idol

idol – przedmiot, któremu oddaje się cześć


matka

por. abatiša; zobacz też: Indeks:Słowacki - Indeks terminów religijnych


eucharistia

(1.1) łac. eucharistia < gr. εὐχαριστία < gr. εὐχάριστος < gr. εὖ + χάρις


boh

odziedziczone ze st.słc. boh, z prasł. *bȍgъ


patriarcha

patriarcha – godność najwyższego dostojnika w Kościołach wschodnich


Biblia

(1.1) łac. Biblia < gr. βιβλία → księgi < gr. βυβλίον → księga


kult

kult (cześć oddawana bogom, przyrodzie itd.)


Mohamed

keď nejde Mohamed k hore, ide hora k Mohamedovi

keď nejde Mohamed k hore, musí ísť hora k Mohamedovi


Boh

Boh je všemocný.

Od Boha nepochádza nič zlé.

Wyraz Boh jako jeden z ostatnich w języku słowackim ma nadal oddzielną formę dla wołacza.

Słowo Boh jest częścią wielu wyrazów złożonych w języku słowackim, np. chvalabohu, vďakabohu, prepánaboha, panebože itp. W większości przypadków pisane jest wtedy łącznie.


chrám

Chrám svätého Petra

bazylika Świętego Piotra • Diov chrám v Olympii świątynia Zeusa w Olimpii


Eva

łac. Eva < gr. Εὔα (Eúa) < hebr. חַוָּה (ḥawwā)


zákon

Faradayov zákon elektromagnetickej indukcie

prawo indukcji elektromagnetycznej Faradaya


Mesiáš

łac. Messias < gr. Μεσσίας < hebr. משיח → pomazaniec

zobacz też: Indeks:Słowacki - Indeks terminów religijnych


noviciát

nowicjat – okres próbny dla kandydatów do zakonu


abbé

abbé - tytuł honorowy we francuskim Kościele katolickim


anjel

Anjel Boží, strážca môj, prosím ťa, vždy pri mne stoj!

Aniele Boży, stróżu mój, proszę cię, zawsze przy mnie stój!


mantra

mantra (wielokrotnie powtarzana fraza w hinduizmie i buddyzmie)


čistota

czystość – wstrzymywanie się od kontaktów seksualnych


Vianoce

priať šťastné a veselé Vianoce

życzyć szczęśliwego i wesołego Bożego Narodzenia

przysłowia: ak hus o Martine už po ľade chodí, zas okolo Vianoc v kaluži sa brodí

biele Vianoce, zelená Veľká noc; čierne Vianoce, biela Veľká noc

zelené Vianoce, biela Veľká noc; biele Vianoce, zelená Veľká noc

Nazwy świąt i pamiętnych dni piszemy wielką literą.

por. Boží hod • Hody • Kračún; zobacz też: Indeks:Słowacki - Indeks terminów religijnych • Indeks:Słowacki - Święta


relikvia

zazwyczaj w lm relikvie, relikwia – szczątki, pozostałości po świętych


adventný veniec

(1.1) słc. adventný + veniec → adwentowy + wieniec

zobacz też: dožinkový veniec • myrtový veniec • olivový veniec • vavrínový veniec


nirvána

sanskr. निर्वाण (nirvāṇa) < pali nibbāna (निब्बान)


Veľká noc

przysłowia: biele Vianoce, zelená Veľká noc; čierne Vianoce, biela Veľká noc

Pascha (w chrześcijaństwie obrządku wschodniego)

Fašiangy, Turíce, Veľká noc ide, kto nemá kožúška zima mu bude.

Mięsopust, Zesłanie Ducha Świętego, Wielkanoc idzie, kto nie ma kożuszka, będzie mu zimno.

Kresťania slávia Veľkú noc v prvú nedeľu po prvom jarnom splne mesiaca.

Chrześcijanie obchodzą Wielkanoc w pierwszą niedzielę po pierwszej wiosennej pełni Księżyca.

Nazwy świąt i pamiętnych dni piszemy początkową wielką literą.

por. Pascha; zobacz też: Svätý týždeň / Veľký týždeň • Smrtná nedeľa / Čierna nedeľa • Kvetná nedeľa / Palmová nedeľa • Zelený štvrtok / Veľký štvrtok • Veľký piatok • Biela sobota / Veľká sobota • Veľkonočná nedeľa • Veľkonočný pondelok • Biela nedeľa • Indeks:Słowacki - Indeks terminów religijnych • Indeks:Słowacki - Święta


archanjel

(1.1) łac. archangelus < gr. ἀρχάγγελος (archangelos)

Svätý Michal archanjel, bráň nás v boji, buď nám ochranou proti zlobe a úkladom diabla.

Święty Michale Archaniele, broń nas w walce, bądź nam obroną przeciw złobie i zasadzkom diabła.


kňaz

prasł. *kъnędzь < swn. kuning < pragerm. *kuningaz


Kvetná nedeľa

požehnávať bahniatka, palmy na Kvetnú nedeľu

przysłowia: Kvetná nedeľa s chladom, november s mrazom

Na Kvetnú nedeľu sa v kostoloch svätia bahniatka alebo palmy.

W Niedzielę Palmową w kościołach święci się bazie lub palmy.

por. Palmová nedeľa • Nedeľa utrpenia Pána; zobacz też: Svätý týždeň / Veľký týždeň • Smrtná nedeľa / Čierna nedeľa • Zelený štvrtok / Veľký štvrtok • Veľký piatok • Biela sobota / Veľká sobota • Veľkonočná nedeľa • Veľkonočný pondelok • Biela nedeľa • Veľká noc • Indeks:Słowacki - Indeks terminów religijnych • Indeks:Słowacki - Święta


Veľký piatok

Zelený štvrtok, Veľký piatok a Biela sobota

Na Slovensku Veľký piatok je dňom pracovného pokoja.

W Słowacji Wielki Piątek jest dniem wolnym od pracy.

W Słowacji święto to jest dniem wolnym od pracy.

Tylko pierwszy człon nazw świąt i pamiętnych dni zapisujemy wielką literą (jeśli w nazwie nie występują nazwy własne).

zobacz też: Svätý týždeň / Veľký týždeň • Smrtná nedeľa / Čierna nedeľa • Kvetná nedeľa / Palmová nedeľa • Zelený štvrtok / Veľký štvrtok • Biela sobota / Veľká sobota • Veľkonočná nedeľa • Veľkonočný pondelok • Biela nedeľa • Veľká noc • Indeks:Słowacki - Indeks terminów religijnych • Indeks:Słowacki - Święta


Smrtná nedeľa

przysłowia: ak je na Smrtnú nedeľu daždivo, bude v sypárňach prázdno a clivo

por. Čierna nedeľa; zobacz też: Svätý týždeň / Veľký týždeň • Kvetná nedeľa / Palmová nedeľa • Zelený štvrtok / Veľký štvrtok • Veľký piatok • Biela sobota / Veľká sobota • Veľkonočná nedeľa • Veľkonočný pondelok • Veľká noc • Biela nedeľa • Indeks:Słowacki - Indeks terminów religijnych • Indeks:Słowacki - Święta


Hromnice

błogosławić gromnice w Matki Boskiej Gromnicznej

przysłowia: ak je na Hromnice mráz, bude ich ešte päťdesiat ráz

ak svieti slnko na Hromnice, bude hojnosť žita a pšenice

keď na Hromnice sneh a vietor duje, to skorý príchod jari zvestuje

keď na Pavla kvapce, obúvaj si kapce a keď na Hromnice, ešte aj onuce

na Hromnice musí škovránok vrznúť i keby mal zamrznúť

Predstavenie Pána Ježiša (w Kościele ewangelickim)

Ofiarowanie Pańskie, Matki Boskiej Gromnicznej

2. februára sú Hromnice, čiže sviatok Obetovania Pána.

2 lutego jest Matki Boskiej Gromnicznej, czyli święto Ofiarowania Pańskiego.

Na Hromnice sa v kostoloch svätia hromničky.

W Matki Boskiej Gromnicznej w kościołach święci się gromnice.

por. Obetovanie Pána • Predstavenie Pána Ježiša • Očisťovanie Panny Márie; zobacz też: Indeks:Słowacki - Indeks terminów religijnych • Indeks:Słowacki - Święta


Biela sobota

adorácia pri Božom hrobe na Bielu sobotu

adoracja przy grobie Pańskim w Wielką Sobotę

požehnávať veľkonočné jedlá na Bielu sobotu

błogosławić wielkanocne potrawy w Wielką Sobotę

Na Bielu sobotu sa v kostoloch svätia veľkonočné jedlá.

W Wielką Sobotę w kościołach święci się wielkanocne potrawy.

por. Veľká sobota; zobacz też: Svätý týždeň / Veľký týždeň • Smrtná nedeľa / Čierna nedeľa • Kvetná nedeľa / Palmová nedeľa • Zelený štvrtok / Veľký štvrtok • Veľký piatok • Veľkonočná nedeľa • Veľkonočný pondelok • Biela nedeľa • Veľká noc • Indeks:Słowacki - Indeks terminów religijnych • Indeks:Słowacki - Święta


Zelený štvrtok

por. Veľký štvrtok; zobacz też: Svätý týždeň / Veľký týždeň • Smrtná nedeľa / Čierna nedeľa • Kvetná nedeľa / Palmová nedeľa • Veľký piatok • Biela sobota / Veľká sobota • Veľkonočná nedeľa • Veľkonočný pondelok • Biela nedeľa • Veľká noc • Indeks:Słowacki - Indeks terminów religijnych • Indeks:Słowacki - Święta


Popolcová streda

Pierwszy człon nazwy („Popolcová”) piszemy wielką literą, zaś drugi człon („streda”) – małą literą.


Veľkonočný pondelok

Veľkonočná nedeľa a Veľkonočný pondelok

Niedziela Wielkanocna i Poniedziałek Wielkanocny

por. polievací pondelok; zobacz też: Svätý týždeň / Veľký týždeň • Smrtná nedeľa / Čierna nedeľa • Kvetná nedeľa / Palmová nedeľa • Zelený štvrtok / Veľký štvrtok • Veľký piatok • Biela sobota / Veľká sobota • Veľkonočná nedeľa • Biela nedeľa • Veľká noc • Indeks:Słowacki - Indeks terminów religijnych • Indeks:Słowacki - Święta


Veľkonočná nedeľa

Niedziela Wielkanocna, Wielka Niedziela, Zmartwychwstanie Pańskie

por. Zmŕtvychvstanie Pána; zobacz też: Svätý týždeň / Veľký týždeň • Smrtná nedeľa / Čierna nedeľa • Kvetná nedeľa / Palmová nedeľa • Zelený štvrtok / Veľký štvrtok • Veľký piatok • Biela sobota / Veľká sobota • Veľkonočný pondelok • Biela nedeľa • Veľká noc • Indeks:Słowacki - Indeks terminów religijnych • Indeks:Słowacki - Święta


Kristus Pán

Narodil sa Kristus Pán, veseľme sa, z ruže kvietok vzkvitol nám, radujme se.

Narodil sa Kristus Pán, slovenská vianočná koleda, pesnicky.orava.sk

Toto je deň Krista Pána, radujme sa, aleluja.

zobacz też: Indeks:Słowacki - Indeks terminów religijnych


Svätý týždeň

por. Veľký týždeň; zobacz też: Smrtná nedeľa / Čierna nedeľa • Kvetná nedeľa / Palmová nedeľa • Zelený štvrtok / Veľký štvrtok • Veľký piatok • Biela sobota / Veľká sobota • Veľkonočná nedeľa • Veľkonočný pondelok • Biela nedeľa • Veľká noc • Indeks:Słowacki - Indeks terminów religijnych • Indeks:Słowacki - Święta


Veľký týždeň

por. Svätý týždeň; zobacz też: Smrtná nedeľa / Čierna nedeľa • Kvetná nedeľa / Palmová nedeľa • Zelený štvrtok / Veľký štvrtok • Veľký piatok • Biela sobota / Veľká sobota • Veľkonočná nedeľa • Veľkonočný pondelok • Biela nedeľa • Veľká noc • Indeks:Słowacki - Indeks terminów religijnych • Indeks:Słowacki - Święta


Dušičky

2. novembra sú Dušičky, čiže Pamiatka zosnulých.

2 listopada są Zaduszki, czyli Święto Zmarłych.

Nazwy świąt i pamiętnych dni piszemy wielką literą.

por. Pamiatka zosnulých • Spomienka na všetkých verných zosnulých; zobacz też: Halloween • Všetkých svätých • Indeks:Słowacki - Indeks terminów religijnych • Indeks:Słowacki - Święta


krížová cesta

por. kalvária; zobacz też: Indeks:Słowacki - Indeks terminów religijnych


Sedembolestná Panna Mária

sláviť sviatok Sedembolestnej Panny Márie

obchodzić święto Matki Bożej Siedmiobolesnej

Sedembolestná Panna Mária je patrónkou Slovenska.

Matka Boża Siedmiobolesna jest patronką Słowacji.

por. Sedembolestná Matka Božia • Matka sedembolestná • Sedembolestná matka • Sedembolestná; zobacz też: Indeks:Słowacki - Indeks terminów religijnych

Matki Bożej Siedmiobolesnej, Matki Bożej Bolesnej

15. septembra Slováci slávia sviatok Sedembolestnej Panny Márie.

15 września Słowacy obchoodzą święto Matki Bożej Siedmiobolesnej.

W Słowacji święto to jest dniem wolnym od pracy.

Tylko pierwszy człon nazw świąt i pamiętnych dni zapisujemy wielką literą (jeśli w nazwie nie występują nazwy własne).


aleluja

łac. alleluia < gr. ἀλληλούϊα < hebr. הללויה


baptistérium

baptysterium, chrzcielnica – pomieszczenie, budynek chrzcielny

chrzcielnica, baptysterium – naczynie chrzcielne


chasidizmus

chasydyzm – starożytny ruch religijny przeciwstawiający się hellenizacji


Veľká sobota

por. Biela sobota; zobacz też: Svätý týždeň / Veľký týždeň • Smrtná nedeľa / Čierna nedeľa • Kvetná nedeľa / Palmová nedeľa • Zelený štvrtok / Veľký štvrtok • Veľký piatok • Veľkonočná nedeľa • Veľkonočný pondelok • Biela nedeľa • Veľká noc • Indeks:Słowacki - Indeks terminów religijnych • Indeks:Słowacki - Święta


Božia Matka

inna pisownia Matka Božia; zobacz też: Indeks:Słowacki - Indeks terminów religijnych


Matka Božia

inna pisownia Božia Matka; zobacz też: Indeks:Słowacki - Indeks terminów religijnych


responzórium

(1.1) p.łac. responsorium < łac. responsorius < łac. respondere


helvétsky

kalwiński; helwecki (związany z reformacją i helweckimi konfesjami wiary)


kalvínsky

kalvínske tlače

druki kalwińskie (XVIII-wieczne teksty drukowane będące jedną z prób unormowania słowacczyzny)


augustiniánsky

augustiański – dotyczący augustianów, związany z augustianami


apoštolár

apostoł, apostolarz – prawosławna księga liturgiczna obejmująca pisma nowotestamentowe poza ewangeliami i Objawieniem św. Jana


apoštolovať

apostołować - szerzyć wiarę chrześcijańską


analoj

analogion, anałoj – pulpit cerkiewny, na którym umieszcza się księgi lub ikony


kalvinistický

kalwinistyczny, kalwiński – związany z kalwinizmem


kališník

kalikstyn, utrakwista, w ogólności: husyta


alžbetínsky

elżbietański – odnoszący się do elżbietanek


artikulárny

(1.1) Od 1681 roku, na mocy ogłoszonych przez sejm węgierski zebrany w Sopronie artykułów 25 i 26, protestantom wolno było posiadać jeden kościół w wolnym mieście królewskim. Kościoły te mogły być budowane tylko w miejscach na jakie zezwoliła komisja królewska. Tylko z najtańszych materiałów, co zazwyczaj oznaczało drewno..

artikulárne miesta

wyznaczone miejsca, gdzie protestanci mogli sprawować nabożeństwa • artikulárny kostol kościół artykularny (drewniany

bezwieżowy kościół dozwolony protestantom na mocy artykułów soprońskich)


krstiteľnica

chrzcielnica, baptysterium – część kościoła


konfuciánsky

konfucjański – związany z konfucjanizmem albo konfucjanistami


martýr

łac.kośc. martyr < gr. μάρτυρ (mártur) < gr. μάρτυς (mártus)