sia

(przysłowie) la donna per piccola che sia, vince il diavolo in furberia

służy do budowy zdań rozłącznych i występuje w połączeniu z: sia, o, che

czy…, czy…; zarówno…, jak i…; tak…, jak i…; i…, i…

È sempre stanca, sia che lavori, sia che non lavori.

Zawsze jest zmęczona, czy pracuje, czy też nie.

Abitano al mare sia d'inverno sia d'estate.

Mieszkają nad morzem zarówno zimą, jak i latem.

Potete telefonarmi sempre sia di giorno sia di notte.

Możecie zawsze do mnie zadzwonić, tak w dzień, jak i w nocy.


o

przed samogłoską, głównie przed o, przyjmuje formę od

Vai o resti?


se

Se vuoi, possiamo andare al cinema.


e

przed samogłoską, głównie przed e, przyjmuje formę ed

Alessandro è un uomo tranquillo e paziente.

Aleksander jest człowiekiem spokojnym i cierpliwym.

Doveva venire, e non è venuto.

Miał przyjść, a tymczasem nie przyszedł.

E vieni!

Tre e tre fa sei.


conforme

È avvenuto tutto conforme ti ha riferito.

Wszystko wydarzyło się tak, jak ci przekazał.


ma

Sono molto stanco, ma vorrei uscire lo stesso.

Jestem bardzo zmęczony, ale mimo to chciałbym gdzieś wyskoczyć.

Non dobbiamo aspettare, ma agire.

È una donna bella, ma veramente bella.

To jest piękna kobieta, a nawet przepiękna.

Ma certo che sì!


quasi

Aveva cura di lui, quasi fosse sua figlia.

Opiekowała się nim, tak jakby była jego córką.


come

regionalizm lombardzki: cumé


di

… wprowadzający zdanie podrzędne…
:: (3.1.1) … podmiotowe: że
:: (3.1.2) … dopełnieniowe: że
:: (3.1.3) … przyczynowe: że
:: (3.1.4) … celowe: by
:: (3.1.5) … skutkowe: by

Siete di Roma?

Non uscire di casa.

Non passate di là.

Sono multati di cento euro.

Tu sei più forte di me.

Mi pare di conoscerlo.

Credo di non essere in grado di terminare il lavoro.

Sądzę, że nie jestem w stanie ukończyć tej pracy.

Sono contento di vederti.

Vi prego di dirmi la verità.

È degno di essere premiato.


solo

Sono venuto all'appuntamento, solo non c'eravate.

Przyszedłem na spotkanie, ale was nie było.


né

Non mi ha risposto né sì né no.

Nie odpowiedział/-a mi ani tak, ani nie.

Non è venuto, né ha telefonato.


basta

Possiamo metterci d'accordo, basta lo vogliate.

Możemy uzgodnić między sobą, bylebyście tylko tego chcieli.


benché

dawna pisownia: ben che

Benché tu sia mio amico, non ti credo.

Chociaż jesteś moim przyjacielem, to ci nie wierzę.

Benché era notte, volle uscire.


così

Sono così depresso come non ero da tanto tempo.

Jestem tak przygnębiony, jak nie byłem już od dawna.

Spero che tu non sia così ingenuo da credergli.

Mam nadzieję, że nie jesteś tak naiwny, aby mu wierzyć.

Hanno litigato e così non si parlano più.

Pokłócili się i dlatego nie rozmawiają już ze sobą.

Così fosse ancora vivo!

Così malato, si è voluto alzare.

Come saprò l'esito del concorso, (così) te lo farò sapere.

Jak poznam wyniki konkursu, to dam ci znać.


quando

Fammi sapere quando verrai.


che

Ha parlato che ha fame.

Meglio tardi che mai.


dopo

Dopo averle parlato, ho cambiato opinione su di lei.

Po rozmowie z nią, zmieniłem o niej zdanie.


anche

Anche i nostri amici hanno potuto vedere quello spettacolo.

Również nasi przyjaciele mogli zobaczyć ten spektakl.


perché

L'ho fatto perché volevo.

Verrò in anticipo perché si parli di tutto con calma.

Przyjdę trochę wcześniej, abyśmy omówili wszystko ze spokojem.

Sławomir Bruan, Włoski. Non c’e problema! Poziom średni, SuperMemo, 2009, s. 144, ISBN 978-83-60199-72-5.


allora

Se non ti fidi di me, allora fallo da solo!

(jako zapytanie, okrzyk) a więc, no i co

E allora, dove andiamo?


oppure

Allora, andiamo in Polonia oppure in Irlanda?

Więc jedziemy do Polski czy do Irlandii?


invece

alternatywna pisownia: in vece

a, zaś, natomiast, tymczasem, przeciwnie

A me piace stare al mare, Anna invece preferisce la montagna.

Ja lubię być nad morzem, Anna zaś woli góry.


cioè

to znaczy, to jest, mianowicie, innymi słowy

È un medico, cioè lavora nell'ospedale.

Jest lekarzem, to znaczy pracuje w szpitalu.

Vado anch'io, cioè no, rimango.


quindi

Ho fame, quindi possiamo mangiare.


semmai

alternatywna pisownia: se mai

Semmai cambiassi idea, chiamami.


tuttavia

(a) jednak, niemniej jednak, jednakże, tym niemniej

Aveva molto da fare, tuttavia accettò di aiutarmi.

Miał/-a dużo do roboty, jednakże zgodził/-a się mi pomóc.


bensì

Non è colpa tua, bensì mia.

Non era vecchio, ma bensì molto giovane.

Nie był stary, lecz przeciwnie, bardzo młody.


ebbene

Vuoi che venga anch'io?… Ebbene, verrò.

Chcesz, żebym ja też przyszedł/przyszła?… Więc przyjdę.

Ebbene, com'è andata?


anzi

Non mi disturbi, anzi, mi fa piacere vederti.

Nie przeszkadzasz mi, wręcz przeciwnie, cieszę się, że cię widzę.


eppure

inny zapis: książk. e pure

jednak, a jednak, a przecież; niemniej, pomimo to


nondimeno

alternatywna pisownia: non di meno


purché

alternatywna pisownia: rzad. pur che


ancorché

alternatywna pisownia: ancor che, ancoraché, ancora che


contuttociò

alternatywna pisownia: con tutto ciò


quantunque

Venne, quantunque fosse tardi.

È la verità, quantunque chi può provarlo?

To jest prawda, mimo to kto może to udowodnić.


magari

gr. μακάρι < gr. μακάριος

Magari fosse vero quello che dici!

Partirò lo stesso, magari dovessi spendere tutto quello che ho.

Mimo to wyjadę, nawet gdybym musiał/-a wydać wszystko to, co mam.


dopoché

alternatywna pisownia: dopo che

Dopoché hai telefonato mi sono tranquillizzato.

Po tym, jak zadzwoniłaś, uspokoiłem się.

Mi darai una risposta dopoché tu abbia riflettuto.

Dasz mi odpowiedź, jak tylko zastanowisz się.


comunque

Ho un po' di febbre, comunque mi sento in forze.

Mam trochę gorączki, jednak czuję się na siłach.


mentre

Non mi ascolti mai mentre parlo.

Nigdy mnie nie słuchasz, gdy do ciebie mówię.

Mi tieni il broncio, mentre dovresti ringraziarmi.

Dąsasz się na mnie, a tymczasem powinieneś mi dziękować.

Fallo subito, mentre sei in tempo.


fintantoché

alternatywna pisownia: fintanto che

Non gli darò pace fintantoché non mi avrà detto tutta la verità.

Nie dam mu spokoju, dopóki nie powie mi całej prawdy.


siccome

Siccome non pensavo di incontrarti, ti ho scritto un biglietto.

Ponieważ nie myślałem/-am, że cię spotkam, napisałem/-am ci liścik.


affinché

dawna pisownia: affin che, a fine che

Te lo dico affinché tu lo sappia.


seppure

alternatywna pisownia: se pure

Vedrai che, seppure verrà, non porterà nulla.

Zobaczysz że, chociaż przyjdzie, nic nie przyniesie.

Seppure avessi dei soldi, non te li presterei.

Choćbym miał/-a pieniądze, nie pożyczyłbym/-abym ci ich.


nulladimeno

alternatywna pisownia: nulla di meno


perciocché

alternatywna pisownia: perciò che, per ciò che


nonpertanto

alternatywna pisownia: non pertanto


giacché

Giacché vuoi saperlo, ti dirò quel che penso di te.

Skoro chcesz to wiedzieć, powiem ci, co myślę o tobie.


com'

forma apokopiczna