bi

rodzaj nefrytowych dysków wytwarzanych w starożytnych Chinach


baba

prasł. *baba → babka; stary ogólnosłowiański wyraz onomatopeiczny, powstały przez dziecinne zwielokrotnienie sylaby; por. tata, mama, niania, ciocia.

nie miała baba kłopotu, kupiła sobie prosię

gdy chłop baby nie bije, to jej wątroba gnije

na jednym miejscu i grzybowi się sprzykrzy, to go baba w kosz bierze, a cóż dopiero człeku

na świętej Katarzyny szykuj babo pierzyny

gw. (Kociewie) baba, żaba, diabeł trzeci, to rodzóne dzieci

gw. (Kociewie) trzi babi, trzi gasie głowi, to kermaż gotowi

baby (genitive singular)
babie (dative singular)
babę (accusative singular)
babą (instrumental singular)
babie (locative singular)
babo (vocative singular)
baby (nominative plural)
bab (genitive plural)
babom (dative plural)
baby (accusative plural)
babami (instrumental plural)
babach (locative plural)
baby (vocative plural)

Przy drodze stała kamienna baba.

zob. też baba w Encyklopedii staropolskiej


cmentarzysko

ˌt͡smɛ̃ntaˈʒɨskɔ

cmentarzyska (genitive singular)
cmentarzysku (dative singular)
cmentarzyskiem (instrumental singular)
cmentarzysku (locative singular)
cmentarzyska (nominative plural)
cmentarzysk (genitive plural)
cmentarzyskom (dative plural)
cmentarzyska (accusative plural)
cmentarzyskami (instrumental plural)
cmentarzyskach (locative plural)
cmentarzyska (vocative plural)


pazur

kto obgryza pazury, ten nieludzkiej natury

pazury (nominative plural)
pazura (genitive singular)
pazurów (genitive plural)
pazurowi (dative singular)
pazurom (dative plural)
pazury (accusative plural)
pazurem (instrumental singular)
pazurami (instrumental plural)
pazurze (locative singular)
pazurach (locative plural)
pazurze (vocative singular)
pazury (vocative plural)

przekłuwacz, paleolityczne narzędzie posiadające wyodrębniony wierzchołek służący do przekłuwania


tall

tallu (genitive singular)
tallowi (dative singular)
tallem (instrumental singular)
tallu (locative singular)
tallu (vocative singular)
talle (nominative plural)
talli (genitive plural)
tallów (genitive plural)
tallom (dative plural)
talle (accusative plural)
tallami (instrumental plural)
tallach (locative plural)
talle (vocative plural)

typ stanowiska archeologicznego w formie ściętego wzgórza utworzonego z nawarstwiających się, wskutek długotrwałego osadnictwa, pozostałości osad ludzkich

Gdy profesor przyglądał się tallowi z wysoka zauważył dziwną fałdę na stoku.


tell

arab. تَل (tall) → kopiec, wzgórze lub hebr. תֵּל (tél) → wzgórze

tellu (genitive singular)
tellowi (dative singular)
tellem (instrumental singular)
tellu (locative singular)
tellu (vocative singular)
telle (nominative plural)
telli (genitive plural)
tellów (genitive plural)
tellom (dative plural)
telle (accusative plural)
tellami (instrumental plural)
tellach (locative plural)
telle (vocative plural)

W szeregu telli archeolodzy znajdywali podobną ceramikę.


dolmen

(1.1) franc. dolmen < bret. taol + mean → stół + kamień

dolmeny (nominative plural)
dolmena (genitive singular)
dolmenu (genitive singular)
dolmenów (genitive plural)
dolmenowi (dative singular)
dolmenom (dative plural)
dolmeny (accusative plural)
dolmenem (instrumental singular)
dolmenami (instrumental plural)
dolmenie (locative singular)
dolmenach (locative plural)
dolmenie (vocative singular)
dolmeny (vocative plural)

prehistoryczna budowla megalityczna o charakterze grobowca, składająca się z głazów wkopanych pionowo w ziemię i wielkiego płaskiego bloku skalnego, który był na nich ułożony

W rozwoju grobów megalitycznych kultur nadmorskich najstarszą forma jest dolmen, złożony z samych kamieni bocznych, ustawionych na powierzchni i przykrytych wspólną płytą.

Kazimierz Tymieniecki Ziemie polskie w starożytności, Poznańskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk, Poznań 1951, s. 115


kreteński

kretẽĩ ̯sʹḱi

kreteńska (nominative singular feminine)
kreteńskie (nominative singular neuter)
kreteńscy (nominative plural masculine)
kreteńskie (nominative plural nonvirile)
kreteńskiego (genitive singular masculine animate inanimate)
kreteńskiej (genitive singular feminine)
kreteńskiego (genitive singular neuter)
kreteńskich (genitive plural masculine nonvirile)
kreteńskiemu (dative singular masculine animate inanimate)
kreteńskiej (dative singular feminine)
kreteńskiemu (dative singular neuter)
kreteńskim (dative plural masculine nonvirile)
kreteńskiego (accusative singular masculine animate)
kreteńską (accusative singular feminine)
kreteńskie (accusative singular neuter)
kreteńskich (accusative plural masculine)
kreteńskie (accusative plural nonvirile)
kreteńskim (instrumental singular masculine animate inanimate)
kreteńską (instrumental singular feminine)
kreteńskim (instrumental singular neuter)
kreteńskimi (instrumental plural masculine nonvirile)
kreteńskim (locative singular masculine animate inanimate)
kreteńskiej (locative singular feminine)
kreteńskim (locative singular neuter)
kreteńskich (locative plural masculine nonvirile)
kreteńska (vocative singular feminine)
kreteńskie (vocative singular neuter)
kreteńscy (vocative plural masculine)
kreteńskie (vocative plural nonvirile)

dotyczący starożytnej cywilizacji powstałej w basenie Morza Egejskiego

Najstarsze swastyki odkryto w Persji, w indyjskich miastach Mohenjodaro i Harappa, w miejscowości Samarra w Mezopotamii. Znajdowała się na terakotach, na wazach greckich, cypryjskich i kreteńskich

KRZYSZTOF MROZIEWICZ, Polityka, 2005, Narodowy Korpus Języka Polskiego.


mastaba

arab. مِصْطَبَة (mastaba(h)) → ława kamienna

mastaby (genitive singular)
mastabie (dative singular)
mastabę (accusative singular)
mastabą (instrumental singular)
mastabie (locative singular)
mastabo (vocative singular)
mastaby (nominative plural)
mastab (genitive plural)
mastabom (dative plural)
mastaby (accusative plural)
mastabami (instrumental plural)
mastabach (locative plural)
mastaby (vocative plural)

grobowiec egipski w kształcie ściętego ostrosłupa

Czy na cmentarzysku Farchy będą jeszcze starsze mastaby niż ta, znaleziona w tym roku?

Śledzimy polskie wykopaliska w Tell el-Farcha


skarb

prasł. *skr̥bъ < prasł. *skr̥biti, *skr̥běti → starać się, troszczyć się

znalezisko gromadne, złożone z celowo ukrytych przedmiotów


kurhan

kurhany (nominative plural)
kurhanu (genitive singular)
kurhanów (genitive plural)
kurhanowi (dative singular)
kurhanom (dative plural)
kurhany (accusative plural)
kurhanem (instrumental singular)
kurhanami (instrumental plural)
kurhanie (locative singular)
kurhanach (locative plural)
kurhanie (vocative singular)
kurhany (vocative plural)

Archeolodzy zamierzają zbadać pobliski kurhan.


paleolit

gr. παλαιός + λίθος (palaiós + líthos) → stary + kamień

paleolitu (genitive singular)
paleolitowi (dative singular)
paleolitem (instrumental singular)
paleolicie (locative singular)
paleolicie (vocative singular)

epoka w dziejach ludzkości, trwająca od ok. 5-3 mln r. p.n.e. do ok. 10000 r. p.n.e.

Najstarsze odkryte dotąd psie szczątki pochodzą z epoki górnego paleolitu i są datowane na okres 13-17 000 lat p.n.e.


otoczak

otoczaka (genitive singular)
otoczakowi (dative singular)
otoczakiem (instrumental singular)
otoczaku (locative singular)
otoczaku (vocative singular)
otoczaki (nominative plural)
otoczaków (genitive plural)
otoczakom (dative plural)
otoczaki (accusative plural)
otoczakami (instrumental plural)
otoczakach (locative plural)
otoczaki (vocative plural)

narzędzie z dolnego paleolitu uzyskiwane z otoczaka (1.1) lub okruchu skały twardej, przystosowane do pracy przez odbicie odłupków na obwodzie


prażnica

prostokątna duża brytfanna, wykonana z gliny


pięściak

ˈpʲjɛ̃w̃ɕt͡ɕak

pʹi ̯ẽũ̯śćak

pięściaka (genitive singular)
pięściakowi (dative singular)
pięściakiem (instrumental singular)
pięściaku (locative singular)
pięściaku (vocative singular)
pięściaki (nominative plural)
pięściaków (genitive plural)
pięściakom (dative plural)
pięściaki (accusative plural)
pięściakami (instrumental plural)
pięściakach (locative plural)
pięściaki (vocative plural)

paleolityczne narzędzie przeważnie z krzemienia lub twardej skały mające kształt migdałowaty, sercowaty lub owalny

Pierwsze pięściaki abwilskie charakteryzowały się przypadkową formą i brakiem wyraźnej krawędzi tnącej.


menhir

menhiru (genitive singular)
menhirowi (dative singular)
menhirem (instrumental singular)
menhirze (locative singular)
menhirze (vocative singular)
menhiry (nominative plural)
menhirów (genitive plural)
menhirom (dative plural)
menhiry (accusative plural)
menhirami (instrumental plural)
menhirach (locative plural)
menhiry (vocative plural)

w kulturze celtyckiej: nieociosany lub częściowo obrobiony głaz (najczęściej zaostrzony od góry)


fibula

fibule (nominative plural)
fibuli (genitive singular)
fibul (genitive plural)
fibuli (dative singular)
fibulom (dative plural)
fibulę (accusative singular)
fibule (accusative plural)
fibulą (instrumental singular)
fibulami (instrumental plural)
fibuli (locative singular)
fibulach (locative plural)
fibulo (vocative singular)
fibule (vocative plural)

ozdobna, metalowa zapinka do spinania odzieży używana od epoki brązu do średniowiecza


egiptologia

ˌɛɟiptɔˈlɔɟja

egiptologii (genitive singular)
egiptologii (dative singular)
egiptologię (accusative singular)
egiptologią (instrumental singular)
egiptologii (locative singular)
egiptologio (vocative singular)

nauka badająca historię i kulturę starożytnego Egiptu


egiptologiczny

ˌɛɟiptɔlɔˈɟit͡ʃnɨ

egiptologiczna (nominative singular feminine)
egiptologiczne (nominative singular neuter)
egiptologiczni (nominative plural masculine)
egiptologiczne (nominative plural nonvirile)
egiptologicznego (genitive singular masculine animate inanimate)
egiptologicznej (genitive singular feminine)
egiptologicznego (genitive singular neuter)
egiptologicznych (genitive plural masculine nonvirile)
egiptologicznemu (dative singular masculine animate inanimate)
egiptologicznej (dative singular feminine)
egiptologicznemu (dative singular neuter)
egiptologicznym (dative plural masculine nonvirile)
egiptologicznego (accusative singular masculine animate)
egiptologiczną (accusative singular feminine)
egiptologiczne (accusative singular neuter)
egiptologicznych (accusative plural masculine)
egiptologiczne (accusative plural nonvirile)
egiptologicznym (instrumental singular masculine animate inanimate)
egiptologiczną (instrumental singular feminine)
egiptologicznym (instrumental singular neuter)
egiptologicznymi (instrumental plural masculine nonvirile)
egiptologicznym (locative singular masculine animate inanimate)
egiptologicznej (locative singular feminine)
egiptologicznym (locative singular neuter)
egiptologicznych (locative plural masculine nonvirile)
egiptologiczna (vocative singular feminine)
egiptologiczne (vocative singular neuter)
egiptologiczni (vocative plural masculine)
egiptologiczne (vocative plural nonvirile)


graffiti

(1.1) ang. graffiti < wł. graffiti
(1.3) wł. graffiti

starożytny napis lub rysunek na murze lub naczyniu

W podziemiu odkryto graffiti z III wieku.

zob. też graffiti w Wikicytatach
por. mural • wlepka • szablon


Biskupin

Biskupiny (nominative plural)
Biskupina (genitive singular)
Biskupinów (genitive plural)
Biskupinowi (dative singular)
Biskupinom (dative plural)
Biskupiny (accusative plural)
Biskupinem (instrumental singular)
Biskupinami (instrumental plural)
Biskupinie (locative singular)
Biskupinach (locative plural)
Biskupinie (vocative singular)
Biskupiny (vocative plural)

nazwa stanowiska archeologicznego na Pojezierzu Gnieźnieńskim związanego z kręgiem kultury łużyckiej

Zachowane szczątki grodu w Biskupinie pochodzą z ósmego wieku p.n.e..


kanopa

(1.1) łac. Canopus < gr. Κάνωβος (Kánōbos) lub rzadsze: gr. Κάνωπος (Kánōpos), grecka nazwa miasta, położonego w delcie Nilu, w okolicach dzisiejszej Aleksandrii, związana z tamtejszym kultem bożka Kanoposa, czczonego przez Greków w czasach hellenistycznych; powiązanie bożka Kanoposa z tymi urnami jest błędem pierwszych egiptologów, którzy urny te uznali za wyobrażenie tegoż bożka

(1.2) nazwa pochodzi od błędnie wywiedzionych analogii z kanopami egipskimi (1.1)

kanopy (genitive singular)
kanopie (dative singular)
kanopę (accusative singular)
kanopą (instrumental singular)
kanopie (locative singular)
kanopo (vocative singular)
kanopy (nominative plural)
kanop (genitive plural)
kanopom (dative plural)
kanopy (accusative plural)
kanopami (instrumental plural)
kanopach (locative plural)
kanopy (vocative plural)

cylindryczne naczynie, gliniana lub alabastrowa urna egipska, w której przechowywano wnętrzności zmarłego, wyjęte podczas balsamowania, używane od czasów Nowego Państwa (XVI w. p.n.e.)

U starożytnych Egipcjan kanop było zawsze cztery: o pokrywie rzeźbionej na kształt człowieka, pawiana, sokoła i szakala, odpowiednio dla wątroby, płuc, jelit i żołądka.

W trakcie mumifikacji nie chowano serca do kanopy, bowiem Egipcjanie wierzyli, że jest ono siedliskiem duszy. Zostawione w ciele, miało zostać później na sądzie u Anubisa położone na szali z piórkiem Ma'at (bogini porządku i sprawiedliwości). Jeśli serce było zbyt ciężkie od złych uczynków, pożerał je demon Ammit. Tak kończyła się wędrówka duszy do nieśmiertelności. Nazywano to powtórną śmiercią.

popielnica etruska, wykonana z brązu lub gliny

Kanopy etruskie przybierały kształt antropomorficzny w VII i VI w. p.n.e.


urna kanopska

urny kanopskiej (genitive singular)
urnie kanopskiej (dative singular)
urnę kanopską (accusative singular)
urną kanopską (instrumental singular)
urnie kanopskiej (locative singular)
urno kanopska (vocative singular)
urny kanopskie (nominative plural)
urn kanopskich (genitive plural)
urnom kanopskim (dative plural)
urny kanopskie (accusative plural)
urnami kanopskimi (instrumental plural)
urnach kanopskich (locative plural)
urny kanopskie (vocative plural)


wykop

wykopy (nominative plural)
wykopu (genitive singular)
wykopów (genitive plural)
wykopowi (dative singular)
wykopom (dative plural)
wykopy (accusative plural)
wykopem (instrumental singular)
wykopami (instrumental plural)
wykopie (locative singular)
wykopach (locative plural)
wykopie (vocative singular)
wykopy (vocative plural)


hałda

hałdy (genitive singular)
hałdzie (dative singular)
hałdę (accusative singular)
hałdą (instrumental singular)
hałdzie (locative singular)
hałdo (vocative singular)
hałdy (nominative plural)
hałd (genitive plural)
hałdom (dative plural)
hałdy (accusative plural)
hałdami (instrumental plural)
hałdach (locative plural)
hałdy (vocative plural)

składowisko ziemi wydobytej w trakcie eksploracji stanowiska


stela

(1.1) łac. stela < gr. στήλη (stḗlē) → słup, kolumna

steli (genitive singular)
steli (dative singular)
stelę (accusative singular)
stelą (instrumental singular)
steli (locative singular)
stelo (vocative singular)
stele (nominative plural)
steli, stel (genitive plural)
stelom (dative plural)
stele (accusative plural)
stelami (instrumental plural)
stelach (locative plural)
stele (vocative plural)

w starożytności wolno stojąca płyta upamiętniająca czyny władcy


przekłuwacz

przekłuwacza (genitive singular)
przekłuwaczowi (dative singular)
przekłuwaczem (instrumental singular)
przekłuwaczu (locative singular)
przekłuwaczu (vocative singular)
przekłuwacze (nominative plural)
przekłuwaczy (genitive plural)
przekłuwaczom (dative plural)
przekłuwacze (accusative plural)
przekłuwaczami (instrumental plural)
przekłuwaczach (locative plural)
przekłuwacze (vocative plural)

paleolityczne narzędzie posiadające wyodrębniony wąski, lecz zaokrąglony wierzchołek powstały na skutek retuszu (obróbki) zwykle dwóch krawędzi bocznych, służący do przekłuwania

Przekłuwacze są jedną z najbardziej charakterystycznych grup narzędzi w kulturze magdaleńskiej i epimagdaleńskiej.

Bolesław Ginter, Janusz K. Kozłowski, Technika obróbki i typologia wyrobów kamiennych paleolitu i mezolitu, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1990, s. 113.


epoka kamienia

epoki kamienia (genitive singular)
epoce kamienia (dative singular)
epokę kamienia (accusative singular)
epoką kamienia (instrumental singular)
epoce kamienia (locative singular)
epoko kamienia (vocative singular)
epoki kamienia (potential rare nominative plural)
epok kamienia (potential rare genitive plural)
epokom kamienia (potential rare dative plural)
epoki kamienia (potential rare accusative plural)
epokami kamienia (potential rare instrumental plural)
epokach kamienia (potential rare locative plural)
epoki kamienia (potential rare vocative plural)

najstarsza i najdłuższa epoka prehistoryczna

Informacji na temat występującej w epoce kamienia flory i fauny dostarczają paleobotanika i paleontologia


wykopki

wykopków (genitive plural)
wykopkom (dative plural)
wykopkami (instrumental plural)
wykopkach (locative plural)

W czerwcu jedziemy z profesorem robić wykopki na sarmackich kurhanach w okolicach Doniecka.


skarabeusz

skarabeusza (genitive singular)
skarabeuszowi (dative singular)
skarabeusza (accusative singular)
skarabeuszem (instrumental singular)
skarabeuszu (locative singular)
skarabeuszu (vocative singular)
skarabeusze (nominative plural)
skarabeuszy (genitive plural)
skarabeuszom (dative plural)
skarabeusze (accusative plural)
skarabeuszami (instrumental plural)
skarabeuszach (locative plural)
skarabeusze (vocative plural)


kościelisko

kościeliska (genitive singular)
kościelisku (dative singular)
kościeliskiem (instrumental singular)
kościelisku (locative singular)
kościeliska (nominative plural)
kościelisk (genitive plural)
kościeliskom (dative plural)
kościeliska (accusative plural)
kościeliskami (instrumental plural)
kościeliskach (locative plural)
kościeliska (vocative plural)

miejsce gdzie stał lub miał stać kościół; ruiny kościoła


lateński

franc. La Tène → miejscowość w Szwajcarii, nieopodal której w XIX wieku rozwinięto stanowisko archeologiczne

lateńska (nominative singular feminine)
lateńskie (nominative singular neuter)
lateńscy (nominative plural masculine)
lateńskie (nominative plural nonvirile)
lateńskiego (genitive singular masculine animate inanimate)
lateńskiej (genitive singular feminine)
lateńskiego (genitive singular neuter)
lateńskich (genitive plural masculine nonvirile)
lateńskiemu (dative singular masculine animate inanimate)
lateńskiej (dative singular feminine)
lateńskiemu (dative singular neuter)
lateńskim (dative plural masculine nonvirile)
lateńskiego (accusative singular masculine animate)
lateńską (accusative singular feminine)
lateńskie (accusative singular neuter)
lateńskich (accusative plural masculine)
lateńskie (accusative plural nonvirile)
lateńskim (instrumental singular masculine animate inanimate)
lateńską (instrumental singular feminine)
lateńskim (instrumental singular neuter)
lateńskimi (instrumental plural masculine nonvirile)
lateńskim (locative singular masculine animate inanimate)
lateńskiej (locative singular feminine)
lateńskim (locative singular neuter)
lateńskich (locative plural masculine nonvirile)
lateńska (vocative singular feminine)
lateńskie (vocative singular neuter)
lateńscy (vocative plural masculine)
lateńskie (vocative plural nonvirile)

związany z okresem w dziejach Europy obejmującym mniej więcej ostatnie pięć wieków p.n.e., jak również z kulturą rozwijającą się w tym okresie


etruskologiczny

etruskologiczna (nominative singular feminine)
etruskologiczne (nominative singular neuter)
etruskologiczni (nominative plural masculine)
etruskologiczne (nominative plural nonvirile)
etruskologicznego (genitive singular masculine animate inanimate)
etruskologicznej (genitive singular feminine)
etruskologicznego (genitive singular neuter)
etruskologicznych (genitive plural masculine nonvirile)
etruskologicznemu (dative singular masculine animate inanimate)
etruskologicznej (dative singular feminine)
etruskologicznemu (dative singular neuter)
etruskologicznym (dative plural masculine nonvirile)
etruskologicznego (accusative singular masculine animate)
etruskologiczną (accusative singular feminine)
etruskologiczne (accusative singular neuter)
etruskologicznych (accusative plural masculine)
etruskologiczne (accusative plural nonvirile)
etruskologicznym (instrumental singular masculine animate inanimate)
etruskologiczną (instrumental singular feminine)
etruskologicznym (instrumental singular neuter)
etruskologicznymi (instrumental plural masculine nonvirile)
etruskologicznym (locative singular masculine animate inanimate)
etruskologicznej (locative singular feminine)
etruskologicznym (locative singular neuter)
etruskologicznych (locative plural masculine nonvirile)
etruskologiczna (vocative singular feminine)
etruskologiczne (vocative singular neuter)
etruskologiczni (vocative plural masculine)
etruskologiczne (vocative plural nonvirile)

związany z etruskologią, dotyczący etruskologii


asyriologiczny

asyriologiczna (nominative singular feminine)
asyriologiczne (nominative singular neuter)
asyriologiczni (nominative plural masculine)
asyriologiczne (nominative plural nonvirile)
asyriologicznego (genitive singular masculine animate inanimate)
asyriologicznej (genitive singular feminine)
asyriologicznego (genitive singular neuter)
asyriologicznych (genitive plural masculine nonvirile)
asyriologicznemu (dative singular masculine animate inanimate)
asyriologicznej (dative singular feminine)
asyriologicznemu (dative singular neuter)
asyriologicznym (dative plural masculine nonvirile)
asyriologicznego (accusative singular masculine animate)
asyriologiczną (accusative singular feminine)
asyriologiczne (accusative singular neuter)
asyriologicznych (accusative plural masculine)
asyriologiczne (accusative plural nonvirile)
asyriologicznym (instrumental singular masculine animate inanimate)
asyriologiczną (instrumental singular feminine)
asyriologicznym (instrumental singular neuter)
asyriologicznymi (instrumental plural masculine nonvirile)
asyriologicznym (locative singular masculine animate inanimate)
asyriologicznej (locative singular feminine)
asyriologicznym (locative singular neuter)
asyriologicznych (locative plural masculine nonvirile)
asyriologiczna (vocative singular feminine)
asyriologiczne (vocative singular neuter)
asyriologiczni (vocative plural masculine)
asyriologiczne (vocative plural nonvirile)

związany z asyriologią, dotyczący asyriologii


eolityczny

eolityczna (nominative singular feminine)
eolityczne (nominative singular neuter)
eolityczni (nominative plural masculine)
eolityczne (nominative plural nonvirile)
eolitycznego (genitive singular masculine animate inanimate)
eolitycznej (genitive singular feminine)
eolitycznego (genitive singular neuter)
eolitycznych (genitive plural masculine nonvirile)
eolitycznemu (dative singular masculine animate inanimate)
eolitycznej (dative singular feminine)
eolitycznemu (dative singular neuter)
eolitycznym (dative plural masculine nonvirile)
eolitycznego (accusative singular masculine animate)
eolityczną (accusative singular feminine)
eolityczne (accusative singular neuter)
eolitycznych (accusative plural masculine)
eolityczne (accusative plural nonvirile)
eolitycznym (instrumental singular masculine animate inanimate)
eolityczną (instrumental singular feminine)
eolitycznym (instrumental singular neuter)
eolitycznymi (instrumental plural masculine nonvirile)
eolitycznym (locative singular masculine animate inanimate)
eolitycznej (locative singular feminine)
eolitycznym (locative singular neuter)
eolitycznych (locative plural masculine nonvirile)
eolityczna (vocative singular feminine)
eolityczne (vocative singular neuter)
eolityczni (vocative plural masculine)
eolityczne (vocative plural nonvirile)

związany z eolitami; związany z okresem, w którym powstawały eolity


halsztacki

halsztacka (nominative singular feminine)
halsztackie (nominative singular neuter)
halsztaccy (nominative plural masculine)
halsztackie (nominative plural nonvirile)
halsztackiego (genitive singular masculine animate inanimate)
halsztackiej (genitive singular feminine)
halsztackiego (genitive singular neuter)
halsztackich (genitive plural masculine nonvirile)
halsztackiemu (dative singular masculine animate inanimate)
halsztackiej (dative singular feminine)
halsztackiemu (dative singular neuter)
halsztackim (dative plural masculine nonvirile)
halsztackiego (accusative singular masculine animate)
halsztacką (accusative singular feminine)
halsztackie (accusative singular neuter)
halsztackich (accusative plural masculine)
halsztackie (accusative plural nonvirile)
halsztackim (instrumental singular masculine animate inanimate)
halsztacką (instrumental singular feminine)
halsztackim (instrumental singular neuter)
halsztackimi (instrumental plural masculine nonvirile)
halsztackim (locative singular masculine animate inanimate)
halsztackiej (locative singular feminine)
halsztackim (locative singular neuter)
halsztackich (locative plural masculine nonvirile)
halsztacka (vocative singular feminine)
halsztackie (vocative singular neuter)
halsztaccy (vocative plural masculine)
halsztackie (vocative plural nonvirile)

związany z okresem halsztackim (lub kulturą halsztacką)


rylec

rylca (genitive singular)
rylcowi (dative singular)
rylcem (instrumental singular)
rylcu (locative singular)
rylcu (vocative singular)
rylce (nominative plural)
rylców (genitive plural)
rylcom (dative plural)
rylce (accusative plural)
rylcami (instrumental plural)
rylcach (locative plural)
rylce (vocative plural)

narzędzie kamienne, zwykle krzemienne, używane przez ludzi pierwotnych do obróbki innych materiałów


epoka brązu

epoki brązu (genitive singular)
epoce brązu (dative singular)
epokę brązu (accusative singular)
epoką brązu (instrumental singular)
epoce brązu (locative singular)
epoko brązu (vocative singular)
epoki brązu (potential rare nominative plural)
epok brązu (potential rare genitive plural)
epokom brązu (potential rare dative plural)
epoki brązu (potential rare accusative plural)
epokami brązu (potential rare instrumental plural)
epokach brązu (potential rare locative plural)
epoki brązu (potential rare vocative plural)

epoka prehistorii i starożytności, następująca po epoce kamienia i poprzedzająca epokę żelaza

Wczesna epoka brązu charakteryzuje się powstawaniem zorganizowanych miast, a także wynalezieniem piśmiennictwa

Przełom w wytwórczości nastąpił w środkowej epoce brązu, pojawiają się częściej klasyczne brązy cynowe, które wypierają brązy arsenowe


epoka żelaza

epoki żelaza (genitive singular)
epoce żelaza (dative singular)
epokę żelaza (accusative singular)
epoką żelaza (instrumental singular)
epoce żelaza (locative singular)
epoko żelaza (vocative singular)
epoki żelaza (potential rare nominative plural)
epok żelaza (potential rare genitive plural)
epokom żelaza (potential rare dative plural)
epoki żelaza (potential rare accusative plural)
epokami żelaza (potential rare instrumental plural)
epokach żelaza (potential rare locative plural)
epoki żelaza (potential rare vocative plural)

epoka dziejów następująca po epoce brązu

Ramy czasowe epoki żelaza są różne i uzależnione od stref geograficznych, zróżnicowania kulturowego i rozwoju społeczno-gospodarczego


bukowogórski

bukowogórska (nominative singular feminine)
bukowogórskie (nominative singular neuter)
bukowogórscy (nominative plural masculine)
bukowogórskie (nominative plural nonvirile)
bukowogórskiego (genitive singular masculine animate inanimate)
bukowogórskiej (genitive singular feminine)
bukowogórskiego (genitive singular neuter)
bukowogórskich (genitive plural masculine nonvirile)
bukowogórskiemu (dative singular masculine animate inanimate)
bukowogórskiej (dative singular feminine)
bukowogórskiemu (dative singular neuter)
bukowogórskim (dative plural masculine nonvirile)
bukowogórskiego (accusative singular masculine animate)
bukowogórską (accusative singular feminine)
bukowogórskie (accusative singular neuter)
bukowogórskich (accusative plural masculine)
bukowogórskie (accusative plural nonvirile)
bukowogórskim (instrumental singular masculine animate inanimate)
bukowogórską (instrumental singular feminine)
bukowogórskim (instrumental singular neuter)
bukowogórskimi (instrumental plural masculine nonvirile)
bukowogórskim (locative singular masculine animate inanimate)
bukowogórskiej (locative singular feminine)
bukowogórskim (locative singular neuter)
bukowogórskich (locative plural masculine nonvirile)
bukowogórska (vocative singular feminine)
bukowogórskie (vocative singular neuter)
bukowogórscy (vocative plural masculine)
bukowogórskie (vocative plural nonvirile)


wiór

prasł. *iverъ od pierwiastka praindoeur. *u̯er- → rozbić, rozerwać z wyjątkowym przedrostkiem praindoeur. *i- (*jь-)

wióra (genitive singular)
wiórowi (dative singular)
wiórem (instrumental singular)
wiórze (locative singular)
wiórze (vocative singular)
wióry (nominative plural)
wiórów (genitive plural)
wiórom (dative plural)
wióry (accusative plural)
wiórami (instrumental plural)
wiórach (locative plural)
wióry (vocative plural)

odłupek kamienny, którego długość przekracza dwukrotnie szerokość

Wióry były wytwarzane w paleolicie.


Mezoameryka

Mezoameryki (genitive singular)
Mezoameryce (dative singular)
Mezoamerykę (accusative singular)
Mezoameryką (instrumental singular)
Mezoameryce (locative singular)
Mezoameryko (vocative singular)
Mezoameryki (potential rare nominative plural)
Mezoameryk (potential rare genitive plural)
Mezoamerykom (potential rare dative plural)
Mezoameryki (potential rare accusative plural)
Mezoamerykami (potential rare instrumental plural)
Mezoamerykach (potential rare locative plural)
Mezoameryki (potential rare vocative plural)

region zamieszkany przez członków wielkich środkowoamerykańskich kultur prekolumbijskich rozciągający się od środkowego Meksyku po Przesmyk Panamski

Figurki kobiet z obszaru Mezoameryki przedstawiają postacie o szerokich biodrach.

termin ten nie jest używany w geografii – dotyczy obszaru badań historycznych, archeologicznych i antropologicznych


osadnictwo

osadnictwa (genitive singular)
osadnictwu (dative singular)
osadnictwem (instrumental singular)
osadnictwie (locative singular)
osadnictwa (nominative plural)
osadnictw (genitive plural)
osadnictwom (dative plural)
osadnictwa (accusative plural)
osadnictwami (instrumental plural)
osadnictwach (locative plural)
osadnictwa (vocative plural)

całokształt działalności grup ludzkich wywołujący zmiany w środowisku geograficznym

Zmiany te zachodziły w gospodarce, osadnictwie, kulturze materialnej, jak i przede wszystkim w obrządku pogrzebowym

Pierwsze ślady osadnictwa na wzgórzu pochodzą z okresu neolitu


funkcjonalizm

ang. functionalism, niem. Funktionalismus

nurt podkreślający wagę analizy znalezisk z funkcjonalistycznego punktu widzenia


grodzisko

grodziska (genitive singular)
grodzisku (dative singular)
grodziskiem (instrumental singular)
grodzisku (locative singular)
grodziska (nominative plural)
grodzisk (genitive plural)
grodziskom (dative plural)
grodziska (accusative plural)
grodziskami (instrumental plural)
grodziskach (locative plural)
grodziska (vocative plural)

Na majdanie grodziska odtworzono też kamienny kurhan z okresu wczesnosłowiańskiego

Profesor wydał książkę o grodziskach rozsianych na południu Wielkopolski.


kyjatycki

kyjatycka (nominative singular feminine)
kyjatyckie (nominative singular neuter)
kyjatyccy (nominative plural masculine)
kyjatyckie (nominative plural nonvirile)
kyjatyckiego (genitive singular masculine animate inanimate)
kyjatyckiej (genitive singular feminine)
kyjatyckiego (genitive singular neuter)
kyjatyckich (genitive plural masculine nonvirile)
kyjatyckiemu (dative singular masculine animate inanimate)
kyjatyckiej (dative singular feminine)
kyjatyckiemu (dative singular neuter)
kyjatyckim (dative plural masculine nonvirile)
kyjatyckiego (accusative singular masculine animate)
kyjatycką (accusative singular feminine)
kyjatyckie (accusative singular neuter)
kyjatyckich (accusative plural masculine)
kyjatyckie (accusative plural nonvirile)
kyjatyckim (instrumental singular masculine animate inanimate)
kyjatycką (instrumental singular feminine)
kyjatyckim (instrumental singular neuter)
kyjatyckimi (instrumental plural masculine nonvirile)
kyjatyckim (locative singular masculine animate inanimate)
kyjatyckiej (locative singular feminine)
kyjatyckim (locative singular neuter)
kyjatyckich (locative plural masculine nonvirile)
kyjatycka (vocative singular feminine)
kyjatyckie (vocative singular neuter)
kyjatyccy (vocative plural masculine)
kyjatyckie (vocative plural nonvirile)


liściak

paleolityczny podłużny i ostro zakończony krzemienny wiór ukształtowany na grot strzały


ostrakon

(1.1) gr. ὄστρακον

ostrakonu (genitive singular)
ostrakonowi (dative singular)
ostrakonem (instrumental singular)
ostrakonie (locative singular)
ostrakonie (vocative singular)
ostrakony (nominative plural)
ostrakonów (genitive plural)
ostrakonom (dative plural)
ostrakony (accusative plural)
ostrakonami (instrumental plural)
ostrakonach (locative plural)
ostrakony (vocative plural)

skorupa ceramiczna lub odłamek kamienny, służące w starożytności jako materiał piśmienniczy, w szczególności jako swoista karta do głosowania podczas sądów skorupkowych