śmierć

Bóg widzi, czas ucieka, śmierć się zbliża, wieczność czeka

choćbyś miał złota skrzynie, śmierci się nie wywiniesz

choćbyś uciekał przez góry, las – śmierć do ciebie zdąży na czas

kto by chciał we zdrowiu jako młody do śmierci żyć, potrzeba mu zawczasu umieć starym być

milsza jest śmierć odważna niż niewolne życie

śmierci (genitive singular)
śmierci (dative singular)
śmiercią (instrumental singular)
śmierci (locative singular)
śmierci (vocative singular)
śmierci (nominative plural)
śmierci (genitive plural)
śmierciom (dative plural)
śmierci (accusative plural)
śmierciami (instrumental plural)
śmierciach (locative plural)
śmierci (vocative plural)

personifikacja śmierci (1.1), często przedstawiana jako szkielet z kosą

Śmierć w malarstwie średniowiecznym zwykle była przedstawiana jako szkielet z kosą.


siestrzan

(1.2) od siostra → połowa kłody (z dwóch takich połów pierwotnie robiono siestrzany) lub niem. Schlusstram

element architektoniczny typowego drewnianego domu, gruba belka stropowa biegnąca wzdłuż całego pułapu i podtrzymująca go, często o walorach ozdobnych; zob. też siestrzan w Encyklopedii staropolskiej

Siestrzan, szeroki poprzeczny podciąg pod belkami, robiony był z jednej połowy dużej kłody.


suka

suki (genitive singular)
suce (dative singular)
sukę (accusative singular)
suką (instrumental singular)
suce (locative singular)
suko (vocative singular)
suki (nominative plural)
suk (genitive plural)
sukom (dative plural)
suki (accusative plural)
sukami (instrumental plural)
sukach (locative plural)
suki (vocative plural)

staropolski smyczkowy instrument muzyczny, z grupy chordofonów ludowych, przypominający skrzypce

duży kołnierz opadający na plecy w sukmanie będącej elementem męskiego stroju Krakowiaków wschodnich


bałwan

(2.3-4) wyraz ogólnosłowiański, przejęty z języków turkijskich (por. kirg. балбан (balban) → siłacz), a tam zapożyczony z języków irańskich (por. pers. پهلوان (pahlevān) → bojownik, bohater)

kto zdaje się na łaskę bałwanów, utonąć musi

bałwana (genitive singular)
bałwanowi (dative singular)
bałwana (accusative singular)
bałwanem (instrumental singular)
bałwanie (locative singular)
bałwanie (vocative singular)
bałwany (nominative plural)
bałwanów (genitive plural)
bałwanom (dative plural)
bałwany (accusative plural)
bałwanami (instrumental plural)
bałwanach (locative plural)
bałwany (vocative plural)

Lecz się zmieszali z poganami i nauczyli się ich uczynków; poczęli czcić ich bałwany


Żyd

prasł. *židъ < wł. giudeo < łac. Iūdaeus < gr. Ἰουδαῖος < hebr. יְהוּדִי (jehudi) lub też forma skrócona od st.pol. Żydowin, a dopiero ta z wł. giudeo itd.

ogsłow., por. czes. Žid, słc. Žid, dłuż. Žyd, słń. Žid, białor. жыд (rzadkie); zapożyczone z języków słowiańskich: węg. Zsidó

kochajmy się jak bracia, liczmy się jak Żydzi

kochajmy się jak bracia, rachujmy się jak Żydzi

Żyda (genitive singular)
Żydowi (dative singular)
Żyda (accusative singular)
Żydem (instrumental singular)
Żydzie (locative singular)
Żydzie (vocative singular)
Żydzi (nominative plural)
Żydów (genitive plural)
Żydom (dative plural)
Żydów (accusative plural)
Żydami (instrumental plural)
Żydach (locative plural)
Żydzi (vocative plural)

członek narodu najliczniej zamieszkującego państwo Izrael

Większość Żydów mieszka obecnie w Izraelu i Stanach Zjednoczonych.

Pisze się dużą literą Żyd, jeśli chodzi o członka narodu (tak jak Polak, Niemiec, Japończyk), natomiast małą literą żyd, jeśli chodzi o wyznawcę judaizmu (tak jak katolik, buddysta, protestant).


małżeństwo

utworzone od pol. małżonek lub zapożyczone ze st.czes. malženstvo

małżeństwa (genitive singular)
małżeństwu (dative singular)
małżeństwem (instrumental singular)
małżeństwie (locative singular)
małżeństwa (nominative plural)
małżeństw (genitive plural)
małżeństwom (dative plural)
małżeństwa (accusative plural)
małżeństwami (instrumental plural)
małżeństwach (locative plural)
małżeństwa (vocative plural)

usankcjonowany prawnie lub kulturowo stały związek dwóch osób, zwykle płci przeciwnej, tradycyjnie mający ułatwić wspólne prowadzenie gospodarstwa domowego i finansów, pożycie oraz wychowanie dzieci

Wciąż pamiętam swoje pierwsze małżeństwo.

Wojciech i Józefa zawarli małżeństwo dnia 3. czerwca 1838 r. w parafii Brwinów pod Warszawą, gdzie mieszkali rodzice panny młodej

Władysław Kluz, Gdy ma się jedną duszę: Brat Albert Chmielowski, wyd. Apostolstwa Modlitwy, 1989, ISBN 9788385032632, s. 10.

Związki homoseksualne uznaje większość krajów Unii Europejskiej, zaś osoby tej samej płci mogą zawierać małżeństwa w Belgii, Danii, Hiszpanii, Holandii, Portugalii oraz Szwecji, a poza Unią – w Norwegii i Islandii

Paweł Kośmiński: wyborcza.pl, dostęp 12.04.2013.

w przypadku różnych kultur i systemów prawnych warunki zawarcia i funkcjonowania małżeństwa mogą być bardzo różne, łącznie z wykluczeniem poszczególnych jego cech: stałości, dwóch osób, różnicy płci, wspólnego mieszkania, finansów, pożycia czy wychowywania dzieci


cyfra

(1.1-3) niem. Ziffer, wł. cifra (zero) < arab. صفر (sifr) → zero, pustka

cyfry (genitive singular)
cyfrze (dative singular)
cyfrę (accusative singular)
cyfrą (instrumental singular)
cyfrze (locative singular)
cyfro (vocative singular)
cyfry (nominative plural)
cyfr (genitive plural)
cyfrom (dative plural)
cyfry (accusative plural)
cyframi (instrumental plural)
cyfrach (locative plural)
cyfry (vocative plural)


strach

kto ze strachu umiera, temu bździnami dzwonią

stracha (genitive singular)
strachowi (dative singular)
stracha (accusative singular)
strachem (instrumental singular)
strachu (locative singular)
strachu (vocative singular)
strachy (nominative plural)
strachów (genitive plural)
strachom (dative plural)
strachy (accusative plural)
strachami (instrumental plural)
strachach (locative plural)
strachy (vocative plural)

według wierzeń ludowych: cień, duch zmarłego


demonologia

ˌdɛ̃mɔ̃nɔˈlɔɟja

demonologii (genitive singular)
demonologii (dative singular)
demonologię (accusative singular)
demonologią (instrumental singular)
demonologii (locative singular)
demonologio (vocative singular)

dział etnografii i religioznawstwa zajmujący się badaniem wyobrażeń o demonach


kula

(1.3) od (1.2) gdyż kiedyś używano pocisków kulistych

kuli (genitive singular)
kuli (dative singular)
kulę (accusative singular)
kulą (instrumental singular)
kuli (locative singular)
kulo (vocative singular)
kule (nominative plural)
kuli (genitive plural)
kul (genitive plural)
kulom (dative plural)
kule (accusative plural)
kulami (instrumental plural)
kulach (locative plural)
kule (vocative plural)

rytuał polegający na okrężnej wymianie przedmiotów o znaczeniu symboliczno-obrzędowym


horda

hordy (nominative plural)
hordy (genitive singular)
hord (genitive plural)
hordzie (dative singular)
hordom (dative plural)
hordę (accusative singular)
hordy (accusative plural)
hordą (instrumental singular)
hordami (instrumental plural)
hordzie (locative singular)
hordach (locative plural)
hordo (vocative singular)
hordy (vocative plural)

wspólnie migrująca grupa ludzi u ludów zbieracko-łowieckich


kilt

kiltu (genitive singular)
kiltowi (dative singular)
kiltem (instrumental singular)
kilcie (locative singular)
kilcie (vocative singular)
kilty (nominative plural)
kiltów (genitive plural)
kiltom (dative plural)
kilty (accusative plural)
kiltami (instrumental plural)
kiltach (locative plural)
kilty (vocative plural)

krótka spódniczka w kratkę, tradycyjny strój górali szkockich

Na uroczystości było kilku Szkotów w kiltach.


patriarcha

łac. patriarcha < gr. πατριάρχης → praojciec < gr. πατριά + ἀρχός → rodowód, klan, rodzina, ojczyzna + władca, wódz, przywódca < gr. πατήρ → ojciec

patriarchowie (nominative plural)
patriarchy (genitive singular)
patriarchów (genitive plural)
patriarsze (dative singular)
patriarchom (dative plural)
patriarchę (accusative singular)
patriarchów (accusative plural)
patriarchą (instrumental singular)
patriarchami (instrumental plural)
patriarsze (locative singular)
patriarchach (locative plural)
patriarcho (vocative singular)
patriarchowie (vocative plural)

mężczyzna stojący na czele rodu w społecznościach rodowych


tram

szeroka belka umieszczana w poprzek pod innymi belkami pułapu dla jego podtrzymania, przebiegająca przez środek izby; zob. też tram w Encyklopedii staropolskiej

Koniec wieku


pisanka

pisanki (genitive singular)
pisance (dative singular)
pisankę (accusative singular)
pisanką (instrumental singular)
pisance (locative singular)
pisanko (vocative singular)
pisanki (nominative plural)
pisanek (genitive plural)
pisankom (dative plural)
pisanki (accusative plural)
pisankami (instrumental plural)
pisankach (locative plural)
pisanki (vocative plural)

tradycyjnie pomalowane jajko w okresie świąt Wielkiejnocy

Malowanie pisanek w Wielką Sobotę to stary polski zwyczaj.

por. kraszanka • drapanka • oklejanka
nie mylić z: pizanka


Albańczyk

alˈbãj̃n͇t͡ʃɨk

Albańczyka (genitive singular)
Albańczykowi (dative singular)
Albańczyka (accusative singular)
Albańczykiem (instrumental singular)
Albańczyku (locative singular)
Albańczyku (vocative singular)
Albańczycy (nominative plural)
Albańczyków (genitive plural)
Albańczykom (dative plural)
Albańczyków (accusative plural)
Albańczykami (instrumental plural)
Albańczykach (locative plural)
Albańczycy (vocative plural)

człowiek narodowości albańskiej, obywatel Albanii, mieszkaniec Albanii

Zabrałam się z jakimś Albańczykiem wracającym do siebie do Tirany.


Arab

Araba (genitive singular)
Arabowi (dative singular)
Araba (accusative singular)
Arabem (instrumental singular)
Arabie (locative singular)
Arabie (vocative singular)
Arabowie (nominative plural)
Arabów (genitive plural)
Arabom (dative plural)
Arabów (accusative plural)
Arabami (instrumental plural)
Arabach (locative plural)
Arabowie (vocative plural)
Araby (depreciative nominative vocative plural)

Arabowie stworzyli na Sycylii silny ośrodek państwowy, który pod rządami emirów z dynastii kalbickiej przyniósł rozkwit gospodarczy i kulturalny tej wyspy, zaniedbanej przez panujących na niej przez trzy poprzednie wieki cesarzy bizantyjskich

Józef Andrzej Gierowski, Historia Włoch, Zakład Narodowy im. Ossolińskich – Wydawnictwo, Wrocław 2003, ISBN 83-04-04674-1.

Nagminnie zdarza się, że Arabowie znają lepiej francuski niż swój ojczysty arabski


Kurd

Kurdowie (nominative plural)
Kurda (genitive singular)
Kurdów (genitive plural)
Kurdowi (dative singular)
Kurdom (dative plural)
Kurda (accusative singular)
Kurdów (accusative plural)
Kurdem (instrumental singular)
Kurdami (instrumental plural)
Kurdzie (locative singular)
Kurdach (locative plural)
Kurdzie (vocative singular)
Kurdowie (vocative plural)
Kurdy (depreciative nominative vocative plural)

przedstawiciel narodu zamieszkującego głównie Kurdystan

Asyryjczycy są prześladowani i mordowani przez Kurdów oraz szyitów i sunnitów


Polak

Po raz pierwszy nazwa Polacy (Polanie) pojawia się w „Żywocie św. Wojciecha” (powst. 997–1002); Bolesław Chrobry jest tam przedstawiony jako książę Polaków (dux Palaniorum); następnie w różnych dokumentach i rocznikach pochodzenia niemieckiego pojawiają się formy Poloni, Polani, Poleni, Boloni. Wcześniej pojawiały się jedynie zbiorowe nazwy Sclavii lub Sclavanii.

ポーランド人

ポーランド人 ポーランドじん

Polak, Węgier – dwa bratanki, i do szabli, i do szklanki

Polaka (genitive singular)
Polakowi (dative singular)
Polaka (accusative singular)
Polakiem (instrumental singular)
Polaku (locative singular)
Polaku (vocative singular)
Polacy (nominative plural)
Polaków (genitive plural)
Polakom (dative plural)
Polaków (accusative plural)
Polakami (instrumental plural)
Polakach (locative plural)
Polacy (vocative plural)
Polaki (depreciative nominative vocative plural)

obywatel Polski, mieszkaniec Polski, osoba narodowości polskiej

Grupa Polaków koczowała na lotnisku.

Czytam jej artykuł o repatriacji Polaków z ZSRR.

Wiesz, ilu Polaków mieszka we Lwowie?


stroik

stroiku (genitive singular)
stroika (genitive singular)
stroikowi (dative singular)
stroikiem (instrumental singular)
stroiku (locative singular)
stroiku (vocative singular)
stroiki (nominative plural)
stroików (genitive plural)
stroikom (dative plural)
stroiki (accusative plural)
stroikami (instrumental plural)
stroikach (locative plural)
stroiki (vocative plural)

diadem przybrany wstążkami i kwiatami, stanowiący część kobiecego stroju regionalnego

ozdobna opaska na głowę z koronki, jedwabiu itp.


Uzbek

Uzbeka (genitive singular)
Uzbekowi (dative singular)
Uzbeka (accusative singular)
Uzbekiem (instrumental singular)
Uzbeku (locative singular)
Uzbeku (vocative singular)
Uzbecy (nominative plural)
Uzbeków (genitive plural)
Uzbekom (dative plural)
Uzbeków (accusative plural)
Uzbekami (instrumental plural)
Uzbekach (locative plural)
Uzbecy (vocative plural)

Rano w programie telewizyjnym goszczono Uzbeka, który już siedem lat mieszka w Warszawie.


Ir

Ira (genitive singular)
Irowi (dative singular)
Ira (accusative singular)
Irem (instrumental singular)
Irze (locative singular)
Irze (vocative singular)
Irowie (nominative plural)
Irów (genitive plural)
Irom (dative plural)
Irów (accusative plural)
Irami (instrumental plural)
Irach (locative plural)
Irowie (vocative plural)

mieszkaniec Irlandii pochodzenia celtyckiego

Irowie długo atakowali Cesarstwo Rzymskie.


Rom

Roma (genitive singular)
Romowi (dative singular)
Roma (accusative singular)
Romem (instrumental singular)
Romie (locative singular)
Romie (vocative singular)
Romowie (nominative plural)
Romów (genitive plural)
Romom (dative plural)
Romów (accusative plural)
Romami (instrumental plural)
Romach (locative plural)
Romowie (vocative plural)

Współcześnie większość Romów prowadzi już osiadły tryb życia.


Sumer

Sumera (genitive singular)
Sumerowi (dative singular)
Sumera (accusative singular)
Sumerem (instrumental singular)
Sumerze (locative singular)
Sumerze (vocative singular)
Sumerowie (nominative plural)
Sumerów (genitive plural)
Sumerom (dative plural)
Sumerów (accusative plural)
Sumerami (instrumental plural)
Sumerach (locative plural)
Sumerowie (vocative plural)
Sumery (depreciative nominative vocative plural)

Przy próbach ustalenia czasu pojawienia się Sumerów nad Tygrysem i Eufratem dochodzi do rozbieżności.

Ryszard Kulesza, Krzysztof Kowalewski, Zrozumieć przeszłość 1, Nowa Era, Warszawa 2019, str. 26.


Rosjanin

rosʹi ̯ä̃ńĩn

Rosjanina (genitive singular)
Rosjaninowi (dative singular)
Rosjanina (accusative singular)
Rosjaninem (instrumental singular)
Rosjaninie (locative singular)
Rosjaninie (vocative singular)
Rosjanie (nominative plural)
Rosjan (genitive plural)
Rosjanom (dative plural)
Rosjan (accusative plural)
Rosjanami (instrumental plural)
Rosjanach (locative plural)
Rosjanie (vocative plural)

człowiek narodowości rosyjskiej, obywatel Rosji, mieszkaniec Rosji

W kamienicy naprzeciwko zamieszkał Rosjanin z rodziną.


Łotysz

Łotysza (genitive singular)
Łotyszowi (dative singular)
Łotysza (accusative singular)
Łotyszem (instrumental singular)
Łotyszu (locative singular)
Łotyszu (vocative singular)
Łotysze (nominative plural)
Łotyszów (genitive plural)
Łotyszy (genitive plural)
Łotyszom (dative plural)
Łotyszów (accusative plural)
Łotyszy (accusative plural)
Łotyszami (instrumental plural)
Łotyszach (locative plural)
Łotysze (vocative plural)

człowiek narodowości łotewskiej, obywatel Łotwy, mieszkaniec Łotwy

Zdesperowani pogłębiającym się kryzysem gospodarczym Łotysze wyszli na ulice Rygi. Chcą zmusić prezydenta do odwołania parlamentu i przeprowadzenia przedterminowych wyborów

Gazeta Wyborcza: Łotysze szturmują parlament, 13 stycznia 2009.


Czech

Czecha (genitive singular)
Czechowi (dative singular)
Czecha (accusative singular)
Czechem (instrumental singular)
Czechu (locative singular)
Czechu (vocative singular)
Czesi (nominative plural)
Czechów (genitive plural)
Czechom (dative plural)
Czechów (accusative plural)
Czechami (instrumental plural)
Czechach (locative plural)
Czesi (vocative plural)

osoba narodowości czeskiej, obywatel Czech (Republiki Czeskiej), mieszkaniec Czech

Karel jest Czechem i mieszka w Pradze.


manta

manty (genitive singular)
mancie (dative singular)
mantę (accusative singular)
mantą (instrumental singular)
mancie (locative singular)
manto (vocative singular)
manty (nominative plural)
mant (genitive plural)
mantom (dative plural)
manty (accusative plural)
mantami (instrumental plural)
mantach (locative plural)
manty (vocative plural)

element hiszpańskiego stroju ludowego, rodzaj okrycia

W zależności od regionu manta miała odmienną kolorystykę i typ zdobienia


chata

przysłowia: chata bogata nie węgłami, ale pierogami

chleb świętej Agaty od ognia strzeże chaty

moja chata na końcu wsi, stąd nic nie wiem

gdzie barszcz, kapusta, tam chata nie pusta

gdzie święta Agata, bezpieczna tam chata

w dzień św. Agaty, jeśli słonko przez okienko zajrzy do chaty, to wiosenka na świat poogląda zza zimowej kraty

w dzień świętej Małgorzaty pierwsze gruszki do chaty

chaty (genitive singular)
chacie (dative singular)
chatę (accusative singular)
chatą (instrumental singular)
chacie (locative singular)
chato (vocative singular)
chaty (nominative plural)
chat (genitive plural)
chatom (dative plural)
chaty (accusative plural)
chatami (instrumental plural)
chatach (locative plural)
chaty (vocative plural)

prosty, prymitywny budynek stawiany przez ludy pierwotne

Tymczasem w chatach czarowników ozwały się w bomie na szczycie góry dzikie ryki złego Mzimu

Henryk Sienkiewicz, W pustyni i w puszczy (wyd. 1912).


czepiec

ˈt͡ʃɛpʲjɛt͡s

czepca (genitive singular)
czepcowi (dative singular)
czepcem (instrumental singular)
czepcu (locative singular)
czepcu (vocative singular)
czepce (nominative plural)
czepców (genitive plural)
czepcom (dative plural)
czepce (accusative plural)
czepcami (instrumental plural)
czepcach (locative plural)
czepce (vocative plural)

W czasie oczepin ścinano warkocz i zakładano pannie młodej czepiec.


bówka

zawadiaka, obibok i drobny złodziejaszek, postać z gdańskiego folkloru miejskiego i literatury


topielec

tɔˈpʲjɛlɛt͡s

w podaniach ludowych: pokutujący duch utopionego człowieka, który wciąga ludzi w głębiny wód


kolęda

gw. (Śląsk Cieszyński i Górny Śląsk) kolynda

kolędy (genitive singular)
kolędzie (dative singular)
kolędę (accusative singular)
kolędą (instrumental singular)
kolędzie (locative singular)
kolędo (vocative singular)
kolędy (nominative plural)
kolęd (genitive plural)
kolędom (dative plural)
kolędy (accusative plural)
kolędami (instrumental plural)
kolędach (locative plural)
kolędy (vocative plural)

zwyczaj polegający na obchodzeniu gospodarstw przez kolędników w okresie świąt Bożego Narodzenia

W drugi dzień świąt młodziki chodzą po wsi po kolędzie.


moj

moja (genitive singular)
mojowi (dative singular)
mojem (instrumental singular)
moju (locative singular)
moju (vocative singular)
moje (nominative plural)
mojów (genitive plural)
mojom (dative plural)
moje (accusative plural)
mojami (instrumental plural)
mojach (locative plural)
moje (vocative plural)

okorowane drzewo wysokie na co najmniej dziesięć metrów, na końcu którego pozostawia się nietknięty wierzchołek i przystraja kolorowymi bibułkami; związane jest z ludowym świętowaniem początku wiosny, m.in. na Orawie


sombrero

sombrera (genitive singular)
sombreru (dative singular)
sombrerem (instrumental singular)
sombrerze (locative singular)
sombrera (nominative plural)
sombrer (genitive plural)
sombrerom (dative plural)
sombrera (accusative plural)
sombrerami (instrumental plural)
sombrerach (locative plural)
sombrera (vocative plural)

miękki kapelusz z szerokim rondem pochodzenia hiszpańskiego, noszony w krajach Ameryki Łacińskiej i Hiszpanii


Maja

(1.5) gr. Μαϊα lub łac. Maia
(2.1) jukateckie mayab "płaski"

Mai (genitive singular)
Mai (dative singular)
Maję (accusative singular)
Mają (instrumental singular)
Mai (locative singular)
Maju (vocative singular)
Majowie (nominative plural)
Majów (genitive plural)
Majom (dative plural)
Majów (accusative plural)
Majami (instrumental plural)
Majach (locative plural)
Majowie (vocative plural)

zob. też Maja (ujednoznacznienie) w Wikipedii


kłobuk

prasł. *klobukъ; prawdopodobnie źródło dla pol. Kłobuck

kłobuka (genitive singular)
kłobukowi (dative singular)
kłobukiem (instrumental singular)
kłobuku (locative singular)
kłobuku (vocative singular)
kłobuki (nominative plural)
kłobuków (genitive plural)
kłobukom (dative plural)
kłobuki (accusative plural)
kłobukami (instrumental plural)
kłobukach (locative plural)
kłobuki (vocative plural)

gw. (Śląsk Cieszyński) czarny kapelusz góralski wykonany z pilśni


Lach

domniemany związek z pol. Lech niejasny (zob.)

Lacha (genitive singular)
Lachowi (dative singular)
Lacha (accusative singular)
Lachem (instrumental singular)
Lachu (locative singular)
Lachu (vocative singular)
Lachy (nominative plural)
Lachów (genitive plural)
Lachom (dative plural)
Lachów (accusative plural)
Lachami (instrumental plural)
Lachach (locative plural)
Lachy (vocative plural)
Lachowie (depreciative nominative vocative plural)

członek różnych grup etnograficznych w południowej Polsce


corrida

corridy (genitive singular)
corridzie (dative singular)
corridę (accusative singular)
corridą (instrumental singular)
corridzie (locative singular)
corrido (vocative singular)
corridy (nominative plural)
corrid (genitive plural)
corridom (dative plural)
corridy (accusative plural)
corridami (instrumental plural)
corridach (locative plural)
corridy (vocative plural)

widowisko polegające na walce i zabijaniu byków przez torreadorów na arenie

Jej kuzyn zginął podczas corridy w maju tego roku.


poncho

poncha (genitive singular)
ponchu (dative singular)
ponchem (instrumental singular)
ponchu (locative singular)
poncha (nominative plural)
ponch (genitive plural)
ponchom (dative plural)
poncha (accusative plural)
ponchami (instrumental plural)
ponchach (locative plural)
poncha (vocative plural)


Kaszub

Kaszuba (genitive singular)
Kaszubowi (dative singular)
Kaszuba (accusative singular)
Kaszubem (instrumental singular)
Kaszubie (locative singular)
Kaszubie (vocative singular)
Kaszubi (nominative plural)
Kaszubów (genitive plural)
Kaszubom (dative plural)
Kaszubów (accusative plural)
Kaszubami (instrumental plural)
Kaszubach (locative plural)
Kaszubi (vocative plural)

Jako dziecko mieszkałam wśród Kaszubów.


Łużyczanin

ˌwuʒɨˈt͡ʃãɲĩn

Łużyczanina (genitive singular)
Łużyczaninowi (dative singular)
Łużyczanina (accusative singular)
Łużyczaninem (instrumental singular)
Łużyczaninie (locative singular)
Łużyczaninie (vocative singular)
Łużyczanie (nominative plural)
Łużyczan (genitive plural)
Łużyczanom (dative plural)
Łużyczan (accusative plural)
Łużyczanami (instrumental plural)
Łużyczanach (locative plural)
Łużyczanie (vocative plural)

przedstawiciel mniejszości słowiańskiej zamieszkującej Łużyce


Muzułmanin

Muzułmanina (genitive singular)
Muzułmaninowi (dative singular)
Muzułmanina (accusative singular)
Muzułmaninem (instrumental singular)
Muzułmaninie (locative singular)
Muzułmaninie (vocative singular)
Muzułmanie (nominative plural)
Muzułmanów (genitive plural)
Muzułmanom (dative plural)
Muzułmanów (accusative plural)
Muzułmanami (instrumental plural)
Muzułmanach (locative plural)
Muzułmanie (vocative plural)

I wreszcie Muzułmanie i Chorwaci stanowią dla serbskich nacjonalistów przykład narodów, które swą prawdziwą (to jest serbską i prawosławną) tożsamość zdradziły i przyjęły islam i – odpowiednio – katolicyzm.

muzułmanie bośniaccy w 1969 roku uzyskali w Bośni status narodu, zob. też Bośniacy w Wikipedii


siostrzeniec

ɕɔˈsṭʃɛ̃ɲɛt͡s


kapa

żółto-różowa płachta używana przez kapeadorów w walkach byków, mająca rozdrażnić, zachęcić byki do walki


Białorusin

Białorusini (nominative plural)
Białorusina (genitive singular)
Białorusinów (genitive plural)
Białorusinowi (dative singular)
Białorusinom (dative plural)
Białorusina (accusative singular)
Białorusinów (accusative plural)
Białorusinem (instrumental singular)
Białorusinami (instrumental plural)
Białorusinie (locative singular)
Białorusinach (locative plural)
Białorusinie (vocative singular)
Białorusini (vocative plural)

osoba narodowości białoruskiej, obywatel Białorusi, mieszkaniec Białorusi

– Polaków, Litwinów, Białorusinów i Rusinów połączyło wspólne zagrożenie. Była nim Moskwa – mówi białoruski historyk

Białorusini często mówią wyłącznie po rosyjsku.


Estończyk

ɛˈstɔ̃j̃n͇t͡ʃɨk

Estończyka (genitive singular)
Estończykowi (dative singular)
Estończyka (accusative singular)
Estończykiem (instrumental singular)
Estończyku (locative singular)
Estończyku (vocative singular)
Estończycy (nominative plural)
Estończyków (genitive plural)
Estończykom (dative plural)
Estończyków (accusative plural)
Estończykami (instrumental plural)
Estończykach (locative plural)
Estończycy (vocative plural)

człowiek narodowości estońskiej, obywatel Estonii, mieszkaniec Estonii


Litwin

Litwina (genitive singular)
Litwinowi (dative singular)
Litwina (accusative singular)
Litwinem (instrumental singular)
Litwinie (locative singular)
Litwinie (vocative singular)
Litwini (nominative plural)
Litwinów (genitive plural)
Litwinom (dative plural)
Litwinów (accusative plural)
Litwinami (instrumental plural)
Litwinach (locative plural)
Litwini (vocative plural)

człowiek narodowości litewskiej, obywatel Litwy, mieszkaniec Litwy


Ukrainiec

ˌukraˈʲĩɲɛt͡s

Ukraińca (genitive singular)
Ukraińcowi (dative singular)
Ukraińca (accusative singular)
Ukraińcem (instrumental singular)
Ukraińcu (locative singular)
Ukraińcu (vocative singular)
Ukraińcy (nominative plural)
Ukraińców (genitive plural)
Ukraińcom (dative plural)
Ukraińców (accusative plural)
Ukraińcami (instrumental plural)
Ukraińcach (locative plural)
Ukraińcy (vocative plural)

człowiek narodowości ukraińskiej, obywatel Ukrainy, mieszkaniec Ukrainy

W Kanadzie mieszka ponad milion Ukraińców.


Wietnamczyk

vʲjɛtˈnãmt͡ʃɨk

Wietnamczycy (nominative plural)
Wietnamczyka (genitive singular)
Wietnamczyków (genitive plural)
Wietnamczykowi (dative singular)
Wietnamczykom (dative plural)
Wietnamczyka (accusative singular)
Wietnamczyków (accusative plural)
Wietnamczykiem (instrumental singular)
Wietnamczykami (instrumental plural)
Wietnamczyku (locative singular)
Wietnamczykach (locative plural)
Wietnamczyku (vocative singular)
Wietnamczycy (vocative plural)
Wietnamczyki (depreciative nominative vocative plural)

obywatel Wietnamu, mieszkaniec Wietnamu, osoba narodowości wietnamskiej

Dawniej Wietnamczycy, których pamiętałem jeszcze z Polski, to byli niezgrabni, kartoflaści ludzie, w szarych marynarkach i szarych spodniach, w półokrągłych milicyjnych butach z taką gumową podeszwą

Bartłomiej Dobroczyński, Jerzy Owsiak, Orkiestra Klubu Pomocnych Serc czyli Monolog wodospad Jurka Owsiaka, 1999, Narodowy Korpus Języka Polskiego.

zobacz też: Indeks:Polski - Kraje i narodowości


Finka

Finki (nominative plural)
Finki (genitive singular)
Finek (genitive plural)
Fince (dative singular)
Finkom (dative plural)
Finkę (accusative singular)
Finki (accusative plural)
Finką (instrumental singular)
Finkami (instrumental plural)
Fince (locative singular)
Finkach (locative plural)
Finko (vocative singular)
Finki (vocative plural)

kobieta narodowości fińskiej lub obywatelka Finlandii

Chociaż jestem Finką, nie lubię zażywać kąpieli w saunie.


Rosjanka

Rosjanki (nominative plural)
Rosjanki (genitive singular)
Rosjanek (genitive plural)
Rosjance (dative singular)
Rosjankom (dative plural)
Rosjankę (accusative singular)
Rosjanki (accusative plural)
Rosjanką (instrumental singular)
Rosjankami (instrumental plural)
Rosjance (locative singular)
Rosjankach (locative plural)
Rosjanko (vocative singular)
Rosjanki (vocative plural)


Ukrainka

Ukrainki (genitive singular)
Ukraince (dative singular)
Ukrainkę (accusative singular)
Ukrainką (instrumental singular)
Ukraince (locative singular)
Ukrainko (vocative singular)
Ukrainki (nominative plural)
Ukrainek (genitive plural)
Ukrainkom (dative plural)
Ukrainki (accusative plural)
Ukrainkami (instrumental plural)
Ukrainkach (locative plural)
Ukrainki (vocative plural)

kobieta lub dziewczyna narodowości ukraińskiej, obywatelka Ukrainy, mieszkanka Ukrainy

Narzeczona Adama jest Ukrainką.


Kongo

źródło / bieg / koryto / (prawy / lewy) dopływ / ramię / dorzecze / dolina / wody / nurt / płycizna / zakręt / zakole / brzeg / dno / odnoga / ujście / głębokość / szerokość Konga • nad Kongiem • Kongo wypływa / płynie / wije się / meandruje / kieruje się / niesie wody / przybiera / wylewa / zatapia / opada / nawadnia / odwadnia / wysycha / przepływa / opływa / dopływa / wpływa • na prawym / na lewym brzegu / u źródeł / u ujścia Konga • pływać / płynąć Kongiem

Konga (nominative plural)
Konga (genitive singular)
Kong (genitive plural)
Kongu (dative singular)
Kongom (dative plural)
Konga (accusative plural)
Kongiem (instrumental singular)
Kongami (instrumental plural)
Kongu (locative singular)
Kongach (locative plural)
Konga (vocative plural)

jedno z plemion zamieszkujących dorzecze rzeki Kongo (1.2)

Członkowie plemienia Kongo polują na antylopy.


folklor

folklory (potential rare nominative plural)
folkloru (genitive singular)
folklorów (potential rare genitive plural)
folklorowi (dative singular)
folklorom (potential rare dative plural)
folklory (potential rare accusative plural)
folklorem (instrumental singular)
folklorami (potential rare instrumental plural)
folklorze (locative singular)
folklorach (potential rare locative plural)
folklorze (vocative singular)
folklory (potential rare vocative plural)

ogół ludowej kultury i twórczości artystycznej, jak baśnie, pieśni, obrzędy, stroje, architektura, kuchnia itp.

Wiara w utopce była na tyle mocno zakorzeniona, iż swój oddźwięk znalazła w folklorze chrześcijańskim.


Wandal

Wandalowie (nominative plural)
Wandala (genitive singular)
Wandalów (genitive plural)
Wandalowi (dative singular)
Wandalom (dative plural)
Wandala (accusative singular)
Wandalów (accusative plural)
Wandalem (instrumental singular)
Wandalami (instrumental plural)
Wandalu (locative singular)
Wandalach (locative plural)
Wandalu (vocative singular)
Wandalowie (vocative plural)

przedstawiciel starożytnego ludu germańskiego


bocian

prasł. *botьjanъ; źródłosłów dla jid. באָטשאַן (boczan) i jid. באָטשן (boczn)

bociana (genitive singular)
bocianowi (dative singular)
bociana (accusative singular)
bocianem (instrumental singular)
bocianie (locative singular)
bocianie (vocative singular)
bociany (nominative plural)
bocianów (genitive plural)
bocianom (dative plural)
bociany (accusative plural)
bocianami (instrumental plural)
bocianach (locative plural)
bociany (vocative plural)

siła odpowiedzialna za narodziny lub pojawienie się dziecka w rodzinie

Bocian, bocian kiszka, przynieś mi braciszka.


kurna chata

kurnej chaty (genitive singular)
kurnej chacie (dative singular)
kurną chatę (accusative singular)
kurną chatą (instrumental singular)
kurnej chacie (locative singular)
kurna chato (vocative singular)
kurne chaty (nominative plural)
kurnych chat (genitive plural)
kurnym chatom (dative plural)
kurne chaty (accusative plural)
kurnymi chatami (instrumental plural)
kurnych chatach (locative plural)
kurne chaty (vocative plural)

…bywało, że osada jaka (…) pojawiała się nagle pod nogami, a w niej spoczynek czekał i gościnność, choć w kurnej chacie, w zadymionej świetlicy.


abderyta

gr. Ἀβδηρίτης (abdērítēs) → mieszkaniec Abdery, od nazwy miasta gr. Ἄβδηρα (Ábdēra) w starożytnej Tracji, którego mieszkańcy uchodzili za uosobienie głupoty i prowincjonalizmu

abderyty (genitive singular)
abderycie (dative singular)
abderytę (accusative singular)
abderytą (instrumental singular)
abderycie (locative singular)
abderyto (vocative singular)
abderyci (nominative plural)
abderytów (genitive plural)
abderytom (dative plural)
abderytów (accusative plural)
abderytami (instrumental plural)
abderytach (locative plural)
abderyci (vocative plural)

mieszkaniec miasta Abdera w Tracji uchodzący w opinii starożytnych Greków za uosobienie głupoty, filisterstwa i kołtuństwa


dożynki

(1.1-2) pol. dożynać – ciąć ostatnie kłosy zboża

dożynek (genitive plural)
dożynkom (dative plural)
dożynkami (instrumental plural)
dożynkach (locative plural)

doroczny festyn organizowany administracyjnie z okazji zakończenia żniw

Prawie cała wieś uczestniczy w obchodach dożynek.

tradycyjny obrzęd dziękczynny kończący zbiór zboża z pól; zob. też dożynki w Encyklopedii staropolskiej


bogini

boginię (accusative singular)
boginią (instrumental singular)
boginie (nominative plural)
bogiń (genitive plural)
boginiom (dative plural)
boginie (accusative plural)
boginiami (instrumental plural)
boginiach (locative plural)
boginie (vocative plural)

W tej świątyni oddawano cześć bogini Wenus.


Karel

Karela (genitive singular)
Karelowi (dative singular)
Karela (accusative singular)
Karelem (instrumental singular)
Karelu (locative singular)
Karelu (vocative singular)
Karelowie (nominative plural)
Karelów (genitive plural)
Karelom (dative plural)
Karelów (accusative plural)
Karelami (instrumental plural)
Karelach (locative plural)
Karelowie (vocative plural)

mężczyzna lub chłopiec z ugrofińskiego ludu zamieszkującego Karelię, krainę na pograniczu Finlandii i Rosji


gąsior

gąsiory (nominative plural)
gąsiora (genitive singular)
gąsiorów (genitive plural)
gąsiorowi (dative singular)
gąsiorom (dative plural)
gąsiory (accusative plural)
gąsiorem (instrumental singular)
gąsiorami (instrumental plural)
gąsiorze (locative singular)
gąsiorach (locative plural)
gąsiorze (vocative singular)
gąsiory (vocative plural)


balia

dolnoniem. balje < franc. baille < łac. bacula od łac. baca

balii (genitive singular)
balii (dative singular)
balię (accusative singular)
balią (instrumental singular)
balii (locative singular)
balio (vocative singular)
balie (nominative plural)
balii (genitive plural)
baliom (dative plural)
balie (accusative plural)
baliami (instrumental plural)
baliach (locative plural)
balie (vocative plural)

Moja babcia prała w balii.


andrzejki

andrzejek (genitive plural)
andrzejkom (dative plural)
andrzejkami (instrumental plural)
andrzejkach (locative plural)

tradycyjna zabawa połączona z wróżbami odbywająca się w wieczór andrzejkowy, w której dawniej brały udział tylko panny


trombita

trombity (genitive singular)
trombicie (dative singular)
trombitę (accusative singular)
trombitą (instrumental singular)
trombicie (locative singular)
trombito (vocative singular)
trombity (nominative plural)
trombit (genitive plural)
trombitom (dative plural)
trombity (accusative plural)
trombitami (instrumental plural)
trombitach (locative plural)
trombity (vocative plural)

dęty instrument muzyczny w postaci bardzo długiej, prostej, drewnianej rury, używany przez Hucułów, także w Rumunii, na Węgrzech i Podhalu; podobny do ligawki i bazuny


ligawka

ludowy instrument dęty wykonany z wydrążonego, przeciętego wzdłuż pnia drzewa, np. olchy, owiniętego łykiem; wydaje przenikliwy, donośny dźwięk; podobny do trombity i bazuny

Potem spod boru, spod ciemnego ozwała się przeciągle ligawka…

Ligawka miała dziwny głos płaczu i skargi, jakby jęk duszy tych wierzbin, tych drzew tęskniących za słońcem, za wichrem, co buja po polach […]

Wyznaję, że ta ligawka pięknie gra

(…) tony ligawek pastuszych się odzywały i śpiewały żale jakieś prostacze, dziecięce, jakby żale dzieci, co pogubiły ojców […]

zobacz też: Indeks:Polski - Instrumenty muzyczne


bazuna

bazuny (genitive singular)
bazunie (dative singular)
bazunę (accusative singular)
bazuną (instrumental singular)
bazunie (locative singular)
bazuno (vocative singular)
bazuny (nominative plural)
bazun (genitive plural)
bazunom (dative plural)
bazuny (accusative plural)
bazunami (instrumental plural)
bazunach (locative plural)
bazuny (vocative plural)

instrument muzyczny o kształcie długiej trąby; podobny do ligawki i trombity; występuje na Kaszubach


Hucuł

Hucuła (genitive singular)
Hucułowi (dative singular)
Hucuła (accusative singular)
Hucułem (instrumental singular)
Hucule (locative singular)
Hucule (vocative singular)
Huculi (nominative plural)
Hucułów (genitive plural)
Hucułom (dative plural)
Hucułów (accusative plural)
Hucułami (instrumental plural)
Hucułach (locative plural)
Huculi (vocative plural)
Hucuły (depreciative nominative vocative plural)

góral zamieszkujący Karpaty Wschodnie (tereny południowo-zachodniej Ukrainy)

Dla Hucuła nie ma życia, jak na połoninie • Gdy go losy w doły rzucą wnet z tęsknoty zginie


Aryjczyk

Aryjczyka (genitive singular)
Aryjczykowi (dative singular)
Aryjczyka (accusative singular)
Aryjczykiem (instrumental singular)
Aryjczyku (locative singular)
Aryjczyku (vocative singular)
Aryjczycy (nominative plural)
Aryjczyków (genitive plural)
Aryjczykom (dative plural)
Aryjczyków (accusative plural)
Aryjczykami (instrumental plural)
Aryjczykach (locative plural)
Aryjczycy (vocative plural)

osoba należąca do grupy etnicznej, której członkowie posługują się jednym z języków indoeuropejskich lub której członkowie byli azjatyckimi przodkami dzisiejszych społeczności posługujących się jednym z języków indoeuropejskich


muezin

osm. مؤذن (müezzin) < arab. مؤذن (mu'aḏḏin)

muezina (genitive singular)
muezinowi (dative singular)
muezina (accusative singular)
muezinem (instrumental singular)
muezinie (locative singular)
muezinie (vocative singular)
muezini (nominative plural)
muezinów (genitive plural)
muezinom (dative plural)
muezinów (accusative plural)
muezinami (instrumental plural)
muezinach (locative plural)
muezini (vocative plural)

w islamie: mężczyzna wzywający z minaretu pięć razy dziennie wiernych na modlitwę

Mieszkańcy Stambułu od dawna skarżyli się na fałszujących muezinów wzywających ich na modły do meczetów.


siostrzan

(2.1) od siostra → połowa kłody (z dwóch takich połów pierwotnie robiono siestrzany) lub niem. Schlusstram

siostrzanu (genitive singular)
siostrzanowi (dative singular)
siostrzanem (instrumental singular)
siostrzanie (locative singular)
siostrzanie (vocative singular)
siostrzany (nominative plural)
siostrzanów (genitive plural)
siostrzanom (dative plural)
siostrzany (accusative plural)
siostrzanami (instrumental plural)
siostrzanach (locative plural)
siostrzany (vocative plural)


siestrzeniec

ɕɛˈsṭʃɛ̃ɲɛt͡s

siestrzeńca (genitive singular)
siestrzeńcowi (dative singular)
siestrzeńca (accusative singular)
siestrzeńcem (instrumental singular)
siestrzeńcu (locative singular)
siestrzeńcu (vocative singular)
siestrzeńcy (nominative plural)
siestrzeńców (genitive plural)
siestrzeńcom (dative plural)
siestrzeńców (accusative plural)
siestrzeńcami (instrumental plural)
siestrzeńcach (locative plural)
siestrzeńcy (vocative plural)
siestrzeńca (genitive singular)
siestrzeńcowi (dative singular)
siestrzeńcem (instrumental singular)
siestrzeńcu (locative singular)
siestrzeńcu (vocative singular)
siestrzeńce (nominative plural)
siestrzeńców (genitive plural)
siestrzeńcom (dative plural)
siestrzeńce (accusative plural)
siestrzeńcami (instrumental plural)
siestrzeńcach (locative plural)
siestrzeńce (vocative plural)


sosrąb

sosrąbu (genitive singular)
sosrębu (genitive singular)
sosrąbowi (dative singular)
sosrębowi (dative singular)
sosrąbem (instrumental singular)
sosrębem (instrumental singular)
sosrąbie (locative singular)
sosrębie (locative singular)
sosrąbie (vocative singular)
sosrębie (vocative singular)
sosrąby (nominative plural)
sosręby (nominative plural)
sosrąbów (genitive plural)
sosrębów (genitive plural)
sosrąbom (dative plural)
sosrębom (dative plural)
sosrąby (accusative plural)
sosręby (accusative plural)
sosrąbami (instrumental plural)
sosrębami (instrumental plural)
sosrąbach (locative plural)
sosrębach (locative plural)
sosrąby (vocative plural)
sosręby (vocative plural)

w budownictwie drewnianym, zwłaszcza na Podhalu: gruba belka stropowa biegnąca wzdłuż całego pułapu i podtrzymująca go, często o walorach ozdobnych


stragarz

stragarze (nominative plural)
stragarza (genitive singular)
stragarzy (genitive plural)
stragarzów (genitive plural rare)
stragarzowi (dative singular)
stragarzom (dative plural)
stragarze (accusative plural)
stragarzem (instrumental singular)
stragarzami (instrumental plural)
stragarzu (locative singular)
stragarzach (locative plural)
stragarzu (vocative singular)
stragarze (vocative plural)

szeroka belka umieszczana w poprzek pod innymi belkami pułapu dla jego podtrzymania, przebiegająca przez środek izby

O żołnierzu tułaczu


sosrąbik

mała boczna belka stropowa oparta na sosrębie


sosręb

sosrębu (genitive singular)
sosrębowi (dative singular)
sosrębem (instrumental singular)
sosrębie (locative singular)
sosrębie (vocative singular)
sosręby (nominative plural)
sosrębów (genitive plural)
sosrębom (dative plural)
sosręby (accusative plural)
sosrębami (instrumental plural)
sosrębach (locative plural)
sosręby (vocative plural)


podciąg

ˈpɔtʲt͡ɕɔ̃ŋk

podciągi (nominative plural)
podciągu (genitive singular)
podciągów (genitive plural)
podciągowi (dative singular)
podciągom (dative plural)
podciągi (accusative plural)
podciągiem (instrumental singular)
podciągami (instrumental plural)
podciągu (locative singular)
podciągach (locative plural)
podciągu (vocative singular)
podciągi (vocative plural)


koszyczek

koszyczki (nominative plural)
koszyczka (genitive singular)
koszyczków (genitive plural)
koszyczkowi (dative singular)
koszyczkom (dative plural)
koszyczki (accusative plural)
koszyczkiem (instrumental singular)
koszyczkami (instrumental plural)
koszyczku (locative singular)
koszyczkach (locative plural)
koszyczku (vocative singular)
koszyczki (vocative plural)

figura taneczna polegająca na tym, że tańczący tworzą podwójne koło i splatają ręce


tłusty czwartek

tłustego czwartku (genitive singular)
tłustemu czwartkowi (dative singular)
tłustym czwartkiem (instrumental singular)
tłustym czwartku (locative singular)
tłusty czwartku (vocative singular)
tłuste czwartki (nominative plural)
tłustych czwartków (genitive plural)
tłustym czwartkom (dative plural)
tłuste czwartki (accusative plural)
tłustymi czwartkami (instrumental plural)
tłustych czwartkach (locative plural)
tłuste czwartki (vocative plural)

ostatni czwartek karnawału, w którym zwyczajowo urządza się zabawy, przyjęcia i częstuje pączkami

Smażę właśnie pączki, bo jutro tłusty czwartek.

W tłusty czwartek Polacy objadają się pączkami i faworkami.

zobacz też: Indeks:Polski - Związki frazeologiczne


mącznica

mɔ̃n͇t͡ʃʲˈɲit͡sa

mącznicy (genitive singular)
mącznicy (dative singular)
mącznicę (accusative singular)
mącznicą (instrumental singular)
mącznicy (locative singular)
mącznico (vocative singular)
mącznice (nominative plural)
mącznic (genitive plural)
mącznicom (dative plural)
mącznice (accusative plural)
mącznicami (instrumental plural)
mącznicach (locative plural)
mącznice (vocative plural)


marzanna

marzanny (genitive singular)
marzannie (dative singular)
marzannę (accusative singular)
marzanną (instrumental singular)
marzannie (locative singular)
marzanno (vocative singular)
marzanny (nominative plural)
marzann (genitive plural)
marzannom (dative plural)
marzanny (accusative plural)
marzannami (instrumental plural)
marzannach (locative plural)
marzanny (vocative plural)

zwykle słomiana kukła, jako symbol zimy topiona lub palona dla przywołania wiosny

inne spotykane formy to: marza, marzanka, marzena, marzana


anorak

grenlandzkie, eskimoskie ánoráq, inuk. ᐊᓐᓄᕌᖅ, annuraaq

anoraka (genitive singular)
anorakowi (dative singular)
anorakiem (instrumental singular)
anoraku (locative singular)
anoraku (vocative singular)
anoraki (nominative plural)
anoraków (genitive plural)
anorakom (dative plural)
anoraki (accusative plural)
anorakami (instrumental plural)
anorakach (locative plural)
anoraki (vocative plural)

eskimoski skafander wkładany przez głowę, wykonany z futra, płótna lub skóry


oscypek

oscypka (genitive singular)
oscypkowi (dative singular)
oscypka (accusative singular colloquial)
oscypkiem (instrumental singular)
oscypku (locative singular)
oscypku (vocative singular)
oscypki (nominative plural)
oscypków (genitive plural)
oscypkom (dative plural)
oscypki (accusative plural)
oscypkami (instrumental plural)
oscypkach (locative plural)
oscypki (vocative plural)

wędzony ser z mleka owczego o wrzecionowatym kształcie, wyrabiany przez podhalańskich górali

inna pisownia oszczypek
por. gołka • bryndza • bundz
zobacz też: Indeks:Polski - Jedzenie


gołka

gołki (genitive singular)
gołce (dative singular)
gołkę (accusative singular)
gołką (instrumental singular)
gołce (locative singular)
gołko (vocative singular)
gołki (nominative plural)
gołek (genitive plural)
gołkom (dative plural)
gołki (accusative plural)
gołkami (instrumental plural)
gołkach (locative plural)
gołki (vocative plural)

wędzony ser z mleka krowiego o walcowatym kształcie, wyrabiany przez podhalańskich górali, często mylony z oscypkiem

por. oscypek
zobacz też: Indeks:Polski - Jedzenie


odaliska

franc. odalisque < tur. odalik → pokojówka, nałożnica < tur. oda → izba

odaliski (genitive singular)
odalisce (dative singular)
odaliskę (accusative singular)
odaliską (instrumental singular)
odalisce (locative singular)
odalisko (vocative singular)
odaliski (nominative plural)
odalisk (genitive plural)
odaliskom (dative plural)
odaliski (accusative plural)
odaliskami (instrumental plural)
odaliskach (locative plural)
odaliski (vocative plural)

biała niewolnica lub konkubina w haremie sułtańskim

Nocy wschodnia! ty na kształt wschodniej odaliski, / Pieszczotami usypiasz, a kiedym snu bliski, / Ty iskrą oka znowu budzisz do pieszczoty

Adam Mickiewicz, Sonety krymskie. Sonety odeskie


topienie Marzanny

tɔˈpʲjɛ̇̃ɲɛ maˈʒãnːɨ

topʹi ̯ė̃ńe mažã•ny

zwyczaj topienia kukły będącej symbolem zimy


skrobanka

skrobanki (genitive singular)
skrobance (dative singular)
skrobankę (accusative singular)
skrobanką (instrumental singular)
skrobance (locative singular)
skrobanko (vocative singular)
skrobanki (nominative plural)
skrobanek (genitive plural)
skrobankom (dative plural)
skrobanki (accusative plural)
skrobankami (instrumental plural)
skrobankach (locative plural)
skrobanki (vocative plural)

jednobarwne wielkanocne jajo z wzorem wydrapanym ostrym narzędziem

W pierwszej kategorii punktowane były tradycyjne podkarpackie potrawy wielkanocne, w drugiej podziwiano kunszt wykonania pisanek, skrobanek i oklejanek.


śmigus-dyngus

ˌɕmʲiɡuz‿ˈdɨ̃ŋɡus

śmigusa-dyngusa (genitive singular)
śmigusu-dyngusu (genitive singular)
śmigusowi-dyngusowi (dative singular)
śmigusem-dyngusem (instrumental singular)
śmigusie-dyngusie (locative singular)
śmigusie-dyngusie (vocative singular)
śmigusy-dyngusy (nominative plural)
śmigusów-dyngusów (genitive plural)
śmigusom-dyngusom (dative plural)
śmigusy-dyngusy (accusative plural)
śmigusami-dyngusami (instrumental plural)
śmigusach-dyngusach (locative plural)
śmigusy-dyngusy (vocative plural)

zwyczaj oblewania innych wodą w poniedziałek wielkanocny

istnieje również obiegowa forma „śmingus-dyngus”, jednak nienotowana przez słowniki


kołatka

pol. kołatać < prasł. *kolatati → łomotać

kołatki (genitive singular)
kołatce (dative singular)
kołatkę (accusative singular)
kołatką (instrumental singular)
kołatce (locative singular)
kołatko (vocative singular)
kołatki (nominative plural)
kołatek (genitive plural)
kołatkom (dative plural)
kołatki (accusative plural)
kołatkami (instrumental plural)
kołatkach (locative plural)
kołatki (vocative plural)

ludowy instrument muzyczny, złożony z rączki i osadzonej na niej deseczki, w którą przy potrząsaniu uderza ruchomy młoteczek; używany m.in. w Wielki Piątek w kościele zamiast dzwonków

Ministranci zamiast dzwonków użyli podczas procesji kołatek.

ludowy instrument muzyczny, złożony z rączki, koła zębatego i ocierającej się o nie podczas kręcenia deseczki; używany m.in. w Wielki Piątek w kościele zamiast dzwonków


mazurek

mazurka (genitive singular)
mazurkowi (dative singular)
mazurkiem (instrumental singular)
mazurku (locative singular)
mazurku (vocative singular)
mazurki (nominative plural)
mazurków (genitive plural)
mazurkom (dative plural)
mazurki (accusative plural)
mazurkami (instrumental plural)
mazurkach (locative plural)
mazurki (vocative plural)

tradycyjne ciasto wielkanocne na cienkim kruchym spodzie, przykryte masą i odświętnie zdobione

zob. też mazurek w Wikipedii
zobacz też: Indeks:Polski - Jedzenie


swat

swata (genitive singular)
swatowi (dative singular)
swata (accusative singular)
swatem (instrumental singular)
swacie (locative singular)
swacie (vocative singular)
swatowie (nominative plural)
swaci (nominative plural)
swatów (genitive plural)
swatom (dative plural)
swatów (accusative plural)
swatami (instrumental plural)
swatach (locative plural)
swatowie (vocative plural)
swaci (vocative plural)

osoba, która swata dwie osoby, pośredniczy w zawieraniu związku małżeńskiego

Ich swatem był wspólny znajomy.


hausa

Czy znasz jakieś pieśni hausa?


dana

Oj dana, dana, gorzałko kochana!


dróżka

dróżki (genitive singular)
dróżce (dative singular)
dróżkę (accusative singular)
dróżką (instrumental singular)
dróżce (locative singular)
dróżko (vocative singular)
dróżki (nominative plural)
dróżek (genitive plural)
dróżkom (dative plural)
dróżki (accusative plural)
dróżkami (instrumental plural)
dróżkach (locative plural)
dróżki (vocative plural)


wesele

bezpośrednio odziedziczone z prasł. jest gw. pol. wiesiele

wesela (genitive singular)
weselu (dative singular)
weselem (instrumental singular)
weselu (locative singular)
wesela (nominative plural)
wesel (genitive plural)
weselom (dative plural)
wesela (accusative plural)
weselami (instrumental plural)
weselach (locative plural)
wesela (vocative plural)
wesela (genitive singular)
weselu (dative singular)
weselem (instrumental singular)
weselu (locative singular)

Zostałem zaproszony na wesele kuzyna.


kurek

kurka (genitive singular)
kurkowi (dative singular)
kurka (accusative singular)
kurkiem (instrumental singular)
kurku (locative singular)
kurku (vocative singular)
kurki (nominative plural)
kurków (genitive plural)
kurkom (dative plural)
kurki (accusative plural)
kurkami (instrumental plural)
kurkach (locative plural)
kurki (vocative plural)
kurka (genitive singular)
kurkowi (dative singular)
kurka (accusative singular)
kurkiem (instrumental singular)
kurku (locative singular)
kurku (vocative singular)
kurki (nominative plural)
kurków (genitive plural)
kurkom (dative plural)
kurków (accusative plural)
kurkami (instrumental plural)
kurkach (locative plural)
kurki (vocative plural)

łopocząca na dachu atrapa koguta wykorzystywana w zwyczajach ludowych, zabawach strzeleckich


koliba

rum. colibă (chata, szałas), alb. kolibe < gr. καλύβη (kalýbē)

koliby (genitive singular)
kolibie (dative singular)
kolibę (accusative singular)
kolibą (instrumental singular)
kolibie (locative singular)
kolibo (vocative singular)
koliby (nominative plural)
kolib (genitive plural)
kolibom (dative plural)
koliby (accusative plural)
kolibami (instrumental plural)
kolibach (locative plural)
koliby (vocative plural)

Już księżyc na niebo wychodzi, • Zapłoną dookoła ogniska, • I wkrótce popłynie z hawiarskiej koliby • Melodia nam wszystkim tak bliska


Murzynka

Murzynki (genitive singular)
Murzynce (dative singular)
Murzynkę (accusative singular)
Murzynką (instrumental singular)
Murzynce (locative singular)
Murzynko (vocative singular)
Murzynki (nominative plural)
Murzynek (genitive plural)
Murzynkom (dative plural)
Murzynki (accusative plural)
Murzynkami (instrumental plural)
Murzynkach (locative plural)
Murzynki (vocative plural)

Oglądam niewolnicę pod cieniem kolumny. • Murzynkę uśmiechniętą, co na remingtonie • Przepisuje mój sonet o wyblakłym tonie


Murzyn

łac. Maurus → mieszkaniec północnej Afryki lub scs. < tłumaczenie łac. Aethiops, por. gr. Aitiops → o ciemnej twarzy; por. pol. chmura, pol. chmurzyć, st.pol. morąg, st.pol. moręgi, st.pol. murzyć

Murzyna (genitive singular)
Murzynowi (dative singular)
Murzyna (accusative singular)
Murzynem (instrumental singular)
Murzynie (locative singular)
Murzynie (vocative singular)
Murzyni (nominative plural)
Murzynów (genitive plural)
Murzynom (dative plural)
Murzynów (accusative plural)
Murzynami (instrumental plural)
Murzynach (locative plural)
Murzyni (vocative plural)
Murzyny (depreciative nominative vocative plural)

niekiedy uważane za człowiek czarnoskóry

Na moim roku studiuje dwóch Murzynów i jeden Hindus.

Pierwotnie określenie „Murzyn” miało zasadniczono neutralne znaczenie i pochodzenie. W 2017 r. językoznawczyni Katarzyna Kłosińska stwierdziła, że słowo ma negatywną frazeologię i jest uważane za obraźliwe przez część czarnoskórych Polaków. W 2007 r. członek Rady Języka Polskiego i językoznawca, Marek Łaziński wyraził opinię, że słowo "Murzyn" obrosło obraźliwą frazeologią, widać stopniowe unikanie tego słowa, a w słownikach przydałaby się informacja, że dla niektórych jest to słowo obraźliwe a w 2020 r. zalecenie by słowa "Murzyn" używać jedynie na prawach historycznego cytatu. Rada Języka Polskiego jednogłośnie przyjęła to zalecenie jako swoją opinię. Obecnie Wielki słownik ortograficzny PWN oznacza słowo "Murzyn" jako "często uważane za obraźliwe", Słownik języka polskiego PWN jako "obraźliwe"a Wielki słownik języka polskiego PAN jako "uważany za obraźliwy".


aryjski

(1.1) łac. < gr. < st.pers. < sanskr. आर्य (ā́rya)

aryjska (nominative singular feminine)
aryjskie (nominative singular neuter)
aryjscy (nominative plural masculine)
aryjskie (nominative plural nonvirile)
aryjskiego (genitive singular masculine animate inanimate)
aryjskiej (genitive singular feminine)
aryjskiego (genitive singular neuter)
aryjskich (genitive plural masculine nonvirile)
aryjskiemu (dative singular masculine animate inanimate)
aryjskiej (dative singular feminine)
aryjskiemu (dative singular neuter)
aryjskim (dative plural masculine nonvirile)
aryjskiego (accusative singular masculine animate)
aryjską (accusative singular feminine)
aryjskie (accusative singular neuter)
aryjskich (accusative plural masculine)
aryjskie (accusative plural nonvirile)
aryjskim (instrumental singular masculine animate inanimate)
aryjską (instrumental singular feminine)
aryjskim (instrumental singular neuter)
aryjskimi (instrumental plural masculine nonvirile)
aryjskim (locative singular masculine animate inanimate)
aryjskiej (locative singular feminine)
aryjskim (locative singular neuter)
aryjskich (locative plural masculine nonvirile)
aryjska (vocative singular feminine)
aryjskie (vocative singular neuter)
aryjscy (vocative plural masculine)
aryjskie (vocative plural nonvirile)


gaździna

gaździny (genitive singular)
gaździnie (dative singular)
gaździnę (accusative singular)
gaździną (instrumental singular)
gaździnie (locative singular)
gaździno (vocative singular)
gaździny (nominative plural)
gaździn (genitive plural)
gaździnom (dative plural)
gaździny (accusative plural)
gaździnami (instrumental plural)
gaździnach (locative plural)
gaździny (vocative plural)

gw. (Śląsk Cieszyński) żona gazdy, gospodyni na Podhalu i w Cieszyńskiem

Znajoma gaździna zawsze częstowała herbatką z prądem.


gazda

(1.1) węg. gazda → ‘gospodarz, właściciel, zamożny wieśniak’

gazdy (genitive singular)
gaździe (dative singular)
gazdę (accusative singular)
gazdą (instrumental singular)
gaździe (locative singular)
gazdo (vocative singular)
gazdowie (nominative plural)
gazdów (genitive plural)
gazdom (dative plural)
gazdów (accusative plural)
gazdami (instrumental plural)
gazdach (locative plural)
gazdowie (vocative plural)

gw. (Podhale) gw. (Śląsk Cieszyński) gospodarz wiejski na Podhalu i w Cieszyńskiem


Żydówka

Żydówki (genitive singular)
Żydówce (dative singular)
Żydówkę (accusative singular)
Żydówką (instrumental singular)
Żydówce (locative singular)
Żydówko (vocative singular)
Żydówki (nominative plural)
Żydówek (genitive plural)
Żydówkom (dative plural)
Żydówki (accusative plural)
Żydówkami (instrumental plural)
Żydówkach (locative plural)
Żydówki (vocative plural)

przedstawicielka narodu najliczniej zamieszkującego państwo Izrael

Pierwsza żona Mahometa była Żydówką.


krakuska

krakuski (genitive singular)
krakusce (dative singular)
krakuskę (accusative singular)
krakuską (instrumental singular)
krakusce (locative singular)
krakusko (vocative singular)
krakuski (nominative plural)
krakusek (genitive plural)
krakuskom (dative plural)
krakuski (accusative plural)
krakuskami (instrumental plural)
krakuskach (locative plural)
krakuski (vocative plural)

męska czapka bez daszka wykonana z sukna, w kolorze czerwonym, obszyta barankiem, zazwyczaj z piórkiem; element stroju krakowskiego

Janek założył czerwoną krakuskę i pomaszerował dalej.


swatka

swatki (genitive singular)
swatce (dative singular)
swatkę (accusative singular)
swatką (instrumental singular)
swatce (locative singular)
swatko (vocative singular)
swatki (nominative plural)
swatek (genitive plural)
swatkom (dative plural)
swatki (accusative plural)
swatkami (instrumental plural)
swatkach (locative plural)
swatki (vocative plural)

Z Marii jest niezła swatka, skojarzyła już trzy małżeństwa.


krakowiak

krakowiaka (genitive singular)
krakowiakowi (dative singular)
krakowiaka (accusative singular)
krakowiakiem (instrumental singular)
krakowiaku (locative singular)
krakowiaku (vocative singular)
krakowiacy (nominative plural)
krakowiaków (genitive plural)
krakowiakom (dative plural)
krakowiaków (accusative plural)
krakowiakami (instrumental plural)
krakowiakach (locative plural)
krakowiacy (vocative plural)


Celt

Celta (genitive singular)
Celtowi (dative singular)
Celta (accusative singular)
Celtem (instrumental singular)
Celcie (locative singular)
Celcie (vocative singular)
Celtowie (nominative plural)
Celtów (genitive plural)
Celtom (dative plural)
Celtów (accusative plural)
Celtami (instrumental plural)
Celtach (locative plural)
Celtowie (vocative plural)

członek grupy ludów indoeuropejskich wywodzących się z środkowej Europy

Poziom cywilizacyjny Celtów w połowie tysiąclecia nie odbiegał od poziomu prawie wszystkich – bo poza Grekami – ludów mieszkających na europejskich wybrzeżach Morza Śródziemnego. Dopiero później narosły dysproporcje.

Leszek Moczulski, Narodziny Międzymorza: Ukształtowanie ojczyzn, powstanie państw oraz układy geopolityczne wschodniej części Europy w późnej starożytności i we wczesnym średniowieczu, str. 92.


lasso

(1.1) franc. lasso, z hiszp. lazo, z łac. laqueus (pętla)

lassa (genitive singular)
lassu (dative singular)
lassem (instrumental singular)
lassie (locative singular)
lassa (nominative plural)
lass (genitive plural)
lassom (dative plural)
lassa (accusative plural)
lassami (instrumental plural)
lassach (locative plural)
lassa (vocative plural)

sznur lub rzemień zakończony samozaciskową pętlą, służący do chwytania zwierząt

Gdy zwierzę wykonuje gwałtowny ruch, pętla lassa zaciska się na jego szyi, utrudniając oddychanie.


kierdel

na Podhalu i w Karpatach: stado owiec na wypasie w górach, pod nadzorem bacy


zastawa

ludowy zwyczaj zagradzania drogi panu młodemu i żądania od niego alkoholu i ciasta


nomada

franc. nomade < łac. nomas < gr. νομάς < gr. νέμω → wypasać

nomady (genitive singular)
nomadzie (dative singular)
nomadę (accusative singular)
nomadą (instrumental singular)
nomadzie (locative singular)
nomado (vocative singular)
nomadowie (nominative plural)
nomadzi (nominative plural)
nomadów (genitive plural)
nomadom (dative plural)
nomadów (accusative plural)
nomadami (instrumental plural)
nomadach (locative plural)
nomadowie (vocative plural)
nomadzi (vocative plural)

członek grupy ludzi nieposiadającej stałego miejsca zamieszkania, przemieszczającej się z miejsca na miejsce


Beduin

Beduina (genitive singular)
Beduinowi (dative singular)
Beduina (accusative singular)
Beduinem (instrumental singular)
Beduinie (locative singular)
Beduinie (vocative singular)
Beduini (nominative plural)
Beduinów (genitive plural)
Beduinom (dative plural)
Beduinów (accusative plural)
Beduinami (instrumental plural)
Beduinach (locative plural)
Beduini (vocative plural)

członek koczowniczych lub półkoczowniczych plemion krajów arabskich

Jadąc z Jerozolimy do Jerycha widziałem obozowisko Beduinów.

Był w Stanach Zjednoczonych, na wyspie Kubie, bił się z Beduinami w Afryce, polował na lwy i tygrysy i powrócił do kraju z ogorzałą twarzą, hartowny, poważny, ale już zupełnie spokojny.


Kaszuba

Kaszuby (genitive singular)
Kaszubie (dative singular)
Kaszubę (accusative singular)
Kaszubą (instrumental singular)
Kaszubie (locative singular)
Kaszubo (vocative singular)
Kaszubi (nominative plural)
Kaszubów (genitive plural)
Kaszubom (dative plural)
Kaszubów (accusative plural)
Kaszubami (instrumental plural)
Kaszubach (locative plural)
Kaszubi (vocative plural)

przedstawiciel Słowian rodem z północy Polski

Jako dziecko mieszkałam wśród Kaszubów.


okukać

o kukułce kukając w obecności człowieka, wpłynąć na jego los, pozytywnie lub nie

Janko Muzykant

Okukała mnie kukułka i miałam akurat w kieszeni sto złotych! Najlepsza wróżba na kolejny rok.

Na wiosnę musimy mieć przysłowiowy grosz w portfelu, aby kukułka nas nie „okukała” i nie pozbawiła nas szansy do wzbogacenia się.


Tuareg

Tuarega (genitive singular)
Tuaregowi (dative singular)
Tuarega (accusative singular)
Tuaregiem (instrumental singular)
Tuaregu (locative singular)
Tuaregu (vocative singular)
Tuaregowie (nominative plural)
Tuaregów (genitive plural)
Tuaregom (dative plural)
Tuaregów (accusative plural)
Tuaregami (instrumental plural)
Tuaregach (locative plural)
Tuaregowie (vocative plural)
Tuaregi (depreciative nominative vocative plural)

nomada, członek ludu berberyjskiego zamieszkującego obszary Sahary, głównie w Algierii, Libii, Mali, Nigrze i Burkina Faso

Część Tuaregów uciekła z Ghadamis do algierskiej wioski Debdeb, usytuowanej ponad 20 kilometrów od libijskich granic.


Berberyjka

Berberyjki (nominative plural)
Berberyjki (genitive singular)
Berberyjek (genitive plural)
Berberyjce (dative singular)
Berberyjkom (dative plural)
Berberyjkę (accusative singular)
Berberyjki (accusative plural)
Berberyjką (instrumental singular)
Berberyjkami (instrumental plural)
Berberyjce (locative singular)
Berberyjkach (locative plural)
Berberyjko (vocative singular)
Berberyjki (vocative plural)


taniec brzucha

ˈtãɲɛd͡z ˈbʒuxa

tańca brzucha (genitive singular)
tańcowi brzucha (dative singular)
tańcem brzucha (instrumental singular)
tańcu brzucha (locative singular)
tańcu brzucha (vocative singular)
tańce brzucha (nominative plural)
tańców brzucha (genitive plural)
tańcom brzucha (dative plural)
tańce brzucha (accusative plural)
tańcami brzucha (instrumental plural)
tańcach brzucha (locative plural)
tańce brzucha (vocative plural)

taniec solowy polegający na poruszaniu biodrami i mięśniami brzucha w rytm muzyki, popularny szczególnie w krajach arabskich

Taniec brzucha w ciąży to chyba najlepsza metoda pracy nad mięśniami brzucha

Od kilku lat prowadzimy wieczory panieńskie z tańcem brzucha i bollywood dance


burka

(1.1) źródłosłów dla pol. burkini
(1.2) ukr.

burki (genitive singular)
burce (dative singular)
burkę (accusative singular)
burką (instrumental singular)
burce (locative singular)
burko (vocative singular)
burki (nominative plural)
burek (genitive plural)
burkom (dative plural)
burki (accusative plural)
burkami (instrumental plural)
burkach (locative plural)
burki (vocative plural)

wywodzący się z Afganistanu element stroju noszonego przez niektóre muzułmanki, zasłaniający całą głowę oprócz niewielkiego obszaru wokół oczu (czasem z siatką w tym miejscu) lub całe ciało

Podczas rządów talibów w Afganistanie burka była obowiązkowym strojem kobiet.

por. nikab • czador
zobacz też: Indeks:Polski - Ubrania

tradycyjna zimowa plisowana spódnica wykonana z wełny z domieszką lnu


nargile

nargili (genitive plural)
nargilów (genitive plural)
nargilom (dative plural)
nargilami (instrumental plural)
nargilach (locative plural)

fajka wodna popularna na muzułmańskim Wschodzie

W głębi komnaty stała złocista otomana, a na niej spoczywała piękna królewna, która właśnie paląc nargile ziewała tak czarownie, że nie mogłem oderwać oczu od jej wdzięcznych i porywająco słodkich poziewań


darcie pierza

ˈdarʲt͡ɕɛ ˈpʲjɛʒa

oddzieranie chorągiewek od stosin piór (najczęściej gęsich) oraz oddzielanie puchu

I choć czynność darcia pierza wcale nie należała do atrakcyjnych ani zbyt lekkich, nikt nie narzekał. Kończono skubać w jednym domu, a już następnego wieczora zaczynano w następnym.

W konkursie darcia pierza brały udział 3-osobowe reprezentacje z poszczególnych gmin.

także w formie czasownikowej: drzeć pierze


skubanie pierza

skuˈbãɲɛ ˈpʲjɛʒa

Dawniej skubanie pierza odbywało się w długie, jesienne wieczory.

Poza tym skubanie pierza stanowiło jedną z niewielu przecież możliwych wówczas form życia towarzyskiego na wsi.

także w formie czasownikowej: skubać pierze


ponczo

poncza (genitive singular)
ponczu (dative singular)
ponczem (instrumental singular)
ponczu (locative singular)
poncza (nominative plural)
poncz (genitive plural)
ponczom (dative plural)
poncza (accusative plural)
ponczami (instrumental plural)
ponczach (locative plural)
poncza (vocative plural)

wierzchnie okrycie z czworobocznego kawałka tkaniny z wyciętym pośrodku otworem na głowę, pierwotnie noszone przez Indian w Ameryce Łacińskiej

W zimowe wieczory zakładam wełniane ponczo.

inna pisownia: poncho
zobacz też: Indeks:Polski - Ubrania


ranczo

rancza (genitive singular)
ranczu (dative singular)
ranczem (instrumental singular)
ranczu (locative singular)
rancza (nominative plural)
rancz (genitive plural)
ranczom (dative plural)
rancza (accusative plural)
ranczami (instrumental plural)
ranczach (locative plural)
rancza (vocative plural)

w Ameryce Łacińskiej: gospodarstwo wiejskie specjalizujące się w hodowli bydła lub owiec

w Ameryce Północnej, szczególnie w USA: gospodarstwo wiejskie o charakterze rolnym, warzywniczym lub sadowniczym


zombi

(1.1) pol. zombie < ang. zombie < z języków afrykańskich.

zombiego (genitive singular)
zombich (genitive plural)
zombiemu (dative singular)
zombim (dative plural)
zombiego (accusative singular)
zombich (accusative plural)
zombim (instrumental singular)
zombimi (instrumental plural)
zombim (locative singular)
zombich (locative plural)
zombie (depreciative nominative vocative plural)

popkulturowa fikcyjna postać z horrorów – żywy trup, zmarły ożywiony np. dzięki magii


Tamil

Tamilowie (nominative plural)
Tamila (genitive singular)
Tamilów (genitive plural)
Tamilowi (dative singular)
Tamilom (dative plural)
Tamila (accusative singular)
Tamilów (accusative plural)
Tamilem (instrumental singular)
Tamilami (instrumental plural)
Tamilu (locative singular)
Tamilach (locative plural)
Tamilu (vocative singular)
Tamilowie (vocative plural)
Tamile (depreciative nominative vocative plural)

przedstawiciel narodu drawidyjskiego, posługującego się językiem tamilskim i zamieszkującego indyjski stan Tamil Nadu i północno-wschodnią część Sri Lanki


Asyryjczyk

ˌasɨˈrɨjt͡ʃɨk

Asyryjczycy (nominative plural)
Asyryjczyka (genitive singular)
Asyryjczyków (genitive plural)
Asyryjczykowi (dative singular)
Asyryjczykom (dative plural)
Asyryjczyka (accusative singular)
Asyryjczyków (accusative plural)
Asyryjczykiem (instrumental singular)
Asyryjczykami (instrumental plural)
Asyryjczyku (locative singular)
Asyryjczykach (locative plural)
Asyryjczyku (vocative singular)
Asyryjczycy (vocative plural)

przedstawiciel semickiego narodu zamieszkującego północny Irak, Iran, południową Turcję i Syrię

Asyryjczycy są prześladowani i mordowani przez Kurdów oraz szyitów i sunnitów. Setki tysięcy uciekło do Syrii, Jordanii, Turcji i Libanu


lawonicha

(1) białor. od pierwszyych słów piosenki Leonowa: А Лявоніху Лявон палюбіў… (A Lawonichę Lawon pokochał…)

białoruski taniec ludowy z parzystym metrum; żywiołowy, ostatnie dźwięki wzmocnione są charakterystycznym przytupywaniem


łątka

łątki (genitive singular)
łątce (dative singular)
łątkę (accusative singular)
łątką (instrumental singular)
łątce (locative singular)
łątko (vocative singular)
łątki (nominative plural)
łątek (genitive plural)
łątkom (dative plural)
łątki (accusative plural)
łątkami (instrumental plural)
łątkach (locative plural)
łątki (vocative plural)

słup w ścianie, mający po bokach wyżłobienia, w które wsuwa się belki lub ociosane bierwiona


Etrusk

Etruska (genitive singular)
Etruskowi (dative singular)
Etruska (accusative singular)
Etruskiem (instrumental singular)
Etrusku (locative singular)
Etrusku (vocative singular)
Etruskowie (nominative plural)
Etrusków (genitive plural)
Etruskom (dative plural)
Etrusków (accusative plural)
Etruskami (instrumental plural)
Etruskach (locative plural)
Etruskowie (vocative plural)

przedstawiciel starożytnego ludu zamieszkującego Etrurię w środkowej Italii, wykształconego między XI a IX wiekiem p.n.e.

Wśród Etrusków kobiety cieszyły się większą swobodą od Greczynek czy Rzymianek, czego przykładem może być to, że mogły brać udział w ucztach u boku mężów.


Etruska

Etruski (genitive singular)
Etrusce (dative singular)
Etruskę (accusative singular)
Etruską (instrumental singular)
Etrusce (locative singular)
Etrusko (vocative singular)
Etruski (nominative plural)
Etrusek (genitive plural)
Etruskom (dative plural)
Etruski (accusative plural)
Etruskami (instrumental plural)
Etruskach (locative plural)
Etruski (vocative plural)

przedstawicielka starożytnego ludu zamieszkującego Etrurię w środkowej Italii, wykształconego między XI a IX wiekiem p.n.e.

Etruski cieszyły się większą swobodą od kobiet w Grecji czy Rzymie, czego przykładem jest prawo uczestniczenia w ucztach u boku mężów.


wigwam

wigwamu (genitive singular)
wigwamowi (dative singular)
wigwamem (instrumental singular)
wigwamie (locative singular)
wigwamie (vocative singular)
wigwamy (nominative plural)
wigwamów (genitive plural)
wigwamom (dative plural)
wigwamy (accusative plural)
wigwamami (instrumental plural)
wigwamach (locative plural)
wigwamy (vocative plural)

rodzaj nieprzenośnej chaty Indian Ameryki Północnej

Wigwamy używane były przez Indian w obszarach leśnych Ameryki Północnej.

Na pewno nie możemy się przyglądać tej sytuacji, żeby pan Jan nadal pomieszkiwał w ziemiankach, wigwamach, szałasach i w innych miejscach


uroczysko

ˌurɔˈt͡ʃɨskɔ

uroczyska (genitive singular)
uroczysku (dative singular)
uroczyskiem (instrumental singular)
uroczysku (locative singular)
uroczyska (nominative plural)
uroczysk (genitive plural)
uroczyskom (dative plural)
uroczyska (accusative plural)
uroczyskami (instrumental plural)
uroczyskach (locative plural)
uroczyska (vocative plural)

u dawnych Słowian: miejsce kultu bóstwa, ważnych narad czy sądów lub siedziba złych duchów, zwykle znajdujące się w głębi puszczy


Berber

Berberowie (nominative plural)
Berberzy (nominative plural)
Berbera (genitive singular)
Berberów (genitive plural)
Berberowi (dative singular)
Berberom (dative plural)
Berbera (accusative singular)
Berberów (accusative plural)
Berberem (instrumental singular)
Berberami (instrumental plural)
Berberze (locative singular)
Berberach (locative plural)
Berberze (vocative singular)
Berberowie (vocative plural)
Berberzy (vocative plural)

rdzenny mieszkaniec północnej Afryki i Sahary pochodzenia chamito-semickiego

Berberowie stanowią w większości odrębny typ somatyczny w ramach rasy białej, nazywany w nauce berberyjskim

Sam na pytanie, kim jestem, Berberem czy Arabem odpowiadam: Jestem Algierczykiem


kijanka

kijanki (nominative plural)
kijanki (genitive singular)
kijanek (genitive plural)
kijance (dative singular)
kijankom (dative plural)
kijankę (accusative singular)
kijanki (accusative plural)
kijanką (instrumental singular)
kijankami (instrumental plural)
kijance (locative singular)
kijankach (locative plural)
kijanko (vocative singular)
kijanki (vocative plural)

narzędzie w postaci kija, deszczułki lub drewnianej łopatki używane dawniej do prania w rzece lub jeziorze, a także do obijania lnu

Zobaczył swoją kobietę, jak schylona pod mostem, w koszuli i lekkiej spódnicy, prała szmaty kijanką, aż echo rozlegało się po dolinie


tipi

stożkowaty namiot złożony z żerdzi pokrytej skórami zwierząt, budowany kiedyś przez Indian Ameryki Północnej

Z tipi wyszły dwie Szoszonki i skierowały się w stronę strumienia.


Tatar

Tatara (genitive singular)
Tatarowi (dative singular)
Tatara (accusative singular)
Tatarem (instrumental singular)
Tatarze (locative singular)
Tatarze (vocative singular)
Tatarzy (nominative plural)
Tatarów (genitive plural)
Tatarom (dative plural)
Tatarów (accusative plural)
Tatarami (instrumental plural)
Tatarach (locative plural)
Tatarzy (vocative plural)

mężczyzna lub chłopiec narodowości tatarskiej

W trzynastym wieku najazd Tatarów spustoszył Nowogródek.

"Ludzie swawolni", jak ich określa dziejopis, chadzali i na Tatarów, i na Turków pod magnacką komendą, z Potockimi, Zbarskimi, Koreckimi

Anna Strońska, Dopóki milczy Ukraina, 1998, Narodowy Korpus Języka Polskiego.


Semita

Semity (genitive singular)
Semicie (dative singular)
Semitę (accusative singular)
Semitą (instrumental singular)
Semicie (locative singular)
Semito (vocative singular)
Semici (nominative plural)
Semitów (genitive plural)
Semitom (dative plural)
Semitów (accusative plural)
Semitami (instrumental plural)
Semitach (locative plural)
Semici (vocative plural)

członek jednego ze spokrewnionych etnicznie ludów zamieszkujących Azję południowo-zachodnią (Bliski Wschód) i północną Afrykę, tj. Arabów, Aramejczyków, Babilończyków, Kartagińczyków, Etiopczyków, Hebrajczyków i Fenicjan

Zarówno Żydzi jak i Arabowie są Semitami.


kumys

kumysu (genitive singular)
kumysowi (dative singular)
kumysem (instrumental singular)
kumysie (locative singular)
kumysie (vocative singular)

napój alkoholowy otrzymywany z mleka klaczy lub oślicy poddanego fermentacji, popularny w Azji


czulent

robić / zrobić / przygotowywać / przygotować / gotować / ugotować / podać / podawać / serwować / zamówić / zamawiać / jeść / zjeść / zjadać / jadać / doprawiać / przyprawiać czulent

czulentu (genitive singular)
czulentowi (dative singular)
czulentem (instrumental singular)
czulencie (locative singular)
czulencie (vocative singular)
czulenty (nominative plural)
czulentów (genitive plural)
czulentom (dative plural)
czulenty (accusative plural)
czulentami (instrumental plural)
czulentach (locative plural)
czulenty (vocative plural)

potrawa kuchni żydowskiej, przyrządzana z wolno duszonego mięsa wołowego, fasoli, kaszy, ziemniaków, czasem jajek, spożywana w szabas

To było na Starowiślnej, i tam chodziliśmy na czulent. Krakowski czulent to nie jest dokładnie to, co grodzieński. Moja żona ma, że tak powiem, inne pojęcie o czulencie. W każdym miejscu na świecie czulent ma inne składniki.

Anis D. Pordes, Irek Grin Ich miasto. Wspomnienia Izraelczyków, przedwojennych mieszkańców Krakowa, Prószyński i S-ka, Warszawa 2004, ISBN 83-7337-840-5, s. 88


giaur

(1.1) ang. giaour < osm. ﮔﺎﻭﺭ (gâvur) → niemuzułmanin < pers. گور (gaur), pers. گبر (gabr) → niewierny, czciciel ognia, wyznawca zoroastryzmu lub arab.

giaura (genitive singular)
giaurowi (dative singular)
giaura (accusative singular)
giaurem (instrumental singular)
giaurze (locative singular)
giaurze (vocative singular)
giaurzy (nominative plural)
giaurów (genitive plural)
giaurom (dative plural)
giaurów (accusative plural)
giaurami (instrumental plural)
giaurach (locative plural)
giaurzy (vocative plural)
giaury (depreciative nominative vocative plural)

() muzułmańskie określenie innowiercy, szczególnie chrześcijanina

…korsarstwo u Maurów nie było wcale rzeczą hańbiącą, ale czynem bohaterskim, rycerskim. Więc sami nawet członkowie rodziny sułtańskiej wysyłali statki na chwytanie i łupienie giaurów

Daniel Defoe: Przypadki Robinsona Cruzoe, tłum. Władysław Ludwik Anczyc.

Ci prawdziwi synowie pustyni witali nas wszędzie z radością, i z wschodnią iście gościnnością przyjmowali w swych namiotach. Znają oni wszyscy Blunta, uważają go za swojego, a nienawidząc wszystkiego co angielskie, pokochali tego giaura, który sercem i duszą do nich przylgnął

Józef Mikołaj Potocki: Notatki myśliwskie z Indyi.

por. goj • meches • kafir • poganin • gadzio


Dakota

Dakoty (genitive singular)
Dakocie (dative singular)
Dakotę (accusative singular)
Dakotą (instrumental singular)
Dakocie (locative singular)
Dakoto (vocative singular)
Dakoty (nominative plural)
Dakot (genitive plural)
Dakotom (dative plural)
Dakoty (accusative plural)
Dakotami (instrumental plural)
Dakotach (locative plural)
Dakoty (vocative plural)

Lud Dakota zamieszkiwał tereny ewangelizowane przez francuskich misjonarzy.


Dakota

Dakoty (genitive singular)
Dakocie (dative singular)
Dakotę (accusative singular)
Dakotą (instrumental singular)
Dakocie (locative singular)
Dakoto (vocative singular)
Dakotowie (nominative plural)
Dakotów (genitive plural)
Dakotom (dative plural)
Dakotów (accusative plural)
Dakotami (instrumental plural)
Dakotach (locative plural)
Dakotowie (vocative plural)

Ziemie za rzeką należą do Dakotów.


tomahawk

tomahawka (genitive singular)
tomahawkowi (dative singular)
tomahawkiem (instrumental singular)
tomahawku (locative singular)
tomahawku (vocative singular)
tomahawki (nominative plural)
tomahawków (genitive plural)
tomahawkom (dative plural)
tomahawki (accusative plural)
tomahawkami (instrumental plural)
tomahawkach (locative plural)
tomahawki (vocative plural)

Sam jeden, bez strzelby, bez tomahawku, daleko od Francuzów i od swoich, jest teraz jak wąż pozbawiony jadowitych zębów

James Fenimore Cooper, Ostatni Mohikan (tłum. Feliks Wrotnowski, wyd. 1830)


Pasztun

Pasztunowie (nominative plural)
Pasztuna (genitive singular)
Pasztunów (genitive plural)
Pasztunowi (dative singular)
Pasztunom (dative plural)
Pasztuna (accusative singular)
Pasztunów (accusative plural)
Pasztunem (instrumental singular)
Pasztunami (instrumental plural)
Pasztunie (locative singular)
Pasztunach (locative plural)
Pasztunie (vocative singular)
Pasztunowie (vocative plural)
Pasztuny (depreciative nominative vocative plural)

członek głównej grupy etnicznej Afganistanu i Pakistanu, mówiący językiem paszto

Pomóż Pasztunowi, odwdzięczy ci się po dwakroć; zrań Pasztuna, odpłaci ci się po dwakroć.

„Arcana”, wydania 79–82, wyd. Arcana, 2008, s. 127.


matador

matadorzy (nominative plural)
matadora (genitive singular)
matadorów (genitive plural)
matadorowi (dative singular)
matadorom (dative plural)
matadora (accusative singular)
matadorów (accusative plural)
matadorem (instrumental singular)
matadorami (instrumental plural)
matadorze (locative singular)
matadorach (locative plural)
matadorze (vocative singular)
matadorzy (vocative plural)

główny uczestnik korridy, toreador zadający bykowi ostatni cios szpadą

Matador najpierw walczy z bykiem, drażniąc go muletą i robiąc uniki, a na końcu zadaje bykowi śmiertelny cios szpadą

zobacz też: banderillero • kapeador • matador • pikador


pikador

pikadorzy (nominative plural)
pikadora (genitive singular)
pikadorów (genitive plural)
pikadorowi (dative singular)
pikadorom (dative plural)
pikadora (accusative singular)
pikadorów (accusative plural)
pikadorem (instrumental singular)
pikadorami (instrumental plural)
pikadorze (locative singular)
pikadorach (locative plural)
pikadorze (vocative singular)
pikadorzy (vocative plural)

konny uczestnik korridy, który kłuje byka piką osłabiając w ten sposób mięśnie jego karku, czym powoduje obniżenie pozycji rogów do poziomu mulety


banderillero

banderillerzy (nominative plural)
banderillerowie (nominative plural)
banderillera (genitive singular)
banderillerów (genitive plural)
banderillerowi (dative singular)
banderillerom (dative plural)
banderillera (accusative singular)
banderillerów (accusative plural)
banderillerem (instrumental singular)
banderillerami (instrumental plural)
banderillerze (locative singular)
banderillerach (locative plural)
banderillerzy (vocative plural)
banderillerowie (vocative plural)
banderillera (depreciative nominative vocative plural)

uczestnik korridy wbijający w kark byka banderillę


muleta

mulety (nominative plural)
mulety (genitive singular)
mulet (genitive plural)
mulecie (dative singular)
muletom (dative plural)
muletę (accusative singular)
mulety (accusative plural)
muletą (instrumental singular)
muletami (instrumental plural)
mulecie (locative singular)
muletach (locative plural)
muleto (vocative singular)
mulety (vocative plural)

kawałek czerwonej tkaniny przymocowanej do krótkiej pałeczki, używany przez matadora w końcowej fazie korridy w celu drażnienia byka

Kiedy byk jest już zmęczony, występuje matador […]. Unika rogów, myląc byka ruchami małej mulety


korrida

korridy (nominative plural)
korridy (genitive singular)
korrid (genitive plural)
korridzie (dative singular)
korridom (dative plural)
korridę (accusative singular)
korridy (accusative plural)
korridą (instrumental singular)
korridami (instrumental plural)
korridzie (locative singular)
korridach (locative plural)
korrido (vocative singular)
korridy (vocative plural)

widowisko polegające na walce toreadorów z bykiem, popularne przede wszystkim w Hiszpanii

Parlament Katalonii zaaprobował w środę zakaz korridy w tym autonomicznym regionie w północno-wschodniej Hiszpanii


toreador

toreadorzy (nominative plural)
toreadora (genitive singular)
toreadorów (genitive plural)
toreadorowi (dative singular)
toreadorom (dative plural)
toreadora (accusative singular)
toreadorów (accusative plural)
toreadorem (instrumental singular)
toreadorami (instrumental plural)
toreadorze (locative singular)
toreadorach (locative plural)
toreadorze (vocative singular)
toreadorzy (vocative plural)

każdy uczestnik korridy (pikador, matador, banderillero lub kapeador)

Za występ toreadora nagrodzono oboma uszami byka[…]


lewirat

(1.1) łac. levir → dziewierz, brat męża, szwagier (por. δαήρ) + pol. -at

lewiratu (genitive singular)
lewiratowi (dative singular)
lewiratem (instrumental singular)
lewiracie (locative singular)
lewiracie (vocative singular)

zwyczajowe prawo małżeńskie nakazujące poślubienie wdowy przez brata lub nawet przez spadkobiercę jej zmarłego męża (nawet jeśli jest żonaty), w celu zapewnienia ciągłości rodu, obowiązujące u ludów Azji (Arabów, Hindusów, Mongołów) oraz plemion afrykańskich

Potomek męski mężczyzny, który poddał się prawu lewiratu, jest traktowany jako syn zmarłego brata.


mniejszość

ˈmʲɲɛ̇jʃɔɕt͡ɕ

mniejszości (genitive singular)
mniejszości (dative singular)
mniejszością (instrumental singular)
mniejszości (locative singular)
mniejszości (vocative singular)
mniejszości (genitive singular)
mniejszości (dative singular)
mniejszością (instrumental singular)
mniejszości (locative singular)
mniejszości (vocative singular)
mniejszości (nominative plural)
mniejszości (genitive plural)
mniejszościom (dative plural)
mniejszości (accusative plural)
mniejszościami (instrumental plural)
mniejszościach (locative plural)
mniejszości (vocative plural)

grupa ludności różniąca się od większości mieszkańców danego państwa przynależnością narodową, rasową, wyznaniową itp.

Brutalność policji i jej przemoc, która w nieproporcjonalnie dużym stopniu jest wymierzona w osoby czarne i inne mniejszości, ma swoje korzenie w amerykańskim kapitalizmie.


Bask

Baska (genitive singular)
Baskowi (dative singular)
Baska (accusative singular)
Baskiem (instrumental singular)
Basku (locative singular)
Basku (vocative singular)
Baskowie (nominative plural)
Basków (genitive plural)
Baskom (dative plural)
Basków (accusative plural)
Baskami (instrumental plural)
Baskach (locative plural)
Baskowie (vocative plural)
Baski (depreciative nominative vocative plural)

członek narodu zamieszkującego tereny na granicy Hiszpanii i Francji nad Zatoką Biskajską

i jego szczególna unikatowość sprawiają, że Basków przedstawia się jako lud oryginalny, prawdopodobnie najstarszy współcześnie żyjący lud europejski, a niekiedy nawet jako „aborygenów półwyspu”

Joanna Orzechowska-Wacławska, Baskowie: Powstawanie współczesnego narodu, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2014, ISBN 978-83-233-3797-3, str. 18.

Ze Szwajcarem Ciriaco Sforzą również w Bayernie są spore kłopoty natury wychowawczej, krewki charakter ma też francuski Bask, Bixente Lizarazu

Przekrój, nr 2918, Kraków, 2001 w: Korpus języka polskiego, Wydawnictwo Naukowe PWN.

to on pobił się kiedyś na treningu z Matthäusem


wiedźma

prasł. *vědьma → ta, która wie, zna coś (później: znająca czary), od czasownika prasł. *věděti (> pol. wiedzieć) → wiedzieć

por. czes. vědma, ros. ведьма, ukr. відьма

kupalnej nocy wydziera bies wiedźmie oczy

wiedźmy (nominative plural)
wiedźmy (genitive singular)
wiedźm (genitive plural)
wiedźmie (dative singular)
wiedźmom (dative plural)
wiedźmę (accusative singular)
wiedźmy (accusative plural)
wiedźmą (instrumental singular)
wiedźmami (instrumental plural)
wiedźmie (locative singular)
wiedźmach (locative plural)
wiedźmo (vocative singular)
wiedźmy (vocative plural)

w dawnych wierzeniach: kobieta, która ma wiedzę (głównie o leczeniu ludzi, przyrodzie i magii), określenie neutralne

od średniowiecza: kobieta mająca związek ze złymi mocami

Okrutna wiedźma uwięziła Jasia i Małgosię.


żarna

żaren (genitive plural)
żarn (genitive plural)
żarnom (dative plural)
żarnami (instrumental plural)
żarnach (locative plural)

urządzenie do ręcznego mielenia zboża, złożone z dwóch kamieni, jednego nad drugim, z których górny jest ruchomy względem dolnego; ; zob. też żarna w Encyklopedii staropolskiej


pastorałka

pastorałki (genitive singular)
pastorałce (dative singular)
pastorałkę (accusative singular)
pastorałką (instrumental singular)
pastorałce (locative singular)
pastorałko (vocative singular)
pastorałki (nominative plural)
pastorałek (genitive plural)
pastorałkom (dative plural)
pastorałki (accusative plural)
pastorałkami (instrumental plural)
pastorałkach (locative plural)
pastorałki (vocative plural)

lekki utwór o tematyce związanej z Bożym Narodzeniem; także: widowisko sceniczne o takiej tematyce


hogan

ang. hogan < nwh. hooghan → dom, mieszkanie

hoganu (genitive singular)
hoganowi (dative singular)
hoganem (instrumental singular)
hoganie (locative singular)
hoganie (vocative singular)
hogany (nominative plural)
hoganów (genitive plural)
hoganom (dative plural)
hogany (accusative plural)
hoganami (instrumental plural)
hoganach (locative plural)
hogany (vocative plural)

Mam zamieszkać w tym hoganie?


Maur

Maurowie (nominative plural)
Maura (genitive singular)
Maurów (genitive plural)
Maurowi (dative singular)
Maurom (dative plural)
Maura (accusative singular)
Maurów (accusative plural)
Maurem (instrumental singular)
Maurami (instrumental plural)
Maurze (locative singular)
Maurach (locative plural)
Maurze (vocative singular)
Maurowie (vocative plural)

mieszkaniec starożytnego królestwa Mauretanii, znajdującego się w północno-zachodniej Afryce, obejmującego dzisiejsze tereny Maroka i północno-zachodniej Algierii; przodek współczesnych Berberów

(…) w roku 711 w bardzo krótkim czasie cały Półwysep (Iberyjski), z wyjątkiem północnego regionu górskiego, opanowali Maurowie.

Maur był silnym człowiekiem. Chwilami zdaje mi się, że mam w ręce jego szpadę, że mam jego ciało schłostane od wichrów morskich, a w sobie jego dziką duszę. Toteż jego męczeństwo miłosne widzę z proroczą jasnością.


Garo

lud zamieszkujący stan Meghalaya w Indiach oraz przygraniczne obszary Bangladeszu


Abisyńczyk

ˌabʲiˈsɨ̃j̃n͇t͡ʃɨk

abʹisỹĩ ̯ṇčyk

Abisyńczyka (genitive singular)
Abisyńczykowi (dative singular)
Abisyńczyka (accusative singular)
Abisyńczykiem (instrumental singular)
Abisyńczyku (locative singular)
Abisyńczyku (vocative singular)
Abisyńczycy (nominative plural)
Abisyńczyków (genitive plural)
Abisyńczykom (dative plural)
Abisyńczyków (accusative plural)
Abisyńczykami (instrumental plural)
Abisyńczykach (locative plural)
Abisyńczycy (vocative plural)
Abisyńczyki (depreciative nominative vocative plural)

Mógł to być także obóz Abisyńczyków, albo jaka podgórska wioska murzyńska, do której łapacze ludzi jeszcze nie dotarli

Henryk Sienkiewicz, W pustyni i w puszczy, Gebethner i Wolff, Warszawa 1912.


Podhale

Podhala (genitive singular)
Podhalu (dative singular)
Podhalem (instrumental singular)
Podhalu (locative singular)

region etnograficzny na południu Polski u północnego podnóża Tatr

W Tatrach i na Podhalu można również spotkać inne drapieżniki – myszołowa i sokoła pustułkę

Tygodnik Podhalański, nr 3, Zakopane, 1999 w: Korpus języka polskiego, Wydawnictwo Naukowe PWN.


wojownik

wojownika (genitive singular)
wojownikowi (dative singular)
wojownika (accusative singular)
wojownikiem (instrumental singular)
wojowniku (locative singular)
wojowniku (vocative singular)
wojownicy (nominative plural)
wojowników (genitive plural)
wojownikom (dative plural)
wojowników (accusative plural)
wojownikami (instrumental plural)
wojownikach (locative plural)
wojownicy (vocative plural)

członek ludu pierwotnego, który zajmuje się walką


Baskijka

Baskijki (nominative plural)
Baskijki (genitive singular)
Baskijek (genitive plural)
Baskijce (dative singular)
Baskijkom (dative plural)
Baskijkę (accusative singular)
Baskijki (accusative plural)
Baskijką (instrumental singular)
Baskijkami (instrumental plural)
Baskijce (locative singular)
Baskijkach (locative plural)
Baskijko (vocative singular)
Baskijki (vocative plural)

kobieta z ludu Basków, przedstawicielka narodu zamieszkującego tereny na pograniczu Hiszpanii i Francji nad Zatoką Biskajską

Razem z czwórką młodych ludzi: Amerykaninem, Anglikiem i dwoma Francuzami, nabywa stateczek „Tremolino" do przemytu broni dla hiszpańskich zwolenników Don Carlosa; spółce patronuje piękna Baskijka, Donia Rita.

Tadeusz Bobrowski, Joseph Conrad, Róża Jabłkowska, Listy do Conrada, 1981, str. 224.


pascha

łac. pascha < gr. πάσχα (páscha) < hebr. פסח (pesach) → przejście; t. największe święto w judaizmie - Pascha

paschy (genitive singular)
passze (dative singular)
paschę (accusative singular)
paschą (instrumental singular)
passze (locative singular)
pascho (vocative singular)
paschy (nominative plural)
pasch (genitive plural)
paschom (dative plural)
paschy (accusative plural)
paschami (instrumental plural)
paschach (locative plural)
paschy (vocative plural)

tradycyjna potrawa wielkanocna, podawana zazwyczaj w postaci ściętej piramidki ozdobionej rodzynkami i skórką pomarańczową

Rosyjska tradycyjna pascha jest przyrządzana i podawana zasadniczo tylko raz do roku, na Wielkanoc

Hasło „Pascha (potrawa)” w polskiej Wikipedii


jurta

jurty (genitive singular)
jurcie (dative singular)
jurtę (accusative singular)
jurtą (instrumental singular)
jurcie (locative singular)
jurto (vocative singular)
jurty (nominative plural)
jurt (genitive plural)
jurtom (dative plural)
jurty (accusative plural)
jurtami (instrumental plural)
jurtach (locative plural)
jurty (vocative plural)

namiot pokryty zazwyczaj skórami lub wojłokiem, używany przez ludy tureckie i mongolskie w środkowej Azji i południowej Syberii

Kiedy jesteś w jurcie, myślisz, że znajdujesz się w dużym pokoju.


płanetnik

płanetnika (genitive singular)
płanetnikowi (dative singular)
płanetnika (accusative singular)
płanetnikiem (instrumental singular)
płanetniku (locative singular)
płanetniku (vocative singular)
płanetnicy (nominative plural)
płanetników (genitive plural)
płanetnikom (dative plural)
płanetników (accusative plural)
płanetnikami (instrumental plural)
płanetnikach (locative plural)
płanetnicy (vocative plural)

osoba przepowiadająca pogodę, rzekomo posiadająca władzę nad chmurami, deszczem i burzą


pokłon

pokłonu (genitive singular)
pokłonowi (dative singular)
pokłonem (instrumental singular)
pokłonie (locative singular)
pokłonie (vocative singular)
pokłony (nominative plural)
pokłonów (genitive plural)
pokłonom (dative plural)
pokłony (accusative plural)
pokłonami (instrumental plural)
pokłonach (locative plural)
pokłony (vocative plural)

pochylenie obrazu w procesji katolickiej na Kaszubach

Historia tradycji pokłonów feretronów nie została dotychczas szczegółowo zbadana.


Orawa

źródło / bieg / koryto / (prawy / lewy) dopływ / ramię / dorzecze / dolina / wody / nurt / płycizna / zakręt / zakole / brzeg / dno / odnoga / ujście / głębokość / szerokość Orawy • nad Orawą • Orawa wypływa / płynie / wije się / meandruje / kieruje się / niesie wody / przybiera / wylewa / zatapia / opada / nawadnia / odwadnia / wysycha / przepływa / opływa / dopływa / wpływa • na prawym / na lewym brzegu / u źródeł / u ujścia Orawy • pływać / płynąć Orawą

Orawy (genitive singular)
Orawie (dative singular)
Orawę (accusative singular)
Orawą (instrumental singular)
Orawie (locative singular)
Orawo (vocative singular)

region etnograficzny w Słowacji i częściowo w Polsce, w dorzeczu Orawy (1.1)


Słowianin

prasł. *slověninŭ — endoetnonim. Istnieje wiele spornych hipotez dotyczących możliwej etymologii słowa. Jedna z nich, uważana jednak za "ludową", utrzymuje, że pochodzi on od prasł. *slovo → „słowo” (< praindoeur. *k’leuos; por. gr. κλέος) → „wypowiedziane; to, co mówią”, z rdzenia rozwinęły się wyrazy: sława, sławić, słyszeć, słych, słuch, słynąć; por. etymologię słowa „Niemiec”.

W wyniku rozmiarów handlu słowiańskimi niewolnikami we wczesnym średniowieczu, etnonim posłużył – za pośrednictwem greki bizantyjskiej (gr. Σκλάβος, ok. 580) – jako źródłosłów dla p.łac. sclāvus → „niewolnik”, por. etymologię słowa „Saqaliba”.

swɔˈvʲjä̃ɲĩn

su̯ovʹi ̯ä̃ńĩn

Słowianie (nominative plural)
Słowianina (genitive singular)
Słowian (genitive plural)
Słowianinowi (dative singular)
Słowianom (dative plural)
Słowianina (accusative singular)
Słowian (accusative plural)
Słowianinem (instrumental singular)
Słowianami (instrumental plural)
Słowianinie (locative singular)
Słowianach (locative plural)
Słowianinie (vocative singular)
Słowianie (vocative plural)

przedstawiciel jednego z ludów lub narodów indoeuropejskich, zamieszkujących wschodnią i południowo-wschodnią część Europy

Niektórzy przodkowie Słowian mogli mieszkać w Europie już 3-4 tys. lat temu – sądzą naukowcy z Bydgoszczy, którzy badają zróżnicowanie DNA Słowian

Do Słowian zalicza się Polaków, Czechów, Słowaków, Serbołużyczan, Białorusinów, Rosjan, Ukraińców, Łemków, Bośniaków, Bułgarów, Chorwatów, Czarnogórców, Macedończyków, Serbów i Słoweńców.

W obliczu wielkiej ilości sprzecznych ze sobą danych, dociekliwy sceptyk musi pozostać w niepewności zarówno co do pochodzenia Słowian w ogóle, jak i Polaków w szczególności

Norman Davies, Boże Igrzysko. Historia Polski, 2002, str. 60


Abisynka

Abisynki (nominative plural)
Abisynki (genitive singular)
Abisynek (genitive plural)
Abisynce (dative singular)
Abisynkom (dative plural)
Abisynkę (accusative singular)
Abisynki (accusative plural)
Abisynką (instrumental singular)
Abisynkami (instrumental plural)
Abisynce (locative singular)
Abisynkach (locative plural)
Abisynko (vocative singular)
Abisynki (vocative plural)

, Spółka Wydawnicza Orient R. D. Z. East, Warszawa 1926, tłum. anonimowe..


Masaj

Masajowie (nominative plural)
Masaja (genitive singular)
Masajów (genitive plural)
Masajowi (dative singular)
Masajom (dative plural)
Masaja (accusative singular)
Masajów (accusative plural)
Masajem (instrumental singular)
Masajami (instrumental plural)
Masaju (locative singular)
Masajach (locative plural)
Masaju (vocative singular)
Masajowie (vocative plural)
Masaje (depreciative nominative vocative plural)

mężczyzna z półkoczowniczej grupy etnicznej zamieszkującej Kenię i północną Tanzanię

Przed przybyciem Europejczyków Masajowie wykonywali paciorki z miejscowych minerałów


czuringa

czuringi (nominative plural)
czuringi (genitive singular)
czuring (genitive plural)
czurindze (dative singular)
czuringom (dative plural)
czuringę (accusative singular)
czuringi (accusative plural)
czuringą (instrumental singular)
czuringami (instrumental plural)
czurindze (locative singular)
czuringach (locative plural)
czuringo (vocative singular)
czuringi (vocative plural)

płaski kamień ozdobiony rytem lub rysunkiem, obiekt kultu plemion australijskich

Każdemu nowo narodzonemu dziecku przydziela się czuringę odpowiedniego totemu, która wcześniej należała do jakiegoś zmarłego.


Kur

członek bałtyjskiego ludu zamieszkującego obszar dzisiejszej zachodniej Łotwy, nazywany Kuronią albo Kurlandią


Pasztunka

Pasztunki (genitive singular)
Pasztunce (dative singular)
Pasztunkę (accusative singular)
Pasztunką (instrumental singular)
Pasztunce (locative singular)
Pasztunko (vocative singular)
Pasztunki (nominative plural)
Pasztunek (genitive plural)
Pasztunkom (dative plural)
Pasztunki (accusative plural)
Pasztunkami (instrumental plural)
Pasztunkach (locative plural)
Pasztunki (vocative plural)

członkini głównej grupy etnicznej Afganistanu i Pakistanu


tara

(1.2) wł. tara < p.łac. tara < arab. طرح < arab. طرح

tary (genitive singular)
tarze (dative singular)
tarę (accusative singular)
tarą (instrumental singular)
tarze (locative singular)
taro (vocative singular)
tary (nominative plural)
tar (genitive plural)
tarom (dative plural)
tary (accusative plural)
tarami (instrumental plural)
tarach (locative plural)
tary (vocative plural)

Piorąc, energicznie tarła koszulą o blaszaną tarę.


kraszanka

kraszanki (genitive singular)
kraszance (dative singular)
kraszankę (accusative singular)
kraszanką (instrumental singular)
kraszance (locative singular)
kraszanko (vocative singular)
kraszanki (nominative plural)
kraszanek (genitive plural)
kraszankom (dative plural)
kraszanki (accusative plural)
kraszankami (instrumental plural)
kraszankach (locative plural)
kraszanki (vocative plural)

wielkanocne, jednolicie kolorowe jajko, bez deseni


bantu

grupa plemion afrykańskich zaliczanych do rasy czarnej, zamieszkujących stepy w środkowej i południowej Afryce

Historią migracji ludów bantu zajmuje się bantuistyka.


kapela

(1.3) śr.łac. capella → kaplica; pierwotnie w odniesieniu do chóru kościelnego, później do chóru w ogólności

kapeli (genitive singular)
kapeli (dative singular)
kapelę (accusative singular)
kapelą (instrumental singular)
kapeli (locative singular)
kapelo (vocative singular)
kapele (nominative plural)
kapel (genitive plural)
kapelom (dative plural)
kapele (accusative plural)
kapelami (instrumental plural)
kapelach (locative plural)
kapele (vocative plural)

Kapela zagrała, a my dalej w tany!


inkub

demon, który pod postacią mężczyzny obcuje z kobietą podczas snu


sukub

franc. succube < łac. succuba → nałożnica

demon, który pod postacią kobiety obcuje z mężczyzną podczas snu


Inka

Inki (genitive singular)
Ince (dative singular)
Inkę (accusative singular)
Inką (instrumental singular)
Ince (locative singular)
Inko (vocative singular)
Inkowie (nominative plural)
Inków (genitive plural)
Inkom (dative plural)
Inków (accusative plural)
Inkami (instrumental plural)
Inkach (locative plural)
Inkowie (vocative plural)
Inki (depreciative nominative vocative plural)

Piramidy te wznieśli Inkowie.


Miami

zob. też Miami (ujednoznacznienie) w Wikipedii


Bałt

Bałta (genitive singular)
Bałtowi (dative singular)
Bałta (accusative singular)
Bałtem (instrumental singular)
Bałcie (locative singular)
Bałcie (vocative singular)
Bałtowie (nominative plural)
Bałtów (genitive plural)
Bałtom (dative plural)
Bałtów (accusative plural)
Bałtami (instrumental plural)
Bałtach (locative plural)
Bałtowie (vocative plural)

członek narodu lub dawnego plemienia, posługującego się jednym z języków bałtyckich

Bałtowie zamieszkują tereny nad wschodnim wybrzeżem Bałtyku.