śmierć

Bóg widzi, czas ucieka, śmierć się zbliża, wieczność czeka

choćbyś miał złota skrzynie, śmierci się nie wywiniesz

choćbyś uciekał przez góry, las – śmierć do ciebie zdąży na czas

kto by chciał we zdrowiu jako młody do śmierci żyć, potrzeba mu zawczasu umieć starym być

milsza jest śmierć odważna niż niewolne życie

śmierci (genitive singular)
śmierci (dative singular)
śmiercią (instrumental singular)
śmierci (locative singular)
śmierci (vocative singular)
śmierci (nominative plural)
śmierci (genitive plural)
śmierciom (dative plural)
śmierci (accusative plural)
śmierciami (instrumental plural)
śmierciach (locative plural)
śmierci (vocative plural)

personifikacja śmierci (1.1), często przedstawiana jako szkielet z kosą

Śmierć w malarstwie średniowiecznym zwykle była przedstawiana jako szkielet z kosą.


demon

(1.1) łac. daemon < gr. δαίμων → bóg, bóstwo

demona (genitive singular)
demonowi (dative singular)
demona (accusative singular)
demonem (instrumental singular)
demonie (locative singular)
demonie (vocative singular)
demony (nominative plural)
demonów (genitive plural)
demonom (dative plural)
demony (accusative plural)
demonami (instrumental plural)
demonach (locative plural)
demony (vocative plural)

istota nadprzyrodzona występująca w wierzeniach ludowych, mitologiach i religiach, zajmująca pozycję pośrednią między bogami a ludźmi; o cechach na wpół ludzkich, na wpół boskich; najczęściej nieprzyjazna człowiekowi

Wszyscy uznali, że został opętany przez demony.


kraken

krakena (genitive singular)
krakenowi (dative singular)
krakena (accusative singular)
krakenem (instrumental singular)
krakenie (locative singular)
krakenie (vocative singular)
krakeny (nominative plural)
krakenów (genitive plural)
krakenom (dative plural)
krakeny (accusative plural)
krakenami (instrumental plural)
krakenach (locative plural)
krakeny (vocative plural)

legendarny potwór morski zatapiający statki, zwykle przedstawiany jako ogromna ośmiornica


tytan

tytana (genitive singular)
tytanowi (dative singular)
tytana (accusative singular)
tytanem (instrumental singular)
tytanie (locative singular)
tytanie (vocative singular)
tytani (nominative plural)
tytanów (genitive plural)
tytanom (dative plural)
tytanów (accusative plural)
tytanami (instrumental plural)
tytanach (locative plural)
tytani (vocative plural)

każdy z olbrzymów, synów Uranosa i Gai, braci tytanid; ich potomkowie

Tytani byli synami Uranosa.


Europa

(1.2) od (1.1), wg niektórych z akad. erebu → zmierzch, zachód słońca

Europy (genitive singular)
Europie (dative singular)
Europę (accusative singular)
Europą (instrumental singular)
Europie (locative singular)
Europo (vocative singular)
Europy (potential rare nominative plural)
Europ (potential rare genitive plural)
Europom (potential rare dative plural)
Europy (potential rare accusative plural)
Europami (potential rare instrumental plural)
Europach (potential rare locative plural)
Europy (potential rare vocative plural)

królewna tyryjska i królowa kreteńska, córka Agenora i kochanka Zeusa oraz matka Minosa, Radamantysa i Sarpedona

Zeus pod postacią byka uprowadził Europę na Kretę.

zob. też Europa (ujednoznacznienie) w Wikipedii

por. Europe; zobacz też: Indeks:Polski - Mitologia grecka

zobacz też: Indeks:Polski - Astronomia • Indeks:Polski - Indeks terminów astronomicznych


Azja

Azji (genitive singular)
Azji (dative singular)
Azję (accusative singular)
Azją (instrumental singular)
Azji (locative singular)
Azjo (vocative singular)
Azje (nominative plural)
Azji (genitive plural)
Azyj (genitive plural obsolete)
Azjom (dative plural)
Azje (accusative plural)
Azjami (instrumental plural)
Azjach (locative plural)
Azje (vocative plural)

okeanida, córka tytana Okeanosa i tytanidy Tetydy


Eos

(1.1) gr. Ἠώς (Eos) < gr. ἠώς (eos) → świt, jutrzenka

bogini i uosobienie zorzy porannej, brzasku oraz świtu, utożsamiana z rzymską Aurorą

Zanim pojawi się na niebie wóz słońca, znad brzegów Oceanu wyjeżdża na lekkim rydwanie Eos, różanopalca bogini jutrzenki

Jan Parandowski, Mitologia. Wierzenia i podania Greków i Rzymian, Czytelnik, Warszawa 1972, s. 73.

Różanopalca Eos, bogini jutrzenki, pierwsza rozpraszała mroki nocy

Michał Pietrzykowski, Mitologia starożytnej Grecji, Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, Warszawa 1979, s. 172.

Atrybutami Eos były: szata (peplos) szafranowej barwy, wielkie skrzydła u ramion, rydwan, kwiaty.

por. Aurora • Jutrzenka; zobacz też: Asteria • Astrajos • Atlas • Epimeteusz • Helios • Leto • Menojtios • Pallas • Perses • Prometeusz • Selene • Indeks:Polski - Mitologia grecka


Eros

Erosa (genitive singular)
Erosowi (dative singular)
Erosa (accusative singular)
Erosem (instrumental singular)
Erosie (locative singular)
Erosie (vocative singular)
Erosa (genitive singular)
Erosowi (dative singular)
Erosa (accusative singular)
Erosem (instrumental singular)
Erosie (locative singular)
Erosie (vocative singular)
Erosowie (nominative plural)
Erosów (genitive plural)
Erosom (dative plural)
Erosów (accusative plural)
Erosami (instrumental plural)
Erosach (locative plural)
Erosowie (vocative plural)
Erosy (depreciative nominative vocative plural)

bóg i uosobienie miłości oraz namiętności cielesnej, utożsamiany z rzymskim Kupidynem (Amorem)

Postać Erosa najczęściej przedstawia się jako nagiego, uskrzydlonego chłopca z łukiem i strzałami.


Jupiter

Jupitera (genitive singular)
Jupiterowi (dative singular)
Jupitera (accusative singular)
Jupiterem (instrumental singular)
Jupiterze (locative singular)
Jupiterze (vocative singular)

Jupiter uchodził za italskie bóstwo światła i jasnego nieba.

Atrybutami Jupitera były pioruny, berło, dąb i orzeł.


Minos

król i prawodawca Krety; sędzia zmarłych w Hadesie; syn Zeusa i Europy oraz brat Radamantysa i Sarpedona; mąż Pazyfae oraz ojciec Ariadny i Fedry

Ariadna była córką Minosa, mitycznego króla Krety.

zobacz też: Eak • Radamantys
zob. też Minos w Wikipedii


Roma

pani Roma • siostra / kuzynka / ciocia / babcia Roma • kobieta imieniem (o imieniu) Roma • mieć na imię / nosić imię / używać imienia Roma • dać na imię / nadać imię / ochrzcić imieniem Roma • otrzymać / dostać / przybrać imię Roma • dzień imienin / imieniny Romy

być / bywać / zamieszkać / mieszkać / pomieszkiwać / żyć / pracować / urodzić się / umrzeć / osiedlać się / osiedlić się w Romie • wyjeżdżać / wyjechać / jechać / dojechać / udać się / wprowadzać się / wprowadzić się do Romy • przyjeżdżać / przyjechać / jechać / wyprowadzać się / wyprowadzić się z Romy • być / stać się mieszkańcem / mieszkanką Romy • mieszkaniec / mieszkanka Romy • droga / ulica / plac / dom / budynek / mieszkanie / siedziba w Romie • pochodzić z Romy • przeprowadzać się / przeprowadzić się do Romy

Romy (genitive singular)
Romie (dative singular)
Romę (accusative singular)
Romą (instrumental singular)
Romie (locative singular)
Romo (vocative singular)
Romy (nominative plural)
Rom (genitive plural)
Romom (dative plural)
Romy (accusative plural)
Romami (instrumental plural)
Romach (locative plural)
Romy (vocative plural)
Romy (genitive singular)
Romie (dative singular)
Romę (accusative singular)
Romą (instrumental singular)
Romie (locative singular)
Romo (vocative singular)
Romy (genitive singular)
Romie (dative singular)
Romę (accusative singular)
Romą (instrumental singular)
Romie (locative singular)
Romo (vocative singular)
Romy (potential rare nominative plural)
Rom (potential rare genitive plural)
Romom (potential rare dative plural)
Romy (potential rare accusative plural)
Romami (potential rare instrumental plural)
Romach (potential rare locative plural)
Romy (potential rare vocative plural)

bogini Rzymu i tradycyjne uosobienie państwa rzymskiego

Pierwszą świątynię Romy wzniesiono w Smyrnie.


Sparta

Sparty (genitive singular)
Sparcie (dative singular)
Spartę (accusative singular)
Spartą (instrumental singular)
Sparcie (locative singular)
Sparto (vocative singular)
Sparty (nominative plural)
Spart (genitive plural)
Spartom (dative plural)
Sparty (accusative plural)
Spartami (instrumental plural)
Spartach (locative plural)
Sparty (vocative plural)

mitologiczna najada i królowa, córka Eurotasa i Klety

zob. też Sparta (ujednoznacznienie) w Wikipedii


chaos

chaosy (potential rare nominative plural)
chaosu (genitive singular)
chaosów (potential rare genitive plural)
chaosowi (dative singular)
chaosom (potential rare dative plural)
chaosy (potential rare accusative plural)
chaosem (instrumental singular)
chaosami (potential rare instrumental plural)
chaosie (locative singular)
chaosach (potential rare locative plural)
chaosie (vocative singular)
chaosy (potential rare vocative plural)

w kosmologii starożytnych Greków pierwotny stan materii, z którego powstał świat


latawiec

(1.1) pol. latać
(2.1) pol. latać → przebywać poza domem

latawce (nominative plural)
latawca (genitive singular)
latawców (genitive plural)
latawcowi (dative singular)
latawcom (dative plural)
latawca (accusative singular)
latawce (accusative plural)
latawcem (instrumental singular)
latawcami (instrumental plural)
latawcu (locative singular)
latawcach (locative plural)
latawcu (vocative singular)
latawcze (vocative singular)
latawce (vocative plural)

powietrzny demon powstały z człowieka zmarłego nagłą przedwczesną śmiercią


upiór

upiora (genitive singular)
upiorowi (dative singular)
upiora (accusative singular)
upiorem (instrumental singular)
upiorze (locative singular)
upiorze (vocative singular)
upiory (nominative plural)
upiorów (genitive plural)
upiorom (dative plural)
upiory (accusative plural)
upiorami (instrumental plural)
upiorach (locative plural)
upiory (vocative plural)

Zapłakanej służącej nikt nie wierzył, że w nocy nawiedził ją upiór.

Widziałeś ostatnią filmową wersję musicalu „Upiór w operze”?


kappa

(1.1) gr. κάππα (káppa) < fen. kaph < hebr. כַּף (kaf) < prasemic. *kapp-

(2.1) od nazwy emotikony na serwisie Twitch, przedstawiającej byłego pracownika serwisu

kappy (genitive singular)
kappie (dative singular)
kappę (accusative singular)
kappą (instrumental singular)
kappie (locative singular)
kappo (vocative singular)
kappy (nominative plural)
kapp (genitive plural)
kappom (dative plural)
kappy (accusative plural)
kappami (instrumental plural)
kappach (locative plural)
kappy (vocative plural)


gigant

giganta (genitive singular)
gigantowi (dative singular)
giganta (accusative singular)
gigantem (instrumental singular)
gigancie (locative singular)
gigancie (vocative singular)
giganci (nominative plural)
gigantów (genitive plural)
gigantom (dative plural)
gigantów (accusative plural)
gigantami (instrumental plural)
gigantach (locative plural)
giganci (vocative plural)
giganty (depreciative nominative vocative plural)

każdy z olbrzymów o wężowych splotach zamiast nóg, synów Uranosa i Gai

Bogowie olimpijscy wygrali walkę z gigantami.

Wielu gigantów zginęło przygniecionych rzuconymi na nich głazami, które utworzyły wyspy.

Michał Pietrzykowski, Mitologia starożytnej Grecji, Warszawa 1979, s. 26.


Rus

Rusa (genitive singular)
Rusowi (dative singular)
Rusa (accusative singular)
Rusem (instrumental singular)
Rusie (locative singular)
Rusie (vocative singular)

Według legendy Rus uchodził za brata Lecha i Czecha.


As

przedstawiciel głównej dynastii bogów nordyckich


Atlas

Atlasa (genitive singular)
Atlasowi (dative singular)
Atlasa (accusative singular)
Atlasem (instrumental singular)
Atlasie (locative singular)
Atlasie (vocative singular)

tytan dźwigający na barkach z rozkazu Zeusa sklepienie niebieskie


Auster

łac. Auster, łac. auster → wiatr południowy

Austerowie (potential rare nominative plural)
Austera (genitive singular)
Austerów (potential rare genitive plural)
Austerowi (dative singular)
Austerom (potential rare dative plural)
Austera (accusative singular)
Austerów (potential rare accusative plural)
Austerem (instrumental singular)
Austerami (potential rare instrumental plural)
Austerze (locative singular)
Austerach (potential rare locative plural)
Austerze (vocative singular)
Austerowie (potential rare vocative plural)
Austery (potential rare depreciative nominative vocative plural)

bóg wiatru południowego, utożsamiany z greckim Notosem

por. Notus • Notos; zobacz też: Akwilon • Fawoniusz • Wulturnus • Indeks:Polski - Mitologia rzymska


Hel

władczyni krainy zmarłych z mitologii nordyckiej


Io

(1.1) gr. Ἰώ (Io)
(1.2) prawdopodobnie od ang. Io (1.1)
(3.1) od (1.1)

kapłanka Hery w Argos, córka Inachosa, jedna z kochanek Zeusa

Morze Jońskie zostało nazwane na cześć Io.

zobacz też: Indeks:Polski - Mitologia grecka


Io

w wierzeniach Maorysów z Nowej Zelandii Istota Najwyższa

Siedzibą Io jest najwyższe z dwunastu niebios.


Księżyc

ˈcɕɛ̃w̃ʒɨt͡s

Księżyce (potential rare nominative plural)
Księżyca (genitive singular)
Księżyców (potential rare genitive plural)
Księżycowi (dative singular)
Księżycom (potential rare dative plural)
Księżyce (potential rare accusative plural)
Księżycem (instrumental singular)
Księżycami (potential rare instrumental plural)
Księżycu (locative singular)
Księżycach (potential rare locative plural)
Księżycu (vocative singular)
Księżyce (potential rare vocative plural)

zob. też Księżyc (ujednoznacznienie) w Wikipedii

por. Selene; zobacz też: Indeks:Polski - Mitologia grecka

por. Luna; zobacz też: Indeks:Polski - Mitologia rzymska


Leto

(1.2) prawdopodobnie od niem. Leto (1.1)

por. Latona; zobacz też: Asteria • Astrajos • Atlas • Eos • Epimeteusz • Helios • Menojtios • Pallas • Perses • Prometeusz • Selene • Indeks:Polski - Mitologia grecka


Lima

być / bywać / zamieszkać / mieszkać / pomieszkiwać / żyć / pracować / urodzić się / umrzeć / osiedlać się / osiedlić się w Limie • wyjeżdżać / wyjechać / jechać / dojechać / udać się / wprowadzać się / wprowadzić się do Limy • przyjeżdżać / przyjechać / jechać / wyprowadzać się / wyprowadzić się z Limy • być / stać się mieszkańcem / mieszkanką Limy • mieszkaniec / mieszkanka Limy • droga / ulica / plac / dom / budynek / mieszkanie / siedziba w Limie • pochodzić z Limy • przeprowadzać się / przeprowadzić się do Limy

źródło / bieg / koryto / (prawy / lewy) dopływ / ramię / dorzecze / dolina / wody / nurt / płycizna / zakręt / zakole / brzeg / dno / odnoga / ujście / głębokość / szerokość Limy • nad Limą • Lima wypływa / płynie / wije się / meandruje / kieruje się / niesie wody / przybiera / wylewa / zatapia / opada / nawadnia / odwadnia / wysycha / przepływa / opływa / dopływa / wpływa • na prawym / na lewym brzegu / u źródeł / u ujścia Limy • pływać / płynąć Limą

Limy (genitive singular)
Limie (dative singular)
Limę (accusative singular)
Limą (instrumental singular)
Limie (locative singular)
Limo (vocative singular)
Limy (potential rare nominative plural)
Lim (potential rare genitive plural)
Limom (potential rare dative plural)
Limy (potential rare accusative plural)
Limami (potential rare instrumental plural)
Limach (potential rare locative plural)
Limy (potential rare vocative plural)

bóstwo rzymskie, towarzyszące Janusowi, opiekunka progów budynków

zob. też Lima (ujednoznacznienie) w Wikipedii


Mars

(2.1) od (1.1) przez analogię do innych języków

kiedy Wenus w domu rządzić będzie, być Marsowi z kurami na grzędzie

Mars uchodził początkowo za italskie bóstwo wegetacji.

Atrybutami Marsa były hełm, miecz, tarcza, włócznia, wilk, dzięcioł i rumak.

Równina w północno-zachodniej części starożytnego Rzymu, zwana Polem Marsowym, była poświęcona Marsowi.

zobacz też: Apollo • Ceres • Diana • Jowisz • Junona • Merkury • Minerwa • Neptun • Wenus • Westa • Wulkan

zobacz też: Indeks:Polski - Mitologia rzymska

zob. też Mars (ujednoznacznienie) w Wikipedii


Neptun

(2.1) ang. Neptune, z użyciem polskiej nazwy (1.1)

bóg morza, rybaków i żeglarzy, utożsamiany z greckim Posejdonem

Neptun uchodził początkowo za italskie bóstwo wody, wilgoci, chmur i deszczu.

Atrybutem Neptuna był trójząb, którym wzburzał morze i wstrząsał ziemią

Salacja była czczona wraz z Neptunem.

zobacz też: Apollo • Ceres • Diana • Jowisz • Junona • Mars • Merkury • Minerwa • Wenus • Westa • Wulkan

zob. też Neptun (ujednoznacznienie) w Wikipedii


Pluton

(1.1) gr. Πλούτων (Pluton) < gr. πλοῦτος (plutos) → bogactwo

Plutonowie (potential rare nominative plural)
Plutona (genitive singular)
Plutonów (potential rare genitive plural)
Plutonowi (dative singular)
Plutonom (potential rare dative plural)
Plutona (accusative singular)
Plutonów (potential rare accusative plural)
Plutonem (instrumental singular)
Plutonami (potential rare instrumental plural)
Plutonie (locative singular)
Plutonach (potential rare locative plural)
Plutonie (vocative singular)
Plutonowie (potential rare vocative plural)
Plutony (potential rare depreciative nominative vocative plural)

przydomek Hadesa jako boga podziemnego bogactwa (m.in. kruszców, płodnego ziarna), plonów i urodzaju

Pluton stał się jednym z bóstw urodzaju, które sprawia, że ziarno rzucone na ziemię, nie marnieje, lecz rozwija się czerpiąc soki z wnętrza gleby

Jan Parandowski, Mitologia. Wierzenia i podania Greków i Rzymian, Czytelnik, Warszawa 1972, s. 174.

bóg świata zmarłych, utożsamiany z greckim Hadesem

Trzydzieści lat temu uciekło z tej groty kilku niewolników skazanych za bunt na ukrzyżowanie. Rzymianie nie odnaleźli przejścia, a kapłani wyjaśnili, że porwał ich Pluton

Halina Rudnicka, Uczniowie Spartakusa, 1996 w: Korpus języka polskiego, Wydawnictwo Naukowe PWN.

por. Dis • Dis Pater • Hades; zobacz też: Indeks:Polski - Mitologia rzymska


Uran

Gaja i Uran dali początek wielu pokoleniom bogów.

Z nasienia Urana, które spadło na powierzchnię morza, zrodziła się Afrodyta, zwana stąd Uranią.

Kronos obciął Uranowi genitalia i wrzucił je do morza.

Z Uranem miała Gaja trzech hekatonchejrów, trzech cyklopów, sześciu tytanów i sześć tytanid.

zob. też Uran (ujednoznacznienie) w Wikipedii


Ziemia

Ziemie (potential rare nominative plural)
Ziemi (genitive singular)
Ziem (potential rare genitive plural)
Ziemi (dative singular)
Ziemiom (potential rare dative plural)
Ziemię (accusative singular)
Ziemie (potential rare accusative plural)
Ziemią (instrumental singular)
Ziemiami (potential rare instrumental plural)
Ziemi (locative singular)
Ziemiach (potential rare locative plural)
Ziemio (vocative singular)
Ziemie (potential rare vocative plural)

zob. też Ziemia (ujednoznacznienie) w Wikipedii

por. Gaja; zobacz też: Indeks:Polski - Mitologia grecka

por. Terra • Tellus; zobacz też: Indeks:Polski - Mitologia rzymska


buc

(2.2) Tłumaczenie niemieckiej nazwy tego demona: niem. Butzenmann lub niem. Putz

buca (genitive singular)
bucowi (dative singular)
buca (accusative singular)
bucem (instrumental singular)
bucu (locative singular)
bucu (vocative singular)
buce (nominative plural)
buców (genitive plural)
bucom (dative plural)
buce (accusative plural)
bucami (instrumental plural)
bucach (locative plural)
buce (vocative plural)

straszydło zamieszkujące ciemne kąty, straszące i bijące nocą niegrzeczne dzieci, a nawet porywające najgorszych urwisów


ćmok

ćmoka (genitive singular)
ćmokowi (dative singular)
ćmoka (accusative singular)
ćmokiem (instrumental singular)
ćmoku (locative singular)
ćmoku (vocative singular)
ćmoki (nominative plural)
ćmoków (genitive plural)
ćmokom (dative plural)
ćmoków (accusative plural)
ćmokami (instrumental plural)
ćmokach (locative plural)
ćmoki (vocative plural)


Czech

Czecha (genitive singular)
Czechowi (dative singular)
Czecha (accusative singular)
Czechem (instrumental singular)
Czechu (locative singular)
Czechu (vocative singular)
Czechowie (potential rare nominative plural)
Czechów (potential rare genitive plural)
Czechom (potential rare dative plural)
Czechów (potential rare accusative plural)
Czechami (potential rare instrumental plural)
Czechach (potential rare locative plural)
Czechowie (potential rare vocative plural)

Według legendy Czech był bratem Lecha i Rusa.


diabeł

(1.1) st.pol. dyjabeł < st.czes. diábel < łac. diabolus < gr. διάβολος (diabolos) → oszczerca

będzie z niego ksiądz jak z diabła kościelny

co po diable w kościele, kiedy pacierza nie umie

diabeł się w ornat ubrał i ogonem na mszę dzwoni

do Pana Boga się módl, a diabła nie obrażaj

gdy dasz diabłu palec, to za całą rękę chwyta

gdy się człowiek spieszy, to się diabeł cieszy

gdy się diabeł zestarzeje, chce zostać mnichem

jako nieboja pies kąsa, tak nieopatrznego diabeł sidli

modli się pod figurą, a diabła ma za skórą

Pan Bóg stworzył jedzenie, a diabeł wymyślił kucharzy

potrzebny jak diabeł w częstochowskiej górze

w kobiecym sercu społem mieszka diabeł z aniołem

w małżeństwie jak się pokłócą, będzie tam albo psie złe, albo diabeł kotny

zamknij diabłu drzwi, to on oknem wejdzie

Żyd okpi Niemca, diabeł Żyda, Rusin diabła, a Rusina niewiasta

diabła (genitive singular)
diabłu (dative singular)
diabła (accusative singular)
diabłem (instrumental singular)
diable (locative singular)
diable (vocative singular)
diabły (nominative plural)
diabli (nominative plural)
diabłów (genitive plural)
diabłom (dative plural)
diabły (accusative plural)
diabłów (accusative plural)
diabłami (instrumental plural)
diabłach (locative plural)
diabły (vocative plural)
diabli (vocative plural)

Wiedźma zdecydowanie wyparła się znajomości z diabłem.

Nie zmieni się za wiele, a zwłaszcza w niedzielę, gdy nic się nie dzieje, a diabeł z nudów śpi

zob. też diabeł (ujednoznacznienie) w Wikipedii


topielec

tɔˈpʲjɛlɛt͡s

w podaniach ludowych: pokutujący duch utopionego człowieka, który wciąga ludzi w głębiny wód


Saturn

Saturn uchodził początkowo za italskie bóstwo związane z urodzajem pól.

Atrybutem Saturna był sierp lub kosa, lub nóż.

zob. też Saturn (ujednoznacznienie) w Wikipedii


gryf

(1.1) łac. gryphus < gr. γρύφων < gr. γρύψ → coś haczykowatego

gryfy (nominative plural)
gryfa (genitive singular)
gryfów (genitive plural)
gryfowi (dative singular)
gryfom (dative plural)
gryfa (accusative singular)
gryfy (accusative plural)
gryfem (instrumental singular)
gryfami (instrumental plural)
gryfie (locative singular)
gryfach (locative plural)
gryfie (vocative singular)
gryfy (vocative plural)

fantastyczny stwór z ciałem lwa oraz szponami i głową orła

Gryf występuje na wielu herbach Pomorza.


Merkury

pan Merkury • brat / kuzyn / wujek / dziadek Merkury • mężczyzna imieniem (o imieniu) Merkury • mieć na imię / nosić imię / używać imienia Merkury • dać na imię / nadać imię / ochrzcić imieniem Merkury • otrzymać / dostać / przybrać imię Merkury • dzień imienin / imieniny Merkurego

jedna noc z Wenus i całe życie z Merkurym

Merkurowie (potential rare nominative plural)
Merkurego (genitive singular)
Merkurych (potential rare genitive plural)
Merkuremu (dative singular)
Merkurym (potential rare dative plural)
Merkurego (accusative singular)
Merkurych (potential rare accusative plural)
Merkurym (instrumental singular)
Merkurymi (potential rare instrumental plural)
Merkurym (locative singular)
Merkurych (potential rare locative plural)
Merkurowie (potential rare vocative plural)
Merkure (potential rare depreciative nominative vocative plural)
Merkurowie (nominative plural)
Merkurego (genitive singular)
Merkurych (genitive plural)
Merkuremu (dative singular)
Merkurym (dative plural)
Merkurego (accusative singular)
Merkurych (accusative plural)
Merkurym (instrumental singular)
Merkurymi (instrumental plural)
Merkurym (locative singular)
Merkurych (locative plural)
Merkurowie (vocative plural)
Merkure (depreciative nominative vocative plural)

bóg handlu, zysku, kupiectwa, złodziei oraz celników, utożsamiany z greckim Hermesem

Atrybutami Merkurego były: skrzydlate sandały, skrzydlaty kapelusz, kaduceusz i sakiewka.

zob. też Merkury (ujednoznacznienie) w Wikipedii

por. Hermes; zobacz też: Apollo • Ceres • Diana • Jowisz • Junona • Mars • Minerwa • Neptun • Wenus • Westa • Wulkan • Indeks:Polski - Mitologia rzymska


wampir

wampira (genitive singular)
wampirowi (dative singular)
wampira (accusative singular)
wampirem (instrumental singular)
wampirze (locative singular)
wampirze (vocative singular)
wampiry (nominative plural)
wampirów (genitive plural)
wampirom (dative plural)
wampirów (accusative plural)
wampirami (instrumental plural)
wampirach (locative plural)
wampiry (vocative plural)
wampirzy (depreciative nominative vocative plural)
wampirowie (depreciative nominative vocative plural)

Wampir powoli sączył krew ze srebrnej czaszy.


Wenus

i tego Wenus niepomału łechce, kto ma twarz szpetną, a miłosne serce

kiedy Wenus w domu rządzić będzie, być Marsowi z kurami na grzędzie

bogini piękna i miłości, utożsamiana z grecką Afrodytą

Wenus uchodziła początkowo za italskie bóstwo kwiatów i ogrodów.

Atrybutami Wenus były: gołębie, wróble, mirt, róża i pigwa.

Moja żona jest piękniejsza od Wenus.

zobacz też: Apollo • Ceres • Diana • Jowisz • Junona • Mars • Merkury • Minerwa • Neptun • Westa • Wulkan

zob. też Wenus (ujednoznacznienie) w Wikipedii


Fobos

(1.1) gr. Φόβος (Fobos) < gr. φόβος (fobos) → strach

Fobosowie / Fobosi (potential rare nominative plural)
Fobosa (genitive singular)
Fobosów (potential rare genitive plural)
Fobosowi (dative singular)
Fobosom (potential rare dative plural)
Fobosa (accusative singular)
Fobosów (potential rare accusative plural)
Fobosem (instrumental singular)
Fobosami (potential rare instrumental plural)
Fobosie (locative singular)
Fobosach (potential rare locative plural)
Fobosie (vocative singular)
Fobosowie / Fobosi (potential rare vocative plural)
Fobosy (potential rare depreciative nominative vocative plural)

bóg i uosobienie strachu, towarzysz Aresa na polu bitwy

Fobos uchodził za syna Aresa i Afrodyty oraz brata Dejmosa.

por. Strach; zobacz też: Ares • Dejmos • Enyo • Eris • Indeks:Polski - Mitologia grecka


Jowisz

(1.1) łac. Iuppiter (D. Iovis)
(2.1) od (1.1)

co wolno Jowiszowi, tego nie wolno osłowi

co wolno Jowiszowi, tego nie wolno wołowi

co się godzi Jowiszowi, tego się nie godzi osłowi

bóg światłości, pogodnego nieba, piorunów, błyskawic i nienaruszalności przysięgi, utożsamiany z greckim Zeusem; najwyższy bóg panteonu rzymskiego

Jowisz uchodził początkowo za italskie bóstwo światła i jasnego nieba.

Atrybutami Jowisza były: pioruny, berło, dąb i orzeł.

zobacz też: Apollo • Ceres • Diana • Junona • Mars • Merkury • Minerwa • Neptun • Wenus • Westa • Wulkan

zobacz też: Indeks:Polski - Mitologia rzymska

zob. też Jowisz (ujednoznacznienie) w Wikipedii


Ceres

bogini urodzaju i wegetacji, utożsamiana z grecką Demeter

zobacz też: Apollo • Diana • Jowisz • Junona • Mars • Merkury • Minerwa • Neptun • Wenus • Westa • Wulkan


Watykan

(1.1) od (1.2) łac. viticino → wróżba, przepowiednia


Eris

(1.1) gr. Ἔρις (Eris) < gr. ἔρις (eris) → spór, kłótnia

bogini i uosobienie niezgody, kłótni, sporu i rywalizacji oraz towarzyszka Aresa na polu bitwy, utożsamiana z rzymską Dyskordią

Podczas wesela Peleusa i Tetydy zawistna i swarliwa Eris rzuciła między boginie jabłko niezgody, które stało się przyczyną sądu Parysa.

por. Eryda • Dyskordia • Niezgoda; zobacz też: Ares • Dejmos • Enyo • Fobos • Indeks:Polski - Mitologia grecka


Akwilon

łac. Aquilo, łac. aquilo (D. aquilonis) → wiatr północny

Akwilonowie / Akwiloni (potential rare nominative plural)
Akwilona (genitive singular)
Akwilonów (potential rare genitive plural)
Akwilonowi (dative singular)
Akwilonom (potential rare dative plural)
Akwilona (accusative singular)
Akwilonów (potential rare accusative plural)
Akwilonem (instrumental singular)
Akwilonami (potential rare instrumental plural)
Akwilonie (locative singular)
Akwilonach (potential rare locative plural)
Akwilonie (vocative singular)
Akwilonowie / Akwiloni (potential rare vocative plural)
Akwilony (potential rare depreciative nominative vocative plural)

bóg wiatru północnego, utożsamiany z greckim Boreaszem

por. Boreasz; zobacz też: Auster • Fawoniusz • Wulturnus • Indeks:Polski - Mitologia rzymska


Amazonka

(1.2) niem. Amazone < franc. amazone → kobieta-jeździec < gr. Ἀμαζών (Amazón) < być może gr. ἀ- + μαζός → bez + pierś

źródło / bieg / koryto / (prawy / lewy) dopływ / ramię / dorzecze / dolina / wody / nurt / płycizna / zakręt / zakole / brzeg / dno / odnoga / ujście / głębokość / szerokość Amazonki • nad Amazonką • Amazonka wypływa / płynie / wije się / meandruje / kieruje się / niesie wody / przybiera / wylewa / zatapia / opada / nawadnia / odwadnia / wysycha / przepływa / opływa / dopływa / wpływa • na prawym / na lewym brzegu / u źródeł / u ujścia Amazonki • pływać / płynąć Amazonką

Amazonki (genitive singular)
Amazonce (dative singular)
Amazonkę (accusative singular)
Amazonką (instrumental singular)
Amazonce (locative singular)
Amazonko (vocative singular)
Amazonki (nominative plural)
Amazonek (genitive plural)
Amazonkom (dative plural)
Amazonki (accusative plural)
Amazonkami (instrumental plural)
Amazonkach (locative plural)
Amazonki (vocative plural)

zob. też Amazonka (ujednoznacznienie) w Wikipedii


Deimos

(1.1) gr. Δεῖμος (Deimos) < gr. δειμός (deimos) → trwoga

Deimosowie / Deimosi (potential rare nominative plural)
Deimosa (genitive singular)
Deimosów (potential rare genitive plural)
Deimosowi (dative singular)
Deimosom (potential rare dative plural)
Deimosa (accusative singular)
Deimosów (potential rare accusative plural)
Deimosem (instrumental singular)
Deimosami (potential rare instrumental plural)
Deimosie (locative singular)
Deimosach (potential rare locative plural)
Deimosie (vocative singular)
Deimosowie / Deimosi (potential rare vocative plural)
Deimosy (potential rare depreciative nominative vocative plural)

Deimos uchodził za syna Aresa i Afrodyty oraz brata Fobosa.

por. Dejmos • Trwoga; zobacz też: Ares • Enyo • Eris • Fobos • Indeks:Polski - Mitologia grecka


Maja

(1.5) gr. Μαϊα lub łac. Maia
(2.1) jukateckie mayab "płaski"

Mai (genitive singular)
Mai (dative singular)
Maję (accusative singular)
Mają (instrumental singular)
Mai (locative singular)
Maju (vocative singular)
Majo (vocative singular)
Maje (nominative plural)
Maj (genitive plural)
Majom (dative plural)
Maje (accusative plural)
Majami (instrumental plural)
Majach (locative plural)
Maje (vocative plural)

nimfa góry Kyllene w Arkadii, jedna z Plejad; kochanka Zeusa i matka Hermesa; córka Atlasa i Plejone; przeniesiona na firmament jako gwiazda Maja (1.3)

zob. też Maja (ujednoznacznienie) w Wikipedii

bogini przyrody, utożsamiana z grecką nimfą Mają (1.1)


Tantal

syn Zeusa i Pluto, ojciec Niobe i Pelopsa, władca góry Sipylos w Lidii

Tantal został ukarany przez bogów w taki sposób, że nie mógł korzystać ze znajdujących się w pobliżu dóbr.


smok

smoka (genitive singular)
smokowi (dative singular)
smoka (accusative singular)
smokiem (instrumental singular)
smoku (locative singular)
smoku (vocative singular)
smoki (nominative plural)
smoków (genitive plural)
smokom (dative plural)
smoki (accusative plural)
smokami (instrumental plural)
smokach (locative plural)
smoki (vocative plural)

baśniowe groźne zwierzę, rodzaj olbrzymiego, latającego gada

Według legendy w tej jaskini mieszkał smok.

zob. też smok (ujednoznacznienie) w Wikipedii

dobry duch o wężowym ciele, fantastyczny stwór z mitologii dalekowschodniej


chłopobyk

Ná koniec y ſam ćieślá / który to miſtrował / Aby tu rogátégo chłopobyká chował / Nie záwżdy do wrót tráfi […]


Charon

Charona (genitive singular)
Charonowi (dative singular)
Charona (accusative singular)
Charonem (instrumental singular)
Charonie (locative singular)
Charonie (vocative singular)
Charonowie (nominative plural)
Charonów (genitive plural)
Charonom (dative plural)
Charonów (accusative plural)
Charonami (instrumental plural)
Charonach (locative plural)
Charonowie (vocative plural)

przewoźnik dusz zmarłych występujący w mitologii greckiej i etruskiej

Hemera uchodziła za córkę Ereba i Nyks oraz siostrę Etera, Charona i Nemezys.


Hydra

Hydry (genitive singular)
Hydrze (dative singular)
Hydrę (accusative singular)
Hydrą (instrumental singular)
Hydrze (locative singular)
Hydro (vocative singular)
Hydry (nominative plural)
Hydr (genitive plural)
Hydrom (dative plural)
Hydry (accusative plural)
Hydrami (instrumental plural)
Hydrach (locative plural)
Hydry (vocative plural)

wielogłowy wąż wodny, spłodzony przez Tyfona i Echidnę

zobacz też: Indeks:Polski - Astronomia
zob. też Hydra w Wikipedii


kłobuk

prasł. *klobukъ; prawdopodobnie źródło dla pol. Kłobuck


yeti

tyb. གཡའ་དྲེད་ (yeh-teh) < tyb. གཡའ + དྲེད → „skała” +„niedźwiedź”

duża, dwunożna istota, podobna do człowieka, o gęstym futrze, żyjąca rzekomo w Himalajach

Tybetańczycy tę rzekomą, tajemniczą, budzącą strach istotę nazywają kanguli, Nepalczycy natomiast yeti


Krokus

Krokusa (genitive singular)
Krokusowi (dative singular)
Krokusa (accusative singular)
Krokusem (instrumental singular)
Krokusie (locative singular)
Krokusie (vocative singular)


pięta Achillesa

ˈpʲjɛ̃nta ˌːxʲilˈːɛsa

pięty Achillesa (genitive singular)
pięcie Achillesa (dative singular)
piętę Achillesa (accusative singular)
piętą Achillesa (instrumental singular)
pięcie Achillesa (locative singular)
pięto Achillesa (vocative singular)
pięty Achillesa (nominative plural)
pięt Achillesa (genitive plural)
piętom Achillesa (dative plural)
pięty Achillesa (accusative plural)
piętami Achillesa (instrumental plural)
piętach Achillesa (locative plural)
pięty Achillesa (vocative plural)

Matematyka była w liceum jego piętą Achillesa.

zobacz też: Indeks:Polski - Związki frazeologiczne


puszka Pandory

puszki Pandory (nominative plural)
puszki Pandory (genitive singular)
puszek Pandory (genitive plural)
puszce Pandory (dative singular)
puszkom Pandory (dative plural)
puszkę Pandory (accusative singular)
puszki Pandory (accusative plural)
puszką Pandory (instrumental singular)
puszkami Pandory (instrumental plural)
puszce Pandory (locative singular)
puszkach Pandory (locative plural)
puszko Pandory (vocative singular)
puszki Pandory (vocative plural)

pojemnik uwalniający nieszczęścia, plagi


bełt

demon polny wabiący podróżnych na bezdroża

zob. też bełt w Encyklopedii staropolskiej, Międzymorze/Przypisy


Wenera

Wenery (genitive singular)
Wenerze (dative singular)
Wenerę (accusative singular)
Wenerą (instrumental singular)
Wenerze (locative singular)
Wenero (vocative singular)

Wenera uchodziła początkowo za italskie bóstwo kwiatów i ogrodów.

Atrybutami Wenery były gołębie, wróble, mirt, róża i pigwa.

Oto świątynia, w której oddawano cześć bogini Wenerze.

por. Afrodyta
zob. też Wenera w Wikipedii


Achilles

(1.1) łac. Achilles < gr. Ἀχιλλεύς (Achilleus)

pan Achilles • brat / kuzyn / wujek / dziadek Achilles • mężczyzna imieniem (o imieniu) Achilles • mieć na imię / nosić imię / używać imienia Achilles • dać na imię / nadać imię / ochrzcić imieniem Achilles • otrzymać / dostać / przybrać imię Achilles • dzień imienin / imieniny Achillesa

Achillesowie / rzad. Achillesi (potential rare nominative plural)
Achillesa (genitive singular)
Achillesów (potential rare genitive plural)
Achillesowi (dative singular)
Achillesom (potential rare dative plural)
Achillesa (accusative singular)
Achillesów (potential rare accusative plural)
Achillesem (instrumental singular)
Achillesami (potential rare instrumental plural)
Achillesie (locative singular)
Achillesach (potential rare locative plural)
Achillesie (vocative singular)
Achillesowie / rzad. Achillesi (potential rare vocative plural)
Achillesy (potential rare depreciative nominative vocative plural)
Achillesowie (nominative plural)
Achillesi (nominative plural rare)
Achillesa (genitive singular)
Achillesów (genitive plural)
Achillesowi (dative singular)
Achillesom (dative plural)
Achillesa (accusative singular)
Achillesów (accusative plural)
Achillesem (instrumental singular)
Achillesami (instrumental plural)
Achillesie (locative singular)
Achillesach (locative plural)
Achillesie (vocative singular)
Achillesowie (vocative plural)
Achillesi (vocative plural rare)
Achillesy (depreciative nominative vocative plural)

heros i bohater wojny trojańskiej, syn Peleusa i Tetydy

Achilles, syn króla Peleusa i nereidy Tetydy, uchodził za najdzielniejszego z Greków walczących pod Troją.

Pięta, za którą Tetyda trzymała małego Achillesa, nie została dotknięta wodą Styksu i pozostała nieodporna na zranienia.

zob. też Achilles (ujednoznacznienie) w Wikipedii

por. Achil • Pelida; zobacz też: Indeks:Polski - Mitologia grecka


Apollo

(1-2) łac. Apollo < gr. Ἀπόλλων (Apollon)

pan Apollo • brat / kuzyn / wujek / dziadek Apollo • mężczyzna imieniem (o imieniu) Apollo • mieć na imię / nosić imię / używać imienia Apollo • dać na imię / nadać imię / ochrzcić imieniem Apollo • otrzymać / dostać / przybrać imię Apollo • dzień imienin / imieniny Apolla

Apollowie (nominative plural)
Apollinowie (nominative plural)
Apolla (genitive singular)
Apollina (genitive singular)
Apollów (genitive plural)
Apollinów (genitive plural)
Apollowi (dative singular)
Apollinowi (dative singular)
Apollom (dative plural)
Apollinom (dative plural)
Apolla (accusative singular)
Apollina (accusative singular)
Apollów (accusative plural)
Apollinów (accusative plural)
Apollem (instrumental singular)
Apollinem (instrumental singular)
Apollami (instrumental plural)
Apollinami (instrumental plural)
Apollu (locative singular)
Apollinie (locative singular)
Apollach (locative plural)
Apollinach (locative plural)
Apollu (vocative singular)
Apollinie (vocative singular)
Apollowie (vocative plural)
Apollinowie (vocative plural)
Apolle (depreciative nominative vocative plural)
Apolliny (depreciative nominative vocative plural)
Apollonowie (nominative plural)
Apolla (genitive singular)
Apollona (genitive singular)
Apollów (genitive plural)
Apollonów (genitive plural)
Apollowi (dative singular)
Apollonowi (dative singular)
Apollom (dative plural)
Apollonom (dative plural)
Apolla (accusative singular)
Apollona (accusative singular)
Apollów (accusative plural)
Apollonów (accusative plural)
Apollem (instrumental singular)
Apollonem (instrumental singular)
Apollami (instrumental plural)
Apollonami (instrumental plural)
Apollu (locative singular)
Apollonie (locative singular)
Apollach (locative plural)
Apollonach (locative plural)
Apollu (vocative singular)
Apollonie (vocative singular)
Apollonowie (vocative plural)
Apollony (depreciative nominative vocative plural)

Apollo, jeden z najprzystojniejszych olimpijczyków, był synem Zeusa i Leto oraz bliźniaczym bratem Artemidy.

Artemida i Apollo, oboje strzelający niechybnie z łuku, uchodzili za dawców nagłej śmierci.

Atrybutami Apolla były: kitara, wieniec laurowy, jastrząb, kruk, kogut, konik polny, wawrzyn szlachetny (laur) i trójnóg.

Głównymi ośrodkami kultu Apollina były Delfy i wyspa Delos

Michał Pietrzykowski, Mitologia starożytnej Grecji, Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, Warszawa 1979, s. 112.

Uwieńczano także posągi bogów, zwykle roślinami, jakie były im poświęcone, np. wawrzyn Apollowi, dąb Zeusowi, mirt Afrodycie, winorośl albo platan Dionizosowi, kłosy zboża Demeter, oliwka Atenie

Hasło „Wieniec” w: Władysław Kopaliński, Słownik symboli, Wiedza Powszechna, Warszawa 1990, ISBN 83-214-0746-3.

Obrażona bogini poskarżyła się Apollinowi i Artemidzie, którzy zabili strzałami z łuku dzieci Niobe

Michał Pietrzykowski, Mitologia starożytnej Grecji, Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, Warszawa 1979, s. 106.

zobacz też: Afrodyta • Ares • Artemida • Atena • Demeter • Dionizos • Hefajstos • Hera • Hermes • Hestia • Posejdon • Zeus

zobacz też: Indeks:Polski - Mitologia grecka


Odyseusz

pan Odyseusz • brat / kuzyn / wujek / dziadek Odyseusz • mężczyzna imieniem (o imieniu) Odyseusz • mieć na imię / nosić imię / używać imienia Odyseusz • dać na imię / nadać imię / ochrzcić imieniem Odyseusz • otrzymać / dostać / przybrać imię Odyseusz • dzień imienin / imieniny Odyseusza

Odyseusza (genitive singular)
Odyseuszowi (dative singular)
Odyseusza (accusative singular)
Odyseuszem (instrumental singular)
Odyseuszu (locative singular)
Odyseuszu (vocative singular)
Odyseuszowie (nominative plural)
Odyseusze (nominative plural)
Odyseuszów (genitive plural)
Odyseuszom (dative plural)
Odyseuszów (accusative plural)
Odyseuszami (instrumental plural)
Odyseuszach (locative plural)
Odyseuszowie (vocative plural)
Odyseusze (vocative plural)

imię mitycznego króla Itaki, głównej postaci Odysei Homera

Itaka była ojczyzną Odyseusza i Penelopy.


Tristan

pan Tristan • brat / kuzyn / wujek / dziadek Tristan • mężczyzna imieniem (o imieniu) Tristan • mieć na imię / nosić imię / używać imienia Tristan • dać na imię / nadać imię / ochrzcić imieniem Tristan • otrzymać / dostać / przybrać imię Tristan • dzień imienin / imieniny Tristana

Tristanowie (nominative plural)
Tristana (genitive singular)
Tristanów (genitive plural)
Tristanowi (dative singular)
Tristanom (dative plural)
Tristana (accusative singular)
Tristanów (accusative plural)
Tristanem (instrumental singular)
Tristanami (instrumental plural)
Tristanie (locative singular)
Tristanach (locative plural)
Tristanie (vocative singular)
Tristanowie (vocative plural)

imię bohatera tragicznej, niespełnionej miłości

zob. też Tristan (ujednoznacznienie) w Wikipedii


Afrodyta

Afrodyty (genitive singular)
Afrodycie (dative singular)
Afrodytę (accusative singular)
Afrodytą (instrumental singular)
Afrodycie (locative singular)
Afrodyto (vocative singular)
Afrodyty (nominative plural)
Afrodyt (genitive plural)
Afrodytom (dative plural)
Afrodyty (accusative plural)
Afrodytami (instrumental plural)
Afrodytach (locative plural)
Afrodyty (vocative plural)

Za dwa dni mamy być u niego, by wysłuchać muzyki do hymnu na cześć Afrodyty, który dziś lub jutro skończy.


Aleksandra

(1.1) łac. Alexandra < gr. Ἀλεξάνδρα (Alexándra) < gr. ἀλέξω + ἀνδρ- + ἀνήρ (aléxō + andr- + anḗr)

pani Aleksandra • siostra / kuzynka / ciocia / babcia Aleksandra • kobieta imieniem (o imieniu) Aleksandra • święta / błogosławiona Aleksandra • mieć na imię / nosić imię / używać imienia Aleksandra • dać na imię / nadać imię / ochrzcić imieniem Aleksandra • otrzymać / dostać / przybrać imię Aleksandra • dzień imienin / imieniny Aleksandry • na Aleksandrę (o dniu)

Aleksandry (genitive singular)
Aleksandrze (dative singular)
Aleksandrę (accusative singular)
Aleksandrą (instrumental singular)
Aleksandrze (locative singular)
Aleksandro (vocative singular)
Aleksandry (nominative plural)
Aleksander (genitive plural)
Aleksandrom (dative plural)
Aleksandry (accusative plural)
Aleksandrami (instrumental plural)
Aleksandrach (locative plural)
Aleksandry (vocative plural)
Aleksandry (genitive singular)
Aleksandrze (dative singular)
Aleksandrę (accusative singular)
Aleksandrą (instrumental singular)
Aleksandrze (locative singular)
Aleksandro (vocative singular)
Aleksandry (potential rare nominative plural)
Aleksander (potential rare genitive plural)
Aleksandrom (potential rare dative plural)
Aleksandry (potential rare accusative plural)
Aleksandrami (potential rare instrumental plural)
Aleksandrach (potential rare locative plural)
Aleksandry (potential rare vocative plural)

por. Kasandra; zobacz też: Indeks:Polski - Mitologia grecka


Andromeda

(1.2-4) łac. Andromeda < gr. Ἀνδρομέδα (Andromeda)

ˌãndrɔ̃ˈmɛda

pani Andromeda • siostra / kuzynka / ciocia / babcia Andromeda • kobieta imieniem (o imieniu) Andromeda • mieć na imię / nosić imię / używać imienia Andromeda • dać na imię / nadać imię / ochrzcić imieniem Andromeda • otrzymać / dostać / przybrać imię Andromeda • dzień imienin / imieniny Andromedy

Andromedy (genitive singular)
Andromedzie (dative singular)
Andromedę (accusative singular)
Andromedą (instrumental singular)
Andromedzie (locative singular)
Andromedo (vocative singular)
Andromedy (potential rare nominative plural)
Andromed (potential rare genitive plural)
Andromedom (potential rare dative plural)
Andromedy (potential rare accusative plural)
Andromedami (potential rare instrumental plural)
Andromedach (potential rare locative plural)
Andromedy (potential rare vocative plural)
Andromedy (genitive singular)
Andromedzie (dative singular)
Andromedę (accusative singular)
Andromedą (instrumental singular)
Andromedzie (locative singular)
Andromedo (vocative singular)
Andromedy (nominative plural)
Andromed (genitive plural)
Andromedom (dative plural)
Andromedy (accusative plural)
Andromedami (instrumental plural)
Andromedach (locative plural)
Andromedy (vocative plural)

królewna etiopska, córka Cefeusza i Kasjopei oraz żona Perseusza, po śmierci przeniesiona na firmament jako gwiazdozbiór Andromedy (1.3)

Wyrocznia egipskiego Ammona oznajmiła, że dla odwrócenia klęski należy poświęcić piękną córkę Kefeusa, Andromedę, na żer dla potwora. Poddani zmusili króla, by przywiązał ją nagą do nadmorskiej skały

Zygmunt Kubiak, Mitologia Greków i Rzymian, 2008, Narodowy Korpus Języka Polskiego.

Perseusz zdobył głowę Meduzy, pokonał potwora morskiego i uwolnił Andromedę.

zobacz też: Indeks:Polski - Astronomia • Indeks:Polski - Indeks terminów astronomicznych


Diana

(1.3) prawdopodobnie od niem. Diana (1.1)

pani Diana • siostra / kuzynka / ciocia / babcia Diana • kobieta imieniem (o imieniu) Diana • mieć na imię / nosić imię / używać imienia Diana • dać na imię / nadać imię / ochrzcić imieniem Diana • otrzymać / dostać / przybrać imię Diana • dzień imienin / imieniny Diany

Diany (genitive singular)
Dianie (dative singular)
Dianę (accusative singular)
Dianą (instrumental singular)
Dianie (locative singular)
Diano (vocative singular)
Diany (potential rare nominative plural)
Dian (potential rare genitive plural)
Dianom (potential rare dative plural)
Diany (potential rare accusative plural)
Dianami (potential rare instrumental plural)
Dianach (potential rare locative plural)
Diany (potential rare vocative plural)
Diany (genitive singular)
Dianie (dative singular)
Dianę (accusative singular)
Dianą (instrumental singular)
Dianie (locative singular)
Diano (vocative singular)
Diany (nominative plural)
Dian (genitive plural)
Dianom (dative plural)
Diany (accusative plural)
Dianami (instrumental plural)
Dianach (locative plural)
Diany (vocative plural)

bogini łowów i przyrody, utożsamiana z grecką Artemidą

por. Artemida • Artemis; zobacz też: Apollo • Ceres • Jowisz • Junona • Mars • Merkury • Minerwa • Neptun • Wenus • Westa • Wulkan • Indeks:Polski - Mitologia rzymska


Flora

(1.3) prawdopodobnie od ang. Flora (1.1)

pani Flora • siostra / kuzynka / ciocia / babcia Flora • kobieta imieniem (o imieniu) Flora • święta / błogosławiona Flora • mieć na imię / nosić imię / używać imienia Flora • dać na imię / nadać imię / ochrzcić imieniem Flora • otrzymać / dostać / przybrać imię Flora • dzień imienin / imieniny Flory • na Florę (o dniu)

Flory (potential rare nominative plural)
Flory (genitive singular)
Flor (potential rare genitive plural)
Florze (dative singular)
Florom (potential rare dative plural)
Florę (accusative singular)
Flory (potential rare accusative plural)
Florą (instrumental singular)
Florami (potential rare instrumental plural)
Florze (locative singular)
Florach (potential rare locative plural)
Floro (vocative singular)
Flory (potential rare vocative plural)
Flory (nominative plural)
Flory (genitive singular)
Flor (genitive plural)
Florze (dative singular)
Florom (dative plural)
Florę (accusative singular)
Flory (accusative plural)
Florą (instrumental singular)
Florami (instrumental plural)
Florze (locative singular)
Florach (locative plural)
Floro (vocative singular)
Flory (vocative plural)

bogini wiosny, kwiatów, roślinności w stadium kwitnienia i wszystkiego co rozkwita, utożsamiana z grecką nimfą Chloris

zob. też Flora (ujednoznacznienie) w Wikipedii

por. Chloris; zobacz też: Indeks:Polski - Mitologia rzymska


Helena

(1.1) gr. Ἑλένη (Helénē) < gr. (hele) → blask, jasność; gr. ἑλένη (helénē) → pochodnia lub kosz

pani Helena • siostra / kuzynka / ciocia / babcia Helena • kobieta imieniem (o imieniu) Helena • święta / błogosławiona Helena • mieć na imię / nosić imię / używać imienia Helena • dać na imię / nadać imię / ochrzcić imieniem Helena • otrzymać / dostać / przybrać imię Helena • dzień imienin / imieniny Heleny • na Helenę (o dniu)

Heleny (genitive singular)
Helenie (dative singular)
Helenę (accusative singular)
Heleną (instrumental singular)
Helenie (locative singular)
Heleno (vocative singular)
Heleny (nominative plural)
Helen (genitive plural)
Helenom (dative plural)
Heleny (accusative plural)
Helenami (instrumental plural)
Helenach (locative plural)
Heleny (vocative plural)

królowa spartańska i najpiękniejsza kobieta na świecie; córka Zeusa i Ledy, siostra Polideukesa (Polluksa), Kastora i Klitajmestry oraz żona Menelaosa i ukochana Parysa

Siostra Dioskurów, Helena, była najpiękniejszą kobietą na świecie i o nią właśnie toczyła się wojna trojańska

Jan Parandowski, Mitologia. Wierzenia i podania Greków i Rzymian, Czytelnik, Warszawa 1972, s. 239.

Porwanie Heleny stało się bezpośrednią przyczyną dziesięcioletniej wojny trojańskiej

Michał Pietrzykowski, Mitologia starożytnej Grecji, Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, Warszawa 1979, s. 85.


Ida

pani Ida • siostra / kuzynka / ciocia / babcia Ida • kobieta imieniem (o imieniu) Ida • święta / błogosławiona Ida • mieć na imię / nosić imię / używać imienia Ida • dać na imię / nadać imię / ochrzcić imieniem Ida • otrzymać / dostać / przybrać imię Ida • dzień imienin / imieniny Idy • na Idę (o dniu)

Idy (genitive singular)
Idzie (dative singular)
Idę (accusative singular)
Idą (instrumental singular)
Idzie (locative singular)
Ido (vocative singular)
Idy (nominative plural)
Id (genitive plural)
Idom (dative plural)
Idy (accusative plural)
Idami (instrumental plural)
Idach (locative plural)
Idy (vocative plural)

nimfa kreteńska, która wychowywała małego Zeusa

Należy rozróżniać formy C. i Ms. lp: Idze (M. lp Iga) oraz Idzie (M. lp Ida).


Izyda

(1.2) łac. Isis < gr. Ἶσις ← st.egip. st-t:H8-B1 Ȝs.t lub -st-t:,:y-I12 Ȝs.t

pani Izyda • siostra / kuzynka / ciocia / babcia Izyda • kobieta imieniem (o imieniu) Izyda • mieć na imię / nosić imię / używać imienia Izyda • dać na imię / nadać imię / ochrzcić imieniem Izyda • otrzymać / dostać / przybrać imię Izyda • dzień imienin / imieniny Izydy

Izydy (genitive singular)
Izydzie (dative singular)
Izydę (accusative singular)
Izydą (instrumental singular)
Izydzie (locative singular)
Izydo (vocative singular)
Izydy (nominative plural)
Izyd (genitive plural)
Izydom (dative plural)
Izydy (accusative plural)
Izydami (instrumental plural)
Izydach (locative plural)
Izydy (vocative plural)
Izydy (genitive singular)
Izydzie (dative singular)
Izydę (accusative singular)
Izydą (instrumental singular)
Izydzie (locative singular)
Izydo (vocative singular)

Kapłanka Izydy zeszła na brzeg Nilu.


Kasandra

(1.1) gr. Κασσάνδρα (kassandra) < gr. κέκασμαι + ἀνήρ (kekasmai + aner, D. ἀνδρός andros) → wyróżniać się + człowiek, mężczyzna

pani Kasandra • siostra / kuzynka / ciocia / babcia Kasandra • kobieta imieniem (o imieniu) Kasandra • mieć na imię / nosić imię / używać imienia Kasandra • dać na imię / nadać imię / ochrzcić imieniem Kasandra • otrzymać / dostać / przybrać imię Kasandra • dzień imienin / imieniny Kasandry

Kasandry (genitive singular)
Kasandrze (dative singular)
Kasandrę (accusative singular)
Kasandrą (instrumental singular)
Kasandrze (locative singular)
Kasandro (vocative singular)
Kasandry (potential rare nominative plural)
Kasandr (potential rare genitive plural)
Kasandrom (potential rare dative plural)
Kasandry (potential rare accusative plural)
Kasandrami (potential rare instrumental plural)
Kasandrach (potential rare locative plural)
Kasandry (potential rare vocative plural)
Kasandry (genitive singular)
Kasandrze (dative singular)
Kasandrę (accusative singular)
Kasandrą (instrumental singular)
Kasandrze (locative singular)
Kasandro (vocative singular)
Kasandry (nominative plural)
Kasandr (genitive plural)
Kasander (genitive plural)
Kasandrom (dative plural)
Kasandry (accusative plural)
Kasandrami (instrumental plural)
Kasandrach (locative plural)
Kasandry (vocative plural)

wieszczka (m.in. przepowiedziała upadek Troi) i królewna trojańska, córka Priama i Hekuby

Pan hetman posła za posłem śle, o pomoc dla Kamieńca prosi, jako Kasandra upadek Ilium i narodu Priama przepowiada

Henryk Sienkiewicz, Pan Wołodyjowski, 1925

Wieszczka Kasandra daremnie przestrzegała Trojan przed koniem trojańskim, na próżno zapowiadała upadek Troi.

Nikt nie wierzył przepowiedniom Kasandry.

Klitajmestra z zazdrości zamordowała Kasandrę.

por. Kassandra • Aleksandra; zobacz też: Indeks:Polski - Mitologia grecka


Kleopatra

Kleopatry (genitive singular)
Kleopatrze (dative singular)
Kleopatrę (accusative singular)
Kleopatrą (instrumental singular)
Kleopatrze (locative singular)
Kleopatro (vocative singular)
Kleopatry (nominative plural)
Kleopatry (genitive singular)
Kleopatr (genitive plural)
Kleopatrze (dative singular)
Kleopatrom (dative plural)
Kleopatrę (accusative singular)
Kleopatry (accusative plural)
Kleopatrą (instrumental singular)
Kleopatrami (instrumental plural)
Kleopatrze (locative singular)
Kleopatrach (locative plural)
Kleopatro (vocative singular)
Kleopatry (vocative plural)

królowa Tracji; córka Boreasza i Orejtyi oraz żona Fineusa

córka Idasa i Marpessy oraz żona Meleagra


Wiktoria

pani Wiktoria • siostra / kuzynka / ciocia / babcia Wiktoria • kobieta imieniem (o imieniu) Wiktoria • święta / błogosławiona Wiktoria • mieć na imię / nosić imię / używać imienia Wiktoria • dać na imię / nadać imię / ochrzcić imieniem Wiktoria • otrzymać / dostać / przybrać imię Wiktoria • dzień imienin / imieniny Wiktorii • na Wiktorię (o dniu)

Wiktorii (genitive singular)
Wiktorii (dative singular)
Wiktorię (accusative singular)
Wiktorią (instrumental singular)
Wiktorii (locative singular)
Wiktorio (vocative singular)
Wiktorie (nominative plural)
Wiktorii (genitive plural)
Wiktoriom (dative plural)
Wiktorie (accusative plural)
Wiktoriami (instrumental plural)
Wiktoriach (locative plural)
Wiktorie (vocative plural)

bogini i uosobienie zwycięstwa, utożsamiana z grecką Nike


Hektor

pan Hektor • brat / kuzyn / wujek / dziadek Hektor • mężczyzna imieniem (o imieniu) Hektor • mieć na imię / nosić imię / używać imienia Hektor • dać na imię / nadać imię / ochrzcić imieniem Hektor • otrzymać / dostać / przybrać imię Hektor • dzień imienin / imieniny Hektora

królewicz i najdzielniejszy bohater trojański, syn Priama


Herakles

pan Herakles • brat / kuzyn / wujek / dziadek Herakles • mężczyzna imieniem (o imieniu) Herakles • mieć na imię / nosić imię / używać imienia Herakles • dać na imię / nadać imię / ochrzcić imieniem Herakles • otrzymać / dostać / przybrać imię Herakles • dzień imienin / imieniny Heraklesa

Lew bywa w legendach identyfikowany z lwem nemejskim, którego pokonał Herakles.


Herkules

pan Herkules • brat / kuzyn / wujek / dziadek Herkules • mężczyzna imieniem (o imieniu) Herkules • mieć na imię / nosić imię / używać imienia Herkules • dać na imię / nadać imię / ochrzcić imieniem Herkules • otrzymać / dostać / przybrać imię Herkules • dzień imienin / imieniny Herkulesa

i Herkules nie pomoże, kiedy ludzi całe morze

Herkulesowie (nominative plural)
Herkulesa (genitive singular)
Herkulesów (genitive plural)
Herkulesowi (dative singular)
Herkulesom (dative plural)
Herkulesa (accusative singular)
Herkulesów (accusative plural)
Herkulesem (instrumental singular)
Herkulesami (instrumental plural)
Herkulesie (locative singular)
Herkulesach (locative plural)
Herkulesie (vocative singular)
Herkulesowie (vocative plural)
Herkulesy (depreciative nominative vocative plural)
Herkulesowie (depreciative nominative vocative plural)
Herkulesa (genitive singular)
Herkulesowi (dative singular)
Herkulesa (accusative singular)
Herkulesem (instrumental singular)
Herkulesie (locative singular)
Herkulesie (vocative singular)


Hermes

pan Hermes • brat / kuzyn / wujek / dziadek Hermes • mężczyzna imieniem (o imieniu) Hermes • mieć na imię / nosić imię / używać imienia Hermes • dać na imię / nadać imię / ochrzcić imieniem Hermes • otrzymać / dostać / przybrać imię Hermes • dzień imienin / imieniny Hermesa

Hermesa (genitive singular)
Hermesowi (dative singular)
Hermesa (accusative singular)
Hermesem (instrumental singular)
Hermesie (locative singular)
Hermesie (vocative singular)
Hermesowie (nominative plural)
Hermesa (genitive singular)
Hermesów (genitive plural)
Hermesowi (dative singular)
Hermesom (dative plural)
Hermesa (accusative singular)
Hermesów (accusative plural)
Hermesem (instrumental singular)
Hermesami (instrumental plural)
Hermesie (locative singular)
Hermesach (locative plural)
Hermesie (vocative singular)
Hermesowie (vocative plural)

bóg dróg, podróżnych, wędrowców, kupców, złodziei, pasterzy i wynalazców, utożsamiany z rzymskim Merkurym

Atrybutami Hermesa były: kaduceusz, kapelusz o szerokim rondzie (petasos), skrzydlate sandały, sakiewka, owca, cyprys, migdałowiec i miód.

zobacz też: Afrodyta • Apollo • Ares • Artemida • Atena • Demeter • Dionizos • Hefajstos • Hera • Hestia • Posejdon • Zeus

zob. też Hermes (ujednoznacznienie) w Wikipedii


Lech

(1.1-2) odziedziczone ze st.pol. Lech, będącego hipokorystykiem st.pol. Lestek, będącego zdrobnieniem st.pol. Lścimir lub st.pol. Lścisław; ostatecznym źródłosłowem dla tych imion jest st.pol. leść → chytrość, podstęp < prasł. *lьstь < goc. 𐌻𐌹𐍃𐍄𐍃

sugerowano także pochodzenie od niepoświadczonego st.pol. *lęch < prasł. *lęxъ będącego hipokorystykiem prasł. *lęděninъ → mieszkaniec pustkowia, nowizny (zob. Lach)

sugerowano też pożyczkę ze st.czes. lech → wielmoża; sugerowano też pożyczkę w drugą stronę; niejasny związek z księciem czeskim o imieniu Lech (łac. Lecho), który zginął w 805 r. (zob. też Lech (książę czeski) w Wikipedii)

(2.1) powiązane z wal. llech → kamienna płyta, bret. lec'h → nagrobek, prawdopodobnie dosł. kamienna < celt. *ɸlikkā → kamień

pan Lech • brat / kuzyn / wujek / dziadek Lech • mężczyzna imieniem (o imieniu) Lech • święty / błogosławiony Lech • mieć na imię / nosić imię / używać imienia Lech • dać na imię / nadać imię / ochrzcić imieniem Lech • otrzymać / dostać / przybrać imię Lech • dzień imienin / imieniny Lecha • na Lecha (o dniu)

Lechowie (nominative plural)
Lecha (genitive singular)
Lechów (genitive plural)
Lechowi (dative singular)
Lechom (dative plural)
Lecha (accusative singular)
Lechów (accusative plural)
Lechem (instrumental singular)
Lechami (instrumental plural)
Lechu (locative singular)
Lechach (locative plural)
Lechu (vocative singular)
Lechowie (vocative plural)

Według legendy Lech uchodził za brata Czecha i Rusa.

zobacz też: Czech • Rus
zob. też Lech w Wikipedii


Narcyz

pan Narcyz • brat / kuzyn / wujek / dziadek Narcyz • mężczyzna imieniem (o imieniu) Narcyz • święty / błogosławiony Narcyz • mieć na imię / nosić imię / używać imienia Narcyz • dać na imię / nadać imię / ochrzcić imieniem Narcyz • otrzymać / dostać / przybrać imię Narcyz • dzień imienin / imieniny Narcyza • na Narcyza (o dniu)

Narcyza (genitive singular)
Narcyzowi (dative singular)
Narcyza (accusative singular)
Narcyzem (instrumental singular)
Narcyzie (locative singular)
Narcyzie (vocative singular)
Narcyzowie (nominative plural)
Narcyza (genitive singular)
Narcyzów (genitive plural)
Narcyzowi (dative singular)
Narcyzom (dative plural)
Narcyza (accusative singular)
Narcyzów (accusative plural)
Narcyzem (instrumental singular)
Narcyzami (instrumental plural)
Narcyzie (locative singular)
Narcyzach (locative plural)
Narcyzie (vocative singular)
Narcyzowie (vocative plural)

piękny młodzieniec ukarany miłością do własnego odbicia

zob. też Narcyz (ujednoznacznienie) w Wikipedii


Parys

pan Parys • brat / kuzyn / wujek / dziadek Parys • mężczyzna imieniem (o imieniu) Parys • święty / błogosławiony Parys • mieć na imię / nosić imię / używać imienia Parys • dać na imię / nadać imię / ochrzcić imieniem Parys • otrzymać / dostać / przybrać imię Parys • dzień imienin / imieniny Parysa • na Parysa (o dniu)

Parysa (genitive singular)
Parysowi (dative singular)
Parysa (accusative singular)
Parysem (instrumental singular)
Parysie (locative singular)
Parysie (vocative singular)
Parysowie (nominative plural)
Parysów (genitive plural)
Parysom (dative plural)
Parysów (accusative plural)
Parysami (instrumental plural)
Parysach (locative plural)
Parysowie (vocative plural)

królewicz trojański, syn Priama i Hekuby, sędzia w sporze o jabłko niezgody, ukochany Heleny

Uprowadzenie Heleny przez Parysa było przyczyną wojny trojańskiej.

zob. też Parys (ujednoznacznienie) w Wikipedii


różdżka

jak za dotknięciem czarodziejskiej różdżki

różdżki (genitive singular)
różdżce (dative singular)
różdżkę (accusative singular)
różdżką (instrumental singular)
różdżce (locative singular)
różdżko (vocative singular)
różdżki (nominative plural)
różdżek (genitive plural)
różdżkom (dative plural)
różdżki (accusative plural)
różdżkami (instrumental plural)
różdżkach (locative plural)
różdżki (vocative plural)

podłużny, drewniany przedmiot służący w baśniach i legendach do „rzucania czarów”; również rekwizyt iluzjonisty


muza

muzy (nominative plural)
muzy (genitive singular)
muz (genitive plural)
muzie (dative singular)
muzom (dative plural)
muzę (accusative singular)
muzy (accusative plural)
muzą (instrumental singular)
muzami (instrumental plural)
muzie (locative singular)
muzach (locative plural)
muzo (vocative singular)
muzy (vocative plural)

każda z dziewięciu bogiń sztuki i nauki, córek Zeusa i Mnemosyne, utożsamianych z rzymskimi kamenami


centaur

(1.1) łac. centaurus < gr. κένταυρος (kéntauros) < gr. Κένταυρος

centaury (nominative plural)
centaura (genitive singular)
centaurów (genitive plural)
centaurowi (dative singular)
centaurom (dative plural)
centaura (accusative singular)
centaury (accusative plural)
centaurem (instrumental singular)
centaurami (instrumental plural)
centaurze (locative singular)
centaurach (locative plural)
centaurze (vocative singular)
centaury (vocative plural)

stworzenie mityczne, pół mężczyzna, pół koń

Niejeden tedy towarzysz zdarł rumaka i cofnął się, by się z owym centaurem nie spotkać, szerzącym śmierć i spustoszenie

Henryk Sienkiewicz: Ogniem i mieczem (wyd. 1901), Tom II Rozdział XI


syrena

syreny (genitive singular)
syrenie (dative singular)
syrenę (accusative singular)
syreną (instrumental singular)
syrenie (locative singular)
syreno (vocative singular)
syreny (nominative plural)
syren (genitive plural)
syrenom (dative plural)
syreny (accusative plural)
syrenami (instrumental plural)
syrenach (locative plural)
syreny (vocative plural)

stworzenie mityczne, początkowo pół kobieta, pół ptak, później pół kobieta, pół ryba; także bohaterka baśni i legend

Syreny zamieszkiwały małe wyspy na Morzu Śródziemnym […], skąd wabiły urzekającym śpiewem żeglarzy i zabijały ich.


żmij

(1.1-2) st.pol. źmij < prasł. *zmьjъ m → wpierw smok, skrzydlaty wąż, potem żmija, wąż < prasł. *zema → ziemia

żmije (nominative plural)
żmija (genitive singular)
żmijów (genitive plural)
żmijowi (dative singular)
żmijom (dative plural)
żmija (accusative singular)
żmije (accusative plural)
żmijem (instrumental singular)
żmijami (instrumental plural)
żmiju (locative singular)
żmijach (locative plural)
żmiju (vocative singular)
żmije (vocative plural)

zobacz też: Porada „żmij” w: Poradnia językowa PWN.


Luna

pani Luna • siostra / kuzynka / ciocia / babcia Luna • kobieta imieniem (o imieniu) Luna • mieć na imię / nosić imię / używać imienia Luna • dać na imię / nadać imię / ochrzcić imieniem Luna • otrzymać / dostać / przybrać imię Luna • dzień imienin / imieniny Luny

Luny (genitive singular)
Lunie (dative singular)
Lunę (accusative singular)
Luną (instrumental singular)
Lunie (locative singular)
Luno (vocative singular)
Luny (potential rare nominative plural)
Lun (potential rare genitive plural)
Lunom (potential rare dative plural)
Luny (potential rare accusative plural)
Lunami (potential rare instrumental plural)
Lunach (potential rare locative plural)
Luny (potential rare vocative plural)
Luny (genitive singular)
Lunie (dative singular)
Lunę (accusative singular)
Luną (instrumental singular)
Lunie (locative singular)
Luno (vocative singular)
Luny (nominative plural)
Lun (genitive plural)
Lunom (dative plural)
Luny (accusative plural)
Lunami (instrumental plural)
Lunach (locative plural)
Luny (vocative plural)

bogini księżyca, utożsamiana z grecką Selene

Luna miała w Rzymie świątynie na Awentynie i Palatynie.

por. Selene; zobacz też: Aurora • Sol • Indeks:Polski - Mitologia rzymska


troll

trolla (genitive singular)
trollowi (dative singular)
trolla (accusative singular)
trollem (instrumental singular)
trollu (locative singular)
trollu (vocative singular)
trolle (nominative plural)
trolli (genitive plural)
trollów (genitive plural)
trollom (dative plural)
trolle (accusative plural)
trollami (instrumental plural)
trollach (locative plural)
trolle (vocative plural)

skand. istota mająca postać olbrzyma lub karła, zamieszkująca zwykle górskie pieczary, zazwyczaj nieprzyjazna wobec ludzi

Także postacie drugoplanowe, takie jak ogry, smoki, trolle, rycerze, olbrzymy, mają wyraźnie przypisane cechy charakteru


amazoński

ˌãmaˈzɔ̃j̃sʲci

ãmazõĩ ̯sʹḱi

amazońska (nominative singular feminine)
amazońskie (nominative singular neuter)
amazońscy (nominative plural masculine)
amazońskie (nominative plural nonvirile)
amazońskiego (genitive singular masculine animate inanimate)
amazońskiej (genitive singular feminine)
amazońskiego (genitive singular neuter)
amazońskich (genitive plural masculine nonvirile)
amazońskiemu (dative singular masculine animate inanimate)
amazońskiej (dative singular feminine)
amazońskiemu (dative singular neuter)
amazońskim (dative plural masculine nonvirile)
amazońskiego (accusative singular masculine animate)
amazońską (accusative singular feminine)
amazońskie (accusative singular neuter)
amazońskich (accusative plural masculine)
amazońskie (accusative plural nonvirile)
amazońskim (instrumental singular masculine animate inanimate)
amazońską (instrumental singular feminine)
amazońskim (instrumental singular neuter)
amazońskimi (instrumental plural masculine nonvirile)
amazońskim (locative singular masculine animate inanimate)
amazońskiej (locative singular feminine)
amazońskim (locative singular neuter)
amazońskich (locative plural masculine nonvirile)
amazońska (vocative singular feminine)
amazońskie (vocative singular neuter)
amazońscy (vocative plural masculine)
amazońskie (vocative plural nonvirile)


Baba Jaga

Baby Jagi (genitive singular)
Babie Jadze (dative singular)
Babę Jagę (accusative singular)
Babą Jagą (instrumental singular)
Babie Jadze (locative singular)
Babo Jago (vocative singular)
Baby Jagi (potential rare nominative plural)
Bab Jag (potential rare genitive plural)
Babom Jagom (potential rare dative plural)
Baby Jagi (potential rare accusative plural)
Babami Jagami (potential rare instrumental plural)
Babach Jagach (potential rare locative plural)
Baby Jagi (potential rare vocative plural)

postać z mitologii słowiańskiej i folkloru, złe bóstwo żeńskie lub demon


alb

albowie (nominative plural)
alba (genitive singular)
albów (genitive plural)
albowi (dative singular)
albom (dative plural)
alba (accusative singular)
albów (accusative plural)
albem (instrumental singular)
albami (instrumental plural)
albie (locative singular)
albach (locative plural)
albie (vocative singular)
albowie (vocative plural)


róg obfitości

ˈruk ˌɔpfʲiˈtɔɕt͡ɕi

rogi obfitości (potential rare nominative plural)
rogu obfitości (genitive singular)
rogów obfitości (potential rare genitive plural)
rogowi obfitości (dative singular)
rogom obfitości (potential rare dative plural)
rogi obfitości (potential rare accusative plural)
rogiem obfitości (instrumental singular)
rogami obfitości (potential rare instrumental plural)
rogu obfitości (locative singular)
rogach obfitości (potential rare locative plural)
rogu obfitości (vocative singular)
rogi obfitości (potential rare vocative plural)
rogi obfitości (nominative plural)
rogu obfitości (genitive singular)
rogów obfitości (genitive plural)
rogowi obfitości (dative singular)
rogom obfitości (dative plural)
rogi obfitości (accusative plural)
rogiem obfitości (instrumental singular)
rogami obfitości (instrumental plural)
rogu obfitości (locative singular)
rogach obfitości (locative plural)
rogu obfitości (vocative singular)
rogi obfitości (vocative plural)

odłamany róg kozy Amaltei, nieustannie napełniający się płodami ziemi; atrybut bóstw greckich i rzymskich (Dionizosa, Ejrene, Fortuny, Plutona, Plutosa, Tyche) oraz symbol bogactwa i dostatku

Róg obfitości symbolizuje obfitość darów bożych, jesienne owocowanie, płodność, szczęście, stałość i błogosławieństwo

Hasło „róg” w: Władysław Kopaliński, Słownik symboli, Wiedza Powszechna, Warszawa 1990, ISBN 83-214-0746-3.

Plutos występuje w orszaku Demeter i Persefony pod postacią młodzieńca lub dziecka niosącego róg obfitości

Hasło „Plutos” w: Pierre Grimal, Słownik mitologii greckiej i rzymskiej, Zakład Narodowy im. Ossolińskich. Wydawnictwo, Wrocław 2008, ISBN 978-83-04-04673-3.

por. róg Amaltei; zobacz też: Indeks:Polski - Mitologia grecka • Indeks:Polski - Mitologia rzymska


bieda

(1.1-2) por. białor. бяда, czes. bída, kasz. biéda, ros. беда, scs. бѣда, słc. bieda i ukr. біда́

kiedy bieda w dom zawita, o człowieka nikt nie pyta

prawdziwych przyjaciół poznaje się w biedzie

biedy (genitive singular)
biedzie (dative singular)
biedę (accusative singular)
biedą (instrumental singular)
biedzie (locative singular)
biedo (vocative singular)
biedy (nominative plural)
bied (genitive plural)
biedom (dative plural)
biedy (accusative plural)
biedami (instrumental plural)
biedach (locative plural)
biedy (vocative plural)

nieśmiertelny wędrujący demon sprowadzający na ludzi niedostatek

zobacz też: Aneks:Przysłowia polskie - bieda


róg Amaltei

(2.1) od imienia mitologicznej kozy Amaltei, opiekunki Zeusa, której ułamany róg napełniał się wszystkim, czego pragnął jego właściciel

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q809 (pol)-Jest Spoczko-róg Amaltei.wav


Cerber

Cerbery (potential rare nominative plural)
Cerbera (genitive singular)
Cerberów (potential rare genitive plural)
Cerberowi (dative singular)
Cerberom (potential rare dative plural)
Cerbera (accusative singular)
Cerbery (potential rare accusative plural)
Cerberem (instrumental singular)
Cerberami (potential rare instrumental plural)
Cerberze (locative singular)
Cerberach (potential rare locative plural)
Cerberze (vocative singular)
Cerbery (potential rare vocative plural)

trzygłowy pies o wężowym ogonie, strzegący bram Hadesu

Cerber wpuszczał wszystkich, nikomu jednak nie pozwalał powrócić na ziemię

Michał Pietrzykowski, Mitologia starożytnej Grecji, Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, Warszawa 1979, s. 64.

Porwanie Cerbera z Hadesu było dwunastą pracą Heraklesa.

zobacz też: Argos • Lelaps • Majra • Ortros • Procjon • Syriusz • Indeks:Polski - Mitologia grecka


Orion

olbrzym i myśliwy beocki; kochanek Eos, po śmierci przeniesiony na firmament jako gwiazdozbiór Oriona (2.1)

Skorpion bywa w legendach identyfikowany ze skorpionem, który na polecenie Artemidy uśmiercił Oriona.


Morfeusz

łac. Morpheus, gr. Μορφεύς (Morfeus) < gr. μορφή (morfe) → forma, kształt

Morfeuszowie / Morfeusze (potential rare nominative plural)
Morfeusza (genitive singular)
Morfeuszów (potential rare genitive plural)
Morfeuszowi (dative singular)
Morfeuszom (potential rare dative plural)
Morfeusza (accusative singular)
Morfeuszów (potential rare accusative plural)
Morfeuszem (instrumental singular)
Morfeuszami (potential rare instrumental plural)
Morfeuszu (locative singular)
Morfeuszach (potential rare locative plural)
Morfeuszu (vocative singular)
Morfeuszowie / Morfeusze (potential rare vocative plural)
Morfeusze (potential rare depreciative nominative vocative plural)

bóg i uosobienie marzeń sennych o ludzkich kształtach

Morfeusz uchodził za syna Hypnosa, boga snu.

W sztukach plastycznych Morfeusz bywa przedstawiany jako uskrzydlona istota.

zobacz też: Fantasos • Fobetor • Hypnos • Onejros • Tanatos • Indeks:Polski - Mitologia grecka


Bachus

(1.1) łac. Bacchus < gr. Βάκχος (Bakchos)

od Bachusa pierwszy zaraz stopień do Wenery

wprzód nim Bachus biesiaduje, mądra Pallas peroruje

Bachusowie / Bachusi (potential rare nominative plural)
Bachusa (genitive singular)
Bachusów (potential rare genitive plural)
Bachusowi (dative singular)
Bachusom (potential rare dative plural)
Bachusa (accusative singular)
Bachusów (potential rare accusative plural)
Bachusem (instrumental singular)
Bachusami (potential rare instrumental plural)
Bachusie (locative singular)
Bachusach (potential rare locative plural)
Bachusie (vocative singular)
Bachusowie / Bachusi (potential rare vocative plural)
Bachusy (potential rare depreciative nominative vocative plural)

zob. Dionizos, Bakchos, Liber, Liber Pater

Atrybutami Bachusa były: tyrs, kielich (kantaros), wino, wieniec z bluszczu lub winorośli, kiść winogron, delfin, kozioł, osioł, pantera, lampart, leopard, lew i róg obfitości.

Dionizos, zwany też Bachusem, był identyfikowany w starożytnym Rzymie z italskim Liberem.

zob. też Bachus (ujednoznacznienie) w Wikipedii

por. Bakchos • Dionizos • Liber • Liber Pater; zobacz też: Indeks:Polski - Mitologia rzymska


bachantka

łac. bacchans → obchodzący uroczystości ku czci Bachusa

bachantki (genitive singular)
bachantce (dative singular)
bachantkę (accusative singular)
bachantką (instrumental singular)
bachantce (locative singular)
bachantko (vocative singular)
bachantki (nominative plural)
bachantek (genitive plural)
bachantkom (dative plural)
bachantki (accusative plural)
bachantkami (instrumental plural)
bachantkach (locative plural)
bachantki (vocative plural)


raróg

raroga (genitive singular)
rarogowi (dative singular)
raroga (accusative singular)
rarogiem (instrumental singular)
rarogu (locative singular)
rarogu (vocative singular)
rarogi (nominative plural)
rarogów (genitive plural)
rarogom (dative plural)
rarogi (accusative plural)
rarogami (instrumental plural)
rarogach (locative plural)
rarogi (vocative plural)

słowiański demoniczny duch ognia, występujący m.in. jako drapieżny ptak

wyraz zapisywany również wielką literą jako nazwa własna


tryton

w mitologii greckiej bóstwo morskie, pół człowiek-pół ryba lub pół wąż


dola

taka dola

tak już miało być, tak było pisane • dola i niedola

doli (genitive singular)
doli (dative singular)
dolę (accusative singular)
dolą (instrumental singular)
doli (locative singular)
dolo (vocative singular)
dole (nominative plural)
doli (genitive plural)
dól / dol (genitive plural)
dolom (dative plural)
dole (accusative plural)
dolami (instrumental plural)
dolach (locative plural)
dole (vocative plural)

duch opiekuńczy, stanowiący o losie i dobrobycie człowieka


monopod

gr. μονόπους, μονόποδος (monópous, monópodos) → jednonogi

monopoda (genitive singular)
monopodowi (dative singular)
monopoda (accusative singular)
monopodem (instrumental singular)
monopodzie (locative singular)
monopodzie (vocative singular)
monopodzi (nominative plural)
monopodów (genitive plural)
monopodom (dative plural)
monopodów (accusative plural)
monopodami (instrumental plural)
monopodach (locative plural)
monopodzi (vocative plural)

fantastyczna postać ze starożytnych mitów mająca jedną nogę


Jutrzenka

Jutrzenki (genitive singular)
Jutrzence (dative singular)
Jutrzenkę (accusative singular)
Jutrzenką (instrumental singular)
Jutrzence (locative singular)
Jutrzenko (vocative singular)

zob. Gwiazda Poranna, Fosforos, Eosforos

zobacz też: Indeks:Polski - Mitologia
zob. też Jutrzenka w Wikipedii

Hyperion uchodził za syna Uranosa i Gai oraz męża Tei, z którą miał dzieci: Heliosa (Słońce), Selene (Księżyc) i Eos (Jutrzenka), trzy bóstwa światła.


jaga

(1.2) wyraz któregoś z ludów syberyjskich

jagi (genitive singular)
jadze (dative singular)
jagę (accusative singular)
jagą (instrumental singular)
jadze (locative singular)
jago (vocative singular)
jagi (nominative plural)
jag (genitive plural)
jagom (dative plural)
jagi (accusative plural)
jagami (instrumental plural)
jagach (locative plural)
jagi (vocative plural)


nektar

nektary (nominative plural)
nektaru (genitive singular)
nektarów (genitive plural)
nektarowi (dative singular)
nektarom (dative plural)
nektary (accusative plural)
nektarem (instrumental singular)
nektarami (instrumental plural)
nektarze (locative singular)
nektarach (locative plural)
nektarze (vocative singular)
nektary (vocative plural)


Zefir

pan Zefir • brat / kuzyn / wujek / dziadek Zefir • mężczyzna imieniem (o imieniu) Zefir • mieć na imię / nosić imię / używać imienia Zefir • dać na imię / nadać imię / ochrzcić imieniem Zefir • otrzymać / dostać / przybrać imię Zefir • dzień imienin / imieniny Zefira

Zefirowie / Zefirzy (potential rare nominative plural)
Zefira (genitive singular)
Zefirów (potential rare genitive plural)
Zefirowi (dative singular)
Zefirom (potential rare dative plural)
Zefira (accusative singular)
Zefirów (potential rare accusative plural)
Zefirem (instrumental singular)
Zefirami (potential rare instrumental plural)
Zefirze (locative singular)
Zefirach (potential rare locative plural)
Zefirze (vocative singular)
Zefirowie / Zefirzy (potential rare vocative plural)
Zefiry (potential rare depreciative nominative vocative plural)
Zefirowie (nominative plural)
Zefirzy (nominative plural)
Zefira (genitive singular)
Zefirów (genitive plural)
Zefirowi (dative singular)
Zefirom (dative plural)
Zefira (accusative singular)
Zefirów (accusative plural)
Zefirem (instrumental singular)
Zefirami (instrumental plural)
Zefirze (locative singular)
Zefirach (locative plural)
Zefirze (vocative singular)
Zefirowie (vocative plural)
Zefirzy (vocative plural)
Zefiry (depreciative nominative vocative plural)

bóg i uosobienie wiatru zachodniego, utożsamiany z rzymskim Fawoniuszem; zwiastun wiosny

Zefir uosabiał łagodny, ciepły i wilgotny wiatr.

Kult Zefira był rozpowszechniony wśród żeglarzy i rolników.

por. Fawoniusz; zobacz też: Boreasz • Notos • Apeliotes • Skiron • Lips • Kajkias • Euros • Indeks:Polski - Mitologia grecka


Zefir

Zefiry (potential rare nominative plural)
Zefira (genitive singular)
Zefirów (potential rare genitive plural)
Zefirowi (dative singular)
Zefirom (potential rare dative plural)
Zefira (accusative singular)
Zefiry (potential rare accusative plural)
Zefirem (instrumental singular)
Zefirami (potential rare instrumental plural)
Zefirze (locative singular)
Zefirach (potential rare locative plural)
Zefirze (vocative singular)
Zefiry (potential rare vocative plural)

zobacz też: Indeks:Polski - Mitologia grecka


lemur

lemura (genitive singular)
lemurowi (dative singular)
lemura (accusative singular)
lemurem (instrumental singular)
lemurze (locative singular)
lemurze (vocative singular)
lemury (nominative plural)
lemurów (genitive plural)
lemurom (dative plural)
lemury (accusative plural)
lemurami (instrumental plural)
lemurach (locative plural)
lemury (vocative plural)


Ptah

Ptaha (genitive singular)
Ptahowi (dative singular)
Ptaha (accusative singular)
Ptahem (instrumental singular)
Ptahu (locative singular)
Ptahu (vocative singular)
Ptahowie (potential rare nominative plural)
Ptahów (potential rare genitive plural)
Ptahom (potential rare dative plural)
Ptahów (potential rare accusative plural)
Ptahami (potential rare instrumental plural)
Ptahach (potential rare locative plural)
Ptahowie (potential rare vocative plural)

Według niektórych podań Ptah był prapagórkiem, który wyłonił się w trakcie tworzenia świata


Horus

Horusa (genitive singular)
Horusowi (dative singular)
Horusa (accusative singular)
Horusem (instrumental singular)
Horusie (locative singular)
Horusie (vocative singular)

staroegipski bóg nieba, opiekun monarchii egipskiej

Horus był czczony pod postacią sokoła lub człowieka z głową sokoła zwieńczoną tarczą słoneczną oraz jako dziecko z palcem w ustach.


wodnik

wodnika (genitive singular)
wodnikowi (dative singular)
wodnika (accusative singular)
wodnikiem (instrumental singular)
wodniku (locative singular)
wodniku (vocative singular)
wodniki (nominative plural)
wodnicy (nominative plural)
wodników (genitive plural)
wodnikom (dative plural)
wodniki (accusative plural)
wodników (accusative plural)
wodnikami (instrumental plural)
wodnikach (locative plural)
wodniki (vocative plural)

występująca w baśniach postać mieszkająca w rzekach i zbiornikach wodnych


rakszasa

rakszasy (genitive singular)
rakszasie (dative singular)
rakszasę (accusative singular)
rakszasą (instrumental singular)
rakszasie (locative singular)
rakszaso (vocative singular)
rakszasy (nominative plural)
rakszas (genitive plural)
rakszasom (dative plural)
rakszasy (accusative plural)
rakszasami (instrumental plural)
rakszasach (locative plural)
rakszasy (vocative plural)

złośliwy, zły demon w kulturze hinduskiej


Syriusz

(1.1) gr. Σείριος (Seirios) < gr. σείριος (seirios) → gorący, ognisty

Syriusze (potential rare nominative plural)
Syriusza (genitive singular)
Syriuszów / Syriuszy (potential rare genitive plural)
Syriuszowi (dative singular)
Syriuszom (potential rare dative plural)
Syriusza (accusative singular)
Syriusze (potential rare accusative plural)
Syriuszem (instrumental singular)
Syriuszami (potential rare instrumental plural)
Syriuszu (locative singular)
Syriuszach (potential rare locative plural)
Syriuszu (vocative singular)
Syriusze (potential rare vocative plural)

pies Oriona, przeniesiony na firmament jako gwiazda Syriusz (1.2)

Orionowi podczas polowania towarzyszył pies Syriusz.

Myśliwy Orion został po śmierci przeniesiony między gwiazdy wraz z psem Syriuszem.

zob. też Syriusz (ujednoznacznienie) w Wikipedii

zobacz też: Argos • Cerber • Lelaps • Majra • Ortros • Procjon • Indeks:Polski - Mitologia grecka


jaksza

jakszy (genitive singular)
jakszy (dative singular)
jakszę (accusative singular)
jakszą (instrumental singular)
jakszy (locative singular)
jakszo (vocative singular)
jakszowie (nominative plural)
jakszów (genitive plural)
jakszom (dative plural)
jakszów (accusative plural)
jakszami (instrumental plural)
jakszach (locative plural)
jakszowie (vocative plural)

duch reprezentujący siły przyrody, strzegący bogactw

należy do wyjątków od zasady, że po spółgłoskach piszemy „rz”


Set

(1.1) łac. Seth < hebr. שת → namaszczony

Seta (genitive singular)
Setowi (dative singular)
Seta (accusative singular)
Setem (instrumental singular)
Secie (locative singular)
Secie (vocative singular)

demoniczne bóstwo egipskie, pan pustyń i chaosu

Dokładne znaczenie imienia Seta nie jest znane


Ozyrys

staroegipski bóg śmierci i odrodzonego życia, wielki sędzia zmarłych

zob. też Ozyrys (ujednoznacznienie) w Wikipedii


bóstwo

bóstwa (nominative plural)
bóstwa (genitive singular)
bóstw (genitive plural)
bóstwu (dative singular)
bóstwom (dative plural)
bóstwa (accusative plural)
bóstwem (instrumental singular)
bóstwami (instrumental plural)
bóstwie (locative singular)
bóstwach (locative plural)
bóstwa (vocative plural)

Starożytni Grecy czcili wiele bóstw.


Jokasta

Jokasty (genitive singular)
Jokaście (dative singular)
Jokastę (accusative singular)
Jokastą (instrumental singular)
Jokaście (locative singular)
Jokasto (vocative singular)
Jokasty (nominative plural)
Jokasty (genitive singular)
Jokast (genitive plural)
Jokaście (dative singular)
Jokastom (dative plural)
Jokastę (accusative singular)
Jokasty (accusative plural)
Jokastą (instrumental singular)
Jokastami (instrumental plural)
Jokaście (locative singular)
Jokastach (locative plural)
Jokasto (vocative singular)
Jokasty (vocative plural)

królowa Teb, córka Menojkeusa i żona Lajosa, matka, potem żona Edypa


Eufrozyna

ˌɛwfrɔˈzɨ̃na

Eufrozyny (nominative plural)
Eufrozyny (genitive singular)
Eufrozyn (genitive plural)
Eufrozynie (dative singular)
Eufrozynom (dative plural)
Eufrozynę (accusative singular)
Eufrozyny (accusative plural)
Eufrozyną (instrumental singular)
Eufrozynami (instrumental plural)
Eufrozynie (locative singular)
Eufrozynach (locative plural)
Eufrozyno (vocative singular)
Eufrozyny (vocative plural)


Zeus

(1.1) łac. Zeus < gr. Ζεύς (Zeus)
(2.1) prawdopodobnie od ang. Zeus (1.1)

Zeusowie / Zeusi (potential rare nominative plural)
Zeusa (genitive singular)
Zeusów (potential rare genitive plural)
Zeusowi (dative singular)
Zeusom (potential rare dative plural)
Zeusa (accusative singular)
Zeusów (potential rare accusative plural)
Zeusem (instrumental singular)
Zeusami (potential rare instrumental plural)
Zeusie (locative singular)
Zeusach (potential rare locative plural)
Zeusie (vocative singular)
Zeusowie / Zeusi (potential rare vocative plural)
Zeusy (potential rare depreciative nominative vocative plural)

bóg pogodnego i pochmurnego nieba oraz piorunów i błyskawic, pan Olimpu, utożsamiany z rzymskim Jowiszem, najwyższe bóstwo greckiego panteonu

Zeus bezlitośnie karał zbrodniarzy, a zwłaszcza krzywoprzysięzców i świętokradców, jak Syzyfa, Tantala lub Iksjona

Michał Pietrzykowski, Mitologia starożytnej Grecji, Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, Warszawa 1979, s. 31.

Spartakus był rozgniewany jak Zeus, gdy ciska piorunami

Atrybutami Zeusa były: pioruny, berło, egida, dąb i orzeł, a głównymi miejscami kultu – Olimpia i Dodona.

Pierwszą z małżonek Zeusa była Metis, córka Okeanosa

Hasło „Zeus” w: Pierre Grimal, Słownik mitologii greckiej i rzymskiej, Zakład Narodowy im. Ossolińskich. Wydawnictwo, Wrocław 2008, ISBN 978-83-04-04673-3.

Uwieńczano także posągi bogów, zwykle roślinami, jakie były im poświęcone, np. wawrzyn Apollinowi, dąb Zeusowi, mirt Afrodycie, winorośl albo platan Dionizosowi, kłosy zboża Demeter, oliwka Atenie

zob. też Zeus (ujednoznacznienie) w Wikipedii

por. Dzeus • Jowisz • Jupiter; zobacz też: Afrodyta • Apollo • Ares • Artemida • Atena • Demeter • Dionizos • Hefajstos • Hera • Hermes • Hestia • Posejdon • Indeks:Polski - Mitologia grecka


Sol

Sola (genitive singular)
Solowi (dative singular)
Sola (accusative singular)
Solem (instrumental singular)
Solu (locative singular)
Solu (vocative singular)

bóg słońca, utożsamiany z greckim Heliosem


Adonis

Adonisa (genitive singular)
Adonisowi (dative singular)
Adonisa (accusative singular)
Adonisem (instrumental singular)
Adonisie (locative singular)
Adonisie (vocative singular)

urodziwa postać mitologiczna, ukochany Afrodyty


smoczyca

smɔˈt͡ʃɨt͡sa

smoczyce (nominative plural)
smoczycy (genitive singular)
smoczyc (genitive plural)
smoczycy (dative singular)
smoczycom (dative plural)
smoczycę (accusative singular)
smoczyce (accusative plural)
smoczycą (instrumental singular)
smoczycami (instrumental plural)
smoczycy (locative singular)
smoczycach (locative plural)
smoczyco (vocative singular)
smoczyce (vocative plural)

Niania opowiedziała dzieciom bajkę o smoczycy zakochanej po uszy w ośle.


olbrzym

olbrzyma (genitive singular)
olbrzymowi (dative singular)
olbrzyma (accusative singular)
olbrzymem (instrumental singular)
olbrzymie (locative singular)
olbrzymie (vocative singular)
olbrzymy (nominative plural)
olbrzymów (genitive plural)
olbrzymom (dative plural)
olbrzymów (accusative plural)
olbrzymami (instrumental plural)
olbrzymach (locative plural)
olbrzymy (vocative plural)
olbrzymi (depreciative nominative vocative plural)

istota fantastyczna, zwykle mająca postać ludzką, ogromnego wzrostu i o niezwykłej sile


Pan

Pana (genitive singular)
Panu (dative singular)
Pana (accusative singular)
Panem (instrumental singular)
Panu (locative singular)
Panie (vocative singular)
Pana (genitive singular)
Panowi (dative singular)
Pana (accusative singular)
Panem (instrumental singular)
Panie (locative singular)
Panie (vocative singular)
Panowie (nominative plural)
Panów (genitive plural)
Panom (dative plural)
Panów (accusative plural)
Panami (instrumental plural)
Panach (locative plural)
Panowie (vocative plural)
Pana (genitive singular)
Panu (dative singular)
Pana (accusative singular)
Panem (instrumental singular)
Panu (locative singular)
Panie (vocative singular)
Panowie (nominative plural)
Panów (genitive plural)
Panom (dative plural)
Panów (accusative plural)
Panami (instrumental plural)
Panach (locative plural)
Panowie (vocative plural)

bóg pasterzy, przedstawiany jako człowiek z koźlimi nogami i rogami

Zwrot „paniczny strach” pochodzi od Pana – pół-kozła, pół-człowieka – który miał swoim krzykiem wzbudzać wśród ludzi strach.


strzyga

łac. striga → wiedźma lub rum. striga → sowa

strzygi (genitive singular)
strzydze (dative singular)
strzygę (accusative singular)
strzygą (instrumental singular)
strzydze (locative singular)
strzygo (vocative singular)
strzygi (nominative plural)
strzyg (genitive plural)
strzygom (dative plural)
strzygi (accusative plural)
strzygami (instrumental plural)
strzygach (locative plural)
strzygi (vocative plural)

upiór karmiący się ludzką krwią, przybierający m.in. postać dziecka lub ptaka

Strzygami zostawały dusze ludzi, którzy urodzili się z dwiema duszami, dwoma sercami i podwójnym szeregiem zębów, z czego ten drugi był słabo zauważalny


Tezeusz

pan Tezeusz • brat / kuzyn / wujek / dziadek Tezeusz • mężczyzna imieniem (o imieniu) Tezeusz • mieć na imię / nosić imię / używać imienia Tezeusz • dać na imię / nadać imię / ochrzcić imieniem Tezeusz • otrzymać / dostać / przybrać imię Tezeusz • dzień imienin / imieniny Tezeusza

Tezeuszowie / Tezeusze (potential rare nominative plural)
Tezeusza (genitive singular)
Tezeuszów (potential rare genitive plural)
Tezeuszowi (dative singular)
Tezeuszom (potential rare dative plural)
Tezeusza (accusative singular)
Tezeuszów (potential rare accusative plural)
Tezeuszem (instrumental singular)
Tezeuszami (potential rare instrumental plural)
Tezeuszu (locative singular)
Tezeuszach (potential rare locative plural)
Tezeuszu (vocative singular)
Tezeuszowie / Tezeusze (potential rare vocative plural)
Tezeusze (potential rare depreciative nominative vocative plural)
Tezeuszowie (nominative plural)
Tezeusze (nominative plural)
Tezeusza (genitive singular)
Tezeuszów (genitive plural)
Tezeuszowi (dative singular)
Tezeuszom (dative plural)
Tezeusza (accusative singular)
Tezeuszów (accusative plural)
Tezeuszem (instrumental singular)
Tezeuszami (instrumental plural)
Tezeuszu (locative singular)
Tezeuszach (locative plural)
Tezeuszu (vocative singular)
Tezeuszowie (vocative plural)
Tezeusze (vocative plural)
Tezeusze (depreciative nominative vocative plural)

heros ateński i pogromca Minotaura, syn Egeusza (albo Posejdona) i Ajtry

Najbardziej tajemniczym momentem w przygodach Tezeusza jest geranos, magiczny taniec labiryntu.

zob. też Tezeusz (ujednoznacznienie) w Wikipedii


egida

egidy (genitive singular)
egidzie (dative singular)
egidę (accusative singular)
egidą (instrumental singular)
egidzie (locative singular)
egido (vocative singular)

Atrybutami Dzeusa były pioruny, berło, egida, dąb i orzeł.


Aurora

Aurory (genitive singular)
Aurorze (dative singular)
Aurorę (accusative singular)
Aurorą (instrumental singular)
Aurorze (locative singular)
Auroro (vocative singular)
Aurory (nominative plural)
Aurory (genitive singular)
Auror (genitive plural)
Aurorze (dative singular)
Aurorom (dative plural)
Aurorę (accusative singular)
Aurory (accusative plural)
Aurorą (instrumental singular)
Aurorami (instrumental plural)
Aurorze (locative singular)
Aurorach (locative plural)
Auroro (vocative singular)
Aurory (vocative plural)

bogini zorzy porannej, brzasku i świtu, utożsamiana z grecką Eos

Słońce! już! A gdzie? Jeszcze go niema! Ale piękna Aurora już się zjawiła!

por. Eos
zobacz też: Indeks:Polski - Mitologia
zob. też Aurora w Wikipedii


Artemis

(1.2) prawdopodobnie od ang. Artemis (1.1)

Apollo i Artemis, oboje strzelający niechybnie z łuku, uchodzili za dawców nagłej śmierci.

Atrybutami Artemis były: strzały, kołczan, łuk, łania, jeleń i niedźwiedź.

por. Artemida • Diana; zobacz też: Indeks:Polski - Mitologia grecka


Amor

Amora (genitive singular)
Amorowi (dative singular)
Amora (accusative singular)
Amorem (instrumental singular)
Amorze (locative singular)
Amorze (vocative singular)
Amorowie (nominative plural)
Amorów (genitive plural)
Amorom (dative plural)
Amorów (accusative plural)
Amorami (instrumental plural)
Amorach (locative plural)
Amorowie (vocative plural)
Amory (depreciative nominative vocative plural)

bóg i uosobienie miłości oraz namiętności cielesnej, utożsamiany z greckim Erosem


Urania

(1.1-3) gr. Οὐρανία (Urania) → niebiańska < gr. οὐρανός (uranos) → niebo

Uranii (genitive singular)
Uranii (dative singular)
Uranię (accusative singular)
Uranią (instrumental singular)
Uranii (locative singular)
Uranio (vocative singular)

muza astronomii (łącznie z astrologią), jedna z towarzyszek Apolla; córka Zeusa i Mnemosyne

Urania i jej siostry uświetniały śpiewem biesiady bosko-ludzkie oraz uczty olimpijskie bogów.

Atrybutami Uranii były: cyrkiel, globus gwiezdny (model sfery niebieskiej), pałeczka służącą do wskazywania czegoś na globusie (wskaźnik) i wieniec z gwiazd.

zobacz też: Erato • Euterpe • Kaliopa • Klio • Melpomena • Polihymnia • Talia • Terpsychora


Argus

w mitologii greckiej budowniczy okrętu Argo, jeden z Argonautów

w mitologii greckiej olbrzym o stu wiecznie czuwających oczach


hienołak

χʹi ̯ẽnou̯ak

człowiek potrafiący zmienić się w hienę lub hiena ukrywająca się pod postacią człowieka

zobacz też: panterołak • tygrysołak • kojotołak • kotołak • lwołak • wilkołak • wężołak


Aura

Aury (potential rare nominative plural)
Aury (genitive singular)
Aur (potential rare genitive plural)
Aurze (dative singular)
Aurom (potential rare dative plural)
Aurę (accusative singular)
Aury (potential rare accusative plural)
Aurą (instrumental singular)
Aurami (potential rare instrumental plural)
Aurze (locative singular)
Aurach (potential rare locative plural)
Auro (vocative singular)
Aury (potential rare vocative plural)

nimfa frygijska szybka jak wiatr, łowczyni z orszaku Artemidy


Atlantyda

(1.1) gr. Ἀτλαντὶς νῆσος (Atlantis nesos)

(1.2) gr. Ἄτλας (Atlas, D. Ἄτλαντος Atlantos), od imienia ojca Atlantyd

Atlantydy (potential rare nominative plural)
Atlantydy (genitive singular)
Atlantyd (potential rare genitive plural)
Atlantydzie (dative singular)
Atlantydom (potential rare dative plural)
Atlantydę (accusative singular)
Atlantydy (potential rare accusative plural)
Atlantydą (instrumental singular)
Atlantydami (potential rare instrumental plural)
Atlantydzie (locative singular)
Atlantydach (potential rare locative plural)
Atlantydo (vocative singular)
Atlantydy (potential rare vocative plural)
Atlantydy (genitive singular)
Atlantydzie (dative singular)
Atlantydę (accusative singular)
Atlantydą (instrumental singular)
Atlantydzie (locative singular)
Atlantydo (vocative singular)
Atlantydy (nominative plural)
Atlantyd (genitive plural)
Atlantydom (dative plural)
Atlantydy (accusative plural)
Atlantydami (instrumental plural)
Atlantydach (locative plural)
Atlantydy (vocative plural)

mityczna wyspa całkowicie zniszczona przez trzęsienie ziemi, leżąca według Platona na Oceanie Atlantyckim naprzeciw Słupów Heraklesa

Posejdonowi poświęcona była bajeczna wyspa Atlantyda, którą władali jego potomkowie

Michał Pietrzykowski, Mitologia starożytnej Grecji, Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, Warszawa 1979, s. 52.

Fakty nie zaprzeczają istnieniu Atlantydy

Hasło „zaprzeczyć” w: Uniwersalny słownik języka polskiego, red. Stanisław Dubisz i Elżbieta Sobol, Wydawnictwo Naukowe PWN.

każda z Hesperyd, Hiad i Plejad, córek Atlasa

Nazwa zazwyczaj występuje w liczbie mnogiej.

zobacz też: Hesperyda • Hiada • Plejada • Indeks:Polski - Mitologia grecka


psiogłowiec

pʲɕɔɡˈwɔvʲjɛt͡s

psiogłowcy (nominative plural)
psiogłowca (genitive singular)
psiogłowców (genitive plural)
psiogłowcowi (dative singular)
psiogłowcom (dative plural)
psiogłowca (accusative singular)
psiogłowców (accusative plural)
psiogłowcem (instrumental singular)
psiogłowcami (instrumental plural)
psiogłowcu (locative singular)
psiogłowcach (locative plural)
psiogłowcu (vocative singular)
psiogłowcze (vocative singular elevatedly)
psiogłowcy (vocative plural)
psiogłowce (depreciative nominative vocative plural)
psiogłowc (depreciative nominative vocative plural)

fantastyczna istota mająca ciało człowieka i głowę psa, żyjąca według średniowiecznych legend w odległych krainach

Powiadano, że psiogłowcy są drapieżnikami – żywią się mięsem psów, a i człowiekiem nie pogardzą


parka

(1.1-2) pol. para + -ka
(1.3) ang. parka

parki (genitive singular)
parce (dative singular)
parkę (accusative singular)
parką (instrumental singular)
parce (locative singular)
parko (vocative singular)
parki (nominative plural)
parek (genitive plural)
parkom (dative plural)
parki (accusative plural)
parkami (instrumental plural)
parkach (locative plural)
parki (vocative plural)

każda z trzech bogiń, personifikacji przeznaczenia: Nona, Decima i Morta


jednorożec

ˌjɛdnɔˈrɔʒɛt͡s

jednorożca (genitive singular)
jednorożcowi (dative singular)
jednorożca (accusative singular)
jednorożcem (instrumental singular)
jednorożcu (locative singular)
jednorożcu (vocative singular)
jednorożce (nominative plural)
jednorożców (genitive plural)
jednorożcom (dative plural)
jednorożce (accusative plural)
jednorożcami (instrumental plural)
jednorożcach (locative plural)
jednorożce (vocative plural)

fantastyczne stworzenie posiadające jeden róg na czole, pojawiające się w mitach i legendach

Jednorożca identyfikowano m.in. z nosorożcem, oryksem, elandem i kudu. Do grona możliwych pierwowzorów często zalicza się także wymarłe elasmoterium

Masz już dziesięć lat i nadal wierzysz w świętego mikołaja? Może jeszcze mi powiesz, że wierzysz także w jednorożce i krasnoludki?

zob. też jednorożec (ujednoznacznienie) w Wikipedii


Demeter

(1.2) prawdopodobnie od niem. Demeter (1.1)

bogini ziemi uprawnej, urodzaju, zboża i rolnictwa, utożsamiana z rzymską Ceres

Demeter opiekowała się wzrostem zbóż od siewu aż po żniwa

Michał Pietrzykowski, Mitologia starożytnej Grecji, Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, Warszawa 1979, s. 73.

Atrybutami Demeter były: kłosy zbóż, kwiaty maku, makówki, złotogłów (asfodel), narcyz, cyprys, pszczoła, świnia, żuraw, kogut, sierp i pochodnia.

Makówki ofiarowywano Demeter na misteriach eleuzyńskich jako symbol ziemi, snu i zapomnienia

Hasło „Mak” w: Władysław Kopaliński, Słownik symboli, Wiedza Powszechna, Warszawa 1990, ISBN 83-214-0746-3.

zob. też Demeter (ujednoznacznienie) w Wikipedii

por. Demetra • Ceres • Cerera; zobacz też: Afrodyta • Apollo • Ares • Artemida • Atena • Dionizos • Hefajstos • Hera • Hermes • Hestia • Posejdon • Zeus • Indeks:Polski - Mitologia grecka