åttavåningshus

(1.1) åtta (osiem) + våning (piętro) + hus (dom, budynek)


nittonvåningshus

(1.1) nitton (dziewiętnaście) + våning (piętro) + hus (dom, budynek)


bonusförlust

(1.1) szw. bonus + förlust → bonus + utrata


kungschampinjon

zobacz też: grzyby w języku szwedzkim


gullhorn

zobacz też: grzyby w języku szwedzkim


karbolchampinjon

zobacz też: grzyby w języku szwedzkim


ängschampinjon

zobacz też: grzyby w języku szwedzkim


snöbollschampinjon

zobacz też: grzyby w języku szwedzkim


postanvisning

(1.1) szw. post + anvisning → poczta + przekaz


blomkålssvamp

zobacz też: grzyby w języku szwedzkim


druvfingersvamp

zobacz też: grzyby w języku szwedzkim


sillkremla

zobacz też: grzyby w języku szwedzkim


svart trumpetsvamp

zobacz też: grzyby w języku szwedzkim


tegelkremla

zobacz też: grzyby w języku szwedzkim


violgubbe

zobacz też: grzyby w języku szwedzkim


vårmusseron

zobacz też: grzyby w języku szwedzkim


distansundervisning

(1.1) szw. distans + undervisning → dystans + kształcenie

kształcenie na odległość, nauczanie zaoczne


rödgul trumpetsvamp

zobacz też: grzyby w języku szwedzkim


trattkantarell

zobacz też: grzyby w języku szwedzkim


pansarbil

(1.1) szw. pansar + bil → pancerz + samochód


slemmurkling

zobacz też: grzyby w języku szwedzkim


klubblik trumpetsvamp

zobacz też: grzyby w języku szwedzkim


bolmörtsskivling

zobacz też: grzyby w języku szwedzkim


riddarmusseron

zobacz też: grzyby w języku szwedzkim


giftkremla

zobacz też: grzyby w języku szwedzkim


blåmusseron

zobacz też: grzyby w języku szwedzkim


distansminut

(1.1) szw. distans + minut → dystans + minuta


höstmusseron

zobacz też: grzyby w języku szwedzkim


långdistanslöpare

(1.1) szw. lång + distans + löpare → długi + dystans + biegacz


kremla

zobacz też: grzyby w języku szwedzkim


vit flugsvamp

zobacz też: grzyby w języku szwedzkim


lömsk flugsvamp

zobacz też: grzyby w języku szwedzkim


kortdistans

(1.1) szw. kort + distans → krótki + dystans


kortdistanslöpning

(1.1) szw. kort + distans + löpning → krótki + dystans + bieg


röd flugsvamp

zobacz też: grzyby w języku szwedzkim


tratt

por. strut


långdistans

(1.1) szw. lång + distans → długi + dystans


medeldistanslöpare

(1.1) szw. medel + distans + löpare → średni + dystans + biegacz


medeldistanslöpning

(1.1) szw. medel + distans + löpning → średni + dystans + bieg


långdistanslöpning

(1.1) szw. lång + distans + löpning → długi + dystans + bieg


toppig giftspindling

zobacz też: grzyby w języku szwedzkim


medeldistans

(1.1) szw. medel + distans → średni + dystans


ostsmörgås

(1.1) szw. ost + smörgås → ser + kanapka


gulbandad spindling

zobacz też: grzyby w języku szwedzkim


vitpeppar

vit (biały) + peppar (pieprz)


skäggriska

zobacz też: grzyby w języku szwedzkim


rättikmusseron

zobacz też: grzyby w języku szwedzkim


pepparriska

zobacz też: grzyby w języku szwedzkim


lakritsriska

zobacz też: grzyby w języku szwedzkim


tallblodriska

zobacz też: grzyby w języku szwedzkim


toppa

o liście, rankingu, itp.: znajdować się na szczycie


flervåningshus

(1.1) szw. fler (wiele) + våning (piętro) + hus (dom, budynek)


orangebrun giftspindling

zobacz też: grzyby w języku szwedzkim


kortdistanslöpare

(1.1) szw. kort + distans + löpare → krótki + dystans + biegacz


lakrits

lukrecja (słodki wyciąg z korzenia lukrecji)


liksvamp

zobacz też: grzyby w języku szwedzkim


vårtig röksvamp

zobacz też: grzyby w języku szwedzkim


jätteröksvamp

zobacz też: grzyby w języku szwedzkim


gyttrad röksvamp

zobacz też: grzyby w języku szwedzkim


igelkottsröksvamp

zobacz też: grzyby w języku szwedzkim


björksopp

zobacz też: grzyby w języku szwedzkim


gallsopp

zobacz też: grzyby w języku szwedzkim


röksvamp

zobacz też: grzyby w języku szwedzkim


smörsopp

zobacz też: grzyby w języku szwedzkim


djävulssopp

zobacz też: grzyby w języku szwedzkim


svartpeppar

szw. svart + peppar


björkticka

zobacz też: grzyby w języku szwedzkim


mandelkremla

zobacz też: grzyby w języku szwedzkim


pepparkvarn

(1.1) szw. peppar + kvarn → pieprz + młyn


narrkantarell

zobacz też: grzyby w języku szwedzkim


fnöskticka

zobacz też: grzyby w języku szwedzkim


restaurangnota

(1.1) szw. restaurang + nota → restauracja + rachunek


stensopp

zobacz też: grzyby w języku szwedzkim


fingeravtryck

(1.1) szw. finger + avtryck → palec + odcisk


peka

demonstrować, wskazywać (np. na błędy), wykazywać, dowodzić

świadczyć, wskazywać (np. na czyjąś niewinność)


menstruationcykel

(1.1) szw. menstruation + cykel → menstruacja + cykl


operationsrapport

(1.1) szw. operation + rapport → operacja + raport


stinksvamp

zobacz też: grzyby w języku szwedzkim


menstruationssmärta

(1.1) szw. menstruation + smärta → menstruacja + ból


operationsbord

(1.1) szw. operation + bord → operacja + stół


frimärkssamling

(1.1) szw. frimärke + samling → znaczek pocztowy + kolekcja


karljohan

zobacz też: grzyby w języku szwedzkim


operationssal

(1.1) szw. operation + sal → operacja + sala


nitälskan

szw. nit + älska + -an → gorliwość + kochać + …tworzy rzeczownik


svara mot

odpowiadać (oczekiwaniom, wymaganiom itp.)


varblåsa

(1.1) szw. var + blåsa → ropa + pęcherzyk


motsvara

odpowiadać (spełniać, wypełniać warunki, oczekiwania)


novellsamling

(1.1) szw. novell + samling → nowela + zbiór


krigsreportage

(1.1) szw. krig + reportage → wojna + reportaż


bildordbok

(1.1) szw. bild + ordbok → obraz + słownik


bildreportage

(1.1) szw. bild + reportage → obraz + reportaż


fruktträdgård

(1.1) szw. fruktträd + gård → drzewo owocowe + gospodarstwo


tjugoett

zobacz też: liczebniki w języku szwedzkim


uppgörelse

kłótnia, awantura, konfrontacja, porachunki


-åring

zobacz słowa kończące się na „-åring”


ta makten

Kubanska revolutionen kallas den upprorsrörelse, ledd av Fidel Castro, som genomförde en revolution på Kuba 1959, och tog makten över den då sittande presidenten Fulgencio Batista.

Rewolucją kubańską nazwany został ruch powstańczy, prowadzony przez Fidela Castro, który przeprowadził rewolucję na Kubie w 1959 roku, i przejął władzę po piastującym urząd prezydenta Fulgencio Batisty.


falla offer

Det har inte gått att fastslå hur många personer som föll offer för mördarna, men experter menar att det kan röra sig om tusentals människor.

Nie idzie ustalić jak wiele osób padło ofiarą morderców, ale eksperci sądzą, że to może dotyczyć tysięcy ludzi.


rävsvans

(1.1) räv (lis) + svans (ogon) - z powodu kształtu przypominającego lisi ogon


senapsgas

(1.1) senap (musztarda) + gas (gaz); z powodu zapachu podobnego do musztardy


skrotupplag

(1.1) szw. skrot + upplag → złom + składowisko


månskugga

cień rzucany przez księżyc (zwłaszcza podczas zaćmienia słońca)


livsmedelsaffär

szw. livsmedel + affär → artykuły żywnościowe + sklep


senapsburk

(1.1) szw. senap + burk → musztarda + słoik


poliskommissarie

(1.1) szw. polis + kommissarie → policja + komisarz


kvällskurs

(1.1) szw. kväll + kurs → wieczór + kurs


kommittéledamot

(1.1) szw. kommitté + ledamot → komitet + członek


månljus

(1.1) szw. måne + ljus → księżyc + światło


skrot

fraza przymiotnikowa av samma skrot och korn

por. skrutt

nie mylić z: skrott → ogryzek


skrot

por. skrutt

nie mylić z: skrott → ogryzek


månskära

(1.1) szw. måne + skära → księżyc + sierp


månvarv

(1.1-2) måne (księżyc) + varv (okrążenie)


månraket

(1.1) szw. måne + raket → księżyc + rakieta


månkvarter

(1.1) szw. måne + kvarter → księżyc + kwadra


månlandskap

(1.1) szw. måne + landskap → księżyc + krajobraz


månförmörkelse

(1.1) szw. måne + förmörkelse → księżyc + zaćmienie


måncykel

(1.1) szw. måne + cykel → księżyc + cykl


malmfyndighet

(1.1) szw. malm + fyndighet → ruda + złoże


skilsmässoprocess

(1.1) szw. skilsmässa + process → rozwód + proces


anmälningsskyldig

(1.1) szw. anmälning + skyldig → zgłoszenie + winny


skilsmässoångest

(1.1) szw. skilsmässa + ångest → rozstanie + lęk


skilsmässobarn

(1.1) szw. skilsmässa + barn → rozwód + dziecko


misslyckad

niepomyślny, nieudany, nietrafiony, chybiony


skilsmässoansökan

(1.1) szw. skilsmässa + ansökan → rozwód + wniosek


ragla

zataczać się, słaniać się, iść krzywo, chwiejnie


utspark

zobacz też: słowniczek terminów piłkarskich w języku szwedzkim

wykop (piłki z własnego pola bramkowego)


musikkår

(1.1) szw. musik + kår → muzyka + korpus


luktreseda

(1.1) szw. lukt + reseda → zapach + rezeda


teatergarderob

(1.1) szw. teater + garderob → teatr + garderoba


fint

(2.1) szw. fin + -t → świetny; czysty; drobny; wytworny + …tworzy przysłówek

(często w grach sportowych) finta, zwód, fortel, podstęp


fint

zob. fin: świetnie; czysto; drobno; wytwornie

Jag mår fint!


halvlek

Han gjorde tre mål i andra halvlek.

On strzelił trzy gole w drugiej połowie.


felspark

(1.1) szw. fel + spark → zły + kopnięcie


sambo

współmieszkaniec, osoba, z którą się mieszka


oövervinnelig

szw. o- + övervinna + -lig → nie- + przezwyciężać + …tworzy przymiotnik

zobacz warianty: oövervinnlig • oövervinnerlig


proletär

Proletärer i alla länder förenen eder!

Proletariusze wszystkich krajów, łączcie się!


smekmånad

(1.1) smeka (głaskać, pieścić) + månad (miesiąc)


kristallkula

(1.1) szw. kristall + kula → kryształ + kula


kristallkrona

(1.1) szw. kristall + krona → kryształ + korona

kryształowa lampa z wieloma szkłami zawieszonymi często na różnych poziomach


kristallnatten

(1.1) szw. kristall + natt → kryształ + noc


smeknamn

(1.1) szw. smeka + namn → pieścić + imię


smekmånadssyndrom

(1.1) szw. smekmånad + syndrom → miodowy miesiąc + syndrom

zespół miodowego miesiąca / syndrom miodowego miesiąca


vars

(2.1) skrócenie od: bevars! < bevare oss! < Gud bevare oss! → Boże uchowaj!

Författare vars böcker jag läser.


vars

(w wyrażeniach potwierdzających lub zaprzeczających) …wyraża rezerwację, powątpiewanie


vars

forma nieokreślona dopełniacza (genitiv) l. poj. od var


proletariat

proletariat (najuboższa warstwa społeczna)


ha råg i ryggen

zobacz też: frazeologizmy w języku szwedzkim


allesammans

Har ni plats för oss allesammans i sommarstugan?

Macie miejsce dla nas wszystkich razem w domku letniskowym?


sidenklänning

(1.1) szw. siden + klänning → jedwab + sukienka


Jenny

zobacz też: imiona żeńskie w języku szwedzkim


älvdans

(1.1) szw. älva + dans → rusałka + taniec


kärleksscen

(1.1) szw. kärlek + scen → miłość + scena


amalgamfylling

(1.1) szw. amalgam + fylling → amalgamat + wypełnienie


tagelplym

szw. tagel + plym → końskie włosie + pióropusz


offerlamm

(1.1) szw. offer + lamm → ofiara + baranek


offervilja

(1.1) szw. offer + vilja → ofiara + wola


studerandeförsäkring

(1.1) szw. studerande + försäkring → student + ubezpieczenie


studeranderabatt

(1.1) szw. studerande + rabatt → student + rabat


matematikstuderande

(1.1) szw. matematik + studerande → matematyka + student


marmorbrott

(1.1) szw. marmor + brott → marmur + kamieniołom

Det nedlagda marmorbrottet är numera fyllt med vatten.

Nieczynny marmurołom jest obecnie wypełniony wodą.


summen

regularna forma ims. przeszłego biernego (perfektparticip): simmad

nieregularna forma ims. przeszłego biernego (perfektparticip) od simma


skräckväldet

terror jakobiński (maj 1793 - lipiec 1794 we Francji)


skräckkänsla

(1.1) szw. skräck + känsla → strach + uczucie


skräckvälde

(1.1) szw. skräck + välde → strach + panowanie


skräckpropaganda

(1.1) szw. skräck + propaganda → strach + propaganda


skräcködla

(1.1) szw. skräck + ödla → strach + jaszczurka


jättestor

(1.1) szw. jätte- + stor → bardzo + duży


vetemjöl

(1.1) szw. vete + mjöl → pszenica + mąka


vetekli

(1.1) szw. vete + kli → pszenica + otręby


familjeanamnes

szw. familj + anamnes → rodzina + wywiad chorobowy


blund

stan zmrużenia oczu przed zaśnięciem; zwykle we frazach


Jon Blund

Jon Blund jest skandynawską magiczną istotą, która przynosi sen; jego polski odpowiednik to piaskowy dziadek


majstång

słup majowy, słup udekorowany wstążkami i kwiatami z okazji święta midsommar


vetebröd

(1.1) szw. vete + bröd → pszenica + chleb

chleb pszenny lub inne pieczywo z mąki pszennej, zwłaszcza słodkie


rinkebysvenska

dialekt języka szwedzkiego używany w okolicach Rinkeby


terminsbetyg

(1.1) termin (semestr, półrocze) + betyg (świadectwo)


dagstidning

(1.1) szw. dag + tidning → dzień + gazeta


karaktärisera

inny zapis: karakterisera


utmärkande

charakterystyczny, specyficzny, wyróżniający, znamienny


terminsavgift

(1.1) szw. termin + avgift → termin + opłata


risgrynsgröt

(1.1) szw. risgryn + gröt → ryż łuskany + kaszka


spex

żargon studencki od szw. spektakel → spektakl

farsa, burleska (zwł. studencki teatrzyk amatorski), krotochwila


risgrynspudding

(1.1) szw. risgryn + pudding → ryż łuskany + pudding


kärleksbrev

(1.1) szw. kärlek + brev → miłość + list


begreppsanalys

(1.1) szw. begrepp + analys → pojęcie + analiza


bibel

często jako Bibeln


begreppsförvirring

(1.1) szw. begrepp + förvirring → pojęcie + pomieszanie


bergtunga

Bergtungan har en tämligen långsträckt kropp med litet huvud.

Złocica ma całkiem wydłużone ciało z małą głową.


uteservering

kawiarnia/restauracja na wolnym powietrzu


förvirrad

szw. förvirra + -ad → dezorientować + utworzenie przymiotnika

mający zamęt w głowie, rozkojarzony, zdezorientowany, zmieszany


Engelska kanalen

Kanalöarna är en ögrupp i Engelska kanalen utanför Frankrikes kust.

Wyspy Normandzkie są grupą wysp w Kanale La Manche, u wybrzeży Francji.


militärdiktatur

(1.1) militär (wojsko, wojskowy) + diktatur (dyktatura)


militärjunta

(1.1) militär (wojsko, wojskowy) + junta (junta)


tentamensperiod

(1.1) szw. tentamen + period → egzamin + okres


fjällräv

zobacz też: zwierzęta w języku szwedzkim


tentamensbok

(1.1) szw. tentamen + bok → egzamin + książka


barnfamilj

(1.1) szw. barn + familj → dziecko + rodzina


tentamensläsa

(1.1) szw. tentamen + läsa → egzamin + uczyć się


regnväder

(1.1) szw. regn + väder → deszcz + pogoda


militärbas

(1.1) szw. militär + bas → wojsko + baza


barnflicka

(1.1) szw. barn + flicka → dziecko + dziewczyna


statskupp

(1.1) stat (państwo) + kupp (pucz, przewrót)


polardag

(1.1) szw. polar + dag → polarny + dzień


polarexpedition

(1.1) szw. polar + expedition → polarny + ekspedycja

polarna ekspedycja, wyprawa podbiegunowa


tidspunkt

(1.1) szw. tid + -s- + punkt → czas + punkt


indianhydda

(1.1) szw. indian + hydda → indianin + chata


polarluft

(1.1) szw. polar + luft → polarny + powietrze


sömndrucken

(1.1) szw. sömn + drucken → sen + pijany


sömntablett

(1.1) szw. sömn + tablett → sen + tabletka


sömnsjukdom

(1.1) szw. sömn + sjukdom → sen + choroba


sömnbrist

(1.1) szw. sömn + brist → sen + niedobór


skogsbruk

FN har utsett 2011 till internationella skogsåret med avsikt att öka medvetandet kring hållbar utveckling och skogsbruk samt bevarandet av höga naturvården i skogen.

ONZ ogłosiło rok 2011 międzynarodowym rokiem lasu w celu wzrostu świadomości wokół trwałego rozwoju i gospodarki leśnej oraz zachowania wysokiego poziomu ochrony natury w lasach


utse

zobacz też: czasowniki nieregularne w języku szwedzkim

powoływać, mianować, obwoływać, wyznaczać, ustanowić


flottyrkoka

(1.1) szw. flottyr + koka → frytura + gotować


flottyrkorg

(1.1) szw. flottyr + korg → frytura + koszyk


handbollsmatch

(1.1) szw. handboll + match → piłka ręczna + mecz


sammansättning

złożenie, składanie, montowanie, komponowanie


cigarrett

inna pisownia: cigarett


rulla hatt

balować, bawić się, świętować, zabawiać się

Vi rullade hatt hela natten.


kolmonoxidförgiftning

(1.1) szw. kolmonoxid + förgiftning → tlenek węgla + zatrucie


rulla ihop

Min katt rullade ihop sig i mitt knä och somnade.

Mój kot zwinął się w kłębek na moich kolanach i zasnął.


spågumma

Spågumman ryckte på axlarna och sa: "Det vet jag inte".

Wróżbitka wzruszyła ramionami i powiedziała: "Tego nie wiem".


kvalitetskontroll

(1.1) szw. kvalitet + kontroll → jakość + kontrola


rulla

Jag rullar köttbullar till middag.

Jag föredrar att rulla egna cigaretter än att köpa dem i affären.

Wolę skręcać własne papierosy niż kupować je w sklepie.

przewijać (stronę internetową lub dokument)


rulla

Planet rullade på landningsbanan.


landningsbana

szw. landning (lądowanie) + bana (trasa, tor, droga)

Planet rullade på landningsbanan.


rulla in

Tåget rullade in på perrongen i Nyköping klockan elva.

Pociąg wjechał na peron w Nyköping o godzinie jedenastej.


puff

zobacz też: stöt • knuff • puff • skuff • törn • slag • dunk • duns • smäll • smocka (rodzaje uderzeń)

lekkie uderzenie, kuksaniec, szturchaniec


ekliptika

zwykle w formie określonej


rulla ner

Föraren glömde att dra åt handbromsen och bilen rullade ner i vattnet.

Kierowca zapomniał zaciągnąć hamulec ręczny i samochód stoczył się do wody.

opuszczać, spuszczać (np. firany, zasłony)

Jag stängde dörren och rullade ner gardinerna.


rulla ned

Föraren glömde att dra åt handbromsen och bilen rullade ned i vattnet.

Jag stängde dörren och rullade ned gardinerna.


cigarrettpaket

(1.1) szw. cigarrett + paket → papieros + paczka

inna pisownia: cigarettpaket


cigarettpaket

(1.1) szw. cigarett + paket → papieros + paczka

inna pisownia: cigarrettpaket


rulla ut

Vi rullade ut den röda mattan.


rulla upp

podciągać, podnosić (o zasłonach, firanach itp.)


hyperbol

nie mylić z: hyperbel


hyperbel

nie mylić z: hyperbol


gutår

(zwrot grzecznościowy) …okrzyk przy wznoszeniu toastu: na zdrowie!


hydrosfär

zwykle w formie określonej


minst

fraza rzeczownikowa minsta gemensamma nämnare


hum

pobieżna znajomość, pojęcie, wyobrażenie


TT

Tidningarnas Telegrambyrå → Szwedzka Agencja Prasowa


junta

junta (grupa wojskowych sprawujących władzę)


motorfordon

(1.1) szw. motor + fordon → silnik + pojazd


deckare

Deckare handlar ofta om mord.

Powieści kryminalne często obracają się wokół morderstw.


mera

bardziej (przy przymiotnikach w stopniu wyższym)


stint

szw. stinn + -t → napęczniały + …tworzy przysłówek

(o patrzeniu) napiętym wzrokiem, uporczywie, intensywnie


brödrost

Jag ställde den nya brödrosten på köksbordet.

Postawiłem nowy toster na stole kuchennym.


bakpulver

Tillsätt en tesked bakpulver.

Dodaj jedną łyżeczkę proszku do pieczenia.


lösenord

(1.1) lösen (znak rozpoznawczy) + ord (wyraz)

Ditt lösenord måste bestå av minst tio tecken.

Twoje hasło musi składać się z przynajmniej dziesięciu znaków.


i ett huj

zobacz też: frazeologizmy w języku szwedzkim


försiktigt

Kör försiktigt, det är halt på vägen!


på en höft

Hon bakade kakan på en höft, utan något recept.

Upiekła ciasto improwizując, bez żadnego przepisu.


uttagsautomat

Uttagsautomaten i den här butiken går ofta sönder.

Bankomat w tym sklepie często się psuje.


kattunge

Min katt födde igår fyra söta kattungar.

Moja kotka urodziła wczoraj cztery słodkie kociątka.


förtäring

Förtäring av alkohol är förbjuden på skolans område.

Spożycie alkoholu jest zabronione na terenie szkoły.


alkoholhaltig

Gravida kvinnor bör avstå från alkoholhaltiga drycker.

Ciężarne kobiety powinny zrezygnować z napojów alkoholowych.


enhörning

Enhörningen är en mytologisk varelse.


energiförbrukning

(1.1) szw. energi + förbrukning → energia + konsumpcja

Vårt gamla kylskåp har hög energiförbrukning.

Nasza stara lodówka ma wysokie zużycie energii.


unionsmedborgarskap

(1.1) szw. union + medborgarskap → unia + obywatelstwo


vindenergi

(1.1) szw. vind + energi → wiatr + energia


beställning

Du kan fortfarande ändra din beställning.


silverfisk

Vi har problem med silverfiskar i vårt gamla hus.

W naszym starym domu mamy problem z rybikami.


frågetecken

En fråga avslutas med ett frågetecken.


libbsticka

inny wariant pisowni libsticka


sträckläsa

Den här romanen är riktigt spännande. Jag sträckläste den.

Ta powieść jest naprawdę fascynująca. Przeczytałem ją za jednym podejściem.


utropstecken

Att sätta fem utropstecken i rad är väl att ta i…

Stawianie pięciu wykrzykników pod rząd to chyba przesada…


libsticka

inny wariant pisowni libbsticka


vråla

wrzeszczeć, ryczeć, krzyczeć, drzeć się, wyć


hjärnblödning

(1.1) szw. hjärna + blödning → mózg + krwawienie


vadben

zobacz też: części ciała w języku szwedzkim


transitivt verb

Transitiva verb kräver ett eller flera objekt.

Czasowniki przechodnie wymagają jednego lub więcej dopełnień.


hjärnbrygga

(1.1) szw. hjärna + brygga → mózg + pomost


Messias

łac. Messias < gr. Μεσσίας < hebr. משיח → pomazaniec


vrålapa

(1.1) szw. vråla + apa → wrzeszczeć + małpa

zobacz też: ssaki w języku szwedzkim


välbärgad

Vår välbärgade granne tillbringar varje sommar utomlands.

Nasz zamożny sąsiad spędza każde lato za granicą.


lagerblad

Lägg i ett par lagerblad och pepparkorn.

Dodaj kilka liści laurowych i ziaren pieprzu.


åländska

zobacz też: mieszkańcy terytoriów Europy w języku szwedzkim

dialekt języka szwedzkiego używany na Wyspach Alandzkich


pepparkorn

(1.1) szw. peppar + korn → pieprz + ziarno


virknål

En virknål kan vara ett farligt vapen.


språkvetenskap

Han är professor i språkvetenskap vid Stockholms universitet.

On jest profesorem językoznawstwa na uniwersytecie w Sztokholmie.


källing

używany w południowej Szwecji.


besutten

imiesłów przeszły bierny (perfektparticip) od besitta


avföringsmedel

(1.1) szw. avföring + medel → kał + środek


barskrapad

szw. bar + skrapa + -d → goły + skrobać + …tworzy perfektparticip

bez grosza, spłukany, goły; (dosł. oskrobany do gołego)


pitemål

dialekt języka szwedzkiego używany w miejscowości Piteå i okolicach


kokbok

Detta recept har jag hittat i en hundra år gammal kokbok.

Ten przepis znalazłem w stuletniej książce kucharskiej.


stolt fjällskivling

zobacz też: grzyby w języku szwedzkim


brevväxling

(1.1) szw. brev + växling → list + wymienianie


bräcka

nie mylić z: bräka → beczeć


bräcka

nie mylić z: bräka → beczeć


bräcka

nie mylić z: bräka → beczeć


heller

Używane zawsze z zaprzeczeniem inte lub ej

Jag ser ingenting här, och det gör inte min syster heller.

Nic tu nie widzę i moja siostra też nie.


även solen har fläckar

skrócony od: även solen har sina fläckar


koboltblå

(1.1) szw. kobolt + blå → kobalt + niebieski


tröghet

ociężałość, ospałość, opieszałość, gnuśność


ladusvala

zobacz też: ptaki w języku szwedzkim


aderton

zobacz też: liczebniki w języku szwedzkim

w wyrażeniu: de Aderton → członkowie Akademii Szwedzkiej


världsrekord

(1.1) szw. värld + rekord → świat + rekord


parkeringsplats

(1.1) szw. parkering + plats → parkowanie + miejsce


interjektion

wykrzyknik (część mowy wyrażająca stan emocjonalny, nakaz itp.)


i lugn och ro

zobacz też: frazeologizmy w języku szwedzkim


kaffekanna

(1.1) szw. kaffe + kanna → kawa + dzbanek


vindruva

zobacz też: owoce w języku szwedzkim


vindruvsklase

(1.1) szw. vindruva + klase → winogrono + grono


scheelit

Scheelit är en viktig volframkälla.


är

Dawniej była to 3. os. lp czasu teraźniejszego → jest


tisdagsmorgon

(1.1) szw. tisdag + morgon → wtorek + poranek


volframkälla

(1.1) szw. volfram + källa → wolfram + źródło

Scheelit är en viktig volframkälla.


fredagsmorgon

(1.1) szw. fredag + morgon → piątek + poranek


onsdagsmorgon

(1.1) szw. onsdag + morgon → środa + poranek


söndagsmorgon

(1.1) szw. söndag + morgon → niedziela + poranek


måndagsmorgon

(1.1) szw. måndag + morgon → poniedziałek + poranek


lördagsmorgon

(1.1) szw. lördag + morgon → sobota + poranek


olivkvist

(1.1) szw. oliv + kvist → oliwka + gałąź


druvklase

(1.1) szw. druva + klase → winogrono + grono


vektorgrafik

(1.1) szw. vektor + grafik → wektor + grafika


barndomsupplevelse

(1.1) szw. barndom + upplevelse → dzieciństwo + doświadczenie


olivträd

(1.1) szw. oliv + träd → oliwka + drzewo


torsdagsmorgon

(1.1) szw. torsdag + morgon → czwartek + poranek


brevvän

(1.1) szw. brev + vän → list + przyjaciel

osoba, z którą często się koresponduje, wymienia listami


vektor

zobacz też: Indeks:Szwedzki - Matematyka


fjärrkontroll

szw. fjärran + kontroll → odległy + kontrola

Kan du räcka mig fjärrkontrollen?


hank

pętelka do wieszania (np. przy płaszczu)


skogsindustri

(1.1) szw. skog + industri → las + przemysł


skogsindustribolag

(1.1) szw. skog + industri + bolag → las + przemysł + spółka


partikelverb

(1.1) szw. partikel + verb → partykuła + czasownik

Partykuła czasownikowa może wiązać się z czasownikiem tworząc frazę (np. tala om) lub złożenie (np. omtala). Mogą istnieć obie te formy lub tylko jedna z nich. W przypadku gdy istnieją obie, mogą być synonimami albo mogą mieć różne znaczenia. Przy czym forma złożona ma zazwyczaj bardziej formalny charakter.

Partykuła w czasowniku partykułowym jest zawsze akcentowana: w formie frazowej akcentem akutowym (akut), zaś w formie złożonej - grawisowym (grav). Jest to cechą charakterystyczną czasowników partykułowych w mowie. Natomiast w piśmie czasami jedynie kontekst pozwala rozstrzygnąć, czy dany wyraz wiąże się z poprzedzającym go czasownikiem (jako partykuła), czy z następującymi po nim wyrazami (jako przyimek). Np.:

<tala om> något → powiedzieć coś ( “om” akcentowane)

tala <om något> → mówić o czymś ( “om” nieakcentowane)

zobacz też: lista szwedzkich czasowników frazowych

czasownik partykułowy, czasownik frazowy, czasownik złożony (czasownik związany z partykułą czasownikową (verbpartikel))


gråsej

zobacz też: Indeks:Szwedzki - Ryby


havslax

zobacz też: Indeks:Szwedzki - Ryby


visitkort

(1.1) szw. visit + kort → wizyta + karta


mota

szw. mot + -a → przeciw + przyrostek tworzący czasowniki

zagradzać, blokować, zatrzymywać, powstrzymywać

zagradzając drogę pędzić, gnać, prowadzić (np. bydło)


kreditkort

(1.1) szw. kredit + kort → kredyt + karta


pix

Det kostar 100 pix.


allo

forma deklinacyjna lp C. (dativ) n (neutrum) od: all → wszystkiemu


bedd

imiesłów przeszły bierny (perfektparticip) od be


bussa

(1.1) szw. buss + -a → autobus + …tworzy czasownik

(1.2) szw. buss + -a → bierz! + …tworzy czasownik

nie mylić z: busa → zbytkować


kafferast

(1.1) szw. kaffe + rast → kawa + przerwa


lunchrum

(1.1) szw. lunch + rum → lunch + pomieszczenie


lunchrast

(1.1) szw. lunch + rast → lunch + przerwa


DN

Dagens Nyheter (tytuł szwedzkiej gazety)


biokemist

zobacz też: nazwy zawodów w języku szwedzkim


SvD

Svenska Dagbladet → Dziennik Szwedzki (tytuł szwedzkiej gazety)


esperantokongress

(1.1) szw. esperanto + kongress → esperanto + kongres


frukostrast

(1.1) szw. frukost + rast → śniadanie + przerwa


enkronorsmynt

(1.1) szw. en + krona + mynt → jeden + korona + moneta

zobacz też: szwedzkie pieniądze

szwedzka moneta o nominale 1 korony, jednokoronówka


tvåkronorsmynt

(1.1) szw. två + krona + mynt → dwa + korona + moneta

zobacz też: szwedzkie pieniądze

szwedzka moneta o nominale 2 koron, dwukoronówka


femkronorsmynt

(1.1) szw. fem + krona + mynt → pięć + korona + moneta

zobacz też: szwedzkie pieniądze

szwedzka moneta o nominale 5 koron, pięciokoronówka


lärarkår

(1.1) lärare (nauczyciel) + kår (korpus, grupa)


geografilärare

(1.1) szw. geografi + lärare → geografia + nauczyciel


musiklärare

(1.1) szw. musik + lärare → muzyka + nauczyciel


historielärare

(1.1) szw. historia + lärare → historia + nauczyciel


latinlärare

(1.1) szw. latin + lärare → łacina + nauczyciel


språklärare

(1.1) szw. språk + lärare → język + nauczyciel


privatlärare

(1.1) szw. privat + lärare → prywatny + nauczyciel


tekniklärare

(1.1) szw. teknik + lärare → technika + nauczyciel


filosofilärare

(1.1) szw. filosofi + lärare → filozofia + nauczyciel


svenskalärare

(1.1) szw. svenska + lärare → język szwedzki + nauczyciel

inny wariant: svensklärare


matematiklärare

(1.1) szw. matematik + lärare → matematyka + nauczyciel


kemilärare

(1.1) szw. kemi + lärare → chemia + nauczyciel


svensklärare

inny wariant: svenskalärare


danslärare

(1.1) szw. dans + lärare → taniec + nauczyciel


fysiklärare

(1.1) szw. fysik + lärare → fizyka + nauczyciel


biologilärare

(1.1) szw. biologi + lärare → biologia + nauczyciel


förskollärare

(1.1) szw. förskola + lärare → przedszkole + nauczyciel

inny wariant: förskolelärare


sånglärare

(1.1) szw. sång + lärare → śpiew + nauczyciel


gymnastiklärare

(1.1) szw. gymnastik + lärare → gimnastyka + nauczyciel


pianolärare

(1.1) szw. piano + lärare → pianino + nauczyciel


gymnastikdräkt

(1.1) szw. gymnastik + dräkt → gimnastyka + strój


lärarhögskola

(1.1) szw. lärare + högskola → nauczyciel + szkoła wyższa


rikssvenska

standardowy język szwedzki, bez naleciałości dialektycznych

odmiana języka szwedzkiego używana w Szwecji, dla odróżnienia od tej używanej przez szwedzkojęzyczną mniejszość w Finlandii


ridlärare

szw. rida + lärare → jeździć konno + nauczyciel


flyglärare

zobacz też: Indeks:Szwedzki - Zawody


lärarkandidat

(1.1) szw. lärare + kandidat → nauczyciel + student

student/studentka wyższej szkoły pedagogicznej


skrivning

sprawdzian, egzamin pisemny, kolokwium, klasówka


dugga

nie mylić z: duga → nadawać się


dugga

nie mylić z: duga → nadawać się


utlandssvensk

(1.1) szw. utland + svensk → zagranica + Szwed


examensarbete

(1.1) szw. examen + arbete → dyplom + praca


regndroppe

(1.1) szw. regn + droppe → deszcz + kropla


magisterexamen

(1.1) szw. magister + examen → magister + dyplom


examensuppgift

(1.1) szw. examen + uppgift → egzamin + zadanie


examensläsa

(1.1) szw. examen + läsa → egzamin + uczyć się


åter

zwykle występuje w zwrotach i czasownikach złożonych


bästa

stopień najwyższy pozycji atrybutywnej od bra

stopień najwyższy pozycji atrybutywnej od god


bästis

najlepszy przyjaciel, najlepsza przyjaciółka


partistämma

(1.1) szw. parti + stämma → partia + zebranie


sopranstämma

(1.1) szw. sopran + stämma → sopran + głos

sopranowy głos, sopranowe brzmienie głosu


mull

mull → muł są fałszywymi przyjaciółmi (właściwe jest: mudder; mula → muł)


sammanträda

spotykać się, obradować, zbierać się, odbywać zebranie


sammanträde

spotkanie, zebranie, obrady, konferencja


milslång

szwedzka mila to 10 kilometrów


stämma

Hans kraftiga stämma hördes i hela huset.

Jego potężny głos było słychać w całym domu.

głos, brzmienie (dźwięk wydawany np. przez instrument muzyczny)

prawo głosu (np. na decydującym zgromadzeniu)


stämma

Jag måste stämma min gitarr.

tamować, zatrzymywać, stopować (płynącą ciecz)

Kommunen tänker stämma företaget för brott mot miljölagen.

Lokalne władze zamierzają pozwać przedsiębiorstwo za złamanie prawa dotyczącego środowiska.

Kan vi stämma träff?


miljöaktivist

(1.1) szw. miljö + aktivist → środowisko + aktywista

aktywistka działający na rzecz środowiska


miljöskydd

(1.1) szw. miljö + skydd → środowisko + ochrona


bolagsstyrelse

(1.1) szw. bolag + styrelse → spółka + zarząd


arbetsmiljö

(1.1) szw. arbete + miljö → praca + środowisko


röntgenium

zobacz też: Indeks:Szwedzki - Pierwiastki chemiczne


sammanträdesprotokoll

(1.1) szw. sammanträde + protokoll → zebranie + protokół


miljölag

(1.1) szw. miljö + lag → środowisko + prawo


styrelsesammanträde

(1.1) szw. styrelse + sammanträde → zarząd + spotkanie


bolagsstämma

(1.1) szw. bolag + stämma → spółka + zgromadzenie


sammanträdesrum

(1.1) szw. sammanträde + rum → spotkanie + pomieszczenie

sala zebrań, pomieszczenie, w którym odbywają się spotkania


bolagsskog

szw. bolag + skog → przedsiębiorstwo + las

zobacz też: allmänningsskog • bolagsskog • bondeskog • kronoskog (lasy wg formy własności)

las należący do przedsiębiorstwa (leśnego)


gubbsjuk

o starcu: nadmiernie zainteresowany seksualnie młodymi dziewczynami


gubbsjuka

starcza lubieżność, nadmiernie seksualne zainteresowanie starca młodymi dziewczynami


miljörörelse

(1.1) szw. miljö + rörelse → środowisko + ruch


utklassning

zdeklasowanie, zdystansowanie, zdecydowane zwycięstwo


utklassa

zdeklasować, zdecydowanie wygrać, zdystansować


fotbollsmästare

(1.1) szw. fotboll + mästare → piłka nożna + mistrz

zobacz też: słowniczek terminów piłkarskich w języku szwedzkim


fotbollsmästerskap

(1.1) szw. fotboll + mästerskap → piłka nożna + mistrzostwa


renhjärtad

mający czyste, dobre serce, niewinny, uczciwy


prispokal

(1.1) szw. pris + pokal → nagroda + puchar


högskolerektor

szw. högskola + rektor → szkoła wyższa + dyrektor


prisreglering

(1.1) szw. pris + reglering → cena + regulacja


ytterkant

zobacz też: Indeks:Szwedzki - Słowniczek piłkarski


dansgolv

(1.1) szw. dans + golv → taniec + podłoga


golvlampa

(1.1) szw. golv + lampa → podłoga + lampa


citronsyra

(1.1) szw. citron + syra → cytryna + kwas


matchresultat

(1.1) szw. match + resultat → mecz + rezultat


segerchans

(1.1) szw. seger + chans → zwycięstwo + szansa


segertåg

(1.1) szw. seger + tåg → zwycięstwo + pochód


vinnande

imiesłów teraźniejszy czynny (presensparticip) od vinna: wygrywający


åskådliggöra

zobacz też: czasowniki nieregularne w języku szwedzkim

przedstawiać obrazowo, obrazować, wizualizować, ilustrować, unaoczniać


åskådningsundervisning

(1.1) szw. åskådning + undervisning → pogląd + nauczanie


lottdragning

(1.1) szw. lott + dragning → los + ciągnięcie


åskådarläktare

(1.1) szw. åskådare + läktare → widz + trybuna


lindansare

(1.1) szw. lina + dansare → lina + tancerz


tusenårsrike

(1.1) szw. tusen + år + rike → tysiąc + rok + królestwo

tysiącletnie królestwo, królestwo mające trwać tysiąc lat ( wiecznie)


livsåskådning

(1.1) szw. liv + åskådning → życie + pogląd


störst

największy; stopień najwyższy → zob. stor


kärnvapenbärande

kärnvapenbärande missiler

zdalnie sterowane pociski przenoszące broń jądrową


kvinnoemancipation

(1.1) szw. kvinna + emancipation → kobieta + emancypacja


hämndaktion

(1.1) szw. hämnd + aktion → zemsta + akcja


ädelsten

(1.1) szw. ädel + sten → szlachetny + kamień


hämndbegär

(1.1) szw. hämnd + begär → zemsta + pragnienie


salomonisk dom

zobacz też: frazeologizmy w języku szwedzkim


livselixir

(1.1) szw. liv + elixir → życie + eliksir


halvädelsten

(1.1) szw. halv + ädel + sten → pół + szlachetny + kamień

w jubilerstwie jest to dawna, już niezalecana nazwa


hämndkänsla

(1.1) szw. hämnd + känsla → zemsta + uczucie


nonchalera

pokazywać nonszalancję wobec czegoś, lekceważyć


nonaggressionsfördrag

(1.1) nonaggression (nieagresja) + fördrag (traktat, pakt)


nonaggression

zwykle występuje w złożeniach


kärnvapenparaply

parasol atomowy, parasol przeciwatomowy, system ochrony przeciwatomowej


kärnreaktion

(1.1) szw. kärna + reaktion → jądro + reakcja


kärnreaktor

(1.1) szw. kärna + reaktor → jądro + reaktor


kärnenergi

(1.1) szw. kärna + energi → jądro + energia


nämnare

finna minsta gemensama nämnare (för något)

sprowadzić do najmniejszego wspólnego mianownika


hämndgirig

(1.1) szw. hämnd + girig → zemsta + chciwy


kärnfysik

(1.1) szw. kärna + fysik → jądro + fizyka


morgontidning

(1.1) szw. morgon + tidning → rano + gazeta

gazeta poranna, gazeta ukazująca się rano


nonaggressionspakt

(1.1) szw. nonaggression + pakt → nieagresja + pakt


kvällstidning

(1.1) szw. kväll + tidning → wieczór + gazeta

gazeta wieczorna, gazeta ukazująca się wieczorem


paleozoolog

zobacz też: Indeks:Szwedzki - Zawody


svalskåp

spiżarka szafkowa (do przechowywania w niskiej temperaturze)


tvivla

por. tveka • vela


hy

Du har verkligen vacker hy.


tvivel

por. tvekan


bostadshus

(1.1) bostad (mieszkanie) + hus (dom, budynek)


julafton

szw. jul + afton → Boże Narodzenie + dzień poprzedzający święto

zobacz też: advent • första advent • lucia / luciadagen • midvinter • vintersolstånd • midvinterblot • starbrak • jul • dan före dopparedan • dopparedagen / dopparedan / doppardagen / doppardan • julafton • juldagen • annandag jul • mellandagarna • nyår • nyårsafton • nyårsdagen • trettondagsafton • trettondedag jul / trettondag jul / trettondedagen / trettondagen • tjugondedag jul / tjugondag jul / tjugondedag Knut / tjugondag Knut / tjugondedagen / tjugondagen • julgransplundring (okres Bożego Narodzenia)

wigilia Bożego Narodzenia, Wigilia (24 grudnia)


bostadsbrist

(1.1) szw. bostad + brist → mieszkanie + niedostatek


bostadsadress

(1.1) szw. bostad + adress → mieszkanie + adres


tjänstebil

(1.1) szw. tjänst + bil → służba + samochód


bostadsyta

(1.1) szw. bostad + yta → mieszkanie + powierzchnia


tjänsteflicka

(1.1) szw. tjänst + flicka → służba + dziewczyna


tjänstebostad

(1.1) szw. tjänst + bostad → służba + mieszkanie


bostadsbidrag

(1.1) szw. bostad + bidrag → mieszkanie + zasiłek


adressändring

(1.1) szw. adress + ändring → adres + zmiana


vattenyta

(1.1) szw. vatten + yta → woda + powierzchnia


bostadsförmedling

(1.1) szw. bostad + förmedling → mieszkanie + pośrednictwo


boulevardcafé

(1.1) szw. boulevard + café → bulwar + kawiarnia

przybulwarowa kawiarnia, kawiarnia przy bulwarze


mandolinliknande

(1.1) szw. mandolin + liknande → mandolina + podobny


mandolinspelare

(1.1) szw. mandolin + spelare → mandolina + gracz


promenadväg

(1.1) szw. promenad + väg → spacer + droga


lutspelare

(1.1) szw. luta + spelare → lutnia + gracz


päronträd

(1.1) szw. päron + träd → gruszka + drzewo


självbetjäningsrestaurang

(1.1) szw. självbetjäning + restaurang → samoobsługa + restauracja


självbetjäningsaffär

(1.1) szw. självbetjäning + affär → samoobsługa + sklep


lutliknande

(1.1) szw. luta + liknande → lutnia + podobny


snideri

rzeźbienie w drewnie, snycerstwo, snycerka


tåla

Hon tål inte jordgubbar.


lättillgänglig

(1.1) szw. lätt + tillgänglig → łatwo + dostępny

w podziale na sylaby dodaje się jedno „t”: lätt-tillgänglig


svårtillgänglig

(1.1) szw. svårt + tillgänglig → trudno + dostępny


företeelse

szw. förete + -else → okazywać + …tworzy rzeczownik

zobacz też: faktum • händelse • omständighet • sak


kafeteria

kafeteria; mała, samoobsługowa restauracja


hologram

gr. ὅλος + γραμμή


riktighet

słuszność, właściwość, poprawność, prawdziwość, dokładność


kasusböjning

(1.1) szw. kasus + böjning → przypadek + odmiana


desto

ju förr desto bättre

im wcześniej tym lepiej = jak najprędzej

…w konstrukcji ju … desto - wskazuje na zwiększanie się jednej cechy wraz ze wzrostem innej: tym (w konstrukcji im … tym)

Ju mera du ger, desto mer får du tillbaka.

Im więcej dajesz, tym więcej dostajesz z powrotem.

…wskazuje na większy stopień nasilenia: tym


tillkommande

Hon är min tillkommande fru.


tillkomma

Det tillkommer styrelsen att besluta i ärendet.

To leży w obowiązkach rządu postanowić w tej kwestii.

Moms tillkommer på priset.

Dramat tillkom för drygt hundra år sedan.


hjärnskada

(1.1) szw. hjärna + skada → mózg + uszkodzenie


ankomsttid

(1.1) szw. ankomst + tid → przybycie + czas

godzina przybycia / przylotu / przyjazdu / przypłynięcia


ylleliknande

(1.1) szw. ylle + liknande → wełna + podobny


åderhinna

(1.1) szw. åder + hinna → naczynie krwionośne + błona


mikrovåg

zwykle w liczbie mnogiej


porträttör

zobacz też: nazwy zawodów w języku szwedzkim


apelsinträd

(1.1) szw. apelsin + träd → pomarańcza + drzewo


porträttmålare

(1.1) szw. porträtt + målare → portret + malarz


evolutionsteori

(1.1) szw. evolution + teori → ewolucja + teoria


halmhatt

(1.1) szw. halm + hatt → słoma + kapelusz


synpunkt

(1.1) szw. syn + punkt → widzenie + punkt


mikrovågsugn

(1.1) szw. mikrovåg + ugn → mikrofala + piekarnik


klöv

por. hov • tass


klöv

por. hov • tass


vattenstråle

(1.1) szw. vatten + stråle → woda + struga


strömma

o osobach, przedmiotach: płynąć, poruszać się w dużej ilości


solstråle

(1.1) szw. sol + stråle → słońce + promień


parkeringshus

(1.1) szw. parkering + hus → parking + budynek


pytt i panna

potrawa złożona z drobno posiekanego mięsa usmażonego z kawałkami cebuli i ziemniaków


kaliumperklorat

chloran (VII) potasu, nadchloran potasu, KClO₄


nusvensk

dotyczący współczesnego języka szwedzkiego


äppelpaj

zobacz też: äppelkaka


änglamakerska

głównie w XIX wieku

kobieta, która za zapłatą opiekuje się niechcianymi dziećmi tak, że w wyniku tego one umierają


uppvärmningsanordning

(1.1) szw. uppvärmning + anordning → ogrzewanie + urządzenie


halleluja

łac. alleluia < gr. ἀλληλούϊα < hebr. הללויה


vätecyanid

cyjanowodór, kwas pruski, kwas cyjanowodorowy, HCN


hamstrare

chomik, osoba, która gromadzi dużo rzeczy


expressbyrå

biuro przewozowe, przedsiębiorstwo transportowe


guldhamster

zobacz też: zwierzęta w języku szwedzkim


karbunkel

granat oszlifowany łukowato szlifem kaboszonowym


blåsyra

cyjanowodór, kwas pruski, kwas cyjanowodorowy


penningförsändelse

(1.1) szw. penning + försändelse → pieniądz + przesyłka


rörd

Alla var djupt rörda.


bryggeriarbetare

(1.1) szw. bryggeri + arbetare → browar + pracownik


nattexpress

(1.1) szw. natt + express → noc + ekspres


kapillärkärl

(1.1) szw. kapillär + kärl → kapilarny + naczynie


expressbrev

(1.1) szw. express + brev → ekspres + list


expressförsändelse

(1.1) szw. express + försändelse → ekspres + przesyłka


kapillärrör

(1.1) szw. kapillär + rör → kapilarny + rura


expressgods

(1.1) szw. express + gods → ekspres + towar

towar ekspresowy (z ekspresową przesyłką)


mörkgrön

(1.1) szw. mörk + grön → ciemny + zielony

zobacz też: kolory w języku szwedzkim


ljusgul

zobacz też: kolory w języku szwedzkim


mörkbrun

(1.1) szw. mörk + brun → ciemny + brązowy

zobacz też: kolory w języku szwedzkim


ljusorange

(1.1) szw. ljus + orange → jasny + pomarańczowy

zobacz też: kolory w języku szwedzkim


mörkgrå

zobacz też: kolory w języku szwedzkim


mörkgul

zobacz też: kolory w języku szwedzkim


ljusblå

(1.1) szw. ljus + blå → jasny + niebieski

zobacz też: kolory w języku szwedzkim


ljusbrun

(1.1) szw. ljus + brun → jasny + brązowy

zobacz też: kolory w języku szwedzkim


ljusgrå

zobacz też: kolory w języku szwedzkim


mörkorange

(1.1) szw. mörk + orange → ciemny + pomarańczowy

zobacz też: kolory w języku szwedzkim


ljusröd

(1.1) szw. ljus + röd → jasny + czerwony

zobacz też: kolory w języku szwedzkim


insektsbekämpning

(1.1) szw. insekt + bekämpning → owad + zwalczanie


ljusgrön

(1.1) szw. ljus + grön → jasny + zielony

zobacz też: kolory w języku szwedzkim


naftalin

Naftalin to dawna nazwa, obecnie stosuje się określenie naftalen.


källforskning

(1.1) källa (źródło) + forskning + (badanie)


vårflod

wiosenne wezbranie wód (spowodowane topnieniem śniegu)


omklädningsrum

(1.1) szw. omklädning + rum → przebieranie + pomieszczenie


källmaterial

(1.1) källa (źródło) + material + (materiał)


insektsbekämpningsmedel

(1.1) szw. insekt + bekämpning + medel → owad + zwalczanie + środek


vårtrött

(1.1) szw. vår + trött → wiosna + zmęczony


sydkust

(1.1) szw. syd + kust → południe + wybrzeże


snösmältning

(1.1) szw. snö + smältning → śnieg + topnienie


informationskälla

(1.1) szw. information + källa → informacja + źródło


vichyvattenflaska

(1.1) szw. vichyvatten + flaska → woda Vichy + butelka


skogbevuxen

(1.1) szw. skog + bevuxen → las + porośnięty


väggtelefon

(1.1) szw. vägg + telefon → ściana + telefon


vårtrötthet

(1.1) szw. vår + trötthet → wiosna + zmęczenie


placera sig

plasować się, usadawiać się, ustawiać się, umiejscawiać się (zwłaszcza o zajęciu miejsca na liście)


krokodilkäft

(1.1) szw. krokodil + käft → krokodyl + szczęka


vrakplundrare

(1.1) szw. vrak + plundrare → wrak + grabieżca


täcka

pokrywać, przykrywać, rozciągać się, stanowić pokrycie


snötäcke

(1.1) szw. snö + täcke → śnieg + pokrywa


molntäcke

(1.1) szw. moln + täcke → chmura + pokrywa


hasp

zobacz też: regellås • skjutregel • hänglås • hasp (zamknięcia)


tja

por. nja

zobacz też: hej och välkommen • hej • hej, hej • hej på dig • nej men hej • nämen hej • hej svejs • hejsan • hejsan svejsan • tjena • tjenare • hallå • halloj • tja • tjabba (powitanie)

Tja, hur är läget?

(zwrot grzecznościowy) …potoczne powitanie: cześć!, serwus!, czołem!, siemasz!


värv

nie mylić z: varv → stocznia, okrążenie, warstwa


palla

por. gitta


palla

por. gitta

wytrzymywać, znosić, podołać, uporać się


sina

przestawać dawać mleko (o krowie) lub wodę (np. o źródle), wysychać

przestawać wypływać (np. o wodzie ze źródła), wysychać


arbetskraft

(1.1) szw. arbete + kraft → praca + siła


vettvilling

szw. vett + vill + -ing → rozsądek + błądząc + …tworzy rzeczownik


ovädersmoln

(1.1) szw. oväder + moln → burza + chmura


mejeriarbetare

(1.1) szw. mejeri + arbetare → mleczarnia + pracownik


trädgårdssax

(1.1) szw. trädgård + sax → ogród + nożyce


Nord

por. Skandinavien

Ciekawostką jest, że w szwedzkim hymnie narodowym nie występuje słowo Sverige (Szwecja), lecz właśnie Nord:
:: Du gamla, Du fria, Du fjällhöga Nord… → Ty dawna, Ty wolna, Ty górzysta Północy… (zob. też Hymn Szwecji w Wikipedii)

(zwykle w formie określonej Norden) kraje nordyckie (Norwegia, Szwecja, Finlandia, Dania oraz Islandia)

Vårt universitet samarbetar med andra högskolor i Norden.

Nasz uniwersytet współpracuje z innymi szkołami wyższymi w krajach nordyckich.


toalettvål

(1.1) szw. toalett + tvål → toaleta + mydło

podział przy przenoszeniu wyrazu do następnej linii: toalett • tvål


köl

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q9027 (swe)-Allahverdi Verdizade on a flying visit-köl.wav


genväg

Vi tog en genväg genom kyrkogården för att hinna med tåget.

Poszliśmy na skróty przez cmentarz, żeby zdążyć na pociąg.

Jag skapade en genväg till den nya ordbehandlaren på skrivbordet.

Utworzyłem na pulpicie skrót do nowego edytora tekstu.


läsplatta

(1.1) szw. läsa + platta → czytać + płyta


ritplatta

(1.1) szw. rita + platta → rysować + płyta


surfplatta

(1.1) szw. surfa + platta → surfować + płyta

tablet (przenośny komputer z ekranem dotykowym)


sätta sprätt på

Va?! Har du redan hunnit sätta sprätt på hela lönen?

Co?! Już zdążyłeś przepuścić całą wypłatę?


fjärris

Vart har fjärrisen tagit vägen?


piggvar

Piggvaren har en platt kropp med ögonen på vänstra sidan.

Turbot ma płaskie ciało z oczami po lewej stronie.


kissemiss

Visst är min kissemiss gullig?


pekmobil

szw. peka + mobil → wskazywać + telefon komórkowy

telefon komórkowy z wyświetlaczem dotykowym


mobil

Jag har tappat mobilen i marken och nu funkar den inte.

Upuściłem komórkę na ziemię i teraz nie działa.


smältpunkt

(1.1) szw. smälta + punkt → topnieć + punkt


bråkdel

Endast en bråkdel av studenterna klarade den första tentan.

Zaledwie ułamek studentów zdał pierwszy egzamin.


brunaktig

Vattnet i glaset var brunaktigt och något illaluktande.

Woda w szklance była brązowawa i cokolwiek cuchnąca.


autistisk

Läraren hade mångårig erfarenhet av arbete med autistiska elever.

Nauczyciel miał wieloletnie doświadczenie w pracy z uczniami autystycznymi.


som helst

występując po niektórych słowach nadaje im znaczenie dowolny, jakikolwiek

var som helst

gdziekolwiek
:: vem som helst → ktokolwiek
:: när som helst → kiedykolwiek
:: vad som helst → cokolwiek

vem som helst

när som helst

vad som helst


oväntat

Svaret kom oväntat snabbt.

Odpowiedź nadeszła niespodziewanie szybko.


oväntad

Hennes oväntade seger överraskade alla.

Jej nieoczekiwane zwycięstwo zaskoczyło wszystkich.


överraska

Hennes oväntade seger överraskade alla.


uppfinna

zobacz też: czasowniki nieregularne w języku szwedzkim

Vet du vem som uppfann glödlampan?


målarbok

(1.1) szw. måla + bok → malować + książka


strykjärn

(1.1) szw. stryka + järn → prasować + żelazo


programmerare

zobacz też: nazwy zawodów w języku szwedzkim


programspråk

(1.1) szw. program + språk → program + język


programmeringsspråk

(1.1) szw. programmering + språk → programowanie + język


avdelningschef

(1.1) avdelning (dział) + chef (szef, kierownik)


fiskarkatt

Prionailurus viverrinus Bennett, kotek cętkowany, taraj


avdelningssköterska

(1.1) szw. avdelning + sköterska → oddział + pielęgniarka

oddziałowa, siostra oddziałowa w szpitalu


förlossningshem

(1.1) szw. förlossning + hem → poród + dom

zobacz też: förlossningsavdelning


avdelningsläkare

(1.1) szw. avdelning + läkare → oddział + lekarz


bensinstation

(1.1) szw. bensin + station → benzyna + stacja


skattebetalare

(1.1) szw. skatt + betalare → podatek + płatnik


skattefri

(1.1) szw. skatt + -e- + fri → podatek + wolny


dragen

lekko zawiany, na lekkim rauszu, podchmielony


dragen

imiesłów przeszły bierny (perfektparticip) od dra


hudinflammation

(1.1) szw. hud + inflammation → skóra + zapalenie


porrtidning

(1.1) szw. porr + tidning → pornografia + czasopismo


porrfilm

(1.1) szw. porr + film → pornografia + film


skriva ut

Patienten skrevs ut en vecka efter operationen.

Skriv ut dessa etiketter på självhäftande papper.

Wydrukuj te etykiety na papierze samoprzylepnym.


basketspelare

(1.1) basket (koszykówka) spelare (gracz)


häfta

przylegać, przywierać (do jakiejś powierzchni)


självhäftande

(1.1) szw. själv + häftande → sam + przylepny


hägg

fraza przysłówkowa mellan hägg och syren


kuverteringsmaskin

(1.1) szw. kuvertering + maskin → kopertowanie + maszyna


dalripa

zobacz też: ptaki w języku szwedzkim


ankringsplats

(1.1) szw. ankring + plats → zakotwiczenie + miejsce


köpa grisen i säcken

zobacz też: związki frazeologiczne w języku szwedzkim

kupować kota w worku; (dosł. kupować prosiaka w worku)


hamna

Efter olyckan hamnade hon i rullstol.

Po wypadku wylądowała na wózku inwalidzkim.


fönsterkuvert

(1.1) szw. fönster + kuvert → okno + koperta

koperta z okienkiem na adres, koperta okienkowa


basketbollspelare

(1.1) szw. basketboll + spelare → koszykówka + gracz


prenumerera

Prenumererar du på den här tidskriften?


frankeringsmaskin

(1.1) szw. frankering + maskin → frankowanie + maszyna


utmaning

Vi söker stresståliga människor som gillar utmaningar.

Szukamy ludzi odpornych na stres, którzy lubią wyzwania.


barnvagn

(1.1) szw. barn + vagn → dziecko + pojazd


kalkylprogram

szw. kalkyl + program → obliczenie + program


rullstol

Efter olyckan hamnade hon i rullstol.


gnagare

szw. gnaga + -are → gryźć + utworzenie rzeczownika


användarnamn

szw. användare + namn → użytkownik + nazwa


lånord

Finskan innehåller många svenska lånord.

Język fiński zawiera wiele szwedzkich zapożyczeń.


sångsvan

zobacz też: zwierzęta w języku szwedzkim


Småland

fraza przysłówkowa inte för allt smör i Småland


fiskmås

zobacz też: ptaki w języku szwedzkim


fyrti

zobacz też: liczebniki w języku szwedzkim


grönling

zobacz też: ryby w języku szwedzkim


slätvar

zobacz też: ryby w języku szwedzkim


bergsimpa

zobacz też: ryby w języku szwedzkim


rötsimpa

zobacz też: ryby w języku szwedzkim


groplöja

zobacz też: ryby w języku szwedzkim


skrubbskädda

zobacz też: ryby w języku szwedzkim


sandskädda

zobacz też: ryby w języku szwedzkim


slampiskare

zobacz też: ryby w języku szwedzkim


lerskädda

zobacz też: ryby w języku szwedzkim


brugd

zobacz też: ryby w języku szwedzkim


färna

zobacz też: ryby w języku szwedzkim


bruksanvisning

szw. bruk + anvisning → użytkowanie + instrukcja


anteckningsbok

szw. anteckning + bok → notatka + książka


faren

zobacz też: ryby w języku szwedzkim


faren

zobacz też: ryby w języku szwedzkim

imiesłów przeszły bierny (perfektparticip) od fara (w czasownikach frazowych)


finlandssvenska

Finland (Finlandia) + svenska (język szwedzki, Szwedka)


morrhår

Vad fyller morrhåren för funktion?


offentliggöra

szw. offentlig + göra → publiczny + robić


svartskalle

osoba ciemnoskóra bądź ciemnowłosa (zwłaszcza o imigrantach)


förgätmigej

szw. förgäta + mig + ej → daw. zapominać + mnie + nie


gräsand

zobacz też: ptaki w języku szwedzkim


kostnadskalkyl

(1.1) szw. kostnad + kalkyl → koszt + rachunek


gråsparv

zobacz też: ptaki w języku szwedzkim


integralkalkyl

(1.1) szw. integral + kalkyl → całka + rachunek


fritt

Låt hunden springa fritt! Den behöver motion

Pozwól psu biegać wolno! Potrzebuje ruchu.


differentialkalkyl

(1.1) szw. differential + kalkyl → różniczka + rachunek


förakta

Han föraktar alla som inte är kristna.

On gardzi wszystkimi, którzy nie są chrześcijanami.

Detta är ett allvarligt problem som vi inte får förakta.

To jest poważny problem, którego nie wolno nam lekceważyć.


vassla

zobacz warianty: vassle

zobacz też: mesa • messmör • mesost


rådgivningscentral

(1.1) rådgivning (poradnictwo, doradztwo) + central (centrala)


alkoholrådgivningsbyrå

(1.1) alkohol (alkohol) + rådgivning (poradnictwo, doradztwo) + byrå (biuro)


rådgivningsbyrå

(1.1) rådgivning (poradnictwo, doradztwo) + byrå (biuro)


sannolikhetskalkyl

(1.1) szw. sannolikhet + kalkyl → prawdopodobieńswo + rachunek


förgäves

Vi försökte förgäves kontakta henne, men hon måste ha bytt telefonnummer.

Usiłowaliśmy na próżno się z nią skontaktować, lecz musiała zmienić numer telefonu.


tack vare

por. på grund av • med hjälp av

dzięki czemuś przynoszącemu pozytywny skutek

Tack vare uppväxten i en tvåspråkig familj talade hon både finska och svenska.

Dzięki dorastaniu w rodzinie dwujęzycznej mówiła zarówno po fińsku, jak i po szwedzku.


jordnötssmör

szw. jordnöt + smör → orzech ziemny + masło


ficktjuv

(1.1) szw. ficka + tjuv → kieszeń + złodziej


barnavårdcentral

(1.1) szw. barn + vård + central → dziecko + opieka + centrala


demograf

zobacz też: Indeks:Szwedzki - Zawody


mödravårdcentral

(1.1) szw. moder + vård + central → matka + opieka + centrala


fyr

(szczególnie w wyliczankach) wariant do fyra → cztery


ackommodation

akomodacja, przystosowanie się (zwłaszcza o oku)


ackommodera

akomodować, przystosować się (zwłaszcza o oku)


presens

Wyraża w zasadzie teraźniejszość, ale może też wyrażać czynności regularnie powtarzające się, fakty ponadczasowe, wezwanie do zrobienia czegoś, przyszłość, a także przeszłość (zob. historiskt presens).

We współczesnej szwedczyźnie, mniej więcej od połowy XX w., presens ma jedną, wspólną formę dla wszystkich osób i obu liczb. Przedtem był używany tylko dla wszystkich osób liczby pojedynczej, zaś dla liczby mnogiej używano bezokolicznika.

W czasownikach zwrotnych odmienia się przez osoby zaimek zwrotny sig. Np.:
:: jag tvättar mig → myję się, du tvättar dig → myjesz się itd.


insjö

zobacz też: Indeks:Szwedzki - Geografia


innehållsförteckning

(1.1) szw. innehåll + förteckning → zawartość + spis


bilaccis

(1.1) szw. bil + accis → samochód + akcyza


tobaksaccis

(1.1) szw. tobak + accis → tytoń + akcyza


utställningsföremål

(1.1) szw. utställning + föremål → wystawa + przedmiot


sosse

zdrobnienie od: socialdemokrat (tak, jak zdrabnia się imiona)


delegera

delegować (przekazywać niższej instancji)


gitarrliknande

(1.1) szw. gitarr + liknande → gitara + podobny


broderskap

Frihet, Jämlikhet, Broderskap!


vistelseort

(1.1) szw. vistelse + ort → pobyt + miejsce


ställa saken på sin spets

zobacz też: frazeologizmy w języku szwedzkim


med spets

z wyróżnieniem (przy ocenie na uniwersytecie)


spetsa

zdobić, ozdabiać, dodawać ozdoby (np. do jedzenia)


sönderdelning

rozkład, rozpad, rozdzielenie (na kawałki, części składowe)


sönderdela

rozdzielać na kawałki, dzielić na części składowe


spets

dodatek wzmacniający smak jedzenia lub napoju


vistas

przebywać (przez dłuższy czas), bawić gdzieś, zamieszkiwać (przejściowo)


sorgemarsch

(1.1) szw. sorg + marsch → żałoba + marsz


spermadonator

(1.1) szw. sperma + donator → sperma + dawca


topograf

zobacz też: Indeks:Szwedzki - Zawody


blomkruka

(1.1) szw. blomma + kruka → kwiat + doniczka


enahanda

nie mylić z: enhänt → jednoręki

ciągle taki sam, jednakowy, jednostajny, jednoraki


uppvakta

zalecać się, starać się o czyjeś względy


uppvaktning

wizyta (w celu załatwienia jakiejś sprawy)


transsubstantiation

(1.1) łac. transsubstantiatio → przeistoczenie


snöoväder

Mängder av trafikolyckor har inträffat i snöovädret.

Wiele wypadków drogowych zdarzyło się podczas burzy śnieżnej.


rumtid

zobacz warianty: rumstid


rumstid

szw. rum + -s- + tid → przestrzeń + czas


reflexivt pronomen

Zaimkiem zwrotnym w języku szwedzkim jest sig, które odmienia się przez osoby.


produktionsmedel

(1.1) szw. produktion + medel → produkcja + środek

Zwykle w liczbie mnogiej.


produktionsfaktor

(1.1) szw. produktion + faktor → produkcja + czynnik

Zwykle w liczbie mnogiej.


världsomfattande

(1.1) szw. värld + omfattande → świat + rozległy


femdygnsprognos

(1.1) szw. fem + dygn + prognos → pięć + doba + prognoza


flagg

por. flagga


tredygnsprognos

(1.1) szw. tre + dygn + prognos → trzy + doba + prognoza


sjudygnsprognos

(1.1) szw. sju + dygn + prognos → siedem + doba + prognoza


tiodygnsprognos

(1.1) szw. tio + dygn + prognos → dziesięć + doba + prognoza

dziesięciodniowa prognoza (zwykle pogody)


floskel

frazes (podniosła, nic niemówiąca fraza)


kopparspiral

(1.1) szw. koppar + spiral → miedź + spirala


kopparmynt

(1.1) szw. koppar + mynt → miedź + moneta


kopparbrun

(1.1) szw. koppar + brun → miedź + brązowy


spiralgalax

(1.1) szw. spiral + galax → spirala + galaktyka


kopparklorid

(1.1) szw. koppar + klorid → miedź + chlorek


koppargruva

(1.1) szw. koppar + gruva → miedź + kopalnia


galiziska

nie mylić z: galiciska


galizier

nie mylić z: galicier


galicisk

nie mylić z: galizisk


galizisk

nie mylić z: galicisk


galicier

nie mylić z: galizier


Galicien

nie mylić z: Galizien


bebåda

szw. be- + båda → tu: …wyraża obrazowość + oznajmiać

zapowiadać, przepowiadać, zwiastować, wieścić


blatte

Prawdopodobnie od 1967r. Pochodzenie niejasne. Według jednej hipotezy może pochodzić od szw. bladdra, daw. szw. blattra → bredzić

osoba osiedlona w Szwecji, a pochodząca spoza Europy, taka, która nie jest zasymilowana w szwedzkim społeczeństwie


knott

nie mylić z: knot → zrzędzenie, kurek szary

Simuliidae, meszka (rodzaj komara), muszka


pilla

nie mylić z: pila → mknąć


IVA

intensivvårdsavdelning → OIT, oddział intensywnej terapii


jäktig

gorączkowy, odbywający się w pośpiechu, pod presją czasu


spädbarnsdödlighet

(1.1) szw. spädbarn + dödlighet → niemowlę + śmiertelność


tagg

nie mylić z: tag → chwyt; chwila


busschaufför

zobacz też: nazwy zawodów w języku szwedzkim


stilig

stylowy, elegancki, szykowny, gustowny, wytworny, ładny


tillförlitlighet

niezawodność, bycie wiarygodnym, pewność


tänkbar

możliwy, do pomyślenia, wyobrażalny, akceptowalny


tänja

(zwł. o tkaninach) rozciągać, napinać (np. mięśnie), wydłużać

(zwł. o czasie) przeciągać, wydłużać (np. przerwę)


tänja

napinać się, naprężać się (np. o ciele), wytężać się (np. o wysiłku)


höstdagjämning

Zwykle używane w formie określonej liczby pojedynczej.


bida

czekać, odczekiwać, wyczekiwać (zwł. sposobności)


-ig

zobacz też: -a • -ad • -al • -aktig • -ant • -artad • -d • -ell • -enlig • -ent • -gill • -ig • -in • -isk • -iv • -lig • -mässig • -sam • -sk • -t • -vis • -är • -ös (przyrostki tworzące przymiotniki od rzeczowników)

zobacz też: -abel • -ad • -aktig • -ande • -ant • -ativ • -bar • -d • -en • -ende • -ibel • -ig • -lig • -sam • -sk • -t • -tiv (przyrostki tworzące przymiotniki od czasowników)

zobacz słowa kończące się na „-ig”

…dodawany do tematu fleksyjnego rzeczownika; tworzy przymiotnik w formie podstawowej (forma nieokreślona, liczba pojedyncza, rodzaj wspólny) wyrażający posiadanie tego, co określa rzeczownik

…dodawany do tematu fleksyjnego czasownika; tworzy przymiotnik w formie podstawowej (forma nieokreślona, liczba pojedyncza, rodzaj wspólny) wyrażający skłonność do czynności określonej czasownikiem


tum

nie mylić z: tom → pusty; tom

zobacz też: aln • fot • tum (dawne miary długości)


antasta

zaczepiać, niepokoić, molestować, napastować


snyfta

Barnet svarade inte, men bara snyftade.

dziecko nie odpowiedziało, a jedynie szlochało


skymta

por. skymma

widnieć, prześwitywać, majaczyć, rysować się, przezierać, wyłaniać się


skymta

por. skymma

ujrzeć coś majaczącego, w zarysie, w przelocie


dia

(2-3) szw. di + -a → mleko matki + …tworzy czasownik


spillo

(tylko w zwrotach i złożeniach) marnowanie


avbild

obraz, odbicie, (osoba lub rzecz bardzo do czegoś podobna)


avdunstning

odparowanie, odparowywanie, ulatnianie się


krass

nie mylić z: kras → trzask

por. krasslig

materialistyczny, przyziemny, cyniczny, zimny, wyrachowany, egoistyczny


starr

choroba oczu: albo zaćma, katarakta (grå starr); albo jaskra (grön starr)


frusta

zobacz też: fnysa • flåsa • pusta • frusta • fräsa • väsa • flämta • kippa • stånka • stöna • sucka • kvida • pipa • kvittra • vissla • spinna • murra • morra • brumma • knota • knorra • kurra • muttra • mumla • kuttra • klucka (wydawanie dźwięków)


vemodig

Det känns lite vemodigt att säga farväl.


mammaledighet

Tre veckor sedan gick Karin på mammaledighet.

Trzy tygodnie temu Karin poszła na urlop macierzyński.


killa

nie mylić z: kila → klinować, pędzić


killa

nie mylić z: kila → klinować, pędzić


salig

przysłowie envar blir salig på sin fason

kompletnie pomieszany, bezładny, od Sasa do Lasa


kela

pieścić się nawzajem, głaskać się nawzajem, obcałowywać się, migdalić się


språka

szw. språk + -a → mowa + …tworzy czasownik

nie mylić z: spraka → trzeszczeć, iskrzyć się


gasta

szw. gast + -a → upiór + tworzy czasownik; od 1730, oryginalnie "krzyczeć jak upiór"


betro

szw. be- + tro → …tworzy czasownik przechodni + wierzyć

(o wiadomości) zwierzać (np. tajemnicę), wyznawać

(o rzeczy, zadaniu itp.) powierzać, zawierzać


gladlynt

ˈɡlɑːdˌlyːnt


åh

zobacz warianty: å

Åh, är det sant?

Åh, så skönt!

Åh, tack så mycket!

Åh, det var så lite!

…wyraża pewną powściągliwość przytaknięcia lub zaprzeczenia: o!, och!

Är du verkligen glad? – Åh ja, säkert!

Jesteś rzeczywiście zadowolony? – O tak, pewnie!


svepa

zataczać czymś (np. ręką, wzrokiem) (zamaszyście) koło, omiatać


svepa

(np. o wietrze, powodzi, wybuchu) zmiatać (np. papiery ze stołu, liście z pól, domy z powierzchni ziemi), ponosić


kontanter

Używane w liczbie mnogiej, ale we frazie płacić gotówką występuje w liczbie pojedynczej: betala kontant.


-en

zobacz też: -en • -n • -et • -t • -na • -a (przyrostki tworzące formę określoną rzeczowników)

zobacz też: -ad • -d • -dd • -en • -t (przyrostki tworzące perfektparticip)

…dodawany do formy nieokreślonej liczby pojedynczej (z ewentualną utratą -e- lub podwojeniem -n, -m) rzeczowników rodzaju wspólnego kończących się spógłoską; tworzy formę określoną liczby pojedynczej.

…dodawany do formy nieokreślonej liczby mnogiej (z ewentualną utratą -e- lub podwojeniem -n, -m) większości rzeczowników 6. deklinacji; tworzy formę określoną liczby mnogiej.

…dodawany do tematu fleksyjnego (z ewentualnym przegłosem) czasownika 4. koniugacji (mocnej); tworzy perfektparticip (imiesłów przymiotnikowy bierny lub przymiotnik odczasownikowy) w formie podstawowej (forma nieokreślona, liczba pojedyncza, rodzaj wspólny)


rova

(w zwrotach) wywrócenie się (np. na lodzie)


halsstarrig

niem. halsstarrig → uparty < niem. Hals + starr → szyja + sztywny

bardzo uparty, nieustępliwy, nieprzejednany, zawzięty


intrång

Någon hade gjort intrång i lägenheten


digitalisera

digitalizować, przekształcać na postać cyfrową


tulta

Små barn tultade kring deras klassrumet i förskolan.

Małe dzieci dreptały dookoła ich sali w przedszkolu.


jaka

potwierdzać prawdziwość (np. mówiąc „tak“), przytakiwać

wyrażać zgodę (np. mówiąc „tak“), przytakiwać


sprita

nie mylić z: spritta → trząść się


sprita

nie mylić z: spritta → trząść się


dög

forma regularna: dugde


tumma

dotykać palcami, wodzić palcem, przebierać w palcach

potwierdzać umowę (czasem fizycznie dotykając swoich kciuków)

odstępować (od zasad, od swoich przekonań), wyrzekać się, sprzeniewierzać się


kiva

spierać się, sprzeczać się, kłócić się (zwł. o rzeczy mało istotne)


kiva

Stockholmarna och göteborgarna kivas alltid om vilken stad som är bäst.

Mieszkańcy Sztokholmu i mieszkańcy Göteborgu ciągle się sprzeczają, które miasto jest najlepsze.


hacka

nie mylić z: haka → zahaczać, nie mylić z: häcka → wylęgać

zobacz też: spade • hacka • korp • spett • bila • yxa (narzędzia do dziabania)


hacka

np. nożem, siekierą siekać, rąbać; np. motyką, kilofem dziabać, skopywać; dziobem dziobać

zacinać się; o mówieniu jąkać się, zająkiwać się, dukać; o motorze dławić się


hacka

włamywać się do systemów komputerowych, hakować


häda

przysłowie som man är klädd blir man hädd

bluźnić, lżyć, znieważać, hańbić, profanować, zbezczeszczać


inavel

rozmnażanie między spokrewnionymi osobnikami, chów wsobny

wzajemne popieranie się w zamkniętej grupie


rinna ut i sanden

zobacz też: frazeologizmy w języku szwedzkim

spełznąć na niczym, spalić na panewce, nie powieść się, nie udać się, wziąć w łeb ( wpłynąć na piasek)


sil

nie mylić z: sill → śledź

nie mylić z: syl → szydło

porcja narkotyku (wstrzykiwanego strzykawką)


biten

imiesłów przeszły bierny (perfektparticip) od bita


svärm

zobacz też: flock • hjord • koppel • skock • stim • svärm (stada zwierząt)

rój (owadów, ludzi), chmara (owadów, ptaków), mrowie (ludzi)


samvete

fraza czasownikowa ha något på sitt samvete

przysłowie ett gott samvete är den bästa huvudkudden


slak

fraza czasownikowa balansera på slak lina

wyczerpany, zmęczony, znużony, strudzony


ruva

zobacz też: häcka • para sig • värpa • ruva • kläcka (wylęganie)

obmyśliwać, planować (często coś złego), knuć


Andromache

gr. Ἀνδρομάχη


harma

szw. harm + -a → oburzenie + …tworzy czasownik

nie mylić z: härma → naśladować


harma

nie mylić z: härma → naśladować


harma

nie mylić z: härma → naśladować


vred

gałka (obrotowa) (np. do otwierania drzwi)


uppåt

wzwyż czegoś (np. ściany), pod górę czegoś (np. wzniesienia), w górę czegoś (np. rzeki)


uppåt

(w funkcji orzecznika) w dobrym humorrze


kisa

nie mylić z: kissa → siusiać


bulgur

tur. bulgur < arab. برغل < pers. برغول, pers. پرغول


öststat

Stosowane także w odniesieniu do dzisiejszych krajów postkomunistycznych, z pejoratywnym wydźwiękiem i sugestią zacofania.


nagga

zobacz też: bita • gnaga • hugga • knapra • nafsa • nagga • tugga (sposoby gryzienia)


säde

por. säd • sådd

materiał siewny (np. nasiona, bulwy, cebulki)


frasa

nie mylić z: fräsa → syczeć; frezować

zobacz też: frasa • knastra • krasa • prassla • rassla • spraka (trzaskanie)

szeleścić, trzeszczeć, trzaskać, chrzęścić


ös

nie mylić z: os → odór

(np. w sporcie, muzyce) intensywność, dynamiczność, ruch, żywiołowość


Kafarnaum

(1.1) łac. Capharnaum < gr. Καπερναούμ < hebr. כפר נחום (kefar nachum) → dosł. „wioska Nahuma”


trug

nakłanianie, przekonywanie, naleganie, wymuszanie


ducka

nie mylić z: duka → nakrywać; przygotowywać

schylać się dla uniknięcia czegoś, uchylać się przed czymś, robić unik

uchylać się od czegoś, wymigiwać się, wykręcać się


dera

por. deras


röt

nie mylić z: rött → czerwony

częstszą formą jest röet


röt

nie mylić z: rött → czerwony


röta

nie mylić z: rota → grzebać, nie mylić z: råtta → szczur


il-

nie mylić z: ill- → …wyraża zło

…dodawany dla wyrażenia szybkiego przeprowadzenia lub przetransportowania czegoś


lätt som en plätt

zobacz też: Indeks:Szwedzki - Związki frazeologiczne


när det kommer till kritan

Porównanie do sytuacji, gdy przychodzi czas spłacenia długu (dawniej karczmarze zaznaczali dług kredą na tablicy).

por. när allt kommer omkring

jak przyjdzie co do czego; (dosł. gdy przychodzi do kredy)


Jesus Kristus

(1.1) łac. Iesus Christus < gr. Ἰησοῦς Χριστός


ergofobi

gr. ἔργον (érgon) → praca + szw. fobi < gr. φόβος (fobos) → strach


tegen

imiesłów przeszły bierny (perfektparticip) od tiga (w złożeniach)


åldras

Svenskor åldras snabbt.


slagg

żużel (masa powstająca przy wytapianiu metali)


fela

(2) szw. fel + -a → błąd + …tworzy czasownik

przysłowie att fela är mänskligt • det är mänskligt att fela • även den bäste kan fela


piller

fraza czasownikowa svälja det beska pillret


jokk

płnlap. johka, lule jåhkkå, Błąd! Brak szablonu dla skrótu 'skolt' jokk o tym samym znaczeniu

zobacz warianty: jåkk

zobacz też: rännil • bäck • jokk • å • ström • flod • älv • biflod • eda • fors • dike • kanal (woda płynąca korytem)


livegenskap

szw. livegen + -skap → poddany + …tworzy rzeczownik

Słowo livegenskap jest derywatem szw. livegen + -skap → poddany + „bycie jakimś”, a nie złożeniem szw. liv + egenskap → życie + właściwość.


gissel

wić (organellum ruchu organizmów jednokomórkowych)


reell

nie mylić z: rejäl → solidny

rzeczywisty, realny, faktyczny, namacalny

prawdziwy (zgodny z rzeczywistością, a nie taki jak się wydaje), faktyczny, właściwy


glosa

por. ord

słówko (szczególnie przy nauce języka obcego)


sloka

nie mylić z: sluka → połykać

zwisnąć, zwiesić się, opuścić się, opaść, oklapnąć; zwiesić, opuścić coś


myr

bagno, moczary, mokradło, teren podmokły, torfowisko, trzęsawisko


hunsa

pomiatać kimś, poniewierać kimś; traktować jak psa


omaka

(2.1) szw. omak + -a → kłopot + …tworzy czasownik

nie dobrany, nie do pary, nie tworzące pary


ärlighet

prawość, prostolinijność, szczerość, otwartość, uczciwość


skälva

skälva av lycka / förväntan / lust / åtrå


viga

nie mylić z: vigga → pożyczać pieniądze

poświęcać coś ( swój czas) czemuś ( rozrywce)


tofsmes

Lophophanes cristatus, czubatka europejska, czubatka


hålla vid makt

zobacz warianty: vidmakthålla

utrzymywać, podtrzymywać coś, co trwało do tej pory; dosł. utrzymywać przy władzy


över huvud taget

od st.szw. ovir hovudh = över huvud → dosł. ponad głowami, które dawniej było terminem handlowym, np. przy handlu bydłem, i oznaczało „z grubsza licząc“, tzn. w przypadku bydła: „nie licząc głów“.

zobacz warianty: överhuvud taget • överhuvudtaget


vidmakthålla

zrost od: szw. hålla + vid + makt → utrzymywać + przy + władza

zobacz warianty: hålla vid makt

utrzymywać, podtrzymywać coś, co trwało do tej pory

Den tillväxttakt på imponerande 4 procent, som uppnåddes under årets andra kvartal, blir svår att vidmakthålla.

Szybkość wzrostu o imponującej wartości 4 procent, która została osiągnięta w drugim kwartale tego roku, będzie trudno utrzymać.


pollare

nie mylić z: polare → kolega

pachołek, pachoł, poler, knecht (na nabrzeżu lub na statku)


så sent som

por. först • tidigast • inte förrän

nie dalej jak, jeszcze w pewnym czasie w przeszłości; (dla wyrażenia, że coś się działo niedawno)

Vi gifte oss så sent som förra året.

Pobraliśmy się nie dalej jak w zeszłym roku.

Så sent som i morse regnade det.


stia

zobacz też: hönshus • stia • svinstia • ladugård • fähus • stall (zagrody dla zwierząt)


Sebulon

łac. Zabulon < gr. Ζαβουλών < hebr. זבולון (zevulun/zvulun)


Mose

(1.1) łac. Moses < gr. Μωησής, gr. Μωσῆς < hebr. משה


homiletik

gr. ὁμιλητική


be-

zobacz słowa zaczynające się od „be-”

…dodawany do czasowników nieprzechodnich; tworzy czasownik przechodni

…dodawany do czasowników przechodnich modyfikując obiekt czasownika pierwotnego: obiektem (dopełnieniem bliższym) staje się pierwotne dopełnienie dalsze

…dodawany do czasowników przechodnich modyfikując obiekt czasownika pierwotnego: obiektem staje się całość obejmująca obiekt pierwotny

…dodawany do czasowników przechodnich modyfikując obiekt czasownika pierwotnego: obiekt staje się konkretniejszy lub bardziej obrazowy

…dodawany do tematu fleksyjnego rzeczownika wraz z przyrostkiem -a; tworzy czasownik wyrażający wyposażanie w to, co określa rzeczownik

…dodawany do rzeczowników modyfikując ich znaczenie w specyficzny sposób - bez jakichś wyraźnych reguł

…dodawany do tematu fleksyjnego przymiotnika wraz z przyrostkiem -a; tworzy czasownik wyrażający nadawanie cechy określonej przymiotnikiem

…dodawany do przymiotników modyfikując ich znaczenie w specyficzny sposób - bez jakichś wyraźnych reguł


tagen

imiesłów przeszły bierny (perfektparticip) od ta


brännsår

Lättare brännsår läker oftast av sig själva.

Lżejsze rany oparzeniowe leczą się najczęściej same.


sträva

próbować, starać się, usiłować, zabiegać


fingo

Obecna forma: fick

daw. liczba mnoga czasu przeszłego (preteritum) od få; dostali


ynka

żałosny, nędzny, marny, znikomy, nic nie znaczący


harmlös

szw. harm + -lös → oburzenie + …wyraża brak

nieirytujący, łagodny, niewinny, nieszkodliwy


knorr

zrzędzenie, narzekanie, biadolenie, gderanie, kwękanie


-ad

zobacz też: -ad • -d • -dd • -en • -t (przyrostki tworzące perfektparticip)

zobacz słowa kończące się na „-ad”

…dodawany do tematu fleksyjnego czasownika 1. koniugacji; tworzy perfektparticip (imiesłów przymiotnikowy bierny) lub przymiotnik odczasownikowy w formie podstawowej (forma nieokreślona, liczba pojedyncza, rodzaj wspólny) -ony, -ny, -ty

bakad

pieczony • botad → wyleczony • målad → malowany • tvättad → uprany, umyty • drunknad → zatonięty


ynkrygg

szw. ynka + rygg → żałosny/nędzny + plecy/kręgosłup

por. ryggradslös → bez charakteru, bez kręgosłupa


-lig

zobacz słowa kończące się na „-lig”

…dodawany do tematu słowotwórczego rzeczownika, czasownika, przymiotnika lub przysłówka; tworzy przymiotnik w formie nieokreślonej liczby pojedynczej, rodzaju wspólnego

daglig

dzienny, codzienny • kornlig → ziarnisty • stillig → stylowy

blåslig

wietrzny • förskräcklig → przeraźliwy, straszny • ätlig → zjadliwy

renlig

schludny, czysty • riklig → obfity, bogaty

västlig


ynklig

szw. ynka + -lig → żałować + …tworzy przymiotnik

godny pożałowania, żałosny, nędzny, marny, mizerny, lichy


skyddsling

szw. skydd + -ling → ochrona + …tworzy rzeczownik


-ling

zobacz słowa kończące się na „-ling”

…tworzy rzeczownik rodzaju wspólnego, który w staroszwedzkim wyrażał zdrobnienie

brottsling

przestępca • brylling → kuzyn trzeciego stopnia • främling → obcy • killing → koźlę • pyssling → karzeł • gässling → gąsię • rymling → zbieg • sjukling → chory • skyddsling → pupil • syssling → kuzyn drugiego stopnia • särling → dziwak • yngling → młodzieniec • älskling → kochany • änkling → wdowiec • ättling → potomek


frän

o smaku ostry, cierpki; o zapachu ostry, gryzący


den som gapar över mycket mister ofta hela stycket

zobacz warianty: den som gapar efter mycket mister ofta hela stycket


den som gapar efter mycket mister ofta hela stycket

Według bajki o psie, który płynął przez rzekę z kawałkiem mięsa w pysku. Gdy zobaczył swe odbicie w wodzie, otworzył pysk aby chapnąć odbity w wodzie kawałek mięsa i w ten sposób stracił prawdziwy.

zobacz warianty: den som gapar över mycket mister ofta hela stycket

nie chwytaj więcej, gdy masz już dużo; kto wiele obejmuje, mało utrzymuje; ten, kto rozdziawia gębę na wiele, często traci cały kawałek


ill-

nie mylić z: il- → …wyraża szybkość

zobacz słowa zaczynające się od „ill-”


marig

(o drzewach) skarłowaciały i splątany (z pokręconymi gałęziami)

pokrętny, zawiły, kłopotliwy, uciążliwy, trudny


illröd

szw. ill- + röd → …wzmacniające + czerwony


illvråla

szw. ill- + vråla → …wzmacnia znaczenie + wrzeszczeć


idka

uprawiać, zajmować się, praktykować, oddawać się, poświęcać się


idel

…oznacza ograniczenie, wyróżnienie, wyodrębnienie jedynie, wyłącznie, tylko, sam


rent ut

zobacz warianty: rentut

por. rent av


rentav

zobacz warianty: rent av

por. rentut

…uwydatnia wysoki stopień nasilenia, zwraca szczególną uwagę na coś: wręcz, nawet


beskärd del

należna część, należny udział (szczególnie, gdy ten udział jest duży albo za duży)


viga till den sista vilan

pochować w sposób uroczysty; wyświęcać na ostatni spoczynek


var och varannan

figura stylistyczna: para słów (ordpar) prawie każdy, niemal każdy (w znaczeniu negatywnym: za dużo czegoś); (dosł. każdy i co drugi)


beskärd

imiesłów przeszły bierny (perfektparticip) od beskära → obdarzać


fyra ögon ser mer än två

przysłowie fyra ögon ser mer än två, men sex är för mycket

co jeden przeoczy, to drugi zauważy; mądrze radzić się innych; co dwie głowy, to nie jedna; czworo oczu widzi więcej niż dwoje


fyra ögon ser mer än två, men sex är för mycket

por. fyra ögon ser mer än två • ju fler kockar desto sämre soppa

nie radź się za dużo innych; gdzie kucharek sześć, tam nie ma co jeść; czworo oczu widzi więcej niż dwoje, ale sześcioro jest za dużo


-d

zobacz słowa kończące się na „-d”

…dodawany do tematu fleksyjnego czasownika 2. koniugacji, kończącego się dźwięczną spółgłoską; tworzy perfektparticip (imiesłów przymiotnikowy bierny lub przymiotnik odczasownikowy) w formie podstawowej (forma nieokreślona, liczba pojedyncza, rodzaj wspólny)


föreviga

szw. för- + evig + -a → realizacja + wieczny + utworzenie czasownika

Słowo föreviga pochodzi od evig → wieczny, a nie od viga → wyświęcać. Zatem akcentowana jest zgłoska -e-.


beskära

(1.1-2) szw. be- + skära → …ukonkretniające + ciąć

(1.3) szw. be- + skära → …ukonkretniające + przest. oczyszczać


eremit

gr. ἐρημίτης


slokörad

rozczarowany, zawiedziony, przygnębiony; dosł. z oklapniętymi uszami


liljekonvalj

zobacz warianty: liljekonvalje


-örad

szw. öra + -ad → ucho + …tworzy przymiotniki

zobacz też: -bent • -fotad • -hjärtad • -huvad • -hyad • -hyllt • -hänt • -hövdad • -mynt • -ögd • -örad (tematy słowotwórcze tworzące przymiotniki na podstawie części ciała)

zobacz słowa kończące się na „-örad”

…dodawany na końcu wyrazu tworząc przymiotnik o znaczeniu: „mający uszy o własności określonej wyrazem głównym”; -uchy


-ögd

szw. öga + -d → oko + przyrostek tworzący przymiotniki

zobacz też: -bent • -bröstad • -fotad • -hjärtad • -hyad • -hyllt • -hänt • -hövdad • -mynt • -ögd • -örad (tematy słowotwórcze tworzące przymiotniki na podstawie części ciała)

zobacz słowa kończące się na „-ögd”

…dodawany na końcu wyrazu tworząc przymiotnik o znaczeniu: „mający oczy o własności określonej wyrazem głównym”; -oki


då och då

ˈdoː ˌɔ ˈdoː

figura stylistyczna: para słów (ordpar) czasami; (dosł. wtedy i wtedy)


skyddsympning

szw. skydd + ympning → ochrona + szczepienie


resning

szw. resa + -ning → stawiać + utworzenie rzeczownika

por. överklagande

nie mylić z: rensning → czyszczenie

stawianie, postawienie, wznoszenie, wzniesienie

(o osobowości) prawość, szlachetność, cnota


hit och dit

por. hit eller dit • här och där • än här, än där

figura stylistyczna: para słów (ordpar) w różnych kierunkach; to tu, to tam; tu i tam; tam i sam


vånda

udręka spowodowana lękiem lub bojaźnią, trwoga


här och där

por. här och var • lite här och var • lite varstans • än här, än där • hit och dit

figura stylistyczna: para słów (ordpar) w różnych miejscach, tu i tam, tam i sam


livegen

st.szw. lif + eghin → życie/ciało + posiadany (eghin = imiesłów przymiotnikowy od ägha → posiadać)

poddany, należący do pana, niewolniczo przywiązany do miejsca; szczególnie o chłopach: pańszczyźniany


moderliv

por. livmoder


fornsvenska

język staroszwedzki, używany w dawnej Szwecji w okresie między XIII a XVI wiekiem


föresats

przysłowie vägen till helvetet är stenlagd med goda föresatser


varig

szw. var + -ig → ropa + …tworzy przymiotnik


så när

zobacz warianty: sånär

prawie, niemal, nieomal, omal, o mało co


rövarkula

jaskinia zbójecka; szerzej: siedziba rozbójników

siedziba kanciarzy lub półświatka, melina, dziura

podłe mieszkanie, melina, nora, burdel, bajzel, pieprznik


skräda

nie mylić z: skrädda → kroić i szyć

oddzielać niepożądane składniki, odsiewać, przebierać; w szczególności: przesiewać mąkę; oczyszczać rudę mineralną; ociosywać drewno z kory


inte skräda orden

nie przebierać w słowach, mówić bez ogródek, mówić bez owijania w bawełnę, mówić prosto z mostu


bränna vid

zobacz warianty: vidbränna


-dd

zobacz słowa kończące się na „-dd”

…dodawany do tematu fleksyjnego czasownika 3. koniugacji; tworzy perfektparticip (imiesłów przymiotnikowy bierny lub przymiotnik odczasownikowy) w formie podstawowej (forma nieokreślona, liczba pojedyncza, rodzaj wspólny)


veder-

zobacz słowa zaczynające się od „veder-”

…oznacza związek z czymś pobliskim lub skierowanie do kogoś

…oznacza ponowienie lub powrót do poprzedniego stanu


minsann

szw. min sann < st.szw. a mina sann = på min sanning; på min ära → na mój honor

…potwierdzająca, że coś jest zgodne z prawdą, z rzeczywistością: naprawdę, doprawdy, słowo daję

Det ska du minsann få ångra!

…wyrażająca zdziwienie mówiącego: naprawdę?, doprawdy?

Jaså, minsann?


gnaga

nie mylić z: gnägga → rżeć

zobacz też: bita • gnaga • hugga • knapra • nafsa • nagga • tugga (sposoby gryzienia)

(np. o uczuciach) drążyć, dręczyć, niepokoić, męczyć


härs

pochodzi z XVII w. od szw. här → tu, prawdopodobnie jako rym do tvärs

(tylko w zwrotach z tvärs) w kierunku mówiącego


värja

zobacz też: lans • spjut • värja • rapir • bajonett • florett • dolk • kniv (broń kłująca)

zobacz też: svärd • sabel • stridsyxa (broń sieczna)


vedervärdig

szw. veder- + värdig → …oznacza przeciwieństwo + godny

odrażający, ohydny, wstrętny, obrzydliwy


vedernamn

szw. veder- + namn → przedrostek oznaczający związek + imię


baklås

w zwrotach: pozycja zatrzaśnięta np. zamka, który nie da się otworzyć


perenn

zobacz też: annuell • bienn • perenn (rodzaje roślin według długości życia)


hårdragen

Imiesłów przymiotnikowy (perfektparticip) od hårdra, od szw. hår + dra → włosy + ciągnąć. Znaczenie (1.1) jest przenośnym znaczeniem od nie używanego już dosłownego znaczenia ciągnięty za włosy.

W tym samym znaczeniu używane jest też słowo hårddragen, które dosłownie mogłoby znaczyć mocno ciągnięty, od szw. hård + dra → twardy, mocny + ciągnąć. Jest to logiczne, jednak jest uważane za niepoprawne.

naciągany, naginany, szyty grubymi nićmi


hårdra

Znaczenie (1.1) jest przenośnym znaczeniem od nie używanego już dosłownego znaczenia ciągnąć za włosy.

W tym samym znaczeniu używane jest też słowo hårddra, które dosłownie mogłoby znaczyć mocno ciągnąć, od szw. hård + dra → twardy, mocny + ciągnąć. Jest to logiczne, jednak jest uważane za niepoprawne.

zobacz warianty: hårdraga

naciągać do ostateczności, naginać na siłę


-skap

Rzeczowniki z przyrostkiem -skap mogą być albo rodzaju wspólnego (np. en vänskap), albo nijakiego (np. ett broderskap).

zobacz też: -a • -and • -ant • -are • -dom • -er-erska • -essa • -i • -ing • -inna • -ism • -issa • -ist • -it • -ska • -skap • -ör • -ös (przyrostki tworzące rzeczowniki od rzeczowników)

zobacz też: -a • -an • -ande • -are • -else • -ende • -ent • -eri • -ing • -nad • -ning • -sel • -skap • -st (przyrostki tworzące rzeczowniki od czasowników)

zobacz też: -dom • -er • -het • -ing • -is • -ism • -itet • -lek • -o • -skap (przyrostki tworzące rzeczowniki od przymiotników)

zobacz słowa kończące się na „-skap”

…dodawany do tematu fleksyjnego rzeczownika; tworzy rzeczownik w formie podstawowej (forma nieokreślona, liczba pojedyncza) wyrażający własność lub stan określony rzeczownikiem podstawowym; albo określający grupę przedmiotów lub osób, zjawisko, terytorium itp. mające związek z rzeczownikiem podstawowym

…dodawany do tematu fleksyjnego czasownika; tworzy rzeczownik w formie podstawowej (forma nieokreślona, liczba pojedyncza) wyrażający stan wykonywania czynności określonej czasownikiem, albo jej obiekt lub wynik

…dodawany do tematu fleksyjnego przymiotnika; tworzy rzeczownik w formie podstawowej (forma nieokreślona, liczba pojedyncza) wyrażający własność lub stan określony przymiotnikiem, albo przedmiot, zjawisko, itp. mające własność określoną przymiotnikiem


vägen till helvetet är stenlagd med goda föresatser

zobacz warianty: vägen till helvetet är kantad med goda föresatser

…poucza, że nawet najlepsze zamiary niewiele są warte, jeśli nie są urzeczywistnione czynem: dobrymi chęciami piekło jest wybrukowane; (dosł. droga do piekła jest wybrukowana dobrymi zamiarami)


föresätta sig

(mocno) postanowić, postawić sobie za zadanie (zwłaszcza trudne)


nätt och jämnt

figura stylistyczna: para słów (ordpar) ledwo wystarczająco, z małym zapasem, zaledwie; ledwo i równo


-ande

zobacz też: -ande • -ende (przyrostki tworzące presensparticip)

zobacz też: -abel • -ad • -aktig • -ande • -ant • -ativ • -bar • -d • -en • -ende • -ibel • -ig • -lig • -sam • -sk • -t • -tiv (przyrostki tworzące przymiotniki od czasowników)

zobacz słowa kończące się na „-ande”

…dodawany do tematu fleksyjnego czasownika nie kończącego się na długą samogłoskę; tworzy presensparticip (imiesłów przymiotnikowy czynny lub przysłówkowy) lub przymiotnik

…dodawany do tematu fleksyjnego czasownika; tworzy rzeczownik w formie podstawowej (forma nieokreślona, liczba pojedyncza) wyrażający stan wykonywania czynności określonej czasownikiem, albo jej podmiot


hårfäste

szw. hår + fäste → włosy + umocowanie, oparcie

granica między czołem, a włosami na głowie


hårddra

jest również logicznym wyprowadzeniem od szw. hård + dra → mocny + ciągnąć, jednak takie użycie uważane jest za niepoprawne. Poprawne jest hårdra w tym znaczeniu.

zobacz warianty: hårddraga

(używane lecz niepoprawne) naciągać do ostateczności, naginać na siłę


hårddragen

Imiesłów przymiotnikowy (perfektparticip) od hårddra, od szw. hård + dra → twardy + ciągnąć.

jest również logicznym wyprowadzeniem od szw. hård + dra → mocny + ciągnąć, jednak takie użycie uważane jest za niepoprawne. Poprawne jest hårdragen w tym znaczeniu.

(używane lecz niepoprawne) naciągany, naginany, szyty grubymi nićmi


varunder

Civilisationen är en tunn, polerad yta, varunder döljs den aggressivitet som människan tvingas undertrycka.

Cywilizacja jest cienką, wygładzoną powierzchnią, pod którą kryje się agresywność, którą człowiek jest zmuszany tłumić.

Nu följde en lång, härlig paus varunder alla for iväg och badade och sedan fiskade.

Teraz nastąpiła długa, wspaniała przerwa, podczas której wszyscy odjechali kąpać się, a potem łowić ryby.


ända in i kaklet

od ok. 2001r., z żargonu sportowego w pływactwie: "aż do dotknięcia kafelka na końcu basenu pływackiego", rozprzestrzenione na inne gałęzie sportu oraz na żargon polityczny

aż do końca, aż do osiągnięcia celu; dosł. aż w kafelek


tillförsikt

odczas. od szw. till + förse → …partykuła + zaopatrywać < st.szw. forsea → doglądać, obecnie szw. för- + se → …wyraża realizację + oglądać


vedermäle

szw. veder- + mäle → przedrostek oznaczający odpowiedniość + mowa


stråtrövare

por. bildrulle → pirat drogowy

rozbójnik drogowy (który napada podróżujących drogą)


försaka

szw. för- + saka → …wyraża realizację + daw. zaprzeczać; odrzucać


på ett hår när

o mały włos, nieomal; dosł. o włos blisko


bli annat ljud i skällan

zobacz warianty: vara annat ljud i skällan

zmieniać zachowanie, nastawienie , śpiewać na inną nutę, inaczej śpiewać; dosł. inny staje się dźwięk w dzwonku


-het

zobacz słowa kończące się na „-het”

…dodawany do przymiotnika; tworzy rzeczownik wyrażający fakt posiadania cechy określonej przymiotnikiem, albo przedmiot, osobę lub sytuację posiadającą tę cechę; -ość


-an

zobacz słowa kończące się na „-an”

…dodawany do tematu fleksyjnego czasownika tworząc rzeczownik

…dodawany do nazw pewnych krajów lub krain tworząc nazwę narodowości

…dodawany na końcu wyrazu tworząc przysłówek o znaczeniu: „od tego, co określa wyraz główny”


förtröstan

szw. förtrösta + -an → pocieszać + …tworzy rzeczownik

hysa förtröstan inför något / vara full av förtröstan inför något


huttra

por. darra • skaka • skälva • frossa


kraxa

zobacz też: korp • kråka

(o ptakach, np. o wronach, krukach) krakać

(o ludziach) mówić ochryple lub chrapliwie


duns

zobacz też: stöt • knuff • puff • skuff • törn • slag • dunk • duns • smäll • smocka (rodzaje uderzeń)


fösa

o zwierzętach, ludziach: pędzić, gnać, popędzać

o przedmiotach: pchać, posuwać, popychać


yppa

pojawiać się, wyłaniać się, powstawać, nadarzać się, nastręczać się


ta sig vatten över huvudet

przysłowie man ska inte ta sig vatten över huvudet

…podejmować się rzeczy przekraczających swoje możliwości: porywać się z motyką na słońce; dosł. brać sobie wodę ponad głowę


vederhäftig

szw. veder- + häfta + -ig → …wyraża wzajemność + tu: być zobowiązanym + …tworzy przymiotnik

kompetentny, autorytatywny, wiarygodny, godny zaufania


framdeles

od zob. framledes przekształconego na wzór alldeles

zobacz warianty: framledes


gitta

por. palla

móc, potrafić, dać radę, być w stanie, móc się zmusić; chcieć się


framledes

st.szw. framleþis → dalej na drodze < st.szw. fram + led → naprzód + droga, ze znaczeniem przeniesionym na czas: w przyszłości

zobacz warianty: framdeles


betvinga

szw. be- + tvinga → przedrostek ukonkretniający + zmuszać

(o walce, często z użyciem siły) pokonać, poskromić, ujarzmić

(np. o uczuciach) przemóc, zmóc, ujarzmić, stłumić

(np. uczuciowo) zniewalać, uwodzić, oczarowywać, urzekać


härför

nie mylić z: därför → dlatego


härskri

por. ramaskri


frände

zobacz też: anförvant • anhörig • bekant • broder • följeslagare • frände • gelike • kollega • kompanjon • parhäst • partner • släkting • vän (przyjazne związki między ludźmi)


kovända

szw. ko + vända → krowa + zawracać; dosł. zawracać jak krowa

wykonywać zwrot łodzią żaglową z rufą pod wiatr, halsować z wiatrem


stycke

nie mylić z: styck → sztuka

utwór artystyczny: sztuka (np. teatralna), dzieło (np. muzyczne)


kopparstick

por. stålstick


skäll

nie mylić z: skäl → przyczyna, rozgałęzienie


likmätigt

szw. lik + mätig + -t → podobny + zgodny, współmierny + przyrostek tworzący przysłówki

por. rättmätig


sisu

od fiń. sisu → temperament, waleczność, gniew

wytrwałość, uporczywość, nieugiętość, waleczność


tvätta en byk

Zamiast formy nieokreślonej "en byk" używa się też formy określonej "den byken", a także z zaimkiem dzierżawczym "sin byk".

ujawniać żenujące lub kłopotliwe sprawy, prać brudy, wywlekać brudy


menlig

szw. men + -lig → szkoda + przyrostek tworzący przymiotniki


gripas av stora skälvan

wariant do: få stora skälvan; zostać złapanym przez silne dreszcze


få stora skälvan

zobacz warianty: gripas av stora skälvan

mocno się przestraszyć lub zdenerwować, dostać pietra, dostać cykora; dostać silnych dreszczy


det vete katten

prawdopodobnie jest eufemizmem od det vete fan, pochodzącym z pradawnych wierzeń, w których diabeł występował w postaci kota

nie mam pojęcia!, żebym to ja wiedział!, bo ja wiem!, licho wie!, diabli wiedzą!; żeby to kot wiedział


bita i gräset

polec (w walce), gryźć ziemię; gryźć trawę


gå över ån efter vatten

por. gå inte över ån efter vatten

zadawać sobie niepotrzebny trud, niepotrzebnie się fatygować, drwa do lasu nosić, do boru szyszki wozić; iść przez strumień po wodę


ränderna går aldrig ur

Pochodzi z wierszyka:
:: Zebran är ett randigt djur,
:: ränderna går aldrig ur.
::
:: Zebra jest zwierzęciem pręgowanym,
:: [jej] pręgi nigdy nie schodzą.

autorstwa Ernsta Meyera (1854-1914), a opublikowanego w książeczce „ABC-bok, dem klokom till förnöjelse och dem enfaldigom till lärdom“, 1894.

…mówi, że pierwotne, podstawowe cechy pozostają na zawsze; że trudno zmienić swoje stare przyzwyczajenia i zachowania: czym skorupka za młodu nasiąknie, tym na starość trąci; : pręgi nigdy nie schodzą


jämnmod

spokój ducha, opanowanie (w kłopotliwej sytuacji)


ha en trasa med i byken

(skrycie) brać udział (w jakiejś podejrzanej działalności), maczać w czymś palce; mieć szmatę w praniu


byxmyndig

szw. byxa + myndig → spodnie + pełnoletni

W Szwecji wiek zgody wynosi 15 lat.

seksualnie pełnoletni, taki, który osiągnął wiek zgody / wiek przyzwolenia (na czynności seksualne z inną osobą)


bestycka

szw. be- + stycke → …wyposażanie + tu: działo

nie mylić z: besticka → przekupywać

wyposażać w artylerię, uzbrajać np. fortecę, okręt


trettondag

zobacz warianty: trettondedag

(zwykle w formie określonej trettondagen) = trettondedag jul


julkrubba

szw. jul + krubba → Boże Narodzenie + żłób

żłobek betlejemski, szopka bożonarodzeniowa


trettondag jul

zobacz warianty: trettondedag jul


julsång

szw. jul + sång → Boże Narodzenie + pieśń

Jedną z najpopularniejszych szwedzkich pieśni bożonarodzeniowych jest: „Nu tändas tusen juleljus“ → „Tysiąc świeczek świątecznych zapala się teraz“.


trettondedag

szw. trettonde + dag → trzynasty + dzień

zobacz warianty: trettondag

(zwykle w formie określonej trettondedagen) = trettondedag jul


avlöva

szw. av + löv + -a → partykuła wyrażająca pozbawianie + liść + przyrostek tworzący czasowniki

pozbawiać jakąś działalność istotnych części, okrajać, redukować


trettondedag jul

szw. trettonde + dag + jul → trzynasty + dzień + Boże Narodzenie = trzynasty dzień okresu Bożego Narodzenia (licząc od pierwszego dnia świąt Bożego Narodzenia)

W dawniejszych czasach był to ostatni dzień okresu Bożego Narodzenia w Szwecji. W XVII. wieku wydłużono okres Bożego Narodzenia do dwudziestu dni - wtedy dniem zakończenia okresu Bożego Narodzenia stał się tjugondedag jul.

zobacz warianty: trettondag jul • trettondedagen • trettondagen

zobacz też: advent • första advent • lucia / luciadagen • midvinter • vintersolstånd • midvinterblot • starbrak • jul • dan före dopparedan • dopparedagen / dopparedan / doppardagen / doppardan • julafton • juldagen • annandag jul • nyår • nyårsafton • nyårsdagen • trettondagsafton • trettondedag jul / trettondag jul / trettondedagen / trettondagen • tjugondedag jul / tjugondag jul / tjugondedag Knut / tjugondag Knut / tjugondedagen / tjugondagen • julgransplundring (okres Bożego Narodzenia)

święto Objawienia Pańskiego, Trzech Króli (6 stycznia)


annandag jul

zobacz też: advent • första advent • lucia / luciadagen • midvinter • vintersolstånd • midvinterblot • starbrak • jul • dan före dopparedan • dopparedagen / dopparedan / doppardagen / doppardan • julafton • juldagen • annandag jul • mellandagarna • nyår • nyårsafton • nyårsdagen • trettondagsafton • trettondedag jul / trettondag jul / trettondedagen / trettondagen • tjugondedag jul / tjugondag jul / tjugondedag Knut / tjugondag Knut / tjugondedagen / tjugondagen • julgransplundring (okres Bożego Narodzenia)

drugi dzień świąt Bożego Narodzenia (26 grudnia)


trettondagsafton

szw. trettondag + afton → Objawienie Pańskie + dzień poprzedzający święto

przeddzień święta Objawienia Pańskiego (Trzech Króli) (5 stycznia)


lika barn leka bäst

leka → bawią się jest starą formą liczby mnogiej od leka → bawić się, zaś współczesną formą jest leker → bawią się

ludzie najlepiej się czują i współpracują wśród sobie podobnych; równy rad równemu, ciągnie swój do swego; dosł. podobne dzieci najlepiej się bawią


juldag

szw. jul + dag → Boże Narodzenie + dzień

(zwykle w formie określonej juldagen) pierwszy dzień świąt Bożego Narodzenia (25 grudnia)

(zwykle w formie nieokreślonej) którykolwiek dzień świąt Bożego Narodzenia (24-26 grudnia)


annandag

por. tredjedag


istället för

zobacz warianty: i stället för


likbent

zobacz też: spetsvinklig • rätvinklig • trubbvinklig • likbent • liksidig (trójkąty)


till skillnad från

w odróżnieniu od czegoś, w przeciwieństwie do czegoś


mellandag

(zwykle w formie określonej l. mn. mellandagarna) dzień między Bożym Narodzeniem a Nowym Rokiem

(zwykle w formie określonej l. mn. mellandagarna) dzień między Bożym Narodzeniem a Objawieniem Pańskim

mierny dzień między dniami bardziej udanymi (np. bez specjalnych osiągnięć)


dråplig

przekomiczny, tak śmieszny, że aż boki zrywać, przezabawny


bländverk

szw. blända + verk → zwodzić + mechanizm

miraż, fatamorgana, przywidzenie, fantasmagoria, mamidło


läte

naturalne odgłosy lub nawoływania zwierząt


skrattar bäst som skrattar sist

nie ciesz się przedwcześnie, bo możesz być rozczarowany; ten się śmieje, kto się śmieje ostatni; najlepiej się śmieje ten, kto się śmieje ostatni


eldstad

miejsce (w pomieszczeniu) do palenia ognia (np. kominek)


tjugondag

zobacz warianty: tjugondedag

(w formie określonej tjugondagen lub w związkach wyrazowych) = tjugondedag jul


tjugondedag Knut

zobacz warianty: tjugondag Knut


tjugondag jul

zobacz warianty: tjugondedag jul


tjugondag Knut

przysłowia: tjugondag Knut dansas julen ut

zobacz warianty: tjugondedag Knut


tjugondedag

szw. tjugonde + dag → dwudziesty + dzień

zobacz warianty: tjugondag

(w formie określonej tjugondedagen lub w związkach wyrazowych) = tjugondedag jul


en katt bland hermelinerna

ktoś nie tak wytworny, znamienity, dostojny jak inni w towarzystwie; ktoś nie pasujący do lepszego towarzystwa; kot wśród gronostajów


tjugondedag jul

szw. tjugonde + dag + jul → dwudziesty + dzień + Boże Narodzenie = dwudziesty dzień okresu Bożego Narodzenia (licząc od pierwszego dnia świąt Bożego Narodzenia)

W tym dniu rozbiera się w Szwecji choinkę świąteczną oraz usuwa gwiazdy i świeczki z okien. Z rozbieraniem choinki często jest połączona zabawa dla dzieci z tańcami wokół choinki i śpiewami. Dawniej, a w niektórych rejonach jeszcze współcześnie, istniały bogatsze tradycje obchodzenia tego dnia.

zobacz warianty: tjugondag jul • tjugondedag Knut • tjugondag Knut • tjugondedagen • tjugondagen

ostatni dzień okresu Bożego Narodzenia (13 stycznia)


törn

nie mylić z: törne → cierń

nie mylić z: torn → wieża, cierń

ciężkie doświadczenie, cios, porażka, niepowodzenie


belacka

szw. be- + lacka → …wyraża obrazowość + daw. obmawiać

nie mylić z: bejaka → aprobować

obmawiać, oczerniać, obsmarowywać, szkalować


avsäga

zrzekać się (np. tronu), wyrzekać się, rezygnować


åstad

szw. å + stad < st.szw. af + stadh → z + miejsce


många bäckar små gör en stor å

z wielu małych części powstaje duża całość; wiele drobnych przyczynków składa się na coś wartościowego; ziarnko do ziarnka, a zbierze się miarka; dosł. wiele małych strumieni tworzy duży potok


noja

od 1965r., skrót od szw. paranoia → paranoja

szaleństwo (różnego rodzaju i natężenia), obłęd


såklart

zobacz warianty: så klart


såklart

zobacz warianty: så klart


surt, sa räven om rönnbären

Według bajki Ezopa o lisie, który nie mógł dosięgnąć winogron (rönnbären lepiej się rymuje z räven niż vindruvorna).

nie mogąc mieć czegoś pożądanego, udaje się, że to jest niewiele warte; dosł. kwaśne, rzekł lis o owocach jarzębiny


så klart

zobacz warianty: såklart


så klart

zobacz warianty: såklart

oczywiście!, naturalnie!, pewnie!, jasne!


julgransplundring

szw. julgran + plundra + -ing → choinka bożonarodzeniowa + ogałacać + przyrostek tworzący rzeczowniki

zob. tjugondedag jul

uroczystość rozbierania choinki bożonarodzeniowej, często połączona z zabawą dla dzieci z tańcami wokół choinki i śpiewami, obchodzona na zakończenie 20-dniowego okresu Bożego Narodzenia (około 13 stycznia)


vara på upphällningen

zob. slut

być na ukończeniu, kończyć się, być na skraju (np. wytrzymałości)


skärmytsling

spór, zatarg, scysja, dysputa, utarczka słowna


upphällning

szw. hälla upp + -ning → nalać (do pełna) + przyrostek tworzący rzeczowniki

fraza czasownikowa vara på upphällningen


bevandrad

szw. be- + vandra + -ad → przedrostek tworzący przechodniość + wędrować + przyrostek tworzący przymiotnik odczasownikowy


kyndelsmässa

szw. kyndel + mässa → pochodnia + msza < łac. missa candelarum → msza świateł

por. kyndelsmässodag

święto Ofiarowania Pańskiego, Matki Boskiej Gromnicznej (w niedzielę między 2–8 lutego)


kyndelsmässodag

szw. kyndel + mässa + dag → pochodnia + msza + dzień < łac. missa candelarum → msza świateł

por. kyndelsmässa • candelaria • Herrens frambärande i Templet

(zwykle w formie określonej kyndelsmässodagen) dzień Ofiarowania Pańskiego, Matki Boskiej Gromnicznej (niedziela między 2–8 lutego)


truga

zobacz warianty: tryga


truga

zobacz warianty: tryga

nakłaniać, przekonywać, namawiać, wymuszać (nalegając, nadskakując, naprzykrzając się itp.)


truga

zobacz warianty: tryga

(w celu nakłonienia, wymuszenia) nalegać, nadskakiwać, przypochlebiać się, naprzykrzać się


mannamod

odwaga godna prawdziwego mężczyzny, męstwo, męskość


skräna

szw. skrän + -a → wrzask + przyrostek tworzący czasowniki

wrzeszczeć, drzeć się, wydzierać się, głośno krzyczeć


vedermöda

szw. veder- + möda → …wyraża przeciwność + wysiłek