וואַרשע

וואַרשע איז די הויפּטשטאָט פֿון פּוילן.


אַזערבײַדזשאַן

azəʀbaɛ̯ˈd͡ʒan


אַפֿריקע

אַפֿריקע איז אַ קאָנטינענט.


פֿראַנקרײַך

zobacz też: Indeks:Jidysz - Kraje Europy


ווילנע

ווילנע איז די הויפּטשטאָט פֿון ליטע.


פּאַריז

פּאַריז איז די הויפּטשטאָט פֿון פֿראַנקרײַך.


אַזיע

pol. Azja, ros. Азия, ukr. Азія, białor. Азія

אַזיע איז אַ קאָנטינענט.


ניו־יאָרק

דאָס רובֿ אימיגראַנטן האָבן זיך באַזעצט אין די גרויסע שטעט אויף דעם מיזרח־ברעג פֿון די פֿאַראייניקטע שטאַטן, דער עיקר, אין ניו־יאָרק.

Większość imigrantów osiedliła się w dużych miastach na wschodnim wybrzeżu Stanów Zjednoczonych, przede wszystkim w Nowym Jorku.


וואַטיקאַן

אָבער גלײַכצײַטיק איז דער פּויפּסט נישט נאָר דער ראָש פֿון דער קירך, נאָר דער ראָש פֿון אַ מדינה – פֿון וואַטיקאַן.

Ale jednocześnie papież jest nie tylko głową Kościoła, lecz również głową państwa – Watykanu.


איטאַליע

אינעם פֿעסטיוואַל האָבן זיך באַטייליקט געסט פֿון די בעסטע ליאַלקע־טעאַטערס אין דער וועלט, אַרײַנגערעכנט פֿון שפּאַניע, איטאַליע, סלאָוועניע און קראָאַטיע.

W festiwalu wzięli udział goście z najlepszych teatrów lalkowych na świecie, w tym z Hiszpanii, Włoch, Słowenii i Chorwacji.


בעלאָרוסיע

wyraz nienotowany w standardowych słownikach jidysz


מאָלדאָווע

nie mylić z: מאָלדעווע


מאָלדאַוויע

nie mylić z: מאָלדעווע


סלאָוואַקײַ

נישט קיין כּרך, נאָר דורך די הונדערטער יאָרן וואָס סלאָוואַקײַ האָט געהערט צו אונגערן איז פּרעשבאָריק געווען אַ וויכטיקע שטאָט.

Żadna to metropolia, ale przez te setki lat, gdy Słowacja należała do Węgier, była Bratysława ważnym miastem.


רוסלאַנד

אַ מאָל האָבן אַ סך כינעזער געוווינט אין רוסלאַנד.

Kiedyś wielu Chińczyków mieszkało w Rosji.


טשעכאָסלאָוואַקײַ

ˌt͡ʃɛxɔslɔvaˈkaɛ̯


פֿאַרבאַנד סאָוועטישע סאָציאַליסטישע רעפּובליקן

faʀˈband sɔˈvɛtiʃɛ sɔʦjaˈlistiʃɛ rɛpʊbˈlikn

faʀˈband sɔˈvɛtɪʃə sɔt͡sjaˈlɪstɪʃə rəpʊbˈlɪkŋ̩

פֿאַרבאַנד פֿון סאָוועטישע סאָציאַליסטישע רעפּובליקן

Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich

pl-פֿאַרבאַנד_סאָוועטישע_סאָציאַליסטישע_רעפּובליקן-yi-noun-rXyx7RAd


פֿאַראייניקטע שטאַטן פֿון אַמעריקע

faʀˈɛɪ̯nɪktə ˈʃtatn̩ fʊn‿aˈmɛʀɪkə

pl-פֿאַראייניקטע_שטאַטן_פֿון_אַמעריקע-yi-noun--feLoHpT


יאַפּאַן

zobacz też: Indeks:Jidysz - Kraje Azji


ביראָבידזשאַן

ros. Биробиджан

bɪʀɔbɪˈd͡ʒan

wariant: בירעבידזשאַן

nazwa odnoszona jest zarówno do samego miasta, jak i do całego Żydowskiego Obwodu Autonomicznego; por. ייִדישע אויטאָנאָמע געגנט

אַן אָנדערהאַלבן יאָר פֿאַרן באַזעצן זיך אין סאָוועטן־פֿאַרבאַנד האָט בערגעלסאָן באַזוכט ביראָבידזשאַן, וווּ ער האָט באַקומען אַ וואַרעמען ברוך־הבא.

Półtora roku przed osiedleniem się w Związku Radzieckim Bergelson odwiedził Birobidżan, gdzie otrzymał ciepłe powitanie.


פֿאַראייניקט קיניגרײַך

pl-פֿאַראייניקט_קיניגרײַך-yi-noun-za4ZpsLt


קראָקע

זען קראָקע מיט לעמבעריק = זען קראָקע מיט לעמבערג

קראָקע איז ניט אין איין טאָג געבויט געוואָרן


אויסטראַליע

אויסטראַליע איז אַ קאָנטינענט.


גרוזיע

די לאָגיק איז געווען אַזאַ: די אוקראַיִנער האָבן אוקראיִנע, די גרוזינער האָבן גרוזיע, און די ייִדן זאָלן האָבן ביראָבידזשאַן.

Rozumowanie było następujące: Ukraińcy mają Ukrainę, Gruzini mają Gruzję, a Żydzi powinni mieć Birobidżan.


כינע

זי האַלט, אַז זי האָט פֿאַרלוירן איר ציל אין לעבן און וויל אַדאָפּטירן אַ קינד פֿון כינע!

Ona twierdzi, że utraciła swój cel w życiu i chce adoptować dziecko z Chin!


רוים

רוים איז די הויפּטשטאָט פֿון איטאַליע.


אָדער

(1.1-2) śwn. oder, por. niem. oder
(2.1-4) śwn. āder, por. niem. Ader
(3.1) niem. Oder

nie mylić z: אָדר


לאָנדאָן

לאָנדאָן איז די הויפּטשטאָט פֿון גרויסבריטאַניע.


אָזערע

ros. озеро, ukr. озеро


דאַגעסטאַן

ros. Дагестан z tur. Dağıstan → Dağ (pol. góra) + pers. ستان (pol. kraj)


אונגערן

wariant: אונגאַרן


בודאַפּעשט

מענטשן אין אונגאַרן בויען אַ צײַטווײַליקע דאַמבע בײַם דונײַ־ברעג, 150 קילאָמעטער פֿון בודאַפּעשט, כּדי צו באַשיצן די געגנט פֿון דער קומענדיקער פֿאַרפֿלייצונג.

Ludzie na Węgrzech budują tymczasową groblę nad brzegiem Dunaju, 150 kilometrów od Budapesztu, aby chronić okolicę przed nadchodzącą powodzią.


גאַליציע

Galicja (ziemie na terenach obecnej Polski i Ukrainy)

ער איז אַ מחבר פֿון צוויי וויסנשאַפֿטלעכע ביכער אויף ענגליש וועגן די קאַראַיִמער אין קרים און גאַליציע.

Jest on autorem dwu książek naukowych po angielsku o karaimach na Krymie i w Galicji.


ווײַסל

(1.1-2) od jid. ווײַס
(2.1) por. niem. Weichsel, pol. Wisła


טײַך

śwn. tīch, por. niem. Teich → staw, ang. ditch → rów

און די פּאַניענקע, אַז זי האָט דאָס דערהערט, האָט זי זיך מיטן אָנטאָן אַרײַנגעוואָרפֿן אין טײַך אַרײַן…

A panienka, gdy to usłyszała, rzuciła się w ubraniu do rzeki…


פּראָג

פּראָג איז די הויפּטשטאָט פֿון טשעכיע.

ניטאָ קיין חכם וועמען די אײַנוווינערס פֿון פּראָג זאָלן ניט קענען אַרײַננאַרן.

Nie ma takiego mędrca, którego by mieszkańcy Pragi nie mogli skusić.


פֿאַראייניקטע שטאַטן

faʀˈɛɪ̯nɪktə ˈʃtatn̩

pl-פֿאַראייניקטע_שטאַטן-yi-noun-HpgNq77w


קאַנאַדע

pol. Kanada, ros. Канада, ukr. Канада, białor. Канада

וווּ איז קאַנאַדע – ווייסן מיר נישט. מע זאָגט, אַז ס׳איז נאָך ווײַטער פֿון אַמעריקע…

Gdzie jest Kanada – nie wiemy. Mówi się, że to jeszcze dalej niż Ameryka…


מידבר

אַ ספֿרדישער פּאָעט וואָלט גיכער געשילדערט דעם גן־עדן ווי אַן אָאַזיס אין מיטן אַ מידבר.

Poeta sefardyjski raczej przedstawiłby Eden jako oazę pośrodku pustyni.


לאָדזש

אין לאָדזש האָבן געלעבט פֿאַר דער מלחמה אַרום דרײַ הונדערט טויזנט ייִדן.

W Łodzi żyło przed wojną około trzystu tysięcy Żydów.


ייִדישע אויטאָנאָמע געגנט

ˈjɪdɪʃə ɔə̯tɔˈnɔmə ˈɡɛɡŋ̩t

zobacz też: ביראָבידזשאַן • בירעבידזשאַן

w wariancie radzieckim języka jidysz: ייִדישע אווטאָנאָמע געגנט

pl-ייִדישע_אויטאָנאָמע_געגנט-yi-noun-AYyzNXvo


בערלין

בערלין איז די הויפּטשטאָט פֿון דײַטשלאַנד.


רײַשע

צווישן די אַמאָליקע רויט־רײַסישע אָרטשאַפֿטן, פֿאַר וועלכע דער קיניג קאַזימיעזש דער גרויסער האָט אַרויסגעוויזן אַ באַזונדערע פֿאַרינטערעסירונג, האָט זיך געפֿונען אויך רײַשע.

Wśród miejscowości dawnej Rusi Czerwonej, którymi król Kazimierz Wielki przejawiał szczególne zainteresowanie, znajdował się Rzeszów.


תּל־אָבֿיבֿ

hebr. תל אביב


צפֿון־קאָרעע

ביז אַהער האָט די זאַטע מערבֿ־וועלט, בראָש מיט אַמעריקע, זיך באַצויגן צו די נוקלעאַרע מעשׂים פֿון צפֿון־קאָרעע…

Poprzednio usatysfakcjonowany Zachód z Ameryką na czele przymykał oko na nuklearne poczynania Korei Północnej…


סינגאַפּור

מיט אַ האַלב יאָר צוריק האָט מען צונויפֿגעשטעלט אַ געזונט־קלאַסיפֿיקאַציע פֿון 145 לענדער. לויט אָט דער רשימה, איז סינגאַפּור געקרוינט ווי דאָס סאַמע געזונטע לאַנד.

Pół roku temu sporządzono klasyfikację zdrowotną 145 krajów. Według tej listy Singapur dzierży palmę pierwszeństwa

jest ukoronowany) jako najzdrowszy kraj.


מאָסקווע

איין בחור אין מאָסקווע = איין זכר אין מאָסקווע

wariant: מאָסקעווע


פּיטסבורג

Pittsburgh (miasto w Pensylwanii, stolica hrabstwa Allegheny)

אינעם יאָר 1992, האָט ליטמאַן אימיגרירט מיט איר משפּחה קיין פּיטסבורג, פּענסילוועניע.

W roku 1992 Litman imigrowała ze swoją rodziną do Pittsburgha w Pensylwanii.


וועלטטייל

jid. וועלט + טייל


טאַדזשיקיסטאַן

ros. Таджикистан


מאָלדעווע

nie mylić z: מאָלדאָווע, nie mylić z: מאָלדאַוויע


באָסניע־הערצעגאָווינע

ˈbɔsnʲɛ hɛʀʦɛgɔˈvinɛ

ˈbɔsnʲə həʀt͡səɡɔˈvɪnə

pl-באָסניע־הערצעגאָווינע-yi-noun-ArLPkfk3


פּערו

דער אַמאַזאָן פֿליסט אַרויס פֿון די אַנדן־בערג, שנײַדט דורך פּערו און גאַנץ בראַזיל און פֿאַלט אַרײַן אין אַטלאַנטיק.

Amazonka wypływa z Andów, przecina Peru i całą Brazylię i wpada do Atlantyku.


faʀˈband fʊn sɔˈvɛtiʃɛ sɔʦjaˈlistiʃɛ rɛpʊbˈlikn

faʀˈband fʊn‿sɔˈvɛtɪʃə sɔt͡sjaˈlɪstɪʃə rəpʊbˈlɪkŋ̩

pl-פֿאַרבאַנד_פֿון_סאָוועטישע_סאָציאַליסטישע_רעפּובליקן-yi-noun-rXyx7RAd


בירעבידזשאַן

ros. Биробиджан

bɪʀəbɪˈd͡ʒan

wariant: ביראָבידזשאַן

por. ייִדישע אויטאָנאָמע געגנט

דאָס איז געווען דאָס ערשטע קינסטלערישע בוך אויף ייִדיש, וואָס איז פֿאַרעפֿנטלעכט געוואָרן אין ביראָבידזשאַן (תּחילת האָט מען אָפֿט גענוצט דעם אויסלייג „בירעבידזשאַן“).

To była pierwsza artystyczna książka w jidysz, która została opublikowana w Birobidżanie (początkowo używano często pisowni „Birebidżan”).


עגיפּטן

די מערבֿדיקע און אַראַבישע אַלכעמיע שטאַמט, אַ פּנים, פֿון עגיפּטן.

Zachodnia i arabska alchemia wywodzi się zapewne z Egiptu.


טשעכײַ

זײַן טאַטע האָט געשטאַמט פֿון טשעכײַ און האָט אים אויסגעלערנט דײַטש.

Jego ojciec pochodził z Czech i nauczył go niemieckiego.


דונײַ

ros. Дунай, ukr. Дуна́й, białor. Дунай, por. pol. Dunaj

מענטשן אין אונגאַרן בויען אַ צײַטווײַליקע דאַמבע בײַם דונײַ־ברעג, 150 קילאָמעטער פֿון בודאַפּעשט, כּדי צו באַשיצן די געגנט פֿון דער קומענדיקער פֿאַרפֿלייצונג.


פּרעשבאָריק

נישט קיין כּרך, נאָר דורך די הונדערטער יאָרן וואָס סלאָוואַקײַ האָט געהערט צו אונגערן איז פּרעשבאָריק געווען אַ וויכטיקע שטאָט.

Żadna to metropolia, ale przez te setki lat, gdy Słowacja należała do Węgier, była Bratysława ważnym miastem.


תּל־אַבֿיבֿ

hebr. תל אביב


קרים

(1-2) od jid. קרימען
(3.1) pol. Krym, ukr. Крим, ros. Крым

פֿון דעמאָלט אָן, דאָס הייסט, פֿון דער ערשטער מלחמה אָן, בין איך שוין קיין קרים מער ניט געפֿאָרן

Od tego czasu, to znaczy od pierwszej wojny, już więcej na Krym nie jeździłem (…