Мәккә

Мәккә (nominative singular)
Мәккәнең (singular)
Мәккәгә (dative singular)
Мәккәне (accusative singular)
Мәккәлә (singular)
Мәккәнән (singular)

Из араб. مكة (mákka).

Башҡортостандан тәүге хаж ҡылыусылар төркөмө изге Мәккәгә һәм Мәҙинәгә 1 ноябрҙә юлға сыҡты.

Группа (мусульман) из Башкортостана, впервые совершающих хадж, выехала в священныеМекку и Медину 1 ноября.

Башҡа дин тотҡандарға Мәккәгә юл ябыҡ.

Последователям других религий, дорога вМекку закрыта.


Мәҙинә

Мәҙинә (nominative singular)
Мәҙинәнең (singular)
Мәҙинәгә (dative singular)
Мәҙинәне (accusative singular)
Мәҙинәлә (singular)
Мәҙинәнән (singular)

Происходит от арабск. المدينة (al-madīna) «Медина».

Медина; священный город ислама в Саудовской Аравии

Группа (мусульман) из Башкортостана, впервые совершающих хадж, выехала в священные Мекку иМедину 1 ноября.

Мадина; женское имя


Мәскәү

Мәскәү (nominative singular)
Мәскәүҙең (singular)
Мәскәүгә (dative singular)
Мәскәүҙе (accusative singular)
Мәскәүҙә (singular)
Мәскәүҙән (singular)

Происходит от русск. Москва.

Мин Мәскәүҙән.


Әрмәнстан

Әрмәнстан (nominative singular)
Әрмәнстандың (singular)
Әрмәнстанға (dative singular)
Әрмәнстанды (accusative singular)
Әрмәнстанда (singular)
Әрмәнстандан (singular)

Сложение основ: башк. әрмән «армянин» + аффикс -стан со значением «страна, государство».

әрмән

Ближайшее родство

существительные

геогр., полит. Армения

Әрмәнстандағы Севан күле.

Озеро Севан вАрмении.

1920 йылда Әрмәнстанға Совет власы килгәс, республикаға Әрмән ССР-ы исеме бирелә.

В 1920 году, когда советское правительство пришло вАрмению, республика получила название Армянской ССР.


морон

морон (nominative singular)
морондар (nominative plural)
морондоң (singular)
морондарҙың (plural)
моронға (dative singular)
морондарға (dative plural)
морондо (accusative singular)
морондарҙы (accusative plural)
моронда (singular)
морондарҙа (plural)
морондан (singular)
морондарҙан (plural)

Происходит от др.-тюркск. burun, восходит к пратюркск. *burun «нос».

анат. морда; рыло (у животных)

морда; рыло (у животных)

анат. нос (у человека)

нос (у человека)

ҡыр морон

тонкий прямойнос (без горбинки)

жало; хоботок; хобот

носик (в чайниках и т. п.)

сәйнүк мороно

носик чайника

перен. нос (судна, лодки и т. п.)

нос (судна, лодки и т. п.)

Кәмәнең мороно.

Австралияның көнсығыш нөктәһе — Байрон мороно.

Мыс Байрон — (крайняя) восточная точка Австралии.


салауат

салауат (nominative singular)
салауаттар (nominative plural)
салауаттың (singular)
салауаттарҙың (plural)
салауатҡа (dative singular)
салауаттарға (dative plural)
салауатты (accusative singular)
салауаттарҙы (accusative plural)
салауатта (singular)
салауаттарҙа (plural)
салауаттан (singular)
салауаттарҙан (plural)

Из араб. صَلَوَات (ṣalawāt), мн. ч. от араб. صلاة (ṣalā(t)) ‘салят, молитва’, из сирийск. ܨܠܘܬܐ (ṣəlōṯāʾ) ‘молитва’.

религ. в исламе — хвалебная молитва

в исламе — хвалебная молитва


Салауат

BA-Салауат.ogg

Салауат (nominative singular)
Салауаттар (nominative plural)
Салауаттың (singular)
Салауаттарҙың (plural)
Салауатҡа (dative singular)
Салауаттарға (dative plural)
Салауатты (accusative singular)
Салауаттарҙы (accusative plural)
Салауатта (singular)
Салауаттарҙа (plural)
Салауаттан (singular)
Салауаттарҙан (plural)

Происходит от башк. салауат.

салауат

Ближайшее родство

существительные

Салават; мужское личное имя

Салауат — башҡорт үҙаңының нормаһы.

Салават (Юлаев) — норма башкирской идентичности.

Алексей Иванов

Алексей Иванов

Салават; город в России, в Башкортостане


әрмән

әрмән (nominative singular)
әрмәндәр (nominative plural)
әрмәндең (singular)
әрмәндәрҙең (plural)
әрмәнгә (dative singular)
әрмәндәргә (dative plural)
әрмәнде (accusative singular)
әрмәндәрҙе (accusative plural)
әрмәндә (singular)
әрмәндәрҙә (plural)
әрмәндән (singular)
әрмәндәрҙән (plural)

Из перс. ارمن (Arman), далее из древнеперс. 𐎠𐎼𐎷𐎡𐎴 (конец VI в. до н.э.), древнегреч. Ἀρμενία (начало V в. до н.э.). Далее возможно от аккадского Armânum, Armanî.

Әрмәнстан

Ближайшее родство

имена собственные

армянин, армянка

Башҡортостанда 9 мең әрмән йәшәй.

9 тысячармян проживают в Башкортостане.

адъектив. армянский

Әрмән теле.

Армянский язык.


йәҙрә

дробь (для стрельбы)


мәжүсилек

mæ.ʒʏ.sʲiˈlɪ̞k

мәжүсилек (nominative singular)
мәжүсилектең (singular)
мәжүсилеккә (dative singular)
мәжүсилекте (accusative singular)
мәжүсилектә (singular)
мәжүсилектән (singular)

Происходит от башк. мәжүси + -лек.

мәжүси

Ближайшее родство

существительные

мәжүси

Ближайшее родство

прилагательные


мәжүси

мәжүси (nominative singular)
мәжүсиҙәр (nominative plural)
мәжүсиҙең (singular)
мәжүсиҙәрҙең (plural)
мәжүсигә (dative singular)
мәжүсиҙәргә (dative plural)
мәжүсиҙе (accusative singular)
мәжүсиҙәрҙе (accusative plural)
мәжүсиҙә (singular)
мәжүсиҙәрҙә (plural)
мәжүсиҙән (singular)
мәжүсиҙәрҙән (plural)

Происходит от арабск. مجوسي.

мәжүсилек

Ближайшее родство

существительные

Утҡа табыныусы мәжүсиҙәр.

Язычники, поклоняющиеся огню.

адъектив. языческий


тиҙлек

тиҙлек (nominative singular)
тиҙлектең (singular)
тиҙлеккә (dative singular)
тиҙлекте (accusative singular)
тиҙлектә (singular)
тиҙлектән (singular)

Происходит от башк. тиҙ + -лек.

тиҙ

Ближайшее родство

прилагательные

скорость, быстрота


Ҡарһылыу

qɑr.hɯ̞.ˈɫɯ̞w

Ҡарһылыу (nominative singular)
Ҡарһылыуҙың (singular)
Ҡарһылыуға (dative singular)
Ҡарһылыуҙы (accusative singular)
Ҡарһылыуҙа (singular)
Ҡарһылыуҙан (singular)

Сложение основ: башк. ҡар «снег» + башк. һылыу «красивый». Адаптация русск. Снегурочка. Ср.: тат. Кар Кызы (букв. «Снежная девушка»), казахск. Қаршақыз.


көкөрт

көкөрт (nominative singular)
көкөрттөң (singular)
көкөрткә (dative singular)
көкөрттө (accusative singular)
көкөрттә (singular)
көкөрттән (singular)

Заимствовано из перс. گوگرد (gugerd).


сихут

мед. туберкулёз, чахотка

туберкулёз, чахотка


һағыҙаҡ

һағыҙаҡ (nominative singular)
һағыҙаҡтар (nominative plural)
һағыҙаҡтың (singular)
һағыҙаҡтарҙың (plural)
һағыҙаҡҡа (dative singular)
һағыҙаҡтарға (dative plural)
һағыҙаҡты (accusative singular)
һағыҙаҡтарҙы (accusative plural)
һағыҙаҡта (singular)
һағыҙаҡтарҙа (plural)
һағыҙаҡтан (singular)
һағыҙаҡтарҙан (plural)

энтомол. оса


ҡамыр

ҡамыр (nominative singular)
ҡамырҙың (singular)
ҡамырға (dative singular)
ҡамырҙы (accusative singular)
ҡамырҙа (singular)
ҡамырҙан (singular)

Из перс. خمیر (xamir) ‘тесто; паста’. Когнаты: казахск. қамыр, узб. xamir, крымско-тат. qamır, тур. hamur, азерб. xəmir.

кулин. тесто

Сөсө ҡамыр.

Пресноетесто.


бауырһаҡ

бауырһаҡ (nominative singular)
бауырһаҡтың (singular)
бауырһаҡҡа (dative singular)
бауырһаҡты (accusative singular)
бауырһаҡта (singular)
бауырһаҡтан (singular)

Происходит от ??

кулин. баурсак; сваренные в масле кусочки теста, замешенного на яйцах


бутҡа

бутҡа (nominative singular)
бутҡалар (nominative plural)
бутҡаның (singular)
бутҡаларҙың (plural)
бутҡаға (dative singular)
бутҡаларға (dative plural)
бутҡаны (accusative singular)
бутҡаларҙы (accusative plural)
бутҡала (singular)
бутҡаларҙа (plural)
бутҡанан (singular)
бутҡаларҙан (plural)

Происходит от пратюркск. *botka «каша», от которой в числе прочего произошли: башк. бутҡа, тат. ботка, южн.-алтайск., кирг. ботко, казахск. ботқа, узб. boʻtqa, хакасск. потхы и др.

перен. месиво, каша (вязкая, однородная масса)

месиво, каша (вязкая, однородная масса)

перен. каша, путаница

каша, путаница


ҡорот

ҡорот (nominative singular)
ҡороттоң (singular)
ҡоротҡа (dative singular)
ҡоротто (accusative singular)
ҡоротта (singular)
ҡороттан (singular)

Происходит от др.-тюркск. qurut («сухой сыр в шариках»), восходит к пратюркск. *Kūrɨ- «сухой». Родственно тат. корт, казахск. құрт, кирг. курут, узб. qurt, тур. gurt и др.

кулин. курт, курут, корот; творог, приготовленный из кипяченого кислого молока, сухой молодой сыр

Өс баш ҡорот.

Три шарикакурут.

Ерек төтөнөнә ыҫталған ҡорот.

Курут (высушенный творог), копчёный на ольховом дыму.


сәтләүек

сәтләүек (nominative singular)
сәтләүектәр (nominative plural)
сәтләүектең (singular)
сәтләүектәрҙең (plural)
сәтләүеккә (dative singular)
сәтләүектәргә (dative plural)
сәтләүекте (accusative singular)
сәтләүектәрҙе (accusative plural)
сәтләүектә (singular)
сәтләүектәрҙә (plural)
сәтләүектән (singular)
сәтләүектәрҙән (plural)

Родственно тат. чикләвек.

орех (ореховый)


балтырған

bɑɫ.tɯ̞r.ˈʁɑn

балтырған (nominative singular)
балтырғандың (singular)
балтырғанға (dative singular)
балтырғанды (accusative singular)
балтырғанда (singular)
балтырғандан (singular)

Происходит от др.-тюрк. *baltïr-ğan. Родственно тур. baldıran.

ботан. борщевик, борщевник (Heracleum)

борщевик, борщевник (Heracleum)


башаҡ

башаҡ (nominative singular)
башаҡтар (nominative plural)
башаҡтың (singular)
башаҡтарҙың (plural)
башаҡҡа (dative singular)
башаҡтарға (dative plural)
башаҡты (accusative singular)
башаҡтарҙы (accusative plural)
башаҡта (singular)
башаҡтарҙа (plural)
башаҡтан (singular)
башаҡтарҙан (plural)

Башкирск. восходит к пратюркск. *baĺč «голова»; родственно казахск. масақ, узб. boshoq, тур. başak и др.

наконечник (стрелы)


ҡамыш

ҡамыш (nominative singular)
ҡамыштар (nominative plural)
ҡамыштың (singular)
ҡамыштарҙың (plural)
ҡамышҡа (dative singular)
ҡамыштарға (dative plural)
ҡамышты (accusative singular)
ҡамыштарҙы (accusative plural)
ҡамышта (singular)
ҡамыштарҙа (plural)
ҡамыштан (singular)
ҡамыштарҙан (plural)

От др.-тюрк. qamïš, восходит к пратюркск. *Kamɨĺ.

камыш, тростник (камышовый, тростниковый) (Typha spp.)

Күлде ҡамыш матурлай, ирҙе намыҫ матурлай.

Озеро украшаеткамыш, мужчину украшает честь.

Кәмә ҡамышҡа терәлеп туҡтаны.

Лодка попала вкамыш и остановилась.


гөлйемеш

gʏ̞l.jɪ̞.ˈmɪ̞ʃ

гөлйемеш (nominative singular)
гөлйемештең (singular)
гөлйемешкә (dative singular)
гөлйемеште (accusative singular)
гөлйемештә (singular)
гөлйемештән (singular)

Происходит от башк. гөл «цветок» + башк. емеш «плод, фрукт».

ботан. шиповник (Rosa canina)


әлморон

æl.mʊ̞.ˈrʊ̞n

әлморон (nominative singular)
әлморондоң (singular)
әлморонға (dative singular)
әлморондо (accusative singular)
әлморонда (singular)
әлморондан (singular)

Происходит от ??

ботан. шиповник


этморон

ɪ̞t.mʊ̞.ˈrʊ̞n

этморон (nominative singular)
этморондоң (singular)
этморонға (dative singular)
этморондо (accusative singular)
этморонда (singular)
этморондан (singular)

Происходит от ??

ботан. шиповник


йыуа

йыуа (nominative singular)
йыуаның (singular)
йыуаға (dative singular)
йыуаны (accusative singular)
йыуала (singular)
йыуанан (singular)

Происходит от др.-тюрк. java «дикий лук», восходит к пратюркск. *jaba «то же». Когнаты: казахск. жуа «то же», хакас. чама «чеснок» и др.

общее название дикорастущих луковичных растений


бейеүсе

bɪ̞.jɪ̞w.ˈsɪ̞

бейеүсе (nominative singular)
бейеүселәр (nominative plural)
бейеүсенең (singular)
бейеүселәрҙең (plural)
бейеүсегә (dative singular)
бейеүселәргә (dative plural)
бейеүсене (accusative singular)
бейеүселәрҙе (accusative plural)
бейеүселә (singular)
бейеүселәрҙә (plural)
бейеүсенән (singular)
бейеүселәрҙән (plural)

От башк. бейеү «танец» + -се «аффикс производителя действия; профессии».

танцор, танцорка; танцовщик, танцовщица


валерьян

ботан. валериана (валерьяна)

валериана (валерьяна)


суҡтурғай

орнитол. свиристель


шиғриәт

шиғриәт (nominative singular)
шиғриәттең (singular)
шиғриәткә (dative singular)
шиғриәтте (accusative singular)
шиғриәттә (singular)
шиғриәттән (singular)

Происходит от арабск. شعرية (šiʿriyya(t)).

шағир

Ближайшее родство

существительные

шиғыр

Ближайшее родство

существительные

шағирә

Ближайшее родство

существительные

шиғри

Ближайшее родство

прилагательные

Рус шиғриәтендә ритмика баҫымлы һәм баҫымһыҙ ижектәрҙең теүәл тәртиптә ҡабатланып килеүе аша ла булдырыла.

В русскойпоэзии ритмика поддерживается также за счёт повторения ударных и безударных слогов в определённом порядке.


шағирә

шағирә (nominative singular)
шағирәләр (nominative plural)
шағирәнең (singular)
шағирәләрҙең (plural)
шағирәгә (dative singular)
шағирәләргә (dative plural)
шағирәне (accusative singular)
шағирәләрҙе (accusative plural)
шағирәлә (singular)
шағирәләрҙә (plural)
шағирәнән (singular)
шағирәләрҙән (plural)

Происходит от арабск. شاعرة (šāʿira(t))

шағир

Ближайшее родство

существительные

шиғыр

Ближайшее родство

существительные

шиғриәт

Ближайшее родство

существительные

шиғри

Ближайшее родство

прилагательные


шиғыр

шиғыр (nominative singular)
шиғырҙар (nominative plural)
шиғырҙың (singular)
шиғырҙарҙың (plural)
шиғырға (dative singular)
шиғырҙарға (dative plural)
шиғырҙы (accusative singular)
шиғырҙарҙы (accusative plural)
шиғырҙа (singular)
шиғырҙарҙа (plural)
шиғырҙан (singular)
шиғырҙарҙан (plural)

Происходит от арабск. شعر (šiʕr). Когнаты: кирг. шыгыр, узб. shehr.

шағир

Ближайшее родство

существительные

шағирә

Ближайшее родство

существительные

шиғриәт

Ближайшее родство

существительные

шиғри

Ближайшее родство

прилагательные

стих, стихотворение

адъектив. стихотворный

стихотворный


Дауыт

Дауыт (nominative singular)
Дауыттар (nominative plural)
Дауыттың (singular)
Дауыттарҙың (plural)
Дауытҡа (dative singular)
Дауыттарға (dative plural)
Дауытты (accusative singular)
Дауыттарҙы (accusative plural)
Дауытта (singular)
Дауыттарҙа (plural)
Дауыттан (singular)
Дауыттарҙан (plural)

Из ивр. דוד «Давид» (букв. «любимый»), арабск. داوود «Дауд».

Даут (мужское имя)


Дим

Дим (nominative singular)
Димдәр (nominative plural)
Димдең (singular)
Димдәрҙең (plural)
Димгә (dative singular)
Димдәргә (dative plural)
Димде (accusative singular)
Димдәрҙе (accusative plural)
Димдә (singular)
Димдәрҙә (plural)
Димдән (singular)
Димдәрҙән (plural)

Происходит от ??

Дим (мужское имя)


Науруз

Науруз (nominative singular)
Науруздар (nominative plural)
Науруздың (singular)
Науруздарҙың (plural)
Наурузға (dative singular)
Науруздарға (dative plural)
Наурузды (accusative singular)
Науруздарҙы (accusative plural)
Наурузда (singular)
Науруздарҙа (plural)
Науруздан (singular)
Науруздарҙан (plural)

Из перс. نوروز (nowruz) ‘Навруз, Новруз’.

Навруз, Новруз (праздник нового года по астрономическому солнечному календарю у иранских и тюркских народов)

Науруз йылға баш булыр, // Бойҙай ашҡа баш булыр, // Бойҙай уңһа — аш булыр, // Уңмаһа — аш таш булыр!

Науруз — году голова, // Пшеница — пище голова, // Хлеб уродится — будет еда, // Не уродится — камень станет едой!


Фатима

Происходит от арабск. فاطمة (fāṭima(t)).

Фатима; женское имя


арҡан

арҡан (nominative singular)
арҡандар (nominative plural)
арҡандың (singular)
арҡандарҙың (plural)
арҡанға (dative singular)
арҡандарға (dative plural)
арҡанды (accusative singular)
арҡандарҙы (accusative plural)
арҡанда (singular)
арҡандарҙа (plural)
арҡандан (singular)
арҡандарҙан (plural)


күксин

ботан. сирень (Syringa)


многоборье

многоборье (аналогично русскому слову)


һауым

с.-х. надой; удой


түшәм

түшәм (nominative singular)
түшәмдәр (nominative plural)
түшәмдең (singular)
түшәмдәрҙең (plural)
түшәмгә (dative singular)
түшәмдәргә (dative plural)
түшәмде (accusative singular)
түшәмдәрҙе (accusative plural)
түшәмдә (singular)
түшәмдәрҙә (plural)
түшәмдән (singular)
түшәмдәрҙән (plural)

потолок (потолочный)


өҫтөнлөк

өҫтөнлөк (nominative singular)
өҫтөнлөктәр (nominative plural)
өҫтөнлөктең (singular)
өҫтөнлөктәрҙең (plural)
өҫтөнлөккә (dative singular)
өҫтөнлөктәргә (dative plural)
өҫтөнлөкте (accusative singular)
өҫтөнлөктәрҙе (accusative plural)
өҫтөнлөктә (singular)
өҫтөнлөктәрҙә (plural)
өҫтөнлөктән (singular)
өҫтөнлөктәрҙән (plural)

преобладание


ялғанма

ботан. привой


ялғаулыҡ

ялғаулыҡ (nominative singular)
ялғаулыҡтар (nominative plural)
ялғаулыҡтың (singular)
ялғаулыҡтарҙың (plural)
ялғаулыҡҡа (dative singular)
ялғаулыҡтарға (dative plural)
ялғаулыҡты (accusative singular)
ялғаулыҡтарҙы (accusative plural)
ялғаулыҡта (singular)
ялғаулыҡтарҙа (plural)
ялғаулыҡтан (singular)
ялғаулыҡтарҙан (plural)

ботан. привой


яҡтыртылыш

освещённость


яҡтыртылғанлыҡ

освещённость


һылтанма

һылтанма (nominative singular)
һылтанмалар (nominative plural)
һылтанманың (singular)
һылтанмаларҙың (plural)
һылтанмаға (dative singular)
һылтанмаларға (dative plural)
һылтанманы (accusative singular)
һылтанмаларҙы (accusative plural)
һылтанмала (singular)
һылтанмаларҙа (plural)
һылтанманан (singular)
һылтанмаларҙан (plural)

От гл. һылтан- «ссылаться на». Ср. тат. сылтама «ссылка», казахск. сілтеме «ссылка».

комп. гиперссылка, ссылка (на страницу в Интернете)

Гәзиттә баҫылған мәҡәләләрҙән өҙөмтә килтергәндә авторын күрһәтеп сайтҡа һылтанма яһау мотлаҡ.

При приведении цитат из статей, опубликованных в газете, обязательно сделатьссылку на сайт, указав автора.


тимерсе

тимерсе (nominative singular)
тимерселәр (nominative plural)
тимерсенең (singular)
тимерселәрҙең (plural)
тимерсегә (dative singular)
тимерселәргә (dative plural)
тимерсене (accusative singular)
тимерселәрҙе (accusative plural)
тимерселә (singular)
тимерселәрҙә (plural)
тимерсенән (singular)
тимерселәрҙән (plural)

От башк. тимер «железо» + формант -се «аффикс производителя действия; профессии».

тимер

Ближайшее родство

существительные


тимерлек

тимерлек (nominative singular)
тимерлектәр (nominative plural)
тимерлектең (singular)
тимерлектәрҙең (plural)
тимерлеккә (dative singular)
тимерлектәргә (dative plural)
тимерлекте (accusative singular)
тимерлектәрҙе (accusative plural)
тимерлектә (singular)
тимерлектәрҙә (plural)
тимерлектән (singular)
тимерлектәрҙән (plural)

тимер

Ближайшее родство

существительные

тимерсе

Ближайшее родство

существительные


дюралюмин

От нем. Duralumin «дюралюмин, дюралюминий», далее из собств. Düren «Дюрен» (название города, в котором работал изобретатель сплава Альфред Вильм; вероятно, обыгрывалось также созвучие с лат. durus «жёсткий, суровый») + Aluminium «алюминий».

дюралюминий, дюраль


быяла

быяла (nominative singular)
быялалар (nominative plural)
быяланың (singular)
быялаларҙың (plural)
быялаға (dative singular)
быялаларға (dative plural)
быяланы (accusative singular)
быялаларҙы (accusative plural)
быялала (singular)
быялаларҙа (plural)
быяланан (singular)
быялаларҙан (plural)

Из перс. پیاله (piyâle) ‘пиала; чаша’, от ср.-перс. pygʾl (*paygāl) «кубок», из др.-греч. φιάλη (phiálē) ‘сосуд для питья, чаша’.

быяласы

Ближайшее родство

существительные

быялалы

Ближайшее родство

прилагательные

быялаһыҙ

Ближайшее родство

прилагательные

быялалау

Ближайшее родство

стекло (стеклянный; стекольный)

адъектив. стеклянный


Афғанстан

Происходит от пушту Afghān (самоназвание пуштунов) + иранск. -stan «страна, земля». По-видимому, слово «афган» впервые зафиксировано в труде Худуд ал-Алам, географическом трактате неизвестного персоязычного автора (982 год).

геогр. Афганистан


ҡорт

ҡорт (nominative singular)
ҡорттар (nominative plural)
ҡорттоң (singular)
ҡорттарҙың (plural)
ҡортҡа (dative singular)
ҡорттарға (dative plural)
ҡортто (accusative singular)
ҡорттарҙы (accusative plural)
ҡортта (singular)
ҡорттарҙа (plural)
ҡорттан (singular)
ҡорттарҙан (plural)

От др.-тюркск. qurt «червь», восходит к пратюркск. *Kūrt «червь».

энтомол. червь, червяк (червяковый, червячный) (лат. Vérmes)

червь, червяк (червяковый, червячный) (личинка насекомого)

перен. червь

Китап корто.

Книжныйчервь.

перен. червь (о ничтожном человеке), подлец

червь (о ничтожном человеке), подлец


ҡорт

энтомол. пчела


күпбәйге

спорт. многоборье


тапҡыр

место или местность, расположенные напротив чего-либо


тапҡыр

Бындай форсат ғүмерҙә бер тапҡыр ғына сыға; ҡулыңдан ысҡындырма, файҙаланып ҡал.

Такой шанс бывает лишь раз в жизни; не упусти (его), воспользуйся.

Көн һуңғы тапҡыр 2008 йылдың йәйендә тотолдо.

Последний раз солнечное затмение было летом 2008 года.

Мунсаға бер барғанда сабыныу бүлмәһенә кәмендә өс тапҡыр инеп сығам.

При одном посещении бани я захожу в парилку минимум трижды.

Өфөләр һынатманы — ҡунаҡтарҙың ҡапҡаһына туп тәүге тапҡыр туғыҙынсы минутта уҡ эләкте.

Уфимцы не уступили — мяч в первый раз попал в ворота гостей уже на девятой минуте.


ришүәт

ришүәт (nominative singular)
ришүәттәр (nominative plural)
ришүәттең (singular)
ришүәттәрҙең (plural)
ришүәткә (dative singular)
ришүәттәргә (dative plural)
ришүәтте (accusative singular)
ришүәттәрҙе (accusative plural)
ришүәттә (singular)
ришүәттәрҙә (plural)
ришүәттән (singular)
ришүәттәрҙән (plural)

От арабск. رشوة (rišwa) «взятка».

ришүәтсе

Ближайшее родство

существительные


ялтырауыҡ

искра, крапинка


юлбарыҫ

juɫ.bɑ.ˈrɯ̞θ

юлбарыҫ (nominative singular)
юлбарыҫтар (nominative plural)
юлбарыҫтың (singular)
юлбарыҫтарҙың (plural)
юлбарыҫҡа (dative singular)
юлбарыҫтарға (dative plural)
юлбарыҫты (accusative singular)
юлбарыҫтарҙы (accusative plural)
юлбарыҫта (singular)
юлбарыҫтарҙа (plural)
юлбарыҫтан (singular)
юлбарыҫтарҙан (plural)

зоол. тигр (тигровый; тигриный)

тигр (тигровый; тигриный)


етен

лён (растение)


мунда

анат. загривок, холка

загривок, холка


солоҡсо

солоҡсо (nominative singular)
солоҡсолар (nominative plural)
солоҡсоноң (singular)
солоҡсоларҙың (plural)
солоҡсоға (dative singular)
солоҡсоларға (dative plural)
солоҡсоно (accusative singular)
солоҡсоларҙы (accusative plural)
солоҡсола (singular)
солоҡсоларҙа (plural)
солоҡсонан (singular)
солоҡсоларҙан (plural)

солоҡ

Ближайшее родство

существительные

солоҡсолоҡ

Ближайшее родство

существительные


ҡыңғырау

qɯ̞ŋ.ʁɯ̞.ˈrɑw

ҡыңғырау (nominative singular)
ҡыңғырауҙар (nominative plural)
ҡыңғырауҙың (singular)
ҡыңғырауҙарҙың (plural)
ҡыңғырауға (dative singular)
ҡыңғырауҙарға (dative plural)
ҡыңғырауҙы (accusative singular)
ҡыңғырауҙарҙы (accusative plural)
ҡыңғырауҙа (singular)
ҡыңғырауҙарҙа (plural)
ҡыңғырауҙан (singular)
ҡыңғырауҙарҙан (plural)

От др.-тюркск. формы *qoñ(ğu)rağu "колокол", первоначально существительное действия от глагола *qoñ(ğu)ra- "звонить в колокол", из пратюркск. *koñra- (звонить (в колокол)). Родственно казахск. қоңырау «колокол, колокольчик; звонок», кирг. коңгуроо «колокол», узб. qo'ng'iroq «колокол; телефонный звонок», уйгурск. قوڭغۇراق «колокол, звон», хакас. хонъро «бубенчик на шее у животных», alt. коҥыра «железные бубенцы, пришитые к поясу ритуальной одежды шамана»

колокол, колокольчик (колокольный)


уҡыусы

уҡыусы (nominative singular)
уҡыусылар (nominative plural)
уҡыусының (singular)
уҡыусыларҙың (plural)
уҡыусыға (dative singular)
уҡыусыларға (dative plural)
уҡыусыны (accusative singular)
уҡыусыларҙы (accusative plural)
уҡыусыла (singular)
уҡыусыларҙа (plural)
уҡыусынан (singular)
уҡыусыларҙан (plural)

От башк. уҡыу «читать; учиться» + аффикс -сы со значением «производитель действия».

уҡыу

Ближайшее родство

ученик, учащийся, школьник

Беҙ, уҡытыусылар, йыш ҡына уҡыусыларыбыҙға: “Көндәлек — һеҙҙең йөҙөгөҙ”, тип әйтергә яратабыҙ.

Мы, учителя, часто любим говоритьученикам: "Дневник — это ваше лицо."

читатель (читательский)

Гәзит өсөн мәҡәлә яҙғанда мин ғәҙәттә хәл-ваҡиғаға уҡыусы күҙлегенән бағам.

Когда я пишу статью для газеты, обычно смотрю на события с точки зрениячитателя.

Ысынлап та, классик булып танылған яҙыусыларҙың көндәлектәре генә киң уҡыусы өсөн баҫылып сыға.

Действительно, для широкогочитателя публикуются дневники только тех писателей, кто был признан классиком.


ҡаш

ҡаш (nominative singular)
ҡаштар (nominative plural)
ҡаштың (singular)
ҡаштарҙың (plural)
ҡашҡа (dative singular)
ҡаштарға (dative plural)
ҡашты (accusative singular)
ҡаштарҙы (accusative plural)
ҡашта (singular)
ҡаштарҙа (plural)
ҡаштан (singular)
ҡаштарҙан (plural)


мәйет

мәйет (nominative singular)
мәйеттәр (nominative plural)
мәйеттең (singular)
мәйеттәрҙең (plural)
мәйеткә (dative singular)
мәйеттәргә (dative plural)
мәйетте (accusative singular)
мәйеттәрҙе (accusative plural)
мәйеттә (singular)
мәйеттәрҙә (plural)
мәйеттән (singular)
мәйеттәрҙән (plural)

Из араб. ميت (mayyit) ‘мёртвый, умерший’.

мәйетхана

Ближайшее родство

существительные

покойник, труп, прах, останки


инфузория

зоол. инфузория


тупраҡ

тупраҡ (nominative singular)
тупраҡтар (nominative plural)
тупраҡтың (singular)
тупраҡтарҙың (plural)
тупраҡҡа (dative singular)
тупраҡтарға (dative plural)
тупраҡты (accusative singular)
тупраҡтарҙы (accusative plural)
тупраҡта (singular)
тупраҡтарҙа (plural)
тупраҡтан (singular)
тупраҡтарҙан (plural)

От пратюркск. *topra-k «земля, почва», от которой в числе прочего произошли: др.-тюрк. toprak, азерб. torpaq, башк. тупраҡ, казахск. топырақ, кирг. топурак, карач.-балк., кумыкск. топуракъ, кр.-тат. topraq (топракъ), ногайск. топырак, тат. туфрак, тур., туркм. toprak, узб. tuproq (тупроқ), уйгурск. تۇپراق (tupraq), хакас. тобырах, шорск. тобрақ, южн.-алтайск. тобрак и др.

почва, земля, грунт

Тупраҡтан яралғанбыҙ, тупраҡҡа ҡайтабыҙ.

Мы созданыиз земли, в землю и вернемся.

земля, земли, страна; территория

адъектив. земляной, почвенный, грунтовый; состоящий, сделанный из земли, почвы, грунта


балсыҡ

балсыҡ (nominative singular)
балсыҡтар (nominative plural)
балсыҡтың (singular)
балсыҡтарҙың (plural)
балсыҡҡа (dative singular)
балсыҡтарға (dative plural)
балсыҡты (accusative singular)
балсыҡтарҙы (accusative plural)
балсыҡта (singular)
балсыҡтарҙа (plural)
балсыҡтан (singular)
балсыҡтарҙан (plural)

балсыҡлыҡ

Ближайшее родство

существительные

балсыҡлы

Ближайшее родство

прилагательные

глина (глиняный)

диал. почва, земля, грунт; грязь, слякоть

почва, земля, грунт; грязь, слякоть


яҙыу

яҙыу (nominative singular)
яҙыуҙар (nominative plural)
яҙыуҙың (singular)
яҙыуҙарҙың (plural)
яҙыуға (dative singular)
яҙыуҙарға (dative plural)
яҙыуҙы (accusative singular)
яҙыуҙарҙы (accusative plural)
яҙыуҙа (singular)
яҙыуҙарҙа (plural)
яҙыуҙан (singular)
яҙыуҙарҙан (plural)

Был уның яҙыуы түгел.

Это не его почерк.


Лабрадор

геогр. Лабрадор


Оман

Из арабск. عمان (ʕumān), далее из неустановленной формы.

Оман (аналогично русскому слову)


йәһәннәм

йәһәннәм (nominative singular)
йәһәннәмдәр (nominative plural)
йәһәннәмдең (singular)
йәһәннәмдәрҙең (plural)
йәһәннәмгә (dative singular)
йәһәннәмдәргә (dative plural)
йәһәннәмде (accusative singular)
йәһәннәмдәрҙе (accusative plural)
йәһәннәмдә (singular)
йәһәннәмдәрҙә (plural)
йәһәннәмдән (singular)
йәһәннәмдәрҙән (plural)

Происходит от арабск. جهنم (jahánnam) «ад», от ивр. גיהנום (Gehennom) «ад, геенна».

ад, преисподняя, геенна


йәннәт

йәннәт (nominative singular)
йәннәттәр (nominative plural)
йәннәттең (singular)
йәннәттәрҙең (plural)
йәннәткә (dative singular)
йәннәттәргә (dative plural)
йәннәтте (accusative singular)
йәннәттәрҙе (accusative plural)
йәннәттә (singular)
йәннәттәрҙә (plural)
йәннәттән (singular)
йәннәттәрҙән (plural)

Происходит от арабск. جنة (jánna(t)). Родственно тур. cennet.

рай (райский)

Урының йәннәттә булһын!

Может твоё место враю!


ожмах

ожмах (nominative singular)
ожмахтар (nominative plural)
ожмахтың (singular)
ожмахтарҙың (plural)
ожмахҡа (dative singular)
ожмахтарға (dative plural)
ожмахты (accusative singular)
ожмахтарҙы (accusative plural)
ожмахта (singular)
ожмахтарҙа (plural)
ожмахтан (singular)
ожмахтарҙан (plural)

Происходит от др.-тюрк. uǯmaq (небеса), от согдийск., вероятно, из литературного чагатайского.

религ. рай (райский)

рай (райский)


тотҡа

Происходит от др.-тюрк. tut- "держать, хватать", восходит к пратюркск. *tut- «то же». Когнаты: казахск. тұтқа, кирг. тутка и др.

ручка, рукоятка

перен. основа, суть

основа, суть


демократлаштырылыу

демократизация


мезолит

геол. мезолит


туйыра

ботан. жёлудь


һеләгәй

һеләгәй (nominative singular)
һеләгәйҙең (singular)
һеләгәйгә (dative singular)
һеләгәйҙе (accusative singular)
һеләгәйҙә (singular)
һеләгәйҙән (singular)

Происходит от монг. silükei ~ šilükei «слюна», от протомонгольск. *sil- («слюна; слизь; влага»). Родственно с тувинск. шилегей, хакасск. сілегей, крымск-тат. silekiy, казахск. сілекей, silekiy и др.


төкөрөк

tʏ̞.kʏ̞.ˈrʏ̞k

төкөрөк (nominative singular)
төкөрөктөң (singular)
төкөрөккә (dative singular)
төкөрөктө (accusative singular)
төкөрөктә (singular)
төкөрөктән (singular)

Производное от глагольной основы төкөр- «плевать(ся)».


Медногорск

Медногорск (аналогично русскому слову)


Детройт

Из англ. Detroit «Детройт», далее из франц. détroit, далее из ст.-франц. destreit, далее из лат. districtus «растянутый; отвлечённый», прич. страд. от distringere «растягивать, распяливать», далее из di- + -stringere;
* первая часть — из dis- (приставка, означающая разделение, разъединение);
* вторая часть — из stringere «натягивать», далее из праиндоевр. *strenk- «тугой».


Генуя

Из лат. Genua «Генуя», далее из неустановленной формы; по одной из версий, связано с праиндоевр. *ǵénw «изгиб, колено»; по другой — с лат. janua «дверь, вход»; сравнивают также с именем бога Януса (Janus).


мәңгелек

ˈmæŋ.ɡɪ̞.ˌlɪ̞k

мәңгелек (nominative singular)
мәңгелектәр (nominative plural)
мәңгелектең (singular)
мәңгелектәрҙең (plural)
мәңгелеккә (dative singular)
мәңгелектәргә (dative plural)
мәңгелекте (accusative singular)
мәңгелектәрҙе (accusative plural)
мәңгелектә (singular)
мәңгелектәрҙә (plural)
мәңгелектән (singular)
мәңгелектәрҙән (plural)

От мәңге + -лек.

бессмертие, вечность


бойондороҡһоҙлоҡ

bʊ̞.jʊ̞n.dʊ̞.rʊ̞q.hʊ̞ð.ˈɫʊ̞q

бойондороҡһоҙлоҡ (nominative singular)
бойондороҡһоҙлоҡтар (nominative plural)
бойондороҡһоҙлоҡтоң (singular)
бойондороҡһоҙлоҡтарҙың (plural)
бойондороҡһоҙлоҡҡа (dative singular)
бойондороҡһоҙлоҡтарға (dative plural)
бойондороҡһоҙлоҡто (accusative singular)
бойондороҡһоҙлоҡтарҙы (accusative plural)
бойондороҡһоҙлоҡта (singular)
бойондороҡһоҙлоҡтарҙа (plural)
бойондороҡһоҙлоҡтан (singular)
бойондороҡһоҙлоҡтарҙан (plural)

От башк. бойондороҡһоҙ + формант -лоҡ.

бойондороҡһоҙ

Ближайшее родство

прилагательные

независимость


кәүҙә

кәүҙә (nominative singular)
кәүҙәләр (nominative plural)
кәүҙәнең (singular)
кәүҙәләрҙең (plural)
кәүҙәгә (dative singular)
кәүҙәләргә (dative plural)
кәүҙәне (accusative singular)
кәүҙәләрҙе (accusative plural)
кәүҙәлә (singular)
кәүҙәләрҙә (plural)
кәүҙәнән (singular)
кәүҙәләрҙән (plural)

Происходит от пратюркск. *gebde «тело; торс». По-видимому, распространился через средневековый письменный язык (Чагатайский). Родственно
казахск. кеуде, кирг. көөдө, узб. gavda, азерб. gövdə, тур. gövde, крымск.-тат. kevde и др.

туловище, стан; тело


ыуылдырыҡ

ɯ̞.wɯ̞ɫ.dɯ̞ˈrɯ̞q

ыуылдырыҡ (nominative singular)
ыуылдырыҡтың (singular)
ыуылдырыҡҡа (dative singular)
ыуылдырыҡты (accusative singular)
ыуылдырыҡта (singular)
ыуылдырыҡтан (singular)

Происходит от пратюрк. *o(bɨ)l-duruk «икра». Родственно тат. уылдык, казахск. уылдырық, каракалпакск. уўылдырық, тур. oğulduruk и др.

зоол. икра (яички рыб, лягушки и других земноводных)

Ыуылдырыҡ сәсеү

Баҡа ыуылдырығы

лягушечьяикра

кулин. икра (кушанье)

икра (кушанье)

Ҡыҙыл ыуылдырыҡ


ағай

ағай (nominative singular)
ағайҙар (nominative plural)
ағайҙың (singular)
ағайҙарҙың (plural)
ағайға (dative singular)
ағайҙарға (dative plural)
ағайҙы (accusative singular)
ағайҙарҙы (accusative plural)
ағайҙа (singular)
ағайҙарҙа (plural)
ағайҙан (singular)
ағайҙарҙан (plural)

Происходит от пратюркск. *(i)āka «старший брат; дядя».

ағай-эне

Ближайшее родство

существительные

старший брат (старший)

дядя (родственник или любой мужчина старшего возраста по отношению ко всем младшим, а также почтительное обращение к нему)

Күрше ағай менән беҙ аҙашбыҙ, шуға мине урамда бәләкәй Ғәли тип йөрөтәләр.

Мы со старшим соседом тёзки, поэтому меня на улице зовут "маленький Гали".


айғыр

айғыр (nominative singular)
айғырҙар (nominative plural)
айғырҙың (singular)
айғырҙарҙың (plural)
айғырға (dative singular)
айғырҙарға (dative plural)
айғырҙы (accusative singular)
айғырҙарҙы (accusative plural)
айғырҙа (singular)
айғырҙарҙа (plural)
айғырҙан (singular)
айғырҙарҙан (plural)

Происходит от пратюркск. *adgɨr ("жеребец"). Родственно древнетюркск. 𐰑𐰍𐰺, тат. айгыр, тур. aygır.


айырма

айырма (nominative singular)
айырмалар (nominative plural)
айырманың (singular)
айырмаларҙың (plural)
айырмаға (dative singular)
айырмаларға (dative plural)
айырманы (accusative singular)
айырмаларҙы (accusative plural)
айырмала (singular)
айырмаларҙа (plural)
айырманан (singular)
айырмаларҙан (plural)

Происходит от ??

разница, различие; отличие

матем. разность


ағарсаҡ

ағарсаҡ (nominative singular)
ағарсаҡтар (nominative plural)
ағарсаҡтың (singular)
ағарсаҡтарҙың (plural)
ағарсаҡҡа (dative singular)
ағарсаҡтарға (dative plural)
ағарсаҡты (accusative singular)
ағарсаҡтарҙы (accusative plural)
ағарсаҡта (singular)
ағарсаҡтарҙа (plural)
ағарсаҡтан (singular)
ағарсаҡтарҙан (plural)

зоол. жерех (aspius)


аҙамат

почтенный, уважаемый человек


алйот

глупец, дурак


иҫәр

глупец, дурак


иҫәүән

глупец, дурак


бағана

бағана (nominative singular)
бағаналар (nominative plural)
бағананың (singular)
бағаналарҙың (plural)
бағанаға (dative singular)
бағаналарға (dative plural)
бағананы (accusative singular)
бағаналарҙы (accusative plural)
бағанала (singular)
бағаналарҙа (plural)
бағананан (singular)
бағаналарҙан (plural)

Происходит от ??

Умыртҡа бағанаһы.

позвоночник, позвоночныйстолб

электр бағанаһы

фонарныйстолб

Атмосфера баҫымы - терегөмөш бағанаһы буйынса 750 мм.

Атмосферное давление 750 мм ртутногостолба.

столбец, колонка

устой, бык; промежуточная опора моста


бажа

бажа (nominative singular)
бажалар (nominative plural)
бажаның (singular)
бажаларҙың (plural)
бажаға (dative singular)
бажаларға (dative plural)
бажаны (accusative singular)
бажаларҙы (accusative plural)
бажала (singular)
бажаларҙа (plural)
бажанан (singular)
бажаларҙан (plural)

Происходит от ??


ваҡланыусы

матем. числитель


айғолаҡ

айғолаҡ (nominative singular)
айғолаҡтар (nominative plural)
айғолаҡтың (singular)
айғолаҡтарҙың (plural)
айғолаҡҡа (dative singular)
айғолаҡтарға (dative plural)
айғолаҡты (accusative singular)
айғолаҡтарҙы (accusative plural)
айғолаҡта (singular)
айғолаҡтарҙа (plural)
айғолаҡтан (singular)
айғолаҡтарҙан (plural)

анат. жабры (жаберный)

жабры (жаберный)


арҡа

арҡа (nominative singular)
арҡалар (nominative plural)
арҡаның (singular)
арҡаларҙың (plural)
арҡаға (dative singular)
арҡаларға (dative plural)
арҡаны (accusative singular)
арҡаларҙы (accusative plural)
арҡала (singular)
арҡаларҙа (plural)
арҡанан (singular)
арҡаларҙан (plural)

Происходит от др.-тюрк. arqa, восходит к пратюркск. *ărka.

анат. спина, хребет (спинной; хребтовый, хребетный) (человека; животного)

хребет, горная цепь

диал. спинка (ножа, косы)

спинка (ножа, косы)


телмәр

телмәр (nominative singular)
телмәрҙең (singular)
телмәргә (dative singular)
телмәрҙе (accusative singular)
телмәрҙә (singular)
телмәрҙән (singular)

Происходит от ??

речь (речевой)

Тура телмәр.

Ситләтелгән телмәр.

Косвеннаяречь.


барыс

барыс (nominative singular)
барыстар (nominative plural)
барыстың (singular)
барыстарҙың (plural)
барысҡа (dative singular)
барыстарға (dative plural)
барысты (accusative singular)
барыстарҙы (accusative plural)
барыста (singular)
барыстарҙа (plural)
барыстан (singular)
барыстарҙан (plural)

Происходит от тюркск.; ср. туркм., хивинск., др.-тюрк., уйг. bars "тигр, пантера, рысь", тур., тат. pars. Использованы данные словаря М. Фасмера. См. Список литературы.


еп

еп (nominative singular)
ептәр (nominative plural)
ептең (singular)
ептәрҙең (plural)
епкә (dative singular)
ептәргә (dative plural)
епте (accusative singular)
ептәрҙе (accusative plural)
ептә (singular)
ептәрҙә (plural)
ептән (singular)
ептәрҙән (plural)

Происходит от др.-тюрк. jɨp, восходит к пратюркск. *jɨp / *jip «нитка».

нитка, нить; пряжа (нитяный, ниточный)

бечёвка, верёвка, тесьма

перен. нить, узы


ғасыр

ɢɑ.ˈsɯ̞r ~ ʁɑ.ˈsɯ̞r

ғасыр (nominative singular)
ғасырҙар (nominative plural)
ғасырҙың (singular)
ғасырҙарҙың (plural)
ғасырға (dative singular)
ғасырҙарға (dative plural)
ғасырҙы (accusative singular)
ғасырҙарҙы (accusative plural)
ғасырҙа (singular)
ғасырҙарҙа (plural)
ғасырҙан (singular)
ғасырҙарҙан (plural)

Из араб. عصر (ʿaṣr) ‘век, эпоха’.

редк., книжн. век, столетие

век, столетие


дауыл

дауыл (nominative singular)
дауылдар (nominative plural)
дауылдың (singular)
дауылдарҙың (plural)
дауылға (dative singular)
дауылдарға (dative plural)
дауылды (accusative singular)
дауылдарҙы (accusative plural)
дауылда (singular)
дауылдарҙа (plural)
дауылдан (singular)
дауылдарҙан (plural)

Происходит от пратюркск. *dabul «буря, сильный ветер», от которой в числе прочего произошли: др.-тюрк. , башк., казахск. дауыл, кирг. добул «град (сильный); буря», тат. давыл, тур. dağıl «(диал.) сильный ветер», долганск., якутск. тыал «ветер» и др. Пратюркск. форма восходит к праалтайск. *tā̀bi «вредный ветер, заразная болезнь».

дауыллы

Ближайшее родство

прилагательные

дауыллау

Ближайшее родство

метеорол. буря, ураган; шторм (буревой, ураганный; штормовой)


диуана

диуана (nominative singular)
диуаналар (nominative plural)
диуананың (singular)
диуаналарҙың (plural)
диуанаға (dative singular)
диуаналарға (dative plural)
диуананы (accusative singular)
диуаналарҙы (accusative plural)
диуанала (singular)
диуаналарҙа (plural)
диуананан (singular)
диуаналарҙан (plural)

Из перс. دیوانه (divâne) ‘сумасшедший, безумный; дурак’.

диуаналыҡ

Ближайшее родство

существительные

диуаналаныу

Ближайшее родство

сумасшедший, умалишённый, помешанный

религ. юродивый, блаженный

юродивый, блаженный

религ. дервиш


зәйтүн

Происходит от арабск. زيتون «олива»

ботан. оливковое дерево

оливковое дерево

оливковое масло


күрек

күрек (nominative singular)
күректәр (nominative plural)
күректең (singular)
күректәрҙең (plural)
күреккә (dative singular)
күректәргә (dative plural)
күректе (accusative singular)
күректәрҙе (accusative plural)
күректә (singular)
күректәрҙә (plural)
күректән (singular)
күректәрҙән (plural)

Происходит от ??

мех, мехи, меха (в кузнице или музыкальном инструменте)


һын

телосложение


буй-һын

телосложение, комплекция


самауыр

самауыр (nominative singular)
самауырҙар (nominative plural)
самауырҙың (singular)
самауырҙарҙың (plural)
самауырға (dative singular)
самауырҙарға (dative plural)
самауырҙы (accusative singular)
самауырҙарҙы (accusative plural)
самауырҙа (singular)
самауырҙарҙа (plural)
самауырҙан (singular)
самауырҙарҙан (plural)

Происходит от русск. самовар.

самовар (самоварный)

Самауыр ҡайнатыу.

Кипятить (воду в) самоваре.

Көмөш самауыр

серебряный самовар


сауап

сауап (nominative singular)
сауаптар (nominative plural)
сауаптың (singular)
сауаптарҙың (plural)
сауапҡа (dative singular)
сауаптарға (dative plural)
сауапты (accusative singular)
сауаптарҙы (accusative plural)
сауапта (singular)
сауаптарҙа (plural)
сауаптан (singular)
сауаптарҙан (plural)

Из араб. ثواب (ṯawāb) ‘воздаяние’.

религ. саваб; в исламе — духовная награда, которая даётся Всевышним за благие, добродетельные и богоугодные дела


сылбыр

сылбыр (nominative singular)
сылбырҙар (nominative plural)
сылбырҙың (singular)
сылбырҙарҙың (plural)
сылбырға (dative singular)
сылбырҙарға (dative plural)
сылбырҙы (accusative singular)
сылбырҙарҙы (accusative plural)
сылбырҙа (singular)
сылбырҙарҙа (plural)
сылбырҙан (singular)
сылбырҙарҙан (plural)

Происходит от ??

цепь, цепочка (цепной, цепочный)

цепь, вереница

оковы, кандалы

перен. нить, узы


тамаша

тамаша (nominative singular)
тамашалар (nominative plural)
тамашаның (singular)
тамашаларҙың (plural)
тамашаға (dative singular)
тамашаларға (dative plural)
тамашаны (accusative singular)
тамашаларҙы (accusative plural)
тамашала (singular)
тамашаларҙа (plural)
тамашанан (singular)
тамашаларҙан (plural)

Из перс. تماشا (tamâšâ) ‘забава, развлечение’, далее из арабск..

тамашасы

Ближайшее родство

существительные

зрелище, представление

адъектив. зрелищный; зрительский

зрелищный; зрительский

забава, развлечение


тауар

тауар (nominative singular)
тауарҙар (nominative plural)
тауарҙың (singular)
тауарҙарҙың (plural)
тауарға (dative singular)
тауарҙарға (dative plural)
тауарҙы (accusative singular)
тауарҙарҙы (accusative plural)
тауарҙа (singular)
тауарҙарҙа (plural)
тауарҙан (singular)
тауарҙарҙан (plural)

Происходит от др.-тюркск. tavar, восходит к пратюркск. *dāβar.

товар (товарный)

Аҙыҡ-түлек тауарҙары.

Продовольственныетовары.

ткань, материал, материя (тканевый)

Күлдәклек тауар.

Рубашечныйматериал.


тән

тән (nominative singular)
тәндәр (nominative plural)
тәндең (singular)
тәндәрҙең (plural)
тәнгә (dative singular)
тәндәргә (dative plural)
тәнде (accusative singular)
тәндәрҙе (accusative plural)
тәндә (singular)
тәндәрҙә (plural)
тәндән (singular)
тәндәрҙән (plural)

Из перс. تن (tan) ‘тело’.

тело, плоть (телесный)

Баҡтиһәң, кеше беҙ күреп белгән материаль тән генә түгел икән.

Оказывается, человек — (это) не только материальноетело, которое мы видим и знаем.


тылсым

тылсым (nominative singular)
тылсымдар (nominative plural)
тылсымдың (singular)
тылсымдарҙың (plural)
тылсымға (dative singular)
тылсымдарға (dative plural)
тылсымды (accusative singular)
тылсымдарҙы (accusative plural)
тылсымда (singular)
тылсымдарҙа (plural)
тылсымдан (singular)
тылсымдарҙан (plural)

Из араб. طلسم (ṭilasm) ‘талисман; тайна’, из др.-греч. τέλεσμα (télesma) ‘обложение, подать’.

тылсымсы

Ближайшее родство

существительные

тылсымлы

Ближайшее родство

прилагательные

волшебство, магия (особенно белая) (волшебный, магический, чудодейственный)

Изге әүлиәләр ерләнгән тауҙың ниндәйҙер тылсым көсөн, ҡөҙрәтен тойған халыҡ.

Местные жители чувствовали некую чудодейственную силу (и) энергию горы, где были похоронены святые.

талисман, амулет


үлек

үлек (nominative singular)
үлектәр (nominative plural)
үлектең (singular)
үлектәрҙең (plural)
үлеккә (dative singular)
үлектәргә (dative plural)
үлекте (accusative singular)
үлектәрҙе (accusative plural)
үлектә (singular)
үлектәрҙә (plural)
үлектән (singular)
үлектәрҙән (plural)

Происходит от ??

покойник, покойница, мертвец; труп (трупный)


үлек

Происходит от ??


ҡатил

ҡатил (nominative singular)
ҡатилдәр (nominative plural)
ҡатилдең (singular)
ҡатилдәрҙең (plural)
ҡатилгә (dative singular)
ҡатилдәргә (dative plural)
ҡатилде (accusative singular)
ҡатилдәрҙе (accusative plural)
ҡатилдә (singular)
ҡатилдәрҙә (plural)
ҡатилдән (singular)
ҡатилдәрҙән (plural)

От араб. قاتل (qātil) ‘убийца’.

книжн. убийца, головорез

убийца, головорез


етеҡыр

етеҡыр (nominative singular)
етеҡырҙар (nominative plural)
етеҡырҙың (singular)
етеҡырҙарҙың (plural)
етеҡырға (dative singular)
етеҡырҙарға (dative plural)
етеҡырҙы (accusative singular)
етеҡырҙарҙы (accusative plural)
етеҡырҙа (singular)
етеҡырҙарҙа (plural)
етеҡырҙан (singular)
етеҡырҙарҙан (plural)

геометр. семигранник, гептаэдр

семигранник, гептаэдр


бәйғәмбәр

Происходит от ??

то же, что пәйғәмбәр; пророк


гонаһ

ɡʊ̞.ˈnɑχ / ʁʊ̞.ˈnɑχ / ɢʊ̞.ˈnɑχ / ɡʊ̞.ˈnɑh

гонаһ (nominative singular)
гонаһтар (nominative plural)
гонаһтың (singular)
гонаһтарҙың (plural)
гонаһҡа (dative singular)
гонаһтарға (dative plural)
гонаһты (accusative singular)
гонаһтарҙы (accusative plural)
гонаһта (singular)
гонаһтарҙа (plural)
гонаһтан (singular)
гонаһтарҙан (plural)

Из перс. گناه (gonâh) ‘грех’.


алтыҡыр

алтыҡыр (nominative singular)
алтыҡырҙар (nominative plural)
алтыҡырҙың (singular)
алтыҡырҙарҙың (plural)
алтыҡырға (dative singular)
алтыҡырҙарға (dative plural)
алтыҡырҙы (accusative singular)
алтыҡырҙарҙы (accusative plural)
алтыҡырҙа (singular)
алтыҡырҙарҙа (plural)
алтыҡырҙан (singular)
алтыҡырҙарҙан (plural)

геометр. шестигранник, гексаэдр

шестигранник, гексаэдр


алйырҙан

ɑɫ.jɯ̞r.ˈðɑn

алйырҙан (nominative singular)
алйырҙандар (nominative plural)
алйырҙандың (singular)
алйырҙандарҙың (plural)
алйырҙанға (dative singular)
алйырҙандарға (dative plural)
алйырҙанды (accusative singular)
алйырҙандарҙы (accusative plural)
алйырҙанда (singular)
алйырҙандарҙа (plural)
алйырҙандан (singular)
алйырҙандарҙан (plural)


толпар

толпар (nominative singular)
толпарҙар (nominative plural)
толпарҙың (singular)
толпарҙарҙың (plural)
толпарға (dative singular)
толпарҙарға (dative plural)
толпарҙы (accusative singular)
толпарҙарҙы (accusative plural)
толпарҙа (singular)
толпарҙарҙа (plural)
толпарҙан (singular)
толпарҙарҙан (plural)

Родственно кирг., тат. тулпар, казахск. тұлпар, узб. tulpor и др.

мифол. тулпар, крылатый (или летящий) конь в кыпчакской (башкирской, казахской, татарской) мифологии

Йондоҙ һымаҡ атылып, Аҡбуҙ толпар атлығып күктән килеп төшкән, ти.

Серыйтулпар (крылатый конь) стремительно упал с неба, как падающая звезда.

«Урал-батыр»

Урал-батыр


сәс

сәс (nominative singular)
сәстәр (nominative plural)
сәстең (singular)
сәстәрҙең (plural)
сәскә (dative singular)
сәстәргә (dative plural)
сәсте (accusative singular)
сәстәрҙе (accusative plural)
сәстә (singular)
сәстәрҙә (plural)
сәстән (singular)
сәстәрҙән (plural)

Происходит от др.-тюрк. sač, восходит к пратюркск. *s(i)ač.

волос, волосинка; волосы (волосяной)


айҙар

айҙар (nominative singular)
айҙарҙар (nominative plural)
айҙарҙың (singular)
айҙарҙарҙың (plural)
айҙарға (dative singular)
айҙарҙарға (dative plural)
айҙарҙы (accusative singular)
айҙарҙарҙы (accusative plural)
айҙарҙа (singular)
айҙарҙарҙа (plural)
айҙарҙан (singular)
айҙарҙарҙан (plural)

Происходит от ??

Айҙар

Ближайшее родство

имена собственные

хохол, чуб, вихор, пучок волос


толом

толом (nominative singular)
толомдар (nominative plural)
толомдоң (singular)
толомдарҙың (plural)
толомға (dative singular)
толомдарға (dative plural)
толомдо (accusative singular)
толомдарҙы (accusative plural)
толомда (singular)
толомдарҙа (plural)
толомдан (singular)
толомдарҙан (plural)

Происходит от пратюкск. *tul(g)uŋ (коса волос). Родственно кирг. тулум, южн.-алтайск. тулуҥ, шорск. тулуң, османск. طولون (tulun) «висок» и др.

коса (причёска)

Тығыҙ толом.


тиреҫ

тиреҫ (nominative singular)
тиреҫтең (singular)
тиреҫкә (dative singular)
тиреҫте (accusative singular)
тиреҫтә (singular)
тиреҫтән (singular)

Булгарского происхождения. Ср. чувашск. тирӗс «помёт, навоз».

навоз, помёт (навозный)


тиреҫ

Происходит от пратюркск. *ters «противоположный, обратный; неправильный; северный». Сравнивают с kz. тескей, узб. terskay.


һейҙек

һейҙек (nominative singular)
һейҙектең (singular)
һейҙеккә (dative singular)
һейҙекте (accusative singular)
һейҙектә (singular)
һейҙектән (singular)

Происходит от др.-тюркск. sidük «моча», восходит к пратюркск. *siy-dik, от глагольной основы *siy- «моча; мочиться». Родственно тувинск. сидик, кирг., южн.-алтайск. сийдик, kz., хакасск. сідік, тур. sidik и др.

моча (мочевой)


файҙа

файҙа (nominative singular)
файҙалар (nominative plural)
файҙаның (singular)
файҙаларҙың (plural)
файҙаға (dative singular)
файҙаларға (dative plural)
файҙаны (accusative singular)
файҙаларҙы (accusative plural)
файҙала (singular)
файҙаларҙа (plural)
файҙанан (singular)
файҙаларҙан (plural)

Происходит от арабск. فائدة (fāʾida) «польза, выгода». Родственно тур. fayda.

выгода, польза, прибыль

файҙа алыу

получать выгоду


етәксе

jɪ̞.tæk.ˈsɪ̞

етәксе (nominative singular)
етәкселәр (nominative plural)
етәксенең (singular)
етәкселәрҙең (plural)
етәксегә (dative singular)
етәкселәргә (dative plural)
етәксене (accusative singular)
етәкселәрҙе (accusative plural)
етәкселә (singular)
етәкселәрҙә (plural)
етәксенән (singular)
етәкселәрҙән (plural)

етәк

Ближайшее родство

существительные

етәкселек

Ближайшее родство

существительные

руководитель

адъектив. руководящий, ведущий; правящий

руководящий, ведущий; правящий


гегелселек

филос. гегельянство, гегелизм

гегельянство, гегелизм


ялған

ялған (nominative singular)
ялғандар (nominative plural)
ялғандың (singular)
ялғандарҙың (plural)
ялғанға (dative singular)
ялғандарға (dative plural)
ялғанды (accusative singular)
ялғандарҙы (accusative plural)
ялғанда (singular)
ялғандарҙа (plural)
ялғандан (singular)
ялғандарҙан (plural)

Происходит от др.-тюркск. jalγan «ложный, фальшивый», восходит к пратюркск. *jAla «подозрение, клевета; ложь».

ложь, неправда; вымысел


ҡоҙғон

ҡоҙғон (nominative singular)
ҡоҙғондар (nominative plural)
ҡоҙғондоң (singular)
ҡоҙғондарҙың (plural)
ҡоҙғонға (dative singular)
ҡоҙғондарға (dative plural)
ҡоҙғондо (accusative singular)
ҡоҙғондарҙы (accusative plural)
ҡоҙғонда (singular)
ҡоҙғондарҙа (plural)
ҡоҙғондан (singular)
ҡоҙғондарҙан (plural)

Происходит от др.-тюркск. quzγun «ворон».

орнитол. ворон (вороний)

ворон (вороний)


бәрҙе

бәрҙе (nominative singular)
бәрҙеләр (nominative plural)
бәрҙенең (singular)
бәрҙеләрҙең (plural)
бәрҙегә (dative singular)
бәрҙеләргә (dative plural)
бәрҙене (accusative singular)
бәрҙеләрҙе (accusative plural)
бәрҙелә (singular)
бәрҙеләрҙә (plural)
бәрҙенән (singular)
бәрҙеләрҙән (plural)

Происходит от ??

ихтиол. хариус (лат. Thymallus)


ҡәләмфер

ҡәләмфер (nominative singular)
ҡәләмферҙең (singular)
ҡәләмфергә (dative singular)
ҡәләмферҙе (accusative singular)
ҡәләмферҙә (singular)
ҡәләмферҙән (singular)

Из араб. قرنفل (qaranfil), из др.-греч. καρυόφυλλον (karuóphullon). Родственно казахск. қалампыр «гвоздика», кирг. калемпир «красный перец», узб. qalampir «красный перец».

кулин. гвоздика (пряность)

гвоздика (пряность)


һарымһаҡ

һарымһаҡ (nominative singular)
һарымһаҡтың (singular)
һарымһаҡҡа (dative singular)
һарымһаҡты (accusative singular)
һарымһаҡта (singular)
һарымһаҡтан (singular)

От пратюркск. *sarɨmsak «чеснок; ревень», от которой в числе прочего произошли: азерб. sarımsaq (сарымсаг; ساریمساق), башк. һарымһаҡ, гагаузск. sarmısak, казахск. сарымсақ, карач.-балк. сарсмакъ, сарымсах, кирг., ногайск., тат. сарымсак, кумыкск. самурсакъ, тур. sarmısak, sarımsak, туркм. sarymsak, узб. sarimsoq (саримсоқ), уйгурск. سامساق (samsaq), якутск. чочунаах и др.

адъектив. чесночный

Һарымһаҡ төнәтмәһе склероздан һәм баш шаулауҙан яҡшы сара булып һанала.

Чесночная настойка считается хорошим средством от склероза и шума в ушах.


борос

борос (nominative singular)
боростоң (singular)
боросҡа (dative singular)
боросто (accusative singular)
бороста (singular)
боростан (singular)

Происходит от перс. مرچ (mareč, morč), далее от санскр. मरिच (marica). Родственно казахск. бұрыш, кирг. мурч, туркм. burç, узб. murch.

боросло

Ближайшее родство

прилагательные

борослау

Ближайшее родство

ботан., кулин. перец (перечный, перцовый) (растение, плод и приправа)


ярғанат

ярғанат (nominative singular)
ярғанаттар (nominative plural)
ярғанаттың (singular)
ярғанаттарҙың (plural)
ярғанатҡа (dative singular)
ярғанаттарға (dative plural)
ярғанатты (accusative singular)
ярғанаттарҙы (accusative plural)
ярғанатта (singular)
ярғанаттарҙа (plural)
ярғанаттан (singular)
ярғанаттарҙан (plural)

Происходит от пратюркск. *jar «скала» + *kājnat «крыло». Родственно казахск. жарғанат, тат. ярканат, кирг. жарганат, южн.-алтайск. jарганат, шорск. чарғанат, хакасск. чарханат, узб. yorqanot, якутск. сарыы кынат.

зоол. летучая мышь

летучая мышь


терһәк

терһәк (nominative singular)
терһәктәр (nominative plural)
терһәктең (singular)
терһәктәрҙең (plural)
терһәккә (dative singular)
терһәктәргә (dative plural)
терһәкте (accusative singular)
терһәктәрҙе (accusative plural)
терһәктә (singular)
терһәктәрҙә (plural)
терһәктән (singular)
терһәктәрҙән (plural)

Происходит от др.-тюркск. tirsäk, восходит к пратюркск. *tīŕ «колено; локоть». Когнаты: азерб. dirsək, тур. dirsek и др.

анат. локоть (локтевой)

локоть (локтевой)

техн. колено


талаҡ

талаҡ (nominative singular)
талаҡтың (singular)
талаҡҡа (dative singular)
талаҡты (accusative singular)
талаҡта (singular)
талаҡтан (singular)

Происходит от др.-тюркск. talaq, восходит к пратюркск. *d(i)ālak «селезёнка».

анат. селезёнка


бөйөр

бөйөр (nominative singular)
бөйөрҙөң (singular)
бөйөргә (dative singular)
бөйөрҙө (accusative singular)
бөйөрҙә (singular)
бөйөрҙән (singular)

Происходит от др.-тюркск. bögür, восходит к пратюркск. *bögür «почка(и)».

анат. почка (почечный)

почка (почечный)


көнбағыш

ˈkʏ̞n.bɑ.ˌʁɯ̞ʂ

көнбағыш (nominative singular)
көнбағыштың (singular)
көнбағышҡа (dative singular)
көнбағышты (accusative singular)
көнбағышта (singular)
көнбағыштан (singular)

Происходит от ??

ботан. подсолнечник, подсолнух (подсолнечный)

подсолнечник, подсолнух (подсолнечный)

Көнбағыш майы.

подсолнечное масло

Көнбағыш баҫыуы.

Полеподсолнухов.

семечки (семечковый)

көнбағыш ярыу

щёлкать, грызть семечки


симешкә

sʲi.mɪ̞ʃ.ˈkæ

симешкә (nominative singular)
симешкәнең (singular)
симешкәгә (dative singular)
симешкәне (accusative singular)
симешкәлә (singular)
симешкәнән (singular)

Происходит от русск. семечки.

разг. семечки (семечковый)

семечки (семечковый)

разг., ботан. подсолнечник, подсолнух (подсолнечный)

подсолнечник, подсолнух (подсолнечный)


үҫенте

үҫенте (nominative singular)
үҫентеләр (nominative plural)
үҫентенең (singular)
үҫентеләрҙең (plural)
үҫентегә (dative singular)
үҫентеләргә (dative plural)
үҫентене (accusative singular)
үҫентеләрҙе (accusative plural)
үҫентелә (singular)
үҫентеләрҙә (plural)
үҫентенән (singular)
үҫентеләрҙән (plural)

Происходит от ??

ботан. росток, побег; молодое растение

росток, побег; молодое растение

саженец, сеянец


ҡомалаҡ

ҡомалаҡ (nominative singular)
ҡомалаҡтың (singular)
ҡомалаҡҡа (dative singular)
ҡомалаҡты (accusative singular)
ҡомалаҡта (singular)
ҡомалаҡтан (singular)

Происходит от др.-тюркск. qumlaq «вьющееся растение», восходит к пратюркск. *Kumlak «хмель (Humulus lupulus)». Родственно тат. колмак, казахск. құлмақ, южн.-алтайск. куманак, хакасск. хумнах «шишка (хмеля)».

ботан. хмель (хмельной) (лат. Humulus lupulus)


башватҡыс

башватҡыс (nominative singular)
башватҡыстар (nominative plural)
башватҡыстың (singular)
башватҡыстарҙың (plural)
башватҡысҡа (dative singular)
башватҡыстарға (dative plural)
башватҡысты (accusative singular)
башватҡыстарҙы (accusative plural)
башватҡыста (singular)
башватҡыстарҙа (plural)
башватҡыстан (singular)
башватҡыстарҙан (plural)

Калька с русск. головоломка; баш «голова» + ват- «ломать» + -ҡыс (агентивный суффикс).


селлә

селлә (nominative singular)
селләләр (nominative plural)
селләнең (singular)
селләләрҙең (plural)
селләгә (dative singular)
селләләргә (dative plural)
селләне (accusative singular)
селләләрҙе (accusative plural)
селләлә (singular)
селләләрҙә (plural)
селләнән (singular)
селләләрҙән (plural)

Из перс. چله (čilla, čelle), от перс. چهل (čehel) «сорок». Родственно казахск. шілде, чилде, узб. chilla.

самый жаркий период года (40 дней, с 25 июня по 5 августа)

Йәйге селләлә ҡатын-ҡыҙ өсөн иң уңайлы кейем — йоҡа туҡыманан тегелгән күлдәк.

В летнюю жару самая удобная одежда для женщин — это платье, сшитое из лёгкой ткани.

самый холодный период года (40 дней, с 25 декабря по 5 февраля)


селдә

селдә (nominative singular)
селдәләр (nominative plural)
селдәнең (singular)
селдәләрҙең (plural)
селдәгә (dative singular)
селдәләргә (dative plural)
селдәне (accusative singular)
селдәләрҙе (accusative plural)
селдәлә (singular)
селдәләрҙә (plural)
селдәнән (singular)
селдәләрҙән (plural)

Восточнобашкирская форма литературного башк. селлә, из перс. چله (čilla, čelle), от перс. چهل (čehel) «сорок». Родственно казахск. шілде, чилде, узб. chilla.

диал. вост.-башк. то же, что селлә; самый жаркий период года (40 дней, с 25 июня по 5 августа)

диал. вост.-башк. то же, что селлә; самый холодный период года (40 дней, с 25 декабря по 5 февраля)


тоҡор

Родственно казахск. тықыр «короткий». Дальнейшая этимология неизвестна.

вост.-башк. короткий, краткий

короткий, краткий


ҡыпсыуыр

qɯ̞p.sɯ̞.ˈwɯ̞r

ҡыпсыуыр (nominative singular)
ҡыпсыуырҙар (nominative plural)
ҡыпсыуырҙың (singular)
ҡыпсыуырҙарҙың (plural)
ҡыпсыуырға (dative singular)
ҡыпсыуырҙарға (dative plural)
ҡыпсыуырҙы (accusative singular)
ҡыпсыуырҙарҙы (accusative plural)
ҡыпсыуырҙа (singular)
ҡыпсыуырҙарҙа (plural)
ҡыпсыуырҙан (singular)
ҡыпсыуырҙарҙан (plural)

Происходит от qïpčï- «сжимать», восходит к пратюркск. *Kɨp- «сжимать, ножницы, клещи».

вост.-башк. клещи


ҡыпһыуыр

qɯ̞p.hɯ̞.ˈwɯ̞r

ҡыпһыуыр (nominative singular)
ҡыпһыуырҙар (nominative plural)
ҡыпһыуырҙың (singular)
ҡыпһыуырҙарҙың (plural)
ҡыпһыуырға (dative singular)
ҡыпһыуырҙарға (dative plural)
ҡыпһыуырҙы (accusative singular)
ҡыпһыуырҙарҙы (accusative plural)
ҡыпһыуырҙа (singular)
ҡыпһыуырҙарҙа (plural)
ҡыпһыуырҙан (singular)
ҡыпһыуырҙарҙан (plural)

Измененное ҡыпсыуыр.


һәнәк

һәнәк (nominative singular)
һәнәктәр (nominative plural)
һәнәктең (singular)
һәнәктәрҙең (plural)
һәнәккә (dative singular)
һәнәктәргә (dative plural)
һәнәкте (accusative singular)
һәнәктәрҙе (accusative plural)
һәнәктә (singular)
һәнәктәрҙә (plural)
һәнәктән (singular)
һәнәктәрҙән (plural)

Родственно тат. сәнәк, казахск. сәнек, карач.-балк., кирг. сенек.


бырау

бырау (nominative singular)
бырауҙар (nominative plural)
бырауҙың (singular)
бырауҙарҙың (plural)
бырауға (dative singular)
бырауҙарға (dative plural)
бырауҙы (accusative singular)
бырауҙарҙы (accusative plural)
бырауҙа (singular)
бырауҙарҙа (plural)
бырауҙан (singular)
бырауҙарҙан (plural)

Происходит от ??

сверло; бурав


көйәнтә

көйәнтә (nominative singular)
көйәнтәләр (nominative plural)
көйәнтәнең (singular)
көйәнтәләрҙең (plural)
көйәнтәгә (dative singular)
көйәнтәләргә (dative plural)
көйәнтәне (accusative singular)
көйәнтәләрҙе (accusative plural)
көйәнтәлә (singular)
көйәнтәләрҙә (plural)
көйәнтәнән (singular)
көйәнтәләрҙән (plural)

Происходит от ??


хәлифәлек

истор. халифат


келәм

келәм (nominative singular)
келәмдәр (nominative plural)
келәмдең (singular)
келәмдәрҙең (plural)
келәмгә (dative singular)
келәмдәргә (dative plural)
келәмде (accusative singular)
келәмдәрҙе (accusative plural)
келәмдә (singular)
келәмдәрҙә (plural)
келәмдән (singular)
келәмдәрҙән (plural)

Из перс. گلیم (gelim).

ковёр (ковровый)


бөҙрәхана

бөҙрәхана (nominative singular)
бөҙрәханалар (nominative plural)
бөҙрәхананың (singular)
бөҙрәханаларҙың (plural)
бөҙрәханаға (dative singular)
бөҙрәханаларға (dative plural)
бөҙрәхананы (accusative singular)
бөҙрәханаларҙы (accusative plural)
бөҙрәханала (singular)
бөҙрәханаларҙа (plural)
бөҙрәхананан (singular)
бөҙрәханаларҙан (plural)

От гл. бөҙрәләү «завивать (завивка)» + формант -хана «заведение».

бөҙрә

Ближайшее родство

существительные

бөҙрәлек

Ближайшее родство

существительные

бөҙрәләү

Ближайшее родство

бөҙрәләтеү

Ближайшее родство

бөҙрәләнеү

Ближайшее родство

парикмахерская


сәстараш

парикмахерская


спортсы

спортсы (nominative singular)
спортсылар (nominative plural)
спортсының (singular)
спортсыларҙың (plural)
спортсыға (dative singular)
спортсыларға (dative plural)
спортсыны (accusative singular)
спортсыларҙы (accusative plural)
спортсыла (singular)
спортсыларҙа (plural)
спортсынан (singular)
спортсыларҙан (plural)

От англ. sport, далее из ср.-англ. sporten, вариант disporten, disport «развлекаться», от ст.-франц. desport (deport) «развлечение», далее из лат. deportare «уносить, увозить; ссылать», далее из de- «выражает отделение, устранение, отсутствие чего-либо или завершение действия», далее от de «из, от», из праиндоевр. *de- + portare «носить, передвигать», далее из праиндоевр. *prtu-. + аффикс -сы со значением «производитель действия, профессия».


мәжүс

религ. язычник


һыбыҙғы

муз. свирель


ҡабырға

ҡабырға (nominative singular)
ҡабырғалар (nominative plural)
ҡабырғаның (singular)
ҡабырғаларҙың (plural)
ҡабырғаға (dative singular)
ҡабырғаларға (dative plural)
ҡабырғаны (accusative singular)
ҡабырғаларҙы (accusative plural)
ҡабырғала (singular)
ҡабырғаларҙа (plural)
ҡабырғанан (singular)
ҡабырғаларҙан (plural)

анат. ребро (рёберный)

ребро (рёберный)


яҫмыҡ

яҫмыҡ (nominative singular)
яҫмыҡтың (singular)
яҫмыҡҡа (dative singular)
яҫмыҡты (accusative singular)
яҫмыҡта (singular)
яҫмыҡтан (singular)

От пратюркск. *jasɨ-muk «чечевица», от которой в числе прочего произошли: башк. яҫмыҡ, тат. ясмык, тур. yasmık, кирг. жасмык, казахск. жасымық, чувашск. ясмӑк, узб. yasmiq, уйгурск. يېسمۇق (yësmuq) «чечевица».

ботан. чечевица (Lens)

чечевица (Lens)


фирғәүен

фирғәүен (nominative singular)
фирғәүендәр (nominative plural)
фирғәүендең (singular)
фирғәүендәрҙең (plural)
фирғәүенгә (dative singular)
фирғәүендәргә (dative plural)
фирғәүенде (accusative singular)
фирғәүендәрҙе (accusative plural)
фирғәүендә (singular)
фирғәүендәрҙә (plural)
фирғәүендән (singular)
фирғәүендәрҙән (plural)

Из араб. فرعون (firʿawn) ‘фараон’.

истор. фараон


тотолоу

тотолоу (nominative singular)
тотолоуҙар (nominative plural)
тотолоуҙың (singular)
тотолоуҙарҙың (plural)
тотолоуға (dative singular)
тотолоуҙарға (dative plural)
тотолоуҙы (accusative singular)
тотолоуҙарҙы (accusative plural)
тотолоуҙа (singular)
тотолоуҙарҙа (plural)
тотолоуҙан (singular)
тотолоуҙарҙан (plural)

астрон. затмение


Әстерхан

Әстерхан (nominative singular)
Әстерхандың (singular)
Әстерханға (dative singular)
Әстерханды (accusative singular)
Әстерханда (singular)
Әстерхандан (singular)


маҡтансыҡлыҡ

хвастливость


шапырыныусанлыҡ

хвастливость


васыятнамә

юр. завещание


тенниссы

спорт. теннисист


ҡырғыс

ҡырғыс (nominative singular)
ҡырғыстар (nominative plural)
ҡырғыстың (singular)
ҡырғыстарҙың (plural)
ҡырғысҡа (dative singular)
ҡырғыстарға (dative plural)
ҡырғысты (accusative singular)
ҡырғыстарҙы (accusative plural)
ҡырғыста (singular)
ҡырғыстарҙа (plural)
ҡырғыстан (singular)
ҡырғыстарҙан (plural)

Составное из ҡыр- «скоблить, тереть» + формант -ғыс «приспособление для выполнения действия, работы».

техн. скребок


гөнаһһыҙлыҡ

безгрешность


ғәйепһеҙлек

безгрешность


мәрүәт

мәрүәт (nominative singular)
мәрүәттәр (nominative plural)
мәрүәттең (singular)
мәрүәттәрҙең (plural)
мәрүәткә (dative singular)
мәрүәттәргә (dative plural)
мәрүәтте (accusative singular)
мәрүәттәрҙе (accusative plural)
мәрүәттә (singular)
мәрүәттәрҙә (plural)
мәрүәттән (singular)
мәрүәттәрҙән (plural)


туҡыусы

туҡыусы (nominative singular)
туҡыусылар (nominative plural)
туҡыусының (singular)
туҡыусыларҙың (plural)
туҡыусыға (dative singular)
туҡыусыларға (dative plural)
туҡыусыны (accusative singular)
туҡыусыларҙы (accusative plural)
туҡыусыла (singular)
туҡыусыларҙа (plural)
туҡыусынан (singular)
туҡыусыларҙан (plural)


енәйәт

енәйәт (nominative singular)
енәйәттәр (nominative plural)
енәйәттең (singular)
енәйәттәрҙең (plural)
енәйәткә (dative singular)
енәйәттәргә (dative plural)
енәйәтте (accusative singular)
енәйәттәрҙе (accusative plural)
енәйәттә (singular)
енәйәттәрҙә (plural)
енәйәттән (singular)
енәйәттәрҙән (plural)

енәйәтсе

Ближайшее родство

существительные

енәйәтле

Ближайшее родство

прилагательные

юр. преступление (преступный, уголовный)

преступление (преступный, уголовный)


хыянат

юр. преступление

преступление


һаҙ

һаҙ (nominative singular)
һаҙҙар (nominative plural)
һаҙҙың (singular)
һаҙҙарҙың (plural)
һаҙға (dative singular)
һаҙҙарға (dative plural)
һаҙҙы (accusative singular)
һаҙҙарҙы (accusative plural)
һаҙҙа (singular)
һаҙҙарҙа (plural)
һаҙҙан (singular)
һаҙҙарҙан (plural)

Общетюркское saz; восходит к пратюркск. *siaŕ «болото».

адъектив. болотный


батҡаҡ

батҡаҡ (nominative singular)
батҡаҡтар (nominative plural)
батҡаҡтың (singular)
батҡаҡтарҙың (plural)
батҡаҡҡа (dative singular)
батҡаҡтарға (dative plural)
батҡаҡты (accusative singular)
батҡаҡтарҙы (accusative plural)
батҡаҡта (singular)
батҡаҡтарҙа (plural)
батҡаҡтан (singular)
батҡаҡтарҙан (plural)

батҡаҡлыҡ

Ближайшее родство

существительные

вязкая, топкая почва, земля; грязь, слякоть (грязный, слякотный)

мед. лечебная грязь (грязевой)

лечебная грязь (грязевой)


язаһыҙлык

безнаказанность


коронавирус

микробиол. коронавирус (аналогично русскому слову)

коронавирус (аналогично русскому слову)


быуа

быуа (nominative singular)
быуалар (nominative plural)
быуаның (singular)
быуаларҙың (plural)
быуаға (dative singular)
быуаларға (dative plural)
быуаны (accusative singular)
быуаларҙы (accusative plural)
быуала (singular)
быуаларҙа (plural)
быуанан (singular)
быуаларҙан (plural)

дамба, плотина; запруда

Яҙ көнө ныҡ ташҡын булып, быуа йырылып киткән.

(Из-за) случившегося весной очень сильного паводка прорвалоплотину.


ҡулбаш

ҡулбаш (nominative singular)
ҡулбаштар (nominative plural)
ҡулбаштың (singular)
ҡулбаштарҙың (plural)
ҡулбашҡа (dative singular)
ҡулбаштарға (dative plural)
ҡулбашты (accusative singular)
ҡулбаштарҙы (accusative plural)
ҡулбашта (singular)
ҡулбаштарҙа (plural)
ҡулбаштан (singular)
ҡулбаштарҙан (plural)

От башк. ҡул + башк. баш.

анат. плечо (плечевой)

плечо (плечевой)


иңбаш

иңбаш (nominative singular)
иңбаштар (nominative plural)
иңбаштың (singular)
иңбаштарҙың (plural)
иңбашҡа (dative singular)
иңбаштарға (dative plural)
иңбашты (accusative singular)
иңбаштарҙы (accusative plural)
иңбашта (singular)
иңбаштарҙа (plural)
иңбаштан (singular)
иңбаштарҙан (plural)

анат. плечо (плечевой)

плечо (плечевой)


яурын

яурын (nominative singular)
яурындар (nominative plural)
яурындың (singular)
яурындарҙың (plural)
яурынға (dative singular)
яурындарға (dative plural)
яурынды (accusative singular)
яурындарҙы (accusative plural)
яурында (singular)
яурындарҙа (plural)
яурындан (singular)
яурындарҙан (plural)


Ҡырым

Происходит от ??


Әстрәхән

Происходит от ??


Дағстан

Происходит от ??


аҡбалыҡ

аҡбалыҡ (nominative singular)
аҡбалыҡтар (nominative plural)
аҡбалыҡтың (singular)
аҡбалыҡтарҙың (plural)
аҡбалыҡҡа (dative singular)
аҡбалыҡтарға (dative plural)
аҡбалыҡты (accusative singular)
аҡбалыҡтарҙы (accusative plural)
аҡбалыҡта (singular)
аҡбалыҡтарҙа (plural)
аҡбалыҡтан (singular)
аҡбалыҡтарҙан (plural)

Сложение основ: башк. аҡ «белый» + башк. балыҡ «рыба».

ихтиол. белорыбица (Stenodus leucichthys)


ҡоҙалау

сватовство; сватание


бүленеүсе

матем. делимое


ҡосаҡ

ҡосаҡ (nominative singular)
ҡосаҡтар (nominative plural)
ҡосаҡтың (singular)
ҡосаҡтарҙың (plural)
ҡосаҡҡа (dative singular)
ҡосаҡтарға (dative plural)
ҡосаҡты (accusative singular)
ҡосаҡтарҙы (accusative plural)
ҡосаҡта (singular)
ҡосаҡтарҙа (plural)
ҡосаҡтан (singular)
ҡосаҡтарҙан (plural)

Бер ҡосаҡ утын.

Охапка дров.


ҡартлыҡ

ҡартлыҡ (nominative singular)
ҡартлыҡтың (singular)
ҡартлыҡҡа (dative singular)
ҡартлыҡты (accusative singular)
ҡартлыҡта (singular)
ҡартлыҡтан (singular)


өҙәңге

ʏ̞.ðæ̹ŋ.ˈɡʏ̞

өҙәңге (nominative singular)
өҙәңгеләр (nominative plural)
өҙәңгенең (singular)
өҙәңгеләрҙең (plural)
өҙәңгегә (dative singular)
өҙәңгеләргә (dative plural)
өҙәңгене (accusative singular)
өҙәңгеләрҙе (accusative plural)
өҙәңгелә (singular)
өҙәңгеләрҙә (plural)
өҙәңгенән (singular)
өҙәңгеләрҙән (plural)

От пратюркск. *üŕeŋgü «стремя» < *jüŕeŋgü, от *jüŕ «кольцо (на палец)».


йәҙүәл

устар. таблица


тараҡан

тараҡан (nominative singular)
тараҡандар (nominative plural)
тараҡандың (singular)
тараҡандарҙың (plural)
тараҡанға (dative singular)
тараҡандарға (dative plural)
тараҡанды (accusative singular)
тараҡандарҙы (accusative plural)
тараҡанда (singular)
тараҡандарҙа (plural)
тараҡандан (singular)
тараҡандарҙан (plural)

энтомол. таракан


макарон

Происходит от итал. mассаrоni (maccheroni), которое возводят к греч. μακαρία «варево из ячменной муки или крупы»; ср.: нем. Мakkaroni, франц. mасаrоni. Использованы данные словаря М. Фасмера. См. Список литературы.


батырлыҡ

bɑ.tɯ̞r.ˈɫɯ̞q

батырлыҡ (nominative singular)
батырлыҡтар (nominative plural)
батырлыҡтың (singular)
батырлыҡтарҙың (plural)
батырлыҡҡа (dative singular)
батырлыҡтарға (dative plural)
батырлыҡты (accusative singular)
батырлыҡтарҙы (accusative plural)
батырлыҡта (singular)
батырлыҡтарҙа (plural)
батырлыҡтан (singular)
батырлыҡтарҙан (plural)

От башк. батыр + башк. -лыҡ.

батыр

Ближайшее родство

существительные

мужество; отвага, храбрость, смелость

героизм, геройство; подвиг (героический)


ҡыйыулыҡ

мужество; отвага


ғәййәрлек

мужество; отвага


ҡаһарманлыҡ

мужество; отвага


Ырымбур

Из русск. Оренбург.


Севастополь

Происходит от :Шаблон:этимология:Севастополь

Севастополь (аналогично русскому слову)


Силәбе

Происходит от ??


туҙ

Происходит от др.-тюрк. toz, восходит к пратюркск. *tōŕ «береста».

береста, берёста

адъектив. берестовый, берестяной

берестовый, берестяной


кәңәш

кәңәш (nominative singular)
кәңәштәр (nominative plural)
кәңәштең (singular)
кәңәштәрҙең (plural)
кәңәшкә (dative singular)
кәңәштәргә (dative plural)
кәңәште (accusative singular)
кәңәштәрҙе (accusative plural)
кәңәштә (singular)
кәңәштәрҙә (plural)
кәңәштән (singular)
кәңәштәрҙән (plural)

Происходит от ??

кәңәшсе

Ближайшее родство

существительные

кәңәшле

Ближайшее родство

прилагательные

совет, наставление, рекомендация

совет, совещание


ваҡиға

wä.qɯ̽͜ɪ̈.ˈʁä

ваҡиға (nominative singular)
ваҡиғалар (nominative plural)
ваҡиғаның (singular)
ваҡиғаларҙың (plural)
ваҡиғаға (dative singular)
ваҡиғаларға (dative plural)
ваҡиғаны (accusative singular)
ваҡиғаларҙы (accusative plural)
ваҡиғала (singular)
ваҡиғаларҙа (plural)
ваҡиғанан (singular)
ваҡиғаларҙан (plural)

Из араб. واقعة (wāqiʿa) ‘событие, факт, случай, происшествие’.

событие, случай, происшествие; приключение

Был аҙналағы ваҡиғаларҙың барышына ҡарағанда, ғәмәлдәрҙең һөҙөмтәһенә күберәк иғтибар бүлегеҙ.

На этой неделе обращайте больше внимания на итоги действий, чем на ходсобытий.

«Из астрологического прогноза», 08-04-2011 гг. // «Башҡортостан»

Из астрологического прогноза

Башҡортостан


сәйнүк

сәйнүк (nominative singular)
сәйнүктәр (nominative plural)
сәйнүктең (singular)
сәйнүктәрҙең (plural)
сәйнүккә (dative singular)
сәйнүктәргә (dative plural)
сәйнүкте (accusative singular)
сәйнүктәрҙе (accusative plural)
сәйнүктә (singular)
сәйнүктәрҙә (plural)
сәйнүктән (singular)
сәйнүктәрҙән (plural)

Из русск. чайник.


төрмә

Происходит от др. тюркского türmä "тем6ица".
Согласно другой версии, происходит от русск. тюрьма.


бөтнөк

ботан. мята (Mentha)


Тартус

Происходит от ??

Тартус (аналогично русскому слову)


ҡон

??
В обычном праве башкир ҡон было нормой. Ҡон алыу – отомстить; ҡон түләү – расплата за убийство. Возможно, слово восходит к общетюркскому qun ‘месть’, ‘плата’, ‘грабить’.

плата за убийство

месть за убийство

расплата (за убийство)

цена, стоимость

Лицо, облик, стыд, совесть. Восходит к духу ҡоба (ҡома/ҡона). Ҡоно юҡ кафырҙың, йүгереп килә лә керә. – Ни стыда, ни совести у этого неверного, без конца к нам прибегает, (без предупреждения, разрешения забегает, без стука заходит).


радиотапшырғыс

радиопередатчик


сумаҙан

сумаҙан (nominative singular)
сумаҙандар (nominative plural)
сумаҙандың (singular)
сумаҙандарҙың (plural)
сумаҙанға (dative singular)
сумаҙандарға (dative plural)
сумаҙанды (accusative singular)
сумаҙандарҙы (accusative plural)
сумаҙанда (singular)
сумаҙандарҙа (plural)
сумаҙандан (singular)
сумаҙандарҙан (plural)

Из русск. чемодан, далее из перс. جامهدان (jâme-dân) ‘чемодан’.

чемодан (чемоданный)


Пангея

Из нем. Pangäa «Всеземля, Пангея», из Pan- + -gäa;
* первая часть — из др.-греч. πᾶν (παντός) «всё, всякий»;
* вторая часть — из др.-греч. γῆ (др. формы γέα, γαῖα) «земля».

геол. Пангея


һауры

анат. загривок, холка

загривок, холка


даға

Происходит от ??


тегенсе

tɪ̞.ɡɪ̞nˈsɪ̞

тегенсе (nominative singular)
тегенселәр (nominative plural)
тегенсенең (singular)
тегенселәрҙең (plural)
тегенсегә (dative singular)
тегенселәргә (dative plural)
тегенсене (accusative singular)
тегенселәрҙе (accusative plural)
тегенселә (singular)
тегенселәрҙә (plural)
тегенсенән (singular)
тегенселәрҙән (plural)

Отглагольное имя: башк. тегенеү «шить, заниматься шитьём (имя действия)» + башк. -се «аффикс производителя действия, профессии».

теген

Ближайшее родство

существительные

тегенеү

Ближайшее родство

портной, портниха, швея (портновский, портняжный)


сәтәкәй

анат. мизинец


сыңғарсай

анат. мизинец


ҡусты

ҡусты (nominative singular)
ҡустылар (nominative plural)
ҡустының (singular)
ҡустыларҙың (plural)
ҡустыға (dative singular)
ҡустыларға (dative plural)
ҡустыны (accusative singular)
ҡустыларҙы (accusative plural)
ҡустыла (singular)
ҡустыларҙа (plural)
ҡустынан (singular)
ҡустыларҙан (plural)

Этимология затемнена. В других тюркских языках слово неизвестно.

младший брат

в форме ҡустым браток, братишка (при обращении к младшему по возрасту)


мырҙа

мырҙа (nominative singular)
мырҙалар (nominative plural)
мырҙаның (singular)
мырҙаларҙың (plural)
мырҙаға (dative singular)
мырҙаларға (dative plural)
мырҙаны (accusative singular)
мырҙаларҙы (accusative plural)
мырҙала (singular)
мырҙаларҙа (plural)
мырҙанан (singular)
мырҙаларҙан (plural)

Этимология не установлена. В других тюркских языках слово неизвестно.

младший брат

браток, братик; братишка (обращение к мужчинам моложе говорящего)


мырҙа

Из перс. میرزا (mirzâ).

истор. мирза, мурза

мирза, мурза


йоҙроҡ

йоҙроҡ (nominative singular)
йоҙроҡтар (nominative plural)
йоҙроҡтоң (singular)
йоҙроҡтарҙың (plural)
йоҙроҡҡа (dative singular)
йоҙроҡтарға (dative plural)
йоҙроҡто (accusative singular)
йоҙроҡтарҙы (accusative plural)
йоҙроҡта (singular)
йоҙроҡтарҙа (plural)
йоҙроҡтан (singular)
йоҙроҡтарҙан (plural)

Происходит от пратюркск. *jɨdruk / *judruk «кулак», от которой в числе прочего произошли: др.-тюрк. juðruq «кулак», азерб., кр.-тат. yumruq, башк. йоҙроҡ, казахск. жұдырық, карач.-балк. джумдурукъ, кирг. жудурук, кумыкск. юмурукъ, ногайск. юмырык, юдырык, тат. йодрык (yodrıq), тофалар. нюдуруӄ, тувинск. чудурук, туркм. ýumruk, тур. yumruk, хакас. мунзурух, нузурух, шорск. музуруқ, якутск. сутурук и др.

йоҙроҡлау

Ближайшее родство

кулак (кулачный)


ҡаршылыҡ

противоречие


күпмөйөш

күпмөйөш (nominative singular)
күпмөйөштәр (nominative plural)
күпмөйөштөң (singular)
күпмөйөштәрҙең (plural)
күпмөйөшкә (dative singular)
күпмөйөштәргә (dative plural)
күпмөйөштө (accusative singular)
күпмөйөштәрҙе (accusative plural)
күпмөйөштә (singular)
күпмөйөштәрҙә (plural)
күпмөйөштән (singular)
күпмөйөштәрҙән (plural)

геометр. многоугольник

многоугольник


банкротлыҡ

экон. банкротство


бөлгөнлөк

бөлгөнлөк (nominative singular)
бөлгөнлөктәр (nominative plural)
бөлгөнлөктең (singular)
бөлгөнлөктәрҙең (plural)
бөлгөнлөккә (dative singular)
бөлгөнлөктәргә (dative plural)
бөлгөнлөкте (accusative singular)
бөлгөнлөктәрҙе (accusative plural)
бөлгөнлөктә (singular)
бөлгөнлөктәрҙә (plural)
бөлгөнлөктән (singular)
бөлгөнлөктәрҙән (plural)

экон. банкротство


ҡылыҡ

ҡылыҡ (nominative singular)
ҡылыҡтар (nominative plural)
ҡылыҡтың (singular)
ҡылыҡтарҙың (plural)
ҡылыҡҡа (dative singular)
ҡылыҡтарға (dative plural)
ҡылыҡты (accusative singular)
ҡылыҡтарҙы (accusative plural)
ҡылыҡта (singular)
ҡылыҡтарҙа (plural)
ҡылыҡтан (singular)
ҡылыҡтарҙан (plural)

ҡылыҡһыҙ

Ближайшее родство

прилагательные

ҡылыҡһырлау

Ближайшее родство

нрав, натура, характер; поведение

выходка, поступок, проделка


мыйыҡ

мыйыҡ (nominative singular)
мыйыҡтар (nominative plural)
мыйыҡтың (singular)
мыйыҡтарҙың (plural)
мыйыҡҡа (dative singular)
мыйыҡтарға (dative plural)
мыйыҡты (accusative singular)
мыйыҡтарҙы (accusative plural)
мыйыҡта (singular)
мыйыҡтарҙа (plural)
мыйыҡтан (singular)
мыйыҡтарҙан (plural)

Происходит от общекыпчакск. *mïyïq, восходит к пратюркск. *bïdïk «усы».

усы, усики (у животных); вибриссы

ботан. усики (у растений)

усики (у растений)


инсаният

человечество


һунарсы

һунарсы (nominative singular)
һунарсылар (nominative plural)
һунарсының (singular)
һунарсыларҙың (plural)
һунарсыға (dative singular)
һунарсыларға (dative plural)
һунарсыны (accusative singular)
һунарсыларҙы (accusative plural)
һунарсыла (singular)
һунарсыларҙа (plural)
һунарсынан (singular)
һунарсыларҙан (plural)

От башк. һунар «охота» + -сы "аффикс производителя действия, профессии".

һунар

Ближайшее родство

существительные

һунарсылыҡ

Ближайшее родство

существительные

Һунарсы этһеҙ йөрөмәй.

Охотник не ходит без собаки.


дөйәселек

дөйәселек (nominative singular)
дөйәселектәр (nominative plural)
дөйәселектең (singular)
дөйәселектәрҙең (plural)
дөйәселеккә (dative singular)
дөйәселектәргә (dative plural)
дөйәселекте (accusative singular)
дөйәселектәрҙе (accusative plural)
дөйәселектә (singular)
дөйәселектәрҙә (plural)
дөйәселектән (singular)
дөйәселектәрҙән (plural)

с.-х. верблюдоводство

верблюдоводство


алдар

обманщик, обманщица; лгун, лгунья


кендексөй

техн. шворень, шкворень

шворень, шкворень


Килиманджаро

Происходит от ??

Килиманджаро


лоботомия

мед. лоботомия (аналогично русскому слову)

лоботомия (аналогично русскому слову)


сауҙа

сауҙа (nominative singular)
сауҙалар (nominative plural)
сауҙаның (singular)
сауҙаларҙың (plural)
сауҙаға (dative singular)
сауҙаларға (dative plural)
сауҙаны (accusative singular)
сауҙаларҙы (accusative plural)
сауҙала (singular)
сауҙаларҙа (plural)
сауҙанан (singular)
сауҙаларҙан (plural)

От перс. سودا (sowdâ) ‘торговля, коммерция’.

торговля, коммерция

адъектив. торговый, коммерческий

торговый, коммерческий

Бөтә донъя сауҙа ойошмаһы.

Всемирнаяторговая организация.

Ебәк Юлы Ҡытайҙың эре сауҙа үҙәктәрен Яҡын Көнсығыш һәм Көньяҡ Европа менән тоташтырған.

(Великий) Шёлковый путь связывал крупныеторговые центры Китая с Ближним Востоком и Южной Европой.


алабуға

алабуға (nominative singular)
алабуғалар (nominative plural)
алабуғаның (singular)
алабуғаларҙың (plural)
алабуғаға (dative singular)
алабуғаларға (dative plural)
алабуғаны (accusative singular)
алабуғаларҙы (accusative plural)
алабуғала (singular)
алабуғаларҙа (plural)
алабуғанан (singular)
алабуғаларҙан (plural)

Происходит от ??


иген

иген (nominative singular)
игендәр (nominative plural)
игендең (singular)
игендәрҙең (plural)
игенгә (dative singular)
игендәргә (dative plural)
игенде (accusative singular)
игендәрҙе (accusative plural)
игендә (singular)
игендәрҙә (plural)
игендән (singular)
игендәрҙән (plural)

От общекыпчакск. *egin «зерновые», от *ekin «обработанная земля, сельскохозяйственное угодье; культуры, выращенные на таких землях», восходит к пратюркск. *ek- «сеять».

игенлек

Ближайшее родство

существительные

игенселек

Ближайшее родство

существительные

игенсе

Ближайшее родство

существительные

игенселек

Ближайшее родство

существительные

игенле

Ближайшее родство

прилагательные

игенлекле

Ближайшее родство

прилагательные

игенләтә

Ближайшее родство

хлеб, хлеба; хлебные зерновые культуры (хлебный)


тирмәнсе

тирмәнсе (nominative singular)
тирмәнселәр (nominative plural)
тирмәнсенең (singular)
тирмәнселәрҙең (plural)
тирмәнсегә (dative singular)
тирмәнселәргә (dative plural)
тирмәнсене (accusative singular)
тирмәнселәрҙе (accusative plural)
тирмәнселә (singular)
тирмәнселәрҙә (plural)
тирмәнсенән (singular)
тирмәнселәрҙән (plural)

От башк. тирмән «мельница» + формант башк. -се «производитель действия; профессия».

тирмән

Ближайшее родство

существительные


туйын

минер. каолин


уйғыр

уйғыр (nominative singular)
уйғырҙар (nominative plural)
уйғырҙың (singular)
уйғырҙарҙың (plural)
уйғырға (dative singular)
уйғырҙарға (dative plural)
уйғырҙы (accusative singular)
уйғырҙарҙы (accusative plural)
уйғырҙа (singular)
уйғырҙарҙа (plural)
уйғырҙан (singular)
уйғырҙарҙан (plural)

Происходит от ??


оят

оят (nominative singular)
ояттың (singular)
оятҡа (dative singular)
оятты (accusative singular)
оятта (singular)
ояттан (singular)

Происходит от ??

стыд; совесть

стыд, позор, срам

интимное место, часть тела, которую стыдно показывать; срам


һандал

Происходит от ??


эске

выпивка, пьянство, пьянка


аккордеонсы

аккордеонист


аҡһым

биохим. белок


китапханасы

китапханасы (nominative singular)
китапханасылар (nominative plural)
китапханасының (singular)
китапханасыларҙың (plural)
китапханасыға (dative singular)
китапханасыларға (dative plural)
китапханасыны (accusative singular)
китапханасыларҙы (accusative plural)
китапханасыла (singular)
китапханасыларҙа (plural)
китапханасынан (singular)
китапханасыларҙан (plural)

От башк. китапхана «библиотека» (башк. китап «книга» + формант башк. -хана «заведение, здание») + формант башк. -сы «профессия».

китап

Ближайшее родство

существительные

китапхана

Ближайшее родство

существительные

библиотекарь


каноясы

каноясы (nominative singular)
каноясылар (nominative plural)
каноясының (singular)
каноясыларҙың (plural)
каноясыға (dative singular)
каноясыларға (dative plural)
каноясыны (accusative singular)
каноясыларҙы (accusative plural)
каноясыла (singular)
каноясыларҙа (plural)
каноясынан (singular)
каноясыларҙан (plural)

От исп. canoa (термин был заимствован Колумбом), из аравакск. canaoua. + аффикс -сы со значением «производитель действия, профессия».


илселек

илселек (nominative singular)
илселектәр (nominative plural)
илселектең (singular)
илселектәрҙең (plural)
илселеккә (dative singular)
илселектәргә (dative plural)
илселекте (accusative singular)
илселектәрҙе (accusative plural)
илселектә (singular)
илселектәрҙә (plural)
илселектән (singular)
илселектәрҙән (plural)

Отыменное образование: башк. илсе «посол, посланец» + башк. -лек «аффикс абстракции, обладания качеством.»

 Статья нуждается в доработке.
Это незаконченная статья. Вы можете помочь проекту, исправив и дополнив её.
(См. Общепринятые правила).

илсе

Ближайшее родство

существительные


мораҡ

ботан. морошка


илсе

илсе (nominative singular)
илселәр (nominative plural)
илсенең (singular)
илселәрҙең (plural)
илсегә (dative singular)
илселәргә (dative plural)
илсене (accusative singular)
илселәрҙе (accusative plural)
илселә (singular)
илселәрҙә (plural)
илсенән (singular)
илселәрҙән (plural)

От сущ. ил «страна» + аффикс -се.

ил

Ближайшее родство

существительные

илселек

Ближайшее родство

существительные

дипл. посол; посланник (посольский; посланнический)

парламентёр, посредник (парламентёрский)

истор. представитель, доверенное лицо

представитель, доверенное лицо

перен. вестник

религ. пророк, прорицатель

пророк, прорицатель


ҡурҡаҡ

ҡурҡаҡ (nominative singular)
ҡурҡаҡтар (nominative plural)
ҡурҡаҡтың (singular)
ҡурҡаҡтарҙың (plural)
ҡурҡаҡҡа (dative singular)
ҡурҡаҡтарға (dative plural)
ҡурҡаҡты (accusative singular)
ҡурҡаҡтарҙы (accusative plural)
ҡурҡаҡта (singular)
ҡурҡаҡтарҙа (plural)
ҡурҡаҡтан (singular)
ҡурҡаҡтарҙан (plural)

ҡурҡаҡланыу

Ближайшее родство

адъектив. трусливый, боязливый; пугливый

трусливый, боязливый; пугливый


тиранлыҡ

От др.-греч. τυραννία «тирания», далее из τύραννος «неограниченный властелин, пришедший к власти путём переворота», далее из неустановленного восточного языка (предположит. лидийского). В ряде европейских языков слово заимств. через лат. tyrannia.


һеркәлек

ботан. тычинка


ағыш

ағыш (nominative singular)
ағыштар (nominative plural)
ағыштың (singular)
ағыштарҙың (plural)
ағышҡа (dative singular)
ағыштарға (dative plural)
ағышты (accusative singular)
ағыштарҙы (accusative plural)
ағышта (singular)
ағыштарҙа (plural)
ағыштан (singular)
ағыштарҙан (plural)

Составное: из аҡ- «течь» + -ыш.

течение, поток

течение, ход

Ваҡиғалар ағышы.

Ход событий.

Фекер ағышы.

Течение мысли.

Тормош ағышының бөгөн көтмәгәндә үҙгәреүе ихтимал.

Сегоднятечение жизни может неожиданно измениться.

«Из гороскопа»

Из гороскопа


ҡыуаҡ

ботан. кустарник


ҡыуаҡлыҡ

ботан. кустарник


баҡсасы

баҡсасы (nominative singular)
баҡсасылар (nominative plural)
баҡсасының (singular)
баҡсасыларҙың (plural)
баҡсасыға (dative singular)
баҡсасыларға (dative plural)
баҡсасыны (accusative singular)
баҡсасыларҙы (accusative plural)
баҡсасыла (singular)
баҡсасыларҙа (plural)
баҡсасынан (singular)
баҡсасыларҙан (plural)

От башк. баҡса «сад; огород» + формант -сы «производитель действия; профессия».

баҡса

Ближайшее родство

существительные

баҡсасылыҡ

Ближайшее родство

существительные

садовник, садовод


контрабандасы

контрабандист


кирбес

кирбес (nominative singular)
кирбестәр (nominative plural)
кирбестең (singular)
кирбестәрҙең (plural)
кирбескә (dative singular)
кирбестәргә (dative plural)
кирбесте (accusative singular)
кирбестәрҙе (accusative plural)
кирбестә (singular)
кирбестәрҙә (plural)
кирбестән (singular)
кирбестәрҙән (plural)


тутығыу

хим. коррозия


эйә

владелец, обладатель


биләүсе

владелец, обладатель


мәжлес

Происходит от ??

парламент, меджлис


хәбәрсе

хәбәрсе (nominative singular)
хәбәрселәр (nominative plural)
хәбәрсенең (singular)
хәбәрселәрҙең (plural)
хәбәрсегә (dative singular)
хәбәрселәргә (dative plural)
хәбәрсене (accusative singular)
хәбәрселәрҙе (accusative plural)
хәбәрселә (singular)
хәбәрселәрҙә (plural)
хәбәрсенән (singular)
хәбәрселәрҙән (plural)

От башк. хәбәр «известие, сообщение, весть» + башк. -се «аффикс профессии».

хәбәр

Ближайшее родство

существительные

корреспондент, репортёр


иренләшеү

лингв. лабиализация, огубление

лабиализация, огубление


иренләштереү

лингв. лабиализация, огубление

лабиализация, огубление


Һиндостан

Происходит от ??


милләтсе

милләтсе (nominative singular)
милләтселәр (nominative plural)
милләтсенең (singular)
милләтселәрҙең (plural)
милләтсегә (dative singular)
милләтселәргә (dative plural)
милләтсене (accusative singular)
милләтселәрҙе (accusative plural)
милләтселә (singular)
милләтселәрҙә (plural)
милләтсенән (singular)
милләтселәрҙән (plural)

Сложение основ: башк. милләт «нация; национальность» + аффикс башк. -се «производитель действия».

милләт

Ближайшее родство

существительные

милләтселек

Ближайшее родство

существительные

националист (националистический)


ҡатнашыусы

qɑt.nɑ.ʂɯ̞w.ˈsɯ̞

ҡатнашыусы (nominative singular)
ҡатнашыусылар (nominative plural)
ҡатнашыусының (singular)
ҡатнашыусыларҙың (plural)
ҡатнашыусыға (dative singular)
ҡатнашыусыларға (dative plural)
ҡатнашыусыны (accusative singular)
ҡатнашыусыларҙы (accusative plural)
ҡатнашыусыла (singular)
ҡатнашыусыларҙа (plural)
ҡатнашыусынан (singular)
ҡатнашыусыларҙан (plural)

От башк. ҡатнашыу «участвовать, принимать участие» + формант -сы «аффикс производителя действия; профессии».

ҡатнашыу

Ближайшее родство

участник, участница

Иң әүҙем ҡатнашыусы.

Самый активныйучастник.


эшсе

эшсе (nominative singular)
эшселәр (nominative plural)
эшсенең (singular)
эшселәрҙең (plural)
эшсегә (dative singular)
эшселәргә (dative plural)
эшсене (accusative singular)
эшселәрҙе (accusative plural)
эшселә (singular)
эшселәрҙә (plural)
эшсенән (singular)
эшселәрҙән (plural)

Сложение основ: башк. эш «работа» + башк. -се «производитель действия; профессия».

эш

Ближайшее родство

существительные

работник, рабочий, трудящийся

Эшсе һөнәрҙәр һәр ерҙә кәрәк.

Рабочие профессии пользуются спросом во всём мире.


Һинд-Ҡытай

Происходит от ??


әсетмә

хим. окислитель


окислаштырыусы

хим. окислитель


йыллыҡ

йыллыҡ (nominative singular)
йыллыҡтар (nominative plural)
йыллыҡтың (singular)
йыллыҡтарҙың (plural)
йыллыҡҡа (dative singular)
йыллыҡтарға (dative plural)
йыллыҡты (accusative singular)
йыллыҡтарҙы (accusative plural)
йыллыҡта (singular)
йыллыҡтарҙа (plural)
йыллыҡтан (singular)
йыллыҡтарҙан (plural)


шәшке

шәшке (nominative singular)
шәшкеләр (nominative plural)
шәшкенең (singular)
шәшкеләрҙең (plural)
шәшкегә (dative singular)
шәшкеләргә (dative plural)
шәшкене (accusative singular)
шәшкеләрҙе (accusative plural)
шәшкелә (singular)
шәшкеләрҙә (plural)
шәшкенән (singular)
шәшкеләрҙән (plural)

адъектив. норковый


иреткес

иреткес (nominative singular)
иреткестәр (nominative plural)
иреткестең (singular)
иреткестәрҙең (plural)
иреткескә (dative singular)
иреткестәргә (dative plural)
иреткесте (accusative singular)
иреткестәрҙе (accusative plural)
иреткестә (singular)
иреткестәрҙә (plural)
иреткестән (singular)
иреткестәрҙән (plural)

От гл. ирет- «растворить» + аффикс -кес «приспособление для выполнения действия; возможность выполнять действие».

иретеү

Ближайшее родство

хим. растворитель

растворитель


радиоактивлыҡ

радиоактивлыҡ (nominative singular)
радиоактивлыҡтар (nominative plural)
радиоактивлыҡтың (singular)
радиоактивлыҡтарҙың (plural)
радиоактивлыҡҡа (dative singular)
радиоактивлыҡтарға (dative plural)
радиоактивлыҡты (accusative singular)
радиоактивлыҡтарҙы (accusative plural)
радиоактивлыҡта (singular)
радиоактивлыҡтарҙа (plural)
радиоактивлыҡтан (singular)
радиоактивлыҡтарҙан (plural)

От франц. radioactif «радиоактивный», далее из radio- + actif. Французский термин сконструирован в 1898 г. Первая часть термина — из лат. radiare «испускать лучи, сиять, сверкать», далее из radius «палочка, спица, луч, радиус», дальнейшая этимология неясна. Вторая часть — из лат. activus «действующий», далее из actus «действие» из agere «приводить в движение, гнать» (восходит к праиндоевр. *ag- «гнать, двигать»).

радиоактив

прилагательные

физ. радиоактивность

радиоактивность


әҫпе

От др.-греч. διάθεσις «представление; расположение; предрасположенность», далее из διά «через; раздельно» + θέσις «размещение, предложение», от гл. τίθημι «класть, ставить» (восходит к праиндоевр. *dhē- «класть, ставить»). В ряде европейских языков слово заимств. через лат. diathesis.


ультратауыш

Происходит от ??

физ. ультразвук


дошманлыҡ

dʊ̞ʂmɑn.ˈɫɯ̞q

дошманлыҡ (nominative singular)
дошманлыҡтар (nominative plural)
дошманлыҡтың (singular)
дошманлыҡтарҙың (plural)
дошманлыҡҡа (dative singular)
дошманлыҡтарға (dative plural)
дошманлыҡты (accusative singular)
дошманлыҡтарҙы (accusative plural)
дошманлыҡта (singular)
дошманлыҡтарҙа (plural)
дошманлыҡтан (singular)
дошманлыҡтарҙан (plural)

От сущ. дошман «враг, недруг, неприятель» + формант -лыҡ «аффикс абстракции».

дошман

Ближайшее родство

существительные

дошманлыҡлы

Ближайшее родство

прилагательные

вражда, враждебность, неприязнь, ненависть (враждебный, неприязненный)


автоһүрәт

искусств. автопортрет


гражданлыҡ

Происходит от ??

гражданство, подданство


ионизацияланыу

физ. ионизация


ионлашыу

физ. ионизация


иләү

иләү (nominative singular)
иләүҙәр (nominative plural)
иләүҙең (singular)
иләүҙәрҙең (plural)
иләүгә (dative singular)
иләүҙәргә (dative plural)
иләүҙе (accusative singular)
иләүҙәрҙе (accusative plural)
иләүҙә (singular)
иләүҙәрҙә (plural)
иләүҙән (singular)
иләүҙәрҙән (plural)

Происходит от ??


тупалаҡ

тупалаҡ (nominative singular)
тупалаҡтар (nominative plural)
тупалаҡтың (singular)
тупалаҡтарҙың (plural)
тупалаҡҡа (dative singular)
тупалаҡтарға (dative plural)
тупалаҡты (accusative singular)
тупалаҡтарҙы (accusative plural)
тупалаҡта (singular)
тупалаҡтарҙа (plural)
тупалаҡтан (singular)
тупалаҡтарҙан (plural)

геометр. шар


сүкеш

сүкеш (nominative singular)
сүкештәр (nominative plural)
сүкештең (singular)
сүкештәрҙең (plural)
сүкешкә (dative singular)
сүкештәргә (dative plural)
сүкеште (accusative singular)
сүкештәрҙе (accusative plural)
сүкештә (singular)
сүкештәрҙә (plural)
сүкештән (singular)
сүкештәрҙән (plural)

Происходит от ??

молот, молоток


Тажикстан

Происходит от ??

геогр. Таджикистан


инҡилапсы

революционер


коллективлаштырыу

коллективизация


ҡармаҡ

ҡармаҡ (nominative singular)
ҡармаҡтар (nominative plural)
ҡармаҡтың (singular)
ҡармаҡтарҙың (plural)
ҡармаҡҡа (dative singular)
ҡармаҡтарға (dative plural)
ҡармаҡты (accusative singular)
ҡармаҡтарҙы (accusative plural)
ҡармаҡта (singular)
ҡармаҡтарҙа (plural)
ҡармаҡтан (singular)
ҡармаҡтарҙан (plural)

Происходит от пратюркск. *Karmak «удочка; крючок», от которой в числе прочего произошли: башк. ҡармаҡ, казахск. қармақ, кирг. кармак, тат. кармак, уйгурск. قارماق (qarmaq), узб. qarmoq (қармоқ), хакас. хармах «удочка».

удочка; рыболовный крючок


ҡанүлән

ботан. тимьян


талпан

талпан (nominative singular)
талпандар (nominative plural)
талпандың (singular)
талпандарҙың (plural)
талпанға (dative singular)
талпандарға (dative plural)
талпанды (accusative singular)
талпандарҙы (accusative plural)
талпанда (singular)
талпандарҙа (plural)
талпандан (singular)
талпандарҙан (plural)

Башҡортостанда талпандар уянған: өс тешләү осрағы теркәлгән.

В Башкортостане проснулиськлещи: зафиксировано три случая укусов.


мунсаҡ

колье, ожерелье


бирәсәк

задолженность


бурыс

бурыс (nominative singular)
бурыстар (nominative plural)
бурыстың (singular)
бурыстарҙың (plural)
бурысҡа (dative singular)
бурыстарға (dative plural)
бурысты (accusative singular)
бурыстарҙы (accusative plural)
бурыста (singular)
бурыстарҙа (plural)
бурыстан (singular)
бурыстарҙан (plural)

бурыслы

Ближайшее родство

прилагательные

долг, обязанность

Ватанды һаҡлау — һәр егеттең изге бурысы.

Защищать Родину — священныйдолг каждого молодого человека.

долг, задолженность

задача, цель


үтес

долг, задолженность


бурһыҡ

бурһыҡ (nominative singular)
бурһыҡтар (nominative plural)
бурһыҡтың (singular)
бурһыҡтарҙың (plural)
бурһыҡҡа (dative singular)
бурһыҡтарға (dative plural)
бурһыҡты (accusative singular)
бурһыҡтарҙы (accusative plural)
бурһыҡта (singular)
бурһыҡтарҙа (plural)
бурһыҡтан (singular)
бурһыҡтарҙан (plural)

Происходит от тюркск.; ср. казахск., балкарск., карач. borsuk, тат. bursyk, barsyk, чагат. bursuk — то же; первонач. означало «серый». Использованы данные словаря М. Фасмера. См. Список литературы.

адъектив. барсуковый, барсучий

барсуковый, барсучий

Бурһыҡ майы.

Барсучий жир.

Бурһыҡ өңө.

Барсучая нора.

Бурһыҡ тиреһе.

Барсучий мех.


наҙанлыҡ

безграмотность; неграмотность


грамотаһыҙлыҡ

безграмотность; неграмотность


аллаһыҙлыҡ

филос. атеизм


динһеҙлек

филос. атеизм


дәһрилек

филос. атеизм


һылыу

һылыу (nominative singular)
һылыуҙар (nominative plural)
һылыуҙың (singular)
һылыуҙарҙың (plural)
һылыуға (dative singular)
һылыуҙарға (dative plural)
һылыуҙы (accusative singular)
һылыуҙарҙы (accusative plural)
һылыуҙа (singular)
һылыуҙарҙа (plural)
һылыуҙан (singular)
һылыуҙарҙан (plural)

Происходит от формы, родств. тат. сылу, казахск. сұлу, кирг. сулуу, узб. suluv «красивый» и т.п.

красавица, красотка (о девушке, женщине)

местн. младшая сестра

младшая сестра

местн. употребляется при обращении к женщине, девушке, которая моложе говорящего

адъектив. красивая (о девушке, женщине)

красивая (о девушке, женщине)

адъектив. красивый (о мальчике, юноше)

красивый (о мальчике, юноше)


Таңһылыу

tɑŋ.hɯ̞.ˈɫɯ̞w

Таңһылыу (nominative singular)
Таңһылыуҙың (singular)
Таңһылыуға (dative singular)
Таңһылыуҙы (accusative singular)
Таңһылыуҙа (singular)
Таңһылыуҙан (singular)

Происходит от башк. таң «рассвет, заря» + башк. һылыу «красивый».


быҙау

быҙау (nominative singular)
быҙауҙар (nominative plural)
быҙауҙың (singular)
быҙауҙарҙың (plural)
быҙауға (dative singular)
быҙауҙарға (dative plural)
быҙауҙы (accusative singular)
быҙауҙарҙы (accusative plural)
быҙауҙа (singular)
быҙауҙарҙа (plural)
быҙауҙан (singular)
быҙауҙарҙан (plural)

Происходит от пратюркск. *buŕagu ("телёнок"). Родственно древнетюркск. 𐰉𐰆𐰕𐰍𐰆, тат. бозау, казахск. бұзау, кирг. музоо, alt. мызоо, узб. buzoq, тур. buzağı «телёнок» и т.п.

быҙаулау

Ближайшее родство

зоол. телёнок (телячий)

телёнок (телячий)

перен. недотёпа; мямля

недотёпа; мямля


ҡолон

ҡолон (nominative singular)
ҡолондар (nominative plural)
ҡолондоң (singular)
ҡолондарҙың (plural)
ҡолонға (dative singular)
ҡолондарға (dative plural)
ҡолондо (accusative singular)
ҡолондарҙы (accusative plural)
ҡолонда (singular)
ҡолондарҙа (plural)
ҡолондан (singular)
ҡолондарҙан (plural)

Происходит от формы, родств. казахск. құлын, кирг. кулун, тат. колын, шорск. қулун и т.п.

жеребёнок (жеребячий)

адъектив. жеребковый

ҡолон тун

жеребковая шуба


көсөк

көсөк (nominative singular)
көсөктәр (nominative plural)
көсөктең (singular)
көсөктәрҙең (plural)
көсөккә (dative singular)
көсөктәргә (dative plural)
көсөкте (accusative singular)
көсөктәрҙе (accusative plural)
көсөктә (singular)
көсөктәрҙә (plural)
көсөктән (singular)
көсөктәрҙән (plural)

Происходит от общекыпчакского küčük "щенок; развилось также в знач. ивовые почки", возм. из пратюркск. *kičük ("малый"). Родственно казахск. күшік «щенок», карач.-балк. кючюк «щенок», кирг. күчүк «щенок», alt. кӱчӱк «щенок», узб. kuchuk «щенок», уйгурск. كۇچۇك «щенок», хакас. кӱӌӱгес «щенок» и т.п.

щенок, кутёнок

ботан. почка; серёжка (об ивовых)

почка; серёжка (об ивовых)


бәрәс

бәрәс (nominative singular)
бәрәстәр (nominative plural)
бәрәстең (singular)
бәрәстәрҙең (plural)
бәрәскә (dative singular)
бәрәстәргә (dative plural)
бәрәсте (accusative singular)
бәрәстәрҙе (accusative plural)
бәрәстә (singular)
бәрәстәрҙә (plural)
бәрәстән (singular)
бәрәстәрҙән (plural)

Происходит от ??

зоол. ягнёнок


үгеҙ

үгеҙ (nominative singular)
үгеҙҙәр (nominative plural)
үгеҙҙең (singular)
үгеҙҙәрҙең (plural)
үгеҙгә (dative singular)
үгеҙҙәргә (dative plural)
үгеҙҙе (accusative singular)
үгеҙҙәрҙе (accusative plural)
үгеҙҙә (singular)
үгеҙҙәрҙә (plural)
үгеҙҙән (singular)
үгеҙҙәрҙән (plural)

Происходит от общекыпчакского ögüz "вол", из пратюркск. *öküŕ ("бык, вол"). Родственно древнетюркск. 𐰈𐰛𐰈𐰕 "вол", казахск. өгіз, карач.-балк. ёгюз, кирг. өгүз, тур. öküz «вол», узб. hoʻkiz, уйгурск. كۇچۇك «щенок», хакас. кӱӌӱгес «щенок» и т.п.

бык; вол (бычий, бычиный; воловий)


ябаға

ябаға (nominative singular)
ябағалар (nominative plural)
ябағаның (singular)
ябағаларҙың (plural)
ябағаға (dative singular)
ябағаларға (dative plural)
ябағаны (accusative singular)
ябағаларҙы (accusative plural)
ябағала (singular)
ябағаларҙа (plural)
ябағанан (singular)
ябағаларҙан (plural)

Происходит от ??

шерсть-линька (весенняя)

ябағанан туп яһау

скатывать мячик излиньки

жеребёнок (до года)

ябаға тайҙы хурлама, яҙға сыҡһа ат булыр

не хулижеребёнка, весной станет лошадью


йылҡы

йылҡы (nominative singular)
йылҡының (singular)
йылҡыға (dative singular)
йылҡыны (accusative singular)
йылҡыла (singular)
йылҡынан (singular)

Происходит от ??

конь, лошадь

йылҡы өйөрө

табун лошадей

Биш баш йылҡы.

Пятьлошадей.


аҡсарлаҡ

аҡсарлаҡ (nominative singular)
аҡсарлаҡтар (nominative plural)
аҡсарлаҡтың (singular)
аҡсарлаҡтарҙың (plural)
аҡсарлаҡҡа (dative singular)
аҡсарлаҡтарға (dative plural)
аҡсарлаҡты (accusative singular)
аҡсарлаҡтарҙы (accusative plural)
аҡсарлаҡта (singular)
аҡсарлаҡтарҙа (plural)
аҡсарлаҡтан (singular)
аҡсарлаҡтарҙан (plural)

Происходит от ??

орнитол. чайка


тауис

тауис (nominative singular)
тауистар (nominative plural)
тауистың (singular)
тауистарҙың (plural)
тауисҡа (dative singular)
тауистарға (dative plural)
тауисты (accusative singular)
тауистарҙы (accusative plural)
тауиста (singular)
тауистарҙа (plural)
тауистан (singular)
тауистарҙан (plural)

Происходит от арабск. طَاوُوس «павлин».

орнитол. павлин (павлиний)

павлин (павлиний)


һөҙһөт

һөҙһөт (nominative singular)
һөҙһөттәр (nominative plural)
һөҙһөттең (singular)
һөҙһөттәрҙең (plural)
һөҙһөткә (dative singular)
һөҙһөттәргә (dative plural)
һөҙһөтте (accusative singular)
һөҙһөттәрҙе (accusative plural)
һөҙһөттә (singular)
һөҙһөттәрҙә (plural)
һөҙһөттән (singular)
һөҙһөттәрҙән (plural)

Происходит от звукоподражат. формы. Также возможно из арабск. هدهد «удод».

орнитол. удод


өкө

өкө (nominative singular)
өкөләр (nominative plural)
өкөнөң (singular)
өкөләрҙең (plural)
өкөгә (dative singular)
өкөләргә (dative plural)
өкөнө (accusative singular)
өкөләрҙе (accusative plural)
өкөлә (singular)
өкөләрҙә (plural)
өкөнән (singular)
өкөләрҙән (plural)

Происходит от пратюркск. *üki ("филин"). Родственно казахск. үкі, кирг. үкү, tuv. үгү, уйгурск. ئۇكە, узб. ukki.

өкөлдәү

Ближайшее родство

орнитол. филин


ҡыҙылтүш

qɯ̞.ðɯ̞ɫ.ˈtʏʃ

ҡыҙылтүш (nominative singular)
ҡыҙылтүштәр (nominative plural)
ҡыҙылтүштең (singular)
ҡыҙылтүштәрҙең (plural)
ҡыҙылтүшкә (dative singular)
ҡыҙылтүштәргә (dative plural)
ҡыҙылтүште (accusative singular)
ҡыҙылтүштәрҙе (accusative plural)
ҡыҙылтүштә (singular)
ҡыҙылтүштәрҙә (plural)
ҡыҙылтүштән (singular)
ҡыҙылтүштәрҙән (plural)

Составное из башк. ҡыҙыл «красный» + башк. түш «грудь».

орнитол. снегирь (лат. Pyrrhula pyrrhula)


маҡтансыҡ

маҡтансыҡ (nominative singular)
маҡтансыҡтар (nominative plural)
маҡтансыҡтың (singular)
маҡтансыҡтарҙың (plural)
маҡтансыҡҡа (dative singular)
маҡтансыҡтарға (dative plural)
маҡтансыҡты (accusative singular)
маҡтансыҡтарҙы (accusative plural)
маҡтансыҡта (singular)
маҡтансыҡтарҙа (plural)
маҡтансыҡтан (singular)
маҡтансыҡтарҙан (plural)

Производн. от *maqtan- "хвастаться". Родственно тат. мактанчык, казахск. мақтаншақ, кирг. мактанчаак, узб. maqtanchoq «бахвал».

маҡтансыҡлыҡ

Ближайшее родство

существительные

хвастун, хвастунишка; бахвал

адъектив. хвастливый, кичливый

хвастливый, кичливый