Veľká sobota

Tylko pierwszy człon nazw świąt i pamiętnych dni zapisujemy wielką literą (jeśli w nazwie nie występują nazwy własne).

por. Biela sobota; zobacz też: Svätý týždeň / Veľký týždeň • Smrtná nedeľa / Čierna nedeľa • Kvetná nedeľa / Palmová nedeľa • Zelený štvrtok / Veľký štvrtok • Veľký piatok • Veľkonočná nedeľa • Veľkonočný pondelok • Biela nedeľa • Veľká noc • Indeks:Słowacki - Indeks terminów religijnych • Indeks:Słowacki - Święta


protinožec

antypoda, zazwyczaj w lm protinožci – ktoś mieszkający po przeciwnej stronie Ziemi,


pravouhlý

prostokątny – mający jeden lub więcej kątów prostych


aténsky

ateński – związany z Atenami, dzisiejszą stolicą Grecji i starożytnym państwem-miastem


pinka lesná

Fringilla coelebs Linnaeus, zięba zwyczajna, zięba


tridsaťštyri

zobacz też: Indeks:Słowacki - Liczebniki


desaťuholníkový

dziesięciokątny – związany z dziesięciokątem, dziesięciobokiem


Božia Matka

inna pisownia Matka Božia; zobacz też: Indeks:Słowacki - Indeks terminów religijnych


Matka Božia

inna pisownia Božia Matka; zobacz też: Indeks:Słowacki - Indeks terminów religijnych


bernský

Bernský dohovor

konwencja berneńska (o prawie autorskim)


mníchovský

monachijski – dotyczący układu monachijskiego z 1938 roku, jego następstw i okoliczności


iberský

lub publicystycznie iberyjski (dot. Półwyspu Iberyjskiego)


drop veľký

Otis tarda, drop zwyczajny, drop, drop wielki


filológ

zobacz też: Indeks:Słowacki - Zawody


filologička

zobacz też: Indeks:Słowacki - Zawody


marťanský

marsjański – związany z Marsjanami, kosmitami


azylový

przeznaczony dla ludzi w potrzebie; dla tych, którzy stracili miejsce zamieszkania


embryogénny

embriogenetyczny, dotyczący rozwoju zarodkowego


cestovný

podróżny, podróżniczy (dotyczący podróży)


embryogenéza

rozwój zarodkowy, embriogeneza, embriogenia


technologička

zobacz też: Indeks:Słowacki - Zawody


japonista

japonista – osoba zajmująca się naukowo Japonią


katalánsky

kataloński – odnoszący się do Katalonii lub Katalończyków

kataloński – odnoszący się do języka katalońskiego


močový mechúr

zobacz też: Indeks:Słowacki - Części ciała


Peruán

zobacz też: Indeks:Słowacki - Kraje i narodowości


danajský dar

zobacz też: Indeks:Słowacki - Związki frazeologiczne


Sardínia

zobacz też: Abruzzy • Apúlia • Basilicata • Benátsko • Emilia-Romagna • Furlansko-Júlske Benátky • Kalábria • Kampánia • Lazio • Ligúria • Lombardsko • Marky • Molise • Piemont • Sardínia • Sicília • Toskánsko • Tridentsko-Horná Adiža • Umbria • Valle d’Aosta


uhorský

por. maďarský


SAV

Slovenská akadémia vied → Słowacka Akademia Nauk


VPN

Verejnosť proti násiliu → Społeczeństwo Przeciwko Przemocy


kršiak

zobacz też: Indeks:Słowacki - Ptaki


kršiak rybožravý

zobacz też: Indeks:Słowacki - Ptaki

Pandion haliaetus, rybołów zwyczajny, rybołów


orliak riečny

zobacz też: Indeks:Słowacki - Ptaki


kršiak rybár

zobacz też: Indeks:Słowacki - Ptaki


bocian biely

zobacz też: Indeks:Słowacki - Ptaki


orlovec

wojownik – ptak z rodzajów Nisaetus i Spizaetus


japonsky

po japońsku – w sposób zwyczajny dla Japończyków, Japonii


Ezdráš

łac. Esdras < hebr. עזרא, hebr. עזרה → pomoc


driek

talia, pas (część ubrania okrywającego tę część ciała)

trzon, korpus (środkowa część niektórych przedmiotów)


dokonale

doskonale – spełniając wszelkie oczekiwania, wymagania

doskonale – idealnie, zupełnie, całkowicie


pódium

podium, podest – podwyższenie dla mówiących publicznie


enzymatický

enzymatyczny – dotyczący enzymów; zachodzący z pomocą enzymów


durínsky

turyngeński, turyński – dotyczący Turyngii


enzýmový

enzymowy – dotyczący enzymów, związany z enzymami


kaskadérka

kaskaderka – zastępczyni aktora w niebezpiecznych scenach

kaskaderka – wykonawczyni niebezpiecznych wyczynów, trików


kriminalistický

kryminalistyczny – dotyczący kryminalistyki, kryminalistyków


bezúhonný

niewinny, nieskazitelny, nieskalany, nieposzlakowany


dvanásťsten

dwunastościan, dodekaedr – jedna z postaci krystalograficznych


badián

badian, anyż gwiazdkowy – suszone, aromatyczne owoce anyżu gwiazdkowatego


bakalár

licencjat – tytuł nadawany studentom, którzy ukończyli pierwszy stopień studiów; osoba nosząca ten tytuł


útek

ucieczka – nagłe, skryte znikniecie, oddalenie się


exaktný

ścisły, dokładny – oparty na nauce lub weryfikowalnych faktach; wykorzystujący metody matematyczne


Ondráško

zobacz też: Indeks:Słowacki - Imiona


exhibicionistka

ekshibicjonistka (kobieta, która ma skłonność do ujawniania swoich tajemnic, spraw)


sýkorka chochlatá

zobacz też: Indeks:Słowacki - Ptaki

Lophophanes cristatus, czubatka europejska, czubatka


Sýrska arabská republika

zobacz też: Indeks:Słowacki - Kraje Azji


hmlistosť

mglistość – niejasność, nieprecyzyjność, niejednoznaczność


politička

zobacz też: Indeks:Słowacki - Zawody


bezradný

bezradny (niemogący lub nieumiejący sobie poradzić)


dvojznačný

dwuznaczny – mający dwojakie znaczenie, sens albo interpretację


zobrazenie

obraz, wyobrażenie, prezentacja, przedstawienie, zobrazowanie


hajduk

hajduk – uczestnik walk przeciw Turkom na Bałkanach w wiekach XVII–XIX


hydraulika

hydraulika, urządzenia / układy hydrauliczne


drahokamový

z drogich kamieni (kamieni szlachetnych)


drozd čvíkotavý

zobacz też: Indeks:Słowacki - Ptaki


granátový

granatowy – dotyczący granatu (minerału)

granatowy – zrobiony z granatu (minerału)


-ský

zobacz słowa kończące się na „-ský”


mulvijský

inna pisownia milvijský


milvijský

inna pisownia mulvijský


šperhák

wytrych – narzędzie do otwierania zamków bez posiadania klucza


responzórium

(1.1) p.łac. responsorium < łac. responsorius < łac. respondere


Absolón

(1.1) łac. Absalom < gr. < hebr. אבשלום → dosł. „ojciec pokoju”

zobacz też: Indeks:Słowacki - Imiona


Mojžiš

łac. Moyses < gr. Μωησής, gr. Μωσῆς < hebr. משה


hermelín

gronostaje (futro z gronostajów), hermelin ()


hruškový

gruszowy, gruszkowy – dotyczący gruszy, drzewa owocowego

gruszkowy – przyrządzony z gruszek, mający smak gruszek

gruszowy, gruszkowy – dotyczący drewna z gruszy, wykonany z niego

gruszkowaty, gruszkowy – mający kształt gruszki


dúpä

zobacz też: Indeks:Słowacki - Fałszywi przyjaciele


sinológia

sinologia - nauka o historii, języku i kulturze Chin


homiletik

homiletyk – specjalista w dziedzinie homiletyki


polovica

por. polovina


kuropta červená

Alectoris rufa, góropatwa czerwona, kuropatwa czerwona


kuropta hôrna

Tetrastes bonasia, jarząbek zwyczajny, jarząbek


tchor tmavý

Mustela putorius, tchórz zwyczajny (tchórz pospolity, tchórz europejski)


orliak morský

Haliaeetus albicilla, bielik zwyczajny, bielik, birkut


sýkorka belasá

Cyanistes caeruleus, modraszka zwyczajna, modraszka, sikora modra


leopard snežný

Panthera uncia, irbis śnieżny, irbis, pantera śnieżna, śnieżny leopard


jastrab krahulec

Accipiter nisus, krogulec zwyczajny, krogulec, jastrząb wróblarz


celuloidový

celuloidowy – związany z celuloidem, termoplastycznym tworzywem

związany z filmami zapisanymi na taśmie celuloidowej


celuloid

celuloid – termoplastyczne tworzywo sztuczne


chí

zobacz też: alfa • beta • gama • delta • epsilon • zéta • éta • théta • jota • kapa • lambda • mí • ní • ksí • omikron • pí • ró • sigma • tau • ypsilon • fí • chí • psí • omega


kaňa popolavá

Circus pygargus, błotniak łąkowy, błotniak popielaty


chochlačka bielooká

Aythya nyroca, podgorzałka zwyczajna, podgorzałka, kaczka białooka, kaczka podgorzałka


chochlačka morská

Aythya marila, ogorzałka zwyczajna, ogorzałka


-ár

zobacz słowa kończące się na „-ár”


-ovať

zobacz słowa kończące się na „-ovať”


ÚPN

Ústav pamäti národa → Instytut Pamięci Narodu


kožušník

zobacz też: Indeks:Słowacki - Zawody


kvazar

zobacz też: Indeks:Słowacki - Astronomia


klenot

klejnot (drogocenny kamień lub wyrób jubilerski)


klčovať

karczować – usuwać roślinność leśną z danego obszaru; usuwać z ziemi pnie i korzenie


ľadoborec

lodołamacz, taran – ktoś lub coś przecierające szlaki, przełamujące opór, zmieniający zastaną sytuację


sokol sťahovavý

Falco peregrinus J. F. Gmelin, sokół wędrowny


viezť

Loď viezie rekreantov.


viezť

Oni sa vezú na vlaku.


diplégia

paraplegia, diplegia, porażenie poprzeczne


rozpustený

beztroski, figlarny, rozpuszczony, swawolny


mak siaty

Papaver somniferum, mak lekarski, mak siewny


jednofarebný

jednostronny, złożony z przedstawicieli tylko jednej opcja politycznej


buran

buran – silny wiatr północny lub północno-zachodni wiejący w Azji Środkowej lub na Syberii


neurológia

neurologia – szpital lub oddział neurologiczny


pracovný

pracowniczy, roboczy, służbowy, zawodowy


ČSFR

Česko-slovenská federatívna republika → CSRF, Czecho-słowacka Republika Federacyjna (w 1990 r.)

Česká a Slovenská Federatívna Republika → CSRF, Czeska i Słowacka Republika Federacyjna (w latach 1990-1992)


tóga

por. talár


oganesón

zobacz też: Indeks:Słowacki - Pierwiastki chemiczne


puritán

purytanin (człowiek ściśle przestrzegający zasadach moralnych)


Irenej

łac. Irenaeus < gr. Ειρηναίος < gr. εἰρήνη → pokój


tenké črevo

tɛŋkɛ t͡ʃrɛvɔ


chevrolet

chevrolet, szewrolet – samochód marki Chevrolet


irbis

zobacz też: Indeks:Słowacki - Ssaki


patriarchálny

patriarchalny – z wiodącą pozycją mężczyzny


kaspický

kaspijski – dotyczący Morza Kaspijskiego lub jego rejonu


mikroprocesorový

mikroprocesorowy – zawierający mikroprocesor, sterowany mikroprocesorem, oparty na mikroprocesorze

mikroprocesorowy – dotyczący produkcji, montażu lub sprzedaży mikroprocesorów


fonetický

fonetyczny, dźwiękowy (oparty na dźwiękach ludzkiej mowy)


medzivojnový

międzywojenny (dot. okresu między dwiema wojnami światowymi)


bezmotorový

bezsilnikowy, bez silnika – wykonywany bez napędzanego silnikiem pojazdu


katakombový

(za czasów komunistycznych, głównie o Kościele) podziemny, tajny, nieoficjalny


hamburgerový

lekko taki jak masówka (standardowy, masowy produkt); powierzchowny, płytki


frankfurtský

zob. Frankfurt nad Mohanom

frankfurcki – związany z Frankfurtem nad Menem


avarský

awarski - związany z plemionami koczowniczymi z Azji Środkowej

awarski - związany z jednym z narodów zamieszkujących Kaukaz


hotentotský

głupi, ograniczony – charakterystyczny dla człowieka głupiego, mówiącego niezrozumiale, z którym nie można się porozumieć


induský

harappański, doliny Indusu ( lp) – związany z starożytną cywilizacją zamieszkującą dolinę Insusu


staročeský

staroczeski – dotyczący dawnych Czech albo języka staroczeskiego

staroczeski – dotyczący stronnictwa staroczechów


junkerský

junkierski (dot. junkrów w carskiej Rosji)


cisternový

zbiornikowy – mający zbiornik na przechowywanie cieczy

cysternowy – znajdujący się w cysternie; tworzący zawartość cysterny; przewożony w cysternie


kamaldulský

kamedulski (związany z językiem jakim w XVIII wieku wydano pierwszy słowacki przekład całej Biblii przygotowany przez kamedułów)


medziľudský

przenoszony, szerzący się przez fizyczny kontakt między ludźmi


desaťmesačný

dziesięciomiesięczny – mający 10 miesięcy

dziesięciomiesięczny – trwający 10 miesięcy


deväťmesačný

dziewięciomiesięczny (mający 9 miesięcy)

dziewięciomiesięczny (trwający 9 miesięcy)


antialergický

przeciwalergiczny, antyalergiczny - stosowany do zwalczania alergii


bezprstý

bezpalcy, bezpalcowy – niemający palca albo palców


dvojtýždenný

dwutygodniowy – powtarzający się co dwa tygodnie


dvojmesačný

dwumiesięczny - odbywający się co dwa miesiące


helénsky

helleński – dotyczący starożytnych Greków, Hellenów

helleński – dotyczący współczesnych Greków


fialkový

fiołkowy – dotyczący fiołków, charakterystyczny dla fiołków


jednoruký

jednoręki, jednoręczny – mający jedną rękę


partizánsky

partyzancki - nieoficjalny, samowolny, z naruszeniem prawa, zasad lub regulaminów


pozvanie

zaproszenie – wiadomość zapraszająca na coś


pozvánka

zaproszenie – wiadomość, kartka zapraszająca kogoś na coś


mnohotisícový

wielotysięczny (o wartości wielu tysięcy jednostek pieniężnych)

wielotysięczny (liczący tysiące osób, elementów)


jednohodinový

jednogodzinny – mający ważność 1 godzinę


jednotýždňový

jednotygodniowy, tygodniowy – mający 1 tydzień


menuetový

menuetowy – związany z menuetem jako tańcem


hobojový

obojowy – związany z obojem; charakterystyczny dla oboju; przeznaczony na obój; grany na oboju


koňakový

koniakowy – związany z koniakiem, taki jak koniak


protilietadlový

przeciwlotniczy – związany ze zwalczaniem wrogiego lotnictwa


analógový

analogowy – używający techniki analogowej; operujący na wielkościach fizycznych, a nie na liczbach


Württembersko

Württemberska (genitive singular)
Württembersku (dative singular)
Württembersku (locative singular)
Württemberskem (instrumental singular)


ahistorický

ahistoryczny – bez historycznego kontekstu, bez odwołań do historii, w oderwaniu od historii


elektrolytický

elektrolityczny (dot. elektrolizy lub elektrolitu)


pneumatický

pneumatyczny – zawierający sprężone powietrze; działający na sprężone powietrze


pýtický

pytyjski – związany z Pytią, odnoszący się do Pytii


štatistika

statystyka – zbiór liczb opisujący dane zjawisko


požiarnik

zobacz też: Indeks:Słowacki - Zawody


modrý nadobor

błękitny nadolbrzym, niebieski nadolbrzym


apartmán

zobacz też: Indeks:Słowacki - Budynki i pomieszczenia


kostolný

kościelny – związany z kościołem jako budynkiem


fyzička

zobacz też: Indeks:Słowacki - Zawody


lekárnička

zobacz też: Indeks:Słowacki - Zawody


knihárka

zobacz też: Indeks:Słowacki - Zawody


knihovníčka

zobacz też: Indeks:Słowacki - Zawody


roľníčka

zobacz też: Indeks:Słowacki - Zawody


upratovač

zobacz też: Indeks:Słowacki - Zawody


zváračka

zobacz też: Indeks:Słowacki - Zawody


remenár

zobacz też: Indeks:Słowacki - Zawody


sústružník

zobacz też: Indeks:Słowacki - Zawody


čipkár

zobacz też: Indeks:Słowacki - Zawody


kamenár

zobacz też: Indeks:Słowacki - Zawody


terapeut

zobacz też: Indeks:Słowacki - Zawody


garbiar

zobacz też: Indeks:Słowacki - Zawody


hrnčiarka

zobacz też: Indeks:Słowacki - Zawody


hrnčiar

zobacz też: Indeks:Słowacki - Zawody


biznismenka

zobacz też: Indeks:Słowacki - Zawody


plavý

zobacz też: Indeks:Słowacki - Kolory


zrýchliť

przyspieszyć, stać się szybszym, ulec przyspieszeniu


sukničkár

kobieciarz, babiarz, spódniczkarz, flirciarz


stredovýchodný

środkowowschodni, związany ze Środkowym Wschodem


terapeutka

zobacz też: Indeks:Słowacki - Zawody


ďalekovýchodný

dalekowschodni, związany z Dalekim Wschodem


predvolebný

przedwyborczy, wyborczy – odbywający się przed wyborami


audiencia

audiencja - instytucja sądowa w Hiszpanii i jej posiadłościach


jednonohý

jednonogi, jednonożny – mający tylko jedną nogę

jednonożny – wyposażony w jedną nogę, stojący na jednej nodze

jednonożny – umiejący się posługiwać tylko jedną nogą


apoštolka

apostołka, szerzycielka, krzewicielka, propagatorka


podhorský

podgórski (znajdujący się u podnóża gór)


golgotský

golgocki – związany z Golgotą (Kalwarią)

bolesny, wywołujący ból, pełen cierpienia


Tonkinský záliv

Nowszą nazwą tej zatoki jest Bacboský záliv.


kozub

kominek, palenisko – miejsce z otwartym ogniem służącym do ogrzewania pomieszczenia

piec, palenisko – dawniej: ognisko na którym przygotowywano jedzenie


Dnepropetrovsk

Dniepropetrowsk, Dniepropietrowsk ( pol. Dniepr)


Čerského chrbát

Góry Czerskiego (nad Indygirką i Kołymą)


Krakovsko-čenstochovská vrchovina

Wyżyna Krakowsko-Częstochowska, Jura Krakowsko-Częstochowska


Korintská šija

zobacz też: istmický


dlhodobý

długotrwały, długoterminowy, długookresowy – trwający długi czas, przeznaczony na długi czas


autoklampiar

zobacz też: Indeks:Słowacki - Zawody


fyzioterapeutka

zobacz też: Indeks:Słowacki - Zawody


Ruský ostrov

Wyspa Rosyjska (Rosja, Kraj Krasnojarski)


vnúčik

zobacz też: Indeks:Słowacki - Rodzina


Severonemecká nížina

Nizina Północnoniemiecka, Nizina Niemiecka


scenár

scenariusz – plan, przewidywany rozwój wydarzeń


Scottov ľadovec

Lodowiec Scotta (Góry Transantarktyczne)


Severný mys

Przylądek Północny (Svalbard, Chermsideøya)


Štít komunizmu

Szczyt Ismaila Samaniego, Szczyt Komunizmu


Tatársky prieliv

Na parníku «Vladimír» preplával cez Tatársky prieliv do Nikolajevska, prístavného mesta v ústí Amuru.

Na parowcu «Vladimír» przepłynął przez Cieśninę Tatarską do Nikołajewska, miasta portowego u ujścia Amuru.

Jozef Krafta, Z ďalekého východu, s. 20, wyd. Matica slovenská, 1972.


Východná Kordillera

Kordyliera Wschodnia (Boliwia, Kolumbia, Peru)


Barmčan

Mjanmańczyk (odpowiednik formy Birmańczyk)


mekonský

sumec mekonský (Hemisilurus mekongensis)


hercýnsky

hercýnske vrásnenie, hercýnsky geotektonický cyklus, hercýnska orogenéza


Budín

zobacz też: Budapešť • Budín • Pešť

Buda, Budzyń () – dzielnica Budapesztu, dawne miasto


mlynárka

zobacz też: Indeks:Słowacki - Zawody


Žitava

Żytawa – historyczna słowacka nazwa miasta na Łużycach Górnych, w Niemczech


Soľnohrad

Salzburg (odpowiednik polskiego: Solnogród)


Avarka

Awarka - członkini plemion, które wtargnęły do Europy w VI wieku

Awarka - członkini współczesnego kaukaskiego narodu


myšiak hôrny

Buteo buteo, myszołów zwyczajny, myszołów


metlár

zobacz też: Indeks:Słowacki - Zawody


Albión

lub Albion (Anglia lub Wyspy Brytyjskie)


Baharijské oázy

Al-Bahrijja, Al-Wahat al-Bahrijja (oazy w Egipcie)


andalúzština

dialekt andaluzyjski języka hiszpańskiego


basketbalový

koszykówkowy, koszykarski – związany z koszykówką, dotyczący koszykówki


tonkinský

Tonkinský incident (incident v Tonkinskom zálive)


Anjouove ostrovy

Nazwa pochodzi od rosyjskiego badacza Arktyki, Piotra Anjou.

wyspy Anjou, wyspy Anżu (Rosja, Ocean Arktyczny)


sterilný

sterylny, jałowy – pozbawiony drobnoustrojów


balkánsky

niespokojny, niestabilny, rozdrobniony – taki jak polityczna sytuacja na Bałkanach


informatička

zobacz też: Indeks:Słowacki - Zawody


vyšehradský

Vyšehradská štvorka, Vyšehradská skupina


fajčiareň

palarnia – wydzielone pomieszczenie dla palących


kašmírsky

kaszmirski – związany z Kaszmirem, Kaszmirczykami

kaszmirski – związany z językiem kaszmirskim


pangermánsky

pangermański (związany z pangermanizmem)

pangermański, wszechniemiecki (dotyczący ogółu Niemców)


románopisectvo

powieściopisarstwo – pisanie powieści, twórczość powieściowa


generálsky

władczy, energiczny (chętnie wydający rozkazy)


guvernérsky

por. gubernátorský

gubernatorski (w USA, Australii, koloniach )


panhelénsky

panhelleński – tyczący się wszystkich Greków, całej Grecji

panhelleński – dotyczący panhellenizmu, związany z panhellenizmem


košikársky

koszykarski (od koszykarstwo, koszykarz)


jozefínsky

józefiński (dotyczący panowania Józefa II)


monografický

jednotematyczny, monotematyczny – skupiony na jednym temacie


neurónový

neuronowy – dotyczący sieci neuronowych, sztucznych neuronów


geto

povstanie vo varšavskom gete

powstanie w getcie warszawskim (1943 r.)

getto - część miasta zamieszkała przez mniejszość etniczną, wyznaniową itp.


junónsky

junoński – przypominający boginię Junonę


hispánsky

hiszpański (w kontekście starożytności lub średniowiecza)


helvétsky

kalwiński; helwecki (związany z reformacją i helweckimi konfesjami wiary)


kalvínsky

kalvínske tlače

druki kalwińskie (XVIII-wieczne teksty drukowane będące jedną z prób unormowania słowacczyzny)


republikánsky

republikański – związany z republikanami


Dominičanka

por. Dominikánka


rukavičkársky

rękawiczniczy, rękawiczkowy – związany z wyrobem rękawic, rękawiczek


kolínsky

koloński – związany z Kolonią, słc. Kolín nad Rýnom


republikánka

republikanka – członkini, zwolenniczka partii republikańskiej


metaforicky

metaforycznie – używając metafory, przenośni


Dominikánka

por. Dominičanka


kaviárový

związany ze wzorem tkaniny o nazwie kaviár


maltézsky

maltański – związany z Zakonem Maltańskim

maltański – wykorzystujący mechanizm maltański, mający jego kształt


republikán

republikanin – członek, zwolennik partii republikańskiej


flámsky

flamandzki, flandryjski – związany z Flandrią, Flamandami

flamandzki – związany z językiem flamandzkim


Iskenderunský záliv

Iskenderun (zatoka, Zatoka Aleksandretty)


gorkovský

gorkowski – dot. Gorkiego, współcz. Niżny Nowogród

gorkowski – związanym z rosyjskim pisarzem Maksymem Gorkim i jego twórczością


parmezánsky

parmezański – daw. przym. od miasta Parma, współcześnie w obu językach pozostał tylko w nazwie sera


bohumínský

bogumiński (dot. miasta Bogumin w Czechach)


helenistický

hellenistyczny – dot. hellenistów (uczonych, naukowców)


mohamedánsky

mahometański – odnoszący się do Turków, żołnierzy osmańskich


BĽR

Bulharská ľudová republika → Ludowa Republika Bułgarii


Adriena

zobacz też: Indeks:Słowacki - Imiona


agarový

agarowy (związany z agarem; zawierający agar)


Alžbetka

zobacz też: Indeks:Słowacki - Imiona


Kanárčanka

zobacz też: Kanárske ostrovy


kapský

przylądkowy (dot. Przylądka Dobrej Nadziei lub Kraju Przylądkowego)


Kanárčan

zobacz też: Kanárske ostrovy


Astrida

zobacz też: Indeks:Słowacki - Imiona


Borislava

zobacz też: Indeks:Słowacki - Imiona


Dobromíra

zobacz też: Indeks:Słowacki - Imiona


Blahomil

zobacz też: Indeks:Słowacki - Imiona


Borislav

zobacz też: Indeks:Słowacki - Imiona


Dobromír

zobacz też: Indeks:Słowacki - Imiona


Donáta

zobacz też: Indeks:Słowacki - Imiona


Donát

zobacz też: Indeks:Słowacki - Imiona


sanitárka

zobacz też: Indeks:Słowacki - Zawody


kornčina

język kornijski (kornwalijski, kornicki)


Pyrrhos

imię męskie Pyrrus (także imię starożytnego króla Epiru)


Ernestína

zobacz też: Indeks:Słowacki - Imiona


Etelka

zobacz też: Indeks:Słowacki - Imiona


Alojzia

zobacz też: Indeks:Słowacki - Imiona


PĽR

Poľská ľudová republika → PRL, Polska Rzeczpospolita Ludowa


MĽR

Maďarská ľudová republika → WRL, Węgierska Republika Ludowa


Beatrica

zobacz też: Indeks:Słowacki - Imiona


Radoslava

zobacz też: Indeks:Słowacki - Imiona


Lucián

zobacz też: Indeks:Słowacki - Imiona


korintka

zazw. w lm korintky, koryntka (rodzynka)


krasnovodský

Krasnovodský záliv

zatoka Türkmenbaşy ( Zatoka Krasnowodzka)


kremeľský

kremlowski – związany z moskiewskim Kremlem


Krasnovodský záliv

zatoka Türkmenbaşy ( Zatoka Krasnowodzka)


Kujbyšev

Kujbyszew (miasto w obwodzie nowosybirskim)


Imriška

zobacz też: Indeks:Słowacki - Imiona


lezginský

lezgiński – dotyczący języka lezgińskiego


Nepálska federatívna demokratická republika

Federalna Demokratyczna Republika Nepalu


Karelsko

Karelia - republika w Federacji Rosyjskiej


sardínčina

język sardyński - współczesny język romański

język sardyński - starożytny język indoeuropejski


sýrčina

język syryjski (dialekt języka aramejskiego)


kondotiér

kondotier - dowódca najemników we Włoszech w XIV-XVI


arkebuzier

arkebuzer – lekkokonny żołnierz z arkebuzem


Ilýr

Iliryjczyk (Słowianin południowy, Jugosłowianin)


pandúr

XVII-XVIII w. pandur - żołnierz nieregularny


oriolsky

orłowski - związany z rosyjskim miastem Orzeł


Eliáš

zobacz też: Indeks:Słowacki - Imiona


Alsasko-Lotrinsko

Alzacja-Lotaryngia - prowincja Cesarstwa Niemieckiego


Helvécia

Helwecja – kraina i prowincja rzymska; łacińska nazwa Szwajcarii


Tesália

Tesalia - jeden z regionów administracyjnych Grecji


vojvodstvo

województwo - polska jednostka administracyjna

województwo - kraina pod władzą wojewody


Marx

Marks - miasto w Rosji w obwodzie saratowskim


abája

abaja, aba - okrycie wierzchnie noszone na Bliskim Wschodzie


Gilberta

zobacz też: Indeks:Słowacki - Imiona


abolícia

abolicja -zniesienie, rozwiązanie, odwołanie prawa, zakazu itp.

abolicja - umorzenie lub zakaz prowadzenia postępowania karnego


aklamácia

aklamacja - zbiorowe jawne głosowanie, wyrażenie jednomyślności

aklamacja - głośne pozdrowienie, powitanie, wyrażenie hołdu


alexandrín

aleksandryn, wiersz aleksandryjski, wiersz aleksandryczny - rymowany wiersz 12-zgłoskowy


federatívny

federatywny - oparty na zasadach federacji, związany z federacją


feminizácia

feminizacja - zdominowanie czegoś przez kobiety

feminizacja - pojawienie się zewnętrznych cech płciowych żeńskich u mężczyzny


galvanizácia

galwanizacja - powlekanie przedmiotów warstwą metalu przy pomocy elektrolizy


galejníctvo

galernictwo - mozolna, trudna, wyczerpująca praca


astronomicky

astronomicznie – w związku z astronomią, z punktu widzenia astronomii

astronomicznie – ogromnie, nadzwyczajnie, wielce


Británia

Zjednoczone Królestwo, Wielka Brytania (Imperium Brytyjskie)


galvanizmus

galwanizm - historyczna nazwa działu fizyki


asýrčina

asyryjski - dialekt asyryjski języka akadyjskiego


Ikaros

zobacz też: Daidalos


gnozeológia

teoria poznania, gnoseologia, gnozeologia


lastovičiar

Falco subbuteo, kobuz, sokół kobuz, sokół leśny, sokolik drzewiec


kryštalografka

krystalograf - specjalistka w dziedzinie krystalografii


hydrobiologička

hydrobiolog, specjalistka w dziedzinie hydrobiologii


gerontologička

gerontolog (specjalistka w zakresie gerontologii)


Herodes

imię męskie Herod (greckie imię noszone przez kilku królów judejskich)


lastovičník väčší

Chelidonium majus, glistnik jaskółcze ziele, jaskółcze ziele ()


Dajana

zobacz też: Indeks:Słowacki - Imiona


argonaut

Argonauta - członek wyprawy po złote runo


Pilát

Piłat - rzymski namiestnik Judei w czasach Jezusa Chrystusa


Domica

Domica - jaskinia krasowa w południowo-wschodniej Słowacji


Malajzijská federácia

Federacja Malezyjska - dawna nazwa długa Malezji, która obecnie nie używa oficjalnej długiej nazwy


Veľká líbyjská arabská ľudová socialistická džamahírija

Wielka Arabska Libijska Dżamahirijja Ludowo-Socjalistyczna - historyczna nazwa Libii, obowiązująca w latach 1977 - 2011


kardiochirurgia

kardiochirurgia - oddział kardiochirurgiczny


Malajská federácia

Federacja Malajska - historyczna nazwa Malezji przed 1963 rokiem


Gregora

zobacz też: Indeks:Słowacki - Imiona


lamutčina

język lamucki - współcześnie używana nazwa to eweński


Permský kraj

zobacz też: Altajský kraj • Chabarovský kraj • Kamčatský kraj • Krasnodarský kraj • Krasnojarský kraj • Permský kraj • Prímorský kraj • Stavropoľský kraj • Zabajkalský kraj


Evenkia

krótka nazwa Ewenkijskiego Okręgu Autonomicznego - rzadki polski odpowiednik: Ewenkia - zastąpiona przez nazwę Evensko


internacionalizácia

internacjonalizacja, umiędzynarodowienie – nadanie czemuś międzynarodowego charakteru, poddanie czegoś pod międzynarodową kontrolę

internacjonalizacja – proces zbliżania się języków


tunguzština

język tunguski - współcześnie nazywany ewenkijskim


Evensko

Evenkovský autonómny okruh (nazwa długa)

krótka nazwa Ewenkijskiego Okręgu Autonomicznego - rzadki polski odpowiednik: Ewenkia - zastąpiła nazwę Evenkia


Kastília-La Mancha

zobacz też: Andalúzia • Aragónsko • Astúria • Baleáry • Baskicko • Estremadura • Galícia • Kanárske ostrovy • Kantábria • Kastília-La Mancha • Kastília-León • Katalánsko • Madrid • Murcia • Navarra • La Rioja • Valencia

Kastylia-La Mancha - wspólnota autonomiczna Królestwa Hiszpanii


Koriacky autonómny okruh

Koriacki Okręg Autonomiczny - zlikwidowany w 2007 roku


ostiačtina

język ostiacki - współczesna nazwa to chantyjski


Koriacko

Koriacja - przed 2007, Koriacki Okręg Autonomiczny, później Okręg Koriacki


Turkménia

Turkmenistan, Turkmenia - nazwa używana, gdy Turkmenistan był jedną z republik Związku Radzieckiego


transkripcia

transkrypcja - zapis tekstu w innym systemie pisma


tokajský

tokajski – związany z miastem Tokaj na Węgrzech, pochodzący z jego okolic


Freetownčanka

mieszkanka Freetown, stolicy Sierra Leone


grafologička

grafolog - specjalistka w dziedzinie grafologii


freetownský

związany z Freetown, stolicą Sierra Leone


Freetownčan

mieszkaniec Freetown, stolicy Sierra Leone


balzacovský

balzakowski – związany z twórczością Honoriusza Balzaka


korytnačka písmenková ozdobná

Trachemys scripta elegans, żółw czerwonolicy, żółw czerwonouchy


jazmínový

jaśminowy (przyrządzony z kwiatów jaśminu)


hríb

ak v auguste nie sú hríby, nebude v zime snehu

grzyb (coś kształtem przypominającego grzyb)


kazarka pestrá

Tadorna tadorna, ohar, podgorzelec, kaczka norowa


maslový

masłowy - związany z masłem, zawierający masło


balkanizácia

bałkanizacja - proces rozpadu na niewielkie, słabe i skłócone z sobą państwa

szerzenie niepokojów, nienawiści, destabilizacja


kazarka hrdzavá

Tadorna ferruginea, kaczka rdzawa, kazarka


kalužiak červenonohý

Tringa totanus, krwawodziób, brodziec krwawodzioby


Genovéva

zobacz też: Indeks:Słowacki - Imiona


Koloseum

Koloseum - starożytny amfiteatr w Rzymie


jánusovský

janusowy - fałszywy, dwulicowy, zakłamany


Capri

Capri - wyspa na Morzu Tyrreńskim w Zatoce Neapolitańskiej


ohňový

ogniowy - związany z ogniem, paleniem się


olivový

oliwkowy, oliwny - dotyczący drzewa oliwkowego lub jego owoców


bedlička hnedá

Lepiota castanea, czubajeczka kasztanowata


bedlička čiernošupinatá

Lepiota felina, czubajeczka czarnołuskowa


admiralita

admiralicja - władze naczelne marynarki wojennej


pontský

pontyjski - związany z Pontem, krainą nad Morzem Czarnym


špargľa

szparag - jadalny pęd szparaga lekarskiego


ablegátsky

poselski - związany z posłem na sejm krajowy w Austro-Węgrzech


beloch

biały, białoskóry - człowiek rasy białej


metaxa

n.gr. Μεταξά


Georgína

zobacz też: Indeks:Słowacki - Imiona


navštevovať

uczęszczać, chodzić (np. do szkoły, na kurs)


vtáčik

ptaszek, ptaszyna, ptaszę – zdrobnienie od słowa ptak


kliešte

po Michale tráva, čo bys ju kliešťami ťahal, nepôjde von


Demostenes

Demostenes - imię greckie, nosił je m.in. najsłynniejszy ateński mówca z IV w. p.n.e.


Severná Dakota

zobacz też: Južná Dakota


Portorické spoločenstvo

Wspólnota Portoryka, Wolne Stowarzyszone Państwo Portoryko


plutva

płetwa - coś co przypomina płetwę wyglądem lub funkcją


fungovať

działać (poprawnie), chodzić, być na chodzie

funkcjonować (jako ktoś albo coś), sprawować funkcję


Južná Dakota

zobacz też: Severná Dakota


Panenské ostrovy Spojených štátov

Wyspy Dziewicze Stanów Zjednoczonych (nazwa długa, w języku polskim istnieje tylko jedna nazwa)


Heardov ostrov

Teritórium Heardovho ostrova a Macdonaldových ostrovov

Wyspy Heard i McDonalda - australijskie terytorium


augustiniánsky

augustiański – dotyczący augustianów, związany z augustianami


abonmán

abonament - regularnie dokonywana płatność


Severné teritórium

zobacz też: Južná Austrália • Nový Južný Wales • Queensland • Tasmánia • Viktória • Západná Austrália • Severné teritórium • Teritórium austrálskeho hlavného mesta


Kantábrijské autonómne spoločenstvo

Kantabria - długa nazwa Kantabrii jako wspólnoty autonomicznej Królestwa Hiszpanii


Autonómne spoločenstvo Kastílie a Leónu

Kastylia i León - długa nazwa Kastylii i Leónu jako wspólnoty autonomicznej Królestwa Hiszpanii


Baleárske ostrovy

Autonómne spoločenstvo Baleárskych ostrovov


arch.

architekt, architektka → architekt, architektka


Aragónske autonómne spoločenstvo

Aragonia - długa nazwa Aragonii jako wspólnoty autonomicznej Królestwa Hiszpanii


Spoločenstvo Kastílie-La Manche

Kastylia-La Mancha - długa nazwa Kastylii-La Manchy jako wspólnoty autonomicznej Królestwa Hiszpanii


abbéovský

związany z osobą o tytule abbé; dotyczący jej, taki jak ona


kajmanský

zobacz też: Kajmanie ostrovy


Teritórium Ashmorovho a Cartierovho ostrova


Meklenbursko-Predpomoransko

zobacz też: Bádensko-Württembersko • Bavorsko • Berlín • Brandenbursko • Brémy • Dolné Sasko • Durínsko • Hamburg • Hesensko • Meklenbursko-Predpomoransko • Porýnie-Falcko • Sársko • Sasko • Sasko-Anhaltsko • Severné Porýnie-Vestfálsko • Šlezvicko-Holštajnsko


cisársky a kráľovský

por. cisársko-kráľovský

cesarski i królewski - używane w całych Astro-Węgrzech


cisársko-kráľovský

por. cisársky a kráľovský

cesarsko-królewski - używane w przedlitawskiej części Austro-Węgier


Baleary - długa nazwa Balearów jako wspólnoty autonomicznej Królestwa Hiszpanii


Kajmančan

zobacz też: Kajmanie ostrovy


kino-

pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z kinematografią, filmami lub kinami


bádenský

por. badenský


Vnútromongolská autonómna oblasť

Region Autonomiczny Mongolii Wewnętrznej


Kastília-León

Kastylia i León - wspólnota autonomiczna Królestwa Hiszpanii


fibrózny

zwłóknieniowy - związany ze zwłóknieniem


ČĽR

Čínska ľudová republika → ChRL, Chińska Republika Ludowa


panenský

Americké Panenské ostrovy, Panenské ostrovy Spojených štátov

dziewiczy - właściwy dziewicy lub dziewictwu

dziewiczy - nietknięty, dziki, pierwotny


Kajmančanka

zobacz też: Kajmanie ostrovy


Etiópska federatívna demokratická republika

Federalna Demokratyczna Republika Etiopii


KSČS

Odmiana nazwy stosowana w latach 1990-92. Nazwę państwa zapisuje się w niej z myślnikiem.

Komunistická strana Česko-Slovenska → KPCz, Komunistyczna Partia Czechosłowacji


p. f.

franc. pour féliciter → noworoczne życzenia pomyślności


Helénska republika

Forma stosowana we relacjach międzynarodowych między Republiką Słowacką a Republiką Grecką.


fúz

zazwyczaj występuje w liczbie mnogiej: fúzy


Republika Fidžijských ostrovov

Republika Wysp Fidżi - wcześniejsza nazwa oficjalna państwa Fidżi


Východný hlavný prieplav

Główny Kanał Wschodni, Główny Kanał Cisy


Svätý Bartolomej

Saint-Barthélemy - terytorium zamorskie Francji


doktorský

doktorski - związany z tytułem doktora, doktoratem


Gruzínska republika

Republika Gruzińska - obecnie brak jest formy długiej


novohebrejčina

por. hebrejčina


Chantyjsko-mansijský autonómny okruh

Chanty-Mansyjski Okręg Autonomiczny – Jugra


Jamalsko

Jamalsko-Nieniecki Okręg Autonomiczny (w języku polskim brak jest odpowiednika formy krótkiej tej nazwy)


Nenecko

Nieniecki Okręg Autonomiczny (brak jest polskiej krótkiej nazwy)


Ontário

zobacz też: Ontárijské jazero


Kazašská sovietska socialistická republika

Kazachska Socjalistyczna Republika Radziecka


Bývalá juhoslovanská republika Macedónsko


Macedónčan

Macedończyk - obywatel Republiki Macedonii


Macedónčanka

Macedonka - obywatelka Republiki Macedonii


litovsky

po litewsku – w sposób zwyczajny dla Litwinów


Macedónec

Macedończyk - mieszkaniec Macedonii (krainy)


veľkoruština

zobacz też: maloruština

wielkoruszczyzna, język wielkoruski ( rosyjski)


Macedónka

Macedonka - mieszkanka Macedonii (krainy)


maloruština

zobacz też: veľkoruština


maurícius

znaczek pocztowy pochodzący z bardzo rzadkiej serii, wyemitowanej na Mauritiusie w I połowie XIX wieku


burgundčina

język burgundzki - wymarły język germański


vandalčina

język wandalski - wymarły język germański


Spolková republika Nemecko

Nazwa używana w stosunkach dwustronnych Republiki Słowackiej i Republiki Federalnej Niemiec.


románsky

romański - ukształtowany pod wpływem kultury rzymskiej, z niej wyrosły


RĽR

Rumunská ľudová republika → Rumuńska Republika Ludowa, RRL


RSR

Rumunská socialistická republika → Socjalistyczna Republika Rumunii, SRR


Federálne územie hlavného mesta Islamabad


grazsky

grazki, gracki - dot. miasta Graz w Austrii


provensalčina

dialekt prowansalski (języka oksytańskiego)


dedinka

wioska, mała wieś - zdrobnienie od: dedina


barokovo

lekko barokowo - w stylu przeładowanym szczegółami, ozdobami


barokizácia

barokizacja - nadawanie cech sztuki barokowej


Bazil

zobacz też: Indeks:Słowacki - Imiona


benediktínka

benedyktyn, benedyktynka - likier korzenno-ziołowy


benediktový

drapaczowy, benedyktowy () - związany z, albo przyrządzony z drapacza lekarskiego


akvárijný

akwaryjny, akwariowy - żyjący w akwarium albo przeznaczony do użycia w akwarium


albínka

albinoska - kobieta dotknięta albinizmem


Benedikta

zobacz też: Indeks:Słowacki - Imiona


sprievodca

konduktor; ogólniej kontroler biletów w środku komunikacji


aksamietový

aksamitny - dotyczący aksamitu, zrobiony z aksamitu


kontraadmirál

kontradmirał - oficer w stopniu kontradmirała


archivácia

archiwizacja - tworzenie archiwów, zbieranie i zabezpieczanie materiałów

archiwizacja - przygotowanie danych do długotrwałego przechowywania


Falklandské ostrovy

Falklandy - terytorium zależne Wielkiej Brytanii


dekanstvo

dziekanat - jednostka administracyjna wydziału uczelni


apoštolár

apostoł, apostolarz – prawosławna księga liturgiczna obejmująca pisma nowotestamentowe poza ewangeliami i Objawieniem św. Jana


dekanka

dziekan - kobieta na czele wydziału na uczelni


apoštolovať

apostołować - szerzyć wiarę chrześcijańską

apostołować - szerzyć, krzewić, propagować


belaňa tundrová

Bubo scandiacus, puchacz śnieżny ( sowa śnieżna)


antimonitý

antymonawy - zawierający antymon trójwartościowy


anketovaný

ankietowany - osoba odpowiadająca w ankiecie


amfiteátrový

amfiteatralny - przeznaczony do oglądania w amfiteatrze


anketný

plebiscytowy - związać z głosowaniem na najlepszą lub najważniejszą osobę lub rzecz


amforovitý

amforyczny, amforowaty – w kształcie amfory, podobny amforze


hnojník atramentový

Coprinus atramentarius, czernidłak pospolity


akustickosť

akustyczność, akustyka - akustyczne właściwości czegoś


albatrosí

albatrosowy - dotyczący albatrosa, taki jak albatros


pištoľ

pistolet - coś podobnego formą do pistoletu


Uhor

por. Maďar

Węgier - mieszkaniec historycznego, wielonarodowego Królestwa Węgier (przed 1918 rokiem)


Uhorka

por. Maďarka

Węgierka - mieszkanka historycznego, wielonarodowego Królestwa Węgier (przed 1918 rokiem)


atramentovomodrý

atramentowoniebieski, niebieski jak atrament


senovka grécka

Trigonella foenum-graecum, kozieradka pospolita


Južné Sandwichove ostrovy

Južná Georgia a Južné Sandwichove ostrovy


Svätá Helena, Ascension a Tristan da Cunha

Wyspa Świętej Heleny, Wyspa Wniebowstąpienia i Tristan da Cunha


Georgia Południowa i Sandwich Południowy - terytorium zamorskie Wielkiej Brytanii


antiromanticky

antyromantycznie - w sposób odrzucający romantyzm


antilopí

antylopi - związany z antylopą; taki jak antylopa


gramoalbum

zbiór płyt gramofonowych tego samego wykonawcy lub o podobnej tematyce


antiromantický

nieromantyczny - pozbawiony romantyczności


Menšie odľahlé ostrovy Spojených štátov

Dalekie Wyspy Mniejsze Stanów Zjednoczonych


akupunkturistický

akupunkturowy - dotyczący akupunktury lub akupunkturzystów


Srílanská demokratická socialistická republika

Demokratyczno-Socjalistyczna Republika Sri Lanki


Demokratická republika Svätého Tomáša a Princovho ostrova

Demokratyczna Republika Wysp Świętego Tomasza i Książęcej


antikvariátny

antykwarniany, antykwariatowy - dotyczący antykwariatu


antikvárny

antykwaryczny, starożytny - dawny i mający wartość kolekcjonerską


Horská badachšanská AO

Górski Badachszan (Górskobadachszański Wilajet Autonomiczny)


antikrist

antychryst - człowiek niewierzący w Boga


Východotimorská demokratická republika

Demokratyczna Republika Timoru Wschodniego


dvojalbum

album złożony z dwóch płyt (gramofonowych, kompaktowych itp.)


abrázia

abrazja - starcie, usunięcie warstwy czegoś


mainský

dotyczący stanu Maine lub jego mieszkańców


novomexický

nowomeksykański - dotyczący stanu Nowy Meksyk


iowský

dotyczący stanu Iowa lub jego mieszkańców


massachusettský

Massachusettský technologický inštitút (Massachusettská technická univerzita)

dotyczący stanu Massachusetts lub jego mieszkańców


aerolínie

linie lotnicze (linia lotnicza) - przedsiębiorstwo transportu lotniczego


Missourčan

Missouryjczyk - mieszkaniec stanu Missouri


kentucký

dotyczący stanu Kentucky lub jego mieszkańców


missourský

missouryjski, missourski – związany z rzeką albo stanem Missouri


východotimorský

Východotimorská demokratická republika

Demokratyczna Republika Timoru Wschodniego


mississippský

missisipijski - dotyczący rzeki lub stanu St. Zj.


Burgenlanďan

Burgenlandczyk - mieszkaniec Burgenlandu


autosalón

autosalon - wystawa samochodów, przemysłu motoryzacyjnego


apelatívum

apelatyw, apelatiwum, appellativum (rzeczownik pospolity)


ambrózia

ambrozja - wyśmienite jedzenie lub napój

ambrozja - współżycie grzybów z larwami owadów


partizánčina

partyzantka - nieoficjalne, samowolne działanie


aromatickosť

aromatyczność - wyraźne własności zapachowe


hallský

halleński, hallski - dotyczący miasta Halle


kolumbárium

kolumbarium - cmentarna ściana z miejscami na urny


aromo-

pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z zapachem, wonią, aromatem


arcikniežatstvo

arcyksięstwo - ziemie pod panowaniem arcyksięcia

arcyksięstwo - godność, tytuł arcyksięcia


arciknieža

W M. lp wyraz może być traktowany także jak rodzaj męski żywotny.


cytologička

cytolog - specjalistka z zakresu cytologii


šľachtictvo

szlachectwo, szlachta - grupa szlachciców


kruhy

kręgi - grupy ludzi powiązane sprawami zawodowymi, zwłaszcza ich przedstawiciele


bezpečácky

dotyczący dawnej, komunistycznej, czechosłowackiej formacji policyjnej Verejná bezpečnosť


bezpečák

policjant - członek Veřejnej bezpečnosti dawnej formacji policyjnej w komunistycznej Czechosłowacji, odpowiedniczki polskiej Milicji Obywatelskiej

człowiek zajmujący się bezpieczeństwem, ochroną


brokovnicový

strzelbowy - związany ze strzelbą, strzelbami


brokovanie

śrutowanie - oczyszczanie powierzchni ziarnistym materiałem


farmakologicky

farmakologicznie - mając działanie lecznicze


afiliácia

afiliacja - poszukiwanie kontaktów z innymi ludźmi


automatový

automatowy - dotyczący automatu, automatów

automatowy - dotyczący automatu, pistoletu maszynowego


Božica

zobacz też: Indeks:Słowacki - Imiona

imię żeńskie (poufała forma żeńskiego imienia Božidara)

imię żeńskie (poufała forma żeńskiego imienia Bohdana)


automatika

automatyka - urządzenia tworzące lub sterujące systemami automatycznymi


dieselový

dieslowy, dieslowski - związany z silnikiem Diesla; wyposażony w taki silnik; dotyczący takich silników


dieselový motor

silnik Diesla, diesel, silnik wysokoprężny


Fridolína

zobacz też: Indeks:Słowacki - Imiona


borovica horská

Pinus mugo Turra, sosna górska, kosodrzewina


bršlen bradavičnatý

Euonymus verrucosus Scop., trzmielina brodawkowata


Fridolín

zobacz też: Indeks:Słowacki - Imiona


drakonický

drakoński - surowy, okrutny, restrykcyjny


barbarstvo

barbarzyństwo - prostactwo, brak kultury, niecywilizowane zachowanie

barbarzyństwo - barbarzyński, brutalny czyn


dračica

diablica, demonica - energiczna, temperamentna kobieta, często z widocznymi negatywnymi cechami


žalúdkarka

kobieta ciepiąca na chorobę żołądka, wrzodowiec (o kobiecie)


bachovský

bachowski – związany z austriackim premierem Aleksandrem von Bachem

bachowski – związany z niemieckim muzykiem Janem Sebastianem Bachem i jego twórczością


bršlen európsky

Euonymus europaeus L., trzmielina pospolita, trzmielina zwyczajna


atlétka

atletka - kobieta dobrze zbudowana, umięśniona


deják

historia - jako przedmiot szkolny, nauczania


brť

od prasł. *br̩tь, a to z praindoeur.
zob. barć


apsidálny

apsydalny, apsydowy, apsydialny – odnoszący się do apsydy, związany z apsydą


apsidový

apsydalny, apsydowy, apsydialny – odnoszący się do apsydy


maselnica

maselnica – podłużne naczynie do wyrobu masła


nechtíkový

nagietkowy - przyrządzony z nagietka, zawierający nagietek


dvacka

dwudziestka - banknot o nominale 20 euro (dawniej koron)


amónium

amoniak do pieczenia – proszek używany do pieczenia, chem. wodorowęglan amonu


odpovedať

odpowiadać - być ustnie egzaminowanym, odpytywanym


nechtík lekársky

Calendula officinalis L., nagietek lekarski


röntgenovať

prześwietlać - przepuszczać promieniowanie rentgenowskie przez materiał, ciało


slojový

pokładowy - dotyczący pokładu, warstwy geologicznej


emu hnedý

Dromaius novaehollandiae emu, emu zwyczajne


erbový

herbowy - dotyczący herbu; zdobiony herbem


naučiť

nauczyć - przekazać nawyki, sposoby myślenia, postępowania


naučiť

nauczyć się - przyswoić sobie nawyki, sposoby myślenia, postępowania


oslepiť

oślepić, zaślepić - pozbawić rozsądku albo panowania nad sobą


nafúkaný

zadufany w sobie, zarozumiały, zadzierający nosa, nadęty


elektrizovať

elektryzować, zelektryzować - wywierać na kimś silne wrażenie


ľubozvučný

melodyjny, harmonijny - o przyjemnym dźwięku


následok

następstwo, skutek, konsekwencja, rezultat


oslepovať

oślepiać, razić - czasowo uniemożliwiać widzenie

oślepiać, zaślepiać - pozbawiać rozsądku albo panowania nad sobą


uzol

węzeł - miejsce przecięcia się linii komunikacyjnych


Kriváň

jeden z dwóch szczytów Małej Fatry: Veľký Kriváň → Wielki Krywań, Malý Kriváň → Mały Krywań


fakultný

wydziałowy - pracujący na wydziale, działający na wydziale


čierne korenie

zobacz też: piepor čierny

pieprz, pieprz czarny – aromatyczne nasiona pieprzu czarnego (Piper nigrum L.)


čsl.

česko-slovenský, československý → czecho-słowacki, czechosłowacki


durman obyčajný

Datura stramonium L., bieluń dziędzierzawa, dziędzierzawa


Anjouovec

Andegawen, często w lm Anjouovci → Andegawenowie


fotoreprodukcia

fotoreprodukcja - obraz uzyskany techniką fotoreprodukcji


rachitik

ktoś kto choruje lub przebył krzywicę ( rachityk)


Nový svet

Nowy Świat - Ameryka, czasem także wraz z Australią


mezaliancia

niestosowny, niepożądany wzajemny związek (powiązanie, zależność) z kimś lub czymś


agátový

robiniowy ( akacjowy) – odnoszący się do robinii (akacji)

robiniowy ( akacjowy) – wytworzony z drewna lub kwiatów robinii (akacji)


akvatinta

akwatinta - obraz wykonany techniką akwatinty


aditívum

dodatek - substancja dodawana do wyrobów


aditívny

dotyczący dodatków (np. spożywczych, paliwowych) dodawanych do produktów


farnosť

parafia - najmniejsza kościelna jednostka administracyjna


leidenský

leidenská fľaša


Aristid

zobacz też: Indeks:Słowacki - Imiona


austrofilka

austrofilka - zwolenniczka Austrii (w znaczeniu historycznym zwolenniczka dynastii Habsburgów)


austrofil

austrofil - zwolennik Austrii (w znaczeniu historycznym zwolennik dynastii Habsburgów)


Aristotelov

Aristotelov geocentrický systém, Aristotelova sústava

Arystotelesowy, Arystotelesowski, Arystotelesa ( lp)


bakchantský

bachancki – związany z bachanaliami, bachantkami lub bachantami


bachant

tomisko, cegła, tomiszcze - wielka, gruba książka


batika

batik - przedmiot wykonany techniką batiku


báriový

barowy - dotyczący baru, pierwiastka chemicznego


bielohorský

białogórski - dotyczący Białej Góry; hist. dotyczący bitwy pod Białą Górą (1620 r.)


balotáž

balotaż - dawny sposób głosowania kartami lub kolorowymi kulkami


frankofónny

francuskojęzyczny, frankofoński - o miejscu, gdzie używa się języka francuskiego

francuskojęzyczny, frankofoński - o osobie, która używa języka francuskiego


gáliový

galowy - dotyczący galu, pierwiastka chemicznego


Celestína

zobacz też: Indeks:Słowacki - Imiona


Celestín

zobacz też: Indeks:Słowacki - Imiona


dvojsečný

dwusieczny, obosieczny - mający dwa ostrza

obosieczny - niebezpieczny dla obu stron


galvanoplastika

przedmiot wykonany techniką galwanoplastyki


galvanostégia

galwanostegia, galwanizacja - elektrolityczne powlekanie powierzchni


gilotína

gilotyna - śmierć przez ścięcie na gilotynie


Gorazd

zobacz też: Indeks:Słowacki - Imiona


Graciána

zobacz też: Indeks:Słowacki - Imiona


Gracián

zobacz też: Indeks:Słowacki - Imiona


Grácia

zobacz też: Indeks:Słowacki - Imiona

poufała forma żeńskiego imienia Graciána


čajovina

herbata, herbatka - sucha mieszanka do przyrządzania herbaty


Gustáva

zobacz też: Indeks:Słowacki - Imiona


fideikomis

fideikomis, ordynacja - majątek dziedziczony przez jedną osobę, bez podziałów


Felicián

zobacz też: Indeks:Słowacki - Imiona


Faustína

zobacz też: Indeks:Słowacki - Imiona


Filipína

zobacz też: Indeks:Słowacki - Imiona


Ferdinanda

zobacz też: Indeks:Słowacki - Imiona


elektrónkový

lampowy - związany z lampami elektronowymi; wykorzystujący takie lampy


encyklopedizmus

encyklopedyzm – wszechstronność, wiedza encyklopedyczna


defenestrovať

dokonywać/dokonać defenestracji, wyrzucenia przez okno


germanofónny

niemieckojęzyczny – używający języka niemieckiego; tam, gdzie używa się niemczyzny


Larisa

zobacz też: Indeks:Słowacki - Imiona


encyklopedista

encyklopedysta – twórca, współpracownik „Wielkiej encyklopedii francuskiej”

encyklopedysta – ktoś o wszechstronnych wiadomościach


bizóní

bizoni – związany z bizonem amerykańskim


episkopát

episkopat – ogół biskupów jakiejś krainy


Germánia

Germania – ziemie na wschód od Renu, na północ od Dunaju


esplanáda

esplanada – pusta przestrzeń przed większą budowlą


Ervína

zobacz też: Indeks:Słowacki - Imiona


Eustachov

należący do Eustachego (Eustachiusza), związany z nim


Eustach

zobacz też: Indeks:Słowacki - Imiona


evanjelizačný

ewangelizacyjny – dotyczący szerzenia chrześcijaństwa

ewangelizacyjny – dotyczący propagowania chrześcijańskich zasad wiary


florentínsky

florencki, florentyński – pochodzący z Florencji; wybijany we Florencji


fajansa

franc. Faience → Faenza (miasto włoskie)


Eustachia

zobacz też: Indeks:Słowacki - Imiona


falzifikácia

falsyfikacja, fałszerstwo – przedstawienie niezgodne z prawdą

falsyfikacja – wykazywanie fałszywości twierdzenia


hajdúch

zobacz też: hajduch • hajduk

hajduk – zbrojny sługa dworski lub urzędowy

hajduk – żołnierz węgierski (lub słowacki) w XVI-XVII wieku walczący przeciw Turkom


hamburgerizácia

hamburgeryzacja – spłycenie, dostosowanie do ujednoliconego, masowego odbiorcy


hajdúsky

hajducki, hajduczy – dotyczący hajduków, sług, pachołków

hajducki, hajduczy – dotyczący hajduków, żołnierzy węgierskich


hajducký

hajducki, hajduczy – dotyczący hajduków, uczestników walk przeciw Turkom


futbalistický

piłkarski – związany z piłkarzami, futbolistami


šlezvický

szlezwicki (dotyczący krainy w Niemczech i Danii)


helenizmus

hellenizm (kultura, filozofia hellenistyczna)


chromolitografia

chromolitografia – obraz wytworzony tą techniką


karavána

karawana (kolumna pieszych, samochodów itp.)


karanténny

kwarantannowy, izolacyjny, separacyjny – przeznaczony do kwarantanny, izolacji osób lub zwierząt


Leontína

zobacz też: Indeks:Słowacki - Imiona


libertín

wyzwoleniec (ktoś, kto przestał być niewolnikiem)

czynszownik (chłop wolny od pańszczyzny, ale opłacający czynsz)


levitický

związany ze starożytnymi żydowskimi rytuałami, obrzędami


leviticky

na sposób zgodny ze starożytnymi żydowskimi rytuałami, obrzędami


buržoa

ten, kto naśladuje sposób życia wyższych sfer


légia

Biela légia

Biała Legia (słowacka organizacja antykomunistyczna)


autobusová stanica

por. autobusová zastávka


MVSR

Ministerstvo vnútra Slovenskej republiky → Ministerstwo Spraw Wewnętrznych Republiki Słowackiej


ESUO

Európske spoločenstvo pre uhlie a oceľ → EWWiS, Europejska Wspólnota Węgla i Stali


EP

Európsky parlament → PE, Parlament Europejski


archangelika lekárska

Archangelica officinalis, dzięgiel litwor


korzárstvo

korsarstwo, piractwo (napadanie na statki)


mosadzný

mosiężny – dotyczący mosiądzu, zawierający mosiądz, wykonany z mosiądzu


homérovský

homerycki, homerowski, homerowy, homeryczny


kvadrívium

zobacz też: trívium

kwadrywium, quadrivium – 4 sztuki wyzwolone: arytmetyka, geometria, muzyka i astronomia

kwadrywium, quadrivium – szkoła, gdzie wykładano te sztuki


kolofón

kolofon – nota końcowa w starych rękopisach, inkunabułach


Konrád

zobacz też: Indeks:Słowacki - Imiona


kódexový

kodeksowy – dotyczący kodeksu, rękopiśmiennej księgi


kazematový

kazamatowy (dotyczący kazamaty, podziemnego pomieszczenia)

kazamatowy (dotyczący kazamaty, pomieszczenia na statku)


kesonársky

dotyczący kesoniarzy, osób pracujących pod kesonem


Kazimíra

zobacz też: Indeks:Słowacki - Imiona


Kilián

do svätého Kiliána koľko pšenice narástlo, toľko jej už zostane

zobacz też: Indeks:Słowacki - Imiona


kesón

keson (do prowadzenia robót budowlanych)


kazematy

kazamata – pomieszczenie pod umocnieniami

kazamata – opancerzone pomieszczenie na okręcie mieszczące działa


katarálny

kataralny – dotyczący kataru, zapalenia błony śluzowej nosa


kaučukovníkový

kauczukowca ( lp), kauczukowy – dotyczący kauczukowca, uzyskiwany z kauczukowców


kasárenský

koszarowy – dotyczący koszar, związany z koszarami

koszarowy, żołnierski – dotyczący żołnierskiego sposobu życia


Izidora

zobacz też: Indeks:Słowacki - Imiona


jačmenársky

dotyczący uprawy jęczmienia lub osób uprawiających jęczmień


kyanizačný

dotyczący cyjanizacji, związany z cyjanizacją


Lukrécia

zobacz też: Indeks:Słowacki - Imiona


lukulský

lukullusowy – taki jak na bogatych i wystawnych ucztach rzymskiego bogacza Lukullusa


lutnársky

lutniczy – dotyczący lutnika, wytwórcy lutni


kosodrevina

kosodrzewina (zwarte zarośla kosodrzewiny)


konzistórium

konsystorz (w kościołach protestanckich)


kaviarnický

związany z właścicielem kawiarni, dotyczący go


Klementína

zobacz też: Indeks:Słowacki - Imiona


junkerstvo

junkierstwo (postępowanie, poglądy junkrów pruskich)


hereticky

jak heretyk, obrazoburczo, nieprawomyślnie


huculík

hucułek ( od: hucul → hucuł, koń huculski)


jahňací

jagnięcy - związany z jagnięciem, jagniętami

jagnięcy - związany z jagnięciną, przyrządzony z niej


jantárový

bursztynowy – związany z bursztynem; zrobiony z bursztynu


jednodomý

zob. dvojdomý


Jazmína

zobacz też: Indeks:Słowacki - Imiona


Delfína

zobacz też: Indeks:Słowacki - Imiona


Adolfína

zobacz też: Indeks:Słowacki - Imiona


Filomén

zobacz też: Indeks:Słowacki - Imiona


Bourbonovec

Burbon – członek rodu Burbonów, często w lm Bourbonovci → Burbonowie


klinopis

tekst napisany pismem klinowym, przedmiot pokryty pismem klinowym


nízkonákladový

niskonakładowy (o niskich nakładach pieniężnych)


vysokonákladový

wysokonakładowy (o wysokich nakładach pieniężnych)


amalgamácia

amalgamacja (pozyskiwanie metali z pomocą rtęci)


herodesovský

herodowy, Herodowy – związany z królem judejskim Herodem Wielkim; przypominający go


linecký

lincki – związany z Linzem, miastem w Austrii


fabiánsky

związany z dniem św. Fabiana tj. 20 stycznia


autodomiešavač

betonomieszarka, betonowóz, betoniarka ( gruszka)


dauphine

delfina – małżonka delfina, następcy tronu Francji


Dacián

zobacz też: Indeks:Słowacki - Imiona


cárica

wyniosła, dominująca, podziwiana kobieta


elektroerózia

erozja elektryczna, elektroerozja; obróbka z wykorzystaniem tego zjawiska


koksárenský

koksowniczy, koksowniany (dot. koksowni)

koksowniczy (używany do koksowania; pozyskiwany z koksowania)


benefícium

beneficjum (majątek przypisany do urzędu)


aviafóbia

awiofobia, strach przed lataniem (samolotem)


belvedér

belweder (reprezentacyjny pawilon ogrodowy)


heliofyt

heliofit, roślina światłolubna, roślina światłożądna


deväťdesiatdeväťročný

dziewięćdziesięciodziewięcioletni (mający 99 lat)

dziewięćdziesięciodziewięcioletni (trwający 99 lat)


deväťdesiatdňový

dziewięćdziesięciodniowy (trwający 90 dni)

dziewięćdziesięciodniowy (mający 90 dni)


echoencefalogram

zobacz też: echoencefalografia • echoencefalograf


echoencefalograf

zob. echoencefalogram


Eduarda

zobacz też: Indeks:Słowacki - Imiona


Gréta

zobacz też: Indeks:Słowacki - Imiona


antireklama

antyreklama (zła, przeciwskuteczna reklama)


Karmena

zobacz też: Indeks:Słowacki - Imiona


Gregorína

zobacz też: Indeks:Słowacki - Imiona


Mahuliena

zobacz też: Indeks:Słowacki - Imiona


Gregoria

zobacz też: Indeks:Słowacki - Imiona


neznámy

szerzej nieznany (tylko w formie neznámejší)


melodramatizovať

melodramatyzować (nadawać dziełu cechy melodramatu)

melodramatyzować (podkreślać dramatyzm, emocjonalność)


Apoliena

zobacz też: Indeks:Słowacki - Imiona


naftalín

naftalina (naftalen stosowany przeciwko molom)


angín

gęsta tkanina bawełniana używana jako poszewka na poduszki, kołdry itp.


pária

parias – członek najniższej indyjskiej kasty


amébovite

amebowato, pełzakowato, jak ameba, na sposób ameby


polyvinylchlorid

poli(chlorek winylu), polichlorek winylu


chrómovanie

chromowanie (warstwa chromu naniesiona na przedmiot)


talmudizmus

talmudyzm (ścisłe przestrzeganie dogmatów)


farizeizmus

faryzeizm, faryzeuszostwo (fałsz, obłuda)


machiavelistický

makiaweliczny, machiaweliczny, makiawelistyczny, makiawelski


aktualizmus

aktualizm (zasada głosząca, że czynniki działające w przeszłości, są takie same także i dziś)


ostrakizmus

ostracyzm (wykluczenie jakiejś osoby ze środowiska)


polysacharid

wielocukier, cukier złożony, polisacharyd


analoj

analogion, anałoj – pulpit cerkiewny, na którym umieszcza się księgi lub ikony


cukrovarský

cukrowniany, cukrowy (dot. cukrowni, wyrobu cukru)


fruktózový

fruktozowy (dot. fruktozy; zawierający fruktozę)


cukrovarnícky

cukrowniczy (dot. cukrownictwa, cukrowników)


makroskopický

makroskopowy, makroskopijny (dot. makroskopii)

makroskopowy, makroskopijny (widziany lub widoczny gołym okiem)


šťava

sok (płyn uwalniany podczas duszenia mięsa)


hrdelný

gardłowy (wydobywający się z gardła, umieszczony w gardle, o głębokim tonie)


Kresčak

Crécy, Crécy-en-Ponthieu – francuska miejscowość położona w Pikardii


mulatovať

hulać, bawić się, odbywać zabawy z piciem alkoholu


flámovať

hulać, bawić się na pijatykach (zazwyczaj nocą)


kyjatický

kyjatycki – dot. słowackiej wsi Kyjatice

kyjatycki – dotyczący kultury kyjatyckiej


donchuanovský

donżuański, donżuanowski (związany z legendarnym Don Juanem, taki jak on)


Stredoafričanka

zob. Stredoafrická republika


Stredoafričan

zob. Stredoafrická republika


kačička mandarínska

Aix galericulata L. kaczka mandarynka, mandarynka


tichomorský

zob. Tichý oceán


slovný

słowny, dotyczący słowa, słów, wyrażony słowami


celokožený

cały skórzany, cały ze skóry; cały pokryty skórą


lumbálka

nakłucie lędźwiowe (punkcja lędźwiowa) albo zastrzyk w okolicy lędźwiowej


telegrafný

telegraficzny (dot. telegrafu, telegrafii)


telegrafický

telegraficzny – przesyłany, wykonywany telegrafem

telegraficzny – dot. telegrafii, telegrafu


nevďačný

niewdzięczny (przykry, trudny, niedoceniany)


hojdací

bujany; przeznaczony do bujania, kołysania


motyčka

motyczka (motyka o krótkim trzonku, zakończona z jednej strony płaskim ostrzem, a z drugiej widełkami)


Saša

zobacz też: Indeks:Słowacki - Imiona

imię męskie, poufała forma imienia Alexander


bronchopneumónia

odoskrzelowe zapalenie płuc, bronchopneumonia


stolárčiť

stolarzyć, być stolarzem, zajmować się stolarką


dŕžava

państwo, kraj – niepodległe byt polityczny mający władcę

zwykle w lm dŕžavy: posiadłość (kolonialna, zamorska), kolonia, terytorium zależne


dezertérstvo

dezerterstwo, dezercja (rezygnacja, ucieczka, zaniechanie działania)


patricij

patrycjusz – członek jednego z najznaczniejszych rodów w starożytnym Rzymie

patrycjusz – członek patrycjatu miejskiego, bogaty mieszczanin


Inocent

zobacz też: Indeks:Słowacki - Imiona


mikrometer

mikrometr – miernik o dokładności rzędu 0,01 mm


mikrometrický

mikrometryczny (dot. mikrometru, urządzenia)


damaska

dziwerówka (strzelba o lufie ze stali damasceńskiej)


leví

lwi (charakterystyczny dla Lwa, osoby spod tego znaku zodiaku)


delfínový

motylkowy (dot. stylu pływackiego nazywanego delfinem albo motylkiem)


delfínovec

słodkowodny ssak podobny do delfina żyjący w rzekach Azji


italika

italik, italika (pochyłe pismo drukarskie)


chórus

chór (podwyższenie w kościele dla organów lub śpiewających)


altovka

potoczna nazwa instrumentu dętego wynalezionego przez Václava Františka Červenego w 1859 roku


falošnícky

hipokrycki, obłudniczy, faryzejski, faryzeuszowski (taki jak u obłudnika, hipokryty)


falošnícky

faryzejsko, faryzeuszowsko, obłudnie, hipokrycko (tak jak obłudnik, dwulicowiec, hipokryta)


falošnosť

fałszywość (dwulicowość, obłuda, hipokryzja)


kosákovitý

sierpowaty, sierpowy (przypominający kształtem sierp)


faloš

hipokryzja, obłuda, zakłamanie, fałsz (udawanie czegoś w co się nie wierzy)


kosáčiková anémia

niedokrwistość sierpowata, anemia sierpowata


kosákový

sierpowy, sierpowaty (przypominający kształtem sierp)


kosák

zwykle z złożeniach kosák mesiaca, mesačný kosák, księżyc, gdy przybiera swój sierpowaty kształt


zakŕkať

o żabie: zarechotać (wydać dźwięk kŕk lub kŕ)


kŕkať

por. brekotať

o żabie: rechotać, kumkać (wydawać dźwięk kŕk lub kŕ)


luhať

kto chce luhať, nech si dá pozor na reči


kŕkavý

rechotliwy (przypominający rechotanie żaby)


rovnomenný

równoimienny, jednoimienny, tego samego imienia lub nazwy


leňoška

szezlong, fotel do siedzenia lub leżenia


rozširovať

rozszerzać (zwiększać rozmiar, powierzchnię, objętość)

rozszerzać (uzupełniać o nowe elementy, zwiększać zakres)


rozširovať

rozszerzać się (zwiększyć swój rozmiar, powierzchnię, objętość)

rozszerzać się (zostać uzupełnionym o nowe elementy, zwiększyć swój zakres)

szerzyć się, rozchodzić się, stawać się znanym (o wiadomości, informacji)


zužovať

zawężać (ograniczać zasięg, zakres, wielkość)


zúžiť

zawęzić (ograniczyć zasięg, zakres, wielkość)


autochtónny

autochtoński, autochtoniczny, tubylczy, rdzenny

autochtoniczny (występujący na miejscu powstania)


bradavicovitý

brodawkowaty (pokryty brodawkami albo podobny do brodawki)


rozšíriť

rozszerzyć (zwiększyć rozmiar, powierzchnię, objętość)

rozszerzyć (uzupełnić o nowe elementy, zwiększyć zakres)


rozšíriť

rozszerzyć się (zwiększyć swój rozmiar, powierzchnię, objętość)

rozszerzyć się (zostać uzupełnionym o nowe elementy, zwiększyć swój zakres)

rozejść się, stać się znanym (o wiadomości, informacji)


afektovať

afektować, wypowiadać się w sposób przesadny, nienaturalny


zúrivý

szalony, wściekły (świadczący o wielkiej złości)

zajadły, zawzięty (przeciwnik, nieprzyjaciel), zażarty, zaciekły (bój, walka)

zapamiętały, nałogowy, zawzięty zapalony, nawiedzony, maniakalny, fanatyczny


presiaknuť

o cieczy: przesiąknąć, przesączyć się (przeniknąć przez coś)


bradavička

brodaweczka, mała brodawka (zmiana skórna)


leňoch

leniwiec – ssak z rodziny leniwcowatych (Bradypodidae) lub leniuchowcowatych (Megalonychidae)


Juhoameričanka

Południowoamerykanka, mieszkanka Ameryki Południowej


Juhoameričan

Południowoamerykanin, mieszkaniec Ameryki Południowej


kováčňa

kuźnia (zakład przemysłowy lub jego część, gdzie wykuwa się przedmioty metalowe)


šoférovať

być kierowcą, szoferem, pracować jako kierowca, szofer


štart

start (uczestnictwo w zawodach, biegu, meczu itp.)


blazeovane

w sposób świadczący o znudzeniu, przesyceniu wrażeniami


eufem.

eufemistický → eufemistyczny, eufemiczny

eufemisticky → eufemistycznie, eufemicznie


bulh.

bulharčina → bułgarszczyzna, język bułgarski


vyhlásiť

ogłosić, obwieścić, proklamować (oficjalnie ogłosić, obwieścić)


autoritatívny

autorytatywny (wymagający posłuszeństwa, nieznoszący sprzeciwu)


vymáčať

moczyć, wymaczać (zanurzyć na pewien czas w cieczy)


utajovať

taić, utajać, zatajać (utrzymać w tajemnicy)


výhovorka

wymówka, wykręt, pretekst (nieprawdziwa, wymyślona przyczyna)


okrídlený

uskrzydlony, skrzydlaty (mający skrzydła)

o słowach, wyrażeniach, frazach skrzydlaty (górnolotne i szeroko znane)


povolenie

zezwolenie, pozwolenie (urzędowe zezwolenie na coś; t. dokument z zezwoleniem)


sojka obyčajná

Garrulus glandarius, sójka zwyczajna, sójka


singulárny

lub osobliwy, wyjątkowy, szczególny, niezwykły


vyzerať

wyglądać (wychylać się zza przeszkody lub z okna)

wyglądać, prezentować się, jawić się (mieć dany wygląd)


spomaľovať

zwalniać (zmniejszać prędkość poruszania się)


spomaľovať

spowalniać, zwalniać (stawać się wolniejszym, zmniejszać swoją prędkość)


váhať

wahać się, chwiać się (być niezdecydowanym)


íver

trzaska, drzazga, wiór (mały kawałek drewna, który oddzielił się podczas rąbania itp.)


strážiť

strzec, pilnować, ochraniać, stróżować (być na straży czegoś)


chlamýdia

zwykle używane w liczbie mnogiej


remeň

pas – długi, cienki pas skóry służący do przymocowania lub podtrzymywania czegoś


glezg hrubozobý

Coccothraustes coccothraustes grubodziób zwyczajny


pochod

marsz (poruszanie się równomiernymi krokami, zazwyczaj w formacji)


telnatý

zwalisty, masywny, krępy, przysadzisty, tęgi


gáfrovník lekársky

Cinnamomum camphora, cynamonowiec kamforowy, kamforowiec lekarski, drzewo kamforowe


blyskáč jarný

Ficaria verna, ziarnopłon wiosenny, pszonka


džiu-džicu

dżiu-dżitsu, ju-jitsu, jujutsu, jujitsu, dżu-dżitsu


CHKO

chránená krajinná oblasť → park krajobrazowy, obszar przyrody chronionej


hliva ustricová

Pleurotus ostreatus, boczniak ostrygowaty


ornát

średniowieczna, bogato zdobiona szata ceremonialna


vrieť

o uczuciach itp. wrzeć, kipieć, burzyć się


mandľovník

migdałowiec, migdał (niesystematyczna nazwa rośliny śliwa migdał, Amygdalus communis)


Francúzska revolúcia

rewolucja francuska, Wielka Rewolucja Francuska


zlepšovať

polepszać, ulepszać, poprawiać (czynić lepszym)


zlepšovať

polepszać się, poprawiać się (stawać się lepszym)


hlavohruď

kark, byczek (tęgi, umięśniony mężczyzna o krótkiej szyi, zazwyczaj łysy i agresywny)


Kristove roky

wiek chrystusowy, lata chrystusowe (wiek 33 lat)


generózny

hojny, wielkoduszny, szczodry, wspaniałomyślny


nádherný

rozchodník nádherný

rozchodnikowiec okazały (rozchodnik okazały)

piękny, okazały (piękny w sensie estetycznym)

dobry, przyjemny (przynoszący radość, pocieszenie, ukojenie)

wspaniały, mistrzowski (o wybitnej jakości, świetny; na najwyższym poziomie umiejętności)

przepyszny, zbytkowny, luksusowy, ekskluzywny (świadczący o majętności i drogim stylu życia)

(znacznie) przekraczający dotychczasowy poziom


pagaštan konský

Aesculus hippocastanum, kasztanowiec pospolity


hrúz fúzatý

Romanogobio uranoscopus, kiełb długowąsy


alektória rozkonárená

Alectoria sarmentosa, żyłecznik zwisający


idylický

idylliczny, sielankowy (taki jak w idylli, sielance)

idylliczny, sielankowy (podejmujący tematykę taką jak w sielance, idylli; będący sielanką, idyllą)


holubací

gołębi (barwy piór gołębia, siwy, szary)


huriska

hurysa, huryska (wiecznie młoda piękność)


zmyselný

zmysłowy (związany z doznaniami seksualnymi, erotyką)


byť hore bradou

być martwy (wyciągnąć nogi, przekręcić się)


freiburský

fryburski (dot. Fryburga Bryzgowijskiego)


esperantologický

związany z esperantologią, esperantologami


horúčkový

gorączkowy (związany z gorączką, dotknięty gorączką)


imunitný

syndróm získanej imunitnej nedostatočnosti


erár

aerarium (w starożytnym Rzymie, pierwotnie skarbiec, później zaś skarb państwa, majątek państwowy)

rzecz stanowiąca część majątku państwowego


medziamerický

Medziamerická dohoda o vzájomnej pomoci

Międzyamerykański Traktat o Pomocy Wzajemnej


medzibunkový

słc. medzi + bunkový < słc. bunka + -ový


pornočasopis

pornomagazyn, świerszczyk, czasopismo pornograficzne


monarchizmus

monarchizm (poparcie dla monarchii, poglądy monarchistyczne)


maorijský

maoryski (dot. języka maori, maoryskiego)


starohory

zobacz też: prahory • starohory • prvohory • druhohory • treťohory • štvrtohory


kolchozný

kołchozowy, kołchoźniany, kołchoźny (dot. kołchozu)


mnohomiliónový

wielomilionowy (o wartości wielu milionów jednostek pieniężnych)

wielomilionowy (liczący miliony osób, elementów)


iónium

jon – izotop toru, niegdyś uważany za pierwiastek


bezatómový

bezatomowy, bezjądrowy (niewykorzystujący elektrowni jądrowych)

bezatomowy, bezjądrowy (nieposiadający broni jądrowej)


inkvizítorsky

podejrzliwie i bezwzględnie (jak inkwizytor)


inkvizítor

inkwizytor (podejrzliwy, bezkompromisowy i surowy śledczy albo sędzia)


kolotočiarsky

karuzelniczy (dot. karuzelarzy, karuzelników)


kolotočiarka

kobieta karuzelarz (właściwielka lub obsługująca karuzelę)


trojrozmerný

rzecz. trojrozmernosť ż
przysł. trojrozmerne


kolotočový

charakterystyczny dla karuzel, atmosfery tam panującej


kolotočiar

karuzelarz, karuzelnik (właściciel albo obsługujący karuzelę)


dvadsaťdvaročný

dwudziestodwuletni (mający dwadzieścia dwa lata)

dwudziestodwuletni (trwający dwadzieścia dwa lata)


mocniteľ

zobacz też: mocniteľ • mocnenec • mocnina • umocňovanie


naveky

bez względu na okoliczności, nieustannie


vdovecký

dotyczący wdowca należący do niego ( pol. wdowczy)


vstať ľavou nohou

zobacz też: Indeks:Słowacki - Związki frazeologiczne


steradián

steradian – jednostka miary kąta bryłowego


izobarický

izobaryczny (przebiegający przy stałym ciśnieniu)


ibištek čínsky

Hibiscus rosa-sinensis, ketmia róża chińska


precedentný

precedensowy (mający charakter precedensu)


ibištek

Hibiscus, ketmia (hibiskus, róża chińska)


internácia

internowanie (przymusowy pobyt w wyznaczonym miejscu)

internowanie (ograniczenie możliwości poruszania się obywatelom państwa z którym się wojuje)


foneticky

fonetycznie, dźwiękowo (w związku z dźwiękiem)


radiátorový

grzejnikowy, kaloryferowy, kaloryfera ( lp), kaloryferów ( lm)


ľavoboček

bękart, bastard, nieślubne dziecko (zazwyczaj władcy albo szlachcica)


fonetizačný

dotyczący fonetyzacji, oparty na fonetyzacji


ožiť

ożyć, odżyć (pojawić się na nowo w czymś lub u kogoś)


guvernantstvo

guwernerstwo, guwernerka (bycie guwernantką, praca guwernantki)


barkasa

barkas (mała łódź portowa używana do celów gospodarczych, przewozu osób itp.)


majiteľský

właścicielski (dot. właściciela, związany z właścicielem)


Achájka

Achajka (członkini plemienia starogreckiego)


Achájec

Achaj, Achajczyk (członek plemienia starogreckiego)


farmaceutský

dotyczący farmaceuty, związany z farmaceutą


medúnka medovkolistá

Melittis melissophyllum miodownik melisowaty


nomádsky

koczowniczy (polegający na ciągłej zmianie pobytu)


lokálový

lokalowy (dot. lokalu, miejsca rozrywki)


Žalmy

Kniha žalmov (wydania rzymskokatolickie)

Księga Psalmów (wydania ewangelickie i ekumeniczne)


keltsky

po celtycku, z celtycka, na sposób celtycki, jak Celtowie


hríb zrnitohlúbikový

Boletus erythropus, borowik ceglastopory


hríb červený

Boletus calopus, borowik żółtopory, borowik grubotrzonowy


kanéfora

kanefora (przedstawienie kobiety z koszem na głowie)


bleskozvodový

piorunochronowy, odgromowy, piorunochronny, odgromnikowy


hromozvodový

piorunochronowy, piorunochronny, odgromnikowy, odgromowy


kardamóm malabársky

Elettaria cardamomum, kardamon malabarski


červenooký

o przekrwionych, zaczerwienionych oczach


kardamómový

Kardamómové vrchy

Góry Kardamonowe (2 pasma górskie w: Indiach i Kambodży/Tajlandii)


sviatočný

odświętny, świąteczny (przeznaczony na święto)


námorníctvo

marynarka (ogół statków towarowych albo pasażerskich)

marynarka, marynarka wojenna (morskie siły zbrojne państwa)

marynarka (bycie marynarzem, służba morska)


prezidentka

prezydentka, kobieta prezydent (kobieta na czele państwa)

prezydentka, prezeska, kobieta prezydent/prezes (kobieta na czele instytucji)


moskóvium

zobacz też: Indeks:Słowacki - Pierwiastki chemiczne


hásium

zobacz też: Indeks:Słowacki - Pierwiastki chemiczne


klystírový

dotyczący lewatywy – urządzeniem do wykonywania wlewu doodbytniczego


hluchavkový

jasnotowy (dot. jasnoty, związ. z jasnotą)


leňoch trojprstý

Bradypus tridactylus, leniwiec trójpalczasty


cézny

cezowy, cezu – w nazwach związków chemicznych zawierających cez


cínovanie

cynowanie, bielenie – pokrywanie metali powłoką cynową


leňoch dvojprstý

Choloepus didactylus, leniuchowiec dwupalczasty


cínatý

cyny, cynowy – w nazwach związków cyny mającej II stopień utleniania


jednoručný

jednoręczny – przystosowany do pracy, obsługi jedną ręką


markytánka

markietanka – handlarka towarzysząca wojsku


monocentrizmus

monocentryzm – pogląd o istnieniu jednej praojczyzny człowieka


jednorazový

jednorazowy – mający miejsce jeden raz, dziejący się jeden raz

jednorazowy – przeznaczony do użytku tylko raz


monogramista

monogramista – bezimienny twórca oznaczający swoje dzieła monogramem


markytán

markietan – dawniej handlarz towarzyszący wojsku


bukovohorský

zobacz też: Bukové vrchy


patricijka

patrycjusz – członkini jednego z najznaczniejszych rodów w starożytnym Rzymie

patrycjusz – członkini patrycjatu miejskiego, bogata mieszczanka


jednobodový

jednopunktowy – różnicą jednego punktu, jednym punktem; powstający z jednego punktu


jednodielny

jednoczęściowy – o ubiorze składającym się tylko z jednej części


močiarka

żyworodka – rodzaj ślimaków z rodziny żyworodkowatych


ťava jednohrbá

Camelus dromedarius, wielbłąd jednogarbny


jalovica

jałówka – młoda krowa przed pierwszym ocieleniem


patriciát

patrycjat – najbogatsza warstwa mieszczaństwa

patrycjat – najznaczniejsze rzymskie rody


heroinizmus

heroinomania, heroinizm – uzależnienie od heroiny


buketný

mający bukiet (zapach), wytwarzający bukiet


jednorazovosť

jednorazowość – właściwość tego, co dzieje się tylko raz

jednorazowość – właściwość tego, co przeznaczone jest do użycia tylko raz


hus snežná

Chen canagica, śnieżyca duża, gęś śnieżna


hodinový

godzinny – trwający godzinę; mający godzinę ważności

godzinowy – dotyczący godziny jako jednostki czasu


kremžský

kremski – związany z austriackim miastem Krems an der Donau


monografista

monograf, monografista – autor monografii


choroš

hubiak – starsza nazwa grzybów z rodzaju Fomes


ibizský

ibizyjski – związany z Ibizą, wyspą w archipelagu Balearów


barmanstvo

barmaństwo – praca barmana, sztuka barmańska


alfabetický

alfabetyczny, abecadłowy, alfabetowy – dotyczący alfabetu, uporządkowany wedle niego

alfabetyczny, abecadłowy, alfabetowy – związany, ze znakami alfabetu, abecadła


skrývačka

rodzaj zagadki pisemnej lub obrazkowej z ukrytymi obrazkami lub słowami


alfabetizátor

ten, kto prowadzi alfabetyzację, uczy pisania i czytania


alfabetizátorka

ta, która prowadzi alfabetyzację, uczy pisania i czytania


alfabetizačný

związany z alfabetyzacją, dotyczący alfabetyzacji


sadenica

sadzonka – młoda roślina przeznaczona na sadzenie


drogérista

drogista, drogerzysta, pracownik lub właściciel drogerii


mimovoľne

mimowolnie – nieświadomie, w sposób niekontrolowany

mimowolnie – w sposób niezamierzony, nie chcąc


imperatív

tryb rozkazujący, czasownik w trybie rozkazującym


drogéristka

drogistka, drogerzystka, pracownica lub właścicielka drogerii


nemiestny

niestosowny – nieprzystający do okoliczności, sytuacji


ľanový

lniany – dotyczący lnu, pozyskiwany z lnu


svetlomet

reflektor – lampa zdolna rzucać skupioną wiązkę światła


kilotona

kilotona – równoważnik wybuchu tysiąca ton trotylu


megatona

megatona – równoważnik wybuchu miliona ton trotylu


piaďový

piędzisty, piędziowy – długi na piędź, wyrażony w piędziach


honvéd

honwed – węgierski żołnierz powstania lat 1848-49, później żołnierz obrony krajowej w węgierskiej części Austro-Węgier


tonový

tonowy – mający związek z toną, jednostką masy; ważący tonę


Coulombov

należący do Charles'a Coulomba, autorstwa Charles'a Coulomba, dotyczący Charles'a Coulomba


Newtonov

Newtonov interpolačný polynóm, t. Newtonov polynóm

Newtonowski, newtonowski, należący do Izaaka Newtona, autorstwa Izaaka Newtona, dotyczący Izaaka Newtona


neobývaný

niezamieszkały, niezamieszkany – o pomieszczeniu, budynku

bezludny, niezaludniony, niezamieszkały, niezamieszkany – o obszarze bez ludzi; pusty, gdzie nikt nie mieszka


basketbalovo

koszykarsko – z punktu widzenia koszykówki; charakterystycznie dla koszykówki


Faradayov

Faradayov zákon elektromagnetickej indukcie

prawo indukcji elektromagnetycznej Faradaya

należący do Michaela Faradaya, autorstwa Michaela Faradaya, dotyczący Michaela Faradaya


genetička

kobieta genetyk – specjalistka w genetyce


basketbalistický

koszykarski – związany z koszykarzami, dotyczący koszykarzy, przeznaczony dla nich


hruškovitý

gruszkowaty – mający kształt gruszki, przypominający gruszkę


Kelvinov

Kelvinova absolútna teplota, t. Kelvinova teplota

należący do lorda Kelvina, autorstwa lorda Kelvina, dotyczący lorda Kelvina


Ampérov

Ampèrovo pravidlo ( pravidlo pravej ruky)

należący do Ampère’a, autorstwa Ampère’a, dotyczący Ampère’a


guľometný

kaemowy, związany z karabinem maszynowym


guľometník

kaemista, żołnierz z karabinem maszynowym


pobehlica

rozpustnica, puszczalska, latawica – rozpustna kobieta


pakľúč

wytrych – urządzenie do otwierania zamków bez posiadania klucza


štipka

szczypta – ilość czegoś zawarta między końcami palców


tušiť

przeczuwać – mieć niejasne uczucie, że coś się stanie


nabifľovať sa

zakuć, wykuć – intensywnie się ucząc, zapamiętać materiał, zazwyczaj bez zrozumienia


mnohoročný

wieloletni – od wielu lat pracujący, wykonujący swoją pracę


bifľoška

kujonka – ktoś, kto się dużo uczy, zazwyczaj bez zrozumienia


dvojznačnosť

dwuznaczność – cecha tego co jest dwuznaczne

dwuznaczność – zdanie, słowo, czyn, gest itp. o dwuznacznym charakterze


bifľovať sa

kuć, zakuwać, wkuwać – intensywnie się uczyć, zazwyczaj bez zrozumienia


dlaňovitý

dłoniasty, dłoniowaty – mający kształt dłoni, wyglądający jak dłoń


bifľoš

kujon – ktoś, kto się dużo uczy, zazwyczaj bez zrozumienia


ombudsmanský

dotyczący RPO, rzecznika praw obywatelskich


implicitný

lub domyślny, implicytny – wnioskowany z kontekstu, nie dany wprost


konkurencieschopný

konkurencyjny – zdolny by z powodzeniem konkurować


nemanželský

pozamałżeński, nieślubny – istniejący lub dziejący się poza małżeństwem, bez małżeństwa


nekompetentne

nie mając uprawnień, zgód do zrobienia czegoś

niekompetentnie – nieprofesjonalnie, niefachowo


hlasivka

fałd głosowy (struna głosowa), zazwyczaj w lm hlasivky


anjouovský

andegaweński – związany z rodem Andegawenów


markgrófka

margrabina – zwierzchniczka marchii; małżonka margrabiego


murovaný

murowany – o budynku z cegły albo kamienia


golfky

obcisłe sportowe spodnie sięgające za kolana, gdzie są ściągane paskiem


Karolovec

Karoling, zazwyczaj w lm Karolovci → Karolingowie


Kapetovec

Kapetyng, zazwyczaj w lm Kapetovci → Kapetyngowie


Merovejovec

Merowing, zazwyczaj w lm Merovejovci → Merowingowie


majordómus

majordom, majordomus – urzędnik w państwie frankijskim

majordom, majordomus – daw. zarządca w domach wielkopańskich


skafander

skafander – szczelny ubiór chroniący całe ciało nurków, kosmonautów itp.


bezmedznosť

bezgraniczność (zazwyczaj o ludzkich emocjach)


nezabudnuteľný

niezapomniany – taki, który przez swoją wyjątkowość, jakość, dobre cechy nie może być zapomniany

niezapomniany – piękny, cudowny, czarujący


džúsový

sokowy – odnoszący się do soku, napoju wyciśniętego z owoców/warzyw


markgrófstvo

margrabstwo, marchia – ziemie pod zwierzchnością margrabiego

margrabstwo – godność, tytuł margrabiego


nekompetentný

niekompetentny – niewładny, nieuprawniony do czegoś

niekompetentny – niemający umiejętności by coś zrobić


tartanový

tartanowy – pokryty nawierzchnią z tartanu


panovníčka

władczyni, panująca – kobieta stojąca na czele monarchii


mauzóleový

związany z mauzoleum, dotyczący mauzoleum


vazalský

wasalski, zależny, poddańczy, hołdowniczy


súkennícky

sukienniczy – dotyczący sukiennictwa lub sukienników


karolínsky

karoliński – związany z postacią cesarza Karola Wielkiego i jego następców


trívium

zobacz też: kvadrívium

trywium, trivium – trzy przedmioty: gramatyka, retoryka, dialektyka stanowiące niższy stopień nauczania w średniowieczu


súkenník

sukiennik – dawniej wytwórca lub handlarz suknem


monologicky

w formie monologu; z przewagą monologów nad dialogami


pohlavná sústava

predstojnica pohlavný úd močová rúra miešok


červovitý

robaczkowy, robaczkowaty – podobny do robaka, robaczka


nosový

nosowy – odnoszący się do nosa; tworzący się w nosie; znajdujący się w nosie


vajcovod

zobacz też: Indeks:Słowacki - Części ciała


prostredník

zobacz też: palec • ukazovák • prostredník • prstenník • malíček


toryovec

torys – członek brytyjskiej Partii Konserwatywnej


kaskadérstvo

kaskaderstwo, brawura – nierozważne i ryzykowne działanie


afrodiziakálne

jak afrodyzjak, w sposób wspomagający aktywność seksualną


grófstvo

hrabstwo – jednostka podziału terytorialnego m.in. w Wielkiej Brytanii


debutový

debiutowy – związany z debiutem, debiutowaniem


kolohnát

często drągal, dryblas – wysoki, zazwyczaj chudy mężczyzna albo szybko dorastający nastolatek


chameleón menlivý

Chamaeleo chamaeleon, kameleon pospolity


haruľa

placek ziemniaczany, placek z ziemniaków


ďalekosiahly

dalekosiężny – wybiegający daleko w przyszłość


ďalekosiahlosť

dalekosiężność – sięganie daleko w przyszłość


hotentotčina

szwargot – niezrozumiała mowa albo język trudny do zrozumienia


hotentot

głupek, człowiek z którym nie da się porozumieć, który niezrozumiale mówi


čajka smejivá

Chroicocephalus ridibundus, mewa śmieszka, śmieszka


čujný

czujny, wyczulony – wrażliwy, wyczulony na zewnętrzne bodźce (słuchowe, dotykowe itp.)


exilový

wygnańczy, banicyjny – związany z wygnaniem, przymusowym pobytem na obczyźnie


napájadlo

poidło, wodopój – naczynie lub miejsce przeznaczone do pojenia zwierząt


morfinistický

morfiniczny – dotyczący morfinizmu, morfinistów


arondácia

wymiana i scalanie gruntów; zmiana granic działek bez zmiany powierzchni


havkať

szczekać – rzucać słowa w gniewie, ubliżać


vlani

zeszłego roku, w zeszłym roku ( pol. łoni)


vlaňajší

zeszłoroczny, ubiegłoroczny ( pol. łoński)


inertný

trwający w pierwotnym stanie, niereagujący


iskrička

w czasach socjalistycznych: dziecko w wieku od 6 do 9 lat przygotowujące się do wstąpienia do pionierów


heterogénnosť

lub heterogeniczność, niejednorodność, różnorodność


heterogénny

lub heterogeniczny, niejednorodny, różnorodny


administratíva

administracja – zarządzanie czymś; organy zarządzające albo pracownicy tych organów


extravilán

całość gruntów w gminie z wyłączeniem obszarów zabudowanych


ponáhľať sa

spieszyć się – działać prędko, szybko wykonywać czynności


ani ryba, ani rak

ni to, ni owo; ni pies, ni wydra; ni rak, ni ryba


hoľa

hala – trawiasta roślinność pokrywająca góry, znajdująca się powyżej poziomu drzew


ŠtB

zobacz też: eštébé • eštebák • eštebáčka • eštebácky • eštebáctvo

Štátna bezpečnosť → Bezpieczeństwo Państwowe – czechosłowacka służba bezpieczeństwa (1948-1990)


ROH

Revolučné odborové hnutie → czechosłowacki państwowy związek zawodowy (istniejący w latach 1951-1990)


jelšový

olchowy, olszowy – związany z olchą, olszą

olchowy, olszowy – wykonany z drewna olchy, olszy


jogurtový

jogurtowy – dotyczący jogurtu; z jogurtu, zawierający jogurt


podbradník

podpinka – zapinany pod brodą rzemyk czapki, hełmu itp.


oddelenie

przedział, aneks – wydzielona część pomieszczenia, przestrzeni

oddział, wydział – samodzielna część w organizacji


dlhovlasý

zob. dlhosrstý


antipód

antypoda, zazwyczaj w lm antipódi – człowiek żyjący po przeciwnej stronie Ziemi, na innej półkuli

przeciwieństwo, antyteza, odwrotność (o człowieku)


antipód

przeciwieństwo, antyteza, odwrotność (o przedmiocie, stanowisku, idei itp.)


dlhoveký

długowieczny – który osiągnął wysoki wiek


dlháň

dryblas, drągal – człowiek wysoki, zazwyczaj także chudy


hľuzovitosť

guzowatość korzeni – choroba roślin powodująca powstawanie guzów na korzeniach


lososový

łososiowy – dotyczący łososia, związany z łososiami


hľuzový

związany z ropniem, nagromadzeniem ropy, ropny, ropiasty – dotyczący bulwy


hľuza

bulwa – zgrubienie u podstawy trzonu niektórych grzybów


brblať

pleść, paplać – prowadzić długie rozmowy o niczym


dvojhviezdičkový

dwugwiazdkowy – mający dwie gwiazdki jako ocenę, wskaźnik jakości itd.


dvojstĺpcový

dwukolumnowy – w odniesieniu do kolumn tekstu


desaťbojársky

związany z dziesięciobojem, dziesięcioboistą


antidoping

przeciwdziałanie dopingowi, zwalczanie dopingu


sínus

zobacz też: sínus • kosínus • tangens • kotangens • sekans • kosekans


niekoľkodesaťročný

kilkudziesięcioletni - mający kilkadziesiąt lat

kilkudziesięcioletni - trwający kilkadziesiąt lat


manzarda

mansarda – pomieszczenie mieszkalne na strychu


tabakový

tytoniowy – dotyczący tytoniu jako rośliny

tytoniowy – dotyczący tytoniu jako używki

tabaczkowy – barwy tytoniu, jasnobrązowy


štvorhviezdičkový

czterogwiazdkowy – mający 4 gwiazdki na skali ocen


trojhviezdičkový

trzygwiazdkowy – mający trzy gwiazdki na skali ocen, trzy gwiazdki generalskie itp.


päťhviezdičkový

pięciogwiazdkowy – mający 5 gwiazdek np. generalskich albo na skali ocen


manévrový

manewrowy – dotyczący manewru - ruchu wojska, związany z manewrem

manewrowy – dotyczący manewrów, związany z manewrami


dvojtisícročný

dwutysiącletni – trwający dwa tysiące lat


niekoľkomesačný

kilkumiesięczny – trwający kilka miesięcy


deltový

deltowy – dotyczący delty, ujścia rzeki, znajdujący się w delcie


bezvetrie

bezwietrze, bezwietrzność – bezwietrzna pogoda


exkomunistický

ekskomunistyczny, były komunistyczny, dawniej komunistyczny


agrárnik

członek stronnictwa agrarnego w Czechosłowacji


oslička

osełeczka – zdrobniale o osełce do ostrzenia


blížny

bliźni – w chrześcijaństwie: każdy człowiek względem drugiego


električkárka

tramwajarka – pracowniczka przedsiębiorstwa tramwajowego, w szczególności motornicza


električkár

tramwajarz – pracownik przedsiębiorstwa tramwajowego, w szczególności motorniczy


myšací

mysi – związany z myszą, odnoszący się do myszy

mysi – mający własności myszy np. kształt, kolor, wielkość itp.


konský chvost

kucyk – włosy związane razem i luźno opadające


výrastok

zazwyczaj wyrostek – chłopiec w wieku dojrzewania


poľštinár

polonista; nauczyciel lub student polonistyki, języka polskiego


chváliť sa cudzím perím

stroić się w cudze piórka – przypisywać sobie czyjeś zasługi


poľštinárka

polonistka; nauczycielka lub studentka polonistyki, języka polskiego


lýrochvost Albertov

Menura alberti Bonaparte, lirogon skromny, lirogon Alberta


lýrochvost nádherný

Menura novaehollandiae Latham, lirogon wspaniały


tukan veľkozobý

Ramphastos toco Statius Müller, tukan wielki


Česká a Slovenská Federatívna Republika

Czeska i Słowacka Republika Federacyjna (1990-92)


Česká socialistická republika

Czeska Republika Socjalistyczna (1969-1990)


myší chvost

Achillea millefolium, krwawnik pospolity


Československá republika

Republika Czechosłowacka – oficjalna nazwa Czechosłowacji w latach 1918-38 oraz 1945-60


Slovenská socialistická republika

Słowacka Republika Socjalistyczna (istniejąca w latach 1969-1990)


mačacie hlavy

zobacz też: Indeks: Słowacki - Związki frazeologiczne


nekovový

niemetalowy – z innego materiału niż metal


neurologický

neurologiczny – związany z funkcjonowaniem układu nerwowego


Československá socialistická republika

Czechosłowacka Republika Socjalistyczna – oficjalna nazwa Czechosłowacji w latach 1960-1990


slonovinový

związany z kością słoniową, zrobiony z kości słoniowej


podzemnicový

arachidowy, z orzeszków ziemnych, dotyczący orzeszków ziemnych


mozartovsky

w sposób charakterystyczny dla Mozarta, przypominający Mozarta, albo jego twórczość


kníhkupkyňa

zobacz też: Indeks:Słowacki - Zawody


míľnik

kamień milowy – przełomowy moment, zdarzenie kończące etap


bránkovisko

pole bramkowe (w hokeju i innych sportach)


nepálený

niepalony – o materiałach budowlanych, które nie były wypalane


búrsky oriešok

orzeszek ziemny, fistaszek, arachid – prażone ziarna orzachy podziemnej


garbiarka

zobacz też: Indeks:Słowacki - Zawody


podzemnica olejná

Arachis hypogaea L., orzacha podziemna, orzech ziemny, orzech arachidowy


časopisecký

czasopiśmienniczy – związany z czasopismem, czasopiśmiennictwem


časopisový

czasopiśmienny, czasopismowy – związany z czasopismem, mający charakter czasopisma


gepard štíhly

Acinonyx jubatus Schreber, gepard grzywiasty, gepard


albatros sťahovavý

Diomedea exulans Linnaeus, albatros wędrowny


úplatkárstvo

łapownictwo, łapówkarstwo, przekupstwo, korupcja


vredavý

owrzodzony, wrzodowaty – pokryty wrzodami


SNŠ

Spoločenstvo nezávislých štátov → WNP, Wspólnota Niepodległych Państw


zoomorfný

zoomorficzny, zwierzokształtny – podobny do zwierzęcia


vredovitý

wrzodowy, wrzodziejący – taki, przy którym występują wrzody


everestský

zobacz też: Mount Everest


myrhovník abesínsky

Commiphora habessinica, balsamowiec mirra


Direktórium

dyrektoriat (pięcioosobowy rząd pierwszej Republiki Francuskiej)


denár

denar – jednostka płatnicza w Macedonii Północnej


satemový

zobacz też: kentumový


kentumový

zobacz też: satemový


denárový

denarowy – dot. denara, waluty Macedonii Północnej


sarmatský

sarmacki – odnoszący się do starożytnego ludu Sarmatów


diskársky

związany z dyskobolami lub rzutem dyskiem


psst

pst – wykrzyknik nakazujący zachowywać się cicho


troyský

trojański – wywodzący się z miasta Troyes we Francji


anorektikum

lek anorektyczny, środek zmniejszający łaknienie


srdcová angína

dławica piersiowa, dusznica bolesna (łac. angina pectoris)


pud

instynkt, popęd – wrodzona skłonność do zaspokajania potrzeb organizmu, wykonywania działań ważnych dla przetrwania

popęd – wewnętrzna, niezależna od rozumu, potrzeba działania, zrobienia czegoś


dugong indooceánsky

Dugong dugon, diugoń przybrzeżny, diugoń


Česko-slovenská federatívna republika

Czecho-słowacka Republika Federacyjna (1990)


kto sa smeje naposledy, ten sa smeje najlepšie

zobacz też: Indeks:Słowacki - Przysłowia

ten się śmieje, kto się śmieje ostatni; kto śmieje się ostatni, ten śmieje się najlepiej


gastritída

zapalenie żołądka, zapalenie błony śluzowej żołądka


ONV

okresný národný výbor → PRN, powiatowa rada narodowa


kto chce psa biť, palicu si nájde

kto chce psa uderzyć, kij zawsze znajdzie


furunkulózny

dotyczący czyraka mnogiego, czyrakowatości


napokon

wreszcie, w końcu – w ostatniej fazie, na samym końcu


napokon

ostatecznie (właściwie, koniec końców) – wyraża uspokojenie, rezygnację itp.


BDK

bezpríspevkový darca krvi → HDK, honorowy dawca krwi


RNDr.

rerum naturalium doctor (doktor prírodných vied) → dr, doktor nauk przyrodniczych


rozmarín lekársky

Rosmarinus officinalis, rozmaryn lekarski


kto druhému jamu kope, sám do nej spadne

kto pod kim dołki kopie, sam w nie wpada


mechúr

pęcherz – jeden z błoniastych worków organizmu

pęcherz, mieszek, woreczek – woreczek z wysuszonych pęcherzy zwierzęcych lub innych pustych organów


pľúcnik lekársky

Pulmonaria officinalis, miodunka plamista


púpava lekárska

Taraxacum officinale, mniszek pospolity, mniszek lekarski


masť

maść – półstała substancja rozcierana na skórze


autogénny

autogeniczny, autogenny – samorodny, wywołany przyczynami wewnętrznymi


bulbárny

opuszkowy – związany z rdzeniem przedłużonym


zrýchľovať

przyspieszać, stawać się szybszym, ulegać przyspieszeniu


dôslednosť

konsekwentność, konsekwencja – cecha tego, kto jest konsekwentny, trzyma się zasad


haluznatý

gałęziasty, gałęzisty, rozgałęziony – mający wiele gałęzi


nechváľ dňa pred večerom

polski odpowiednik: nie chwal dnia przed zachodem słońca; nie chwal dnia przed wieczorem


zamrazovať

zamrażać – mocno ochładzać, doprowadzać do zamarznięcia


bliakať

beczeć, meczeć – wydawać dźwięki jak owca, koza albo cielę

wrzeszczeć, wydzierać się – nieprzyjemnym głosem krzyczeć albo fałszować śpiewając


zamraziť

zamrozić – mocno ochłodzić, doprowadzić do zamarznięcia


cmúľať

pociągać, cmoktać (palić papierosa itp.)


zmyslový

zmysłowy – dotyczący zmysłów, związany ze zmysłami


diétny

dietetyczny – związany z dietą; utworzony lub przygotowany według zasad diety


dereš

ława, wózek do wykonywania kar chłosty, bicia; także sama kara


dvakrát meraj, raz strihaj

dwa razy pomyśl nim raz zrobisz, dwakroć mierz, raz strzyż


darovanému koňovi sa na zuby nehľadí

darowanemu koniowi w zęby się nie zagląda


chytráčiť

kombinować, chytrzyć, cwaniaczyć – postępować jak cwaniak, wykorzystywać sytuację, używać podstępu lub kłamstw


horibilný

niebotyczny, horrendalny, olbrzymi, bajoński (bajońskie sumy) – o wielkich kwotach pieniędzy


brčkavý

kędzierzawy (o człowieku albo zwierzęciu o takich włosach)


erárny

publiczny – nie będący w osobistym posiadaniu, będący we władaniu państwa


bránka

bramka – wytyczony obszar który atakuje się w celu zdobycia punktów

bramka – wyznaczone słupkami miejsce przez które musi przejechać zawodnik


predoktóbrový

przedpaździernikowy – sprzed rewolucji październikowej


chvastúň

pyszałek, samochwała, chwalipięta, blagier


hlodať

obgryzać – odgryźć wierzchnią warstwę czegoś

naruszać, niszczyć, nadgryzać – działaniem, czynnością naruszyć coś, zmienić niekorzystnie stan czegoś

zżerać, trawić – powodować psychiczny albo cielesny ból


divozel veľkokvetý

Verbascum densiflorum, dziewanna wielkokwiatowa


hrvoľ

wole – rozszerzona górna część przełyku u niektórych ptaków


MNV

miestny národný výbor → GRN, gromadzka rada narodowa


divozel sápovitý

Verbascum phlomoides, dziewanna kutnerowata


kaňa strakatá

Circus melanoleucos, błotniak czarnogłowy


farbiar

farbiarz, barwiarz – rzemieślnik farbujący tkaniny, skóry itp.; robotnik w farbiarni

posokowiec – pies myśliwski poszukujący postrzelonej zwierzyny


saranča

szarańcza – owad z rodzajów Locusta, Psophus i innych


darovanému koňovi nehľaď na zuby

darowanemu koniowi w zęby się nie zagląda


kazuár džungľový

Casuarius unappendiculatus, kazuar jednokoralowy


hrachový

grochowy, grochu – dotyczący grochu, związany z grochem


gradácia

stopniowanie, gradacja – krokowa zmiana stanu, nasilenia itp.

gradacja – uszeregowanie słów, wyrażeń lub fragmentów tekstu według rosnącej albo malejącej intensywności


haluška

zazwyczaj w lm halušky → gałuszki (kluseczki ziemniaczane)


zrniarka hrachová

Acanthoscelides obtectus, strąkowiec grochowy


celohodvábny

z czystego jedwabiu, ze 100% jedwabiu, w 100% jedwabny


celopapierový

cały z papieru, cały papierowy, całopapierowy


celoplátenný

cały płócienny, cały z płótna, całopłócienny


celulárny

komórkowy – wykorzystujący łączność bezprzewodową, fale radiowe, dotyczący łączności bezprzewodowej


celooceľový

cały stalowy, całostalowy, cały ze stali


celulárne

komórkowo – z pomocą łączności bezprzewodowej, fal radiowych


celookresný

całopowiatowy – dotyczący całego powiatu (słc. okres)


koala medvedíkovitá

Phascolarctos cinereus, koala australijski


živoriť

wegetować – nie rozwijać się, popadać w marazm, zastój


prebytkový

wytwarzający nadwyżki, nadmiarowy, nadwyżkowy


obšírny

obszerny – długi, mający wiele treści, zajmujący dużo miejsca


byvoliar

bawolik – ptak z podrodziny Bubalornithinae obejmującej rodzaje Dinemellia i Bubalornis


nepolepšiteľný

niepoprawny, nieuleczalny, zatwardziały – taki, który nie potrafi, albo nie chce się zmienić


nadanosť

uzdolnienie, talent – własność tego, kto jest uzdolniony, utalentowany


nepolepšiteľne

nieuleczalnie, niepoprawnie, zatwardziale – bez nadziei na poprawę, zmianę na lepsze


striedmo

wstrzemięźliwie, powściągliwie, z umiarem


striedmosť

powściągliwość, wstrzemięźliwość, umiarkowanie, umiar


porovnateľný

porównywalny – dający się porównać, gdyż wykazuje podobieństwo


nepolepšiteľnosť

nieuleczalność, niepoprawność, zatwardziałość – własność tego, kto nie potrafi lub nie chce się zmienić


polepšovňa

zakład poprawczy, dom poprawczy, poprawczak ()


domáhať sa

domagać się; dopominać się; żądać, wymagać


šidlovitý

szydłowaty, szydlasty – podobny do szydła


priadavať

prząść (regularnie, stale lub od czasu do czasu)


priasť

(o kocie) mruczeć – wydawać dźwięki jak kołowrotek przy przędzeniu


priadzový

(z) przędzy, przędzowy – dotyczący przędzy, zrobiony z przędzy


Kremža

Krems and der Donau – historyczna słowacka nazwa miasta w Austrii

Krems – historyczna słowacka nazwa rzeki w Austrii


zapeniť sa

zapienić się – pokryć się pianą, stać się pianą


mínometník

moździerzysta, moździerzowiec – żołnierz obsługujący moździerz


doplácať

płacić – ponosić przykre konsekwencje czegoś


doplatiť

zapłacić – mieć szkodę spowodowaną czymś, ponieść przykre konsekwencje czegoś


zľutovať sa

zlitować się, ulitować się, zmiłować się


apačský

apacki, Apaczów ( lm) – związany z Apaczami, należący do nich


požierať

pożerać, pochłaniać – zużywać wielką ilość czegoś


sirôtka

Viola ×wittrockiana Gams, bratek ogrodowy, fiołek ogrodowy, bratek


šidlo

owad z podrzędu ważek różnoskrzydłych (Anisoptera)


mažiar

zobacz też: mínomet • mažiar • granátomet

Słowackie nazewnictwo wojskowe – podobnie jak czeskie i rosyjskie – dzieli klasę moździerzy na „minomioty” oraz „moździerze”. Do tych ostatnich zalicza się najcięższe konstrukcje jak Škoda 305 mm Model 1911, czy Karl Gerät – po drugiej wojnie światowej nie pojawił się żaden nowy przedstawiciel tej grupy.

moździerz – masywne naczynie do rozcierania na proszek

moździerz – bardzo ciężkie działo o krótkiej lufie


výber

wybór, wybieranie – możliwość wskazania elementu, osoby, decyzji itd. z pewnego dopuszczalnego zbioru

wybór – coś co powstało przez wybieranie, co zostało wybrane


exaktnosť

ścisłość, dokładność – własność tego co jest naukowo dowiedzione lub formułowane; oparte na weryfikowalnych faktach; ścisłe, dokładne precyzyjne


jadeitový

jadeitowy – wykonany z jadeitu, zawierający jadeit


lordstvo

Pan, milord – zwrot stosowany przy mówieniu do lub o kimś z tytułem lorda, zazwyczaj przez osobę niższą stanem


binomický

dwuimienny, binominalny – złożony z dwóch członów nazewniczych, dwóch imion


mliečnan

mleczan – starsza nazwa chemiczna soli kwasu mlekowego


cezmína paraguajská

Ilex paraguariensis, ostrokrzew paragwajski


mentolka

(zazwyczaj w lm mentolky) miętówka, miętus – cukierek mentolowy, miętowy


želiezko

od żelazo – kawałek żelaza, mały przedmiot żelazny


cibofóbia

sitofobia, sitiofobia (lęk przed jedzeniem)


depolymerizačný

depolimeryzacyjny, depolimeryzacji ( lp)


depolitizácia

odpolitycznienie – pozbawienie czegoś politycznego charakteru


rovnobežnosť

zobacz też: mimobežnosť


karikatúrne

karykaturalnie – wyolbrzymiając, przejaskrawiając

karykaturalnie – nieudolnie, niewydarzenie, jak w nieudanym naśladownictwie


kardanový

Cardana ( lp), kardanowy – zawierający przegub Cardana (krzyżakowy) lub będący pomysłu Cardana


karikatúrny

karykaturalny – mający cechy karykatury, wyolbrzymiony, przejaskrawiony

karykaturalny – nieudany, niewydarzony, będący nieudolnym naśladownictwem


jazykolamný

dotyczący łamańca językowego, będący łamańcem językowym


boľševníkový

barszczowy, barszczu ( lp) – dotyczący barszczu (rośliny), związany z nim, mający jego cechy


vrchol

wierzchołek, szczyt, czubek – najwyżej położona część czegoś

szczyt – największe nasilenie się czegoś

wierzchołek – element w grafice wektorowej


tabačiarsky

związany z uprawą lub przetwórstwem tytoniu


tabačiareň

zakład tytoniowy, przedsiębiorstwo tytoniowe


tabačiar

plantator, producent tytoniu; pracownik w zakładzie tytoniowym


tabačenka

talon, kartka na zakup towarów tytoniowych


tabačiarka

plantatorka, producentka tytoniu; pracownica w zakładzie tytoniowym


klinček kartuziánsky

Dianthus carthusianorum, goździk kartuzek


paladín

paladyn — jeden z 12 legendarnych rycerzy Karola Wielkiego

paladyn — znamienity rycerz z drużyny władcy, wojownik wielkiej sławy


alobalový

dotyczący folii aluminiowej; zrobiony z folii aluminiowej


skrutkovať

wkręcać lub wykręcać śrubę, przyśrubowywać, śrubować ()


zolvica

por. pol. żołwica


kuvik obyčajný

Athene noctua, pójdźka zwyczajna, pójdźka


odmocnenec

liczba pod pierwiastkiem, liczba podpierwiastkowa, wyrażenie podpierwiastkowe


vrana čierna

Corvus corone, czarnowron, wrona czarna, wroniec


prepona

zobacz też: odvesna


bavlníkový

bawełniany, bawełny ( lp) – związany z bawełną jako rośliną


Bc.

bakalár, bakalárka → licencjat – niższy tytuł akademicki


bakalársky

licencjacki – związany z tytułem licencjata nadawanego absolwentom studiów I stopnia