дауыл

дауыл (nominative singular)
дауылдар (nominative plural)
дауылдың (singular)
дауылдарҙың (plural)
дауылға (dative singular)
дауылдарға (dative plural)
дауылды (accusative singular)
дауылдарҙы (accusative plural)
дауылда (singular)
дауылдарҙа (plural)
дауылдан (singular)
дауылдарҙан (plural)

Происходит от пратюркск. *dabul «буря, сильный ветер», от которой в числе прочего произошли: др.-тюрк. , башк., казахск. дауыл, кирг. добул «град (сильный); буря», тат. давыл, тур. dağıl «(диал.) сильный ветер», долганск., якутск. тыал «ветер» и др. Пратюркск. форма восходит к праалтайск. *tā̀bi «вредный ветер, заразная болезнь».

дауыллы

Ближайшее родство

прилагательные

дауыллау

Ближайшее родство

метеорол. буря, ураган; шторм (буревой, ураганный; штормовой)


оҙонса

оҙон

Ближайшее родство

прилагательные

продолговатый, удлинённый


диуана

диуана (nominative singular)
диуаналар (nominative plural)
диуананың (singular)
диуаналарҙың (plural)
диуанаға (dative singular)
диуаналарға (dative plural)
диуананы (accusative singular)
диуаналарҙы (accusative plural)
диуанала (singular)
диуаналарҙа (plural)
диуананан (singular)
диуаналарҙан (plural)

Из перс. دیوانه (divâne) ‘сумасшедший, безумный; дурак’.

диуаналыҡ

Ближайшее родство

существительные

диуаналаныу

Ближайшее родство

сумасшедший, умалишённый, помешанный

религ. юродивый, блаженный

юродивый, блаженный

религ. дервиш


зәйтүн

Происходит от арабск. زيتون «олива»

ботан. оливковое дерево

оливковое дерево

оливковое масло


кесе

Происходит от ??

младший (по возрасту)

младший (по званию, должности и т. п.)

диал. малый, небольшой, мелкий (по значимости)


күрек

күрек (nominative singular)
күректәр (nominative plural)
күректең (singular)
күректәрҙең (plural)
күреккә (dative singular)
күректәргә (dative plural)
күректе (accusative singular)
күректәрҙе (accusative plural)
күректә (singular)
күректәрҙә (plural)
күректән (singular)
күректәрҙән (plural)

Происходит от ??

мех, мехи, меха (в кузнице или музыкальном инструменте)


һын

телосложение


буй-һын

телосложение, комплекция


самауыр

самауыр (nominative singular)
самауырҙар (nominative plural)
самауырҙың (singular)
самауырҙарҙың (plural)
самауырға (dative singular)
самауырҙарға (dative plural)
самауырҙы (accusative singular)
самауырҙарҙы (accusative plural)
самауырҙа (singular)
самауырҙарҙа (plural)
самауырҙан (singular)
самауырҙарҙан (plural)

Происходит от русск. самовар.

самовар (самоварный)

Самауыр ҡайнатыу.

Кипятить (воду в) самоваре.

Көмөш самауыр

серебряный самовар


симметриялы

симметричный


сауап

сауап (nominative singular)
сауаптар (nominative plural)
сауаптың (singular)
сауаптарҙың (plural)
сауапҡа (dative singular)
сауаптарға (dative plural)
сауапты (accusative singular)
сауаптарҙы (accusative plural)
сауапта (singular)
сауаптарҙа (plural)
сауаптан (singular)
сауаптарҙан (plural)

Из араб. ثواب (ṯawāb) ‘воздаяние’.

религ. саваб; в исламе — духовная награда, которая даётся Всевышним за благие, добродетельные и богоугодные дела


сылбыр

сылбыр (nominative singular)
сылбырҙар (nominative plural)
сылбырҙың (singular)
сылбырҙарҙың (plural)
сылбырға (dative singular)
сылбырҙарға (dative plural)
сылбырҙы (accusative singular)
сылбырҙарҙы (accusative plural)
сылбырҙа (singular)
сылбырҙарҙа (plural)
сылбырҙан (singular)
сылбырҙарҙан (plural)

Происходит от ??

цепь, цепочка (цепной, цепочный)

цепь, вереница

оковы, кандалы

перен. нить, узы


тағы

ˈtɑ.ʁɯ̞ / tɑˈʁɯ̞

Происходит от ??

ещё, опять, снова

Тағы бер ҡат тикшереү.

Проверитьещё раз.

ещё, вдобавок, к тому же

Арғы оста тағы бер аҙыҡ-түлек магазины бар.

В дальнем конце (деревни) естьещё один продуктовый магазин.

ещё более, в большей степени

и, да; ещё и


тағы

ˈtɑ.ʁɯ̞ / tɑˈʁɯ̞

Происходит от ??

что бы; как бы, только бы

пусть, пускай


тауар

тауар (nominative singular)
тауарҙар (nominative plural)
тауарҙың (singular)
тауарҙарҙың (plural)
тауарға (dative singular)
тауарҙарға (dative plural)
тауарҙы (accusative singular)
тауарҙарҙы (accusative plural)
тауарҙа (singular)
тауарҙарҙа (plural)
тауарҙан (singular)
тауарҙарҙан (plural)

Происходит от др.-тюркск. tavar, восходит к пратюркск. *dāβar.

товар (товарный)

Аҙыҡ-түлек тауарҙары.

Продовольственныетовары.

ткань, материал, материя (тканевый)

Күлдәклек тауар.

Рубашечныйматериал.


тән

тән (nominative singular)
тәндәр (nominative plural)
тәндең (singular)
тәндәрҙең (plural)
тәнгә (dative singular)
тәндәргә (dative plural)
тәнде (accusative singular)
тәндәрҙе (accusative plural)
тәндә (singular)
тәндәрҙә (plural)
тәндән (singular)
тәндәрҙән (plural)

Из перс. تن (tan) ‘тело’.

тело, плоть (телесный)

Баҡтиһәң, кеше беҙ күреп белгән материаль тән генә түгел икән.

Оказывается, человек — (это) не только материальноетело, которое мы видим и знаем.


тыныс

Происходит от др.-тюрк. *tïnč «мирный, спокойный» (засвидетельствовано в tïnčrun- «успокаивать», inč-tïnč «спокойствие»), восходит к пратюркск. *dɨ̄n «дыхание, дух; отдых».

тыныслыҡ

Ближайшее родство

существительные

тихий, спокойный, мирный

нареч. тихо, спокойно, мирно

тихо, спокойно, мирно


тамаша

тамаша (nominative singular)
тамашалар (nominative plural)
тамашаның (singular)
тамашаларҙың (plural)
тамашаға (dative singular)
тамашаларға (dative plural)
тамашаны (accusative singular)
тамашаларҙы (accusative plural)
тамашала (singular)
тамашаларҙа (plural)
тамашанан (singular)
тамашаларҙан (plural)

Из перс. تماشا (tamâšâ) ‘забава, развлечение’, далее из арабск..

тамашасы

Ближайшее родство

существительные

зрелище, представление

адъектив. зрелищный; зрительский

зрелищный; зрительский

забава, развлечение


тылсым

тылсым (nominative singular)
тылсымдар (nominative plural)
тылсымдың (singular)
тылсымдарҙың (plural)
тылсымға (dative singular)
тылсымдарға (dative plural)
тылсымды (accusative singular)
тылсымдарҙы (accusative plural)
тылсымда (singular)
тылсымдарҙа (plural)
тылсымдан (singular)
тылсымдарҙан (plural)

Из араб. طلسم (ṭilasm) ‘талисман; тайна’, из др.-греч. τέλεσμα (télesma) ‘обложение, подать’.

тылсымсы

Ближайшее родство

существительные

тылсымлы

Ближайшее родство

прилагательные

волшебство, магия (особенно белая) (волшебный, магический, чудодейственный)

Изге әүлиәләр ерләнгән тауҙың ниндәйҙер тылсым көсөн, ҡөҙрәтен тойған халыҡ.

Местные жители чувствовали некую чудодейственную силу (и) энергию горы, где были похоронены святые.

талисман, амулет


ыңғай

Происходит от ??

положительный, утвердительный; позитивный

Ыңғай һан.

Положительное число.

Ыңғай һөҙөмтә.

Положительный результат.

Ыңғай һыҙат.

Положительная черта.

Ыңғай кеше.

Сговорчивый человек.


үлек

үлек (nominative singular)
үлектәр (nominative plural)
үлектең (singular)
үлектәрҙең (plural)
үлеккә (dative singular)
үлектәргә (dative plural)
үлекте (accusative singular)
үлектәрҙе (accusative plural)
үлектә (singular)
үлектәрҙә (plural)
үлектән (singular)
үлектәрҙән (plural)

Происходит от ??

покойник, покойница, мертвец; труп (трупный)


үлек

Происходит от ??


ҡырҡ

Происходит от ??


рәхим итегеҙ

ræ.ˈχim.i.tɪ̞.ˌɡɪ̞ð

добро пожаловать


һикһән

Происходит от ??


туҡһан

Происходит от ??


етмеш

Происходит от ??


етеҡыр

етеҡыр (nominative singular)
етеҡырҙар (nominative plural)
етеҡырҙың (singular)
етеҡырҙарҙың (plural)
етеҡырға (dative singular)
етеҡырҙарға (dative plural)
етеҡырҙы (accusative singular)
етеҡырҙарҙы (accusative plural)
етеҡырҙа (singular)
етеҡырҙарҙа (plural)
етеҡырҙан (singular)
етеҡырҙарҙан (plural)

геометр. семигранник, гептаэдр

семигранник, гептаэдр


ҡатил

ҡатил (nominative singular)
ҡатилдәр (nominative plural)
ҡатилдең (singular)
ҡатилдәрҙең (plural)
ҡатилгә (dative singular)
ҡатилдәргә (dative plural)
ҡатилде (accusative singular)
ҡатилдәрҙе (accusative plural)
ҡатилдә (singular)
ҡатилдәрҙә (plural)
ҡатилдән (singular)
ҡатилдәрҙән (plural)

От араб. قاتل (qātil) ‘убийца’.

книжн. убийца, головорез

убийца, головорез


бәйғәмбәр

Происходит от ??

то же, что пәйғәмбәр; пророк


һикһәненсе

восьмидесятый


гонаһ

ɡʊ̞.ˈnɑχ / ʁʊ̞.ˈnɑχ / ɢʊ̞.ˈnɑχ / ɡʊ̞.ˈnɑh

гонаһ (nominative singular)
гонаһтар (nominative plural)
гонаһтың (singular)
гонаһтарҙың (plural)
гонаһҡа (dative singular)
гонаһтарға (dative plural)
гонаһты (accusative singular)
гонаһтарҙы (accusative plural)
гонаһта (singular)
гонаһтарҙа (plural)
гонаһтан (singular)
гонаһтарҙан (plural)

Из перс. گناه (gonâh) ‘грех’.


алтыҡыр

алтыҡыр (nominative singular)
алтыҡырҙар (nominative plural)
алтыҡырҙың (singular)
алтыҡырҙарҙың (plural)
алтыҡырға (dative singular)
алтыҡырҙарға (dative plural)
алтыҡырҙы (accusative singular)
алтыҡырҙарҙы (accusative plural)
алтыҡырҙа (singular)
алтыҡырҙарҙа (plural)
алтыҡырҙан (singular)
алтыҡырҙарҙан (plural)

геометр. шестигранник, гексаэдр

шестигранник, гексаэдр


дипломатик

дипломатический


дезинфекциялау

дезинфицировать


йоғошһоҙландырыу

дезинфицировать


алйырҙан

ɑɫ.jɯ̞r.ˈðɑn

алйырҙан (nominative singular)
алйырҙандар (nominative plural)
алйырҙандың (singular)
алйырҙандарҙың (plural)
алйырҙанға (dative singular)
алйырҙандарға (dative plural)
алйырҙанды (accusative singular)
алйырҙандарҙы (accusative plural)
алйырҙанда (singular)
алйырҙандарҙа (plural)
алйырҙандан (singular)
алйырҙандарҙан (plural)


айҙар

айҙар (nominative singular)
айҙарҙар (nominative plural)
айҙарҙың (singular)
айҙарҙарҙың (plural)
айҙарға (dative singular)
айҙарҙарға (dative plural)
айҙарҙы (accusative singular)
айҙарҙарҙы (accusative plural)
айҙарҙа (singular)
айҙарҙарҙа (plural)
айҙарҙан (singular)
айҙарҙарҙан (plural)

Происходит от ??

Айҙар

Ближайшее родство

имена собственные

хохол, чуб, вихор, пучок волос


һейҙек

һейҙек (nominative singular)
һейҙектең (singular)
һейҙеккә (dative singular)
һейҙекте (accusative singular)
һейҙектә (singular)
һейҙектән (singular)

Происходит от др.-тюркск. sidük «моча», восходит к пратюркск. *siy-dik, от глагольной основы *siy- «моча; мочиться». Родственно тувинск. сидик, кирг., южн.-алтайск. сийдик, kz., хакасск. сідік, тур. sidik и др.

моча (мочевой)


толпар

толпар (nominative singular)
толпарҙар (nominative plural)
толпарҙың (singular)
толпарҙарҙың (plural)
толпарға (dative singular)
толпарҙарға (dative plural)
толпарҙы (accusative singular)
толпарҙарҙы (accusative plural)
толпарҙа (singular)
толпарҙарҙа (plural)
толпарҙан (singular)
толпарҙарҙан (plural)

Родственно кирг., тат. тулпар, казахск. тұлпар, узб. tulpor и др.

мифол. тулпар, крылатый (или летящий) конь в кыпчакской (башкирской, казахской, татарской) мифологии

Йондоҙ һымаҡ атылып, Аҡбуҙ толпар атлығып күктән килеп төшкән, ти.

Серыйтулпар (крылатый конь) стремительно упал с неба, как падающая звезда.

«Урал-батыр»

Урал-батыр


толом

толом (nominative singular)
толомдар (nominative plural)
толомдоң (singular)
толомдарҙың (plural)
толомға (dative singular)
толомдарға (dative plural)
толомдо (accusative singular)
толомдарҙы (accusative plural)
толомда (singular)
толомдарҙа (plural)
толомдан (singular)
толомдарҙан (plural)

Происходит от пратюкск. *tul(g)uŋ (коса волос). Родственно кирг. тулум, южн.-алтайск. тулуҥ, шорск. тулуң, османск. طولون (tulun) «висок» и др.

коса (причёска)

Тығыҙ толом.


сәс

сәс (nominative singular)
сәстәр (nominative plural)
сәстең (singular)
сәстәрҙең (plural)
сәскә (dative singular)
сәстәргә (dative plural)
сәсте (accusative singular)
сәстәрҙе (accusative plural)
сәстә (singular)
сәстәрҙә (plural)
сәстән (singular)
сәстәрҙән (plural)

Происходит от др.-тюрк. sač, восходит к пратюркск. *s(i)ač.

волос, волосинка; волосы (волосяной)


тиреҫ

тиреҫ (nominative singular)
тиреҫтең (singular)
тиреҫкә (dative singular)
тиреҫте (accusative singular)
тиреҫтә (singular)
тиреҫтән (singular)

Булгарского происхождения. Ср. чувашск. тирӗс «помёт, навоз».

навоз, помёт (навозный)


тиреҫ

Происходит от пратюркск. *ters «противоположный, обратный; неправильный; северный». Сравнивают с kz. тескей, узб. terskay.


ҡан төркөмө

ˈqɑn.tʏ̞r.kʏ̞.ˌmʏ̞

группа крови

Һирәк осрай торған ҡан төркөмө.

Редкаягруппа крови.


файҙа

файҙа (nominative singular)
файҙалар (nominative plural)
файҙаның (singular)
файҙаларҙың (plural)
файҙаға (dative singular)
файҙаларға (dative plural)
файҙаны (accusative singular)
файҙаларҙы (accusative plural)
файҙала (singular)
файҙаларҙа (plural)
файҙанан (singular)
файҙаларҙан (plural)

Происходит от арабск. فائدة (fāʾida) «польза, выгода». Родственно тур. fayda.

выгода, польза, прибыль

файҙа алыу

получать выгоду


пастеризациялау

пастеризировать


гегелселек

филос. гегельянство, гегелизм

гегельянство, гегелизм


етәксе

jɪ̞.tæk.ˈsɪ̞

етәксе (nominative singular)
етәкселәр (nominative plural)
етәксенең (singular)
етәкселәрҙең (plural)
етәксегә (dative singular)
етәкселәргә (dative plural)
етәксене (accusative singular)
етәкселәрҙе (accusative plural)
етәкселә (singular)
етәкселәрҙә (plural)
етәксенән (singular)
етәкселәрҙән (plural)

етәк

Ближайшее родство

существительные

етәкселек

Ближайшее родство

существительные

руководитель

адъектив. руководящий, ведущий; правящий

руководящий, ведущий; правящий


латинлаштырыу

латинизировать


йыраҡ

Происходит от др.-тюркск. ïraq, jïraq, восходит к пратюркск. *ɨra-k «далёкий, дальний».

далёкий, дальний


яҡын

Происходит от др.-тюркск. yaqïn, yak-', восходит к пратюркск. *yak-, *yā- + суффикс ik.

близкий, ближний ("Алпамыша-батыр". Башкирская народная сказка)

Яҡын Көнсығыш.

Ближний Восток.

Алпамыша атын ебәрә лә, майҙанға яҡын уҡ килеп, көрәш араһына килеп керә

Отпустив коня, Алпамыша подошёл к месту состязаний и вошёл на площадку, где шла борьба.


индустриаль

индустриальный


алыҫ

Происходит от ср.-монг. ᠠᠯᠤᠰ (alus) «далёкий, дальний» (ср. монг. алсын «далёкий, дальний, отдалённый»). Родственно казахск., кирг. алыс, узб. olis « далёкий, дальний; отдалённый, удалённый».

далёкий, дальний; отдалённый, удалённый (далеко)

Алыҫ Көнсығыш.

Дальний Восток.

Өйҙән алыҫ Себерҙә эшләү еңел микән?

Легко ли работать в Сибири,далеко от дома?

Алыҫ ҡаҙаҡ далаһында үткән һинең көндәрең.

Твои дни прошли вдалёкой казахской степи.


яратыу

Происходит от ??

Мин һине яратам.

Ялюблю тебя.


ҡоҙғон

ҡоҙғон (nominative singular)
ҡоҙғондар (nominative plural)
ҡоҙғондоң (singular)
ҡоҙғондарҙың (plural)
ҡоҙғонға (dative singular)
ҡоҙғондарға (dative plural)
ҡоҙғондо (accusative singular)
ҡоҙғондарҙы (accusative plural)
ҡоҙғонда (singular)
ҡоҙғондарҙа (plural)
ҡоҙғондан (singular)
ҡоҙғондарҙан (plural)

Происходит от др.-тюркск. quzγun «ворон».

орнитол. ворон (вороний)

ворон (вороний)


ялған

ялған (nominative singular)
ялғандар (nominative plural)
ялғандың (singular)
ялғандарҙың (plural)
ялғанға (dative singular)
ялғандарға (dative plural)
ялғанды (accusative singular)
ялғандарҙы (accusative plural)
ялғанда (singular)
ялғандарҙа (plural)
ялғандан (singular)
ялғандарҙан (plural)

Происходит от др.-тюркск. jalγan «ложный, фальшивый», восходит к пратюркск. *jAla «подозрение, клевета; ложь».

ложь, неправда; вымысел


ялған

ложный, лживый; подложный, поддельный, фальшивый, фиктивный

Ялған аҡса.

Поддельные деньги.

Ялған хәбәр таратыу.

Распространятьложные слухи.

неискренний, двуличный, лицемерный


талаҡ

талаҡ (nominative singular)
талаҡтың (singular)
талаҡҡа (dative singular)
талаҡты (accusative singular)
талаҡта (singular)
талаҡтан (singular)

Происходит от др.-тюркск. talaq, восходит к пратюркск. *d(i)ālak «селезёнка».

анат. селезёнка


бөйөр

бөйөр (nominative singular)
бөйөрҙөң (singular)
бөйөргә (dative singular)
бөйөрҙө (accusative singular)
бөйөрҙә (singular)
бөйөрҙән (singular)

Происходит от др.-тюркск. bögür, восходит к пратюркск. *bögür «почка(и)».

анат. почка (почечный)

почка (почечный)


үҫенте

үҫенте (nominative singular)
үҫентеләр (nominative plural)
үҫентенең (singular)
үҫентеләрҙең (plural)
үҫентегә (dative singular)
үҫентеләргә (dative plural)
үҫентене (accusative singular)
үҫентеләрҙе (accusative plural)
үҫентелә (singular)
үҫентеләрҙә (plural)
үҫентенән (singular)
үҫентеләрҙән (plural)

Происходит от ??

ботан. росток, побег; молодое растение

росток, побег; молодое растение

саженец, сеянец


бәрҙе

бәрҙе (nominative singular)
бәрҙеләр (nominative plural)
бәрҙенең (singular)
бәрҙеләрҙең (plural)
бәрҙегә (dative singular)
бәрҙеләргә (dative plural)
бәрҙене (accusative singular)
бәрҙеләрҙе (accusative plural)
бәрҙелә (singular)
бәрҙеләрҙә (plural)
бәрҙенән (singular)
бәрҙеләрҙән (plural)

Происходит от ??

ихтиол. хариус (лат. Thymallus)


көнбағыш

ˈkʏ̞n.bɑ.ˌʁɯ̞ʂ

көнбағыш (nominative singular)
көнбағыштың (singular)
көнбағышҡа (dative singular)
көнбағышты (accusative singular)
көнбағышта (singular)
көнбағыштан (singular)

Происходит от ??

ботан. подсолнечник, подсолнух (подсолнечный)

подсолнечник, подсолнух (подсолнечный)

Көнбағыш майы.

подсолнечное масло

Көнбағыш баҫыуы.

Полеподсолнухов.

семечки (семечковый)

көнбағыш ярыу

щёлкать, грызть семечки


терһәк

терһәк (nominative singular)
терһәктәр (nominative plural)
терһәктең (singular)
терһәктәрҙең (plural)
терһәккә (dative singular)
терһәктәргә (dative plural)
терһәкте (accusative singular)
терһәктәрҙе (accusative plural)
терһәктә (singular)
терһәктәрҙә (plural)
терһәктән (singular)
терһәктәрҙән (plural)

Происходит от др.-тюркск. tirsäk, восходит к пратюркск. *tīŕ «колено; локоть». Когнаты: азерб. dirsək, тур. dirsek и др.

анат. локоть (локтевой)

локоть (локтевой)

техн. колено


симешкә

sʲi.mɪ̞ʃ.ˈkæ

симешкә (nominative singular)
симешкәнең (singular)
симешкәгә (dative singular)
симешкәне (accusative singular)
симешкәлә (singular)
симешкәнән (singular)

Происходит от русск. семечки.

разг. семечки (семечковый)

семечки (семечковый)

разг., ботан. подсолнечник, подсолнух (подсолнечный)

подсолнечник, подсолнух (подсолнечный)


ярғанат

ярғанат (nominative singular)
ярғанаттар (nominative plural)
ярғанаттың (singular)
ярғанаттарҙың (plural)
ярғанатҡа (dative singular)
ярғанаттарға (dative plural)
ярғанатты (accusative singular)
ярғанаттарҙы (accusative plural)
ярғанатта (singular)
ярғанаттарҙа (plural)
ярғанаттан (singular)
ярғанаттарҙан (plural)

Происходит от пратюркск. *jar «скала» + *kājnat «крыло». Родственно казахск. жарғанат, тат. ярканат, кирг. жарганат, южн.-алтайск. jарганат, шорск. чарғанат, хакасск. чарханат, узб. yorqanot, якутск. сарыы кынат.

зоол. летучая мышь

летучая мышь


ҡәләмфер

ҡәләмфер (nominative singular)
ҡәләмферҙең (singular)
ҡәләмфергә (dative singular)
ҡәләмферҙе (accusative singular)
ҡәләмферҙә (singular)
ҡәләмферҙән (singular)

Из араб. قرنفل (qaranfil), из др.-греч. καρυόφυλλον (karuóphullon). Родственно казахск. қалампыр «гвоздика», кирг. калемпир «красный перец», узб. qalampir «красный перец».

кулин. гвоздика (пряность)

гвоздика (пряность)


борос

борос (nominative singular)
боростоң (singular)
боросҡа (dative singular)
боросто (accusative singular)
бороста (singular)
боростан (singular)

Происходит от перс. مرچ (mareč, morč), далее от санскр. मरिच (marica). Родственно казахск. бұрыш, кирг. мурч, туркм. burç, узб. murch.

боросло

Ближайшее родство

прилагательные

борослау

Ближайшее родство

ботан., кулин. перец (перечный, перцовый) (растение, плод и приправа)


ҡомалаҡ

ҡомалаҡ (nominative singular)
ҡомалаҡтың (singular)
ҡомалаҡҡа (dative singular)
ҡомалаҡты (accusative singular)
ҡомалаҡта (singular)
ҡомалаҡтан (singular)

Происходит от др.-тюркск. qumlaq «вьющееся растение», восходит к пратюркск. *Kumlak «хмель (Humulus lupulus)». Родственно тат. колмак, казахск. құлмақ, южн.-алтайск. куманак, хакасск. хумнах «шишка (хмеля)».

ботан. хмель (хмельной) (лат. Humulus lupulus)


һарымһаҡ

һарымһаҡ (nominative singular)
һарымһаҡтың (singular)
һарымһаҡҡа (dative singular)
һарымһаҡты (accusative singular)
һарымһаҡта (singular)
һарымһаҡтан (singular)

От пратюркск. *sarɨmsak «чеснок; ревень», от которой в числе прочего произошли: азерб. sarımsaq (сарымсаг; ساریمساق), башк. һарымһаҡ, гагаузск. sarmısak, казахск. сарымсақ, карач.-балк. сарсмакъ, сарымсах, кирг., ногайск., тат. сарымсак, кумыкск. самурсакъ, тур. sarmısak, sarımsak, туркм. sarymsak, узб. sarimsoq (саримсоқ), уйгурск. سامساق (samsaq), якутск. чочунаах и др.

адъектив. чесночный

Һарымһаҡ төнәтмәһе склероздан һәм баш шаулауҙан яҡшы сара булып һанала.

Чесночная настойка считается хорошим средством от склероза и шума в ушах.


баш мәҡәлә

ˈbɑʂ.mæ.qæ.ˈlæ

передовица, передовая, передовая статья


тоҡор

Родственно казахск. тықыр «короткий». Дальнейшая этимология неизвестна.

вост.-башк. короткий, краткий

короткий, краткий


Яңы йыл

jɑ.ˌŋɯ̞.ˈjɯ̞ɫ

Перевод русск. Новый год.

Яңы йыл кисәһе.

Новогодний вечер (для детей)

Яңы йылда һәр бала мөғжизә көтә.

ВНовый год каждый ребёнок ждёт чуда.


дөрөҫ

Происходит от перс. درست (dorost) «правильный».

верный, правильный, точный

правильный, справедливый


ҡыпһыуыр

qɯ̞p.hɯ̞.ˈwɯ̞r

ҡыпһыуыр (nominative singular)
ҡыпһыуырҙар (nominative plural)
ҡыпһыуырҙың (singular)
ҡыпһыуырҙарҙың (plural)
ҡыпһыуырға (dative singular)
ҡыпһыуырҙарға (dative plural)
ҡыпһыуырҙы (accusative singular)
ҡыпһыуырҙарҙы (accusative plural)
ҡыпһыуырҙа (singular)
ҡыпһыуырҙарҙа (plural)
ҡыпһыуырҙан (singular)
ҡыпһыуырҙарҙан (plural)

Измененное ҡыпсыуыр.


ҡыпсыуыр

qɯ̞p.sɯ̞.ˈwɯ̞r

ҡыпсыуыр (nominative singular)
ҡыпсыуырҙар (nominative plural)
ҡыпсыуырҙың (singular)
ҡыпсыуырҙарҙың (plural)
ҡыпсыуырға (dative singular)
ҡыпсыуырҙарға (dative plural)
ҡыпсыуырҙы (accusative singular)
ҡыпсыуырҙарҙы (accusative plural)
ҡыпсыуырҙа (singular)
ҡыпсыуырҙарҙа (plural)
ҡыпсыуырҙан (singular)
ҡыпсыуырҙарҙан (plural)

Происходит от qïpčï- «сжимать», восходит к пратюркск. *Kɨp- «сжимать, ножницы, клещи».

вост.-башк. клещи


бырау

бырау (nominative singular)
бырауҙар (nominative plural)
бырауҙың (singular)
бырауҙарҙың (plural)
бырауға (dative singular)
бырауҙарға (dative plural)
бырауҙы (accusative singular)
бырауҙарҙы (accusative plural)
бырауҙа (singular)
бырауҙарҙа (plural)
бырауҙан (singular)
бырауҙарҙан (plural)

Происходит от ??

сверло; бурав


төрлө

ˈtʏ̞r.lʏ̞ / tʏ̞r.ˈlʏ̞

Происходит от др.-тюркск. törlüg «разный, различный», восходит к пратюркск. *dür «вид, форма, порода; разнообразный». Эквивалентно төр + -лө.

разный, разнообразный, различный

Ай, көн һайын Уралға төрлө йәнлек тулған, ти.

С каждым днём и месяцем на Урал прибывалиразные звери.

«Урал-батыр»

Урал-батыр

Төрлө рәүешкә инә белеү — актёрҙың төп һөнәре.

Умение входить вразные образы — это главный навык актёра.

Тормошта төрлө хәлдәр була

в жизни случаетсяразное.

в сложн. сл. переводится компонентом разно-

төрлө телле

разноязычный

төрлө төҫлө

разноцветный


көйәнтә

көйәнтә (nominative singular)
көйәнтәләр (nominative plural)
көйәнтәнең (singular)
көйәнтәләрҙең (plural)
көйәнтәгә (dative singular)
көйәнтәләргә (dative plural)
көйәнтәне (accusative singular)
көйәнтәләрҙе (accusative plural)
көйәнтәлә (singular)
көйәнтәләрҙә (plural)
көйәнтәнән (singular)
көйәнтәләрҙән (plural)

Происходит от ??


башватҡыс

башватҡыс (nominative singular)
башватҡыстар (nominative plural)
башватҡыстың (singular)
башватҡыстарҙың (plural)
башватҡысҡа (dative singular)
башватҡыстарға (dative plural)
башватҡысты (accusative singular)
башватҡыстарҙы (accusative plural)
башватҡыста (singular)
башватҡыстарҙа (plural)
башватҡыстан (singular)
башватҡыстарҙан (plural)

Калька с русск. головоломка; баш «голова» + ват- «ломать» + -ҡыс (агентивный суффикс).


яңылыш

jɑ.ŋɯ̞.ˈɫɯ̞ʂ

Происходит от др.-тюркск. jaŋïl- «ошибаться», восходит к пратюркск. *jAŋɨl «ошибаться».

яңылышлыҡ

Ближайшее родство

существительные

яңылышыу

Ближайшее родство

неверный, неправильный, ошибочный


яңылыш

jɑ.ŋɯ̞.ˈɫɯ̞ʂ

неверно, неправильно, ошибочно

нечаянно, случайно, невзначай


селлә

селлә (nominative singular)
селләләр (nominative plural)
селләнең (singular)
селләләрҙең (plural)
селләгә (dative singular)
селләләргә (dative plural)
селләне (accusative singular)
селләләрҙе (accusative plural)
селләлә (singular)
селләләрҙә (plural)
селләнән (singular)
селләләрҙән (plural)

Из перс. چله (čilla, čelle), от перс. چهل (čehel) «сорок». Родственно казахск. шілде, чилде, узб. chilla.

самый жаркий период года (40 дней, с 25 июня по 5 августа)

Йәйге селләлә ҡатын-ҡыҙ өсөн иң уңайлы кейем — йоҡа туҡыманан тегелгән күлдәк.

В летнюю жару самая удобная одежда для женщин — это платье, сшитое из лёгкой ткани.

самый холодный период года (40 дней, с 25 декабря по 5 февраля)


һәнәк

һәнәк (nominative singular)
һәнәктәр (nominative plural)
һәнәктең (singular)
һәнәктәрҙең (plural)
һәнәккә (dative singular)
һәнәктәргә (dative plural)
һәнәкте (accusative singular)
һәнәктәрҙе (accusative plural)
һәнәктә (singular)
һәнәктәрҙә (plural)
һәнәктән (singular)
һәнәктәрҙән (plural)

Родственно тат. сәнәк, казахск. сәнек, карач.-балк., кирг. сенек.


селдә

селдә (nominative singular)
селдәләр (nominative plural)
селдәнең (singular)
селдәләрҙең (plural)
селдәгә (dative singular)
селдәләргә (dative plural)
селдәне (accusative singular)
селдәләрҙе (accusative plural)
селдәлә (singular)
селдәләрҙә (plural)
селдәнән (singular)
селдәләрҙән (plural)

Восточнобашкирская форма литературного башк. селлә, из перс. چله (čilla, čelle), от перс. چهل (čehel) «сорок». Родственно казахск. шілде, чилде, узб. chilla.

диал. вост.-башк. то же, что селлә; самый жаркий период года (40 дней, с 25 июня по 5 августа)

диал. вост.-башк. то же, что селлә; самый холодный период года (40 дней, с 25 декабря по 5 февраля)


илаһи

религ. божественный

божественный


эзбизләү

с.-х. известковать

известковать


хәлифәлек

истор. халифат


келәм

келәм (nominative singular)
келәмдәр (nominative plural)
келәмдең (singular)
келәмдәрҙең (plural)
келәмгә (dative singular)
келәмдәргә (dative plural)
келәмде (accusative singular)
келәмдәрҙе (accusative plural)
келәмдә (singular)
келәмдәрҙә (plural)
келәмдән (singular)
келәмдәрҙән (plural)

Из перс. گلیم (gelim).

ковёр (ковровый)


сәстараш

парикмахерская


бөҙрәхана

бөҙрәхана (nominative singular)
бөҙрәханалар (nominative plural)
бөҙрәхананың (singular)
бөҙрәханаларҙың (plural)
бөҙрәханаға (dative singular)
бөҙрәханаларға (dative plural)
бөҙрәхананы (accusative singular)
бөҙрәханаларҙы (accusative plural)
бөҙрәханала (singular)
бөҙрәханаларҙа (plural)
бөҙрәхананан (singular)
бөҙрәханаларҙан (plural)

От гл. бөҙрәләү «завивать (завивка)» + формант -хана «заведение».

бөҙрә

Ближайшее родство

существительные

бөҙрәлек

Ближайшее родство

существительные

бөҙрәләү

Ближайшее родство

бөҙрәләтеү

Ближайшее родство

бөҙрәләнеү

Ближайшее родство

парикмахерская


спортсы

спортсы (nominative singular)
спортсылар (nominative plural)
спортсының (singular)
спортсыларҙың (plural)
спортсыға (dative singular)
спортсыларға (dative plural)
спортсыны (accusative singular)
спортсыларҙы (accusative plural)
спортсыла (singular)
спортсыларҙа (plural)
спортсынан (singular)
спортсыларҙан (plural)

От англ. sport, далее из ср.-англ. sporten, вариант disporten, disport «развлекаться», от ст.-франц. desport (deport) «развлечение», далее из лат. deportare «уносить, увозить; ссылать», далее из de- «выражает отделение, устранение, отсутствие чего-либо или завершение действия», далее от de «из, от», из праиндоевр. *de- + portare «носить, передвигать», далее из праиндоевр. *prtu-. + аффикс -сы со значением «производитель действия, профессия».


мәжүс

религ. язычник


һыбыҙғы

муз. свирель


ҡабырға

ҡабырға (nominative singular)
ҡабырғалар (nominative plural)
ҡабырғаның (singular)
ҡабырғаларҙың (plural)
ҡабырғаға (dative singular)
ҡабырғаларға (dative plural)
ҡабырғаны (accusative singular)
ҡабырғаларҙы (accusative plural)
ҡабырғала (singular)
ҡабырғаларҙа (plural)
ҡабырғанан (singular)
ҡабырғаларҙан (plural)

анат. ребро (рёберный)

ребро (рёберный)


яҫмыҡ

яҫмыҡ (nominative singular)
яҫмыҡтың (singular)
яҫмыҡҡа (dative singular)
яҫмыҡты (accusative singular)
яҫмыҡта (singular)
яҫмыҡтан (singular)

От пратюркск. *jasɨ-muk «чечевица», от которой в числе прочего произошли: башк. яҫмыҡ, тат. ясмык, тур. yasmık, кирг. жасмык, казахск. жасымық, чувашск. ясмӑк, узб. yasmiq, уйгурск. يېسمۇق (yësmuq) «чечевица».

ботан. чечевица (Lens)

чечевица (Lens)


албырғатыу

забавлять, развлекать


әүрәтеү

забавлять, развлекать


алдаштырыу

забавлять, развлекать


мәрәкәләү

забавлять, потешать, смешить


көлдөрөү

забавлять, потешать, смешить


фирғәүен

фирғәүен (nominative singular)
фирғәүендәр (nominative plural)
фирғәүендең (singular)
фирғәүендәрҙең (plural)
фирғәүенгә (dative singular)
фирғәүендәргә (dative plural)
фирғәүенде (accusative singular)
фирғәүендәрҙе (accusative plural)
фирғәүендә (singular)
фирғәүендәрҙә (plural)
фирғәүендән (singular)
фирғәүендәрҙән (plural)

Из араб. فرعون (firʿawn) ‘фараон’.

истор. фараон


тотолоу

тотолоу (nominative singular)
тотолоуҙар (nominative plural)
тотолоуҙың (singular)
тотолоуҙарҙың (plural)
тотолоуға (dative singular)
тотолоуҙарға (dative plural)
тотолоуҙы (accusative singular)
тотолоуҙарҙы (accusative plural)
тотолоуҙа (singular)
тотолоуҙарҙа (plural)
тотолоуҙан (singular)
тотолоуҙарҙан (plural)

астрон. затмение


Әстерхан

Әстерхан (nominative singular)
Әстерхандың (singular)
Әстерханға (dative singular)
Әстерханды (accusative singular)
Әстерханда (singular)
Әстерхандан (singular)


максималь

Из русск. максимальный, далее из франц. maximal «максимальный, наибольший», далее из maximum «максимум, высшая степень; пик», далее из лат. maximum «чрезвычайно сильно», далее из maximus «наибольший», превосх. от magnus «большой, крупный», из праиндоевр. *meg- «большой, великий»..

максимальный, наибольший (максимально)


һибеү

разбрызгивать


сәсрәтеү

разбрызгивать


бөркөү

разбрызгивать


шапырыныусанлыҡ

хвастливость


маҡтансыҡлыҡ

хвастливость


васыятнамә

юр. завещание


тенниссы

спорт. теннисист


ҡырғыс

ҡырғыс (nominative singular)
ҡырғыстар (nominative plural)
ҡырғыстың (singular)
ҡырғыстарҙың (plural)
ҡырғысҡа (dative singular)
ҡырғыстарға (dative plural)
ҡырғысты (accusative singular)
ҡырғыстарҙы (accusative plural)
ҡырғыста (singular)
ҡырғыстарҙа (plural)
ҡырғыстан (singular)
ҡырғыстарҙан (plural)

Составное из ҡыр- «скоблить, тереть» + формант -ғыс «приспособление для выполнения действия, работы».

техн. скребок


ғәйепһеҙлек

безгрешность


гөнаһһыҙлыҡ

безгрешность


мәрүәт

мәрүәт (nominative singular)
мәрүәттәр (nominative plural)
мәрүәттең (singular)
мәрүәттәрҙең (plural)
мәрүәткә (dative singular)
мәрүәттәргә (dative plural)
мәрүәтте (accusative singular)
мәрүәттәрҙе (accusative plural)
мәрүәттә (singular)
мәрүәттәрҙә (plural)
мәрүәттән (singular)
мәрүәттәрҙән (plural)


туҡыусы

туҡыусы (nominative singular)
туҡыусылар (nominative plural)
туҡыусының (singular)
туҡыусыларҙың (plural)
туҡыусыға (dative singular)
туҡыусыларға (dative plural)
туҡыусыны (accusative singular)
туҡыусыларҙы (accusative plural)
туҡыусыла (singular)
туҡыусыларҙа (plural)
туҡыусынан (singular)
туҡыусыларҙан (plural)


хромлау

техн. хромировать


енәйәт

енәйәт (nominative singular)
енәйәттәр (nominative plural)
енәйәттең (singular)
енәйәттәрҙең (plural)
енәйәткә (dative singular)
енәйәттәргә (dative plural)
енәйәтте (accusative singular)
енәйәттәрҙе (accusative plural)
енәйәттә (singular)
енәйәттәрҙә (plural)
енәйәттән (singular)
енәйәттәрҙән (plural)

енәйәтсе

Ближайшее родство

существительные

енәйәтле

Ближайшее родство

прилагательные

юр. преступление (преступный, уголовный)

преступление (преступный, уголовный)


хыянат

юр. преступление

преступление


көслө

мощный, сильный (в разн. знач.)

Бала зиһененә йәнһүрәттең тәьҫире ныҡ көслө.

Влияние мультфильмов на детское сознание велико.

Борон Урал арты башҡорттары илендә бик көслө батыр йәшәгән.

Давным-давно в краю зауральских башкир жил да был оченьсильный батыр.

(«Курлыкающий журавль». Башкирская народная сказка)

Һирәк хәл: булған өлгөгә оҡшатып яҙылған әҫәр тәүсығанағына ҡарағанда киңерәк, көслөрәк булып сыҡты.

Редкий случай: произведение, написанное как подражание (уже) существующему образцу, оказалось шире исильнее первоисточника.


һаҙ

һаҙ (nominative singular)
һаҙҙар (nominative plural)
һаҙҙың (singular)
һаҙҙарҙың (plural)
һаҙға (dative singular)
һаҙҙарға (dative plural)
һаҙҙы (accusative singular)
һаҙҙарҙы (accusative plural)
һаҙҙа (singular)
һаҙҙарҙа (plural)
һаҙҙан (singular)
һаҙҙарҙан (plural)

Общетюркское saz; восходит к пратюркск. *siaŕ «болото».

адъектив. болотный


батҡаҡ

батҡаҡ (nominative singular)
батҡаҡтар (nominative plural)
батҡаҡтың (singular)
батҡаҡтарҙың (plural)
батҡаҡҡа (dative singular)
батҡаҡтарға (dative plural)
батҡаҡты (accusative singular)
батҡаҡтарҙы (accusative plural)
батҡаҡта (singular)
батҡаҡтарҙа (plural)
батҡаҡтан (singular)
батҡаҡтарҙан (plural)

батҡаҡлыҡ

Ближайшее родство

существительные

вязкая, топкая почва, земля; грязь, слякоть (грязный, слякотный)

мед. лечебная грязь (грязевой)

лечебная грязь (грязевой)


язаһыҙлык

безнаказанность


быуа

быуа (nominative singular)
быуалар (nominative plural)
быуаның (singular)
быуаларҙың (plural)
быуаға (dative singular)
быуаларға (dative plural)
быуаны (accusative singular)
быуаларҙы (accusative plural)
быуала (singular)
быуаларҙа (plural)
быуанан (singular)
быуаларҙан (plural)

дамба, плотина; запруда

Яҙ көнө ныҡ ташҡын булып, быуа йырылып киткән.

(Из-за) случившегося весной очень сильного паводка прорвалоплотину.


авторитетлы

авторитетный, влиятельный


редакторлау

редактировать


яурын

яурын (nominative singular)
яурындар (nominative plural)
яурындың (singular)
яурындарҙың (plural)
яурынға (dative singular)
яурындарға (dative plural)
яурынды (accusative singular)
яурындарҙы (accusative plural)
яурында (singular)
яурындарҙа (plural)
яурындан (singular)
яурындарҙан (plural)


коронавирус

микробиол. коронавирус (аналогично русскому слову)

коронавирус (аналогично русскому слову)


ҡулбаш

ҡулбаш (nominative singular)
ҡулбаштар (nominative plural)
ҡулбаштың (singular)
ҡулбаштарҙың (plural)
ҡулбашҡа (dative singular)
ҡулбаштарға (dative plural)
ҡулбашты (accusative singular)
ҡулбаштарҙы (accusative plural)
ҡулбашта (singular)
ҡулбаштарҙа (plural)
ҡулбаштан (singular)
ҡулбаштарҙан (plural)

От башк. ҡул + башк. баш.

анат. плечо (плечевой)

плечо (плечевой)


иңбаш

иңбаш (nominative singular)
иңбаштар (nominative plural)
иңбаштың (singular)
иңбаштарҙың (plural)
иңбашҡа (dative singular)
иңбаштарға (dative plural)
иңбашты (accusative singular)
иңбаштарҙы (accusative plural)
иңбашта (singular)
иңбаштарҙа (plural)
иңбаштан (singular)
иңбаштарҙан (plural)

анат. плечо (плечевой)

плечо (плечевой)


Ҡырым

Происходит от ??


Әстрәхән

Происходит от ??


Дағстан

Происходит от ??


ҡыҙыҡтырырлыҡ

интересный; занимательный


ҡыҙыҡлы

интересный; занимательный


аҡбалыҡ

аҡбалыҡ (nominative singular)
аҡбалыҡтар (nominative plural)
аҡбалыҡтың (singular)
аҡбалыҡтарҙың (plural)
аҡбалыҡҡа (dative singular)
аҡбалыҡтарға (dative plural)
аҡбалыҡты (accusative singular)
аҡбалыҡтарҙы (accusative plural)
аҡбалыҡта (singular)
аҡбалыҡтарҙа (plural)
аҡбалыҡтан (singular)
аҡбалыҡтарҙан (plural)

Сложение основ: башк. аҡ «белый» + башк. балыҡ «рыба».

ихтиол. белорыбица (Stenodus leucichthys)


хәйләләшеү

хитрить, плутовать


мутлашыу

хитрить, плутовать


ҡоҙалау

сватовство; сватание


стабилләштереү

стабилизировать


тотороҡландырыу

стабилизировать


бүленеүсе

матем. делимое


ҡосаҡ

ҡосаҡ (nominative singular)
ҡосаҡтар (nominative plural)
ҡосаҡтың (singular)
ҡосаҡтарҙың (plural)
ҡосаҡҡа (dative singular)
ҡосаҡтарға (dative plural)
ҡосаҡты (accusative singular)
ҡосаҡтарҙы (accusative plural)
ҡосаҡта (singular)
ҡосаҡтарҙа (plural)
ҡосаҡтан (singular)
ҡосаҡтарҙан (plural)

Бер ҡосаҡ утын.

Охапка дров.


ҡартлыҡ

ҡартлыҡ (nominative singular)
ҡартлыҡтың (singular)
ҡартлыҡҡа (dative singular)
ҡартлыҡты (accusative singular)
ҡартлыҡта (singular)
ҡартлыҡтан (singular)


өҙәңге

ʏ̞.ðæ̹ŋ.ˈɡʏ̞

өҙәңге (nominative singular)
өҙәңгеләр (nominative plural)
өҙәңгенең (singular)
өҙәңгеләрҙең (plural)
өҙәңгегә (dative singular)
өҙәңгеләргә (dative plural)
өҙәңгене (accusative singular)
өҙәңгеләрҙе (accusative plural)
өҙәңгелә (singular)
өҙәңгеләрҙә (plural)
өҙәңгенән (singular)
өҙәңгеләрҙән (plural)

От пратюркск. *üŕeŋgü «стремя» < *jüŕeŋgü, от *jüŕ «кольцо (на палец)».


хаталы

ошибочный; неправильный


йәҙүәл

устар. таблица


тараҡан

тараҡан (nominative singular)
тараҡандар (nominative plural)
тараҡандың (singular)
тараҡандарҙың (plural)
тараҡанға (dative singular)
тараҡандарға (dative plural)
тараҡанды (accusative singular)
тараҡандарҙы (accusative plural)
тараҡанда (singular)
тараҡандарҙа (plural)
тараҡандан (singular)
тараҡандарҙан (plural)

энтомол. таракан


айыҡҡан

протрезвевший


һау

һаулыҡ

Ближайшее родство

существительные

Ауырыу хәлен һау белмәҫ.

Здоровый больного не разумеет.

Һау кешегә табиб та кәрәкмәй.

Здоровому человеку врач не нужен.

перен. целый, невредимый

целый, невредимый

Ташҡындан һуң өйөм һау ҡалды.

После половодья дом осталсяневредимым.


сәләмәт

здравый, рассудительный, трезвый


химиялаштырыу

химизировать


социалистик

полит. социалистический

социалистический


макарон

Происходит от итал. mассаrоni (maccheroni), которое возводят к греч. μακαρία «варево из ячменной муки или крупы»; ср.: нем. Мakkaroni, франц. mасаrоni. Использованы данные словаря М. Фасмера. См. Список литературы.


ғәййәрлек

мужество; отвага


батырлыҡ

bɑ.tɯ̞r.ˈɫɯ̞q

батырлыҡ (nominative singular)
батырлыҡтар (nominative plural)
батырлыҡтың (singular)
батырлыҡтарҙың (plural)
батырлыҡҡа (dative singular)
батырлыҡтарға (dative plural)
батырлыҡты (accusative singular)
батырлыҡтарҙы (accusative plural)
батырлыҡта (singular)
батырлыҡтарҙа (plural)
батырлыҡтан (singular)
батырлыҡтарҙан (plural)

От башк. батыр + башк. -лыҡ.

батыр

Ближайшее родство

существительные

мужество; отвага, храбрость, смелость

героизм, геройство; подвиг (героический)


ҡыйыулыҡ

мужество; отвага


ҡаһарманлыҡ

мужество; отвага


ҡамасаулау

препятствовать


яйһыҙлау

препятствовать


Ырымбур

Из русск. Оренбург.


кәкре

Происходит от ??

в знач. нареч. криво


Силәбе

Происходит от ??


Севастополь

Происходит от :Шаблон:этимология:Севастополь

Севастополь (аналогично русскому слову)


туҙ

Происходит от др.-тюрк. toz, восходит к пратюркск. *tōŕ «береста».

береста, берёста

адъектив. берестовый, берестяной

берестовый, берестяной


төрмә

Происходит от др. тюркского türmä "тем6ица".
Согласно другой версии, происходит от русск. тюрьма.


кәңәш

кәңәш (nominative singular)
кәңәштәр (nominative plural)
кәңәштең (singular)
кәңәштәрҙең (plural)
кәңәшкә (dative singular)
кәңәштәргә (dative plural)
кәңәште (accusative singular)
кәңәштәрҙе (accusative plural)
кәңәштә (singular)
кәңәштәрҙә (plural)
кәңәштән (singular)
кәңәштәрҙән (plural)

Происходит от ??

кәңәшсе

Ближайшее родство

существительные

кәңәшле

Ближайшее родство

прилагательные

совет, наставление, рекомендация

совет, совещание


тәбиғи

Из араб. طبيعي (ṭabīʿiyy) ‘естественный, натуральный’

тәбиғилек

Ближайшее родство

существительные

естественный, природный, натуральный

Тәбиғи мөхиттә ҡағыҙ 10 йылда серей.

Вестественной среде бумага разлагается за 10 лет.

вводн. сл. естественно

Тәбиғи, мин быны белмәйем.

Естественно, я этого не знаю.


сәйнүк

сәйнүк (nominative singular)
сәйнүктәр (nominative plural)
сәйнүктең (singular)
сәйнүктәрҙең (plural)
сәйнүккә (dative singular)
сәйнүктәргә (dative plural)
сәйнүкте (accusative singular)
сәйнүктәрҙе (accusative plural)
сәйнүктә (singular)
сәйнүктәрҙә (plural)
сәйнүктән (singular)
сәйнүктәрҙән (plural)

Из русск. чайник.


ваҡиға

wä.qɯ̽͜ɪ̈.ˈʁä

ваҡиға (nominative singular)
ваҡиғалар (nominative plural)
ваҡиғаның (singular)
ваҡиғаларҙың (plural)
ваҡиғаға (dative singular)
ваҡиғаларға (dative plural)
ваҡиғаны (accusative singular)
ваҡиғаларҙы (accusative plural)
ваҡиғала (singular)
ваҡиғаларҙа (plural)
ваҡиғанан (singular)
ваҡиғаларҙан (plural)

Из араб. واقعة (wāqiʿa) ‘событие, факт, случай, происшествие’.

событие, случай, происшествие; приключение

Был аҙналағы ваҡиғаларҙың барышына ҡарағанда, ғәмәлдәрҙең һөҙөмтәһенә күберәк иғтибар бүлегеҙ.

На этой неделе обращайте больше внимания на итоги действий, чем на ходсобытий.

«Из астрологического прогноза», 08-04-2011 гг. // «Башҡортостан»

Из астрологического прогноза

Башҡортостан


бөтнөк

ботан. мята (Mentha)


Төньяҡ Рейн-Вестфалия

Северный Рейн-Вестфалия

ru-Төньяҡ_Рейн-Вестфалия-ba-phrase-F1iVEwN~


ҡон

??
В обычном праве башкир ҡон было нормой. Ҡон алыу – отомстить; ҡон түләү – расплата за убийство. Возможно, слово восходит к общетюркскому qun ‘месть’, ‘плата’, ‘грабить’.

плата за убийство

месть за убийство

расплата (за убийство)

цена, стоимость

Лицо, облик, стыд, совесть. Восходит к духу ҡоба (ҡома/ҡона). Ҡоно юҡ кафырҙың, йүгереп килә лә керә. – Ни стыда, ни совести у этого неверного, без конца к нам прибегает, (без предупреждения, разрешения забегает, без стука заходит).


радиотапшырғыс

радиопередатчик


Тартус

Происходит от ??

Тартус (аналогично русскому слову)


Көнсығыш Тимор

Восточный Тимор


хаос теорияһы

теория хаоса


сумаҙан

сумаҙан (nominative singular)
сумаҙандар (nominative plural)
сумаҙандың (singular)
сумаҙандарҙың (plural)
сумаҙанға (dative singular)
сумаҙандарға (dative plural)
сумаҙанды (accusative singular)
сумаҙандарҙы (accusative plural)
сумаҙанда (singular)
сумаҙандарҙа (plural)
сумаҙандан (singular)
сумаҙандарҙан (plural)

Из русск. чемодан, далее из перс. جامهدان (jâme-dân) ‘чемодан’.

чемодан (чемоданный)


Ҡояш системаһы

астрон. Солнечная система

Солнечная система

Ҡояш массаһы бөтә Ҡояш системаһының 99,866 % тәшкил итә.

Масса Солнца составляет 99,866% всей (массы)Солнечной системы.


башҡа

Происходит от ??

другой, иной, прочий

Башҡа дин кешеләре.

Представителидругих конфессий.

Кем белә, бәлки, башҡа сәбәбе лә барҙыр.

Кто знает, возможно, есть идругая причина.

субстантивир. другой


башҡа

Происходит от ??

врозь, порознь, отдельно


башҡа

Происходит от ??

послелог с исх. п. кроме, помимо, исключая, за исключением

кроме, помимо, исключая, за исключением


сәләм

Из араб. سلام (salām) ‘привет, приветствие’

привет!, здравствуй! (неофициальная формула приветствия)

Атайыңа сәләм әйт!

Передайпривет отцу!


һауры

анат. загривок, холка

загривок, холка


Пангея

Из нем. Pangäa «Всеземля, Пангея», из Pan- + -gäa;
* первая часть — из др.-греч. πᾶν (παντός) «всё, всякий»;
* вторая часть — из др.-греч. γῆ (др. формы γέα, γαῖα) «земля».

геол. Пангея


Латин Америкаһы

Латинская Америка


Красноярск крайы

Красноярский край


даға

Происходит от ??


тегенсе

tɪ̞.ɡɪ̞nˈsɪ̞

тегенсе (nominative singular)
тегенселәр (nominative plural)
тегенсенең (singular)
тегенселәрҙең (plural)
тегенсегә (dative singular)
тегенселәргә (dative plural)
тегенсене (accusative singular)
тегенселәрҙе (accusative plural)
тегенселә (singular)
тегенселәрҙә (plural)
тегенсенән (singular)
тегенселәрҙән (plural)

Отглагольное имя: башк. тегенеү «шить, заниматься шитьём (имя действия)» + башк. -се «аффикс производителя действия, профессии».

теген

Ближайшее родство

существительные

тегенеү

Ближайшее родство

портной, портниха, швея (портновский, портняжный)


сәтәкәй

анат. мизинец


сыңғарсай

анат. мизинец


ҡусты

ҡусты (nominative singular)
ҡустылар (nominative plural)
ҡустының (singular)
ҡустыларҙың (plural)
ҡустыға (dative singular)
ҡустыларға (dative plural)
ҡустыны (accusative singular)
ҡустыларҙы (accusative plural)
ҡустыла (singular)
ҡустыларҙа (plural)
ҡустынан (singular)
ҡустыларҙан (plural)

Этимология затемнена. В других тюркских языках слово неизвестно.

младший брат

в форме ҡустым браток, братишка (при обращении к младшему по возрасту)


мырҙа

мырҙа (nominative singular)
мырҙалар (nominative plural)
мырҙаның (singular)
мырҙаларҙың (plural)
мырҙаға (dative singular)
мырҙаларға (dative plural)
мырҙаны (accusative singular)
мырҙаларҙы (accusative plural)
мырҙала (singular)
мырҙаларҙа (plural)
мырҙанан (singular)
мырҙаларҙан (plural)

Этимология не установлена. В других тюркских языках слово неизвестно.

младший брат

браток, братик; братишка (обращение к мужчинам моложе говорящего)


мырҙа

Из перс. میرزا (mirzâ).

истор. мирза, мурза

мирза, мурза


тайпылышлы

аномальный; ненормальный


аномаль

аномальный; ненормальный


йоҙроҡ

йоҙроҡ (nominative singular)
йоҙроҡтар (nominative plural)
йоҙроҡтоң (singular)
йоҙроҡтарҙың (plural)
йоҙроҡҡа (dative singular)
йоҙроҡтарға (dative plural)
йоҙроҡто (accusative singular)
йоҙроҡтарҙы (accusative plural)
йоҙроҡта (singular)
йоҙроҡтарҙа (plural)
йоҙроҡтан (singular)
йоҙроҡтарҙан (plural)

Происходит от пратюркск. *jɨdruk / *judruk «кулак», от которой в числе прочего произошли: др.-тюрк. juðruq «кулак», азерб., кр.-тат. yumruq, башк. йоҙроҡ, казахск. жұдырық, карач.-балк. джумдурукъ, кирг. жудурук, кумыкск. юмурукъ, ногайск. юмырык, юдырык, тат. йодрык (yodrıq), тофалар. нюдуруӄ, тувинск. чудурук, туркм. ýumruk, тур. yumruk, хакас. мунзурух, нузурух, шорск. музуруқ, якутск. сутурук и др.

йоҙроҡлау

Ближайшее родство

кулак (кулачный)


ҡаршылыҡ

противоречие


күпмөйөш

күпмөйөш (nominative singular)
күпмөйөштәр (nominative plural)
күпмөйөштөң (singular)
күпмөйөштәрҙең (plural)
күпмөйөшкә (dative singular)
күпмөйөштәргә (dative plural)
күпмөйөштө (accusative singular)
күпмөйөштәрҙе (accusative plural)
күпмөйөштә (singular)
күпмөйөштәрҙә (plural)
күпмөйөштән (singular)
күпмөйөштәрҙән (plural)

геометр. многоугольник

многоугольник


күрә

Происходит от ??

по, соответственно, сообразно

ввиду, вследствие того, что...; из-за того, что...


кеҫә телефоны

мобильный телефон


банкротлыҡ

экон. банкротство


бөлгөнлөк

бөлгөнлөк (nominative singular)
бөлгөнлөктәр (nominative plural)
бөлгөнлөктең (singular)
бөлгөнлөктәрҙең (plural)
бөлгөнлөккә (dative singular)
бөлгөнлөктәргә (dative plural)
бөлгөнлөкте (accusative singular)
бөлгөнлөктәрҙе (accusative plural)
бөлгөнлөктә (singular)
бөлгөнлөктәрҙә (plural)
бөлгөнлөктән (singular)
бөлгөнлөктәрҙән (plural)

экон. банкротство


ҡылыҡ

ҡылыҡ (nominative singular)
ҡылыҡтар (nominative plural)
ҡылыҡтың (singular)
ҡылыҡтарҙың (plural)
ҡылыҡҡа (dative singular)
ҡылыҡтарға (dative plural)
ҡылыҡты (accusative singular)
ҡылыҡтарҙы (accusative plural)
ҡылыҡта (singular)
ҡылыҡтарҙа (plural)
ҡылыҡтан (singular)
ҡылыҡтарҙан (plural)

ҡылыҡһыҙ

Ближайшее родство

прилагательные

ҡылыҡһырлау

Ближайшее родство

нрав, натура, характер; поведение

выходка, поступок, проделка


мыйыҡ

мыйыҡ (nominative singular)
мыйыҡтар (nominative plural)
мыйыҡтың (singular)
мыйыҡтарҙың (plural)
мыйыҡҡа (dative singular)
мыйыҡтарға (dative plural)
мыйыҡты (accusative singular)
мыйыҡтарҙы (accusative plural)
мыйыҡта (singular)
мыйыҡтарҙа (plural)
мыйыҡтан (singular)
мыйыҡтарҙан (plural)

Происходит от общекыпчакск. *mïyïq, восходит к пратюркск. *bïdïk «усы».

усы, усики (у животных); вибриссы

ботан. усики (у растений)

усики (у растений)


һунарсы

һунарсы (nominative singular)
һунарсылар (nominative plural)
һунарсының (singular)
һунарсыларҙың (plural)
һунарсыға (dative singular)
һунарсыларға (dative plural)
һунарсыны (accusative singular)
һунарсыларҙы (accusative plural)
һунарсыла (singular)
һунарсыларҙа (plural)
һунарсынан (singular)
һунарсыларҙан (plural)

От башк. һунар «охота» + -сы "аффикс производителя действия, профессии".

һунар

Ближайшее родство

существительные

һунарсылыҡ

Ближайшее родство

существительные

Һунарсы этһеҙ йөрөмәй.

Охотник не ходит без собаки.


инсаният

человечество


дөйәселек

дөйәселек (nominative singular)
дөйәселектәр (nominative plural)
дөйәселектең (singular)
дөйәселектәрҙең (plural)
дөйәселеккә (dative singular)
дөйәселектәргә (dative plural)
дөйәселекте (accusative singular)
дөйәселектәрҙе (accusative plural)
дөйәселектә (singular)
дөйәселектәрҙә (plural)
дөйәселектән (singular)
дөйәселектәрҙән (plural)

с.-х. верблюдоводство

верблюдоводство


кендексөй

техн. шворень, шкворень

шворень, шкворень


алдар

обманщик, обманщица; лгун, лгунья


Килиманджаро

Происходит от ??

Килиманджаро


лоботомия

мед. лоботомия (аналогично русскому слову)

лоботомия (аналогично русскому слову)


сауҙа

сауҙа (nominative singular)
сауҙалар (nominative plural)
сауҙаның (singular)
сауҙаларҙың (plural)
сауҙаға (dative singular)
сауҙаларға (dative plural)
сауҙаны (accusative singular)
сауҙаларҙы (accusative plural)
сауҙала (singular)
сауҙаларҙа (plural)
сауҙанан (singular)
сауҙаларҙан (plural)

От перс. سودا (sowdâ) ‘торговля, коммерция’.

торговля, коммерция

адъектив. торговый, коммерческий

торговый, коммерческий

Бөтә донъя сауҙа ойошмаһы.

Всемирнаяторговая организация.

Ебәк Юлы Ҡытайҙың эре сауҙа үҙәктәрен Яҡын Көнсығыш һәм Көньяҡ Европа менән тоташтырған.

(Великий) Шёлковый путь связывал крупныеторговые центры Китая с Ближним Востоком и Южной Европой.


үлгән

Происходит от ??


алабуға

алабуға (nominative singular)
алабуғалар (nominative plural)
алабуғаның (singular)
алабуғаларҙың (plural)
алабуғаға (dative singular)
алабуғаларға (dative plural)
алабуғаны (accusative singular)
алабуғаларҙы (accusative plural)
алабуғала (singular)
алабуғаларҙа (plural)
алабуғанан (singular)
алабуғаларҙан (plural)

Происходит от ??


иген

иген (nominative singular)
игендәр (nominative plural)
игендең (singular)
игендәрҙең (plural)
игенгә (dative singular)
игендәргә (dative plural)
игенде (accusative singular)
игендәрҙе (accusative plural)
игендә (singular)
игендәрҙә (plural)
игендән (singular)
игендәрҙән (plural)

От общекыпчакск. *egin «зерновые», от *ekin «обработанная земля, сельскохозяйственное угодье; культуры, выращенные на таких землях», восходит к пратюркск. *ek- «сеять».

игенлек

Ближайшее родство

существительные

игенселек

Ближайшее родство

существительные

игенсе

Ближайшее родство

существительные

игенселек

Ближайшее родство

существительные

игенле

Ближайшее родство

прилагательные

игенлекле

Ближайшее родство

прилагательные

игенләтә

Ближайшее родство

хлеб, хлеба; хлебные зерновые культуры (хлебный)


тирмәнсе

тирмәнсе (nominative singular)
тирмәнселәр (nominative plural)
тирмәнсенең (singular)
тирмәнселәрҙең (plural)
тирмәнсегә (dative singular)
тирмәнселәргә (dative plural)
тирмәнсене (accusative singular)
тирмәнселәрҙе (accusative plural)
тирмәнселә (singular)
тирмәнселәрҙә (plural)
тирмәнсенән (singular)
тирмәнселәрҙән (plural)

От башк. тирмән «мельница» + формант башк. -се «производитель действия; профессия».

тирмән

Ближайшее родство

существительные


туйын

минер. каолин


уйғыр

уйғыр (nominative singular)
уйғырҙар (nominative plural)
уйғырҙың (singular)
уйғырҙарҙың (plural)
уйғырға (dative singular)
уйғырҙарға (dative plural)
уйғырҙы (accusative singular)
уйғырҙарҙы (accusative plural)
уйғырҙа (singular)
уйғырҙарҙа (plural)
уйғырҙан (singular)
уйғырҙарҙан (plural)

Происходит от ??


һандал

Происходит от ??


оят

оят (nominative singular)
ояттың (singular)
оятҡа (dative singular)
оятты (accusative singular)
оятта (singular)
ояттан (singular)

Происходит от ??

стыд; совесть

стыд, позор, срам

интимное место, часть тела, которую стыдно показывать; срам


оят

Происходит от ??

непристойный, неприличный; срамной


оят

Происходит от ??

стыдно, совестно


эске

выпивка, пьянство, пьянка


алтмышынсы

шестидесятый


аккордеонсы

аккордеонист


аҡһым

биохим. белок


артериаль

анат. артериальный

артериальный


китапханасы

китапханасы (nominative singular)
китапханасылар (nominative plural)
китапханасының (singular)
китапханасыларҙың (plural)
китапханасыға (dative singular)
китапханасыларға (dative plural)
китапханасыны (accusative singular)
китапханасыларҙы (accusative plural)
китапханасыла (singular)
китапханасыларҙа (plural)
китапханасынан (singular)
китапханасыларҙан (plural)

От башк. китапхана «библиотека» (башк. китап «книга» + формант башк. -хана «заведение, здание») + формант башк. -сы «профессия».

китап

Ближайшее родство

существительные

китапхана

Ближайшее родство

существительные

библиотекарь


каноясы

каноясы (nominative singular)
каноясылар (nominative plural)
каноясының (singular)
каноясыларҙың (plural)
каноясыға (dative singular)
каноясыларға (dative plural)
каноясыны (accusative singular)
каноясыларҙы (accusative plural)
каноясыла (singular)
каноясыларҙа (plural)
каноясынан (singular)
каноясыларҙан (plural)

От исп. canoa (термин был заимствован Колумбом), из аравакск. canaoua. + аффикс -сы со значением «производитель действия, профессия».


низағлашыу

конфликтовать


микроскопик

микроскопический


илселек

илселек (nominative singular)
илселектәр (nominative plural)
илселектең (singular)
илселектәрҙең (plural)
илселеккә (dative singular)
илселектәргә (dative plural)
илселекте (accusative singular)
илселектәрҙе (accusative plural)
илселектә (singular)
илселектәрҙә (plural)
илселектән (singular)
илселектәрҙән (plural)

Отыменное образование: башк. илсе «посол, посланец» + башк. -лек «аффикс абстракции, обладания качеством.»

 Статья нуждается в доработке.
Это незаконченная статья. Вы можете помочь проекту, исправив и дополнив её.
(См. Общепринятые правила).

илсе

Ближайшее родство

существительные


мораҡ

ботан. морошка


илсе

илсе (nominative singular)
илселәр (nominative plural)
илсенең (singular)
илселәрҙең (plural)
илсегә (dative singular)
илселәргә (dative plural)
илсене (accusative singular)
илселәрҙе (accusative plural)
илселә (singular)
илселәрҙә (plural)
илсенән (singular)
илселәрҙән (plural)

От сущ. ил «страна» + аффикс -се.

ил

Ближайшее родство

существительные

илселек

Ближайшее родство

существительные

дипл. посол; посланник (посольский; посланнический)

парламентёр, посредник (парламентёрский)

истор. представитель, доверенное лицо

представитель, доверенное лицо

перен. вестник

религ. пророк, прорицатель

пророк, прорицатель


милитаризациялау

милитаризовать; милитаризировать, военизировать


ҡурҡаҡ

ҡурҡаҡ (nominative singular)
ҡурҡаҡтар (nominative plural)
ҡурҡаҡтың (singular)
ҡурҡаҡтарҙың (plural)
ҡурҡаҡҡа (dative singular)
ҡурҡаҡтарға (dative plural)
ҡурҡаҡты (accusative singular)
ҡурҡаҡтарҙы (accusative plural)
ҡурҡаҡта (singular)
ҡурҡаҡтарҙа (plural)
ҡурҡаҡтан (singular)
ҡурҡаҡтарҙан (plural)

ҡурҡаҡланыу

Ближайшее родство

адъектив. трусливый, боязливый; пугливый

трусливый, боязливый; пугливый


залимлыҡ

От др.-греч. τυραννία «тирания», далее из τύραννος «неограниченный властелин, пришедший к власти путём переворота», далее из неустановленного восточного языка (предположит. лидийского). В ряде европейских языков слово заимств. через лат. tyrannia.


һеркәлек

ботан. тычинка


ағыш

ағыш (nominative singular)
ағыштар (nominative plural)
ағыштың (singular)
ағыштарҙың (plural)
ағышҡа (dative singular)
ағыштарға (dative plural)
ағышты (accusative singular)
ағыштарҙы (accusative plural)
ағышта (singular)
ағыштарҙа (plural)
ағыштан (singular)
ағыштарҙан (plural)

Составное: из аҡ- «течь» + -ыш.

течение, поток

течение, ход

Ваҡиғалар ағышы.

Ход событий.

Фекер ағышы.

Течение мысли.

Тормош ағышының бөгөн көтмәгәндә үҙгәреүе ихтимал.

Сегоднятечение жизни может неожиданно измениться.

«Из гороскопа»

Из гороскопа


тоталитар

полит. тоталитарный

тоталитарный


ҡыуаҡ

ботан. кустарник


ҡыуаҡлыҡ

ботан. кустарник


баҡсасы

баҡсасы (nominative singular)
баҡсасылар (nominative plural)
баҡсасының (singular)
баҡсасыларҙың (plural)
баҡсасыға (dative singular)
баҡсасыларға (dative plural)
баҡсасыны (accusative singular)
баҡсасыларҙы (accusative plural)
баҡсасыла (singular)
баҡсасыларҙа (plural)
баҡсасынан (singular)
баҡсасыларҙан (plural)

От башк. баҡса «сад; огород» + формант -сы «производитель действия; профессия».

баҡса

Ближайшее родство

существительные

баҡсасылыҡ

Ближайшее родство

существительные

садовник, садовод


шаярыу

шутить, острить


шаяртыу

шутить, острить


контрабандасы

контрабандист


кирбес

кирбес (nominative singular)
кирбестәр (nominative plural)
кирбестең (singular)
кирбестәрҙең (plural)
кирбескә (dative singular)
кирбестәргә (dative plural)
кирбесте (accusative singular)
кирбестәрҙе (accusative plural)
кирбестә (singular)
кирбестәрҙә (plural)
кирбестән (singular)
кирбестәрҙән (plural)


тутығыу

хим. коррозия


эйә

владелец, обладатель


биләүсе

владелец, обладатель


тарайтыу

Происходит от ??


мәжлес

Происходит от ??

парламент, меджлис


хәбәрсе

хәбәрсе (nominative singular)
хәбәрселәр (nominative plural)
хәбәрсенең (singular)
хәбәрселәрҙең (plural)
хәбәрсегә (dative singular)
хәбәрселәргә (dative plural)
хәбәрсене (accusative singular)
хәбәрселәрҙе (accusative plural)
хәбәрселә (singular)
хәбәрселәрҙә (plural)
хәбәрсенән (singular)
хәбәрселәрҙән (plural)

От башк. хәбәр «известие, сообщение, весть» + башк. -се «аффикс профессии».

хәбәр

Ближайшее родство

существительные

корреспондент, репортёр


иренләштереү

лингв. лабиализация, огубление

лабиализация, огубление


иренләшеү

лингв. лабиализация, огубление

лабиализация, огубление


Һиндостан

Происходит от ??


милләтсе

милләтсе (nominative singular)
милләтселәр (nominative plural)
милләтсенең (singular)
милләтселәрҙең (plural)
милләтсегә (dative singular)
милләтселәргә (dative plural)
милләтсене (accusative singular)
милләтселәрҙе (accusative plural)
милләтселә (singular)
милләтселәрҙә (plural)
милләтсенән (singular)
милләтселәрҙән (plural)

Сложение основ: башк. милләт «нация; национальность» + аффикс башк. -се «производитель действия».

милләт

Ближайшее родство

существительные

милләтселек

Ближайшее родство

существительные

националист (националистический)


ҡатнашыусы

qɑt.nɑ.ʂɯ̞w.ˈsɯ̞

ҡатнашыусы (nominative singular)
ҡатнашыусылар (nominative plural)
ҡатнашыусының (singular)
ҡатнашыусыларҙың (plural)
ҡатнашыусыға (dative singular)
ҡатнашыусыларға (dative plural)
ҡатнашыусыны (accusative singular)
ҡатнашыусыларҙы (accusative plural)
ҡатнашыусыла (singular)
ҡатнашыусыларҙа (plural)
ҡатнашыусынан (singular)
ҡатнашыусыларҙан (plural)

От башк. ҡатнашыу «участвовать, принимать участие» + формант -сы «аффикс производителя действия; профессии».

ҡатнашыу

Ближайшее родство

участник, участница

Иң әүҙем ҡатнашыусы.

Самый активныйучастник.


эшсе

эшсе (nominative singular)
эшселәр (nominative plural)
эшсенең (singular)
эшселәрҙең (plural)
эшсегә (dative singular)
эшселәргә (dative plural)
эшсене (accusative singular)
эшселәрҙе (accusative plural)
эшселә (singular)
эшселәрҙә (plural)
эшсенән (singular)
эшселәрҙән (plural)

Сложение основ: башк. эш «работа» + башк. -се «производитель действия; профессия».

эш

Ближайшее родство

существительные

работник, рабочий, трудящийся

Эшсе һөнәрҙәр һәр ерҙә кәрәк.

Рабочие профессии пользуются спросом во всём мире.


үбеү

Происходит от ??


Һинд-Ҡытай

Происходит от ??


әсетмә

хим. окислитель


окислаштырыусы

хим. окислитель


көндәге

повседневный


йыллыҡ

йыллыҡ (nominative singular)
йыллыҡтар (nominative plural)
йыллыҡтың (singular)
йыллыҡтарҙың (plural)
йыллыҡҡа (dative singular)
йыллыҡтарға (dative plural)
йыллыҡты (accusative singular)
йыллыҡтарҙы (accusative plural)
йыллыҡта (singular)
йыллыҡтарҙа (plural)
йыллыҡтан (singular)
йыллыҡтарҙан (plural)


шәшке

шәшке (nominative singular)
шәшкеләр (nominative plural)
шәшкенең (singular)
шәшкеләрҙең (plural)
шәшкегә (dative singular)
шәшкеләргә (dative plural)
шәшкене (accusative singular)
шәшкеләрҙе (accusative plural)
шәшкелә (singular)
шәшкеләрҙә (plural)
шәшкенән (singular)
шәшкеләрҙән (plural)

адъектив. норковый


иреткес

иреткес (nominative singular)
иреткестәр (nominative plural)
иреткестең (singular)
иреткестәрҙең (plural)
иреткескә (dative singular)
иреткестәргә (dative plural)
иреткесте (accusative singular)
иреткестәрҙе (accusative plural)
иреткестә (singular)
иреткестәрҙә (plural)
иреткестән (singular)
иреткестәрҙән (plural)

От гл. ирет- «растворить» + аффикс -кес «приспособление для выполнения действия; возможность выполнять действие».

иретеү

Ближайшее родство

хим. растворитель

растворитель


радиоактивлыҡ

радиоактивлыҡ (nominative singular)
радиоактивлыҡтар (nominative plural)
радиоактивлыҡтың (singular)
радиоактивлыҡтарҙың (plural)
радиоактивлыҡҡа (dative singular)
радиоактивлыҡтарға (dative plural)
радиоактивлыҡты (accusative singular)
радиоактивлыҡтарҙы (accusative plural)
радиоактивлыҡта (singular)
радиоактивлыҡтарҙа (plural)
радиоактивлыҡтан (singular)
радиоактивлыҡтарҙан (plural)

От франц. radioactif «радиоактивный», далее из radio- + actif. Французский термин сконструирован в 1898 г. Первая часть термина — из лат. radiare «испускать лучи, сиять, сверкать», далее из radius «палочка, спица, луч, радиус», дальнейшая этимология неясна. Вторая часть — из лат. activus «действующий», далее из actus «действие» из agere «приводить в движение, гнать» (восходит к праиндоевр. *ag- «гнать, двигать»).

радиоактив

прилагательные

физ. радиоактивность

радиоактивность


газификациялау

газифицировать


әҫпе

От др.-греч. διάθεσις «представление; расположение; предрасположенность», далее из διά «через; раздельно» + θέσις «размещение, предложение», от гл. τίθημι «класть, ставить» (восходит к праиндоевр. *dhē- «класть, ставить»). В ряде европейских языков слово заимств. через лат. diathesis.


осоу

Происходит от ??


ультратауыш

Происходит от ??

физ. ультразвук


сағыштырмаса

относительный


сағыштырма

относительный


симметрик

симметричный


дошманлыҡ

dʊ̞ʂmɑn.ˈɫɯ̞q

дошманлыҡ (nominative singular)
дошманлыҡтар (nominative plural)
дошманлыҡтың (singular)
дошманлыҡтарҙың (plural)
дошманлыҡҡа (dative singular)
дошманлыҡтарға (dative plural)
дошманлыҡты (accusative singular)
дошманлыҡтарҙы (accusative plural)
дошманлыҡта (singular)
дошманлыҡтарҙа (plural)
дошманлыҡтан (singular)
дошманлыҡтарҙан (plural)

От сущ. дошман «враг, недруг, неприятель» + формант -лыҡ «аффикс абстракции».

дошман

Ближайшее родство

существительные

дошманлыҡлы

Ближайшее родство

прилагательные

вражда, враждебность, неприязнь, ненависть (враждебный, неприязненный)


автоһүрәт

искусств. автопортрет


гражданлыҡ

Происходит от ??

гражданство, подданство


ионизацияланыу

физ. ионизация


ионлашыу

физ. ионизация


иләү

иләү (nominative singular)
иләүҙәр (nominative plural)
иләүҙең (singular)
иләүҙәрҙең (plural)
иләүгә (dative singular)
иләүҙәргә (dative plural)
иләүҙе (accusative singular)
иләүҙәрҙе (accusative plural)
иләүҙә (singular)
иләүҙәрҙә (plural)
иләүҙән (singular)
иләүҙәрҙән (plural)

Происходит от ??


пневматик

пневматический


ғәрипләндереү

калечить, увечить


тупалаҡ

тупалаҡ (nominative singular)
тупалаҡтар (nominative plural)
тупалаҡтың (singular)
тупалаҡтарҙың (plural)
тупалаҡҡа (dative singular)
тупалаҡтарға (dative plural)
тупалаҡты (accusative singular)
тупалаҡтарҙы (accusative plural)
тупалаҡта (singular)
тупалаҡтарҙа (plural)
тупалаҡтан (singular)
тупалаҡтарҙан (plural)

геометр. шар


сүкеш

сүкеш (nominative singular)
сүкештәр (nominative plural)
сүкештең (singular)
сүкештәрҙең (plural)
сүкешкә (dative singular)
сүкештәргә (dative plural)
сүкеште (accusative singular)
сүкештәрҙе (accusative plural)
сүкештә (singular)
сүкештәрҙә (plural)
сүкештән (singular)
сүкештәрҙән (plural)

Происходит от ??

молот, молоток


Тажикстан

Происходит от ??

геогр. Таджикистан


ҡапма-ҡаршы

обратный; противоположный


ҡаршы

Происходит от др.-тюрк. qaršu«противоположный», восходит к пратюркск. *Kar- «противоположный; встречаться».

с дат. п. в составе словосочетаний а-, анти-, противо-

а-, анти-, противо-

с дат. п. против, наперекор, вопреки

против, наперекор, вопреки

Илдә тәмәке тартыуға ҡаршы аҙналыҡ башланды.

В стране началась недельная кампанияпротив табакокурения.

йолаға ҡаршы

вопреки обычаю

с дат. п. на, под

төнгә ҡаршы

на ночь глядя

таңға ҡаршы

в ф. притяж. и мест. п. и в функции послелога с основ. п. перед, на виду, в глазах

перед, на виду, в глазах

с дат. п. напротив, перед

напротив, перед


ҡаршы

От др.-тюрк. qaršu«противоположный», восходит к пратюркск. *Kar- «противоположный; встречаться».

обратный; противоположный

ҡаршы яҡ

противоположная сторона

ҡаршы фекер

противоположное мнение

ҡаршы ел

встречный ветер.

ҡаршы машина

встречный автомобиль

ҡаршы һыҙат

встречная полоса

встречный, ответный

хатҡа ҡаршы хат яҙыу

написать ответное письмо

бүләккә ҡаршы бүләк

ответный подарок


инҡилапсы

революционер


юғары

От пратюркск. *yok-karɨ «верхний; верх», от *yok «верх, верхний, высокий» + *-karɨ «направительный аффикс».

высокий, большой, значительный

нареч. высоко (в разн. знач.)

высоко (в разн. знач.)

верхний (наверх, вверх)

высокий, возвышенный

Юғары математика.

Высшая математика.

Юғары белем.

Высшее образование.

Юғары сорт.

Высший сорт.

высокий, тонкий (о звуках, голосе)

Юғары тауыш менән йырлау.

Петьвысоким голосом.

субстантивир. высота, вышина

высота, вышина


коллективлаштырыу

коллективизация


ҡанүлән

ботан. тимьян


ҡармаҡ

ҡармаҡ (nominative singular)
ҡармаҡтар (nominative plural)
ҡармаҡтың (singular)
ҡармаҡтарҙың (plural)
ҡармаҡҡа (dative singular)
ҡармаҡтарға (dative plural)
ҡармаҡты (accusative singular)
ҡармаҡтарҙы (accusative plural)
ҡармаҡта (singular)
ҡармаҡтарҙа (plural)
ҡармаҡтан (singular)
ҡармаҡтарҙан (plural)

Происходит от пратюркск. *Karmak «удочка; крючок», от которой в числе прочего произошли: башк. ҡармаҡ, казахск. қармақ, кирг. кармак, тат. кармак, уйгурск. قارماق (qarmaq), узб. qarmoq (қармоқ), хакас. хармах «удочка».

удочка; рыболовный крючок


талпан

талпан (nominative singular)
талпандар (nominative plural)
талпандың (singular)
талпандарҙың (plural)
талпанға (dative singular)
талпандарға (dative plural)
талпанды (accusative singular)
талпандарҙы (accusative plural)
талпанда (singular)
талпандарҙа (plural)
талпандан (singular)
талпандарҙан (plural)

Башҡортостанда талпандар уянған: өс тешләү осрағы теркәлгән.

В Башкортостане проснулиськлещи: зафиксировано три случая укусов.


тигеҙһеҙ

неравномерный


мунсаҡ

колье, ожерелье


Экватор Гвинеяһы

Экваториальная Гвинея


бирәсәк

задолженность


үтес

долг, задолженность


бурыс

бурыс (nominative singular)
бурыстар (nominative plural)
бурыстың (singular)
бурыстарҙың (plural)
бурысҡа (dative singular)
бурыстарға (dative plural)
бурысты (accusative singular)
бурыстарҙы (accusative plural)
бурыста (singular)
бурыстарҙа (plural)
бурыстан (singular)
бурыстарҙан (plural)

бурыслы

Ближайшее родство

прилагательные

долг, обязанность

Ватанды һаҡлау — һәр егеттең изге бурысы.

Защищать Родину — священныйдолг каждого молодого человека.

долг, задолженность

задача, цель


бурһыҡ

бурһыҡ (nominative singular)
бурһыҡтар (nominative plural)
бурһыҡтың (singular)
бурһыҡтарҙың (plural)
бурһыҡҡа (dative singular)
бурһыҡтарға (dative plural)
бурһыҡты (accusative singular)
бурһыҡтарҙы (accusative plural)
бурһыҡта (singular)
бурһыҡтарҙа (plural)
бурһыҡтан (singular)
бурһыҡтарҙан (plural)

Происходит от тюркск.; ср. казахск., балкарск., карач. borsuk, тат. bursyk, barsyk, чагат. bursuk — то же; первонач. означало «серый». Использованы данные словаря М. Фасмера. См. Список литературы.

адъектив. барсуковый, барсучий

барсуковый, барсучий

Бурһыҡ майы.

Барсучий жир.

Бурһыҡ өңө.

Барсучая нора.

Бурһыҡ тиреһе.

Барсучий мех.


грамотаһыҙлыҡ

безграмотность; неграмотность


наҙанлыҡ

безграмотность; неграмотность


килемһеҙ

бесприбыльный


табышһыҙ

бесприбыльный


անշահավետ

бесприбыльный


файҙаһыҙ

бесприбыльный


Бөйөк Литва кенәзлеге

истор. Великое княжество Литовское

Великое княжество Литовское

ru-Бөйөк_Литва_кенәзлеге-ba-phrase-4NJ~DXin


аллаһыҙлыҡ

филос. атеизм


дәһрилек

филос. атеизм


динһеҙлек

филос. атеизм


идиллик

идиллический


федератив

полит. федеративный

федеративный


стандартлаштырыу

стандартизировать, стандартизовать


тәнһеҙ

бесплотный; бестелесный


кәүҙәһеҙ

бесплотный; бестелесный


бәрәс

бәрәс (nominative singular)
бәрәстәр (nominative plural)
бәрәстең (singular)
бәрәстәрҙең (plural)
бәрәскә (dative singular)
бәрәстәргә (dative plural)
бәрәсте (accusative singular)
бәрәстәрҙе (accusative plural)
бәрәстә (singular)
бәрәстәрҙә (plural)
бәрәстән (singular)
бәрәстәрҙән (plural)

Происходит от ??

зоол. ягнёнок


ябаға

ябаға (nominative singular)
ябағалар (nominative plural)
ябағаның (singular)
ябағаларҙың (plural)
ябағаға (dative singular)
ябағаларға (dative plural)
ябағаны (accusative singular)
ябағаларҙы (accusative plural)
ябағала (singular)
ябағаларҙа (plural)
ябағанан (singular)
ябағаларҙан (plural)

Происходит от ??

шерсть-линька (весенняя)

ябағанан туп яһау

скатывать мячик излиньки

жеребёнок (до года)

ябаға тайҙы хурлама, яҙға сыҡһа ат булыр

не хулижеребёнка, весной станет лошадью


Таңһылыу

tɑŋ.hɯ̞.ˈɫɯ̞w

Таңһылыу (nominative singular)
Таңһылыуҙың (singular)
Таңһылыуға (dative singular)
Таңһылыуҙы (accusative singular)
Таңһылыуҙа (singular)
Таңһылыуҙан (singular)

Происходит от башк. таң «рассвет, заря» + башк. һылыу «красивый».


йылҡы

йылҡы (nominative singular)
йылҡының (singular)
йылҡыға (dative singular)
йылҡыны (accusative singular)
йылҡыла (singular)
йылҡынан (singular)

Происходит от ??

конь, лошадь

йылҡы өйөрө

табун лошадей

Биш баш йылҡы.

Пятьлошадей.


мыжыҡ

Происходит от ??

ворчливый; брюзгливый

мыжыҡ кеше

ворчливый человек

капризный (о ребёнке)

мыжыҡ бала

капризный ребёнок


ҡолон

ҡолон (nominative singular)
ҡолондар (nominative plural)
ҡолондоң (singular)
ҡолондарҙың (plural)
ҡолонға (dative singular)
ҡолондарға (dative plural)
ҡолондо (accusative singular)
ҡолондарҙы (accusative plural)
ҡолонда (singular)
ҡолондарҙа (plural)
ҡолондан (singular)
ҡолондарҙан (plural)

Происходит от формы, родств. казахск. құлын, кирг. кулун, тат. колын, шорск. қулун и т.п.

жеребёнок (жеребячий)

адъектив. жеребковый

ҡолон тун

жеребковая шуба


бойоҡ

Происходит от ??

унылый, печальный, грустный

уның күңеле бойоҡ

у негогрустное настроение

бойоҡ тауыш

печальный голос

бойоҡ кеше

грустный человек


аҡсарлаҡ

аҡсарлаҡ (nominative singular)
аҡсарлаҡтар (nominative plural)
аҡсарлаҡтың (singular)
аҡсарлаҡтарҙың (plural)
аҡсарлаҡҡа (dative singular)
аҡсарлаҡтарға (dative plural)
аҡсарлаҡты (accusative singular)
аҡсарлаҡтарҙы (accusative plural)
аҡсарлаҡта (singular)
аҡсарлаҡтарҙа (plural)
аҡсарлаҡтан (singular)
аҡсарлаҡтарҙан (plural)

Происходит от ??

орнитол. чайка


асыҡ

Происходит от ??

открытый, отворённый, раскрытый

асыҡ ишек

открытая дверь

тәҙрәне асыҡ ҡалдырыу

оставить окнораскрытым

ясный, безоблачный

асыҡ көн

асыҡ күк

асыҡ төҫ

откровенный; прямой

асыҡ һөйләшеү

откровенный разговор

ясный; внятный, понятный; чёткий, разборчивый, отчётливый

Асыҡ фекер.

Ясная мысль.

Асыҡ миҫал.

Яркий пример.

приветливый, радушный

в знач. нареч. откровенно, прямо

откровенно, прямо

в знач. нареч. приветливо, радушно

приветливо, радушно

перен. открытый, гласный

открытый, гласный


һүҙмә-һүҙ

hʏð.ˌmæ.ˈhʏð

Происходит от ??

һүҙ

Ближайшее родство

существительные

һүҙлек

Ближайшее родство

существительные

һүҙбәйләнеш

Ближайшее родство

существительные

һүҙсән

Ближайшее родство

прилагательные

үҙһүҙле

Ближайшее родство

прилагательные

дословный, слово в слово

Һүҙмә-һүҙ тәржемә.

Дословный перевод.


һүҙмә-һүҙ

hʏð.ˌmæ.ˈhʏð

Происходит от ??

дословно, слово в слово


тауис

тауис (nominative singular)
тауистар (nominative plural)
тауистың (singular)
тауистарҙың (plural)
тауисҡа (dative singular)
тауистарға (dative plural)
тауисты (accusative singular)
тауистарҙы (accusative plural)
тауиста (singular)
тауистарҙа (plural)
тауистан (singular)
тауистарҙан (plural)

Происходит от арабск. طَاوُوس «павлин».

орнитол. павлин (павлиний)

павлин (павлиний)


быҙау

быҙау (nominative singular)
быҙауҙар (nominative plural)
быҙауҙың (singular)
быҙауҙарҙың (plural)
быҙауға (dative singular)
быҙауҙарға (dative plural)
быҙауҙы (accusative singular)
быҙауҙарҙы (accusative plural)
быҙауҙа (singular)
быҙауҙарҙа (plural)
быҙауҙан (singular)
быҙауҙарҙан (plural)

Происходит от пратюркск. *buŕagu ("телёнок"). Родственно древнетюркск. 𐰉𐰆𐰕𐰍𐰆, тат. бозау, казахск. бұзау, кирг. музоо, alt. мызоо, узб. buzoq, тур. buzağı «телёнок» и т.п.

быҙаулау

Ближайшее родство

зоол. телёнок (телячий)

телёнок (телячий)

перен. недотёпа; мямля

недотёпа; мямля


тыуған көн

tɯ̞w.ˈʁɑn.ˌkʏ̞n

тыуған көн (nominative singular)
тыуған көндәр (nominative plural)
тыуған көндөң (singular)
тыуған көндәрҙең (plural)
тыуған көнгә (dative singular)
тыуған көндәргә (dative plural)
тыуған көндө (accusative singular)
тыуған көндәрҙе (accusative plural)
тыуған көндә (singular)
тыуған көндәрҙә (plural)
тыуған көндән (singular)
тыуған көндәрҙән (plural)

Составное из башк. тыуған + башк. көн.

только в притяжательных формах; чей-то день рождения

день рождения


үгеҙ

үгеҙ (nominative singular)
үгеҙҙәр (nominative plural)
үгеҙҙең (singular)
үгеҙҙәрҙең (plural)
үгеҙгә (dative singular)
үгеҙҙәргә (dative plural)
үгеҙҙе (accusative singular)
үгеҙҙәрҙе (accusative plural)
үгеҙҙә (singular)
үгеҙҙәрҙә (plural)
үгеҙҙән (singular)
үгеҙҙәрҙән (plural)

Происходит от общекыпчакского ögüz "вол", из пратюркск. *öküŕ ("бык, вол"). Родственно древнетюркск. 𐰈𐰛𐰈𐰕 "вол", казахск. өгіз, карач.-балк. ёгюз, кирг. өгүз, тур. öküz «вол», узб. hoʻkiz, уйгурск. كۇچۇك «щенок», хакас. кӱӌӱгес «щенок» и т.п.

бык; вол (бычий, бычиный; воловий)


һылыу

һылыу (nominative singular)
һылыуҙар (nominative plural)
һылыуҙың (singular)
һылыуҙарҙың (plural)
һылыуға (dative singular)
һылыуҙарға (dative plural)
һылыуҙы (accusative singular)
һылыуҙарҙы (accusative plural)
һылыуҙа (singular)
һылыуҙарҙа (plural)
һылыуҙан (singular)
һылыуҙарҙан (plural)

Происходит от формы, родств. тат. сылу, казахск. сұлу, кирг. сулуу, узб. suluv «красивый» и т.п.

красавица, красотка (о девушке, женщине)

местн. младшая сестра

младшая сестра

местн. употребляется при обращении к женщине, девушке, которая моложе говорящего

адъектив. красивая (о девушке, женщине)

красивая (о девушке, женщине)

адъектив. красивый (о мальчике, юноше)

красивый (о мальчике, юноше)


көсөк

көсөк (nominative singular)
көсөктәр (nominative plural)
көсөктең (singular)
көсөктәрҙең (plural)
көсөккә (dative singular)
көсөктәргә (dative plural)
көсөкте (accusative singular)
көсөктәрҙе (accusative plural)
көсөктә (singular)
көсөктәрҙә (plural)
көсөктән (singular)
көсөктәрҙән (plural)

Происходит от общекыпчакского küčük "щенок; развилось также в знач. ивовые почки", возм. из пратюркск. *kičük ("малый"). Родственно казахск. күшік «щенок», карач.-балк. кючюк «щенок», кирг. күчүк «щенок», alt. кӱчӱк «щенок», узб. kuchuk «щенок», уйгурск. كۇچۇك «щенок», хакас. кӱӌӱгес «щенок» и т.п.

щенок, кутёнок

ботан. почка; серёжка (об ивовых)

почка; серёжка (об ивовых)


сыбар

Происходит от пратюркск. *čopur ("пёстрый"). Родственно казахск. шұбар, кирг. «чыбар, чаар».

пёстрый, разноцветный

сыбар күлдәк

пёстрое платье

сыбар тауыҡ

рябая курица

перен. разношёрстный, пёстрый

разношёрстный, пёстрый

группа бик сыбар ине

разношёрстная толпа

перен. пёстрый

сыбар стиль

пёстрый стиль

входит в состав ряда бот. терминов

сыбар зәғферән

шафран пёстрый

сыбар монар көпшәһе

болиголов крапчатый


аҡрын

Происходит от ??


һөҙһөт

һөҙһөт (nominative singular)
һөҙһөттәр (nominative plural)
һөҙһөттең (singular)
һөҙһөттәрҙең (plural)
һөҙһөткә (dative singular)
һөҙһөттәргә (dative plural)
һөҙһөтте (accusative singular)
һөҙһөттәрҙе (accusative plural)
һөҙһөттә (singular)
һөҙһөттәрҙә (plural)
һөҙһөттән (singular)
һөҙһөттәрҙән (plural)

Происходит от звукоподражат. формы. Также возможно из арабск. هدهد «удод».

орнитол. удод


аҙыҡ

аҙыҡ (nominative singular)
аҙыҡтың (singular)
аҙыҡҡа (dative singular)
аҙыҡты (accusative singular)
аҙыҡта (singular)
аҙыҡтан (singular)

Происходит от др.-тюрк. "azuq" («еда, пища»).

аҙыҡ-түлек

Ближайшее родство

существительные

аҙыҡлы

Ближайшее родство

прилагательные

аҙыҡланыу

Ближайшее родство

аҙыҡландырыу

Ближайшее родство

пища, еда; продовольствие, провизия, провиант (пищевой; продовольственный)

корм; фураж (кормовой, фуражный)

күңел аҙығы

духовная пища


ҡыҙылтүш

qɯ̞.ðɯ̞ɫ.ˈtʏʃ

ҡыҙылтүш (nominative singular)
ҡыҙылтүштәр (nominative plural)
ҡыҙылтүштең (singular)
ҡыҙылтүштәрҙең (plural)
ҡыҙылтүшкә (dative singular)
ҡыҙылтүштәргә (dative plural)
ҡыҙылтүште (accusative singular)
ҡыҙылтүштәрҙе (accusative plural)
ҡыҙылтүштә (singular)
ҡыҙылтүштәрҙә (plural)
ҡыҙылтүштән (singular)
ҡыҙылтүштәрҙән (plural)

Составное из башк. ҡыҙыл «красный» + башк. түш «грудь».

орнитол. снегирь (лат. Pyrrhula pyrrhula)


маҡтансыҡ

маҡтансыҡ (nominative singular)
маҡтансыҡтар (nominative plural)
маҡтансыҡтың (singular)
маҡтансыҡтарҙың (plural)
маҡтансыҡҡа (dative singular)
маҡтансыҡтарға (dative plural)
маҡтансыҡты (accusative singular)
маҡтансыҡтарҙы (accusative plural)
маҡтансыҡта (singular)
маҡтансыҡтарҙа (plural)
маҡтансыҡтан (singular)
маҡтансыҡтарҙан (plural)

Производн. от *maqtan- "хвастаться". Родственно тат. мактанчык, казахск. мақтаншақ, кирг. мактанчаак, узб. maqtanchoq «бахвал».

маҡтансыҡлыҡ

Ближайшее родство

существительные

хвастун, хвастунишка; бахвал

адъектив. хвастливый, кичливый

хвастливый, кичливый


ғариза

ғариза (nominative singular)
ғаризалар (nominative plural)
ғаризаның (singular)
ғаризаларҙың (plural)
ғаризаға (dative singular)
ғаризаларға (dative plural)
ғаризаны (accusative singular)
ғаризаларҙы (accusative plural)
ғаризала (singular)
ғаризаларҙа (plural)
ғаризанан (singular)
ғаризаларҙан (plural)

Из араб. عريضة (ʿarīḍa).
В современном использовании — калька с русск. заявление.

заявление (письменное)

Дәғүә ғаризаһы.

Исковоезаявление.

Эштән сығыу ғаризаһы.

Заявление об увольнении.

Мин шунда уҡ бер һөйләмдән генә торған ғариза яҙҙым да уға һондом.

Я тут же написалзаявление, состоящее всего лишь из одного предложения, и протянул ему.

Хәтер һандығынан..., «18-11-2009» // «Йәшлек»

Хәтер һандығынан...

18-11-2009


өкө

өкө (nominative singular)
өкөләр (nominative plural)
өкөнөң (singular)
өкөләрҙең (plural)
өкөгә (dative singular)
өкөләргә (dative plural)
өкөнө (accusative singular)
өкөләрҙе (accusative plural)
өкөлә (singular)
өкөләрҙә (plural)
өкөнән (singular)
өкөләрҙән (plural)

Происходит от пратюркск. *üki ("филин"). Родственно казахск. үкі, кирг. үкү, tuv. үгү, уйгурск. ئۇكە, узб. ukki.

өкөлдәү

Ближайшее родство

орнитол. филин


бейәләй

бейәләй (nominative singular)
бейәләйҙәр (nominative plural)
бейәләйҙең (singular)
бейәләйҙәрҙең (plural)
бейәләйгә (dative singular)
бейәләйҙәргә (dative plural)
бейәләйҙе (accusative singular)
бейәләйҙәрҙе (accusative plural)
бейәләйҙә (singular)
бейәләйҙәрҙә (plural)
бейәләйҙән (singular)
бейәләйҙәрҙән (plural)

Происходит от ??

рукавица, варежка


раббы

Заимствовано из арабск. رب (rabb).

бог, господин


икенде

икенде (nominative singular)
икенделәр (nominative plural)
икенденең (singular)
икенделәрҙең (plural)
икендегә (dative singular)
икенделәргә (dative plural)
икендене (accusative singular)
икенделәрҙе (accusative plural)
икенделә (singular)
икенделәрҙә (plural)
икенденән (singular)
икенделәрҙән (plural)

Происходит от ??

религ. аср; дневная молитва в середине дня (перед заходом солнца), третья из пяти ежедневных молитв в исламе

время в середине дня, когда такая молитва совершается


өйөр

Происходит от пратюркск. *ögür «стадо, стая», от которой в числе прочего произошли: др.-тюрк. ügür, башк. өйөр «табун; стая», казахск. үйір «табун», кирг. үйүр «косяк; табун кобыл с одним жеребцом», карач.-балк. юйюр «семья» узб. uyur «косяк, табун кобыл с одним жеребцом», хакас. ӧӧр «стадо; табун, косяк», южн.-алтайск. ӱӱр «стадо, стая, косяк, табун», якутск. үөр «стадо; табун, косяк; стая; рой» и др.

өйәрлө

Ближайшее родство

прилагательные

табун, косяк (лошадей) (табунный)

стая, свора (хищников)

перен. группа, толпа

группа, толпа

перен. клика, свора

клика, свора


шәкерт

шәкерт (nominative singular)
шәкерттәр (nominative plural)
шәкерттең (singular)
шәкерттәрҙең (plural)
шәкерткә (dative singular)
шәкерттәргә (dative plural)
шәкертте (accusative singular)
шәкерттәрҙе (accusative plural)
шәкерттә (singular)
шәкерттәрҙә (plural)
шәкерттән (singular)
шәкерттәрҙән (plural)

Происходит от перс. شاگرد «(šâgerd), ученик».

шакирд; ученик медресе


намаҙ

намаҙ (nominative singular)
намаҙҙар (nominative plural)
намаҙҙың (singular)
намаҙҙарҙың (plural)
намаҙға (dative singular)
намаҙҙарға (dative plural)
намаҙҙы (accusative singular)
намаҙҙарҙы (accusative plural)
намаҙҙа (singular)
намаҙҙарҙа (plural)
намаҙҙан (singular)
намаҙҙарҙан (plural)

Из перс. نماز (namâz) ‘молитва; намаз’

намаҙлыҡ

Ближайшее родство

существительные

религ. намаз; обязательная молитва у мусульман, совершаемая пять раз в сутки


бала саҡ

бала саҡ (nominative singular)
бала саҡтың (singular)
бала саҡҡа (dative singular)
бала саҡты (accusative singular)
бала саҡта (singular)
бала саҡтан (singular)

Составное башк. бала «ребёнок, дитя» + башк. саҡ «время, период»

Бала саҡтан уҡ һүрәттәр төшөрөргә яраттым.

С самогодетства мне нравилось рисовать.

Минең бала саҡта беҙҙең ауылдағы ҡайһы бер балаларҙың аяҡ кейеме бөтөнләй булманы

Когда я был маленьким, у некоторых детей в нашей деревне обуви совсем не было.

«Беҙҙе яҡлар, һаҡлар ул...», 09-02-2011 гг. // «Йәшлек»

Беҙҙе яҡлар, һаҡлар ул...


шәриғәт

шәриғәт (nominative singular)
шәриғәттең (singular)
шәриғәткә (dative singular)
шәриғәтте (accusative singular)
шәриғәттә (singular)
шәриғәттән (singular)

Происходит от арабск. شريعة «путь».

религ. шариат

Шәриғәт ҡанундары.

Нормышариата.


мөьмин

мөьмин (nominative singular)
мөьминләр (nominative plural)
мөьминнең (singular)
мөьминләрҙең (plural)
мөьмингә (dative singular)
мөьминләргә (dative plural)
мөьминне (accusative singular)
мөьминләрҙе (accusative plural)
мөьминлә (singular)
мөьминләрҙә (plural)
мөьминнән (singular)
мөьминләрҙән (plural)

Происходит от арабск. مؤمن «muʾmin. верующий».

религ. мумин; правоверный

мумин; правоверный


рәҡәғәт

рәҡәғәт (nominative singular)
рәҡәғәттәр (nominative plural)
рәҡәғәттең (singular)
рәҡәғәттәрҙең (plural)
рәҡәғәткә (dative singular)
рәҡәғәттәргә (dative plural)
рәҡәғәтте (accusative singular)
рәҡәғәттәрҙе (accusative plural)
рәҡәғәттә (singular)
рәҡәғәттәрҙә (plural)
рәҡәғәттән (singular)
рәҡәғәттәрҙән (plural)

Происходит от арабск. ركعة (rakʿah), мн. ч.ركعات (rakaʿāt).

религ. ракаат; порядок слов и действий, составляющих мусульманскую молитву


мәҙрәсә

мәҙрәсә (nominative singular)
мәҙрәсәләр (nominative plural)
мәҙрәсәнең (singular)
мәҙрәсәләрҙең (plural)
мәҙрәсәгә (dative singular)
мәҙрәсәләргә (dative plural)
мәҙрәсәне (accusative singular)
мәҙрәсәләрҙе (accusative plural)
мәҙрәсәлә (singular)
мәҙрәсәләрҙә (plural)
мәҙрәсәнән (singular)
мәҙрәсәләрҙән (plural)

Происходит от арабск. مدرسة букв. «место, где изучают».


һауап

Происходит от арабск. ثواب (thawāb).

религ. то же, что сауап; саваб; в исламе — духовная награда, которая даётся Всевышнем за благие, добродетельные и богоугодные дела


кафыр

кафыр (nominative singular)
кафырҙар (nominative plural)
кафырҙың (singular)
кафырҙарҙың (plural)
кафырға (dative singular)
кафырҙарға (dative plural)
кафырҙы (accusative singular)
кафырҙарҙы (accusative plural)
кафырҙа (singular)
кафырҙарҙа (plural)
кафырҙан (singular)
кафырҙарҙан (plural)

Происходит от арабск. كافِر (kāfir) «неверный; кафир», далее из ك ف ر (kafara) «скрывать».

религ. кафир, кяфир, гяур, неверный

кафир, кяфир, гяур, неверный

религ. вероотступник

вероотступник


намаҙлыҡ

nɑ.mɑð.ˈɫɯ̞q

намаҙлыҡ (nominative singular)
намаҙлыҡтар (nominative plural)
намаҙлыҡтың (singular)
намаҙлыҡтарҙың (plural)
намаҙлыҡҡа (dative singular)
намаҙлыҡтарға (dative plural)
намаҙлыҡты (accusative singular)
намаҙлыҡтарҙы (accusative plural)
намаҙлыҡта (singular)
намаҙлыҡтарҙа (plural)
намаҙлыҡтан (singular)
намаҙлыҡтарҙан (plural)

От башк. намаҙ + башк. -лыҡ. Ср. тур. namazlık.

намаҙ

Ближайшее родство

существительные

религ. молитвенный коврик, на котором совершается намаз; намазлык


сиған

сиған (nominative singular)
сиғандар (nominative plural)
сиғандың (singular)
сиғандарҙың (plural)
сиғанға (dative singular)
сиғандарға (dative plural)
сиғанды (accusative singular)
сиғандарҙы (accusative plural)
сиғанда (singular)
сиғандарҙа (plural)
сиғандан (singular)
сиғандарҙан (plural)

Происходит от русск. цыган, далее из ср.-греч. τσίγγανος, стар. ἀτσίγγανος «цыган», которое возводится к ср.-греч. ἀθίγγανοι «hаеrеtiсi in Phrygia еt Lусаоniа рrаесiрuе degentes». Отсюда — др.-русск. цыгане мн., русск. цыган, цыга́не, укр. ци́ган, белор. цы́ган, ср.-болг. ациганинъ, болг. ци́ганин, сербохорв. ци̏ганин. Использованы данные словаря М. Фасмера. См. Список литературы.

адъектив. цыганский


Ҡорбан байрамы

Из башк. ҡорбан «жертва; жертвоприношение» + башк. байрам «праздник».

религ. Курбан-байрам, Ид аль-адха (праздник жертвоприношения в исламе)


ғибәҙәт

ɢɨ̯i.bæ.ˈðæt

ғибәҙәт (nominative singular)
ғибәҙәттәр (nominative plural)
ғибәҙәттең (singular)
ғибәҙәттәрҙең (plural)
ғибәҙәткә (dative singular)
ғибәҙәттәргә (dative plural)
ғибәҙәтте (accusative singular)
ғибәҙәттәрҙе (accusative plural)
ғибәҙәттә (singular)
ғибәҙәттәрҙә (plural)
ғибәҙәттән (singular)
ғибәҙәттәрҙән (plural)

Происходит от арабск. عبادة «(ʿibāda)».

ғибәҙәтхана

Ближайшее родство

существительные

религ. молебен, богослужение (в любой религии или духовной практики)

ғибәҙәт ҡылыу

служитьмолебен; молиться

адъектив. молитвенный, молельный

молитвенный, молельный

Бүлмә буп-буш ине, тик иҙәнгә ғибәҙәт балаҫы түшәлгән.

Комната была совершенно пуста, лишь на полу был постеленмолельный коврик.


Ҡәғбә

Ҡәғбә (nominative singular)
Ҡәғбәнең (singular)
Ҡәғбәгә (dative singular)
Ҡәғбәне (accusative singular)
Ҡәғбәлә (singular)
Ҡәғбәнән (singular)

Происходит от арабск. الكعبة (al-kaʿba).

религ. Кааба


Мәрйәм

Мәрйәм (nominative singular)
Мәрйәмдең (singular)
Мәрйәмгә (dative singular)
Мәрйәмде (accusative singular)
Мәрйәмдә (singular)
Мәрйәмдән (singular)

Происходит от арабск. مريم (maryam).

Марьям, Марйам (женское имя)

религ. Марьям (мать исламского пророка Исы (Иисус), отождествляется с Девой Марией)


йыназа

йыназа (nominative singular)
йыназалар (nominative plural)
йыназаның (singular)
йыназаларҙың (plural)
йыназаға (dative singular)
йыназаларға (dative plural)
йыназаны (accusative singular)
йыназаларҙы (accusative plural)
йыназала (singular)
йыназаларҙа (plural)
йыназанан (singular)
йыназаларҙан (plural)

Из араб. جنازة (janāza) ‘похороны; покойник’. Ср. прочие тюрк. заимств. тат. җеназа, тур. cenaze, узб. janoza.

йыназалау

Ближайшее родство

религ. джаназа-намаз; молитва, совершаемая перед погребением тела мусульманина

в более широком смысле похоронные обряды (в любой религиозной традиции)


иблис

иблис (nominative singular)
иблистәр (nominative plural)
иблистең (singular)
иблистәрҙең (plural)
иблискә (dative singular)
иблистәргә (dative plural)
иблисте (accusative singular)
иблистәрҙе (accusative plural)
иблистә (singular)
иблистәрҙә (plural)
иблистән (singular)
иблистәрҙән (plural)

Из араб. إبليس (ʾiblīs) ‘дьявол, Иблис’.

религ. демон, дьявол, сатана (сатанинский, дьявольский)

иблис вәсвәсәһе

дьявольское наваждение

перен. лживый, хитрый, гнусный человек

лживый, хитрый, гнусный человек

иблистән тыуған

чёртово отродье, бесово племя


фатиха

фатиха (nominative singular)
фатихалар (nominative plural)
фатиханың (singular)
фатихаларҙың (plural)
фатихаға (dative singular)
фатихаларға (dative plural)
фатиханы (accusative singular)
фатихаларҙы (accusative plural)
фатихала (singular)
фатихаларҙа (plural)
фатиханан (singular)
фатихаларҙан (plural)

Происходит от арабск. فاتحة (fātiḥa) «открытие, начало», далее из корня арабск. ف ت ح (f-t-ḥ) «открытие».

фатихалау

Ближайшее родство

религ. Аль-Фатиха, фатиха; первая сура Корана

Аль-Фатиха, фатиха; первая сура Корана

фатиха уҡыу

читатьфатиху

благословение


әүлиә

әүлиә (nominative singular)
әүлиәләр (nominative plural)
әүлиәнең (singular)
әүлиәләрҙең (plural)
әүлиәгә (dative singular)
әүлиәләргә (dative plural)
әүлиәне (accusative singular)
әүлиәләрҙе (accusative plural)
әүлиәлә (singular)
әүлиәләрҙә (plural)
әүлиәнән (singular)
әүлиәләрҙән (plural)

Происходит от арабск. أولياء (ʾawliyāʾ), мн. ч. от арабск. ولي (waliyy) «покровитель, святой». Когнаты: казахск. әулие, узб. avliyo и др.

религ. святой; авлия́ (ед. ч. — вали)

святой; авлия́ (ед. ч. — вали)

провидец, предсказатель


Ираҡ

Происходит от арабск. عراق. Дальнейшая этимология спорна: по одной из гипотез, от названия шумерского города Урук (библейский Эрех), по другой — связ. со ср.-перс. erāq «низкие земли». В ряде арабских источников говорится о родстве с арабск. عريق, от عرق (ʕirq) «корень».


Төньяҡ Корея

Северная Корея


тараҡ

тараҡ (nominative singular)
тараҡтар (nominative plural)
тараҡтың (singular)
тараҡтарҙың (plural)
тараҡҡа (dative singular)
тараҡтарға (dative plural)
тараҡты (accusative singular)
тараҡтарҙы (accusative plural)
тараҡта (singular)
тараҡтарҙа (plural)
тараҡтан (singular)
тараҡтарҙан (plural)

Происходит от ??

гребень, гребёнка, расчёска


ҡыйын

Происходит от ??

трудный, затруднительный, тяжёлый

трудно, затруднительно, тяжело


кәбән

кәбән (nominative singular)
кәбәндәр (nominative plural)
кәбәндөң (singular)
кәбәндәрҙең (plural)
кәбәнгә (dative singular)
кәбәндәргә (dative plural)
кәбәндө (accusative singular)
кәбәндәрҙе (accusative plural)
кәбәндә (singular)
кәбәндәрҙә (plural)
кәбәндән (singular)
кәбәндәрҙән (plural)

Происходит от ??


йыртҡыс ҡош

jɯ̞rt.qɯ̞s.ˈqʊ̞ʂ

йыртҡыс ҡош (nominative singular)
йыртҡыс ҡоштар (nominative plural)
йыртҡыс ҡоштоң (singular)
йыртҡыс ҡоштарҙың (plural)
йыртҡыс ҡошҡа (dative singular)
йыртҡыс ҡоштарға (dative plural)
йыртҡыс ҡошто (accusative singular)
йыртҡыс ҡоштарҙы (accusative plural)
йыртҡыс ҡошта (singular)
йыртҡыс ҡоштарҙа (plural)
йыртҡыс ҡоштан (singular)
йыртҡыс ҡоштарҙан (plural)

Происходит от башк. йыртҡыс + башк. ҡош.

хищная птица


юлбаҫар

юлбаҫар (nominative singular)
юлбаҫарҙар (nominative plural)
юлбаҫарҙың (singular)
юлбаҫарҙарҙың (plural)
юлбаҫарға (dative singular)
юлбаҫарҙарға (dative plural)
юлбаҫарҙы (accusative singular)
юлбаҫарҙарҙы (accusative plural)
юлбаҫарҙа (singular)
юлбаҫарҙарҙа (plural)
юлбаҫарҙан (singular)
юлбаҫарҙарҙан (plural)

Происходит от ??

юлбаҫарлыҡ

Ближайшее родство

существительные

разбойник (разбойничий, разбойнический)


сыбыртҡы

sɯ̞.βɯ̞rt.qɯ̞

сыбыртҡы (nominative singular)
сыбыртҡылар (nominative plural)
сыбыртҡының (singular)
сыбыртҡыларҙың (plural)
сыбыртҡыға (dative singular)
сыбыртҡыларға (dative plural)
сыбыртҡыны (accusative singular)
сыбыртҡыларҙы (accusative plural)
сыбыртҡыла (singular)
сыбыртҡыларҙа (plural)
сыбыртҡынан (singular)
сыбыртҡыларҙан (plural)


Сәғүд Ғәрәбстаны

геогр. Саудовская Аравия

Саудовская Аравия


һаулыҡ

һаулыҡ (nominative singular)
һаулыҡтар (nominative plural)
һаулыҡтың (singular)
һаулыҡтарҙың (plural)
һаулыҡҡа (dative singular)
һаулыҡтарға (dative plural)
һаулыҡты (accusative singular)
һаулыҡтарҙы (accusative plural)
һаулыҡта (singular)
һаулыҡтарҙа (plural)
һаулыҡтан (singular)
һаулыҡтарҙан (plural)

Происходит от башк. һау + башк. -лыҡ.

һау

Ближайшее родство

прилагательные


ужым

ужым (nominative singular)
ужымдың (singular)
ужымға (dative singular)
ужымды (accusative singular)
ужымда (singular)
ужымдан (singular)

Происходит от русск. озимь, далее из русск. зима.

с.-х. озимь (озимый)

озимь (озимый)


йыртҡыс

йыртҡыс (nominative singular)
йыртҡыстар (nominative plural)
йыртҡыстың (singular)
йыртҡыстарҙың (plural)
йыртҡысҡа (dative singular)
йыртҡыстарға (dative plural)
йыртҡысты (accusative singular)
йыртҡыстарҙы (accusative plural)
йыртҡыста (singular)
йыртҡыстарҙа (plural)
йыртҡыстан (singular)
йыртҡыстарҙан (plural)

Происходит от башк. йырт- «рвать, разрывать на куски, в клочья» + словообразовательный аффикс (суффикс агенса) башк. -ҡыс.

йыртҡыслыҡ

Ближайшее родство

существительные

йыртҡысланыу

Ближайшее родство

перен. зверь, изверг

зверь, изверг

адъектив. хищный

адъектив., перен. жестокий, безжалостный; озверевший

жестокий, безжалостный; озверевший


Үҙәк Африка Республикаһы

геогр. Центрально-Африканская Республика

Центрально-Африканская Республика

ru-Үҙәк_Африка_Республикаһы-ba-phrase-aA8I79jS


Нидерландтар

Нидерландтар (nominative plural)
Нидерландтарҙың (plural)
Нидерландтарға (dative plural)
Нидерландтарҙы (accusative plural)
Нидерландтарҙа (plural)
Нидерландтарҙан (plural)

Происходит от нидерл. neder «нижний» + land «земля, страна».

геогр., полит. Нидерланды


бесән

бесән (nominative singular)
бесәндең (singular)
бесәнгә (dative singular)
бесәнде (accusative singular)
бесәндә (singular)
бесәндән (singular)

Происходит от др. формы *bičen "сено", отглагольное существительное из пратюркск. *bič- «резать». Когнаты: тат. печән, казахск. пішен, карач.-балк. бичен, южн.-алтайск. бичен, узб. pichan, уйгурск. پىچان (пичан)и т. д.

сено (сенной)


һоло

һоло (nominative singular)
һолоноң (singular)
һолоға (dative singular)
һолоно (accusative singular)
һолола (singular)
һолонан (singular)

Происходит от пратюркск. *sulɨ «овёс», от которой в числе прочего произошли: башк. һоло, тат. солы, тувинск., хакас., южн.-алтайск. сула, казахск., каракалп. сулы, кирг. сулу, уйгурск. سۈلۈ (sülü), узб. suli «овёс».


һум

һум (nominative singular)
һумдар (nominative plural)
һумдың (singular)
һумдарҙың (plural)
һумға (dative singular)
һумдарға (dative plural)
һумды (accusative singular)
һумдарҙы (accusative plural)
һумда (singular)
һумдарҙа (plural)
һумдан (singular)
һумдарҙан (plural)

Происходит от ??

биш һум


һум

Происходит от ??

постный, нежирный (о мясе)


боҙватҡыс

боҙватҡыс (nominative singular)
боҙватҡыстар (nominative plural)
боҙватҡыстың (singular)
боҙватҡыстарҙың (plural)
боҙватҡысҡа (dative singular)
боҙватҡыстарға (dative plural)
боҙватҡысты (accusative singular)
боҙватҡыстарҙы (accusative plural)
боҙватҡыста (singular)
боҙватҡыстарҙа (plural)
боҙватҡыстан (singular)
боҙватҡыстарҙан (plural)

ледокол (ледокольный)


үҙәк

үҙәк (nominative singular)
үҙәктәр (nominative plural)
үҙәктең (singular)
үҙәктәрҙең (plural)
үҙәккә (dative singular)
үҙәктәргә (dative plural)
үҙәкте (accusative singular)
үҙәктәрҙе (accusative plural)
үҙәктә (singular)
үҙәктәрҙә (plural)
үҙәктән (singular)
үҙәктәрҙән (plural)

Происходит от ??

Ҡала үҙәге.

Центр города.

Ауырлыҡ үҙәге.

Центр гравитации.

сердцевина (сердцевинный)

перен. стержень

перен. средоточие, центр

средоточие, центр

перен. душа, сердце

душа, сердце


үҙәк

Происходит от ??

сердцевинный, стержневой


үҙәк

Происходит от ??


ярма

ярма (nominative singular)
ярмалар (nominative plural)
ярманың (singular)
ярмаларҙың (plural)
ярмаға (dative singular)
ярмаларға (dative plural)
ярманы (accusative singular)
ярмаларҙы (accusative plural)
ярмала (singular)
ярмаларҙа (plural)
ярманан (singular)
ярмаларҙан (plural)

Происходит от ??

крупа (крупяной)