эвфемизм

Из др.-греч. ευφήμη «благоречие», из др.-греч. ευ «хорошо» + др.-греч. φήμη «речь».


тел

тел (nominative singular)
телдәр (nominative plural)
телдең (possessive singular)
телдәрҙең (possessive plural)
телгә (dative singular)
телдәргә (dative plural)
телде (accusative singular)
телдәрҙе (accusative plural)
телдә (singular)
телдәрҙә (plural)
телдән (singular)
телдәрҙән (plural)
телем (first-person singular)
телебеҙ (first-person plural)
телең (second-person singular)
телегеҙ (second-person plural)
теле (third-person singular)
теле (third-person plural)

Происходит от пратюркск. *dil, *dɨl «язык», от которой в числе прочего произошли: др.-тюрк. tıl «язык», башкир., тат. тел, карач.-балкарск., кумыкск., киргизск., ногайск., шорск. тил, азерб. dil (дил; دیل), гагауз., турецк., туркменск. dil, крымск.-тат., узбекск. til, тувин. дыл, казахск., хакасск. тіл, уйгурск. تىل, долган., якут. тыл и др.

язык (языковой)

Инглиз телен өйрәнеүселәр өсөн бөгөн тест буласаҡ.

Сегодня будет тест для изучающих английский язык.

Әлеге көндә копт теле тик сиркәү теле булараҡ ҡына һаҡланған.

В наши дни коптский язык сохраняется лишь в качестве церковного языка.


исем

исем (nominative singular)
исемдәр (nominative plural)
исемдең (possessive singular)
исемдәрҙең (possessive plural)
исемгә (dative singular)
исемдәргә (dative plural)
исемде (accusative singular)
исемдәрҙе (accusative plural)
исемдә (singular)
исемдәрҙә (plural)
исемдән (singular)
исемдәрҙән (plural)
исемем (first-person singular)
исемебеҙ (first-person plural)
исемең (second-person singular)
исемегеҙ (second-person plural)
исеме (third-person singular)
исеме (third-person plural)

Из араб. اسم (ism) ‘имя, название’.

имя существительное

Яңғыҙлыҡ исем

имя собственное

уртаҡ исем

имя нарицательное


заман

заман (nominative singular)
замандар (nominative plural)
замандың (possessive singular)
замандарҙың (possessive plural)
заманға (dative singular)
замандарға (dative plural)
заманды (accusative singular)
замандарҙы (accusative plural)
заманда (singular)
замандарҙа (plural)
замандан (singular)
замандарҙан (plural)
заманым (first-person singular)
заманыбыҙ (first-person plural)
заманың (second-person singular)
заманығыҙ (second-person plural)
заманы (third-person singular)
заманы (third-person plural)

От арабск. زمان (zaman) «время; эпоха, период».

замана

Ближайшее родство

существительные

ахырызаман

Ближайшее родство

существительные

заманса

Ближайшее родство

прилагательные

Үткән заман

прошедшее время

хәҙерге заман

настоящее время

Ҡылымдарҙы киләсәк заманға ҡуйығыҙ.

поставьте глаголы в будущее время.


хәбәр

хәбәр (nominative singular)
хәбәрҙәр (nominative plural)
хәбәрҙең (possessive singular)
хәбәрҙәрҙең (possessive plural)
хәбәргә (dative singular)
хәбәрҙәргә (dative plural)
хәбәрҙе (accusative singular)
хәбәрҙәрҙе (accusative plural)
хәбәрҙә (singular)
хәбәрҙәрҙә (plural)
хәбәрҙән (singular)
хәбәрҙәрҙән (plural)
хәбәрем (first-person singular)
хәбәребеҙ (first-person plural)
хәбәрең (second-person singular)
хәбәрегеҙ (second-person plural)
хәбәре (third-person singular)
хәбәре (third-person plural)

От арабск. خَبَر (xábar) «новость, информация, сообщение; предикат».

хәбәрсе

Ближайшее родство

существительные

предикат, сказуемое

Хәбәр һөйкәлеше.

Индикатив, изъявительное наклонение.


тамыр

тамыр (nominative singular)
тамырҙар (nominative plural)
тамырҙың (possessive singular)
тамырҙарҙың (possessive plural)
тамырға (dative singular)
тамырҙарға (dative plural)
тамырҙы (accusative singular)
тамырҙарҙы (accusative plural)
тамырҙа (singular)
тамырҙарҙа (plural)
тамырҙан (singular)
тамырҙарҙан (plural)
тамырым (first-person singular)
тамырыбыҙ (first-person plural)
тамырың (second-person singular)
тамырығыҙ (second-person plural)
тамыры (third-person singular)
тамыры (third-person plural)


топоним

топоним (аналогично русскому слову)


орфоэпия

орфоэпия (аналогично русскому слову)


топонимика

топонимика (аналогично русскому слову)


транскрипция

От лат. transcriptio «переписывание», от гл. transcribere «переписывать», далее из trans «через, за», далее из праиндоевр. *tra- «переправляться» + scrībere «чертить; писать» (восходит к праиндоевр. *skreibh- «писать» из *sker- «резать, царапать».

транскрипция

транскрипция


синтаксис

Происходит от др.-греч. σύνταξις «синтаксис», далее из σύν (вариант: σύμ; первоначально ξύν) «с, вместе, совместно» + τάξις «построение, расположение», далее из τάσσω «строить, располагать», из праиндоевр. *tag-.

синтаксис (аналогично русскому слову)


суффикс

суффикс (аналогично русскому слову)


хәл

хәл (nominative singular)
хәлдәр (nominative plural)
хәлдең (possessive singular)
хәлдәрҙең (possessive plural)
хәлгә (dative singular)
хәлдәргә (dative plural)
хәлде (accusative singular)
хәлдәрҙе (accusative plural)
хәлдә (singular)
хәлдәрҙә (plural)
хәлдән (singular)
хәлдәрҙән (plural)
хәлем (first-person singular)
хәлебеҙ (first-person plural)
хәлең (second-person singular)
хәлегеҙ (second-person plural)
хәле (third-person singular)
хәле (third-person plural)

От арабск. حال "состояние; событие; обстоятельство".

обстоятельство

рәүеш хәле

обстоятельство образа действия

ваҡыт хәле

обстоятельство времени


нөктә

нөктә (nominative singular)
нөктәләр (nominative plural)
нөктәнең (possessive singular)
нөктәләрҙең (possessive plural)
нөктәгә (dative singular)
нөктәләргә (dative plural)
нөктәне (accusative singular)
нөктәләрҙе (accusative plural)
нөктәлә (singular)
нөктәләрҙә (plural)
нөктәнән (singular)
нөктәләрҙән (plural)
нөктәм (first-person singular)
нөктәбеҙ (first-person plural)
нөктәң (second-person singular)
нөктәгеҙ (second-person plural)
нөктәһе (third-person singular)
нөктәһе (third-person plural)

От арабск. نقطة "точка".

точка (знак препинания)

Хәбәр һөйләмдең аҙағында нөктә ҡуйыла.

В конце повествовательного предложения ставится точка.

Ике нөктә

Күп нөктә


алмаш

алмаш (nominative singular)
алмаштар (nominative plural)
алмаштың (possessive singular)
алмаштарҙың (possessive plural)
алмашҡа (dative singular)
алмаштарға (dative plural)
алмашты (accusative singular)
алмаштарҙы (accusative plural)
алмашта (singular)
алмаштарҙа (plural)
алмаштан (singular)
алмаштарҙан (plural)
алмашым (first-person singular)
алмашыбыҙ (first-person plural)
алмашың (second-person singular)
алмашығыҙ (second-person plural)
алмашы (third-person singular)
алмашы (third-person plural)

Происходит от ??


килеш

килеш (nominative singular)
килештәр (nominative plural)
килештең (possessive singular)
килештәрҙең (possessive plural)
килешкә (dative singular)
килештәргә (dative plural)
килеште (accusative singular)
килештәрҙе (accusative plural)
килештә (singular)
килештәрҙә (plural)
килештән (singular)
килештәрҙән (plural)
килешем (first-person singular)
килешебеҙ (first-person plural)
килешең (second-person singular)
килешегеҙ (second-person plural)
килеше (third-person singular)
килеше (third-person plural)

От глагола килеү в знач. "выражаться, обозначаться, сочетаться".

Килеш менән үҙгәреү

склонение (букв. изменение по падежам)


һан

һан (nominative singular)
һандар (nominative plural)
һандың (possessive singular)
һандарҙың (possessive plural)
һанға (dative singular)
һандарға (dative plural)
һанды (accusative singular)
һандарҙы (accusative plural)
һанда (singular)
һандарҙа (plural)
һандан (singular)
һандарҙан (plural)
һаным (first-person singular)
һаныбыҙ (first-person plural)
һаның (second-person singular)
һанығыҙ (second-person plural)
һаны (third-person singular)
һаны (third-person plural)

Общетюркское; др.-тюрк. *san «число».

һанһыҙ

Ближайшее родство

прилагательные

һанлы

Ближайшее родство

прилагательные

һанау

Ближайшее родство

имя числительное


рәүеш

рәүеш (nominative singular)
рәүештәр (nominative plural)
рәүештең (possessive singular)
рәүештәрҙең (possessive plural)
рәүешкә (dative singular)
рәүештәргә (dative plural)
рәүеште (accusative singular)
рәүештәрҙе (accusative plural)
рәүештә (singular)
рәүештәрҙә (plural)
рәүештән (singular)
рәүештәрҙән (plural)
рәүешем (first-person singular)
рәүешебеҙ (first-person plural)
рәүешең (second-person singular)
рәүешегеҙ (second-person plural)
рәүеше (third-person singular)
рәүеше (third-person plural)

Происходит от фарси روش — образ, внешний вид

Урын рәүеше

наречие места


ҡылым

ҡылым (nominative singular)
ҡылымдар (nominative plural)
ҡылымдың (possessive singular)
ҡылымдарҙың (possessive plural)
ҡылымға (dative singular)
ҡылымдарға (dative plural)
ҡылымды (accusative singular)
ҡылымдарҙы (accusative plural)
ҡылымда (singular)
ҡылымдарҙа (plural)
ҡылымдан (singular)
ҡылымдарҙан (plural)
ҡылымым (first-person singular)
ҡылымыбыҙ (first-person plural)
ҡылымың (second-person singular)
ҡылымығыҙ (second-person plural)
ҡылымы (third-person singular)
ҡылымы (third-person plural)

Происходит от башк. ҡылыу «делать» + суффикс башк. -ым, образующий отглагольное существительное.

ҡылыу

Ближайшее родство

уртаҡ ҡылым

Күсемле ҡылым

переходный глагол.

Ҡылымдарҙы киләсәк заманға ҡуйығыҙ

поставьте глаголы в будущее время.

Ошо ҡылымдың бойороғо нисек яңғырай?

Как звучит императив от этого глагола?


бәйләүес

бәйләүес (nominative singular)
бәйләүестәр (nominative plural)
бәйләүестең (possessive singular)
бәйләүестәрҙең (possessive plural)
бәйләүескә (dative singular)
бәйләүестәргә (dative plural)
бәйләүесте (accusative singular)
бәйләүестәрҙе (accusative plural)
бәйләүестә (singular)
бәйләүестәрҙә (plural)
бәйләүестән (singular)
бәйләүестәрҙән (plural)
бәйләүесем (first-person singular)
бәйләүесебеҙ (first-person plural)
бәйләүесең (second-person singular)
бәйләүесегеҙ (second-person plural)
бәйләүесе (third-person singular)
бәйләүесе (third-person plural)

От бәйләү "связывать".

Эйәлек килеш бәйләүестәре

Послелоги, требующие родительного падежа


теркәүес

теркәүес (nominative singular)
теркәүестәр (nominative plural)
теркәүестең (possessive singular)
теркәүестәрҙең (possessive plural)
теркәүескә (dative singular)
теркәүестәргә (dative plural)
теркәүесте (accusative singular)
теркәүестәрҙе (accusative plural)
теркәүестә (singular)
теркәүестәрҙә (plural)
теркәүестән (singular)
теркәүестәрҙән (plural)
теркәүесем (first-person singular)
теркәүесебеҙ (first-person plural)
теркәүесең (second-person singular)
теркәүесегеҙ (second-person plural)
теркәүесе (third-person singular)
теркәүесе (third-person plural)

Происходит от башк. теркәү «прикреплять; приобщать».

бүлеү теркәүесе

противительный союз

һөҙөмтә теркәүесе

причинный союз


киҫәксә

киҫәксә (nominative singular)
киҫәксәләр (nominative plural)
киҫәксәнең (possessive singular)
киҫәксәләрҙең (possessive plural)
киҫәксәгә (dative singular)
киҫәксәләргә (dative plural)
киҫәксәне (accusative singular)
киҫәксәләрҙе (accusative plural)
киҫәксәлә (singular)
киҫәксәләрҙә (plural)
киҫәксәнән (singular)
киҫәксәләрҙән (plural)
киҫәксәм (first-person singular)
киҫәксәбеҙ (first-person plural)
киҫәксәң (second-person singular)
киҫәксәгеҙ (second-person plural)
киҫәксәһе (third-person singular)
киҫәксәһе (third-person plural)

Происходит от ??


ымлыҡ

ымлыҡ (nominative singular)
ымлыҡтар (nominative plural)
ымлыҡтың (possessive singular)
ымлыҡтарҙың (possessive plural)
ымлыҡҡа (dative singular)
ымлыҡтарға (dative plural)
ымлыҡты (accusative singular)
ымлыҡтарҙы (accusative plural)
ымлыҡта (singular)
ымлыҡтарҙа (plural)
ымлыҡтан (singular)
ымлыҡтарҙан (plural)
ымлығым (first-person singular)
ымлығыбыҙ (first-person plural)
ымлығың (second-person singular)
ымлығығыҙ (second-person plural)
ымлығы (third-person singular)
ымлығы (third-person plural)

Происходит от ??


төбәү килеш

дательно-направительный падеж


төшөм килеш

винительный падеж


урын-ваҡыт килеш

местно-временной падеж, локатив


сығанаҡ килеш

исходный падеж


өн

өн (nominative singular)
өндәр (nominative plural)
өндөң (possessive singular)
өндәрҙең (possessive plural)
өнгә (dative singular)
өндәргә (dative plural)
өндө (accusative singular)
өндәрҙе (accusative plural)
өндә (singular)
өндәрҙә (plural)
өндән (singular)
өндәрҙән (plural)
өнөм (first-person singular)
өнөбөҙ (first-person plural)
өнөң (second-person singular)
өнөгөҙ (second-person plural)
өнө (third-person singular)
өнө (third-person plural)

Др.-тюрк. ün «звук».

өн-тын

Ближайшее родство

существительные

өндәмә

Ближайшее родство

существительные

өн-тынһыҙ

Ближайшее родство

прилагательные

өндәү

Ближайшее родство

өндәшеү

Ближайшее родство

Һуҙынҡы өн

гласный звук

тартынҡы өн

согласный звук

Башҡорт теленең үҙенсәлекле өндәре

Специфичные звуки башкирского языка


ижек

ижек (nominative singular)
ижектәр (nominative plural)
ижектең (possessive singular)
ижектәрҙең (possessive plural)
ижеккә (dative singular)
ижектәргә (dative plural)
ижекте (accusative singular)
ижектәрҙе (accusative plural)
ижектә (singular)
ижектәрҙә (plural)
ижектән (singular)
ижектәрҙән (plural)
ижегем (first-person singular)
ижегебеҙ (first-person plural)
ижегең (second-person singular)
ижегегеҙ (second-person plural)
ижеге (third-person singular)
ижеге (third-person plural)

Общетюркское; др.-тюрк. üžük ~ üžik ~ üžäk "слог; буква".

Ижек яһаусы өн.

Слогообразующий звук.

Башҡорт телендә баҫым күпселек осраҡтарҙа аҙаҡҡы ижеккә төшә.

В башкирском языке ударение в большинстве случаев падает на последний слог.


һөйләм

һөйләм (nominative singular)
һөйләмдәр (nominative plural)
һөйләмдең (possessive singular)
һөйләмдәрҙең (possessive plural)
һөйләмгә (dative singular)
һөйләмдәргә (dative plural)
һөйләмде (accusative singular)
һөйләмдәрҙе (accusative plural)
һөйләмдә (singular)
һөйләмдәрҙә (plural)
һөйләмдән (singular)
һөйләмдәрҙән (plural)
һөйләмем (first-person singular)
һөйләмебеҙ (first-person plural)
һөйләмең (second-person singular)
һөйләмегеҙ (second-person plural)
һөйләме (third-person singular)
һөйләме (third-person plural)

Образовано от глагольной основы һөйлә- «говорить».

Ҡушма һөйләм

Сложное предложение.

Һөйләмдә һүҙ тәртибе.

Порядок слов в предложении.

Һөйләмдә тыныш билдәләре ҡуйылышын аңлатығыҙ.

Объясните постановку знаков препинания в предложении.

Мин шунда уҡ бер һөйләмдән генә торған ғариза яҙҙым да уға һондом.

Я тут же написал заявление, состоящее всего лишь из одного предложения, и протянул ему.

«Хәтер һандығынан...», 18-11-2009 гг. // «Йәшлек»

Хәтер һандығынан...

Хәбәр һөйләмдең аҙағында нөктә ҡуйыла.


өтөр

өтөр (nominative singular)
өтөрҙәр (nominative plural)
өтөрҙөң (possessive singular)
өтөрҙәрҙең (possessive plural)
өтөргә (dative singular)
өтөрҙәргә (dative plural)
өтөрҙө (accusative singular)
өтөрҙәрҙе (accusative plural)
өтөрҙә (singular)
өтөрҙәрҙә (plural)
өтөрҙән (singular)
өтөрҙәрҙән (plural)
өтөрөм (first-person singular)
өтөрөбөҙ (first-person plural)
өтөрөң (second-person singular)
өтөрөгөҙ (second-person plural)
өтөрө (third-person singular)
өтөрө (third-person plural)

Һөйләмдә өтөр ҡуйылышын аңлатығыҙ

Объясните постановку запятых в предложении.

Бына һеҙгә һөйләмдә өтөрҙөң ниндәй көскә эйә булыуына тағы бер миҫал.

Вот вам еще один пример того, какую силу имеет запятая в предложении.


һорау билдәһе

Регулярная изафетная конструкция из башк. һорау «вопрос» + башк. билдә «знак».

вопросительный знак

15 быуатта Иоганн фон Шпейер исемле нимес китап баҫыусыһы тәүбашлап ике нөктәне һәм һорау билдәһен ҡуллана башлай.

Немецкий книгопечатник по имени Иоганн фон Шпейер в 15 веке первым начинает использовать двоеточие и вопросительный знак.

Испан телендә һорау билдәһе ике тапҡыр - һөйләмдең башында (баш түбән) һәм аҙағында ҡуйыла.

В испанском языке вопросительный знак ставится дважды - в начале (перевёрнутый) и конце предложения.


йүнәлеш

йүнәлеш (nominative singular)
йүнәлештәр (nominative plural)
йүнәлештең (possessive singular)
йүнәлештәрҙең (possessive plural)
йүнәлешкә (dative singular)
йүнәлештәргә (dative plural)
йүнәлеште (accusative singular)
йүнәлештәрҙе (accusative plural)
йүнәлештә (singular)
йүнәлештәрҙә (plural)
йүнәлештән (singular)
йүнәлештәрҙән (plural)
йүнәлешем (first-person singular)
йүнәлешебеҙ (first-person plural)
йүнәлешең (second-person singular)
йүнәлешегеҙ (second-person plural)
йүнәлеше (third-person singular)
йүнәлеше (third-person plural)

Отглагольное существительное от башк. йүнәлеү «направляться».

Ҡайтым йүнәлеше

возвратный залог, рефлексив

төшөм йүнәлеше

страдательный залог, пассив

йөкмәтеү йүнәлеше

понудительный залог, каузатив


мәғәнә

мәғәнә (nominative singular)
мәғәнәләр (nominative plural)
мәғәнәнең (possessive singular)
мәғәнәләрҙең (possessive plural)
мәғәнәгә (dative singular)
мәғәнәләргә (dative plural)
мәғәнәне (accusative singular)
мәғәнәләрҙе (accusative plural)
мәғәнәлә (singular)
мәғәнәләрҙә (plural)
мәғәнәнән (singular)
мәғәнәләрҙән (plural)
мәғәнәм (first-person singular)
мәғәнәбеҙ (first-person plural)
мәғәнәң (second-person singular)
мәғәнәгеҙ (second-person plural)
мәғәнәһе (third-person singular)
мәғәнәһе (third-person plural)

Из араб. معنى (maʿnā) ‘значение, смысл’.

мәғәнәле

Ближайшее родство

прилагательные

мәғәнәләш

Ближайшее родство

прилагательные

мәғәнәһеҙ

Ближайшее родство

прилагательные

значение; семантика

Һүҙҙең тура/күсмә мәғәнәһе

прямое/переносное значение слова.

Башҡорт телендә был һүҙ ике мәғәнәлә йөрөй

В башкирском языке у этого слова есть два значения.

Бындай һүҙбәйләнештең мәғәнәһен айырым һүҙ мәғәнәһенән сығып аңлатып булмай.

Семантику такого словосочетания невозможно объяснить, исходя из значений отдельных слов.


һүҙбәйләнеш

ˈhʏðbæjlæˌnɪ̞ʃ

һүҙбәйләнеш (nominative singular)
һүҙбәйләнештәр (nominative plural)
һүҙбәйләнештең (possessive singular)
һүҙбәйләнештәрҙең (possessive plural)
һүҙбәйләнешкә (dative singular)
һүҙбәйләнештәргә (dative plural)
һүҙбәйләнеште (accusative singular)
һүҙбәйләнештәрҙе (accusative plural)
һүҙбәйләнештә (singular)
һүҙбәйләнештәрҙә (plural)
һүҙбәйләнештән (singular)
һүҙбәйләнештәрҙән (plural)
һүҙбәйләнешем (first-person singular)
һүҙбәйләнешебеҙ (first-person plural)
һүҙбәйләнешең (second-person singular)
һүҙбәйләнешегеҙ (second-person plural)
һүҙбәйләнеше (third-person singular)
һүҙбәйләнеше (third-person plural)

Словосложение: башк. һүҙ «слово» + башк. бәйләнеш «связь».

һүҙ-бәй-лә-неш

словосочетание


өндәү билдәһе

Регулярная изафетная конструкция из башк. өндәү «призыв; восклицание» + башк. билдә «знак».

восклицательный знак

Испан телендә өндәү билдәһе ике тапҡыр — һөйләм башында (баш түбән) һәм аҙағында ҡуйыла.

В испанском языке восклицательный знак ставится дважды - в начале (перевернутый) и конце предложения.


тыныш билдәһе

tɯ̞ˈnɯ̞ʂ.bʲil.dæ.ˌhɪ̞

Регулярная изафетная конструкция от башк. тыныш «пауза; пунктуация» + башк. билдә «знак». Ср. аналогичные конструкции в других тюркских языках: тат. тыныш билгесе, казахск. тыныс белгісі, кирг. тыныш белгиси, узб. tinish belgisi.

знак препинания

Һаналып килеүсе һүҙҙәр араһында ниндәй тыныш билдәһе ҡуйыла?

Какой знак препинания ставится между перечисляемыми словами?


йәйә

йәйә (nominative singular)
йәйәләр (nominative plural)
йәйәнең (possessive singular)
йәйәләрҙең (possessive plural)
йәйәгә (dative singular)
йәйәләргә (dative plural)
йәйәне (accusative singular)
йәйәләрҙе (accusative plural)
йәйәлә (singular)
йәйәләрҙә (plural)
йәйәнән (singular)
йәйәләрҙән (plural)
йәйәм (first-person singular)
йәйәбеҙ (first-person plural)
йәйәң (second-person singular)
йәйәгеҙ (second-person plural)
йәйәһе (third-person singular)
йәйәһе (third-person plural)

скобка (знак препинания)

түңәрәк йәйә

круглые скобки.

Уртаҡ үҙгәреүсәнде йәйә тышына сығарып күсереп яҙайыҡ.

Перепишем (выражение), выведя общую переменную за скобки.


һыҙыҡса

һыҙыҡса (nominative singular)
һыҙыҡсалар (nominative plural)
һыҙыҡсаның (possessive singular)
һыҙыҡсаларҙың (possessive plural)
һыҙыҡсаға (dative singular)
һыҙыҡсаларға (dative plural)
һыҙыҡсаны (accusative singular)
һыҙыҡсаларҙы (accusative plural)
һыҙыҡсала (singular)
һыҙыҡсаларҙа (plural)
һыҙыҡсанан (singular)
һыҙыҡсаларҙан (plural)
һыҙыҡсам (first-person singular)
һыҙыҡсабыҙ (first-person plural)
һыҙыҡсаң (second-person singular)
һыҙыҡсағыҙ (second-person plural)
һыҙыҡсаһы (third-person singular)
һыҙыҡсаһы (third-person plural)

От башк. һыҙыҡ «черта» + башк. -са «уменьшительный аффикс».


нигеҙ

нигеҙ (nominative singular)
нигеҙҙәр (nominative plural)
нигеҙҙең (possessive singular)
нигеҙҙәрҙең (possessive plural)
нигеҙгә (dative singular)
нигеҙҙәргә (dative plural)
нигеҙҙе (accusative singular)
нигеҙҙәрҙе (accusative plural)
нигеҙҙә (singular)
нигеҙҙәрҙә (plural)
нигеҙҙән (singular)
нигеҙҙәрҙән (plural)
нигеҙем (first-person singular)
нигеҙебеҙ (first-person plural)
нигеҙең (second-person singular)
нигеҙегеҙ (second-person plural)
нигеҙе (third-person singular)
нигеҙе (third-person plural)

нигеҙге

Ближайшее родство

прилагательные


инеш һүҙ

i.ˌnɪ̞ʃ.ˈhʏð

инеш һүҙ (nominative singular)
инеш һүҙҙәр (nominative plural)
инеш һүҙҙең (possessive singular)
инеш һүҙҙәрҙең (possessive plural)
инеш һүҙгә (dative singular)
инеш һүҙҙәргә (dative plural)
инеш һүҙҙе (accusative singular)
инеш һүҙҙәрҙе (accusative plural)
инеш һүҙҙә (singular)
инеш һүҙҙәрҙә (plural)
инеш һүҙҙән (singular)
инеш һүҙҙәрҙән (plural)
инеш һүҙем (first-person singular)
инеш һүҙебеҙ (first-person plural)
инеш һүҙең (second-person singular)
инеш һүҙегеҙ (second-person plural)
инеш һүҙе (third-person singular)
инеш һүҙе (third-person plural)

башк. инеш «вводный» + башк. һүҙ «слово».

вводное слово

Шарт һөйкәлешендә торған ҡайһы бер ҡылым формалары, шарт төшөнсәһен юғалтып, һөйләмдә инеш һүҙ, ярҙамлыҡ һүҙҙәр функцияларын үтәп йөрөйҙәр.

Некоторые глагольные формы, стоящие в условном наклонении, теряют условную семантику и выполняют в предложении функцию вводных (или) вспомогательных слов.


баҫым

баҫым (nominative singular)
баҫымдар (nominative plural)
баҫымдың (possessive singular)
баҫымдарҙың (possessive plural)
баҫымға (dative singular)
баҫымдарға (dative plural)
баҫымды (accusative singular)
баҫымдарҙы (accusative plural)
баҫымда (singular)
баҫымдарҙа (plural)
баҫымдан (singular)
баҫымдарҙан (plural)
баҫымым (first-person singular)
баҫымыбыҙ (first-person plural)
баҫымың (second-person singular)
баҫымығыҙ (second-person plural)
баҫымы (third-person singular)
баҫымы (third-person plural)

От башк. баҫыу «давить».

баҫыу

Ближайшее родство


шарт

шарт (nominative singular)
шарттар (nominative plural)
шарттың (possessive singular)
шарттарҙың (possessive plural)
шартҡа (dative singular)
шарттарға (dative plural)
шартты (accusative singular)
шарттарҙы (accusative plural)
шартта (singular)
шарттарҙа (plural)
шарттан (singular)
шарттарҙан (plural)
шартым (first-person singular)
шартыбыҙ (first-person plural)
шартың (second-person singular)
шартығыҙ (second-person plural)
шарты (third-person singular)
шарты (third-person plural)

От арабск. شرط (šarṭ) "условие".


һөйкәлеш

hʏ̞j.kæ.ˈlɪ̞ʃ

һөйкәлеш (nominative singular)
һөйкәлештәр (nominative plural)
һөйкәлештең (possessive singular)
һөйкәлештәрҙең (possessive plural)
һөйкәлешкә (dative singular)
һөйкәлештәргә (dative plural)
һөйкәлеште (accusative singular)
һөйкәлештәрҙе (accusative plural)
һөйкәлештә (singular)
һөйкәлештәрҙә (plural)
һөйкәлештән (singular)
һөйкәлештәрҙән (plural)
һөйкәлешем (first-person singular)
һөйкәлешебеҙ (first-person plural)
һөйкәлешең (second-person singular)
һөйкәлешегеҙ (second-person plural)
һөйкәлеше (third-person singular)
һөйкәлеше (third-person plural)

Отглагольное существительное от башк. һөйкәлеү «склоняться, наклоняться».

модальность, наклонение

Хәбәр һөйкәлеше

Индикатив, изъявительное наклонение.

Бойороҡ һөйкәлеше

Императив, повелительное наклонение.

Теләк һөйкәлеше

Конъюнктив, сослагательное наклонение.

Шарт һөйкәлеше

Кондиционалис, условное наклонение.


зат

зат (nominative singular)
заттар (nominative plural)
заттың (possessive singular)
заттарҙың (possessive plural)
затҡа (dative singular)
заттарға (dative plural)
затты (accusative singular)
заттарҙы (accusative plural)
затта (singular)
заттарҙа (plural)
заттан (singular)
заттарҙан (plural)
затым (first-person singular)
затыбыҙ (first-person plural)
затың (second-person singular)
затығыҙ (second-person plural)
заты (third-person singular)
заты (third-person plural)

От араб. ذات (ḏāt) ‘предмет обладания; сущность, существо, субъект; личность’.

лицо (личный)

Беренсе зат.

Первое лицо.

Икенсе зат.

Второе лицо.

Зат менән үҙгәреү.

Изменение по лицам.

Зат алмашы.

Личное местоимение.

Зат ялғауы.

Личное окончание.


төрткө

төрткө (nominative singular)
төрткөләр (nominative plural)
төрткөнөң (possessive singular)
төрткөләрҙең (possessive plural)
төрткөгә (dative singular)
төрткөләргә (dative plural)
төрткөнө (accusative singular)
төрткөләрҙе (accusative plural)
төрткөлә (singular)
төрткөләрҙә (plural)
төрткөнән (singular)
төрткөләрҙән (plural)
төрткөм (first-person singular)
төрткөбөҙ (first-person plural)
төрткөң (second-person singular)
төрткөгөҙ (second-person plural)
төрткөһө (third-person singular)
төрткөһө (third-person plural)

Происходит от ??

төрткө ҡуйыу

ставить точку


иренләшеү

лабиализация, огубление


иренләштереү

иренләштереү

лабиализация, огубление


ҡалын

Происходит от пратюркск. *kalɨŋ «толстый».

ҡалын тартынҡылар

твёрдые согласные


нәҙек

Происходит от перс. نازک (nâzok) «тонкий».

нәҙек һуҙынҡы өндәр

мягкие гласные звуки (гласные переднего ряда)


оҙон

Происходит от др.-тюрк. uzun «длинный, долгий», восходит к пратюркск. *uŕɨ-n «длинный, долгий».

оҙонса

Ближайшее родство

прилагательные


үткән заман

Составное из үткән + заман.

прошедшее время


киләсәк заман

От башк. киләсәк + башк. заман.

будущее время

Ҡылымдарҙы киләсәк заманға ҡуйығыҙ.

Поставьте глаголы в будущее время.


тартынҡы

tar.tɯ̞ŋˈqɯ̞

тартынҡы (nominative singular)
тартынҡылар (nominative plural)
тартынҡының (possessive singular)
тартынҡыларҙың (possessive plural)
тартынҡыға (dative singular)
тартынҡыларға (dative plural)
тартынҡыны (accusative singular)
тартынҡыларҙы (accusative plural)
тартынҡыла (singular)
тартынҡыларҙа (plural)
тартынҡынан (singular)
тартынҡыларҙан (plural)
тартынҡым (first-person singular)
тартынҡыбыҙ (first-person plural)
тартынҡың (second-person singular)
тартынҡығыҙ (second-person plural)
тартынҡыһы (third-person singular)
тартынҡыһы (third-person plural)

Происходит от глаг. башк. тартыу «тянуть».

тартыу

Ближайшее родство

согласный, консонант

консонантный, согласный (о звуке)


һуҙынҡы

һуҙынҡы (nominative singular)
һуҙынҡылар (nominative plural)
һуҙынҡының (possessive singular)
һуҙынҡыларҙың (possessive plural)
һуҙынҡыға (dative singular)
һуҙынҡыларға (dative plural)
һуҙынҡыны (accusative singular)
һуҙынҡыларҙы (accusative plural)
һуҙынҡыла (singular)
һуҙынҡыларҙа (plural)
һуҙынҡынан (singular)
һуҙынҡыларҙан (plural)
һуҙынҡым (first-person singular)
һуҙынҡыбыҙ (first-person plural)
һуҙынҡың (second-person singular)
һуҙынҡығыҙ (second-person plural)
һуҙынҡыһы (third-person singular)
һуҙынҡыһы (third-person plural)

Происходит от глаг. башк. һуҙыу «растягивать, растянуть».

һуҙыу

Ближайшее родство

Нәҙек һуҙынҡы.

Передний (мягкий) гласный.

Ҡалын һуҙынҡы.

Задний (твёрдый) гласный.


оҙонлоҡ

ʊ̞.ðʊ̞nˈɫʊ̞q

оҙонлоҡ (nominative singular)
оҙонлоҡтар (nominative plural)
оҙонлоҡтоң (possessive singular)
оҙонлоҡтарҙың (possessive plural)
оҙонлоҡҡа (dative singular)
оҙонлоҡтарға (dative plural)
оҙонлоҡто (accusative singular)
оҙонлоҡтарҙы (accusative plural)
оҙонлоҡта (singular)
оҙонлоҡтарҙа (plural)
оҙонлоҡтан (singular)
оҙонлоҡтарҙан (plural)
оҙонлоғом (first-person singular)
оҙонлоғобоҙ (first-person plural)
оҙонлоғоң (second-person singular)
оҙонлоғоғоҙ (second-person plural)
оҙонлоғо (third-person singular)
оҙонлоғо (third-person plural)

Происходит от оҙон + аффикс -лоҡ.

оҙон

Ближайшее родство

прилагательные