еңеүсе

jɪ̞.ŋɪ̞w.ˈsɪ̞

еңеүсе (nominative singular)
еңеүселәр (nominative plural)
еңеүсенең (singular)
еңеүселәрҙең (plural)
еңеүсегә (dative singular)
еңеүселәргә (dative plural)
еңеүсене (accusative singular)
еңеүселәрҙе (accusative plural)
еңеүселә (singular)
еңеүселәрҙә (plural)
еңеүсенән (singular)
еңеүселәрҙән (plural)

Происходит от башк. еңеү «победа» + аффикс производителя действия -се.

еңеү

Ближайшее родство

существительные


баһа

баһа (nominative singular)
баһалар (nominative plural)
баһаның (singular)
баһаларҙың (plural)
баһаға (dative singular)
баһаларға (dative plural)
баһаны (accusative singular)
баһаларҙы (accusative plural)
баһала (singular)
баһаларҙа (plural)
баһанан (singular)
баһаларҙан (plural)

Из перс. بها (bahâ) ‘цена, стоимость’.

бахырлыҡ

Ближайшее родство

существительные

цена, стоимость; расценка

оценка, отзыв

цена, ценность, значимость


Стәрлетамаҡ

Ba-Стәрлетамаҡ.ogg

Стәрлетамаҡ (nominative singular)
Стәрлетамаҡтың (singular)
Стәрлетамаҡҡа (dative singular)
Стәрлетамаҡты (accusative singular)
Стәрлетамаҡта (singular)
Стәрлетамаҡтан (singular)

Сложение основ: башк. Стәрле «Стерля (река в Башкортостане)» + башк. тамаҡ «устье, горло», т.е. «устье реки Стерли».


ҡасаҡ

ҡасаҡ (nominative singular)
ҡасаҡтар (nominative plural)
ҡасаҡтың (singular)
ҡасаҡтарҙың (plural)
ҡасаҡҡа (dative singular)
ҡасаҡтарға (dative plural)
ҡасаҡты (accusative singular)
ҡасаҡтарҙы (accusative plural)
ҡасаҡта (singular)
ҡасаҡтарҙа (plural)
ҡасаҡтан (singular)
ҡасаҡтарҙан (plural)

Происходит от ??


ҡасҡын

ҡасҡын (nominative singular)
ҡасҡындар (nominative plural)
ҡасҡындың (singular)
ҡасҡындарҙың (plural)
ҡасҡынға (dative singular)
ҡасҡындарға (dative plural)
ҡасҡынды (accusative singular)
ҡасҡындарҙы (accusative plural)
ҡасҡында (singular)
ҡасҡындарҙа (plural)
ҡасҡындан (singular)
ҡасҡындарҙан (plural)

Происходит от др.-тюрк. qačğïn «беглец», восходит к пратюркск. *KAč- «убегать».


Бәләбәй

Ba-Бәләбәй.oga

Бәләбәй (nominative singular)
Бәләбәйҙең (singular)
Бәләбәйгә (dative singular)
Бәләбәйҙе (accusative singular)
Бәләбәйҙә (singular)
Бәләбәйҙән (singular)

Происходит от ??


алҡыш

ɑɫ.ˈqɯ̞ʂ.ˈtɑr

алҡыш (nominative singular)
алҡыштар (nominative plural)
алҡыштың (singular)
алҡыштарҙың (plural)
алҡышҡа (dative singular)
алҡыштарға (dative plural)
алҡышты (accusative singular)
алҡыштарҙы (accusative plural)
алҡышта (singular)
алҡыштарҙа (plural)
алҡыштан (singular)
алҡыштарҙан (plural)

Происходит от др.-тюркск. *alqïš «благословение, хвала», восходит к пратюркск. *ạlkɨ- «благословлять, восхвалять».

алҡышлау

Ближайшее родство

аплодисменты, овация, рукоплескания

устар. одобрение; благословение

одобрение; благословение


алдаҡ

алдаҡ (nominative singular)
алдаҡтар (nominative plural)
алдаҡтың (singular)
алдаҡтарҙың (plural)
алдаҡҡа (dative singular)
алдаҡтарға (dative plural)
алдаҡты (accusative singular)
алдаҡтарҙы (accusative plural)
алдаҡта (singular)
алдаҡтарҙа (plural)
алдаҡтан (singular)
алдаҡтарҙан (plural)

Происходит от ??

ложь, враньё, выдумка


ауырыу

ауырыу (nominative singular)
ауырыуҙар (nominative plural)
ауырыуҙың (singular)
ауырыуҙарҙың (plural)
ауырыуға (dative singular)
ауырыуҙарға (dative plural)
ауырыуҙы (accusative singular)
ауырыуҙарҙы (accusative plural)
ауырыуҙа (singular)
ауырыуҙарҙа (plural)
ауырыуҙан (singular)
ауырыуҙарҙан (plural)

Происходит от пратюркск. *agrɨ-g, имя действия от *agrɨ- «болеть».

болезнь, заболевание, недуг; хворь

Йоғошло ауырыу.

Заразная, инфекционнаяболезнь.

адъектив. больной, нездоровый; хворый

больной, нездоровый; хворый


йөҙөм

йөҙөм (nominative singular)
йөҙөмдәр (nominative plural)
йөҙөмдөң (singular)
йөҙөмдәрҙең (plural)
йөҙөмгә (dative singular)
йөҙөмдәргә (dative plural)
йөҙөмдө (accusative singular)
йөҙөмдәрҙе (accusative plural)
йөҙөмдә (singular)
йөҙөмдәрҙә (plural)
йөҙөмдән (singular)
йөҙөмдәрҙән (plural)

Происходит от пратюркск. *jüŕüm «виноград», от которой в числе прочего произошли: др.-тюрк. üzüm, азерб. üzüm (үзүм; اۆزۆم), башк. йөҙөм, казахск. жүзім, караим. йÿзÿм, каракалп. ju'zim, карач.-балк. жюзюм, джюзюм, кирг. жүзүм, кр.-тат. yüzüm, кумыкск. юзюм, ногайск. юзим, османск. اوزوم (üzüm), тат. йөзем (yözem), тур., туркм. üzüm, узб. uzum (узум; ئۈزۈم), уйгурск. ئۈزۈم (üzüm), чувашск. иҫӗм и др.

ботан. виноград (растение) (Vítis)

виноград (растение) (Vítis)

виноград (плод, ягода)

адъектив. виноградный

изюм (изюмный)


сәнске

сәнске (nominative singular)
сәнскеләр (nominative plural)
сәнскенең (singular)
сәнскеләрҙең (plural)
сәнскегә (dative singular)
сәнскеләргә (dative plural)
сәнскене (accusative singular)
сәнскеләрҙе (accusative plural)
сәнскелә (singular)
сәнскеләрҙә (plural)
сәнскенән (singular)
сәнскеләрҙән (plural)

Происходит от гл. башк. сәнсеү «колоть» + дательно-направительный суффикс -ке. Ср. казахск. шанышқы, тат. чәнечке, узб. sanchqi.


ҡомаҡ

ҡомаҡ (nominative singular)
ҡомаҡтар (nominative plural)
ҡомаҡтың (singular)
ҡомаҡтарҙың (plural)
ҡомаҡҡа (dative singular)
ҡомаҡтарға (dative plural)
ҡомаҡты (accusative singular)
ҡомаҡтарҙы (accusative plural)
ҡомаҡта (singular)
ҡомаҡтарҙа (plural)
ҡомаҡтан (singular)
ҡомаҡтарҙан (plural)

Происходит от ??

зоол. крыса (крысиный) (Rattus)

крыса (крысиный) (Rattus)


ҡомаҡ

Происходит от ??

накипь (на стенках посуды)

Сәйнүкте ҡомаҡтан таҙартыу.

Очистить чайник отнакипи.


сынаяҡ

сынаяҡ (nominative singular)
сынаяҡтар (nominative plural)
сынаяҡтың (singular)
сынаяҡтарҙың (plural)
сынаяҡҡа (dative singular)
сынаяҡтарға (dative plural)
сынаяҡты (accusative singular)
сынаяҡтарҙы (accusative plural)
сынаяҡта (singular)
сынаяҡтарҙа (plural)
сынаяҡтан (singular)
сынаяҡтарҙан (plural)

Происходит от ??

чашка, чашечка (чайная)

кафель, изразец (изразцовый, кафельный)


яҙма

яҙма (nominative singular)
яҙмалар (nominative plural)
яҙманың (singular)
яҙмаларҙың (plural)
яҙмаға (dative singular)
яҙмаларға (dative plural)
яҙманы (accusative singular)
яҙмаларҙы (accusative plural)
яҙмала (singular)
яҙмаларҙа (plural)
яҙманан (singular)
яҙмаларҙан (plural)

Происходит от гл. башк. яҙыу «писа́ть».

яҙыу

Ближайшее родство

существительные

яҙыу

Ближайшее родство

письменность, письмена, письмо, графика

Үҙ яҙмаһы бар халыҡ.

Народ, имеющий своюписьменность.

записки, заметки

адъектив. письменный

Урта быуат яҙма сығанаҡтарына таянып, ғалим урындағы суфыйсылыҡ традицияһын өйрәнә.

Учёный, опираясь на средневековыеписьменные источники, изучает местную традицию суфизма.


юрға

юрға (nominative singular)
юрғалар (nominative plural)
юрғаның (singular)
юрғаларҙың (plural)
юрғаға (dative singular)
юрғаларға (dative plural)
юрғаны (accusative singular)
юрғаларҙы (accusative plural)
юрғала (singular)
юрғаларҙа (plural)
юрғанан (singular)
юрғаларҙан (plural)

Происходит от др. формы *jorğa «конь, бегущий иноходью; также название такой походки», восходит к пратюркск. *jor(ɨ)- «ходить».


Ниғмәтулла

Ниғмәтулла (nominative singular)
Ниғмәтуллалар (nominative plural)
Ниғмәтулланың (singular)
Ниғмәтуллаларҙың (plural)
Ниғмәтуллаға (dative singular)
Ниғмәтуллаларға (dative plural)
Ниғмәтулланы (accusative singular)
Ниғмәтуллаларҙы (accusative plural)
Ниғмәтуллала (singular)
Ниғмәтуллаларҙа (plural)
Ниғмәтулланан (singular)
Ниғмәтуллаларҙан (plural)

Из араб. نعمة الله (niʿmat allāh).

Нигматулла (мужское имя)

Ниғмәтулла ашауҙан туҡтаны, төндә тымау төшкән танауын мыш-мыш тартты.

Нигматулла перестал есть, (а) ночью хлюпал носом от насморка.

Яныбай Хамматов, «Бөртөкләп йыйыла алтын.»

Яныбай Хамматов

Бөртөкләп йыйыла алтын.


Йәүҙәт

Йәүҙәт (nominative singular)
Йәүҙәттәр (nominative plural)
Йәүҙәттең (singular)
Йәүҙәттәрҙең (plural)
Йәүҙәткә (dative singular)
Йәүҙәттәргә (dative plural)
Йәүҙәтте (accusative singular)
Йәүҙәттәрҙе (accusative plural)
Йәүҙәттә (singular)
Йәүҙәттәрҙә (plural)
Йәүҙәттән (singular)
Йәүҙәттәрҙән (plural)

Из Из араб. جودة (jawda) ‘превосходство; достоинство’.

Жавдат, Явдат (мужское имя)


Иҙел

Иҙел (nominative singular)
Иҙелдәр (nominative plural)
Иҙелдең (singular)
Иҙелдәрҙең (plural)
Иҙелгә (dative singular)
Иҙелдәргә (dative plural)
Иҙелде (accusative singular)
Иҙелдәрҙе (accusative plural)
Иҙелдә (singular)
Иҙелдәрҙә (plural)
Иҙелдән (singular)
Иҙелдәрҙән (plural)

Происходит от др.-тюркск. Etil «название реки; предположительно, Волги». Ср. также Итиль (Атиль), название столица Хазарского каганата в середине VIII — X веков.

Ағиҙел

Ближайшее родство

имена собственные

истор. Итиль; одно из средневековых тюрко-монгольских названий Волги (с Камой и Белой)

Идель (мужское имя)

мифол. Идель; третий сын Урал-батыра в одноимённом эпическом башкирском сказании


Сәғит

Сәғит (nominative singular)
Сәғиттәр (nominative plural)
Сәғиттең (singular)
Сәғиттәрҙең (plural)
Сәғиткә (dative singular)
Сәғиттәргә (dative plural)
Сәғитте (accusative singular)
Сәғиттәрҙе (accusative plural)
Сәғиттә (singular)
Сәғиттәрҙә (plural)
Сәғиттән (singular)
Сәғиттәрҙән (plural)

Из араб. سعيد (saʿīd)

Сагит (мужское имя)


Хөсәйен

χʏ̞.sæ.ˈjɪ̞n

Хөсәйен (nominative singular)
Хөсәйендәр (nominative plural)
Хөсәйендең (singular)
Хөсәйендәрҙең (plural)
Хөсәйенгә (dative singular)
Хөсәйендәргә (dative plural)
Хөсәйенде (accusative singular)
Хөсәйендәрҙе (accusative plural)
Хөсәйендә (singular)
Хөсәйендәрҙә (plural)
Хөсәйендән (singular)
Хөсәйендәрҙән (plural)

Из араб. حسين (ḥusayn).

Хусаин (мужское имя)


балауыҙ

балауыҙ (nominative singular)
балауыҙҙар (nominative plural)
балауыҙҙың (singular)
балауыҙҙарҙың (plural)
балауыҙға (dative singular)
балауыҙҙарға (dative plural)
балауыҙҙы (accusative singular)
балауыҙҙарҙы (accusative plural)
балауыҙҙа (singular)
балауыҙҙарҙа (plural)
балауыҙҙан (singular)
балауыҙҙарҙан (plural)

Происходит от ??

воск (восковой)


елем

елем (nominative singular)
елемдәр (nominative plural)
елемдең (singular)
елемдәрҙең (plural)
елемгә (dative singular)
елемдәргә (dative plural)
елемде (accusative singular)
елемдәрҙе (accusative plural)
елемдә (singular)
елемдәрҙә (plural)
елемдән (singular)
елемдәрҙән (plural)

Происходит от пратюркск. *jẹlim / *jẹli-m «клей», от которой в числе прочего произошли: др.-тюркск. jelim, др.-уйгур. yylym, башк. елем, казахск. желім, карач.-балк. джелим, кирг. желим, ногайск. елим, тат. җилем, туркм. ýelim, узб. yelim (елим), уйгурск. يېلىم (yëlim), чувашск. ҫилӗм, южн.-алтайск. јелим, якутск. силим и др.

прополис, пчелиный клей, уза

Умарталарҙан бал менән бергә инә һөтө, бал ҡорто ағыуы һәм елеме алына.

Наряду с мёдом, из ульев также вынимают маточное молочко, пчелиный яд ипрополис.

«Умартасылыҡ — Башҡортостан биҙәге», 08-11-2008 гг. // «Йәшлек»

Умартасылыҡ — Башҡортостан биҙәге


күгәүен

күгәүен (nominative singular)
күгәүендәр (nominative plural)
күгәүендең (singular)
күгәүендәрҙең (plural)
күгәүенгә (dative singular)
күгәүендәргә (dative plural)
күгәүенде (accusative singular)
күгәүендәрҙе (accusative plural)
күгәүендә (singular)
күгәүендәрҙә (plural)
күгәүендән (singular)
күгәүендәрҙән (plural)

Происходит от ранней формы *kökegün, восходит к пратюркск. *gȫk «синий». Ср. тат. кигәвен, кирг. көгөөн.

энтомол. слепень (Tabanus); овод (Oestrus)


ҡарар

ҡарар (nominative singular)
ҡарарҙар (nominative plural)
ҡарарҙың (singular)
ҡарарҙарҙың (plural)
ҡарарға (dative singular)
ҡарарҙарға (dative plural)
ҡарарҙы (accusative singular)
ҡарарҙарҙы (accusative plural)
ҡарарҙа (singular)
ҡарарҙарҙа (plural)
ҡарарҙан (singular)
ҡарарҙарҙан (plural)

Из араб. قرار (qarār) ‘решение, постановление’.

решение, постановление


көлкө

көлкө (nominative singular)
көлкөләр (nominative plural)
көлкөнөң (singular)
көлкөләрҙең (plural)
көлкөгә (dative singular)
көлкөләргә (dative plural)
көлкөнө (accusative singular)
көлкөләрҙе (accusative plural)
көлкөлә (singular)
көлкөләрҙә (plural)
көлкөнән (singular)
көлкөләрҙән (plural)

Происходит от ??

смех, потеха, умора

адъектив. смешной, забавный, комичный, смехотворный


хоҡуҡ

хоҡуҡ (nominative singular)
хоҡуҡтар (nominative plural)
хоҡуҡтың (singular)
хоҡуҡтарҙың (plural)
хоҡуҡҡа (dative singular)
хоҡуҡтарға (dative plural)
хоҡуҡты (accusative singular)
хоҡуҡтарҙы (accusative plural)
хоҡуҡта (singular)
хоҡуҡтарҙа (plural)
хоҡуҡтан (singular)
хоҡуҡтарҙан (plural)

Из араб. حقوق (ḥuqūq), мн. ч. от араб. حق (ḥaqq) ‘право’.

хоҡуҡлылыҡ

Ближайшее родство

существительные

хоҡуҡһыҙлыҡ

Ближайшее родство

существительные

хоҡуҡи

Ближайшее родство

прилагательные

хоҡуҡлы

Ближайшее родство

прилагательные

хоҡуҡһыҙ

Ближайшее родство

прилагательные

право (правовой)


боҫ

боҫ (nominative singular)
боҫтар (nominative plural)
боҫтоң (singular)
боҫтарҙың (plural)
боҫҡа (dative singular)
боҫтарға (dative plural)
боҫто (accusative singular)
боҫтарҙы (accusative plural)
боҫта (singular)
боҫтарҙа (plural)
боҫтан (singular)
боҫтарҙан (plural)

Происходит от пратюркск. *bus «пар, туман».

боҫлоҡ

Ближайшее родство

существительные

боҫланыу

Ближайшее родство

Самауырҙан ҡуйы боҫ күтәрелде.

От самовара поднялся густойпар.


түҙемлек

tʏ.ðɪ̞mˈlɪ̞k

түҙемлек (nominative singular)
түҙемлектәр (nominative plural)
түҙемлектең (singular)
түҙемлектәрҙең (plural)
түҙемлеккә (dative singular)
түҙемлектәргә (dative plural)
түҙемлекте (accusative singular)
түҙемлектәрҙе (accusative plural)
түҙемлектә (singular)
түҙемлектәрҙә (plural)
түҙемлектән (singular)
түҙемлектәрҙән (plural)

Происходит от др.-тюрк. *tözimlik «терпеливость; терпение», суффиксальное производное от *tözim «терпение; терпеливый», восходит к пратюркск. *döŕ- «терпеть, переносить, страдать».

терпеливость; терпение


сабый

сабый (nominative singular)
сабыйҙар (nominative plural)
сабыйҙың (singular)
сабыйҙарҙың (plural)
сабыйға (dative singular)
сабыйҙарға (dative plural)
сабыйҙы (accusative singular)
сабыйҙарҙы (accusative plural)
сабыйҙа (singular)
сабыйҙарҙа (plural)
сабыйҙан (singular)
сабыйҙарҙан (plural)

Из араб. صبي (ṣabiyy) ‘мальчик, юноша, парень’.

младенец, дитя, ребёнок

адъектив. незрелый, не достигший совершеннолетия

незрелый, не достигший совершеннолетия


бәпес

бәпес (nominative singular)
бәпестәр (nominative plural)
бәпестең (singular)
бәпестәрҙең (plural)
бәпескә (dative singular)
бәпестәргә (dative plural)
бәпесте (accusative singular)
бәпестәрҙе (accusative plural)
бәпестә (singular)
бәпестәрҙә (plural)
бәпестән (singular)
бәпестәрҙән (plural)

Происходит от ??

малыш, дитя, ребёнок


бәпәй

бәпәй (nominative singular)
бәпәйҙәр (nominative plural)
бәпәйҙең (singular)
бәпәйҙәрҙең (plural)
бәпәйгә (dative singular)
бәпәйҙәргә (dative plural)
бәпәйҙе (accusative singular)
бәпәйҙәрҙе (accusative plural)
бәпәйҙә (singular)
бәпәйҙәрҙә (plural)
бәпәйҙән (singular)
бәпәйҙәрҙән (plural)

Происходит от звукоподражательное (имитация детского лепета).

рег. прост. ребёнок, дитя; малыш

ребёнок, дитя; малыш


уҡлау

уҡлау (nominative singular)
уҡлауҙар (nominative plural)
уҡлауҙың (singular)
уҡлауҙарҙың (plural)
уҡлауға (dative singular)
уҡлауҙарға (dative plural)
уҡлауҙы (accusative singular)
уҡлауҙарҙы (accusative plural)
уҡлауҙа (singular)
уҡлауҙарҙа (plural)
уҡлауҙан (singular)
уҡлауҙарҙан (plural)

Происходит от ??


күскен

күскен (nominative singular)
күскендәр (nominative plural)
күскендең (singular)
күскендәрҙең (plural)
күскенгә (dative singular)
күскендәргә (dative plural)
күскенде (accusative singular)
күскендәрҙе (accusative plural)
күскендә (singular)
күскендәрҙә (plural)
күскендән (singular)
күскендәрҙән (plural)

Происходит от гл. күс- «перемещаться».

күсеү

Ближайшее родство


сихыр

Из араб. سحر (siḥr) ‘магия, волшебство, чары’.

сихырсы

Ближайшее родство

существительные

сихырлы

Ближайшее родство

прилагательные

волшебство, колдовство, магия (особенно чёрная), чародейство


сихырсы

sʲï.χɯ̞rˈsɯ̞

сихырсы (nominative singular)
сихырсылар (nominative plural)
сихырсының (singular)
сихырсыларҙың (plural)
сихырсыға (dative singular)
сихырсыларға (dative plural)
сихырсыны (accusative singular)
сихырсыларҙы (accusative plural)
сихырсыла (singular)
сихырсыларҙа (plural)
сихырсынан (singular)
сихырсыларҙан (plural)

Происходит от сущ. башк. сихыр «колдовство, чародейство» + аффикс -сы «производитель действия».

сихыр

Ближайшее родство

существительные

сихырлы

Ближайшее родство

прилагательные

колдун, колдунья; волшебник, волшебница, чародей, чародейка


тылсымсы

tɯ̞ɫ.sɯ̞m.ˈsɯ̞

тылсымсы (nominative singular)
тылсымсылар (nominative plural)
тылсымсының (singular)
тылсымсыларҙың (plural)
тылсымсыға (dative singular)
тылсымсыларға (dative plural)
тылсымсыны (accusative singular)
тылсымсыларҙы (accusative plural)
тылсымсыла (singular)
тылсымсыларҙа (plural)
тылсымсынан (singular)
тылсымсыларҙан (plural)

Происходит от сущ. башк. тылсым «волшебство» + аффикс -сы «производитель действия».

тылсым

Ближайшее родство

существительные

тылсымлы

Ближайшее родство

прилагательные

волшебник, маг, чародей


торош

торош (nominative singular)
тороштар (nominative plural)
тороштоң (singular)
тороштарҙың (plural)
торошҡа (dative singular)
тороштарға (dative plural)
торошто (accusative singular)
тороштарҙы (accusative plural)
торошта (singular)
тороштарҙа (plural)
тороштан (singular)
тороштарҙан (plural)

Происходит от ??

положение, состояние

поза; позиция


ҡарбуҙ

ҡарбуҙ (nominative singular)
ҡарбуҙдар (nominative plural)
ҡарбуҙдың (singular)
ҡарбуҙдарҙың (plural)
ҡарбуҙға (dative singular)
ҡарбуҙдарға (dative plural)
ҡарбуҙды (accusative singular)
ҡарбуҙдарҙы (accusative plural)
ҡарбуҙда (singular)
ҡарбуҙдарҙа (plural)
ҡарбуҙдан (singular)
ҡарбуҙдарҙан (plural)

Происходит от тюркск., ср.: кыпч. ẋarbuz, тур., крымскотат. karpuz из перс. ẋarbūza, ẋarbuza «дыня», собственно говоря, «ослиный огурец», восх. к перс. ẋer «осел», авест. ẋara и ср.-перс. būčinā «огурец». Отсюда русск. арбуз, укр. гарбу́з «тыква», откуда польск. harbuz. Использованы данные словаря М. Фасмера. См. Список литературы.

ботан. арбуз (растение и плод) (Citrúllus lanátus)

адъектив. арбузный


сиңерткә

sʲi.ŋɪ̞rtˈkæ

сиңерткә (nominative singular)
сиңерткәләр (nominative plural)
сиңерткәнең (singular)
сиңерткәләрҙең (plural)
сиңерткәгә (dative singular)
сиңерткәләргә (dative plural)
сиңерткәне (accusative singular)
сиңерткәләрҙе (accusative plural)
сиңерткәлә (singular)
сиңерткәләрҙә (plural)
сиңерткәнән (singular)
сиңерткәләрҙән (plural)

Происходит от пратюркск. *čekürtke «саранча, кузнечик». Ср. азерб. çəyirtkə, казахск. шегіртке, тат. чикерткә, тур. çekirge, узб. chigirtka.

энтомол. кузнечик

энтомол. сверчок


майҙансыҡ

майҙансыҡ (nominative singular)
майҙансыҡтар (nominative plural)
майҙансыҡтың (singular)
майҙансыҡтарҙың (plural)
майҙансыҡҡа (dative singular)
майҙансыҡтарға (dative plural)
майҙансыҡты (accusative singular)
майҙансыҡтарҙы (accusative plural)
майҙансыҡта (singular)
майҙансыҡтарҙа (plural)
майҙансыҡтан (singular)
майҙансыҡтарҙан (plural)

Происходит от сущ. башк. майҙан.

майҙан

Ближайшее родство

существительные

уменьш. к майҙан; площадка; арена


һыуһар

һыуһар (nominative singular)
һыуһарҙар (nominative plural)
һыуһарҙың (singular)
һыуһарҙарҙың (plural)
һыуһарға (dative singular)
һыуһарҙарға (dative plural)
һыуһарҙы (accusative singular)
һыуһарҙарҙы (accusative plural)
һыуһарҙа (singular)
һыуһарҙарҙа (plural)
һыуһарҙан (singular)
һыуһарҙарҙан (plural)

Происходит от ??

адъектив. куний


тамға

тамға (nominative singular)
тамғалар (nominative plural)
тамғаның (singular)
тамғаларҙың (plural)
тамғаға (dative singular)
тамғаларға (dative plural)
тамғаны (accusative singular)
тамғаларҙы (accusative plural)
тамғала (singular)
тамғаларҙа (plural)
тамғанан (singular)
тамғаларҙан (plural)

Происходит от тюркск., ср. чагат., уйг., тат. tamɣa «клеймо владельца, печать, подать, пошлина», тур. damɣa «печать».

тамғалы

Ближайшее родство

прилагательные

тамғалау

Ближайшее родство

тамга (родовой фамильный знак)

метка, клеймо, тавро

перен. печать

Ауыр тормош уның йөҙөнә тамға һалған.

Тяжёлая жизнь наложилапечать на его лицо.


һыртлан

һыртлан (nominative singular)
һыртландар (nominative plural)
һыртландың (singular)
һыртландарҙың (plural)
һыртланға (dative singular)
һыртландарға (dative plural)
һыртланды (accusative singular)
һыртландарҙы (accusative plural)
һыртланда (singular)
һыртландарҙа (plural)
һыртландан (singular)
һыртландарҙан (plural)


сәмреғош

sæm.rɪ̞.ˈʁʊ̞ʂ

сәмреғош (nominative singular)
сәмреғоштың (singular)
сәмреғошҡа (dative singular)
сәмреғошты (accusative singular)
сәмреғошта (singular)
сәмреғоштан (singular)

Соединение: первая часть из иранского источника (авест. mərəγō saēnō), откуда позднее пехл. «Sēnmurw» и перс. سیمرغ, тадж. Симурғ — дословно «вершинник», «птица с вершины дерева/горы»; вторая часть от башк. ҡош «птица».

мифол. Симург (огромная быстрокрылая мифическая птица, вызволяющая людей из беды; царь всех птиц)

геральд. двуглавый орёл

двуглавый орёл


арауыҡ

пространство


белгес

белгес (nominative singular)
белгестәр (nominative plural)
белгестең (singular)
белгестәрҙең (plural)
белгескә (dative singular)
белгестәргә (dative plural)
белгесте (accusative singular)
белгестәрҙе (accusative plural)
белгестә (singular)
белгестәрҙә (plural)
белгестән (singular)
белгестәрҙән (plural)

Отглагольное имя: основа бел- «знать; уметь» + аффикс -гес.

специалист; мастер

Белгес өйрәнсектең хаталарын шунда уҡ күреп, төҙәтеп бара.

Специалист сразу видит ошибки ученика и исправляет (их).

Был атамалар тик белгестәргә генә аңлайышлы.

Эти термины понятны толькоспециалистам.


ата-әсә

ата-әсә (nominative singular)
ата-әсәләр (nominative plural)
ата-әсәнең (singular)
ата-әсәләрҙең (plural)
ата-әсәгә (dative singular)
ата-әсәләргә (dative plural)
ата-әсәне (accusative singular)
ата-әсәләрҙе (accusative plural)
ата-әсәлә (singular)
ата-әсәләрҙә (plural)
ата-әсәнән (singular)
ата-әсәләрҙән (plural)

Из ата «отец» + әсә «мать».

собир. родители

Балалар ата-әсәләренән өлгө ала.

Дети берут пример сродителей.

адъектив. родительский

родительский

Ата-әсәләр йыйылышы.

Родительское собрание.


атай-әсәй

атай-әсәй (nominative singular)
атай-әсәйҙәр (nominative plural)
атай-әсәйҙең (singular)
атай-әсәйҙәрҙең (plural)
атай-әсәйгә (dative singular)
атай-әсәйҙәргә (dative plural)
атай-әсәйҙе (accusative singular)
атай-әсәйҙәрҙе (accusative plural)
атай-әсәйҙә (singular)
атай-әсәйҙәрҙә (plural)
атай-әсәйҙән (singular)
атай-әсәйҙәрҙән (plural)

Из атай «отец, папа» + әсәй «мать, мама».

родитель, родители

Кешене атай-әсәй генә түгел, мөхит тә тәрбиәләй.

Человека воспитывают не толькородители, но и окружение.

Һәр кешенең аңында «эске бала», «өлкән кеше» һәм «атай-әсәй» йәшәй.

В сознании каждого человека живёт "внутренний ребёнок", "взрослый человек" и "родитель".


ошаҡ

ошаҡ (nominative singular)
ошаҡтар (nominative plural)
ошаҡтың (singular)
ошаҡтарҙың (plural)
ошаҡҡа (dative singular)
ошаҡтарға (dative plural)
ошаҡты (accusative singular)
ошаҡтарҙы (accusative plural)
ошаҡта (singular)
ошаҡтарҙа (plural)
ошаҡтан (singular)
ошаҡтарҙан (plural)

Происходит от пратюркск. *uĺak «клевета»; ср. казахск. өсек «сплетня, слухи», кирг. ушак «сплетня; клевета».

ошаҡсы

Ближайшее родство

существительные

ошаҡлау

Ближайшее родство

донос, ябеда, кляуза; наушничество; клевета, извет


ошаҡсы

ошаҡсы (nominative singular)
ошаҡсылар (nominative plural)
ошаҡсының (singular)
ошаҡсыларҙың (plural)
ошаҡсыға (dative singular)
ошаҡсыларға (dative plural)
ошаҡсыны (accusative singular)
ошаҡсыларҙы (accusative plural)
ошаҡсыла (singular)
ошаҡсыларҙа (plural)
ошаҡсынан (singular)
ошаҡсыларҙан (plural)

Происходит от сущ. ошаҡ + аффикс -сы «производитель действия».

ошаҡ

Ближайшее родство

существительные

ошаҡлау

Ближайшее родство

доносчик, ябедник

Ләкин Римда ялағайҙар менән ошаҡсылар арҡаһында Сенат менән мөнәсәбәттәре тиҙ арала боҙола.

Но в Риме его отношения с Сенатом скоро были испорчены льстецами идоносчиками.


йондоҙлоҡ

jʊ̞n.dʊ̞ð.ˈɫʊ̞q

йондоҙлоҡ (nominative singular)
йондоҙлоҡтар (nominative plural)
йондоҙлоҡтоң (singular)
йондоҙлоҡтарҙың (plural)
йондоҙлоҡҡа (dative singular)
йондоҙлоҡтарға (dative plural)
йондоҙлоҡто (accusative singular)
йондоҙлоҡтарҙы (accusative plural)
йондоҙлоҡта (singular)
йондоҙлоҡтарҙа (plural)
йондоҙлоҡтан (singular)
йондоҙлоҡтарҙан (plural)

Происходит от сущ. йондоҙ «звезда» + аффикс -лоҡ.

йондоҙсоҡ

Ближайшее родство

уменьш.-ласк. формы

йондоҙ

Ближайшее родство

существительные

йондоҙнамә

Ближайшее родство

существительные

йондоҙсо

Ближайшее родство

существительные

йондоҙло

Ближайшее родство

прилагательные

астрон. созвездие

Оло Етегән йондоҙлоғо.

Созвездие Большой Медведицы.


сәнғәт

sæŋ.ˈɢæt ~ sæn.ˈɢæt

сәнғәт (nominative singular)
сәнғәттәр (nominative plural)
сәнғәттең (singular)
сәнғәттәрҙең (plural)
сәнғәткә (dative singular)
сәнғәттәргә (dative plural)
сәнғәтте (accusative singular)
сәнғәттәрҙе (accusative plural)
сәнғәттә (singular)
сәнғәттәрҙә (plural)
сәнғәттән (singular)
сәнғәттәрҙән (plural)

Из араб. صنعة (ṣanʿa) ‘искусство’.


шишә

шишә (nominative singular)
шишәләр (nominative plural)
шишәнең (singular)
шишәләрҙең (plural)
шишәгә (dative singular)
шишәләргә (dative plural)
шишәне (accusative singular)
шишәләрҙе (accusative plural)
шишәлә (singular)
шишәләрҙә (plural)
шишәнән (singular)
шишәләрҙән (plural)

Из перс. شیشه (šiše) ‘стекло’.

вост.-башк. стекло (материал)

стекло (материал)


елкә

елкә (nominative singular)
елкәләр (nominative plural)
елкәнең (singular)
елкәләрҙең (plural)
елкәгә (dative singular)
елкәләргә (dative plural)
елкәне (accusative singular)
елкәләрҙе (accusative plural)
елкәлә (singular)
елкәләрҙә (plural)
елкәнән (singular)
елкәләрҙән (plural)

Происходит от ??

анат. затылок (затылочный)

затылок (затылочный)

задняя часть ворота

анат. загривок, холка

загривок, холка


баҫҡыс

баҫҡыс (nominative singular)
баҫҡыстар (nominative plural)
баҫҡыстың (singular)
баҫҡыстарҙың (plural)
баҫҡысҡа (dative singular)
баҫҡыстарға (dative plural)
баҫҡысты (accusative singular)
баҫҡыстарҙы (accusative plural)
баҫҡыста (singular)
баҫҡыстарҙа (plural)
баҫҡыстан (singular)
баҫҡыстарҙан (plural)

Происходит от ??

лестница; стремянка; сходня, трап

ступенька; подножка

перен. ступень; степень, стадия; период; разряд; фаза


байлыҡ

байлыҡ (nominative singular)
байлыҡтар (nominative plural)
байлыҡтың (singular)
байлыҡтарҙың (plural)
байлыҡҡа (dative singular)
байлыҡтарға (dative plural)
байлыҡты (accusative singular)
байлыҡтарҙы (accusative plural)
байлыҡта (singular)
байлыҡтарҙа (plural)
байлыҡтан (singular)
байлыҡтарҙан (plural)

Происходит от прил. бай + аффикс -лыҡ.

бай

Ближайшее родство

прилагательные

богатство, состояние; достаток


баҙ

баҙ (nominative singular)
баҙҙар (nominative plural)
баҙҙың (singular)
баҙҙарҙың (plural)
баҙға (dative singular)
баҙҙарға (dative plural)
баҙҙы (accusative singular)
баҙҙарҙы (accusative plural)
баҙҙа (singular)
баҙҙарҙа (plural)
баҙҙан (singular)
баҙҙарҙан (plural)

Происходит от ??

погреб, подпол, подполье, подвал

Төпсөк иҙән ярығына төшөп китеп, баҙҙа ут тоҡанған.

Окурок упал сквозь щель в полу, (и) вподвале вспыхнул пожар.

яма (для перегонки дёгтя и обжигания угля)


ихтилал

ихтилал (nominative singular)
ихтилалдар (nominative plural)
ихтилалдың (singular)
ихтилалдарҙың (plural)
ихтилалға (dative singular)
ихтилалдарға (dative plural)
ихтилалды (accusative singular)
ихтилалдарҙы (accusative plural)
ихтилалда (singular)
ихтилалдарҙа (plural)
ихтилалдан (singular)
ихтилалдарҙан (plural)

Из араб. إختلال (iḵtilāl) ‘расстройство; ненормальность; беспорядок’.

беспорядки; бунт, восстание, мятеж

устар. революция (революционный)

революция (революционный)


байраҡсы

байраҡсы (nominative singular)
байраҡсылар (nominative plural)
байраҡсының (singular)
байраҡсыларҙың (plural)
байраҡсыға (dative singular)
байраҡсыларға (dative plural)
байраҡсыны (accusative singular)
байраҡсыларҙы (accusative plural)
байраҡсыла (singular)
байраҡсыларҙа (plural)
байраҡсынан (singular)
байраҡсыларҙан (plural)

От сущ. башк. байраҡ «знамя, флаг» + формант башк. -сы «производитель действия; профессия».

байраҡ

Ближайшее родство

существительные


буҫаға

буҫаға (nominative singular)
буҫағалар (nominative plural)
буҫағаның (singular)
буҫағаларҙың (plural)
буҫағаға (dative singular)
буҫағаларға (dative plural)
буҫағаны (accusative singular)
буҫағаларҙы (accusative plural)
буҫағала (singular)
буҫағаларҙа (plural)
буҫағанан (singular)
буҫағаларҙан (plural)

Из среднемонг. بوساقه (bosaga; «порог»), ср. монг. босго «порог».


тупһа

тупһа (nominative singular)
тупһалар (nominative plural)
тупһаның (singular)
тупһаларҙың (plural)
тупһаға (dative singular)
тупһаларға (dative plural)
тупһаны (accusative singular)
тупһаларҙы (accusative plural)
тупһала (singular)
тупһаларҙа (plural)
тупһанан (singular)
тупһаларҙан (plural)

Происходит от ??

дверная петля, шарнир


ғәскәр

ʁæsˈkær ~ ɢæsˈkær

ғәскәр (nominative singular)
ғәскәрҙәр (nominative plural)
ғәскәрҙең (singular)
ғәскәрҙәрҙең (plural)
ғәскәргә (dative singular)
ғәскәрҙәргә (dative plural)
ғәскәрҙе (accusative singular)
ғәскәрҙәрҙе (accusative plural)
ғәскәрҙә (singular)
ғәскәрҙәрҙә (plural)
ғәскәрҙән (singular)
ғәскәрҙәрҙән (plural)

Из араб. عسكر (ʿaskar) ‘армия’.

ғәскәри

Ближайшее родство

прилагательные

войско, войска, вооруженные силы, армия

войско, войска (совокупность воинских частей определённого назначения)

Йәйәүле ғәскәр.

Пешеевойско, пехота.

Ҡоро ер ғәскәрҙәре.

Сухопутныевойска.

перен. армия


аслыҡ

аслыҡ (nominative singular)
аслыҡтар (nominative plural)
аслыҡтың (singular)
аслыҡтарҙың (plural)
аслыҡҡа (dative singular)
аслыҡтарға (dative plural)
аслыҡты (accusative singular)
аслыҡтарҙы (accusative plural)
аслыҡта (singular)
аслыҡтарҙа (plural)
аслыҡтан (singular)
аслыҡтарҙан (plural)

От ас «голодный» + -лыҡ "аффикс абстракции, обладания качеством".

ас

Ближайшее родство

прилагательные

Тырыш кеше матур йәшәр, ялҡау кеше аслыҡтан үлер.

Старательный человек хорошо живёт, ленивый человек отголода умрёт.

адъектив. голодный


яҙыҡ

яҙыҡ (nominative singular)
яҙыҡтар (nominative plural)
яҙыҡтың (singular)
яҙыҡтарҙың (plural)
яҙыҡҡа (dative singular)
яҙыҡтарға (dative plural)
яҙыҡты (accusative singular)
яҙыҡтарҙы (accusative plural)
яҙыҡта (singular)
яҙыҡтарҙа (plural)
яҙыҡтан (singular)
яҙыҡтарҙан (plural)

Происходит от др.-тюрк. "jazuq, jazuγ" («грех, проступок»), от др.-тюрк. jaz- «ошибаться, совершить грех».

яҙыҡлы

Ближайшее родство

прилагательные

грех, проступок, провинность, заблуждение, ошибка

Һалып бирелгән ризыҡты ҡалдырырға ярамай, яҙыҡ була, хужаны ихтирам итмәү һанала.

Нельзя оставлять (недоеденной) поданную еду — это являетсягрехом, считается неуважением к хозяину.

«Рухы һәм тәне һау кешеләргә...», 15-04-2011 // «Киске Өфө»

Рухы һәм тәне һау кешеләргә...

адъектив. грешный


маңлай

маңлай (nominative singular)
маңлайҙар (nominative plural)
маңлайҙың (singular)
маңлайҙарҙың (plural)
маңлайға (dative singular)
маңлайҙарға (dative plural)
маңлайҙы (accusative singular)
маңлайҙарҙы (accusative plural)
маңлайҙа (singular)
маңлайҙарҙа (plural)
маңлайҙан (singular)
маңлайҙарҙан (plural)

Происходит от ср.-монг. ᠮᠠᠩᠯᠠᠢ, см. монг. магнай

анат. лоб, чело (лобный)

лоб, чело (лобный)


ижад

ижад (nominative singular)
ижадтар (nominative plural)
ижадтың (singular)
ижадтарҙың (plural)
ижадҡа (dative singular)
ижадтарға (dative plural)
ижадты (accusative singular)
ижадтарҙы (accusative plural)
ижадта (singular)
ижадтарҙа (plural)
ижадтан (singular)
ижадтарҙан (plural)

Из араб. إيجاد (ʾījād).

ижадсы

Ближайшее родство

существительные

ижади

Ближайшее родство

прилагательные

творчество (творческий)

Ижад минең өсөн — күңел талабы ул.

Для менятворчество — это потребность души.


берғаҙан

берғаҙан (nominative singular)
берғаҙандар (nominative plural)
берғаҙандың (singular)
берғаҙандарҙың (plural)
берғаҙанға (dative singular)
берғаҙандарға (dative plural)
берғаҙанды (accusative singular)
берғаҙандарҙы (accusative plural)
берғаҙанда (singular)
берғаҙандарҙа (plural)
берғаҙандан (singular)
берғаҙандарҙан (plural)

Происходит от ??

орнитол. пеликан (лат. Pelecanus)


ҡондоҙ

ҡондоҙ (nominative singular)
ҡондоҙҙар (nominative plural)
ҡондоҙҙоң (singular)
ҡондоҙҙарҙың (plural)
ҡондоҙға (dative singular)
ҡондоҙҙарға (dative plural)
ҡондоҙҙо (accusative singular)
ҡондоҙҙарҙы (accusative plural)
ҡондоҙҙа (singular)
ҡондоҙҙарҙа (plural)
ҡондоҙҙан (singular)
ҡондоҙҙарҙан (plural)

Происходит от ??

зоол. бобр, бобёр

адъектив. бобровый


ҡоймаҡ

ҡоймаҡ (nominative singular)
ҡоймаҡтар (nominative plural)
ҡоймаҡтың (singular)
ҡоймаҡтарҙың (plural)
ҡоймаҡҡа (dative singular)
ҡоймаҡтарға (dative plural)
ҡоймаҡты (accusative singular)
ҡоймаҡтарҙы (accusative plural)
ҡоймаҡта (singular)
ҡоймаҡтарҙа (plural)
ҡоймаҡтан (singular)
ҡоймаҡтарҙан (plural)

Происходит от ??

кулин., гастрон. блин; оладья

блин; оладья


йөҙөк

йөҙөк (nominative singular)
йөҙөктәр (nominative plural)
йөҙөктөң (singular)
йөҙөктәрҙең (plural)
йөҙөккә (dative singular)
йөҙөктәргә (dative plural)
йөҙөктө (accusative singular)
йөҙөктәрҙе (accusative plural)
йөҙөктә (singular)
йөҙөктәрҙә (plural)
йөҙөктән (singular)
йөҙөктәрҙән (plural)

Происходит от ??


ирлән

ирлән (nominative singular)
ирләндәр (nominative plural)
ирләндең (singular)
ирләндәрҙең (plural)
ирләнгә (dative singular)
ирләндәргә (dative plural)
ирләнде (accusative singular)
ирләндәрҙе (accusative plural)
ирләндә (singular)
ирләндәрҙә (plural)
ирләндән (singular)
ирләндәрҙән (plural)

Происходит от ??

зоол. хомяк (хомячий) (лат. Cricetinae)

хомяк (хомячий) (лат. Cricetinae)


кәңәшсе

кәңәшсе (nominative singular)
кәңәшселәр (nominative plural)
кәңәшсенең (singular)
кәңәшселәрҙең (plural)
кәңәшсегә (dative singular)
кәңәшселәргә (dative plural)
кәңәшсене (accusative singular)
кәңәшселәрҙе (accusative plural)
кәңәшселә (singular)
кәңәшселәрҙә (plural)
кәңәшсенән (singular)
кәңәшселәрҙән (plural)

От башк. кәңәш «совет» + башк. -се «производитель действия».

кәңәш

Ближайшее родство

существительные


балдаҡ

балдаҡ (nominative singular)
балдаҡтар (nominative plural)
балдаҡтың (singular)
балдаҡтарҙың (plural)
балдаҡҡа (dative singular)
балдаҡтарға (dative plural)
балдаҡты (accusative singular)
балдаҡтарҙы (accusative plural)
балдаҡта (singular)
балдаҡтарҙа (plural)
балдаҡтан (singular)
балдаҡтарҙан (plural)

Происходит от ??

кольцо, колечко (кольцевой)


ҡаҙы

ҡаҙы (nominative singular)
ҡаҙылар (nominative plural)
ҡаҙының (singular)
ҡаҙыларҙың (plural)
ҡаҙыға (dative singular)
ҡаҙыларға (dative plural)
ҡаҙыны (accusative singular)
ҡаҙыларҙы (accusative plural)
ҡаҙыла (singular)
ҡаҙыларҙа (plural)
ҡаҙынан (singular)
ҡаҙыларҙан (plural)

Происходит от ??

конское сало, покрывающее брюшину и рёбра

кулин. казы; домашняя колбаса из цельной полосы такого сала с мясом


артылыш

артылыш (nominative singular)
артылыштар (nominative plural)
артылыштың (singular)
артылыштарҙың (plural)
артылышҡа (dative singular)
артылыштарға (dative plural)
артылышты (accusative singular)
артылыштарҙы (accusative plural)
артылышта (singular)
артылыштарҙа (plural)
артылыштан (singular)
артылыштарҙан (plural)

Происходит от ??

геогр. перевал


сыуаш

сыуаш (nominative singular)
сыуаштар (nominative plural)
сыуаштың (singular)
сыуаштарҙың (plural)
сыуашҡа (dative singular)
сыуаштарға (dative plural)
сыуашты (accusative singular)
сыуаштарҙы (accusative plural)
сыуашта (singular)
сыуаштарҙа (plural)
сыуаштан (singular)
сыуаштарҙан (plural)

Происходит от ??

адъектив. чувашский

Сыуаш теле.

Чувашский язык.


һаҙағай

һаҙағай (nominative singular)
һаҙағайҙар (nominative plural)
һаҙағайҙың (singular)
һаҙағайҙарҙың (plural)
һаҙағайға (dative singular)
һаҙағайҙарға (dative plural)
һаҙағайҙы (accusative singular)
һаҙағайҙарҙы (accusative plural)
һаҙағайҙа (singular)
һаҙағайҙарҙа (plural)
һаҙағайҙан (singular)
һаҙағайҙарҙан (plural)

Происходит от ??

северное сияние, полярное сияние


һандыҡ

һандыҡ (nominative singular)
һандыҡтар (nominative plural)
һандыҡтың (singular)
һандыҡтарҙың (plural)
һандыҡҡа (dative singular)
һандыҡтарға (dative plural)
һандыҡты (accusative singular)
һандыҡтарҙы (accusative plural)
һандыҡта (singular)
һандыҡтарҙа (plural)
һандыҡтан (singular)
һандыҡтарҙан (plural)

Из перс. صندوق (sanduq), далее из араб. صندوق (ṣundūq).

сундук (сундучный)


таж

таж (nominative singular)
таждар (nominative plural)
таждың (singular)
таждарҙың (plural)
тажға (dative singular)
таждарға (dative plural)
тажды (accusative singular)
таждарҙы (accusative plural)
тажда (singular)
таждарҙа (plural)
таждан (singular)
таждарҙан (plural)

Из перс. تاج (tâj) ‘корона, венец’.

корона, венец (коронный, венечный)

ботан. венчик (часть цветка)

венчик (часть цветка)


йыуашлыҡ

йыуашлыҡ (nominative singular)
йыуашлыҡтың (singular)
йыуашлыҡҡа (dative singular)
йыуашлыҡты (accusative singular)
йыуашлыҡта (singular)
йыуашлыҡтан (singular)

Происходит от прил. йыуаш «кроткий, смирный, безропотный» + аффикс -лыҡ.

йыуаш

Ближайшее родство

прилагательные

кротость, смиренность, безропотность


әкиәт

әкиәт (nominative singular)
әкиәттәр (nominative plural)
әкиәттең (singular)
әкиәттәрҙең (plural)
әкиәткә (dative singular)
әкиәттәргә (dative plural)
әкиәтте (accusative singular)
әкиәттәрҙе (accusative plural)
әкиәттә (singular)
әкиәттәрҙә (plural)
әкиәттән (singular)
әкиәттәрҙән (plural)

Из араб. حكاية (ḥikāya(t)) ‘рассказ, повесть, история; сказка’

"Аҫыл таш тауы" исемле йәнһүрәт циклына ике башҡорт әкиәте лә ингән.

В мультипликационный цикл "Гора самоцветов" вошли и две башкирскиесказки.

перен. сказки, байки, небылица, вздор

сказки, байки, небылица, вздор


йомаҡ

йомаҡ (nominative singular)
йомаҡтар (nominative plural)
йомаҡтың (singular)
йомаҡтарҙың (plural)
йомаҡҡа (dative singular)
йомаҡтарға (dative plural)
йомаҡты (accusative singular)
йомаҡтарҙы (accusative plural)
йомаҡта (singular)
йомаҡтарҙа (plural)
йомаҡтан (singular)
йомаҡтарҙан (plural)

Происходит от пратюрк. *jom(ŋ)ak «рассказ, притча; загадка».


йәһүд

От араб. يهود (yahūd) ‘евреи, иудеи’.

йәһүди

Ближайшее родство

прилагательные

иудей, еврей (иудейский, еврейский)


эҙ

эҙ (nominative singular)
эҙҙәр (nominative plural)
эҙҙең (singular)
эҙҙәрҙең (plural)
эҙгә (dative singular)
эҙҙәргә (dative plural)
эҙҙе (accusative singular)
эҙҙәрҙе (accusative plural)
эҙҙә (singular)
эҙҙәрҙә (plural)
эҙҙән (singular)
эҙҙәрҙән (plural)

Происходит от др.-тюрк. iz «след», восходит к пратюркск. *īŕ.

прям. и перен. след, отпечаток

прям. и след, отпечаток

бармак эҙе

отпечаток пальца

бүре эҙе

Психология ҡануны буйынса, кире мәғлүмәт ыңғайына ҡарағанда хәтерҙә тәрәнерәк эҙ ҡалдыра һәм оҙағыраҡ һаҡлана.

Согласно закону психологии, негативная информация оставляет более глубокийслед в памяти и сохраняется дольше, чем позитивная.

«Ни өсөн уҡыусы...», 25-03-2011 гг. // «Киске Өфө»

Ни өсөн уҡыусы...

перен. русло, направление

русло, направление

Һуғыш тыныс тормошто икенсе эҙгә төшөрҙө.

Война повернула мирную жизнь в новоерусло.


ҡарғыш

ҡарғыш (nominative singular)
ҡарғыштар (nominative plural)
ҡарғыштың (singular)
ҡарғыштарҙың (plural)
ҡарғышҡа (dative singular)
ҡарғыштарға (dative plural)
ҡарғышты (accusative singular)
ҡарғыштарҙы (accusative plural)
ҡарғышта (singular)
ҡарғыштарҙа (plural)
ҡарғыштан (singular)
ҡарғыштарҙан (plural)

Происходит от др.-тюркск. qarγïš «проклятие».


ҡарсыҡ

ҡарсыҡ (nominative singular)
ҡарсыҡтар (nominative plural)
ҡарсыҡтың (singular)
ҡарсыҡтарҙың (plural)
ҡарсыҡҡа (dative singular)
ҡарсыҡтарға (dative plural)
ҡарсыҡты (accusative singular)
ҡарсыҡтарҙы (accusative plural)
ҡарсыҡта (singular)
ҡарсыҡтарҙа (plural)
ҡарсыҡтан (singular)
ҡарсыҡтарҙан (plural)

Происходит от др.-тюрк. qart, qarï «старый», см. также ҡарт.

старуха, старушка, бабушка

Зөбәржәт ҡарсыҡ уҫал булды, килененә көн бирмәне.

Старая Зубаржат была злой, невестке житья не давала.


ҡутыр

ҡутыр (nominative singular)
ҡутырдар (nominative plural)
ҡутырдың (singular)
ҡутырдарҙың (plural)
ҡутырға (dative singular)
ҡутырдарға (dative plural)
ҡутырды (accusative singular)
ҡутырдарҙы (accusative plural)
ҡутырда (singular)
ҡутырдарҙа (plural)
ҡутырдан (singular)
ҡутырдарҙан (plural)

Происходит от пратюркск. *Kotur «парша, короста», от которой в числе прочего произошли: др.-тюрк. qotur, qotïr, башк. ҡутыр, казахск. қотыр, кирг., тувинск. кодур, карач.-балк., кумыкск. къотур, ногайск. котыр, тат. кутыр (qutır), туркм. gotur, узб. qoʻtir (қўтир) «чесотка», уйгурск. قوتۇر (qotur), хакас. ходыр и др.

короста, струп


ҡағиҙә

qä.ʁɨ̯i͜.ˈðæ

ҡағиҙә (nominative singular)
ҡағиҙәләр (nominative plural)
ҡағиҙәнең (singular)
ҡағиҙәләрҙең (plural)
ҡағиҙәгә (dative singular)
ҡағиҙәләргә (dative plural)
ҡағиҙәне (accusative singular)
ҡағиҙәләрҙе (accusative plural)
ҡағиҙәлә (singular)
ҡағиҙәләрҙә (plural)
ҡағиҙәнән (singular)
ҡағиҙәләрҙән (plural)

Из араб. قاعدة (qāʿida) ‘правило, норма, положение, принцип’.


ҡын

ҡын (nominative singular)
ҡындар (nominative plural)
ҡындың (singular)
ҡындарҙың (plural)
ҡынға (dative singular)
ҡындарға (dative plural)
ҡынды (accusative singular)
ҡындарҙы (accusative plural)
ҡында (singular)
ҡындарҙа (plural)
ҡындан (singular)
ҡындарҙан (plural)

Происходит от ??


ҡаҙаныш

ҡаҙаныш (nominative singular)
ҡаҙаныштар (nominative plural)
ҡаҙаныштың (singular)
ҡаҙаныштарҙың (plural)
ҡаҙанышҡа (dative singular)
ҡаҙаныштарға (dative plural)
ҡаҙанышты (accusative singular)
ҡаҙаныштарҙы (accusative plural)
ҡаҙанышта (singular)
ҡаҙаныштарҙа (plural)
ҡаҙаныштан (singular)
ҡаҙаныштарҙан (plural)

Происходит от ??

завоевание, достижение, успех


Баныу

Баныу (nominative singular)
Баныуҙар (nominative plural)
Баныуҙың (singular)
Баныуҙарҙың (plural)
Баныуға (dative singular)
Баныуҙарға (dative plural)
Баныуҙы (accusative singular)
Баныуҙарҙы (accusative plural)
Баныуҙа (singular)
Баныуҙарҙа (plural)
Баныуҙан (singular)
Баныуҙарҙан (plural)

Из перс. بانو (bânu).

Бану (женское имя)


Зөлфиә

zʏ̞l.fʲi.ˈʲæ

Зөлфиә (nominative singular)
Зөлфиәләр (nominative plural)
Зөлфиәнең (singular)
Зөлфиәләрҙең (plural)
Зөлфиәгә (dative singular)
Зөлфиәләргә (dative plural)
Зөлфиәне (accusative singular)
Зөлфиәләрҙе (accusative plural)
Зөлфиәлә (singular)
Зөлфиәләрҙә (plural)
Зөлфиәнән (singular)
Зөлфиәләрҙән (plural)

Из перс. زلفيه (Zolfiyya), от перс. زلف (zolf) ‘локон’.

Зульфия (женское имя)


Зөлхизә

zʏ̞l.χɨ̯͜i.ˈzæ

Зөлхизә (nominative singular)
Зөлхизәләр (nominative plural)
Зөлхизәнең (singular)
Зөлхизәләрҙең (plural)
Зөлхизәгә (dative singular)
Зөлхизәләргә (dative plural)
Зөлхизәне (accusative singular)
Зөлхизәләрҙе (accusative plural)
Зөлхизәлә (singular)
Зөлхизәләрҙә (plural)
Зөлхизәнән (singular)
Зөлхизәләрҙән (plural)

Из араб. ذو الحجة (ḏū l-ḥijja) ‘Зуль-хиджа (двенадцатый месяц исламского календаря)’.

Зульхиза (женское имя)


Гөлбаныу

ɡʏ̞l.bä.ˈnɯ̞w

Гөлбаныу (nominative singular)
Гөлбаныуҙар (nominative plural)
Гөлбаныуҙың (singular)
Гөлбаныуҙарҙың (plural)
Гөлбаныуға (dative singular)
Гөлбаныуҙарға (dative plural)
Гөлбаныуҙы (accusative singular)
Гөлбаныуҙарҙы (accusative plural)
Гөлбаныуҙа (singular)
Гөлбаныуҙарҙа (plural)
Гөлбаныуҙан (singular)
Гөлбаныуҙарҙан (plural)

Из башк. гөл «цветок» + башк. Баныу (девушка, дама; женское имя) или целиком из перс. گلبانو (gol-bânu).

Гульбану (женское имя)

Гөлбаныу намаҙлығын йәйеп, өмөт менән ҡиблаға йөҙөн борҙо.

Гульбану расстелила намазлык (молитвенный коврик), и с надеждой повернулась лицом к кибле.


Йәмилә

Йәмилә (nominative singular)
Йәмиләләр (nominative plural)
Йәмиләнең (singular)
Йәмиләләрҙең (plural)
Йәмиләгә (dative singular)
Йәмиләләргә (dative plural)
Йәмиләне (accusative singular)
Йәмиләләрҙе (accusative plural)
Йәмиләлә (singular)
Йәмиләләрҙә (plural)
Йәмиләнән (singular)
Йәмиләләрҙән (plural)

Из араб. جميلة (jamīla) ‘красивая’, женск. к араб. جميل (jamīl) ‘красивый’.

Йәмил

Ближайшее родство

имена собственные

Ямиля (женское имя)


Ғәйшә

ɢæj.ˈʃæ ~ ʁæj.ˈʃæ

Ғәйшә (nominative singular)
Ғәйшәләр (nominative plural)
Ғәйшәнең (singular)
Ғәйшәләрҙең (plural)
Ғәйшәгә (dative singular)
Ғәйшәләргә (dative plural)
Ғәйшәне (accusative singular)
Ғәйшәләрҙе (accusative plural)
Ғәйшәлә (singular)
Ғәйшәләрҙә (plural)
Ғәйшәнән (singular)
Ғәйшәләрҙән (plural)

Из араб. عائشة (ʿāʾiša).

Гайша (женское имя)


Нидерланд

Происходит от ??


Ғүмәр

Ғүмәр (nominative singular)
Ғүмәрләр (nominative plural)
Ғүмәрнең (singular)
Ғүмәрләрҙең (plural)
Ғүмәргә (dative singular)
Ғүмәрләргә (dative plural)
Ғүмәрне (accusative singular)
Ғүмәрләрҙе (accusative plural)
Ғүмәрлә (singular)
Ғүмәрләрҙә (plural)
Ғүмәрнән (singular)
Ғүмәрләрҙән (plural)

Из араб. عمر (ʿumar) ‘процветающий, долгоживущий’.

Гумер (мужское имя)


Зөләйхә

Зөләйхә (nominative singular)
Зөләйхәләр (nominative plural)
Зөләйхәнең (singular)
Зөләйхәләрҙең (plural)
Зөләйхәгә (dative singular)
Зөләйхәләргә (dative plural)
Зөләйхәне (accusative singular)
Зөләйхәләрҙе (accusative plural)
Зөләйхәлә (singular)
Зөләйхәләрҙә (plural)
Зөләйхәнән (singular)
Зөләйхәләрҙән (plural)

Из араб. زليخا (zulayḵā).

Зуляйха (женское имя)


ваҡлыҡ

ваҡлыҡ (nominative singular)
ваҡлыҡтар (nominative plural)
ваҡлыҡтың (singular)
ваҡлыҡтарҙың (plural)
ваҡлыҡҡа (dative singular)
ваҡлыҡтарға (dative plural)
ваҡлыҡты (accusative singular)
ваҡлыҡтарҙы (accusative plural)
ваҡлыҡта (singular)
ваҡлыҡтарҙа (plural)
ваҡлыҡтан (singular)
ваҡлыҡтарҙан (plural)

Происходит от башк. ваҡ «мелкий» + башк. -лыҡ «аффикс абстракции».

ваҡ

Ближайшее родство

прилагательные

ваҡлашыу

Ближайшее родство

мелочь, пустяк

перен. мелочность; низость

мелочность; низость


татыулыҡ

tɑ.tɯ̞w.ˈɫɯ̞q

татыулыҡ (nominative singular)
татыулыҡтар (nominative plural)
татыулыҡтың (singular)
татыулыҡтарҙың (plural)
татыулыҡҡа (dative singular)
татыулыҡтарға (dative plural)
татыулыҡты (accusative singular)
татыулыҡтарҙы (accusative plural)
татыулыҡта (singular)
татыулыҡтарҙа (plural)
татыулыҡтан (singular)
татыулыҡтарҙан (plural)

Происходит от башк. татыу «дружный, согласный» + башк. -лыҡ «аффикс абстракции».

татыу

Ближайшее родство

прилагательные

мир, дружба, согласие


урмансы

урмансы (nominative singular)
урмансылар (nominative plural)
урмансының (singular)
урмансыларҙың (plural)
урмансыға (dative singular)
урмансыларға (dative plural)
урмансыны (accusative singular)
урмансыларҙы (accusative plural)
урмансыла (singular)
урмансыларҙа (plural)
урмансынан (singular)
урмансыларҙан (plural)

От башк. урман «лес» + -сы «аффикс профессии».

урман

Ближайшее родство

существительные

урманлыҡ

Ближайшее родство

существительные

урмансылыҡ

Ближайшее родство

существительные

урманлы

Ближайшее родство

прилагательные

урманһыҙ

Ближайшее родство

прилагательные

лесник (работник лесного хозяйства)


Әнүәр

Әнүәр (nominative singular)
Әнүәрҙәр (nominative plural)
Әнүәрҙең (singular)
Әнүәрҙәрҙең (plural)
Әнүәргә (dative singular)
Әнүәрҙәргә (dative plural)
Әнүәрҙе (accusative singular)
Әнүәрҙәрҙе (accusative plural)
Әнүәрҙә (singular)
Әнүәрҙәрҙә (plural)
Әнүәрҙән (singular)
Әнүәрҙәрҙән (plural)

Из араб. أنور (ʾanwar).

Анвар, Анвер (мужское имя)


биҙәк

биҙәк (nominative singular)
биҙәктәр (nominative plural)
биҙәктең (singular)
биҙәктәрҙең (plural)
биҙәккә (dative singular)
биҙәктәргә (dative plural)
биҙәкте (accusative singular)
биҙәктәрҙе (accusative plural)
биҙәктә (singular)
биҙәктәрҙә (plural)
биҙәктән (singular)
биҙәктәрҙән (plural)

Происходит от др.-тюрк. bezäk, из bezä- «украшать».

биҙәксе

Ближайшее родство

существительные

биҙәкле

Ближайшее родство

прилагательные

узор, рисунок, набойка (на ткани)

перен. украшение


батҡаҡлыҡ

bɑtqɑq.ˈɫɯ̞q

батҡаҡлыҡ (nominative singular)
батҡаҡлыҡтар (nominative plural)
батҡаҡлыҡтың (singular)
батҡаҡлыҡтарҙың (plural)
батҡаҡлыҡҡа (dative singular)
батҡаҡлыҡтарға (dative plural)
батҡаҡлыҡты (accusative singular)
батҡаҡлыҡтарҙы (accusative plural)
батҡаҡлыҡта (singular)
батҡаҡлыҡтарҙа (plural)
батҡаҡлыҡтан (singular)
батҡаҡлыҡтарҙан (plural)

Происходит от башк. батҡаҡ «грязь, слякоть» + башк. -лыҡ «аффикс абстракции».

батҡаҡ

Ближайшее родство

существительные

топкое, болотистое место; топь

перен. тяжёлое, безвыходное положение

тяжёлое, безвыходное положение


радиомаяҡ

техн. радиомаяк


бәшмәк

бәшмәк (nominative singular)
бәшмәктәр (nominative plural)
бәшмәктең (singular)
бәшмәктәрҙең (plural)
бәшмәккә (dative singular)
бәшмәктәргә (dative plural)
бәшмәкте (accusative singular)
бәшмәктәрҙе (accusative plural)
бәшмәктә (singular)
бәшмәктәрҙә (plural)
бәшмәктән (singular)
бәшмәктәрҙән (plural)

Происходит от ??


бетеү

бетеү (nominative singular)
бетеүҙәр (nominative plural)
бетеүҙең (singular)
бетеүҙәрҙең (plural)
бетеүгә (dative singular)
бетеүҙәргә (dative plural)
бетеүҙе (accusative singular)
бетеүҙәрҙе (accusative plural)
бетеүҙә (singular)
бетеүҙәрҙә (plural)
бетеүҙән (singular)
бетеүҙәрҙән (plural)

Родственно др.-тюрк. 𐰋𐰃𐱅𐰏 (bitig, «письмо, надпись; амулет, оберег»), из др.-тюрк. 𐰋𐰃𐱅𐰃 (biti-, «написать, начертать»), предположительно из ср.-кит. 筆 (pˠiɪt̚, «кисть для письма»).

устар. документ (подтверждающий что-либо)

документ (подтверждающий что-либо)

этногр. амулет, оберег, талисман; бетеу (треугольной формы кусок кожи или ткани, внутрь которого зашивались изречения из Корана, молитвы и т. п.)


баҫыу

баҫыу (nominative singular)
баҫыуҙар (nominative plural)
баҫыуҙың (singular)
баҫыуҙарҙың (plural)
баҫыуға (dative singular)
баҫыуҙарға (dative plural)
баҫыуҙы (accusative singular)
баҫыуҙарҙы (accusative plural)
баҫыуҙа (singular)
баҫыуҙарҙа (plural)
баҫыуҙан (singular)
баҫыуҙарҙан (plural)

Происходит от ??

поле, пашня (полевой, пахотный)

Арыш баҫыуы.

Ҡояштың тәүге нурҙары менән баҫыуға сығып китәбеҙ.

Мы отправляемся наполе с первыми лучами солнца.


кисеү

кисеү (nominative singular)
кисеүҙәр (nominative plural)
кисеүҙең (singular)
кисеүҙәрҙең (plural)
кисеүгә (dative singular)
кисеүҙәргә (dative plural)
кисеүҙе (accusative singular)
кисеүҙәрҙе (accusative plural)
кисеүҙә (singular)
кисеүҙәрҙә (plural)
кисеүҙән (singular)
кисеүҙәрҙән (plural)

Происходит от ??

Барғанда кисеүҙән сыҡҡайным, ҡайтыштай урап күперҙән үттем.

По дороге туда я пересёк (реку) поброду; возвращаясь, сделал обход и прошёл через мост.

Кисеү бирмәҫ йылға юҡ.

(погов.) Нет реки без брода.


аҡлан

аҡлан (nominative singular)
аҡландар (nominative plural)
аҡландың (singular)
аҡландарҙың (plural)
аҡланға (dative singular)
аҡландарға (dative plural)
аҡланды (accusative singular)
аҡландарҙы (accusative plural)
аҡланда (singular)
аҡландарҙа (plural)
аҡландан (singular)
аҡландарҙан (plural)

Происходит от ??

поляна, полянка, прогалина, лужайка


артыҡлыҡ

ɑr.tɯ̞q.ˈɫɯ̞q

артыҡлыҡ (nominative singular)
артыҡлыҡтар (nominative plural)
артыҡлыҡтың (singular)
артыҡлыҡтарҙың (plural)
артыҡлыҡҡа (dative singular)
артыҡлыҡтарға (dative plural)
артыҡлыҡты (accusative singular)
артыҡлыҡтарҙы (accusative plural)
артыҡлыҡта (singular)
артыҡлыҡтарҙа (plural)
артыҡлыҡтан (singular)
артыҡлыҡтарҙан (plural)

От башк. артыҡ «излишний, избыточный; лучше» + -лыҡ «аффикс абстракции, обладания качеством».

артыҡ

Ближайшее родство

прилагательные

избыток, излишек, излишество

преимущество, превосходство

Уның минән артыҡлығы юҡ.

У него нетпреимуществ передо мной.


ҡоролтай

qʊ̞.rʊ̞ɫ.ˈtɑj

ҡоролтай (nominative singular)
ҡоролтайҙар (nominative plural)
ҡоролтайҙың (singular)
ҡоролтайҙарҙың (plural)
ҡоролтайға (dative singular)
ҡоролтайҙарға (dative plural)
ҡоролтайҙы (accusative singular)
ҡоролтайҙарҙы (accusative plural)
ҡоролтайҙа (singular)
ҡоролтайҙарҙа (plural)
ҡоролтайҙан (singular)
ҡоролтайҙарҙан (plural)

Происходит от ??

истор. курултай; народное собрание, съезд (у монгольских и тюркских народов)

Государственный совет республики Башкортостан


күләгә

күләгә (nominative singular)
күләгәләр (nominative plural)
күләгәнең (singular)
күләгәләрҙең (plural)
күләгәгә (dative singular)
күләгәләргә (dative plural)
күләгәне (accusative singular)
күләгәләрҙе (accusative plural)
күләгәлә (singular)
күләгәләрҙә (plural)
күләгәнән (singular)
күләгәләрҙән (plural)

Происходит от др.-тюрк. kölü-, восходит к пратюркск. *köl- «тень; затенять».

күләгәле

Ближайшее родство

прилагательные

күләгәләү

Ближайшее родство


мөмкинселек

ˌmʏ̞m.kʲin.sɪ̞ˈlɪ̞k ~ ˈmʏ̞m.kʲin.sɪ̞ˌlɪ̞k

мөмкинселек (nominative singular)
мөмкинселектәр (nominative plural)
мөмкинселектең (singular)
мөмкинселектәрҙең (plural)
мөмкинселеккә (dative singular)
мөмкинселектәргә (dative plural)
мөмкинселекте (accusative singular)
мөмкинселектәрҙе (accusative plural)
мөмкинселектә (singular)
мөмкинселектәрҙә (plural)
мөмкинселектән (singular)
мөмкинселектәрҙән (plural)

Происходит от ??

Эш табыу мөмкинселеге.

Возможность найти работу.

возможность, шанс


холоҡ

холоҡ (nominative singular)
холоҡтар (nominative plural)
холоҡтоң (singular)
холоҡтарҙың (plural)
холоҡҡа (dative singular)
холоҡтарға (dative plural)
холоҡто (accusative singular)
холоҡтарҙы (accusative plural)
холоҡта (singular)
холоҡтарҙа (plural)
холоҡтан (singular)
холоҡтарҙан (plural)

Происходит от ??

холоҡһоҙлоҡ

Ближайшее родство

существительные

холоҡло

Ближайшее родство

прилагательные

холоҡһоҙ

Ближайшее родство

прилагательные

холоҡһоҙланыу

Ближайшее родство

характер, нрав, натура; норов


табаҡ

tɑˈβɑq ~ tɑˈbɑq

табаҡ (nominative singular)
табаҡтар (nominative plural)
табаҡтың (singular)
табаҡтарҙың (plural)
табаҡҡа (dative singular)
табаҡтарға (dative plural)
табаҡты (accusative singular)
табаҡтарҙы (accusative plural)
табаҡта (singular)
табаҡтарҙа (plural)
табаҡтан (singular)
табаҡтарҙан (plural)

Происходит от ??

чаша (большая), миска

Табаҡҡа биш дана йомортҡа һытығыҙ, ондо ҡушып болғағыҙ.

Разбейте вмиску пять штук яиц, добавьте муку и размешайте.


табаҡ

tɑˈβɑq ~ tɑˈbɑq

Происходит от ??

табаҡлы

Ближайшее родство

прилагательные

лист (бумаги, жести, фанеры и т. п.)

баҫма табаҡ

печатныйлист


ырғаҡ

ɯ̞rˈʁɑq ~ ɯ̞rˈɢɑq

ырғаҡ (nominative singular)
ырғаҡтар (nominative plural)
ырғаҡтың (singular)
ырғаҡтарҙың (plural)
ырғаҡҡа (dative singular)
ырғаҡтарға (dative plural)
ырғаҡты (accusative singular)
ырғаҡтарҙы (accusative plural)
ырғаҡта (singular)
ырғаҡтарҙа (plural)
ырғаҡтан (singular)
ырғаҡтарҙан (plural)

Происходит от ??

крюк, крючок


яға

яға (nominative singular)
яғалар (nominative plural)
яғаның (singular)
яғаларҙың (plural)
яғаға (dative singular)
яғаларға (dative plural)
яғаны (accusative singular)
яғаларҙы (accusative plural)
яғала (singular)
яғаларҙа (plural)
яғанан (singular)
яғаларҙан (plural)

Происходит от ??

ворот, воротник


ҡымыҙлыҡ

qɯ̞.mɯ̞ð.ˈɫɯ̞q

ҡымыҙлыҡ (nominative singular)
ҡымыҙлыҡтар (nominative plural)
ҡымыҙлыҡтың (singular)
ҡымыҙлыҡтарҙың (plural)
ҡымыҙлыҡҡа (dative singular)
ҡымыҙлыҡтарға (dative plural)
ҡымыҙлыҡты (accusative singular)
ҡымыҙлыҡтарҙы (accusative plural)
ҡымыҙлыҡта (singular)
ҡымыҙлыҡтарҙа (plural)
ҡымыҙлыҡтан (singular)
ҡымыҙлыҡтарҙан (plural)

Происходит от ??

ботан. аконогонон альпийский, таран альпийский; горец альпийский, башкирская капуста (лат. Polygonum alpinum)


кәңәшмә

кәңәшмә (nominative singular)
кәңәшмәләр (nominative plural)
кәңәшмәнең (singular)
кәңәшмәләрҙең (plural)
кәңәшмәгә (dative singular)
кәңәшмәләргә (dative plural)
кәңәшмәне (accusative singular)
кәңәшмәләрҙе (accusative plural)
кәңәшмәлә (singular)
кәңәшмәләрҙә (plural)
кәңәшмәнән (singular)
кәңәшмәләрҙән (plural)

Происходит от сущ. кәңәш + -мә (аффикс, образует абстрактное существительное, связанное с процессом или результатом действия).

кәңәш

Ближайшее родство

существительные


ҡашыҡ

ҡашыҡ (nominative singular)
ҡашыҡтар (nominative plural)
ҡашыҡтың (singular)
ҡашыҡтарҙың (plural)
ҡашыҡҡа (dative singular)
ҡашыҡтарға (dative plural)
ҡашыҡты (accusative singular)
ҡашыҡтарҙы (accusative plural)
ҡашыҡта (singular)
ҡашыҡтарҙа (plural)
ҡашыҡтан (singular)
ҡашыҡтарҙан (plural)

Происходит от др.-тюркск. *qašuq «ложка», восходит к пратюркск. *kaĺuk «ложка».


алдаҡсы

алдаҡсы (nominative singular)
алдаҡсылар (nominative plural)
алдаҡсының (singular)
алдаҡсыларҙың (plural)
алдаҡсыға (dative singular)
алдаҡсыларға (dative plural)
алдаҡсыны (accusative singular)
алдаҡсыларҙы (accusative plural)
алдаҡсыла (singular)
алдаҡсыларҙа (plural)
алдаҡсынан (singular)
алдаҡсыларҙан (plural)

Происходит от ??

алдаҡ

Ближайшее родство

существительные

алдаҡсылыҡ

Ближайшее родство

существительные

алдау

Ближайшее родство

обманщик, лжец, лгун (лживый)


йәсмин

ботан. жасмин


оҫта

оҫта (nominative singular)
оҫталар (nominative plural)
оҫтаның (singular)
оҫталарҙың (plural)
оҫтаға (dative singular)
оҫталарға (dative plural)
оҫтаны (accusative singular)
оҫталарҙы (accusative plural)
оҫтала (singular)
оҫталарҙа (plural)
оҫтанан (singular)
оҫталарҙан (plural)

Из перс. استاد (ostâd).

оҫталыҡ

Ближайшее родство

существительные

мастер, умелец, знаток

Үҙ эшенең оҫтаһы.

Мастер своего дела.

адъектив. искусный, умелый

искусный, умелый

Ауылда бик оҫта гармунсы була торғайны.

Раньше в деревне был оченьискусный гармонист.

в знач. нареч. мастерски, умело, искусно

мастерски, умело, искусно


йөй

йөй (nominative singular)
йөйҙәр (nominative plural)
йөйҙөң (singular)
йөйҙәрҙең (plural)
йөйгә (dative singular)
йөйҙәргә (dative plural)
йөйҙө (accusative singular)
йөйҙәрҙе (accusative plural)
йөйҙә (singular)
йөйҙәрҙә (plural)
йөйҙән (singular)
йөйҙәрҙән (plural)

Происходит от ??

йөйлө

Ближайшее родство

прилагательные

йөйһөҙ

Ближайшее родство

прилагательные

йөйләү

Ближайшее родство

йөйләнеү

Ближайшее родство

шов; строчка, стёжка (шовный)

техн. шов; паз, фальц

шов; паз, фальц


ҡултамға

ҡултамға (nominative singular)
ҡултамғалар (nominative plural)
ҡултамғаның (singular)
ҡултамғаларҙың (plural)
ҡултамғаға (dative singular)
ҡултамғаларға (dative plural)
ҡултамғаны (accusative singular)
ҡултамғаларҙы (accusative plural)
ҡултамғала (singular)
ҡултамғаларҙа (plural)
ҡултамғанан (singular)
ҡултамғаларҙан (plural)

Сложение основ: башк. ҡул «рука» + башк. тамға «метка».

ҡул

Ближайшее родство

существительные

тамға

Ближайшее родство

существительные

подпись, роспись


кейәү

кейәү (nominative singular)
кейәүҙәр (nominative plural)
кейәүҙең (singular)
кейәүҙәрҙең (plural)
кейәүгә (dative singular)
кейәүҙәргә (dative plural)
кейәүҙе (accusative singular)
кейәүҙәрҙе (accusative plural)
кейәүҙә (singular)
кейәүҙәрҙә (plural)
кейәүҙән (singular)
кейәүҙәрҙән (plural)

Происходит от ??


һиптергес

һиптергес (nominative singular)
һиптергестәр (nominative plural)
һиптергестең (singular)
һиптергестәрҙең (plural)
һиптергескә (dative singular)
һиптергестәргә (dative plural)
һиптергесте (accusative singular)
һиптергестәрҙе (accusative plural)
һиптергестә (singular)
һиптергестәрҙә (plural)
һиптергестән (singular)
һиптергестәрҙән (plural)

От гл. һиптер- «поливать» + аффикс -гес «приспособление для выполнения действия; возможность выполнять действие».

разбрызгиватель, распылитель, опрыскиватель, пульверизатор


Ҡаратау

Ҡаратау (nominative singular)
Ҡаратауҙың (singular)
Ҡаратауға (dative singular)
Ҡаратауҙы (accusative singular)
Ҡаратауҙа (singular)
Ҡаратауҙан (singular)

Составное из башк. ҡара «чёрный» + башк. тау «гора».

геогр. Каратау


боғарлаҡ

боғарлаҡ (nominative singular)
боғарлаҡтар (nominative plural)
боғарлаҡтың (singular)
боғарлаҡтарҙың (plural)
боғарлаҡҡа (dative singular)
боғарлаҡтарға (dative plural)
боғарлаҡты (accusative singular)
боғарлаҡтарҙы (accusative plural)
боғарлаҡта (singular)
боғарлаҡтарҙа (plural)
боғарлаҡтан (singular)
боғарлаҡтарҙан (plural)

Происходит от ??

анат. трахея


борғандаҡ

борғандаҡ (nominative singular)
борғандаҡтар (nominative plural)
борғандаҡтың (singular)
борғандаҡтарҙың (plural)
борғандаҡҡа (dative singular)
борғандаҡтарға (dative plural)
борғандаҡты (accusative singular)
борғандаҡтарҙы (accusative plural)
борғандаҡта (singular)
борғандаҡтарҙа (plural)
борғандаҡтан (singular)
борғандаҡтарҙан (plural)

Происходит от ??

орнитол. вертишейка (лат. Jynx torquilla)


һуҡмаҡ

һуҡмаҡ (nominative singular)
һуҡмаҡтар (nominative plural)
һуҡмаҡтың (singular)
һуҡмаҡтарҙың (plural)
һуҡмаҡҡа (dative singular)
һуҡмаҡтарға (dative plural)
һуҡмаҡты (accusative singular)
һуҡмаҡтарҙы (accusative plural)
һуҡмаҡта (singular)
һуҡмаҡтарҙа (plural)
һуҡмаҡтан (singular)
һуҡмаҡтарҙан (plural)

Происходит от ??

тропинка, дорожка, стёжка

Һуҡмаҡ бөтөнләй күренмәй башланы, йә ай ҙа ҡалҡмай.

Тропинку совсем не видно стало, и луна не всходит.


балалыҡ

балалыҡ (nominative singular)
балалыҡтың (singular)
балалыҡҡа (dative singular)
балалыҡты (accusative singular)
балалыҡта (singular)
балалыҡтан (singular)

От башк. бала «ребёнок, дитя» + -лыҡ «аффикс абстракции».

бала

Ближайшее родство

существительные

детство, младенчество (детский, младенческий)

ребячество, детская наивность


болон

болон (nominative singular)
болондар (nominative plural)
болондоң (singular)
болондарҙың (plural)
болонға (dative singular)
болондарға (dative plural)
болондо (accusative singular)
болондарҙы (accusative plural)
болонда (singular)
болондарҙа (plural)
болондан (singular)
болондарҙан (plural)

Происходит от др.-тюрк. buluŋ «угол; направление; сторона света».

болонлоҡ

Ближайшее родство

существительные

луг (луговой)

Болон бесәне.

Луговое сено.


болон

Происходит от ??

неволя, плен

устар. пленный, пленник; невольник

пленный, пленник; невольник


хакимлыҡ

χäkʲi̠m.ˈɫɯ̞q

хакимлыҡ (nominative singular)
хакимлыҡтар (nominative plural)
хакимлыҡтың (singular)
хакимлыҡтарҙың (plural)
хакимлыҡҡа (dative singular)
хакимлыҡтарға (dative plural)
хакимлыҡты (accusative singular)
хакимлыҡтарҙы (accusative plural)
хакимлыҡта (singular)
хакимлыҡтарҙа (plural)
хакимлыҡтан (singular)
хакимлыҡтарҙан (plural)

От башк. хаким «правитель, властитель» + -лыҡ «аффикс абстракции, обладания качеством».

хаким

Ближайшее родство

существительные

хакимиәт

Ближайшее родство

существительные

власть, владычество, господство


буҡ

буҡ (nominative singular)
буҡтар (nominative plural)
буҡтың (singular)
буҡтарҙың (plural)
буҡҡа (dative singular)
буҡтарға (dative plural)
буҡты (accusative singular)
буҡтарҙы (accusative plural)
буҡта (singular)
буҡтарҙа (plural)
буҡтан (singular)
буҡтарҙан (plural)

Общетюркское; восходит к пратюркск. *bok «грязь, навоз». Ср. казахск. боқ, тат. бук, тур. bok, тувинск. бок «мусор, сор», чувашск. пӑх.

груб. дерьмо, говно, кал, экскременты, фекалии, какашки


осор

осор (nominative singular)
осорҙар (nominative plural)
осорҙоң (singular)
осорҙарҙың (plural)
осорға (dative singular)
осорҙарға (dative plural)
осорҙо (accusative singular)
осорҙарҙы (accusative plural)
осорҙа (singular)
осорҙарҙа (plural)
осорҙан (singular)
осорҙарҙан (plural)

Происходит от ??

период, время, век; стадия, фаза, этап, момент

Юра осоро.

Юрскийпериод.


томбойоҡ

tʊ̞m.bʊ̞ˈjʊ̞q

томбойоҡ (nominative singular)
томбойоҡтар (nominative plural)
томбойоҡтоң (singular)
томбойоҡтарҙың (plural)
томбойоҡҡа (dative singular)
томбойоҡтарға (dative plural)
томбойоҡто (accusative singular)
томбойоҡтарҙы (accusative plural)
томбойоҡта (singular)
томбойоҡтарҙа (plural)
томбойоҡтан (singular)
томбойоҡтарҙан (plural)

Происходит от ??

ботан. водяная лилия, кувшинка

водяная лилия, кувшинка


тиҙәк

тиҙәк (nominative singular)
тиҙәктәр (nominative plural)
тиҙәктең (singular)
тиҙәктәрҙең (plural)
тиҙәккә (dative singular)
тиҙәктәргә (dative plural)
тиҙәкте (accusative singular)
тиҙәктәрҙе (accusative plural)
тиҙәктә (singular)
тиҙәктәрҙә (plural)
тиҙәктән (singular)
тиҙәктәрҙән (plural)

Происходит от др.-тюрк. tezek, восходит к пратюркск. *teŕek «навоз».

тиҙәкләү

Ближайшее родство

навоз (навозный); помёт

кизяк (кизяковый, кизячный)

кал, испражнения; фекалии


борғо

борғо (nominative singular)
борғолар (nominative plural)
борғоноң (singular)
борғоларҙың (plural)
борғоға (dative singular)
борғоларға (dative plural)
борғоно (accusative singular)
борғоларҙы (accusative plural)
борғола (singular)
борғоларҙа (plural)
борғонан (singular)
борғоларҙан (plural)

Восходит к пратюркск. *burgu «труба; трубка (растения)».

Иртәнсәктән борғо һәм барабан тауыштары тынманы.

С утра не смолкали звукигорна и барабана.


иртәнсәк

иртәнсәк (nominative singular)
иртәнсәктәр (nominative plural)
иртәнсәктең (singular)
иртәнсәктәрҙең (plural)
иртәнсәккә (dative singular)
иртәнсәктәргә (dative plural)
иртәнсәкте (accusative singular)
иртәнсәктәрҙе (accusative plural)
иртәнсәктә (singular)
иртәнсәктәрҙә (plural)
иртәнсәктән (singular)
иртәнсәктәрҙән (plural)

Сложение основ: др. формы *ertä «ранний» + *čiāk «время». См. подробнее иртә, саҡ.

С утра не смолкали звуки горна и барабана.


вәғәҙә

вәғәҙә (nominative singular)
вәғәҙәләр (nominative plural)
вәғәҙәнең (singular)
вәғәҙәләрҙең (plural)
вәғәҙәгә (dative singular)
вәғәҙәләргә (dative plural)
вәғәҙәне (accusative singular)
вәғәҙәләрҙе (accusative plural)
вәғәҙәлә (singular)
вәғәҙәләрҙә (plural)
вәғәҙәнән (singular)
вәғәҙәләрҙән (plural)

Из араб. وعدة (waʿda) ‘обещание’.

Мин хәҙерге президент өсөн ике тапҡыр тауыш бирҙем, ул иһә бер генә вәғәҙәһен дә үтәмәне.

Я дважды голосовал за нынешнего президента, но он не выполнил ни одногообещания.


ҡәбилә

ҡәбилә (nominative singular)
ҡәбиләләр (nominative plural)
ҡәбиләнең (singular)
ҡәбиләләрҙең (plural)
ҡәбиләгә (dative singular)
ҡәбиләләргә (dative plural)
ҡәбиләне (accusative singular)
ҡәбиләләрҙе (accusative plural)
ҡәбиләлә (singular)
ҡәбиләләрҙә (plural)
ҡәбиләнән (singular)
ҡәбиләләрҙән (plural)

Из араб. قبيلة (qabīla) ‘племя’.

племя (племенной)

Был – кимәктәргә яҡын төрк ҡәбиләһе, хатта кимәктәрҙең бер тармағы итеп күрһәтелә.

Это тюркскоеплемя, близкое к кимакам, даже указывается как ветвь кимаков.


ялағай

ялағай (nominative singular)
ялағайҙар (nominative plural)
ялағайҙың (singular)
ялағайҙарҙың (plural)
ялағайға (dative singular)
ялағайҙарға (dative plural)
ялағайҙы (accusative singular)
ялағайҙарҙы (accusative plural)
ялағайҙа (singular)
ялағайҙарҙа (plural)
ялағайҙан (singular)
ялағайҙарҙан (plural)

Происходит от ??

льстец, подлиза, подхалим, прислужник, угодник

адъектив. льстивый, угодливый

льстивый, угодливый


ялағай

Происходит от ??

зарница (зарничный)


барҡылдаҡ

барҡылдаҡ (nominative singular)
барҡылдаҡтар (nominative plural)
барҡылдаҡтың (singular)
барҡылдаҡтарҙың (plural)
барҡылдаҡҡа (dative singular)
барҡылдаҡтарға (dative plural)
барҡылдаҡты (accusative singular)
барҡылдаҡтарҙы (accusative plural)
барҡылдаҡта (singular)
барҡылдаҡтарҙа (plural)
барҡылдаҡтан (singular)
барҡылдаҡтарҙан (plural)

Происходит от ??

орнитол. дрозд (лат. Turdus)

Ҡара барҡылдаҡ.

Чёрныйдрозд.

Сыбар барҡылдаҡ.

Пёстрыйдрозд.

Барҡылдаҡтар ағас емештәре менән туҡлана.

Дрозды питаются плодами деревьев.

адъектив. дроздовый

Барҡылдаҡ ояһы.

Дроздовое гнездо.


һуҡа

һуҡа (nominative singular)
һуҡалар (nominative plural)
һуҡаның (singular)
һуҡаларҙың (plural)
һуҡаға (dative singular)
һуҡаларға (dative plural)
һуҡаны (accusative singular)
һуҡаларҙы (accusative plural)
һуҡала (singular)
һуҡаларҙа (plural)
һуҡанан (singular)
һуҡаларҙан (plural)

Адаптация русск. соха.


мәке

мәке (nominative singular)
мәкеләр (nominative plural)
мәкенең (singular)
мәкеләрҙең (plural)
мәкегә (dative singular)
мәкеләргә (dative plural)
мәкене (accusative singular)
мәкеләрҙе (accusative plural)
мәкелә (singular)
мәкеләрҙә (plural)
мәкенән (singular)
мәкеләрҙән (plural)

Происходит от ??


дүртмөйөш

геометр. четырёхугольник

четырёхугольник


һөжүм

һөжүм (nominative singular)
һөжүмдәр (nominative plural)
һөжүмдең (singular)
һөжүмдәрҙең (plural)
һөжүмгә (dative singular)
һөжүмдәргә (dative plural)
һөжүмде (accusative singular)
һөжүмдәрҙе (accusative plural)
һөжүмдә (singular)
һөжүмдәрҙә (plural)
һөжүмдән (singular)
һөжүмдәрҙән (plural)

Из араб. هجوم (hujūm) ‘атака, нападение, наступление’.

Украинаға хакер һөжүмдәре.

Хакерскиеатаки на Украину.

воен. наступление, налёт, атака; нападение, набег (наступательный)

спорт. атака, нападение

атака, нападение


һөйәл

һөйәл (nominative singular)
һөйәлдәр (nominative plural)
һөйәлдең (singular)
һөйәлдәрҙең (plural)
һөйәлгә (dative singular)
һөйәлдәргә (dative plural)
һөйәлде (accusative singular)
һөйәлдәрҙе (accusative plural)
һөйәлдә (singular)
һөйәлдәрҙә (plural)
һөйәлдән (singular)
һөйәлдәрҙән (plural)

Происходит от пратюркск. *segöl (*sögil) «бородавка; мозоль».


ҡәҙер

ҡәҙер (nominative singular)
ҡәҙерҙәр (nominative plural)
ҡәҙерҙең (singular)
ҡәҙерҙәрҙең (plural)
ҡәҙергә (dative singular)
ҡәҙерҙәргә (dative plural)
ҡәҙерҙе (accusative singular)
ҡәҙерҙәрҙе (accusative plural)
ҡәҙерҙә (singular)
ҡәҙерҙәрҙә (plural)
ҡәҙерҙән (singular)
ҡәҙерҙәрҙән (plural)

Из араб. قدر (qadr) ‘ценность’.

ҡәҙерле

Ближайшее родство

прилагательные

ҡәҙерһеҙ

Ближайшее родство

прилагательные

ҡәҙерләү

Ближайшее родство

ценность, цена

Күп нәмәнең ҡәҙеренә юғалтҡас ҡына төшөнәбеҙ бит.

Мы понимаемценность многих вещей только потеряв (их).

достоинство; уважение, почтение


буйҙаҡ

буйҙаҡ (nominative singular)
буйҙаҡтар (nominative plural)
буйҙаҡтың (singular)
буйҙаҡтарҙың (plural)
буйҙаҡҡа (dative singular)
буйҙаҡтарға (dative plural)
буйҙаҡты (accusative singular)
буйҙаҡтарҙы (accusative plural)
буйҙаҡта (singular)
буйҙаҡтарҙа (plural)
буйҙаҡтан (singular)
буйҙаҡтарҙан (plural)

Происходит от ??

буйҙаҡлыҡ

Ближайшее родство

существительные

холостой, неженатый; холостяк

адъектив. холостой, холостяцкий

холостой, холостяцкий


ҡауын

ҡауын (nominative singular)
ҡауындар (nominative plural)
ҡауындың (singular)
ҡауындарҙың (plural)
ҡауынға (dative singular)
ҡауындарға (dative plural)
ҡауынды (accusative singular)
ҡауындарҙы (accusative plural)
ҡауында (singular)
ҡауындарҙа (plural)
ҡауындан (singular)
ҡауындарҙан (plural)

Происходит от пратюркск. *kagun «дыня».

адъектив. дынный


һепертке

hɪ̞.pɪ̞rtˈkɪ̞

һепертке (nominative singular)
һеперткеләр (nominative plural)
һеперткенең (singular)
һеперткеләрҙең (plural)
һеперткегә (dative singular)
һеперткеләргә (dative plural)
һеперткене (accusative singular)
һеперткеләрҙе (accusative plural)
һеперткелә (singular)
һеперткеләрҙә (plural)
һеперткенән (singular)
һеперткеләрҙән (plural)

Происходит от ??

метла, метёлка; веник


ирмәк

ирмәк (nominative singular)
ирмәктәр (nominative plural)
ирмәктең (singular)
ирмәктәрҙең (plural)
ирмәккә (dative singular)
ирмәктәргә (dative plural)
ирмәкте (accusative singular)
ирмәктәрҙе (accusative plural)
ирмәктә (singular)
ирмәктәрҙә (plural)
ирмәктән (singular)
ирмәктәрҙән (plural)

Происходит от ??

забава, потеха

адъектив. интересный (интересно)

интересный (интересно)

адъектив. забавный, потешный (забавно, потешно)

забавный, потешный (забавно, потешно)


ҡыҙыҡ

ҡыҙыҡ (nominative singular)
ҡыҙыҡтар (nominative plural)
ҡыҙыҡтың (singular)
ҡыҙыҡтарҙың (plural)
ҡыҙыҡҡа (dative singular)
ҡыҙыҡтарға (dative plural)
ҡыҙыҡты (accusative singular)
ҡыҙыҡтарҙы (accusative plural)
ҡыҙыҡта (singular)
ҡыҙыҡтарҙа (plural)
ҡыҙыҡтан (singular)
ҡыҙыҡтарҙан (plural)

Происходит от ??

ҡыҙыҡлыҡ

Ближайшее родство

существительные

ҡыҙыҡлы

Ближайшее родство

прилагательные

забава, потеха; шутка

адъектив. забавный, потешный

забавный, потешный

адъектив. интересный

адъектив. удивительный, странный

удивительный, странный


солан

солан (nominative singular)
соландар (nominative plural)
соландың (singular)
соландарҙың (plural)
соланға (dative singular)
соландарға (dative plural)
соланды (accusative singular)
соландарҙы (accusative plural)
соланда (singular)
соландарҙа (plural)
соландан (singular)
соландарҙан (plural)

Вероятно из монг. языков; ср. монг. чуулган «съезд, сессия», бурятск. суглаан «собрание». Ср. казахск. шолан, тат. чолан, cjs. шулан.

сени (сенной)

Соланда бер биҙрә һөт тора.

Всенях стоит ведро молока.

чулан, клеть (чуланный)


биҙрә

биҙрә (nominative singular)
биҙрәләр (nominative plural)
биҙрәнең (singular)
биҙрәләрҙең (plural)
биҙрәгә (dative singular)
биҙрәләргә (dative plural)
биҙрәне (accusative singular)
биҙрәләрҙе (accusative plural)
биҙрәлә (singular)
биҙрәләрҙә (plural)
биҙрәнән (singular)
биҙрәләрҙән (plural)

Из русск. ведро.

ведро (ведёрный)

Эмаль биҙрә.

Эмалированноеведро.

Соланда бер биҙрә һөт тора.

В сенях стоитведро молока.


ялҡын

ялҡын (nominative singular)
ялҡындар (nominative plural)
ялҡындың (singular)
ялҡындарҙың (plural)
ялҡынға (dative singular)
ялҡындарға (dative plural)
ялҡынды (accusative singular)
ялҡындарҙы (accusative plural)
ялҡында (singular)
ялҡындарҙа (plural)
ялҡындан (singular)
ялҡындарҙан (plural)

От др.-тюрк. *yalqïn «пламя», восходит к пратюркск. *yal- «гореть, пылать; пламя».

Кесе осҡондан да оло ялҡын тоҡана.

И из малой искры зажигается большоепламя.

Һеҙ, һис шикһеҙ, тамуҡ ялҡынын күрәсәкһегеҙ.

А ведь вы непременно увидите Ад (букв. адское пламя).

«Коран 102:6»

Коран 102:6

перен. пламя

Йыл башында Туниста башланған революция ялҡыны һүрелмәй, ә, киреһенсә, көндән-көн ҡыҙыуыраҡ төҫ алып, ғәрәп илдәрен ялмай.

Пламя революции, начавшейся в Тунисе в начале года, не утихает, а, наоборот, расходится изо дня в день и гложет арабские страны.

«Ливия лидеры “тере мәйет”ме?», 12-03-2011 гг. // «Йәшлек»

Ливия лидеры “тере мәйет”ме?


автоматлаштырыу

автоматизация


автоматлашыу

автоматизация


мамыҡас

длиннохвостая синица, ополовник


башлыҡ

башлыҡ (nominative singular)
башлыҡтар (nominative plural)
башлыҡтың (singular)
башлыҡтарҙың (plural)
башлыҡҡа (dative singular)
башлыҡтарға (dative plural)
башлыҡты (accusative singular)
башлыҡтарҙы (accusative plural)
башлыҡта (singular)
башлыҡтарҙа (plural)
башлыҡтан (singular)
башлыҡтарҙан (plural)

Происходит от башк. баш «голова» + башк. -лыҡ «аффикс абстракции, обладания качеством».

баш

Ближайшее родство

существительные

башлы

Ближайшее родство

прилагательные

начальник; предводитель, глава; старший; руководитель

Ғаилә башлығы.

Глава семьи.

Хөкүмәт башлығы.

Глава правительства.


башлыҡ

баш

Ближайшее родство

существительные

башлы

Ближайшее родство

прилагательные

шапка (обычно лёгкая, вязаная)

башлык; капюшон


биҙ

биҙ (nominative singular)
биҙҙәр (nominative plural)
биҙҙең (singular)
биҙҙәрҙең (plural)
биҙгә (dative singular)
биҙҙәргә (dative plural)
биҙҙе (accusative singular)
биҙҙәрҙе (accusative plural)
биҙҙә (singular)
биҙҙәрҙә (plural)
биҙҙән (singular)
биҙҙәрҙән (plural)

Происходит от ??

анат. железа (железистый)

железа (железистый)

анат. лимфатический узел, лимфоузел

лимфатический узел, лимфоузел


туҡыма

туҡыма (nominative singular)
туҡымалар (nominative plural)
туҡыманың (singular)
туҡымаларҙың (plural)
туҡымаға (dative singular)
туҡымаларға (dative plural)
туҡыманы (accusative singular)
туҡымаларҙы (accusative plural)
туҡымала (singular)
туҡымаларҙа (plural)
туҡыманан (singular)
туҡымаларҙан (plural)

Происходит от ??

туҡыу

Ближайшее родство

ткань, материя; полотно

Йәйге селләлә ҡатын-ҡыҙ өсөн иң уңайлы кейем — йоҡа туҡыманан тегелгән күлдәк.

В летнюю жару самая удобная одежда для женщин — это платье, сшитое из лёгкойткани.

перен. ткань, основа, структура чего-либо

ткань, основа, структура чего-либо


һыуыр

һыуыр (nominative singular)
һыуырҙар (nominative plural)
һыуырҙың (singular)
һыуырҙарҙың (plural)
һыуырға (dative singular)
һыуырҙарға (dative plural)
һыуырҙы (accusative singular)
һыуырҙарҙы (accusative plural)
һыуырҙа (singular)
һыуырҙарҙа (plural)
һыуырҙан (singular)
һыуырҙарҙан (plural)

Происходит от ??

зоол. байбак, сурок, степной сурок (байбачий, сурочий) (лат. Marmota bobak)


өйрәкморон

ʏ̞jˈræk.mʊ̞ˈrʊ̞n

өйрәкморон (nominative singular)
өйрәкморондар (nominative plural)
өйрәкморондоң (singular)
өйрәкморондарҙың (plural)
өйрәкморонға (dative singular)
өйрәкморондарға (dative plural)
өйрәкморондо (accusative singular)
өйрәкморондарҙы (accusative plural)
өйрәкморонда (singular)
өйрәкморондарҙа (plural)
өйрәкморондан (singular)
өйрәкморондарҙан (plural)

Калька с русск. утконос, башк. өйрәк «утка» + башк. морон «нос».

өйрәк

Ближайшее родство

существительные

морон

Ближайшее родство

существительные

зоол. утконос (лат. Ornithorhynchus anatinus)


дымлылыҡ

dɯ̞m.ɫɯ̞.ˈɫɯ̞q

дымлылыҡ (nominative singular)
дымлылыҡтар (nominative plural)
дымлылыҡтың (singular)
дымлылыҡтарҙың (plural)
дымлылыҡҡа (dative singular)
дымлылыҡтарға (dative plural)
дымлылыҡты (accusative singular)
дымлылыҡтарҙы (accusative plural)
дымлылыҡта (singular)
дымлылыҡтарҙа (plural)
дымлылыҡтан (singular)
дымлылыҡтарҙан (plural)

Происходит от прил. башк. дымлы «сырой; мокрый, влажный» + -лыҡ «афф. абстракции; обладания свойством».

дым

Ближайшее родство

существительные

дымлы

Ближайшее родство

прилагательные

дымлау

Ближайшее родство

сырость, влажность

Сүллектәге һауа дымлылығы бик түбән булғанға, ул ҡояш радияцияһынан һаҡламай.

Воздух в пустынях не защищает от солнечной радиации из-за очень низкойвлажности.


һыуытҡыс

hɯ̞.wɯ̞t.ˈqɯ̞s

һыуытҡыс (nominative singular)
һыуытҡыстар (nominative plural)
һыуытҡыстың (singular)
һыуытҡыстарҙың (plural)
һыуытҡысҡа (dative singular)
һыуытҡыстарға (dative plural)
һыуытҡысты (accusative singular)
һыуытҡыстарҙы (accusative plural)
һыуытҡыста (singular)
һыуытҡыстарҙа (plural)
һыуытҡыстан (singular)
һыуытҡыстарҙан (plural)

Происходит от гл. һыуыт- «охлаждать, остужать» + -ҡыс «аффикс орудия действия, приспособления».

Ул арала бер ҡап аҡ майҙы, бер йомортҡаны һыуытҡыстан алып ҡуйығыҙ, йылынып йомшара торһон.

Тем временем достаньте изхолодильника пачку сливочного масла и одно яйцо, (так масло) согревшись, станет мягким.


дөрөҫлөк

dʏ̞rʏ̞θˈlʏ̞k

дөрөҫлөк (nominative singular)
дөрөҫлөктәр (nominative plural)
дөрөҫлөктөң (singular)
дөрөҫлөктәрҙең (plural)
дөрөҫлөккә (dative singular)
дөрөҫлөктәргә (dative plural)
дөрөҫлөктө (accusative singular)
дөрөҫлөктәрҙе (accusative plural)
дөрөҫлөктә (singular)
дөрөҫлөктәрҙә (plural)
дөрөҫлөктән (singular)
дөрөҫлөктәрҙән (plural)

Происходит от дөрөҫ + формант -лөк «аффикс абстракции, обладания свойством».

дөрөҫ

Ближайшее родство

прилагательные

дөрөҫләү

Ближайшее родство

истина, правда

справедливость, правдивость, истинность; правота

правильность, верность, точность


ҡоно

ҡоно (nominative singular)
ҡонолар (nominative plural)
ҡононоң (singular)
ҡоноларҙың (plural)
ҡоноға (dative singular)
ҡоноларға (dative plural)
ҡононо (accusative singular)
ҡоноларҙы (accusative plural)
ҡонола (singular)
ҡоноларҙа (plural)
ҡононан (singular)
ҡоноларҙан (plural)

Происходит от ??

зоол. росомаха (росомаший) (лат. Gulo gulo)

росомаха (росомаший) (лат. Gulo gulo)

адъектив., перен. алчный, жадный

алчный, жадный


әҙәп

әҙәп (nominative singular)
әҙәптәр (nominative plural)
әҙәптең (singular)
әҙәптәрҙең (plural)
әҙәпкә (dative singular)
әҙәптәргә (dative plural)
әҙәпте (accusative singular)
әҙәптәрҙе (accusative plural)
әҙәптә (singular)
әҙәптәрҙә (plural)
әҙәптән (singular)
әҙәптәрҙән (plural)

Происходит от ??

әҙәплелек

Ближайшее родство

существительные

әҙәпле

Ближайшее родство

прилагательные

әҙәпһеҙ

Ближайшее родство

прилагательные

благовоспитанность, благопристойность, учтивость, деликатность, вежливость; приличие, этикет


саян

саян (nominative singular)
саяндар (nominative plural)
саяндың (singular)
саяндарҙың (plural)
саянға (dative singular)
саяндарға (dative plural)
саянды (accusative singular)
саяндарҙы (accusative plural)
саянда (singular)
саяндарҙа (plural)
саяндан (singular)
саяндарҙан (plural)

Происходит от пратюркск. *čadan «скорпион».

зоол. скорпион

адъектив., перен. злой


Йомабай

Йомабай (nominative singular)
Йомабайҙар (nominative plural)
Йомабайҙың (singular)
Йомабайҙарҙың (plural)
Йомабайға (dative singular)
Йомабайҙарға (dative plural)
Йомабайҙы (accusative singular)
Йомабайҙарҙы (accusative plural)
Йомабайҙа (singular)
Йомабайҙарҙа (plural)
Йомабайҙан (singular)
Йомабайҙарҙан (plural)

Происходит от йома «пятница» + бай (составная часть мужских личных имён).

Юмабай (мужское имя)


Сыңғыҙ

Сыңғыҙ (nominative singular)
Сыңғыҙҙар (nominative plural)
Сыңғыҙҙың (singular)
Сыңғыҙҙарҙың (plural)
Сыңғыҙға (dative singular)
Сыңғыҙҙарға (dative plural)
Сыңғыҙҙы (accusative singular)
Сыңғыҙҙарҙы (accusative plural)
Сыңғыҙҙа (singular)
Сыңғыҙҙарҙа (plural)
Сыңғыҙҙан (singular)
Сыңғыҙҙарҙан (plural)

Происходит от ср.-монг. ᠴᠢᠩᠭᠢᠰ (čingɣis), имя Чингисхана.

Чингиз (мужское имя)


Байрас

Байрас (nominative singular)
Байрастар (nominative plural)
Байрастың (singular)
Байрастарҙың (plural)
Байрасҡа (dative singular)
Байрастарға (dative plural)
Байрасты (accusative singular)
Байрастарҙы (accusative plural)
Байраста (singular)
Байрастарҙа (plural)
Байрастан (singular)
Байрастарҙан (plural)

Происходит от ??

Байрас (мужское имя, традиционно даётся мальчикам, родившимся в праздник)


ҡаҡырыҡ

ҡаҡырыҡ (nominative singular)
ҡаҡырыҡтың (singular)
ҡаҡырыҡҡа (dative singular)
ҡаҡырыҡты (accusative singular)
ҡаҡырыҡта (singular)
ҡаҡырыҡтан (singular)

Происходит от ??

мед. мокрота


ҡаҙна

ҡаҙна (nominative singular)
ҡаҙналар (nominative plural)
ҡаҙнаның (singular)
ҡаҙналарҙың (plural)
ҡаҙнаға (dative singular)
ҡаҙналарға (dative plural)
ҡаҙнаны (accusative singular)
ҡаҙналарҙы (accusative plural)
ҡаҙнала (singular)
ҡаҙналарҙа (plural)
ҡаҙнанан (singular)
ҡаҙналарҙан (plural)

Происходит от ??

казна, финансы и имущество государства (казённый, государственный)

казна, хранилище денежных средств и материальных ценностей

перен. деньги, богатство, состояние; ценность, сокровище


хазина

хазина (nominative singular)
хазиналар (nominative plural)
хазинаның (singular)
хазиналарҙың (plural)
хазинаға (dative singular)
хазиналарға (dative plural)
хазинаны (accusative singular)
хазиналарҙы (accusative plural)
хазинала (singular)
хазиналарҙа (plural)
хазинанан (singular)
хазиналарҙан (plural)

Из араб. خزينة (ḵazīna) ‘сокровище, клад; казна’.

сокровище, ценность

перен. сокровище, сокровищница, клад, ценности (духовные, культурные)


Ҡөрьән

Происходит от ??


ҡауаҡ

ҡауаҡ (nominative singular)
ҡауаҡтың (singular)
ҡауаҡҡа (dative singular)
ҡауаҡты (accusative singular)
ҡауаҡта (singular)
ҡауаҡтан (singular)

Происходит от ??

ҡауаҡлау

Ближайшее родство

Ҡауаҡҡа ҡаршы шампунь.

Шампунь противперхоти.


һатыусы

һатыусы (nominative singular)
һатыусылар (nominative plural)
һатыусының (singular)
һатыусыларҙың (plural)
һатыусыға (dative singular)
һатыусыларға (dative plural)
һатыусыны (accusative singular)
һатыусыларҙы (accusative plural)
һатыусыла (singular)
һатыусыларҙа (plural)
һатыусынан (singular)
һатыусыларҙан (plural)


быяласы

bɯ̞.jɑ.ɫɑˈsɯ̞

быяласы (nominative singular)
быяласылар (nominative plural)
быяласының (singular)
быяласыларҙың (plural)
быяласыға (dative singular)
быяласыларға (dative plural)
быяласыны (accusative singular)
быяласыларҙы (accusative plural)
быяласыла (singular)
быяласыларҙа (plural)
быяласынан (singular)
быяласыларҙан (plural)

От сущ. башк. быяла «стекло» + формант -сы «аффикс производителя действия; профессии».

быяла

Ближайшее родство

существительные

быялалы

Ближайшее родство

прилагательные

быялаһыҙ

Ближайшее родство

прилагательные

быялалау

Ближайшее родство

стекловар, стеклодув

стекольщик, стеклорез


бөртөк

бөртөк (nominative singular)
бөртөктәр (nominative plural)
бөртөктөң (singular)
бөртөктәрҙең (plural)
бөртөккә (dative singular)
бөртөктәргә (dative plural)
бөртөктө (accusative singular)
бөртөктәрҙе (accusative plural)
бөртөктә (singular)
бөртөктәрҙә (plural)
бөртөктән (singular)
бөртөктәрҙән (plural)

Происходит от ранней формы *bürtük «зерно, частица», по-видимому, новообразование кыпчакского происхождения от пратюркск. *bür «почка; зерно».

крупинка, крупица; гранула; частица

Ҡом бөртөгө.

Алтын бөртөгө.

Крупинка золота.

Ҡар бөртөгө.

зёрнышко, зерно

Тары бөртөгө.

Зёрнышко проса.

штука; голова (единица счёта небольшого количества чего-либо)

перен. крупица

Һүҙҙәрендә хаҡлыҡ бөртөгө бар.

В его словах естькрупица правды.


үткәргес

физ. проводник


йүнәлдергес

физ. проводник


башмаҡ

башмаҡ (nominative singular)
башмаҡтар (nominative plural)
башмаҡтың (singular)
башмаҡтарҙың (plural)
башмаҡҡа (dative singular)
башмаҡтарға (dative plural)
башмаҡты (accusative singular)
башмаҡтарҙы (accusative plural)
башмаҡта (singular)
башмаҡтарҙа (plural)
башмаҡтан (singular)
башмаҡтарҙан (plural)

Происходит от неустановленной формы. Родств. тат. башмак, казах. баспақ, ног. баспак.

бычок или тёлка (от полугода до полутора лет)


башмаҡ

Происходит от тюркск.; ср.: тур. başmak «башмак, тапочка», чагат. bašmak «башмак, подошва». Использованы данные словаря М. Фасмера. См. Список литературы.

башмаҡсы

Ближайшее родство

существительные

башмак (обувь)


Дагомея

истор. Дагомея


ҡалдыҡ

ҡалдыҡ (nominative singular)
ҡалдыҡтар (nominative plural)
ҡалдыҡтың (singular)
ҡалдыҡтарҙың (plural)
ҡалдыҡҡа (dative singular)
ҡалдыҡтарға (dative plural)
ҡалдыҡты (accusative singular)
ҡалдыҡтарҙы (accusative plural)
ҡалдыҡта (singular)
ҡалдыҡтарҙа (plural)
ҡалдыҡтан (singular)
ҡалдыҡтарҙан (plural)

Происходит от ??

отходы; отбросы

матем. остаток (остаточный)

остаток (остаточный)


тубылғы

тубылғы (nominative singular)
тубылғылар (nominative plural)
тубылғының (singular)
тубылғыларҙың (plural)
тубылғыға (dative singular)
тубылғыларға (dative plural)
тубылғыны (accusative singular)
тубылғыларҙы (accusative plural)
тубылғыла (singular)
тубылғыларҙа (plural)
тубылғынан (singular)
тубылғыларҙан (plural)

Происходит от ??


маҡсат

маҡсат (nominative singular)
маҡсаттар (nominative plural)
маҡсаттың (singular)
маҡсаттарҙың (plural)
маҡсатҡа (dative singular)
маҡсаттарға (dative plural)
маҡсатты (accusative singular)
маҡсаттарҙы (accusative plural)
маҡсатта (singular)
маҡсаттарҙа (plural)
маҡсаттан (singular)
маҡсаттарҙан (plural)

Из араб. مقصد (maqṣad) ‘цель, стремление, намерение’.

цель, замысел (целевой)

Уртаҡ маҡсат берләштерә.

Общаяцель объединяет (людей).


эсемлек

ɪ̞.sɪ̞m.ˈlɪ̞k

эсемлек (nominative singular)
эсемлектәр (nominative plural)
эсемлектең (singular)
эсемлектәрҙең (plural)
эсемлеккә (dative singular)
эсемлектәргә (dative plural)
эсемлекте (accusative singular)
эсемлектәрҙе (accusative plural)
эсемлектә (singular)
эсемлектәрҙә (plural)
эсемлектән (singular)
эсемлектәрҙән (plural)

Происходит от ??

напиток, питьё


юрған

юрған (nominative singular)
юрғандар (nominative plural)
юрғандың (singular)
юрғандарҙың (plural)
юрғанға (dative singular)
юрғандарға (dative plural)
юрғанды (accusative singular)
юрғандарҙы (accusative plural)
юрғанда (singular)
юрғандарҙа (plural)
юрғандан (singular)
юрғандарҙан (plural)

Происходит от ??

одеяло (одеяльный)

Көҙ көндәрен йылы юрғанға уранып, эҫе ҡәһүә ғына эсеп ултырырһың.

Осенними днями, укутавшись (в) тёплоеодеяло, вы просто распиваете горячий кофе.


һут

һут (nominative singular)
һуттар (nominative plural)
һуттың (singular)
һуттарҙың (plural)
һутҡа (dative singular)
һуттарға (dative plural)
һутты (accusative singular)
һуттарҙы (accusative plural)
һутта (singular)
һуттарҙа (plural)
һуттан (singular)
һуттарҙан (plural)

Происходит от ??

һутлы

Ближайшее родство

прилагательные

һутланыу

Ближайшее родство

биол. сок (биологическая жидкость)

сок (биологическая жидкость)

Ашҡаҙан һуты.

Желудочныйсок.

сок (соковый) (напиток)

Алма һуты.

Яблочныйсок.

Әфлисүн һуты.

Апельсиновыйсок.

һут һыҡҡыс

соковыжималка

Һуттың һауытында был мәғлүмәт мотлаҡ күрһәтелергә тейеш.

Эта информация должна обязательно быть указана на упаковкесока.


төйлөгән

орнитол. коршун


ғәйеп

ʁæˈjɪ̞p ~ ɢæˈjɪ̞p

ғәйеп (nominative singular)
ғәйептәр (nominative plural)
ғәйептең (singular)
ғәйептәрҙең (plural)
ғәйепкә (dative singular)
ғәйептәргә (dative plural)
ғәйепте (accusative singular)
ғәйептәрҙе (accusative plural)
ғәйептә (singular)
ғәйептәрҙә (plural)
ғәйептән (singular)
ғәйептәрҙән (plural)

Из араб. عيب (ʿayb) ‘недостаток, изъян, порок; порицание’.

ғәйеплелек

Ближайшее родство

существительные

ғәйепле

Ближайшее родство

прилагательные

ғәйепһеҙ

Ближайшее родство

прилагательные

вина, проступок, провинность

недостаток, порок, изъян

Нәшриәт ғәйебе менән киткән етешһеҙлектәр өсөн редакция яуап бирмәй.

Редакция не несёт ответственности занедостатки, возникшие по вине издательства.


һаҡау

Происходит от ??


нәтижә

нәтижә (nominative singular)
нәтижәләр (nominative plural)
нәтижәнең (singular)
нәтижәләрҙең (plural)
нәтижәгә (dative singular)
нәтижәләргә (dative plural)
нәтижәне (accusative singular)
нәтижәләрҙе (accusative plural)
нәтижәлә (singular)
нәтижәләрҙә (plural)
нәтижәнән (singular)
нәтижәләрҙән (plural)

Из араб. نتيجة (natīja) ‘вывод, заключение; результат’

результат, итог; следствие

вывод, заключение

матем. сумма


йомғаҡ

йомғаҡ (nominative singular)
йомғаҡтар (nominative plural)
йомғаҡтың (singular)
йомғаҡтарҙың (plural)
йомғаҡҡа (dative singular)
йомғаҡтарға (dative plural)
йомғаҡты (accusative singular)
йомғаҡтарҙы (accusative plural)
йомғаҡта (singular)
йомғаҡтарҙа (plural)
йомғаҡтан (singular)
йомғаҡтарҙан (plural)

Общетюркское; восходит к пратюркск. *jum- «круглый».

йомғаҡлау

Ближайшее родство

клубок (ниток); моток

перен. клубок (мыслей), путаница

клубок (мыслей), путаница

перен. итог, результат; заключение, обобщение

итог, результат; заключение, обобщение


ырыу

ырыу (nominative singular)
ырыуҙар (nominative plural)
ырыуҙың (singular)
ырыуҙарҙың (plural)
ырыуға (dative singular)
ырыуҙарға (dative plural)
ырыуҙы (accusative singular)
ырыуҙарҙы (accusative plural)
ырыуҙа (singular)
ырыуҙарҙа (plural)
ырыуҙан (singular)
ырыуҙарҙан (plural)

Происходит от пратюркск. *urug «семя; ребенок; род, племя; родственники».

род, племя (родовой)

Ырыуына күрә йолаһы.

По традицииплемени.


һабантуй

һабантуй (nominative singular)
һабантуйҙар (nominative plural)
һабантуйҙың (singular)
һабантуйҙарҙың (plural)
һабантуйға (dative singular)
һабантуйҙарға (dative plural)
һабантуйҙы (accusative singular)
һабантуйҙарҙы (accusative plural)
һабантуйҙа (singular)
һабантуйҙарҙа (plural)
һабантуйҙан (singular)
һабантуйҙарҙан (plural)

Сложение основ: башк. һабан «плуг» + башк. туй «свадьба; праздник, торжество», букв. праздник плуга.

этногр. сабантуй

Бүрәнәлә тоҡ менән һуғышыу — һабантуй уйыны.

Борьба мешками на бревне — народная забава насабантуе.


һабан

һабан (nominative singular)
һабандар (nominative plural)
һабандың (singular)
һабандарҙың (plural)
һабанға (dative singular)
һабандарға (dative plural)
һабанды (accusative singular)
һабандарҙы (accusative plural)
һабанда (singular)
һабандарҙа (plural)
һабандан (singular)
һабандарҙан (plural)

Общетюркское; восходит к пратюркск. *sa(r)pan «плуг».

пахота (пахотный)


ҡамсат

зоол. выдра (Lutra)


ҡама

ҡама (nominative singular)
ҡамалар (nominative plural)
ҡаманың (singular)
ҡамаларҙың (plural)
ҡамаға (dative singular)
ҡамаларға (dative plural)
ҡаманы (accusative singular)
ҡамаларҙы (accusative plural)
ҡамала (singular)
ҡамаларҙа (plural)
ҡаманан (singular)
ҡамаларҙан (plural)


алыҫлыҡ

алыҫлыҡ (nominative singular)
алыҫлыҡтар (nominative plural)
алыҫлыҡтың (singular)
алыҫлыҡтарҙың (plural)
алыҫлыҡҡа (dative singular)
алыҫлыҡтарға (dative plural)
алыҫлыҡты (accusative singular)
алыҫлыҡтарҙы (accusative plural)
алыҫлыҡта (singular)
алыҫлыҡтарҙа (plural)
алыҫлыҡтан (singular)
алыҫлыҡтарҙан (plural)

Происходит от прил. башк. алыҫ «дальний, далёкий» + аффикс -лыҡ.

алыҫ

Ближайшее родство

прилагательные

алыҫайтыу

Ближайшее родство

алыҫайыу

Ближайшее родство

алыҫлаштырыу

Ближайшее родство

алыҫлашыу

Ближайшее родство

дальность, отдалённость, удалённость, даль


алъяпҡыс

алъяпҡыс (nominative singular)
алъяпҡыстар (nominative plural)
алъяпҡыстың (singular)
алъяпҡыстарҙың (plural)
алъяпҡысҡа (dative singular)
алъяпҡыстарға (dative plural)
алъяпҡысты (accusative singular)
алъяпҡыстарҙы (accusative plural)
алъяпҡыста (singular)
алъяпҡыстарҙа (plural)
алъяпҡыстан (singular)
алъяпҡыстарҙан (plural)

Происходит от ??

передник, фартук


һигеҙгүҙ

һигеҙгүҙ (nominative singular)
һигеҙгүҙҙең (singular)
һигеҙгүҙгә (dative singular)
һигеҙгүҙҙе (accusative singular)
һигеҙгүҙҙә (singular)
һигеҙгүҙҙән (singular)

Происходит от башк. һигеҙ «восемь» + башк. күҙ «глаз».

анат. крестец (крестцовый)

крестец (крестцовый)


ҡатлам

ҡатлам (nominative singular)
ҡатламдар (nominative plural)
ҡатламдың (singular)
ҡатламдарҙың (plural)
ҡатламға (dative singular)
ҡатламдарға (dative plural)
ҡатламды (accusative singular)
ҡатламдарҙы (accusative plural)
ҡатламда (singular)
ҡатламдарҙа (plural)
ҡатламдан (singular)
ҡатламдарҙан (plural)

Происходит от ??

слой, прослойка; пласт, напластование, наслоение; отложение

геол. пласт, напластование, наслоение, отложение

перен. сословие, слой, прослойка

сословие, слой, прослойка


малсы

малсы (nominative singular)
малсылар (nominative plural)
малсының (singular)
малсыларҙың (plural)
малсыға (dative singular)
малсыларға (dative plural)
малсыны (accusative singular)
малсыларҙы (accusative plural)
малсыла (singular)
малсыларҙа (plural)
малсынан (singular)
малсыларҙан (plural)

Происходит от сущ. башк. мал «скот» + формант -сы «аффикс профессии».

мал

Ближайшее родство

существительные

малсылыҡ

Ближайшее родство

существительные

животновод, скотовод; скотник, скотница


ҡулланыусы

quɫ.ɫɑ.nɯ̞w.ˈsɯ̞

ҡулланыусы (nominative singular)
ҡулланыусылар (nominative plural)
ҡулланыусының (singular)
ҡулланыусыларҙың (plural)
ҡулланыусыға (dative singular)
ҡулланыусыларға (dative plural)
ҡулланыусыны (accusative singular)
ҡулланыусыларҙы (accusative plural)
ҡулланыусыла (singular)
ҡулланыусыларҙа (plural)
ҡулланыусынан (singular)
ҡулланыусыларҙан (plural)

Происходит от гл. ҡулланыу «использовать; потреблять» + -сы «аффикс производителя действия».

ҡулланыу

Ближайшее родство

пользователь, участник; потребитель

Һәр Интернет ҡулланыусыһы Википедияға — мәҫәлән, яңы мәҡәлә яҙып йәки булғандарын төҙәтеп — үҙ өлөшөн индерә ала.

Каждыйпользователь Интернета может участвовать в Википедии — например, написав новую статью или редактируя существующие.


дәғүә

дәғүә (nominative singular)
дәғүәләр (nominative plural)
дәғүәнең (singular)
дәғүәләрҙең (plural)
дәғүәгә (dative singular)
дәғүәләргә (dative plural)
дәғүәне (accusative singular)
дәғүәләрҙе (accusative plural)
дәғүәлә (singular)
дәғүәләрҙә (plural)
дәғүәнән (singular)
дәғүәләрҙән (plural)

Из араб. دعوى (daʿwā) ‘притязание; иск; тяжба’.

претензия, притязания

юр. иск (исковой); тяжба

иск (исковой); тяжба

Өфө ҡалаһы судында башына ҡар төшөп йәрәхәтләнгән ҡатындың дәғүәһе ҡаралды.

В Уфимском городском суде был рассмотрениск женщины, пострадавшей от падения на голову снега (с крыши).


оҙонлоҡ

ʊ̞.ðʊ̞nˈɫʊ̞q

оҙонлоҡ (nominative singular)
оҙонлоҡтар (nominative plural)
оҙонлоҡтоң (singular)
оҙонлоҡтарҙың (plural)
оҙонлоҡҡа (dative singular)
оҙонлоҡтарға (dative plural)
оҙонлоҡто (accusative singular)
оҙонлоҡтарҙы (accusative plural)
оҙонлоҡта (singular)
оҙонлоҡтарҙа (plural)
оҙонлоҡтан (singular)
оҙонлоҡтарҙан (plural)

Происходит от оҙон + аффикс -лоҡ.

оҙон

Ближайшее родство

прилагательные

длина, протяжённость, протяжение

длина, долгота

Көн оҙонлоғо.

Долгота дня.

геогр. долгота

лингв. долгота


Эсватини

Эсватини; Свазиленд


Ғабдулла

ɢɑb.duˈɫːɑ ~ ʁɑb.duˈɫːɑ

Ғабдулла (nominative singular)
Ғабдуллалар (nominative plural)
Ғабдулланың (singular)
Ғабдуллаларҙың (plural)
Ғабдуллаға (dative singular)
Ғабдуллаларға (dative plural)
Ғабдулланы (accusative singular)
Ғабдуллаларҙы (accusative plural)
Ғабдуллала (singular)
Ғабдуллаларҙа (plural)
Ғабдулланан (singular)
Ғабдуллаларҙан (plural)

Происходит от араб. عبد الله (ʿabdu llāh)

Габдулла (мужское имя)


уймаҡ

уймаҡ (nominative singular)
уймаҡтар (nominative plural)
уймаҡтың (singular)
уймаҡтарҙың (plural)
уймаҡҡа (dative singular)
уймаҡтарға (dative plural)
уймаҡты (accusative singular)
уймаҡтарҙы (accusative plural)
уймаҡта (singular)
уймаҡтарҙа (plural)
уймаҡтан (singular)
уймаҡтарҙан (plural)

Происходит от ??

швейн. напёрсток


йүргәк

йүргәк (nominative singular)
йүргәктәр (nominative plural)
йүргәктең (singular)
йүргәктәрҙең (plural)
йүргәккә (dative singular)
йүргәктәргә (dative plural)
йүргәкте (accusative singular)
йүргәктәрҙе (accusative plural)
йүргәктә (singular)
йүргәктәрҙә (plural)
йүргәктән (singular)
йүргәктәрҙән (plural)

Происходит от ??

йүргәкләү

Ближайшее родство


алабалыҡ

ɑ.ɫɑ.bɑˈɫɯ̞q

алабалыҡ (nominative singular)
алабалыҡтар (nominative plural)
алабалыҡтың (singular)
алабалыҡтарҙың (plural)
алабалыҡҡа (dative singular)
алабалыҡтарға (dative plural)
алабалыҡты (accusative singular)
алабалыҡтарҙы (accusative plural)
алабалыҡта (singular)
алабалыҡтарҙа (plural)
алабалыҡтан (singular)
алабалыҡтарҙан (plural)

Происходит от башк. ала «пёстрый, пегий» + балыҡ «рыба».


өгөт

өгөт (nominative singular)
өгөттәр (nominative plural)
өгөттөң (singular)
өгөттәрҙең (plural)
өгөткә (dative singular)
өгөттәргә (dative plural)
өгөттө (accusative singular)
өгөттәрҙе (accusative plural)
өгөттә (singular)
өгөттәрҙә (plural)
өгөттән (singular)
өгөттәрҙән (plural)

Происходит от ??

өгөтләү

Ближайшее родство

наставление, назидание, увещевание, уговор


һыңармөгөҙ

һыңармөгөҙ (nominative singular)
һыңармөгөҙҙәр (nominative plural)
һыңармөгөҙҙөң (singular)
һыңармөгөҙҙәрҙең (plural)
һыңармөгөҙгә (dative singular)
һыңармөгөҙҙәргә (dative plural)
һыңармөгөҙҙө (accusative singular)
һыңармөгөҙҙәрҙе (accusative plural)
һыңармөгөҙҙә (singular)
һыңармөгөҙҙәрҙә (plural)
һыңармөгөҙҙән (singular)
һыңармөгөҙҙәрҙән (plural)

Происходит от ??

мифол. единорог


һаҡсы

һаҡсы (nominative singular)
һаҡсылар (nominative plural)
һаҡсының (singular)
һаҡсыларҙың (plural)
һаҡсыға (dative singular)
һаҡсыларға (dative plural)
һаҡсыны (accusative singular)
һаҡсыларҙы (accusative plural)
һаҡсыла (singular)
һаҡсыларҙа (plural)
һаҡсынан (singular)
һаҡсыларҙан (plural)

Происходит от ??

защитник, страж

сторож, охранник

страж, стражник

спорт. защитник


шарлауыҡ

ʂɑr.ɫɑ.ˈwɯ̞q

шарлауыҡ (nominative singular)
шарлауыҡтар (nominative plural)
шарлауыҡтың (singular)
шарлауыҡтарҙың (plural)
шарлауыҡҡа (dative singular)
шарлауыҡтарға (dative plural)
шарлауыҡты (accusative singular)
шарлауыҡтарҙы (accusative plural)
шарлауыҡта (singular)
шарлауыҡтарҙа (plural)
шарлауыҡтан (singular)
шарлауыҡтарҙан (plural)

Происходит от ??


ҡәрҙәш

ҡәрҙәш (nominative singular)
ҡәрҙәштәр (nominative plural)
ҡәрҙәштең (singular)
ҡәрҙәштәрҙең (plural)
ҡәрҙәшкә (dative singular)
ҡәрҙәштәргә (dative plural)
ҡәрҙәште (accusative singular)
ҡәрҙәштәрҙе (accusative plural)
ҡәрҙәштә (singular)
ҡәрҙәштәрҙә (plural)
ҡәрҙәштән (singular)
ҡәрҙәштәрҙән (plural)

Происходит от ??

родственник, родственница

адъектив. родственный

Ҡәрҙәш ҡала.

Породнённый город (=город-побратим).

Ҡәрҙәш тел.

Родственный язык.


иҫкәртмә

иҫкәртмә (nominative singular)
иҫкәртмәләр (nominative plural)
иҫкәртмәнең (singular)
иҫкәртмәләрҙең (plural)
иҫкәртмәгә (dative singular)
иҫкәртмәләргә (dative plural)
иҫкәртмәне (accusative singular)
иҫкәртмәләрҙе (accusative plural)
иҫкәртмәлә (singular)
иҫкәртмәләрҙә (plural)
иҫкәртмәнән (singular)
иҫкәртмәләрҙән (plural)

Происходит от ??

предупреждение


тартышыу

физиол. судорога


янъял

янъял (nominative singular)
янъялдар (nominative plural)
янъялдың (singular)
янъялдарҙың (plural)
янъялға (dative singular)
янъялдарға (dative plural)
янъялды (accusative singular)
янъялдарҙы (accusative plural)
янъялда (singular)
янъялдарҙа (plural)
янъялдан (singular)
янъялдарҙан (plural)

Происходит от ??

янъялсы

Ближайшее родство

существительные

янъяллы

Ближайшее родство

прилагательные

янъяллашыу

Ближайшее родство

скандал, ссора; дебош


янъялсы

янъялсы (nominative singular)
янъялсылар (nominative plural)
янъялсының (singular)
янъялсыларҙың (plural)
янъялсыға (dative singular)
янъялсыларға (dative plural)
янъялсыны (accusative singular)
янъялсыларҙы (accusative plural)
янъялсыла (singular)
янъялсыларҙа (plural)
янъялсынан (singular)
янъялсыларҙан (plural)

Происходит от сущ. янъял + -сы «».

янъял

Ближайшее родство

существительные

янъяллы

Ближайшее родство

прилагательные

янъяллашыу

Ближайшее родство

скандалист, дебошир


рапирасы

рапирасы (nominative singular)
рапирасылар (nominative plural)
рапирасының (singular)
рапирасыларҙың (plural)
рапирасыға (dative singular)
рапирасыларға (dative plural)
рапирасыны (accusative singular)
рапирасыларҙы (accusative plural)
рапирасыла (singular)
рапирасыларҙа (plural)
рапирасынан (singular)
рапирасыларҙан (plural)

От нем. Rapier, от франц. rapière, изначально исп. espada ropera — буквально «меч для одежды», то есть носимый с гражданским платьем, а не с доспехом, искажённое в франц. la rapière. + аффикс -сы со значением «производитель действия, профессия».

рапира

Ближайшее родство

существительные

спорт. рапирист