монастырь

От ср.-греч. μοναστήριον «уединение», из μονάζω «быть одиноким». В ряде европейских языков слово заимств. через лат. monasterium.

религ. монастырь


Алла

Алла (nominative singular)
Алланың (singular)
Аллаға (dative singular)
Алланы (accusative singular)
Аллала (singular)
Алланан (singular)

Происходит от арабск. الله (allāh) «Аллах, Бог», из прасемитск. формы *ʾil-, от которой в числе прочего произошли: арамейск. alāhā, аккадск. ilu, еврейск. el, финикийск. ʾlm, арабск. ilāh и др. .

религ., в исламе Аллах

Һеҙгә Алланың рәхмәте төшкөрө!

Да одаритАллах вас своей милостью! (Да пребудет с вами милость Аллаха!)

религ. другие религии Бог, Господь; Всевышний; божество (божий, господний)


ислам

ислам (nominative singular)
исламдың (singular)
исламға (dative singular)
исламды (accusative singular)
исламда (singular)
исламдан (singular)

Происходит от арабск. الإسلام, al-Islām, «покорность (воле Бога)».

религ. ислам

Х быуаттан башҡорттар мөхитенә Ислам дине үтеп инә башлай.

с Х века в среду башкир начинает проникать ислам.


тәңре

тәңре (nominative singular)
тәңреләр (nominative plural)
тәңренең (singular)
тәңреләрҙең (plural)
тәңрегә (dative singular)
тәңреләргә (dative plural)
тәңрене (accusative singular)
тәңреләрҙе (accusative plural)
тәңрелә (singular)
тәңреләрҙә (plural)
тәңренән (singular)
тәңреләрҙән (plural)

От др-тюрк. слова тенгри (см. тенгрианство).

религ. бог, всевышний (божий, господний)

бог, всевышний (божий, господний)


рух

рух (nominative singular)
рухтар (nominative plural)
рухтың (singular)
рухтарҙың (plural)
рухҡа (dative singular)
рухтарға (dative plural)
рухты (accusative singular)
рухтарҙы (accusative plural)
рухта (singular)
рухтарҙа (plural)
рухтан (singular)
рухтарҙан (plural)

Из араб. روح (rūḥ) ‘дух’.

рухландырыу

Ближайшее родство

существительные

рухландырыусы

Ближайшее родство

существительные

рухланыу

Ближайшее родство

существительные

рухһыҙлык

Ближайшее родство

существительные

рухландырғыс

Ближайшее родство

прилагательные

рухлы

Ближайшее родство

прилагательные

рухһыҙ

Ближайшее родство

прилагательные

рухландырырға

Ближайшее родство

рухланырға

Ближайшее родство

религ. дух, душа


тәре

тәре (nominative singular)
тәреләр (nominative plural)
тәренең (singular)
тәреләрҙең (plural)
тәрегә (dative singular)
тәреләргә (dative plural)
тәрене (accusative singular)
тәреләрҙе (accusative plural)
тәрелә (singular)
тәреләрҙә (plural)
тәренән (singular)
тәреләрҙән (plural)

Общетюркское; др.-тюрк. *terig "крест".

религ. икона, образ

икона, образ

Урал православтары араһында киң танылған Табын тәреһе үҙ исемен хәҙерге Ғафури районындағы Табын ауылынан алған

Широко почитаемая среди уральских православных Табынская икона (Божьей Матери) получила своё название по селу Табынское, что в современном Гафурийском районе (Башкортостана)


дин

дин (nominative singular)
диндәр (nominative plural)
диндең (singular)
диндәрҙең (plural)
дингә (dative singular)
диндәргә (dative plural)
динде (accusative singular)
диндәрҙе (accusative plural)
диндә (singular)
диндәрҙә (plural)
диндән (singular)
диндәрҙән (plural)

От арабск. دين (dīn) «религия, вера», далее из دان (dāna) «исповедовать».

религ. религия, вероисповедание, вера

религия, вероисповедание, вера


мулла

мулла (nominative singular)
муллалар (nominative plural)
мулланың (singular)
муллаларҙың (plural)
муллаға (dative singular)
муллаларға (dative plural)
мулланы (accusative singular)
муллаларҙы (accusative plural)
муллала (singular)
муллаларҙа (plural)
мулланан (singular)
муллаларҙан (plural)

Происходит от тур. molla, перс. ملا (mollâ), из арабск. مولى (mawlā) «служитель».

религ. мулла (аналогично русскому слову)

мулла (аналогично русскому слову)


Ибраһим

Ибраһим (nominative singular)
Ибраһимлар (nominative plural)
Ибраһимның (singular)
Ибраһимларҙың (plural)
Ибраһимға (dative singular)
Ибраһимларға (dative plural)
Ибраһимны (accusative singular)
Ибраһимларҙы (accusative plural)
Ибраһимла (singular)
Ибраһимларҙа (plural)
Ибраһимнан (singular)
Ибраһимларҙан (plural)

Из араб. إبراهيم (ʾibrāhīm), далее из ивр. אברהם

религ. Ибрахим, исламский пророк; отождествляется с библейским пророком Авраамом


Мөхәммәт

Мөхәммәт (nominative singular)
Мөхәммәтләр (nominative plural)
Мөхәммәтнең (singular)
Мөхәммәтләрҙең (plural)
Мөхәммәтгә (dative singular)
Мөхәммәтләргә (dative plural)
Мөхәммәтне (accusative singular)
Мөхәммәтләрҙе (accusative plural)
Мөхәммәтлә (singular)
Мөхәммәтләрҙә (plural)
Мөхәммәтнән (singular)
Мөхәммәтләрҙән (plural)

Происходит от арабск. محمد (muḥammad) «прославленный, восхваляемый, достойный хвалы».

религ., неисч. пророк Мухаммед; основатель ислама (обычно используется в форме Мөхәммәт пәйғәмбәр)

религ., неисч. Мухаммад; название 47 суры Корана

Мухаммад; название 47 суры Корана


Зөләйха

Зөләйха (nominative singular)
Зөләйханың (singular)
Зөләйхаға (dative singular)
Зөләйханы (accusative singular)
Зөләйхала (singular)
Зөләйханан (singular)

Из араб. زليخا (zulayḵā).

религ. Зулейха (женщина, упоминаемая в коранической суре Йусуф и отождествляемая с библейской женой Потифара)


анимизм

религ. анимизм


зороастризм

религ. зороастризм (аналогично русскому слову)

зороастризм (аналогично русскому слову)


ламаизм

религ. ламаизм


имам

имам (nominative singular)
имамдар (nominative plural)
имамдың (singular)
имамдарҙың (plural)
имамға (dative singular)
имамдарға (dative plural)
имамды (accusative singular)
имамдарҙы (accusative plural)
имамда (singular)
имамдарҙа (plural)
имамдан (singular)
имамдарҙан (plural)

Происходит от арабск. إِمَام (imām) «ведущий», далее из корня ء م م (ʾ-m-m) «вести».

религ. имам (аналогично русскому слову)

имам (аналогично русскому слову)


протестант

религ. протестант (аналогично русскому слову)

протестант (аналогично русскому слову)


шайтан

шайтан (nominative singular)
шайтандың (singular)
шайтанға (dative singular)
шайтанды (accusative singular)
шайтанда (singular)
шайтандан (singular)

Происходит от арабск. شيطان šayṭān «Сатана, Иблис».

религ. (также перен.) чёрт, бес, дьявол, шайтан (чёртов, чертовский, бесовский, дьявольский)

(также ) чёрт, бес, дьявол, шайтан (чёртов, чертовский, бесовский, дьявольский)

Шайтан ут менән төтөндән яралған.

Шайтан сотворён из огня и дыма.

шайтан алғыры!

чёрт возьми!, чёрт побери!


аят

аят (nominative singular)
аяттар (nominative plural)
аяттың (singular)
аяттарҙың (plural)
аятҡа (dative singular)
аяттарға (dative plural)
аятты (accusative singular)
аяттарҙы (accusative plural)
аятта (singular)
аяттарҙа (plural)
аяттан (singular)
аяттарҙан (plural)

Происходит от араб. آية (ʾāyat) ‘знак, знамение; чудо’.

религ. аят (аналогично русскому слову)

аят (аналогично русскому слову)

"Ясин" сүрәһенең тәүге 12 аяты.

Первые 12аятов суры Йа Син.


фәрештә

фәрештә (nominative singular)
фәрештәләр (nominative plural)
фәрештәнең (singular)
фәрештәләрҙең (plural)
фәрештәгә (dative singular)
фәрештәләргә (dative plural)
фәрештәне (accusative singular)
фәрештәләрҙе (accusative plural)
фәрештәлә (singular)
фәрештәләрҙә (plural)
фәрештәнән (singular)
фәрештәләрҙән (plural)

От перс. فرشته (ferešte) «ангел».

религ. ангел

Үлем фәрештәһе.

Ангел смерти.

Нәҡ ошо төндә Ҡөръән Кәримдең тәүге аяттары Ябраил фәрештә аша Мөхәммәт пәйғәмбәргә с.ғ.с. тапшырыла башлай.

Как раз в эту ночь первые аяты Святого Корана начинают передаваться пророку Мухаммаду (да благословит его Аллах и приветствует) через ангела Джабраила.


мөртәт

Происходит от арабск. مرتد (murtad) «отступник».

религ. вероотступник; муртад

вероотступник; муртад

религ. вероотступничество

вероотступничество


сүрә

сүрә (nominative singular)
сүрәләр (nominative plural)
сүрәнең (singular)
сүрәләрҙең (plural)
сүрәгә (dative singular)
сүрәләргә (dative plural)
сүрәне (accusative singular)
сүрәләрҙе (accusative plural)
сүрәлә (singular)
сүрәләрҙә (plural)
сүрәнән (singular)
сүрәләрҙән (plural)

Происходит от арабск. سورة (sūrah) «сура», из سور (sáwwara) «ограждение».

религ. сура (глава Корана)

сура (глава Корана)

"Ясин" сүрәһенең тәүге 12 аяты.

Первые 12 аятовсуры Йа Син.


бәндә

бәндә (nominative singular)
бәндәләр (nominative plural)
бәндәнең (singular)
бәндәләрҙең (plural)
бәндәгә (dative singular)
бәндәләргә (dative plural)
бәндәне (accusative singular)
бәндәләрҙе (accusative plural)
бәндәлә (singular)
бәндәләрҙә (plural)
бәндәнән (singular)
бәндәләрҙән (plural)

От перс. بنده (bande) «слуга, раб».

религ. слуга Аллаха; раб Божий

слуга Аллаха; раб Божий


туфан

туфан (nominative singular)
туфандар (nominative plural)
туфандың (singular)
туфандарҙың (plural)
туфанға (dative singular)
туфандарға (dative plural)
туфанды (accusative singular)
туфандарҙы (accusative plural)
туфанда (singular)
туфандарҙа (plural)
туфандан (singular)
туфандарҙан (plural)

От арабск. طوفان «всемирный потоп».

мифол., религ. всемирный потоп

всемирный потоп

Ысынлап та, Туфан һыуы тартылғас, Нух кәмәһен ҡайҙа килтереп терәй икән?

И в самом деле, куда Ной причалил свой ковчег после того, как сошли воды Всемирного потопа?

«Нухтың кәмәһе ҡайҙа?», 06-04-2010 гг. // «Йәшлек»

Нухтың кәмәһе ҡайҙа?


хоҙай

хоҙай (nominative singular)
хоҙайҙар (nominative plural)
хоҙайҙың (singular)
хоҙайҙарҙың (plural)
хоҙайға (dative singular)
хоҙайҙарға (dative plural)
хоҙайҙы (accusative singular)
хоҙайҙарҙы (accusative plural)
хоҙайҙа (singular)
хоҙайҙарҙа (plural)
хоҙайҙан (singular)
хоҙайҙарҙан (plural)

Происходит от перс. خدا «خدا, господин; господь», далее из авестийск. xvaδata- «самостоятельный».

религ. Бог; Аллах, Всевышний

Бог; Аллах, Всевышний

Барыһы ла Хоҙайҙың иркендә.

На всё воля Всевышнего.


доға

доға (nominative singular)
доғалар (nominative plural)
доғаның (singular)
доғаларҙың (plural)
доғаға (dative singular)
доғаларға (dative plural)
доғаны (accusative singular)
доғаларҙы (accusative plural)
доғала (singular)
доғаларҙа (plural)
доғанан (singular)
доғаларҙан (plural)

Из араб. دعاء (duʿāʾ) ‘молитва’.

религ. молитва (вообще); дуа (обращение к Аллаху)

Ҡара доға

языческаямолитва

Изге ҡәбергә килеп, тубыҡлынып доға ҡылдым.

Придя к святой могиле, я встал на колени и сотворилмолитву.


тиҫбе

тиҫбе (nominative singular)
тиҫбеләр (nominative plural)
тиҫбенең (singular)
тиҫбеләрҙең (plural)
тиҫбегә (dative singular)
тиҫбеләргә (dative plural)
тиҫбене (accusative singular)
тиҫбеләрҙе (accusative plural)
тиҫбелә (singular)
тиҫбеләрҙә (plural)
тиҫбенән (singular)
тиҫбеләрҙән (plural)

Из араб. تسبيح (tasbīḥ) ‘хвалить’.

религ. чётки


тәсбих

тәсбих (nominative singular)
тәсбихтәр (nominative plural)
тәсбихтең (singular)
тәсбихтәрҙең (plural)
тәсбихкә (dative singular)
тәсбихтәргә (dative plural)
тәсбихте (accusative singular)
тәсбихтәрҙе (accusative plural)
тәсбихтә (singular)
тәсбихтәрҙә (plural)
тәсбихтән (singular)
тәсбихтәрҙән (plural)

От араб. تسبيح (tasbīḥ) ‘хваление Бога; чётки’.

религ. чётки


тәһәрәт

тәһәрәт (nominative singular)
тәһәрәттәр (nominative plural)
тәһәрәттең (singular)
тәһәрәттәрҙең (plural)
тәһәрәткә (dative singular)
тәһәрәттәргә (dative plural)
тәһәрәтте (accusative singular)
тәһәрәттәрҙе (accusative plural)
тәһәрәттә (singular)
тәһәрәттәрҙә (plural)
тәһәрәттән (singular)
тәһәрәттәрҙән (plural)

От арабск. طهارة (ṭahārat) «омовение». Когнаты: казахск. дәрет, кирг. даарат, ее. тәһарәт и др.

религ. ритуальное омовение перед молитвой (в Исламе)

Тәһәрәт алыу/ҡылыу

совершить омовение.

Тыш тәһәрәт алыу менән эш бөтмәйҙер, булмаһа сын тәһәрәт әүүәл эстән.

Внешним омовением дело не кончается, если прежде нет истинного омовения (т.е. очищения) изнутри.


пәйғәмбәр

пәйғәмбәр (nominative singular)
пәйғәмбәрҙәр (nominative plural)
пәйғәмбәрҙең (singular)
пәйғәмбәрҙәрҙең (plural)
пәйғәмбәргә (dative singular)
пәйғәмбәрҙәргә (dative plural)
пәйғәмбәрҙе (accusative singular)
пәйғәмбәрҙәрҙе (accusative plural)
пәйғәмбәрҙә (singular)
пәйғәмбәрҙәрҙә (plural)
пәйғәмбәрҙән (singular)
пәйғәмбәрҙәрҙән (plural)

От перс. پیامبر (peyğambar) «пророк».

религ. пророк

Ибраһим пәйғәмбәр

Пророк Ибрагим (Авраам).


мәсет

мәсет (nominative singular)
мәсеттәр (nominative plural)
мәсеттең (singular)
мәсеттәрҙең (plural)
мәсеткә (dative singular)
мәсеттәргә (dative plural)
мәсетте (accusative singular)
мәсеттәрҙе (accusative plural)
мәсеттә (singular)
мәсеттәрҙә (plural)
мәсеттән (singular)
мәсеттәрҙән (plural)

От араб. مسجد (masjid) ‘мечеть’

религ. мечеть

Өфөнөң Һупайлы биҫтәһендә яңы мәсет һалына.

В уфимском микрорайоне Сипайлово строится новаямечеть.

Был көндө ир-аттар иртә таңдан тороп мәсеткә йүнәлә.

В этот день мужчины встают рано утром и направляются вмечеть.


сиркәү

сиркәү (nominative singular)
сиркәүҙәр (nominative plural)
сиркәүҙең (singular)
сиркәүҙәрҙең (plural)
сиркәүгә (dative singular)
сиркәүҙәргә (dative plural)
сиркәүҙе (accusative singular)
сиркәүҙәрҙе (accusative plural)
сиркәүҙә (singular)
сиркәүҙәрҙә (plural)
сиркәүҙән (singular)
сиркәүҙәрҙән (plural)

От русск. церковь.

религ. церковь

Католик сиркәүе.

Католическаяцерковь.

Йылъяҙма һөйләүенсә, 1124 йылда Киев ике көн яна, 600 сиркәү юҡҡа сыға.

Как сообщает летопись, Киев в 1124 году горел два дня, сгорело 600церквей.


суфыйсылыҡ

суфыйсылыҡ (nominative singular)
суфыйсылыҡтар (nominative plural)
суфыйсылыҡтың (singular)
суфыйсылыҡтарҙың (plural)
суфыйсылыҡҡа (dative singular)
суфыйсылыҡтарға (dative plural)
суфыйсылыҡты (accusative singular)
суфыйсылыҡтарҙы (accusative plural)
суфыйсылыҡта (singular)
суфыйсылыҡтарҙа (plural)
суфыйсылыҡтан (singular)
суфыйсылыҡтарҙан (plural)

От башк. суфый «суфий» + -сы «аффикс производителя действия» + -лыҡ «аффикс группы предметов, абстракции, обладания качеством».

религ. суфизм

Суфыйсылыҡ мосолман донъяһының рухиәтенә, ғилеменә, фәлсәфәһенә үә әҙәбиәтенә киң йоғонто яһаған.

Суфизм оказал большое влияние на духовный мир, науку, философию и литературу мусульманского мира.

Урта быуат яҙма сығанаҡтарына таянып, ғалим урындағы суфыйсылыҡ традицияһын өйрәнә.

Ученый, опираясь на средневековые письменные источники, изучает местную традицию суфизма.


ахырызаман

ɑ.χɯ̞.ˌrɯ̞.zɑ.ˈmɑn

ахырызаман (nominative singular)
ахырызамандың (singular)
ахырызаманға (dative singular)
ахырызаманды (accusative singular)
ахырызаманда (singular)
ахырызамандан (singular)

Сложение основ: арабск. آخر (’āxir) «последний» + арабск. زمان (zaman) «время; эпоха, период».

заман

Ближайшее родство

существительные

ахыр

Ближайшее родство

существительные

мифол., религ. конец света, светопреставление, апокалипсис

Ахырызамандан ҡасып ер аҫтына киткән Пенза сектанттарының бер өлөшө һаман да сыҡмаған.

Часть пензенских сектантов, скрывшихся под землёй отконца света, до сих пор не вышла (из укрытия).

Англияның климат үҙгәреү мәсьәләләре менән шөғөлләнеүсе ғалим-экологтары, ахырызаманға тиклем 40 йылдан да кәмерәк ваҡыт ҡалды, тип иҫбатлай.

Английские учёные-экологи, занимающиеся проблемами изменения климата, доказывают, что доконца света осталось менее 40 лет.

«Кешелек һәләкәте етеп килә», 07-09-2009 гг. // «Йәшлек»

Кешелек һәләкәте етеп килә


тамуҡ

тамуҡ (nominative singular)
тамуҡтың (singular)
тамуҡҡа (dative singular)
тамуҡты (accusative singular)
тамуҡта (singular)
тамуҡтан (singular)

Восходит к др.-тюрк. tamuγ ~ tamuq ~ tamu "ад, преисподняя".
Судя по удержанию в башкирском конечного -q и губного гласного во втором слоге, проникло через посредство письменного чагатайского языка.

мифол., религ. ад, преисподняя

ад, преисподняя

Тамаҡ тамуҡҡа төшөрә.

Брюхо до ада довёдёт.


хаж

хаж (nominative singular)
хаждың (singular)
хажға (dative singular)
хажды (accusative singular)
хажда (singular)
хаждан (singular)

Из араб. حج (ḥajj) ‘хадж’.

религ. хадж, паломничество в Мекку, совершаемое мусульманами

Ғүмрә хажы.

Хажға барыу – изге ғәмәл.

Поездка вхадж – это священное деяние.

Башҡортостандан тәүге хаж ҡылыусылар төркөмө изге Мәккәгә һәм Мәҙинәгә 1 ноябрҙә юлға сыҡты.

Группа (мусульман) из Башкортостана, впервые совершающиххадж, выехала в священные Мекку и Медину 1 ноября.


ҡорбан

ҡорбан (nominative singular)
ҡорбандар (nominative plural)
ҡорбандың (singular)
ҡорбандарҙың (plural)
ҡорбанға (dative singular)
ҡорбандарға (dative plural)
ҡорбанды (accusative singular)
ҡорбандарҙы (accusative plural)
ҡорбанда (singular)
ҡорбандарҙа (plural)
ҡорбандан (singular)
ҡорбандарҙан (plural)

От арабск. قربان (qurbān).

религ. (ислам) жертвенное животное

(ислам) жертвенное животное


ғибәҙәтхана

ɢɨ̯i.bæ.ðæt.χä.ˈnä

ғибәҙәтхана (nominative singular)
ғибәҙәтханалар (nominative plural)
ғибәҙәтхананың (singular)
ғибәҙәтханаларҙың (plural)
ғибәҙәтханаға (dative singular)
ғибәҙәтханаларға (dative plural)
ғибәҙәтхананы (accusative singular)
ғибәҙәтханаларҙы (accusative plural)
ғибәҙәтханала (singular)
ғибәҙәтханаларҙа (plural)
ғибәҙәтхананан (singular)
ғибәҙәтханаларҙан (plural)

Сложение основ: башк. ғибәҙәт «молебен» + формант башк. -хана «дом, здание». Когнаты: узб. ibodatxona.

ғибәҙәт

Ближайшее родство

существительные

религ. храм; молельня; молитвенный дом (в любой религии или духовной практики)


ҡибла

ҡибла (nominative singular)
ҡибланың (singular)
ҡиблаға (dative singular)
ҡибланы (accusative singular)
ҡиблала (singular)
ҡибланан (singular)

От арабск. قبلة (qíbla).

религ. кибла; направление на Каабу, куда обращают свое лицо мусульмане во время молитвы


Әҙәм

Әҙәм (nominative singular)
Әҙәмдәр (nominative plural)
Әҙәмдең (singular)
Әҙәмдәрҙең (plural)
Әҙәмгә (dative singular)
Әҙәмдәргә (dative plural)
Әҙәмде (accusative singular)
Әҙәмдәрҙе (accusative plural)
Әҙәмдә (singular)
Әҙәмдәрҙә (plural)
Әҙәмдән (singular)
Әҙәмдәрҙән (plural)

От арабск. آدم ('Ādam) «человек», далее из ивр. אָדָם, букв. «человек»; однокоренное со словами ивр. אדמה «земля» и אדום «красный».

әҙәм

Ближайшее родство

существительные

әҙәмсел

Ближайшее родство

прилагательные

религ. Адам (в авраамических религиях — первый человек, который был сотворён Богом, а в мусульманской традиции также и первый пророк)


аҙан

аҙан (nominative singular)
аҙандар (nominative plural)
аҙандың (singular)
аҙандарҙың (plural)
аҙанға (dative singular)
аҙандарға (dative plural)
аҙанды (accusative singular)
аҙандарҙы (accusative plural)
аҙанда (singular)
аҙандарҙа (plural)
аҙандан (singular)
аҙандарҙан (plural)

Происходит от арабск. اذان (aḏān).

религ. азан, призыв к молитве

азан, призыв к молитве

Ауылдан мосолмандарҙы намаҙға саҡырыусы аҙан тауышы ишетелә.

Из аула слышен звуказана, призывающий мусульман к намазу.


салауат

салауат (nominative singular)
салауаттар (nominative plural)
салауаттың (singular)
салауаттарҙың (plural)
салауатҡа (dative singular)
салауаттарға (dative plural)
салауатты (accusative singular)
салауаттарҙы (accusative plural)
салауатта (singular)
салауаттарҙа (plural)
салауаттан (singular)
салауаттарҙан (plural)

Из араб. صَلَوَات (ṣalawāt), мн. ч. от араб. صلاة (ṣalā(t)) ‘салят, молитва’, из сирийск. ܨܠܘܬܐ (ṣəlōṯāʾ) ‘молитва’.

религ. в исламе — хвалебная молитва

в исламе — хвалебная молитва


с.ғ.с.

От арабск. صلى الله عليه وسلم (ṣállā Allāhu ʕaláyhi wa sállam)

религ. сокр.; да благословит его Аллах и приветствует (фраза, которую мусульмане произносят после упоминания имени пророка Мухаммада)


әссәләмәғәләйкүм

Из араб. السلام عليكم (aas-salām ʿalaykum) ‘мир вам’.

религ. салям алейкум, ассаламу 'алейкум (мусульманское приветствие)


ожмах

ожмах (nominative singular)
ожмахтар (nominative plural)
ожмахтың (singular)
ожмахтарҙың (plural)
ожмахҡа (dative singular)
ожмахтарға (dative plural)
ожмахты (accusative singular)
ожмахтарҙы (accusative plural)
ожмахта (singular)
ожмахтарҙа (plural)
ожмахтан (singular)
ожмахтарҙан (plural)

Происходит от др.-тюрк. uǯmaq (небеса), от согдийск., вероятно, из литературного чагатайского.

религ. рай (райский)

рай (райский)


диуана

диуана (nominative singular)
диуаналар (nominative plural)
диуананың (singular)
диуаналарҙың (plural)
диуанаға (dative singular)
диуаналарға (dative plural)
диуананы (accusative singular)
диуаналарҙы (accusative plural)
диуанала (singular)
диуаналарҙа (plural)
диуананан (singular)
диуаналарҙан (plural)

Из перс. دیوانه (divâne) ‘сумасшедший, безумный; дурак’.

диуаналыҡ

Ближайшее родство

существительные

диуаналаныу

Ближайшее родство

религ. юродивый, блаженный

юродивый, блаженный

религ. дервиш


сауап

сауап (nominative singular)
сауаптар (nominative plural)
сауаптың (singular)
сауаптарҙың (plural)
сауапҡа (dative singular)
сауаптарға (dative plural)
сауапты (accusative singular)
сауаптарҙы (accusative plural)
сауапта (singular)
сауаптарҙа (plural)
сауаптан (singular)
сауаптарҙан (plural)

Из араб. ثواب (ṯawāb) ‘воздаяние’.

религ. саваб; в исламе — духовная награда, которая даётся Всевышним за благие, добродетельные и богоугодные дела


гонаһ

ɡʊ̞.ˈnɑχ / ʁʊ̞.ˈnɑχ / ɢʊ̞.ˈnɑχ / ɡʊ̞.ˈnɑh

гонаһ (nominative singular)
гонаһтар (nominative plural)
гонаһтың (singular)
гонаһтарҙың (plural)
гонаһҡа (dative singular)
гонаһтарға (dative plural)
гонаһты (accusative singular)
гонаһтарҙы (accusative plural)
гонаһта (singular)
гонаһтарҙа (plural)
гонаһтан (singular)
гонаһтарҙан (plural)

Из перс. گناه (gonâh) ‘грех’.


илаһи

религ. божественный

божественный


мәжүс

религ. язычник


илсе

илсе (nominative singular)
илселәр (nominative plural)
илсенең (singular)
илселәрҙең (plural)
илсегә (dative singular)
илселәргә (dative plural)
илсене (accusative singular)
илселәрҙе (accusative plural)
илселә (singular)
илселәрҙә (plural)
илсенән (singular)
илселәрҙән (plural)

От сущ. ил «страна» + аффикс -се.

ил

Ближайшее родство

существительные

илселек

Ближайшее родство

существительные

религ. пророк, прорицатель

пророк, прорицатель


иблис

иблис (nominative singular)
иблистәр (nominative plural)
иблистең (singular)
иблистәрҙең (plural)
иблискә (dative singular)
иблистәргә (dative plural)
иблисте (accusative singular)
иблистәрҙе (accusative plural)
иблистә (singular)
иблистәрҙә (plural)
иблистән (singular)
иблистәрҙән (plural)

Из араб. إبليس (ʾiblīs) ‘дьявол, Иблис’.

религ. демон, дьявол, сатана (сатанинский, дьявольский)

иблис вәсвәсәһе

дьявольское наваждение


намаҙ

намаҙ (nominative singular)
намаҙҙар (nominative plural)
намаҙҙың (singular)
намаҙҙарҙың (plural)
намаҙға (dative singular)
намаҙҙарға (dative plural)
намаҙҙы (accusative singular)
намаҙҙарҙы (accusative plural)
намаҙҙа (singular)
намаҙҙарҙа (plural)
намаҙҙан (singular)
намаҙҙарҙан (plural)

Из перс. نماز (namâz) ‘молитва; намаз’

намаҙлыҡ

Ближайшее родство

существительные

религ. намаз; обязательная молитва у мусульман, совершаемая пять раз в сутки


рәҡәғәт

рәҡәғәт (nominative singular)
рәҡәғәттәр (nominative plural)
рәҡәғәттең (singular)
рәҡәғәттәрҙең (plural)
рәҡәғәткә (dative singular)
рәҡәғәттәргә (dative plural)
рәҡәғәтте (accusative singular)
рәҡәғәттәрҙе (accusative plural)
рәҡәғәттә (singular)
рәҡәғәттәрҙә (plural)
рәҡәғәттән (singular)
рәҡәғәттәрҙән (plural)

Происходит от арабск. ركعة (rakʿah), мн. ч.ركعات (rakaʿāt).

религ. ракаат; порядок слов и действий, составляющих мусульманскую молитву


икенде

икенде (nominative singular)
икенделәр (nominative plural)
икенденең (singular)
икенделәрҙең (plural)
икендегә (dative singular)
икенделәргә (dative plural)
икендене (accusative singular)
икенделәрҙе (accusative plural)
икенделә (singular)
икенделәрҙә (plural)
икенденән (singular)
икенделәрҙән (plural)

Происходит от ??

религ. аср; дневная молитва в середине дня (перед заходом солнца), третья из пяти ежедневных молитв в исламе


намаҙлыҡ

nɑ.mɑð.ˈɫɯ̞q

намаҙлыҡ (nominative singular)
намаҙлыҡтар (nominative plural)
намаҙлыҡтың (singular)
намаҙлыҡтарҙың (plural)
намаҙлыҡҡа (dative singular)
намаҙлыҡтарға (dative plural)
намаҙлыҡты (accusative singular)
намаҙлыҡтарҙы (accusative plural)
намаҙлыҡта (singular)
намаҙлыҡтарҙа (plural)
намаҙлыҡтан (singular)
намаҙлыҡтарҙан (plural)

От башк. намаҙ + башк. -лыҡ. Ср. тур. namazlık.

намаҙ

Ближайшее родство

существительные

религ. молитвенный коврик, на котором совершается намаз; намазлык


йыназа

йыназа (nominative singular)
йыназалар (nominative plural)
йыназаның (singular)
йыназаларҙың (plural)
йыназаға (dative singular)
йыназаларға (dative plural)
йыназаны (accusative singular)
йыназаларҙы (accusative plural)
йыназала (singular)
йыназаларҙа (plural)
йыназанан (singular)
йыназаларҙан (plural)

Из араб. جنازة (janāza) ‘похороны; покойник’. Ср. прочие тюрк. заимств. тат. җеназа, тур. cenaze, узб. janoza.

йыназалау

Ближайшее родство

религ. джаназа-намаз; молитва, совершаемая перед погребением тела мусульманина


шәриғәт

шәриғәт (nominative singular)
шәриғәттең (singular)
шәриғәткә (dative singular)
шәриғәтте (accusative singular)
шәриғәттә (singular)
шәриғәттән (singular)

Происходит от арабск. شريعة «путь».

религ. шариат

Шәриғәт ҡанундары.

Нормышариата.


мөьмин

мөьмин (nominative singular)
мөьминләр (nominative plural)
мөьминнең (singular)
мөьминләрҙең (plural)
мөьмингә (dative singular)
мөьминләргә (dative plural)
мөьминне (accusative singular)
мөьминләрҙе (accusative plural)
мөьминлә (singular)
мөьминләрҙә (plural)
мөьминнән (singular)
мөьминләрҙән (plural)

Происходит от арабск. مؤمن «muʾmin. верующий».

религ. мумин; правоверный

мумин; правоверный


кафыр

кафыр (nominative singular)
кафырҙар (nominative plural)
кафырҙың (singular)
кафырҙарҙың (plural)
кафырға (dative singular)
кафырҙарға (dative plural)
кафырҙы (accusative singular)
кафырҙарҙы (accusative plural)
кафырҙа (singular)
кафырҙарҙа (plural)
кафырҙан (singular)
кафырҙарҙан (plural)

Происходит от арабск. كافِر (kāfir) «неверный; кафир», далее из ك ف ر (kafara) «скрывать».

религ. кафир, кяфир, гяур, неверный

кафир, кяфир, гяур, неверный

религ. вероотступник

вероотступник


ғибәҙәт

ɢɨ̯i.bæ.ˈðæt

ғибәҙәт (nominative singular)
ғибәҙәттәр (nominative plural)
ғибәҙәттең (singular)
ғибәҙәттәрҙең (plural)
ғибәҙәткә (dative singular)
ғибәҙәттәргә (dative plural)
ғибәҙәтте (accusative singular)
ғибәҙәттәрҙе (accusative plural)
ғибәҙәттә (singular)
ғибәҙәттәрҙә (plural)
ғибәҙәттән (singular)
ғибәҙәттәрҙән (plural)

Происходит от арабск. عبادة «(ʿibāda)».

ғибәҙәтхана

Ближайшее родство

существительные

религ. молебен, богослужение (в любой религии или духовной практики)

ғибәҙәт ҡылыу

служитьмолебен; молиться


әүлиә

әүлиә (nominative singular)
әүлиәләр (nominative plural)
әүлиәнең (singular)
әүлиәләрҙең (plural)
әүлиәгә (dative singular)
әүлиәләргә (dative plural)
әүлиәне (accusative singular)
әүлиәләрҙе (accusative plural)
әүлиәлә (singular)
әүлиәләрҙә (plural)
әүлиәнән (singular)
әүлиәләрҙән (plural)

Происходит от арабск. أولياء (ʾawliyāʾ), мн. ч. от арабск. ولي (waliyy) «покровитель, святой». Когнаты: казахск. әулие, узб. avliyo и др.

религ. святой; авлия́ (ед. ч. — вали)

святой; авлия́ (ед. ч. — вали)


һауап

Происходит от арабск. ثواب (thawāb).

религ. то же, что сауап; саваб; в исламе — духовная награда, которая даётся Всевышнем за благие, добродетельные и богоугодные дела


Ҡорбан байрамы

Из башк. ҡорбан «жертва; жертвоприношение» + башк. байрам «праздник».

религ. Курбан-байрам, Ид аль-адха (праздник жертвоприношения в исламе)


фатиха

фатиха (nominative singular)
фатихалар (nominative plural)
фатиханың (singular)
фатихаларҙың (plural)
фатихаға (dative singular)
фатихаларға (dative plural)
фатиханы (accusative singular)
фатихаларҙы (accusative plural)
фатихала (singular)
фатихаларҙа (plural)
фатиханан (singular)
фатихаларҙан (plural)

Происходит от арабск. فاتحة (fātiḥa) «открытие, начало», далее из корня арабск. ف ت ح (f-t-ḥ) «открытие».

фатихалау

Ближайшее родство

религ. Аль-Фатиха, фатиха; первая сура Корана

Аль-Фатиха, фатиха; первая сура Корана

фатиха уҡыу

читатьфатиху


Ҡәғбә

Ҡәғбә (nominative singular)
Ҡәғбәнең (singular)
Ҡәғбәгә (dative singular)
Ҡәғбәне (accusative singular)
Ҡәғбәлә (singular)
Ҡәғбәнән (singular)

Происходит от арабск. الكعبة (al-kaʿba).

религ. Кааба


Мәрйәм

Мәрйәм (nominative singular)
Мәрйәмдең (singular)
Мәрйәмгә (dative singular)
Мәрйәмде (accusative singular)
Мәрйәмдә (singular)
Мәрйәмдән (singular)

Происходит от арабск. مريم (maryam).

религ. Марьям (мать исламского пророка Исы (Иисус), отождествляется с Девой Марией)


әхирәт

әхирәт (nominative singular)
әхирәттәр (nominative plural)
әхирәттең (singular)
әхирәттәрҙең (plural)
әхирәткә (dative singular)
әхирәттәргә (dative plural)
әхирәтте (accusative singular)
әхирәттәрҙе (accusative plural)
әхирәттә (singular)
әхирәттәрҙә (plural)
әхирәттән (singular)
әхирәттәрҙән (plural)

Происходит от перс. آخرت (âxerat), из арабск. الآخرة (al-ʾāḵira) «конец, последний, будущая жизнь».

религ. загробная жизнь, тот свет; в более узком смысле — загробная жизнь в исламской традиции, ахират)


Яҡуп

Яҡуп (nominative singular)
Яҡуптар (nominative plural)
Яҡуптың (singular)
Яҡуптарҙың (plural)
Яҡупҡа (dative singular)
Яҡуптарға (dative plural)
Яҡупты (accusative singular)
Яҡуптарҙы (accusative plural)
Яҡупта (singular)
Яҡуптарҙа (plural)
Яҡуптан (singular)
Яҡуптарҙан (plural)

Из араб. يعقوب (yaʿqūb), далее из ивр. יעקב (Yaʿaqov) «Яков, Иаков» (имя библейского персонажа). От ивр. עקב ««пятка», буквально «следует по пятам за кем-то»)». Ветхозаветный Иаков, согласно Библии, был близнецом Исава и родился, держась за пятку старшего брата. В ряде европейских языков евр. слово заимств. через лат. лат. Jacobus из др.-греч. Ἰάκωβος.

религ. Якуб, исламский пророк; соответствует библейскому пророку Иакову