bar

(1.1-2) ang. bar
(1.3) łac. barium
(1.4) gr. βαρυς → ciężki

baru (genitive singular)
barowi (dative singular)
barem (instrumental singular)
barze (locative singular)
barze (vocative singular)
bary (nominative plural)
barów (genitive plural)
barom (dative plural)
bary (accusative plural)
barami (instrumental plural)
barach (locative plural)
bary (vocative plural)
bara (genitive singular)
barowi (dative singular)
barem (instrumental singular)
barze (locative singular)
barze (vocative singular)
bary (nominative plural)
barów (genitive plural)
barom (dative plural)
bary (accusative plural)
barami (instrumental plural)
barach (locative plural)
bary (vocative plural)

Ciśnienie atmosferyczne wynosi 1 bar.


bel

szkoc. Bell, od nazwiska Alexandra Grahama Bella, szkockiego naukowca i wynalazcy

bela (genitive singular)
belowi (dative singular)
bela (accusative singular)
belem (instrumental singular)
belu (locative singular)
belu (vocative singular)
bele (nominative plural)
beli (genitive plural)
belom (dative plural)
bele (accusative plural)
belami (instrumental plural)
belach (locative plural)
bele (vocative plural)

bezwymiarowa jednostka wyrażająca porównanie dwu wielkości równe logarytmowi dziesiętnemu ich stosunku, zwykle stosowana do określania głośności, mocy akustycznej źródła dźwięku, stopnia wzmocnienia sygnału itp.

Bel to bardzo duża jednostka, odpowiadająca bardzo dużym zmianom w natężeniu dźwięku, dlatego w praktyce używa się mniejszej jednostki – dziesiątej części bela, czyli decybela

John Nolte „Mózg człowieka. Anatomia czynnościowa mózgowia”, t. 2, tłum. Jerzy Dziewiątkowski, wyd. Elsevier, Urban & Partner, Wrocław 2011, ISBN 9788376093642


gal

galu (genitive singular)
galowi (dative singular)
galem (instrumental singular)
galu (locative singular)
galu (vocative singular)

jednostka przemieszczenia w układzie CGS, równa 1 centymetrowi na sekundę kwadrat


klin

kliny (nominative plural)
klina (genitive singular)
klinów (genitive plural)
klinowi (dative singular)
klinom (dative plural)
kliny (accusative plural)
klinem (instrumental singular)
klinami (instrumental plural)
klinie (locative singular)
klinach (locative plural)
klinie (vocative singular)
kliny (vocative plural)

Nóż jest rodzajem klina.


kolor

łac. color < praindoeur. *kel- → kryć, nakrywać

dołożyć do koloru = położyć kartę tego samego koloru

koloru (genitive singular)
kolorowi (dative singular)
kolorem (instrumental singular)
kolorze (locative singular)
kolorze (vocative singular)
kolory (nominative plural)
kolorów (genitive plural)
kolorom (dative plural)
kolory (accusative plural)
kolorami (instrumental plural)
kolorach (locative plural)
kolory (vocative plural)

liczba kwantowa wprowadzona, by rozróżnić dwa jednakowe kwarki znajdujące się w tym samym stanie spinowym

Proton i neutron składają się z trzech kwarków o różnych kolorach.


luks

luksu (genitive singular)
luksowi (dative singular)
luksem (instrumental singular)
luksie (locative singular)
luksie (vocative singular)
luksy (nominative plural)
luksów (genitive plural)
luksom (dative plural)
luksy (accusative plural)
luksami (instrumental plural)
luksach (locative plural)
luksy (vocative plural)

Nagle reflektor rozbłysł światłem o sile ponad siedemnastu tysięcy luksów, całkowicie oślepiając zgromadzonych.


magnet

magnety (nominative plural)
magnetu (genitive singular)
magnetów (genitive plural)
magnetowi (dative singular)
magnetom (dative plural)
magnety (accusative plural)
magnetem (instrumental singular)
magnetami (instrumental plural)
magnecie (locative singular)
magnetach (locative plural)
magnecie (vocative singular)
magnety (vocative plural)


min

Pomiar prędkości obrotowej trzpienia dał wynik 7926,2 obr./min ±0,1.

Skrót stosowany przy podawaniu jednostek np. prędkości, częstotliwości itp. Przy zapisie czasu w wypowiedziach potocznych stosuje się skrót zakończony kropką: min.


mol

ang. mole, forma skrócona od molecule → molekuła

mola (genitive singular)
molowi (dative singular)
molem (instrumental singular)
molu (locative singular)
molu (vocative singular)
mole (nominative plural)
moli (genitive plural)
molom (dative plural)
mole (accusative plural)
molami (instrumental plural)
molach (locative plural)
mole (vocative plural)

jednostka liczności materii w układzie SI


moment

momenty (nominative plural)
momentu (genitive singular)
momentów (genitive plural)
momentowi (dative singular)
momentom (dative plural)
momenty (accusative plural)
momentem (instrumental singular)
momentami (instrumental plural)
momencie (locative singular)
momentach (locative plural)
momencie (vocative singular)
momenty (vocative plural)

pierwszy człon nazw wielkości stosowanych w fizyce


rad

(1.1) ang. rad
(1.2) łac. radium
(2.1) prasł. *radъ

rady (nominative plural)
rada (genitive singular)
radów (genitive plural)
radowi (dative singular)
radom (dative plural)
rady (accusative plural)
radem (instrumental singular)
radami (instrumental plural)
radzie (locative singular)
radach (locative plural)
radzie (vocative singular)
rady (vocative plural)
radu (genitive singular)
radowi (dative singular)
radem (instrumental singular)
radzie (locative singular)
radzie (vocative singular)
rady (nominative plural)
radu (genitive singular)
radów (genitive plural)
radowi (dative singular)
radom (dative plural)
rady (accusative plural)
radem (instrumental singular)
radami (instrumental plural)
radzie (locative singular)
radach (locative plural)
radzie (vocative singular)
rady (vocative plural)


rem

(1.1) ang. rem - skrót od wyrażenia: roentgen equivalent in man

rema (genitive singular)
remowi (dative singular)
remem (instrumental singular)
remie (locative singular)
remie (vocative singular)
remy (nominative plural)
remów (genitive plural)
remom (dative plural)
remy (accusative plural)
remami (instrumental plural)
remach (locative plural)
remy (vocative plural)

jednostka pochłoniętej przez organizm dawki promieniowania jonizującego

Dawkę promieniowania wyrażamy w remach.


son

sona (genitive singular)
sonowi (dative singular)
sonem (instrumental singular)
sonie (locative singular)
sonie (vocative singular)
sony (nominative plural)
sonów (genitive plural)
sonom (dative plural)
sony (accusative plural)
sonami (instrumental plural)
sonach (locative plural)
sony (vocative plural)

jednostka głośności odpowiadająca 40 decybelom przy częstotliwości dźwięku 1 kHz


spin

spiny (nominative plural)
spinu (genitive singular)
spinów (genitive plural)
spinowi (dative singular)
spinom (dative plural)
spiny (accusative plural)
spinem (instrumental singular)
spinami (instrumental plural)
spinie (locative singular)
spinach (locative plural)
spinie (vocative singular)
spiny (vocative plural)

Bozony mają spin całkowity.


para

(1.7-8) prasł. *para → 'para, opary, wyziewy'

(1.10) może od zwrotu nie mieć pary lub z bałkańskiego para (por. 1.9) – rodzaj monety, pieniądz

pary (nominative plural)
pary (genitive singular)
par (genitive plural)
parze (dative singular)
parom (dative plural)
parę (accusative singular)
pary (accusative plural)
parą (instrumental singular)
parami (instrumental plural)
parze (locative singular)
parach (locative plural)
paro (vocative singular)
pary (vocative plural)

Po ogrzaniu wody powstaje bezbarwna para.

para + D.
para + D.
zob. też para w Wikipedii


s

sekunda (skrót i oznaczenie jednostki czasu)


omega

omegi (nominative plural)
omegi (genitive singular)
omeg (genitive plural)
omedze (dative singular)
omegom (dative plural)
omegę (accusative singular)
omegi (accusative plural)
omegą (instrumental singular)
omegami (instrumental plural)
omedze (locative singular)
omegach (locative plural)
omego (vocative singular)
omegi (vocative plural)

cząstka elementarna należąca do hiperonów, zbudowana z trzech kwarków dziwnych sss

zob. też omega (ujednoznacznienie) w Wikipedii


einstein

(1.1) n.łac. einsteinium, ku czci Alberta Einsteina

ai ̯ṇštai ̯n

einsteinu (genitive singular)
einsteinowi (dative singular)
einsteinem (instrumental singular)
einsteinie (locative singular)
einsteinie (vocative singular)


kiur

(1.1-2) od nazwiska Piotra i Marii Curie

kiuru (genitive singular)
kiurowi (dative singular)
kiurem (instrumental singular)
kiurze (locative singular)
kiurze (vocative singular)
kiura (genitive singular)
kiurowi (dative singular)
kiurem (instrumental singular)
kiurze (locative singular)
kiurze (vocative singular)
kiury (nominative plural)
kiurów (genitive plural)
kiurom (dative plural)
kiury (accusative plural)
kiurami (instrumental plural)
kiurach (locative plural)
kiury (vocative plural)

Skażenie obszaru wynosi jeszcze czterdzieści kiurów na metr kwadratowy.


tor

(1.8) od imienia włoskiego matematyka Torricelliego

toru (genitive singular)
torowi (dative singular)
torem (instrumental singular)
torze (locative singular)
torze (vocative singular)
toru (genitive singular)
torowi (dative singular)
torem (instrumental singular)
torze (locative singular)
torze (vocative singular)
tory (nominative plural)
torów (genitive plural)
torom (dative plural)
tory (accusative plural)
torami (instrumental plural)
torach (locative plural)
tory (vocative plural)


żelazo

(1.7) od (1.1), kalka językowa z angielskiego „iron”

gw. (Górny Śląsk) zelazło, zielazło, zielazo, żelazło

żelaza (genitive singular)
żelazu (dative singular)
żelazem (instrumental singular)
żelazie (locative singular)
żelaza (genitive singular)
żelazu (dative singular)
żelazem (instrumental singular)
żelazie (locative singular)
żelaza (nominative plural)
żelaz (genitive plural)
żelazom (dative plural)
żelaza (accusative plural)
żelazami (instrumental plural)
żelazach (locative plural)
żelaza (vocative plural)

metaliczny pierwiastek chemiczny o symbolu Fe i liczbie atomowej 26

Żelazo jest składnikiem hemoglobiny.


wymiar

wymiaru (genitive singular)
wymiarowi (dative singular)
wymiarem (instrumental singular)
wymiarze (locative singular)
wymiarze (vocative singular)
wymiary (nominative plural)
wymiarów (genitive plural)
wymiarom (dative plural)
wymiary (accusative plural)
wymiarami (instrumental plural)
wymiarach (locative plural)
wymiary (vocative plural)

miano, określenie typu wielkości fizycznej

Wymiarem natężenia prądu jest amper, a wymiarem długości jest metr. Wielkości o różnych wymiarach nie można dodawać.

Amper i miliamper mają ten sam wymiar

Wielkości o tym samym wymiarze można dodawać.


liczba atomowa

ˈlʲid͡ʒba ˌːtɔ̃ˈmɔva

liczby atomowej (genitive singular)
liczbie atomowej (dative singular)
liczbę atomową (accusative singular)
liczbą atomową (instrumental singular)
liczbie atomowej (locative singular)
liczbo atomowa (vocative singular)
liczby atomowe (nominative plural)
liczb atomowych (genitive plural)
liczbom atomowym (dative plural)
liczby atomowe (accusative plural)
liczbami atomowymi (instrumental plural)
liczbach atomowych (locative plural)
liczby atomowe (vocative plural)

liczba określająca, ile protonów znajduje się w jądrze danego atomu

Arsen jest pierwiastkiem chemicznym o liczbie atomowej 33.

zobacz też: indeksy pierwiastków chemicznych


czarny

(1.1) prasł. *čŕ̥nъ; por. scs. чрънъ (črŭnŭ), czes. černý, chorw. crn

(3.2) ponieważ księża noszą czarne (1.1) sutanny

gniewa kruka czarna wrona, a sam czarny jak i ona

czarna (nominative singular feminine)
czarne (nominative singular neuter)
czarni (nominative plural masculine)
czarne (nominative plural nonvirile)
czarnego (genitive singular masculine animate inanimate)
czarnej (genitive singular feminine)
czarnego (genitive singular neuter)
czarnych (genitive plural masculine nonvirile)
czarnemu (dative singular masculine animate inanimate)
czarnej (dative singular feminine)
czarnemu (dative singular neuter)
czarnym (dative plural masculine nonvirile)
czarnego (accusative singular masculine animate)
czarną (accusative singular feminine)
czarne (accusative singular neuter)
czarnych (accusative plural masculine)
czarne (accusative plural nonvirile)
czarnym (instrumental singular masculine animate inanimate)
czarną (instrumental singular feminine)
czarnym (instrumental singular neuter)
czarnymi (instrumental plural masculine nonvirile)
czarnym (locative singular masculine animate inanimate)
czarnej (locative singular feminine)
czarnym (locative singular neuter)
czarnych (locative plural masculine nonvirile)
czarna (vocative singular feminine)
czarne (vocative singular neuter)
czarni (vocative plural masculine)
czarne (vocative plural nonvirile)
czarniejszy (comparative)
czarniejszy (nominative singular masculine animate inanimate)
czarniejsza (nominative singular feminine)
czarniejsze (nominative singular neuter)
czarniejsi (nominative plural masculine)
czarniejsze (nominative plural nonvirile)
czarniejszego (genitive singular masculine animate inanimate)
czarniejszej (genitive singular feminine)
czarniejszego (genitive singular neuter)
czarniejszych (genitive plural masculine nonvirile)
czarniejszemu (dative singular masculine animate inanimate)
czarniejszej (dative singular feminine)
czarniejszemu (dative singular neuter)
czarniejszym (dative plural masculine nonvirile)
czarniejszego (accusative singular masculine animate)
czarniejszy (accusative singular masculine inanimate)
czarniejszą (accusative singular feminine)
czarniejsze (accusative singular neuter)
czarniejszych (accusative plural masculine)
czarniejsze (accusative plural nonvirile)
czarniejszym (instrumental singular masculine animate inanimate)
czarniejszą (instrumental singular feminine)
czarniejszym (instrumental singular neuter)
czarniejszymi (instrumental plural masculine nonvirile)
czarniejszym (locative singular masculine animate inanimate)
czarniejszej (locative singular feminine)
czarniejszym (locative singular neuter)
czarniejszych (locative plural masculine nonvirile)
czarniejszy (vocative singular masculine animate inanimate)
czarniejsza (vocative singular feminine)
czarniejsze (vocative singular neuter)
czarniejsi (vocative plural masculine)
czarniejsze (vocative plural nonvirile)
najczarniejszy (superlative)
najczarniejszy (nominative singular masculine animate inanimate)
najczarniejsza (nominative singular feminine)
najczarniejsze (nominative singular neuter)
najczarniejsi (nominative plural masculine)
najczarniejsze (nominative plural nonvirile)
najczarniejszego (genitive singular masculine animate inanimate)
najczarniejszej (genitive singular feminine)
najczarniejszego (genitive singular neuter)
najczarniejszych (genitive plural masculine nonvirile)
najczarniejszemu (dative singular masculine animate inanimate)
najczarniejszej (dative singular feminine)
najczarniejszemu (dative singular neuter)
najczarniejszym (dative plural masculine nonvirile)
najczarniejszego (accusative singular masculine animate)
najczarniejszy (accusative singular masculine inanimate)
najczarniejszą (accusative singular feminine)
najczarniejsze (accusative singular neuter)
najczarniejszych (accusative plural masculine)
najczarniejsze (accusative plural nonvirile)
najczarniejszym (instrumental singular masculine animate inanimate)
najczarniejszą (instrumental singular feminine)
najczarniejszym (instrumental singular neuter)
najczarniejszymi (instrumental plural masculine nonvirile)
najczarniejszym (locative singular masculine animate inanimate)
najczarniejszej (locative singular feminine)
najczarniejszym (locative singular neuter)
najczarniejszych (locative plural masculine nonvirile)
najczarniejszy (vocative singular masculine animate inanimate)
najczarniejsza (vocative singular feminine)
najczarniejsze (vocative singular neuter)
najczarniejsi (vocative plural masculine)
najczarniejsze (vocative plural nonvirile)

pochłaniający padające całe promieniowanie


gaz

gazu (genitive singular)
gazowi (dative singular)
gazem (instrumental singular)
gazie (locative singular)
gazie (vocative singular)
gazy (nominative plural)
gazów (genitive plural)
gazom (dative plural)
gazy (accusative plural)
gazami (instrumental plural)
gazach (locative plural)
gazy (vocative plural)
gazy (nominative plural)
gazów (genitive plural)
gazom (dative plural)
gazy (accusative plural)
gazami (instrumental plural)
gazach (locative plural)
gazy (vocative plural)
tak

Temperaturę, w której ciecz zmienia się w gaz, nazywamy temperaturą wrzenia.


aerometria

pol. aero- + -metria < (gr. ἀέρος < gr. ἀήρ → powietrze) + gr. μέτρον → miara

Określenie nabrało znaczenia w 1709 roku, wraz z opublikowaniem przez niemieckiego profesora matematyki Christiana Wolffa napisanej po łacinie pracy pt. Aerometria Elementa

ˌaɛrɔ̃ˈmɛtrʲja

aerometrii (genitive singular)
aerometrii (dative singular)
aerometrię (accusative singular)
aerometrią (instrumental singular)
aerometrii (locative singular)
aerometrio (vocative singular)
aerometrie (potential rare nominative plural)
aerometrii / przest. aerometryj (potential rare genitive plural)
aerometriom (potential rare dative plural)
aerometrie (potential rare accusative plural)
aerometriami (potential rare instrumental plural)
aerometriach (potential rare locative plural)
aerometrie (potential rare vocative plural)

nauka zajmująca się pomiarami gazów, w szczególności powietrza


anion

anionu (genitive singular)
anionowi (dative singular)
anionem (instrumental singular)
anionie (locative singular)
anionie (vocative singular)
aniony (nominative plural)
anionów (genitive plural)
anionom (dative plural)
aniony (accusative plural)
anionami (instrumental plural)
anionach (locative plural)
aniony (vocative plural)

Jon hydroksylowy jest anionem, czyli ma ładunek ujemny.


atomista

atomisty (genitive singular)
atomiście (dative singular)
atomistę (accusative singular)
atomistą (instrumental singular)
atomiście (locative singular)
atomisto (vocative singular)
atomiści (nominative plural)
atomistów (genitive plural)
atomistom (dative plural)
atomistów (accusative plural)
atomistami (instrumental plural)
atomistach (locative plural)
atomiści (vocative plural)

badacz zajmujący się atomistyką – nauką o najmniejszych składnikach materii, która dała początek fizyce jądrowej


barologia

pol. baro- + -logia < gr. βάρος → ciężar + gr. λόγος → mowa, rozprawa, traktat

barologii (genitive singular)
barologii (dative singular)
barologię (accusative singular)
barologią (instrumental singular)
barologii (locative singular)
barologio (vocative singular)
barologie (potential rare nominative plural)
barologii / char. barologij (potential rare genitive plural)
barologiom (potential rare dative plural)
barologie (potential rare accusative plural)
barologiami (potential rare instrumental plural)
barologiach (potential rare locative plural)
barologie (potential rare vocative plural)

nauka zajmująca się masą i powiązaną z nią siłą ciążenia

Główne gałęzie fizyki układa Comte w porządku następującym: barologia, termologia, akustyka, optyka, elektrologia

O. Herman Gruber, T. J., Życie i doktryna Augusta Comte'a założyciela pozytywizmu według badań najnowszych. przekład ks. Wł. M. Dębicki, Warszawa, 1897.


rząd

rządu (genitive singular)
rządowi (dative singular)
rządem (instrumental singular)
rządzie (locative singular)
rządzie (vocative singular)
rządy (nominative plural)
rządów (genitive plural)
rządom (dative plural)
rządy (accusative plural)
rządami (instrumental plural)
rządach (locative plural)
rządy (vocative plural)
rządy (nominative plural)
rządów (genitive plural)
rządom (dative plural)
rządy (accusative plural)
rządami (instrumental plural)
rządach (locative plural)
rządy (vocative plural)
tak
rzędu (genitive singular)
rzędowi (dative singular)
rzędem (instrumental singular)
rzędzie (locative singular)
rzędzie (vocative singular)
rzędy (nominative plural)
rzędów (genitive plural)
rzędom (dative plural)
rzędy (accusative plural)
rzędami (instrumental plural)
rzędach (locative plural)
rzędy (vocative plural)

pozycja względem przecinka dziesiętnego najstarszej cyfry w zapisie danej liczby

To napięcie jest o kilka rzędów mniejsze od tamtego.


deuteron

deuteronu (genitive singular)
deuteronowi (dative singular)
deuteronem (instrumental singular)
deuteronie (locative singular)
deuteronie (vocative singular)
deuterony (nominative plural)
deuteronów (genitive plural)
deuteronom (dative plural)
deuterony (accusative plural)
deuteronami (instrumental plural)
deuteronach (locative plural)
deuterony (vocative plural)


deuton

deutonu (genitive singular)
deutonowi (dative singular)
deutonem (instrumental singular)
deutonie (locative singular)
deutonie (vocative singular)
deutony (nominative plural)
deutonów (genitive plural)
deutonom (dative plural)
deutony (accusative plural)
deutonami (instrumental plural)
deutonach (locative plural)
deutony (vocative plural)

Dla budowy atomu azotu (ciężar atomowy w zaokrągleniu 14) mamy wzór: N¹⁴ = π₇ w₇ = α₃η

Kendall, James [ok. 1930]. Nowoczesna alchemja, przeł. K. Szlenkier, Warszawa : Trzaska, Evert i Michalsk [w:] NFJP

7 protonów i 7 neutronów, albo 3 heljony i 1 deuton


entropia

z gr. εν (przedrostek -zawartość) + τρέπειν (zmieniać)

entropii (genitive singular)
entropii (dative singular)
entropię (accusative singular)
entropią (instrumental singular)
entropii (locative singular)
entropio (vocative singular)

jedna z termodynamicznych funkcji stanu, jest miarą liczby sposobów, na jakie można ułożyć elementy układu bez zmiany jego parametrów makroskopowych

W każdym procesie odwracalnym zachodzącym w układzie adiabatycznym zmiana entropii jest równa zero.


kula

(1.3) od (1.2) gdyż kiedyś używano pocisków kulistych

kuli (genitive singular)
kuli (dative singular)
kulę (accusative singular)
kulą (instrumental singular)
kuli (locative singular)
kulo (vocative singular)
kule (nominative plural)
kuli (genitive plural)
kul (genitive plural)
kulom (dative plural)
kule (accusative plural)
kulami (instrumental plural)
kulach (locative plural)
kule (vocative plural)

ciało niebieskie w kształcie zbliżonym do kuli (1.1)


goniometria

ˌɡɔ̃ɲɔ̃ˈmɛtrʲja

dział krystalografii zajmujący się pomiarami rozmaitych kątów w krysztale


praca

zapożyczenie ze st.czes. prácě, z prasł. *porťa; oczekiwana forma pol. *proca zachowana w st.pol. czas. procować; zapożyczenie mogło być celowe, by odróżnić te słowo od proca → broń miotająca

por. dłuż. proca, głuż. próca, czes. práce, słc. práca

źródłosłów dla rus. праца > białor. пра́ца, ukr. пра́ця; ros. пра́ца

praca dobrowolna większą ma wartość, jak przymuszona

praca każda ma zapłatę; rozkosz sromotę, utratę

miła praca, lubo trudna, póki nie daremna

komu praca kłopotem, oj! oj! będzie wołał potem

im większa jest praca, tym są milsze znoje

powinna być temu płaca, za którą podjęta praca

gdzie się z chęcią zejdzie praca, tam się hojnie trud opłaca

gdzie praca, pilność na straży, tam się bieda wejść nie waży

nie miła jest taka praca, za którą nie bywa płaca

praca od ubóstwa strzeże: kto nie sieje, nic nie zbierze

pracy (genitive singular)
pracy (dative singular)
pracę (accusative singular)
pracą (instrumental singular)
pracy (locative singular)
praco (vocative singular)
prace (nominative plural)
prac (genitive plural)
pracom (dative plural)
prace (accusative plural)
pracami (instrumental plural)
pracach (locative plural)
prace (vocative plural)

energia potrzebna do przesunięcia ciała o danych parametrach z jednego punktu pola do drugiego

Praca potrzebna na przesunięcie tego ładunku w polu elektrycznym wynosi 10 dżuli.

zob. też praca w Wikipedii
nie mylić z: prasa


godzina

przysłowia: co spóźni godzina, lata nie zagoją

na świętą Martynę przybyło dnia na godzinę

godziny (genitive singular)
godzinie (dative singular)
godzinę (accusative singular)
godziną (instrumental singular)
godzinie (locative singular)
godzino (vocative singular)
godziny (nominative plural)
godzin (genitive plural)
godzinom (dative plural)
godziny (accusative plural)
godzinami (instrumental plural)
godzinach (locative plural)
godziny (vocative plural)

odstęp, przedział czasu równy 60 minutom; równy 3600 sekundom

Wpadnę do ciebie za godzinę.


przewodnik

przewodnika (genitive singular)
przewodnikowi (dative singular)
przewodnikiem (instrumental singular)
przewodniku (locative singular)
przewodniku (vocative singular)
przewodniki (nominative plural)
przewodników (genitive plural)
przewodnikom (dative plural)
przewodniki (accusative plural)
przewodnikami (instrumental plural)
przewodnikach (locative plural)
przewodniki (vocative plural)

substancja, która przewodzi prąd elektryczny

Najlepszymi przewodnikami są srebro, miedź i żelazo.


temperatura

temperatury (nominative plural)
temperatury (genitive singular)
temperatur (genitive plural)
temperaturze (dative singular)
temperaturom (dative plural)
temperaturę (accusative singular)
temperatury (accusative plural)
temperaturą (instrumental singular)
temperaturami (instrumental plural)
temperaturze (locative singular)
temperaturach (locative plural)
temperaturo (vocative singular)
temperatury (vocative plural)

Równanie stanu gazu wiąże ze sobą jego temperaturę, ciśnienie i objętość.

Nie należy mylić ciepła z temperaturą. Ciepło tak się ma do temperatury, jak przepływ rzeki do wysokości nad poziomem morza.


fala

na księżycu halo, to potańczysz bracie z falą

fale (nominative plural)
fali (genitive singular)
fali (genitive plural)
fal (genitive plural)
fali (dative singular)
falom (dative plural)
falę (accusative singular)
fale (accusative plural)
falą (instrumental singular)
falami (instrumental plural)
fali (locative singular)
falach (locative plural)
falo (vocative singular)
fale (vocative plural)
fali (genitive singular)
fali (dative singular)
falę (accusative singular)
falą (instrumental singular)
fali (locative singular)
falo (vocative singular)

każde rozprzestrzeniające się zaburzenie w dowolnym środowisku

Jaki zakres fal (elektromagnetycznych) odbiera to radio?

zob. też fala (ujednoznacznienie) w Wikipedii


droga

(1.1-4) prasł. *dorga → wyżłobienie, rowek, bruzda, podłużny ślad

kto się wiele dróg chwyta, ten najprędzej błądzi

w świętą Małgorzatę skąd wiatr duje, drogę po zboże toruje

nieszczęście i na równej drodze człowieka spotkać może

drogi (genitive singular)
drodze (dative singular)
drogę (accusative singular)
drogą (instrumental singular)
drodze (locative singular)
drogo (vocative singular)
drogi (nominative plural)
dróg (genitive plural)
drogom (dative plural)
drogi (accusative plural)
drogami (instrumental plural)
drogach (locative plural)
drogi (vocative plural)

Pochodna drogi po czasie nazywa się prędkością.


ruch

ruchu (genitive singular)
ruchowi (dative singular)
ruchem (instrumental singular)
ruchu (locative singular)
ruchu (vocative singular)
ruchy (nominative plural)
ruchów (genitive plural)
ruchom (dative plural)
ruchy (accusative plural)
ruchami (instrumental plural)
ruchach (locative plural)
ruchy (vocative plural)

Ruch planet odbywa się po elipsach.


lepton

leptony (nominative plural)
leptonu (genitive singular)
leptonów (genitive plural)
leptonowi (dative singular)
leptonom (dative plural)
leptony (accusative plural)
leptonem (instrumental singular)
leptonami (instrumental plural)
leptonie (locative singular)
leptonach (locative plural)
leptonie (vocative singular)
leptony (vocative plural)

cząstka elementarna będąca fermionem, lecz niebędąca kwarkiem


materia

tak krawiec kraje, jak (mu) materii staje

ogół obiektywnie istniejących przedmiotów, poznawalnych za pomocą zmysłów lub przyrządów pomiarowych


pole

prasł. *polje → równa, pusta płaszczyzna; ziemia uprawna

źródłosłów dla pol. Esterpole, możliwy źródłosłów końcówki pol. -pol

pola (genitive singular)
polu (dative singular)
polem (instrumental singular)
polu (locative singular)
pola (nominative plural)
pól (genitive plural)
polom (dative plural)
pola (accusative plural)
polami (instrumental plural)
polach (locative plural)
pola (vocative plural)

Oblicz kierunek wektora prędkości elektronu poruszającego się w polu magnetycznym.

Pole grawitacyjne jest polem wektorowym, a elektromagnetyczne – polem tensorowym.


neutron

neutrony (nominative plural)
neutronu (genitive singular)
neutronów (genitive plural)
neutronowi (dative singular)
neutronom (dative plural)
neutrony (accusative plural)
neutronem (instrumental singular)
neutronami (instrumental plural)
neutronie (locative singular)
neutronach (locative plural)
neutronie (vocative singular)
neutrony (vocative plural)

cząstka złożona z dwóch kwarków dolnych i jednego górnego


orbital

orbitale (nominative plural)
orbitala (genitive singular)
orbitali (genitive plural)
orbitalowi (dative singular)
orbitalom (dative plural)
orbitale (accusative plural)
orbitalem (instrumental singular)
orbitalami (instrumental plural)
orbitalu (locative singular)
orbitalach (locative plural)
orbitalu (vocative singular)
orbitale (vocative plural)

rozwiązanie równania Schrödingera opisujące zachowanie elektronu w atomie bądź cząsteczce

obszar pokazujący na najbardziej prawdopodobne położenie elektronu w atomie bądź cząsteczce


biały

po styczniu jasnym i białym będą w lato upały

biała (nominative singular feminine)
białe (nominative singular neuter)
biali (nominative plural masculine)
białe (nominative plural nonvirile)
białego (genitive singular masculine animate inanimate)
białej (genitive singular feminine)
białego (genitive singular neuter)
białych (genitive plural masculine nonvirile)
białemu (dative singular masculine animate inanimate)
białej (dative singular feminine)
białemu (dative singular neuter)
białym (dative plural masculine nonvirile)
białego (accusative singular masculine animate)
białą (accusative singular feminine)
białe (accusative singular neuter)
białych (accusative plural masculine)
białe (accusative plural nonvirile)
białym (instrumental singular masculine animate inanimate)
białą (instrumental singular feminine)
białym (instrumental singular neuter)
białymi (instrumental plural masculine nonvirile)
białym (locative singular masculine animate inanimate)
białej (locative singular feminine)
białym (locative singular neuter)
białych (locative plural masculine nonvirile)
biała (vocative singular feminine)
białe (vocative singular neuter)
biali (vocative plural masculine)
białe (vocative plural nonvirile)

emitujący wszystkie długości fal światła


ognie świętego Elma

(1.1) od św. Elma (zm. ok. 303 r. n.e.), patrona żeglarzy, gdyż zjawisko to najłatwiej można zaobserwować na szczytach masztów żaglowców; jednocześnie jest nieszkodliwe, stąd nazwa od patrona

ˈɔɟɲɛ ɕfʲjɛ̃nˈtɛɡɔ ˈɛlma

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q809 (pol)-KaMan-ognie świętego Elma.wav

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q809 (pol)-Olaf-ognie świętego Elma.wav

ogni świętego Elma (genitive plural)
ogniom świętego Elma (dative plural)
ogniami świętego Elma (instrumental plural)
ogniach świętego Elma (locative plural)

zjawisko tworzenia się światła w otoczeniu ostro zakończonych przedmiotów pod wpływem silnego pola elektrycznego

Dawniej marynarze wierzyli, że ognie świętego Elma oznaczają opiekę nad statkiem.


rotator

rotatory (nominative plural)
rotatora (genitive singular)
rotatorów (genitive plural)
rotatorowi (dative singular)
rotatorom (dative plural)
rotatory (accusative plural)
rotatorem (instrumental singular)
rotatorami (instrumental plural)
rotatorze (locative singular)
rotatorach (locative plural)
rotatorze (vocative singular)
rotatory (vocative plural)

ciało obracające się w stałej odległości od określonego punktu


prądnica

prądnicy (genitive singular)
prądnicy (dative singular)
prądnicę (accusative singular)
prądnicą (instrumental singular)
prądnicy (locative singular)
prądnico (vocative singular)
prądnice (nominative plural)
prądnic (genitive plural)
prądnicom (dative plural)
prądnice (accusative plural)
prądnicami (instrumental plural)
prądnicach (locative plural)
prądnice (vocative plural)

urządzenie do zamiany energii mechanicznej na elektryczną

Gdy zgasło światło, dziadek poszedł do stodoły i uruchomił prądnicę.


barn

pozaukładowa jednostka przekroju czynnego równa 10⁻²⁸ m²


tonna

tonny (genitive singular)
tonnie (dative singular)
tonnę (accusative singular)
tonną (instrumental singular)
tonnie (locative singular)
tonno (vocative singular)
tonny (nominative plural)
tonn (genitive plural)
tonnom (dative plural)
tonny (accusative plural)
tonnami (instrumental plural)
tonnach (locative plural)
tonny (vocative plural)

Rad bowiem należy do grupy pierwiastków ziem alkalicznych o wybitnie określonych własnościach, a jakkolwiek ilość jego w rudach uranu jest nader mała (najwyżej około 500 mgr. na tonnę), to jednak przy względnej długowieczności radu (okres półtrwania wynosi 1600 lat) ilość ta jest wystarczająca, aby można było wyodrębnić czyste sole radu, określić jego ciężar atomowy (226,0), a nawet otrzymać Ra w stanie metalu

Maria Skłodowska-Curie, Stan obecny chemji polonu, Warszawa, 1926.


łuk

może st.czes. luk, st.rus. lukъ < prasł. *lǫkъ

łuku (genitive singular)
łukowi (dative singular)
łukiem (instrumental singular)
łuku (locative singular)
łuku (vocative singular)
łuki (nominative plural)
łuków (genitive plural)
łukom (dative plural)
łuki (accusative plural)
łukami (instrumental plural)
łukach (locative plural)
łuki (vocative plural)

widoczny przepływ prądu elektrycznego między dwoma elektrodami

Między przewodami pojawił się łuk.


wysokie napięcie

vɨˈsɔcɛ naˈpʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɛ

wysokiego napięcia (genitive singular)
wysokiemu napięciu (dative singular)
wysokim napięciem (instrumental singular)
wysokim napięciu (locative singular)

napięcie elektryczne powyżej 1000 V (= tysiąca woltów); w elektroenergetyce: od 110 kV (= stu dziesięciu kilowoltów)

Koło mojego domu chcą wybudować linię wysokiego napięcia.


sekunda

Wszystko trwało kilka sekund.


próżnia

próżni (genitive singular)
próżni (dative singular)
próżnię (accusative singular)
próżnią (instrumental singular)
próżni (locative singular)
próżnio (vocative singular)
próżnie (nominative plural)
próżni (genitive plural)
próżniom (dative plural)
próżnie (accusative plural)
próżniami (instrumental plural)
próżniach (locative plural)
próżnie (vocative plural)

przestrzeń, w której nie ma cząsteczek obdarzonych masą (pomijając cząstki wirtualne)

Astronauci wychodzą w próżnię w celu przeprowadzenia napraw lub zamontowania aparatury zbyt delikatnej, aby zadanie to mogły wykonać roboty


rutherford

(1.1) łac. rutherfordium < ang. Rutherford; od nazwiska nowozelandzkiego fizyka Ernesta Rutherforda

rutherfordy (nominative plural)
rutherforda (genitive singular)
rutherfordów (genitive plural)
rutherfordowi (dative singular)
rutherfordom (dative plural)
rutherfordy (accusative plural)
rutherfordem (instrumental singular)
rutherfordami (instrumental plural)
rutherfordzie (locative singular)
rutherfordach (locative plural)
rutherfordzie (vocative singular)
rutherfordy (vocative plural)

pozaukładowa jednostka aktywności źródła promieniotwórczego


defekt

defektu (genitive singular)
defektowi (dative singular)
defektem (instrumental singular)
defekcie (locative singular)
defekcie (vocative singular)
defekty (nominative plural)
defekta (nominative plural dated)
defektów (genitive plural)
defektom (dative plural)
defekty (accusative plural)
defektami (instrumental plural)
defektach (locative plural)
defekty (vocative plural)

Defekt masy to zjawisko fizyczne.


płyn

płynu (genitive singular)
płynowi (dative singular)
płynem (instrumental singular)
płynie (locative singular)
płynie (vocative singular)
płyny (nominative plural)
płynów (genitive plural)
płynom (dative plural)
płyny (accusative plural)
płynami (instrumental plural)
płynach (locative plural)
płyny (vocative plural)

Fizyka wyróżnia ciała stałe i płyny.


ciecz

substancja o ciekłym (pośrednim między gazowym a stałym) stanie skupienia, przyjmująca kształt zbiornika, do którego jest wprowadzona

Ciecz w tym zbiorniku to benzyna.

Temperaturę, w której ciecz zmienia się w gaz, nazywamy temperaturą wrzenia.

Lejka można używać między innymi wtedy, gdy trzeba przelać ciecz z jednego pojemnika do drugiego.


atom

atomu (genitive singular)
atomowi (dative singular)
atomem (instrumental singular)
atomie (locative singular)
atomie (vocative singular)
atomy (nominative plural)
atomów (genitive plural)
atomom (dative plural)
atomy (accusative plural)
atomami (instrumental plural)
atomach (locative plural)
atomy (vocative plural)

najmniejszy element materii, dla którego można jeszcze wyróżniać pierwiastki

Cząsteczka wody zawiera trzy atomy.


energia

niem. Energie, franc. énergie, p.łac. energia, z gr. ἐνέργεια (enérgeia) ← gr. ἐνεργός en-ergós (zajęty pracą)

energii (genitive singular)
energii (dative singular)
energię (accusative singular)
energią (instrumental singular)
energii (locative singular)
energio (vocative singular)

zasób, kosztem którego możliwe jest wykonanie pracy

Unia Europejska wspiera produkcję energii ze źródeł odnawialnych.


kilogram

kilograma (genitive singular)
kilogramowi (dative singular)
kilogramem (instrumental singular)
kilogramie (locative singular)
kilogramie (vocative singular)
kilogramy (nominative plural)
kilogramów (genitive plural)
kilogramom (dative plural)
kilogramy (accusative plural)
kilogramami (instrumental plural)
kilogramach (locative plural)
kilogramy (vocative plural)

podstawowa jednostka masy w układzie SI, oznaczana kg

W sklepie kupiłem dwa kilogramy cukru i kilogram mąki.

Przez miesiąc schudłem pięć kilogramów.

podstawowa jednostka siły w ciężarowym układzie jednostek miar, oznaczana kgf, kp lub kG

Przykładane na prasie obciążenie odczytywaliśmy na archaicznym wskaźniku wyskalowanym w kilogramach.

pełna, precyzyjna nazwa jednostki brzmi: kilogram siła, jednak w języku codziennym skracana jest do kilogram


moc

moce (nominative plural)
mocy (genitive singular)
mocy (genitive plural)
mocy (dative singular)
mocom (dative plural)
moce (accusative plural)
mocą (instrumental singular)
mocami (instrumental plural)
mocy (locative singular)
mocach (locative plural)
mocy (vocative singular)
moce (vocative plural)

ilość pracy w jednostce czasu, wielkość fizyczna wyrażana w watach

— Którą żarówkę mam kupić sześćdziesięcio czy siedemdziesięciowatową? — Kup tę o większej mocy, będziemy mieli jaśniej w kuchni.


dziura

dziury (genitive singular)
dziurze (dative singular)
dziurę (accusative singular)
dziurą (instrumental singular)
dziurze (locative singular)
dziuro (vocative singular)
dziury (nominative plural)
dziur (genitive plural)
dziurom (dative plural)
dziury (accusative plural)
dziurami (instrumental plural)
dziurach (locative plural)
dziury (vocative plural)

Dziury to modelowe nośniki dodatniego ładunku elektrycznego.


obraz

prasł. *obrazъ → to, co wyrzezane, wycięte, przedmiot wycięty, wyrzeźbiony; ryty wizerunek, rzeźba, relief; podobizna (t. malowana), kształt, postać < prasł. *obraziti → obciąć, wyciąć, wyrzeźbić < prasł. *raziti → ciąć, siec, zadawać ciosy, uderzać

gadał dziad do obrazu, a obraz doń ani razu

mówił dziad do obrazu, a ten do niego ani razu

marzec: czy słoneczny, czy płaczliwy, listopada obraz żywy

obrazu (genitive singular)
obrazowi (dative singular)
obrazem (instrumental singular)
obrazie (locative singular)
obrazie (vocative singular)
obrazy (nominative plural)
obrazów (genitive plural)
obrazom (dative plural)
obrazy (accusative plural)
obrazami (instrumental plural)
obrazach (locative plural)
obrazy (vocative plural)

reprezentacja rzeczywistego przedmiotu w punkcie przecięcia promieni świetlnych po przejściu układu optycznego

Jeżeli promienie po przejściu przez soczewkę tworzą wiązkę rozbieżną, wówczas w miejscu przecięcia się przedłużeń tych promieni powstaje obraz pozorny.


udar

udaru (genitive singular)
udarowi (dative singular)
udarem (instrumental singular)
udarze (locative singular)
udarze (vocative singular)
udary (nominative plural)
udarów (genitive plural)
udarom (dative plural)
udary (accusative plural)
udarami (instrumental plural)
udarach (locative plural)
udary (vocative plural)


termodynamika

ang. thermodynamic < ang. thermo- + dynamic

termodynamiki (genitive singular)
termodynamice (dative singular)
termodynamikę (accusative singular)
termodynamiką (instrumental singular)
termodynamice (locative singular)
termodynamiko (vocative singular)

nauka zajmująca się badaniem efektów energetycznych przemian fizycznych i chemicznych

Termodynamika to mój ulubiony dział fizyki.


reaktor

reaktora (genitive singular)
reaktorowi (dative singular)
reaktorem (instrumental singular)
reaktorze (locative singular)
reaktorze (vocative singular)
reaktory (nominative plural)
reaktorów (genitive plural)
reaktorom (dative plural)
reaktory (accusative plural)
reaktorami (instrumental plural)
reaktorach (locative plural)
reaktory (vocative plural)

urządzenie do wyzwalania energii jądrowej

Jednym ze źródeł energii elektrycznej jest reaktor jądrowy.


entalpia

gr. ἐν + θάλπειν (en + thalpein) → grzać wewnątrz

entalpii (genitive singular)
entalpii (dative singular)
entalpię (accusative singular)
entalpią (instrumental singular)
entalpii (locative singular)
entalpio (vocative singular)

jedna z funkcji stanu, miara ilości energii zawartej w układzie pod stałym ciśnieniem

Entalpia jest jedną z funkcji stanu.


entalpia swobodna

entalpii swobodnej (genitive singular)
entalpii swobodnej (dative singular)
entalpię swobodną (accusative singular)
entalpią swobodną (instrumental singular)
entalpii swobodnej (locative singular)
entalpio swobodna (vocative singular)

jedna z funkcji stanu, zwana również funkcją Gibbsa

Wzór ten opisuje entalpię swobodną.


barwa

czes. barva < śwn. varwe (> niem. Farbe)

cecha przedmiotu, określająca, część pasma widzialnego światła jest odbijana przez przedmiot

Niebo ma niebieską barwę.


jednostka

jednostki (genitive singular)
jednostce (dative singular)
jednostkę (accusative singular)
jednostką (instrumental singular)
jednostce (locative singular)
jednostko (vocative singular)
jednostki (nominative plural)
jednostek (genitive plural)
jednostkom (dative plural)
jednostki (accusative plural)
jednostkami (instrumental plural)
jednostkach (locative plural)
jednostki (vocative plural)

zapis, w którym podawana jest dana wartość

Amper jest jednostką natężenia prądu.


ciało

ciała (nominative plural)
ciała (genitive singular)
ciał (genitive plural)
ciału (dative singular)
ciałom (dative plural)
ciała (accusative plural)
ciałem (instrumental singular)
ciałami (instrumental plural)
ciele (locative singular)
ciałach (locative plural)
ciała (vocative plural)

Gwiazda jest ciałem fizycznym.


aerodynamika

ˌaɛrɔdɨ̃ˈnãmʲika

aerodynamiki (genitive singular)
aerodynamice (dative singular)
aerodynamikę (accusative singular)
aerodynamiką (instrumental singular)
aerodynamice (locative singular)
aerodynamiko (vocative singular)

Aerodynamika zajmuje się badaniem zjawisk związanych z ruchem gazów.


światło

światła (genitive singular)
światłu (dative singular)
światłem (instrumental singular)
świetle (locative singular)
światła (nominative plural)
świateł (genitive plural)
światłom (dative plural)
światła (accusative plural)
światłami (instrumental plural)
światłach (locative plural)
światła (vocative plural)

promieniowanie elektromagnetyczne w zakresie odbieranym przez oko

To światło jest bardzo mocne.


siła

gdyby koń o swej sile wiedział, nikt by na nim nie usiedział

siły (genitive singular)
sile (dative singular)
siłę (accusative singular)
siłą (instrumental singular)
sile (locative singular)
siło (vocative singular)
siły (nominative plural)
sił (genitive plural)
siłom (dative plural)
siły (accusative plural)
siłami (instrumental plural)
siłach (locative plural)
siły (vocative plural)

wektorowa miara oddziaływań fizycznych między ciałami

Siłę oznaczamy literą F i mierzymy w niutonach.

wywierać siłę na + B. • siła + D.
zob. też siła w Wikicytatach


elektryzować

ˌɛlɛktrɨˈzɔvat͡ɕ

elektryzuję (singular first-person present)
elektryzujesz (singular second-person present)
elektryzuje (singular third-person present)
elektryzujemy (plural first-person present)
elektryzujecie (plural second-person present)
elektryzują (plural third-person present)
elektryzowałem (singular first-person past masculine)
elektryzowałeś (singular second-person past masculine)
elektryzował (singular third-person past masculine)
elektryzowaliśmy (plural first-person past masculine)
elektryzowaliście (plural second-person past masculine)
elektryzowali (plural third-person past masculine)
elektryzowałam (singular first-person past feminine)
elektryzowałaś (singular second-person past feminine)
elektryzowała (singular third-person past feminine)
elektryzowałyśmy (plural first-person past feminine neuter)
elektryzowałyście (plural second-person past feminine neuter)
elektryzowały (plural third-person past feminine neuter)
elektryzowałom (singular first-person past neuter potential rare)
elektryzowałoś (singular second-person past neuter potential rare)
elektryzowało (singular third-person past neuter)
niech elektryzuję (singular first-person imperative)
elektryzuj (singular second-person imperative)
niech elektryzuje (singular third-person imperative)
elektryzujmy (plural first-person imperative)
elektryzujcie (plural second-person imperative)
niech elektryzują (plural third-person imperative)
będę elektryzował (singular first-person future masculine)
będę elektryzować (singular first-person future masculine)
będziesz elektryzował (singular second-person future masculine)
będziesz elektryzować (singular second-person future masculine)
będzie elektryzował (singular third-person future masculine)
będzie elektryzować (singular third-person future masculine)
będziemy elektryzowali (plural first-person future masculine)
będziemy elektryzować (plural first-person future masculine)
będziecie elektryzowali (plural second-person future masculine)
będziecie elektryzować (plural second-person future masculine)
będą elektryzowali (plural third-person future masculine)
będą elektryzować (plural third-person future masculine)
będę elektryzowała (singular first-person future feminine)
będę elektryzować (singular first-person future feminine)
będziesz elektryzowała (singular second-person future feminine)
będziesz elektryzować (singular second-person future feminine)
będzie elektryzowała (singular third-person future feminine)
będzie elektryzować (singular third-person future feminine)
będziemy elektryzowały (plural first-person future feminine neuter)
będziemy elektryzować (plural first-person future feminine neuter)
będziecie elektryzowały (plural second-person future feminine neuter)
będziecie elektryzować (plural second-person future feminine neuter)
będą elektryzowały (plural third-person future feminine neuter)
będą elektryzować (plural third-person future feminine neuter)
będę elektryzowało (singular first-person future neuter potential rare)
będę elektryzować (singular first-person future neuter potential rare)
będziesz elektryzowało (singular second-person future neuter potential rare)
będziesz elektryzować (singular second-person future neuter potential rare)
będzie elektryzowało (singular third-person future neuter)
będzie elektryzować (singular third-person future neuter)
elektryzowałem był (singular first-person pluperfect masculine)
elektryzowałeś był (singular second-person pluperfect masculine)
elektryzował był (singular third-person pluperfect masculine)
elektryzowaliśmy byli (plural first-person pluperfect masculine)
elektryzowaliście byli (plural second-person pluperfect masculine)
elektryzowali byli (plural third-person pluperfect masculine)
elektryzowałam była (singular first-person pluperfect feminine)
elektryzowałaś była (singular second-person pluperfect feminine)
elektryzowała była (singular third-person pluperfect feminine)
elektryzowałyśmy były (plural first-person pluperfect feminine neuter)
elektryzowałyście były (plural second-person pluperfect feminine neuter)
elektryzowały były (plural third-person pluperfect feminine neuter)
elektryzowałom było (singular first-person pluperfect neuter potential rare)
elektryzowałoś było (singular second-person pluperfect neuter potential rare)
elektryzowało było (singular third-person pluperfect neuter)
elektryzowano (singular plural first-person second-person third-person impersonal past)
elektryzowałbym (singular first-person conditional masculine)
byłbym elektryzował (singular first-person conditional masculine)
elektryzowałbyś (singular second-person conditional masculine)
byłbyś elektryzował (singular second-person conditional masculine)
elektryzowałby (singular third-person conditional masculine)
byłby elektryzował (singular third-person conditional masculine)
elektryzowalibyśmy (plural first-person conditional masculine)
bylibyśmy elektryzowali (plural first-person conditional masculine)
elektryzowalibyście (plural second-person conditional masculine)
bylibyście elektryzowali (plural second-person conditional masculine)
elektryzowaliby (plural third-person conditional masculine)
byliby elektryzowali (plural third-person conditional masculine)
elektryzowałabym (singular first-person conditional feminine)
byłabym elektryzowała (singular first-person conditional feminine)
elektryzowałabyś (singular second-person conditional feminine)
byłabyś elektryzowała (singular second-person conditional feminine)
elektryzowałaby (singular third-person conditional feminine)
byłaby elektryzowała (singular third-person conditional feminine)
elektryzowałybyśmy (plural first-person conditional feminine neuter)
byłybyśmy elektryzowały (plural first-person conditional feminine neuter)
elektryzowałybyście (plural second-person conditional feminine neuter)
byłybyście elektryzowały (plural second-person conditional feminine neuter)
elektryzowałyby (plural third-person conditional feminine neuter)
byłyby elektryzowały (plural third-person conditional feminine neuter)
elektryzowałobym (singular first-person conditional neuter potential rare)
byłobym elektryzowało (singular first-person conditional neuter potential rare)
elektryzowałobyś (singular second-person conditional neuter potential rare)
byłobyś elektryzowało (singular second-person conditional neuter potential rare)
elektryzowałoby (singular third-person conditional neuter)
byłoby elektryzowało (singular third-person conditional neuter)
elektryzujący (singular plural first-person second-person third-person active participle masculine)
nieelektryzujący (singular plural first-person second-person third-person active participle masculine)
elektryzująca (singular first-person second-person third-person active participle feminine)
nieelektryzująca (singular first-person second-person third-person active participle feminine)
elektryzujące (plural first-person second-person third-person active participle feminine neuter)
nieelektryzujące (plural first-person second-person third-person active participle feminine neuter)
elektryzujące (singular first-person second-person third-person active participle neuter)
nieelektryzujące (singular first-person second-person third-person active participle neuter)
elektryzowany (singular first-person second-person third-person passive participle masculine)
nieelektryzowany (singular first-person second-person third-person passive participle masculine)
elektryzowani (plural first-person second-person third-person passive participle masculine)
nieelektryzowani (plural first-person second-person third-person passive participle masculine)
elektryzowana (singular first-person second-person third-person passive participle feminine)
nieelektryzowana (singular first-person second-person third-person passive participle feminine)
elektryzowane (plural first-person second-person third-person passive participle feminine neuter)
nieelektryzowane (plural first-person second-person third-person passive participle feminine neuter)
elektryzowane (singular first-person second-person third-person passive participle neuter)
nieelektryzowane (singular first-person second-person third-person passive participle neuter)
elektryzując (singular plural first-person second-person third-person contemporary adverbial participle)
nie elektryzując (singular plural first-person second-person third-person contemporary adverbial participle)
elektryzowanie (singular plural first-person second-person third-person gerund)
nieelektryzowanie (singular plural first-person second-person third-person gerund)

nadawać czemuś ładunek elektryczny (zwykle przez pocieranie)

W tym doświadczeniu pokażę, jak elektryzuje się kawałek bursztynu.


elektryzować

ˌɛlɛktrɨˈzɔvat͡ɕ

elektryzować się (singular plural first-person second-person third-person infinitive)
elektryzuję się (singular first-person present)
elektryzujesz się (singular second-person present)
elektryzuje się (singular third-person present)
elektryzujemy się (plural first-person present)
elektryzujecie się (plural second-person present)
elektryzują się (plural third-person present)
elektryzowałem się (singular first-person past masculine)
elektryzowałeś się (singular second-person past masculine)
elektryzował się (singular third-person past masculine)
elektryzowaliśmy się (plural first-person past masculine)
elektryzowaliście się (plural second-person past masculine)
elektryzowali się (plural third-person past masculine)
elektryzowałam się (singular first-person past feminine)
elektryzowałaś się (singular second-person past feminine)
elektryzowała się (singular third-person past feminine)
elektryzowałyśmy się (plural first-person past feminine neuter)
elektryzowałyście się (plural second-person past feminine neuter)
elektryzowały się (plural third-person past feminine neuter)
elektryzowałom się (singular first-person past neuter potential rare)
elektryzowałoś się (singular second-person past neuter potential rare)
elektryzowało się (singular third-person past neuter)
niech się elektryzuję (singular first-person imperative)
elektryzuj się (singular second-person imperative)
niech się elektryzuje (singular third-person imperative)
elektryzujmy się (plural first-person imperative)
elektryzujcie się (plural second-person imperative)
niech się elektryzują (plural third-person imperative)
będę się elektryzował (singular first-person future masculine)
będę się elektryzować (singular first-person future masculine)
będziesz się elektryzował (singular second-person future masculine)
będziesz się elektryzować (singular second-person future masculine)
będzie się elektryzował (singular third-person future masculine)
będzie się elektryzować (singular third-person future masculine)
będziemy się elektryzowali (plural first-person future masculine)
będziemy się elektryzować (plural first-person future masculine)
będziecie się elektryzowali (plural second-person future masculine)
będziecie się elektryzować (plural second-person future masculine)
będą się elektryzowali (plural third-person future masculine)
będą się elektryzować (plural third-person future masculine)
będę się elektryzowała (singular first-person future feminine)
będę się elektryzować (singular first-person future feminine)
będziesz się elektryzowała (singular second-person future feminine)
będziesz się elektryzować (singular second-person future feminine)
będzie się elektryzowała (singular third-person future feminine)
będzie się elektryzować (singular third-person future feminine)
będziemy się elektryzowały (plural first-person future feminine neuter)
będziemy się elektryzować (plural first-person future feminine neuter)
będziecie się elektryzowały (plural second-person future feminine neuter)
będziecie się elektryzować (plural second-person future feminine neuter)
będą się elektryzowały (plural third-person future feminine neuter)
będą się elektryzować (plural third-person future feminine neuter)
będę się elektryzowało (singular first-person future neuter potential rare)
będę się elektryzować (singular first-person future neuter potential rare)
będziesz się elektryzowało (singular second-person future neuter potential rare)
będziesz się elektryzować (singular second-person future neuter potential rare)
będzie się elektryzowało (singular third-person future neuter)
będzie się elektryzować (singular third-person future neuter)
elektryzowałem się był (singular first-person pluperfect masculine)
elektryzowałeś się był (singular second-person pluperfect masculine)
elektryzował się był (singular third-person pluperfect masculine)
elektryzowaliśmy się byli (plural first-person pluperfect masculine)
elektryzowaliście się byli (plural second-person pluperfect masculine)
elektryzowali się byli (plural third-person pluperfect masculine)
elektryzowałam się była (singular first-person pluperfect feminine)
elektryzowałaś się była (singular second-person pluperfect feminine)
elektryzowała się była (singular third-person pluperfect feminine)
elektryzowałyśmy się były (plural first-person pluperfect feminine neuter)
elektryzowałyście się były (plural second-person pluperfect feminine neuter)
elektryzowały się były (plural third-person pluperfect feminine neuter)
elektryzowałom się było (singular first-person pluperfect neuter potential rare)
elektryzowałoś się było (singular second-person pluperfect neuter potential rare)
elektryzowało się było (singular third-person pluperfect neuter)
elektryzowano się (singular plural first-person second-person third-person impersonal past)
elektryzowałbym się (singular first-person conditional masculine)
byłbym się elektryzował (singular first-person conditional masculine)
elektryzowałbyś się (singular second-person conditional masculine)
byłbyś się elektryzował (singular second-person conditional masculine)
elektryzowałby się (singular third-person conditional masculine)
byłby się elektryzował (singular third-person conditional masculine)
elektryzowalibyśmy się (plural first-person conditional masculine)
bylibyśmy się elektryzowali (plural first-person conditional masculine)
elektryzowalibyście się (plural second-person conditional masculine)
bylibyście się elektryzowali (plural second-person conditional masculine)
elektryzowaliby się (plural third-person conditional masculine)
byliby się elektryzowali (plural third-person conditional masculine)
elektryzowałabym się (singular first-person conditional feminine)
byłabym się elektryzowała (singular first-person conditional feminine)
elektryzowałabyś się (singular second-person conditional feminine)
byłabyś się elektryzowała (singular second-person conditional feminine)
elektryzowałaby się (singular third-person conditional feminine)
byłaby się elektryzowała (singular third-person conditional feminine)
elektryzowałybyśmy się (plural first-person conditional feminine neuter)
byłybyśmy się elektryzowały (plural first-person conditional feminine neuter)
elektryzowałybyście się (plural second-person conditional feminine neuter)
byłybyście się elektryzowały (plural second-person conditional feminine neuter)
elektryzowałyby się (plural third-person conditional feminine neuter)
byłyby się elektryzowały (plural third-person conditional feminine neuter)
elektryzowałobym się (singular first-person conditional neuter potential rare)
byłobym się elektryzowało (singular first-person conditional neuter potential rare)
elektryzowałobyś się (singular second-person conditional neuter potential rare)
byłobyś się elektryzowało (singular second-person conditional neuter potential rare)
elektryzowałoby się (singular third-person conditional neuter)
byłoby się elektryzowało (singular third-person conditional neuter)
elektryzujący się (singular plural first-person second-person third-person active participle masculine)
nieelektryzujący się (singular plural first-person second-person third-person active participle masculine)
elektryzująca się (singular first-person second-person third-person active participle feminine)
nieelektryzująca się (singular first-person second-person third-person active participle feminine)
elektryzujące się (plural first-person second-person third-person active participle feminine neuter)
nieelektryzujące się (plural first-person second-person third-person active participle feminine neuter)
elektryzujące się (singular first-person second-person third-person active participle neuter)
nieelektryzujące się (singular first-person second-person third-person active participle neuter)
elektryzowany (singular first-person second-person third-person passive participle masculine)
nieelektryzowany (singular first-person second-person third-person passive participle masculine)
elektryzowani (plural first-person second-person third-person passive participle masculine)
nieelektryzowani (plural first-person second-person third-person passive participle masculine)
elektryzowana (singular first-person second-person third-person passive participle feminine)
nieelektryzowana (singular first-person second-person third-person passive participle feminine)
elektryzowane (plural first-person second-person third-person passive participle feminine neuter)
nieelektryzowane (plural first-person second-person third-person passive participle feminine neuter)
elektryzowane (singular first-person second-person third-person passive participle neuter)
nieelektryzowane (singular first-person second-person third-person passive participle neuter)
elektryzując się (singular plural first-person second-person third-person contemporary adverbial participle)
nie elektryzując się (singular plural first-person second-person third-person contemporary adverbial participle)
elektryzowanie się (singular plural first-person second-person third-person gerund)
nieelektryzowanie się (singular plural first-person second-person third-person gerund)


napięcie

naˈpʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɛ

napʹi ̯ė̃ńće

różnica potencjałów pola elektrycznego; potencjał takiego pola względem Ziemi lub innego znanego punktu odniesienia

Jednostką napięcia w układzie SI jest wolt.


okres

okresu (genitive singular)
okresowi (dative singular)
okresem (instrumental singular)
okresie (locative singular)
okresie (vocative singular)
okresy (nominative plural)
okresów (genitive plural)
okresom (dative plural)
okresy (accusative plural)
okresami (instrumental plural)
okresach (locative plural)
okresy (vocative plural)

czas, po którym jakieś zjawisko się powtarza; czas trwania jakiegoś zjawiska, po którym się ono powtórzy

Okres obiegu Ziemi wokół Słońca wynosi 365 (= trzysta sześćdziesiąt pięć) dni.

wyrażenie „okres czasu” jest niepoprawne.


inercja

franc. inertie < łac. inertia (przedrostek iners oznacza niezgrabny, opieszały, słaby; końcówka -ers od ars, które oznacza sztukę)

inercji (genitive singular)
inercji (dative singular)
inercję (accusative singular)
inercją (instrumental singular)
inercji (locative singular)
inercjo (vocative singular)


koma

(1.1) śr.łac. coma < gr. κῶμα (kṓma) → głęboki sen, śpiączka

(1.2-5) niem. Komma → przecinek < gr. κόμμα (kómma)

komy (genitive singular)
komie (dative singular)
komę (accusative singular)
komą (instrumental singular)
komie (locative singular)
komo (vocative singular)
komy (nominative plural)
kom (genitive plural)
komom (dative plural)
komy (accusative plural)
komami (instrumental plural)
komach (locative plural)
komy (vocative plural)


stopień

stopnia (genitive singular)
stopniowi (dative singular)
stopniem (instrumental singular)
stopniu (locative singular)
stopniu (vocative singular)
stopnie (nominative plural)
stopni (genitive plural)
stopniom (dative plural)
stopnie (accusative plural)
stopniami (instrumental plural)
stopniach (locative plural)
stopnie (vocative plural)

Woda wrze przy stu stopniach.


wat

wata (genitive singular)
watowi (dative singular)
watem (instrumental singular)
wacie (locative singular)
wacie (vocative singular)
waty (nominative plural)
watów (genitive plural)
watom (dative plural)
waty (accusative plural)
watami (instrumental plural)
watach (locative plural)
waty (vocative plural)

jednostka mocy w układzie SI odpowiadająca pracy 1 dżula wykonywanej w czasie 1 sekundy

Do takich zastosowań wystarczy laser o mocy pół wata.


absolutny

łac. absolutus → zupełny, bezwzględny
źródłosłów dla ros. абсолютный

absolutna (nominative singular feminine)
absolutne (nominative singular neuter)
absolutni (nominative plural masculine)
absolutne (nominative plural nonvirile)
absolutnego (genitive singular masculine animate inanimate)
absolutnej (genitive singular feminine)
absolutnego (genitive singular neuter)
absolutnych (genitive plural masculine nonvirile)
absolutnemu (dative singular masculine animate inanimate)
absolutnej (dative singular feminine)
absolutnemu (dative singular neuter)
absolutnym (dative plural masculine nonvirile)
absolutnego (accusative singular masculine animate)
absolutną (accusative singular feminine)
absolutne (accusative singular neuter)
absolutnych (accusative plural masculine)
absolutne (accusative plural nonvirile)
absolutnym (instrumental singular masculine animate inanimate)
absolutną (instrumental singular feminine)
absolutnym (instrumental singular neuter)
absolutnymi (instrumental plural masculine nonvirile)
absolutnym (locative singular masculine animate inanimate)
absolutnej (locative singular feminine)
absolutnym (locative singular neuter)
absolutnych (locative plural masculine nonvirile)
absolutna (vocative singular feminine)
absolutne (vocative singular neuter)
absolutni (vocative plural masculine)
absolutne (vocative plural nonvirile)

o temperaturze: wyrażona w skali Kelvina


hektar

hektara (genitive singular)
hektarowi (dative singular)
hektarem (instrumental singular)
hektarze (locative singular)
hektarze (vocative singular)
hektary (nominative plural)
hektarów (genitive plural)
hektarom (dative plural)
hektary (accusative plural)
hektarami (instrumental plural)
hektarach (locative plural)
hektary (vocative plural)

jednostka powierzchni równa stu arom (10 000 metrów kwadratowych)

To pole ma trzy hektary.


biegun

bieguny (nominative plural)
bieguna (genitive singular)
biegunów (genitive plural)
biegunowi (dative singular)
biegunom (dative plural)
bieguny (accusative plural)
biegunem (instrumental singular)
biegunami (instrumental plural)
biegunie (locative singular)
biegunach (locative plural)
biegunie (vocative singular)
bieguny (vocative plural)

Bieguny przeciwne przyciągają się.


hydrostatyka

gr. ὕδωρ + στατικός (hydōr + statikós) → woda + statyka

hydrostatyki (genitive singular)
hydrostatyce (dative singular)
hydrostatykę (accusative singular)
hydrostatyką (instrumental singular)
hydrostatyce (locative singular)
hydrostatyko (vocative singular)

nauka zajmująca się cieczami w stanie spoczynku lub bezwładności

Takimi przypadkami zajmuje się hydrostatyka.


ciśnienie

t͡ɕiɕˈɲɛ̇̃ɲɛ

ciśnienia (nominative plural)
ciśnienia (genitive singular)
ciśnień (genitive plural)
ciśnieniu (dative singular)
ciśnieniom (dative plural)
ciśnienia (accusative plural)
ciśnieniem (instrumental singular)
ciśnieniami (instrumental plural)
ciśnieniu (locative singular)
ciśnieniach (locative plural)
ciśnienia (vocative plural)

stosunek siły do powierzchni, na którą działa

W zbiorniku panuje duże ciśnienie.


fot

franc. phot, nazwa ukuta w 1921 roku przez francuskiego inżyniera André Blondela, końcowo od gr. φῶς, φωτός (phôs, phōtós, → światło)

fota (genitive singular)
fotowi (dative singular)
fota (accusative singular)
fotem (instrumental singular)
focie (locative singular)
focie (vocative singular)
foty (nominative plural)
fotów (genitive plural)
fotom (dative plural)
foty (accusative plural)
fotami (instrumental plural)
fotach (locative plural)
foty (vocative plural)

jednostka natężenia światła w układzie CGS, równa jednemu lumenowi na centymetr kwadratowy i równoważna 10 000 luksów

, „Postępy Astronomii” 1957, vol. 5, nr 1..


wartość

wartości (genitive singular)
wartości (dative singular)
wartością (instrumental singular)
wartości (locative singular)
wartości (vocative singular)
wartości (nominative plural)
wartości (genitive plural)
wartościom (dative plural)
wartości (accusative plural)
wartościami (instrumental plural)
wartościach (locative plural)
wartości (vocative plural)

liczba wyrażająca daną wielkość fizyczną lub będąca wynikiem wyrażenia matematycznego

Pi ma wartość stałą.

Znajdź trójmian kwadratowy wiedząc, że x=1 przybiera wartość 0.

Wykres przedstawia różnicę między wartością obliczoną, a wartością zmierzoną.


fuzja

reakcja, której głównym efektem jest połączenie dwóch jąder atomowych w jedno cięższe


masa

masy (genitive singular)
masie (dative singular)
masę (accusative singular)
masą (instrumental singular)
masie (locative singular)
maso (vocative singular)
masy (nominative plural)
mas (genitive plural)
masom (dative plural)
masy (accusative plural)
masami (instrumental plural)
masach (locative plural)
masy (vocative plural)

podstawowa wielkość fizyczna określająca ilość materii

Masa nie jest tym samym co ciężar.


gradient

(1.1-2) łac. gradiens < łac. gradi → iść, kroczyć

gradientu (genitive singular)
gradientowi (dative singular)
gradientem (instrumental singular)
gradiencie (locative singular)
gradiencie (vocative singular)
gradienty (nominative plural)
gradientów (genitive plural)
gradientom (dative plural)
gradienty (accusative plural)
gradientami (instrumental plural)
gradientach (locative plural)
gradienty (vocative plural)

wektor o kierunku i zwrocie zgodnym z kierunkiem wzrostu funkcji i wartości proporcjonalnej do szybkości wzrostu

Gradient jest operatorem różniczkowym.


niuton

(1.1) od nazwiska angielskiego uczonego Isaaca Newtona

niutona (genitive singular)
niutonowi (dative singular)
niutonem (instrumental singular)
niutonie (locative singular)
niutonie (vocative singular)
niutony (nominative plural)
niutonów (genitive plural)
niutonom (dative plural)
niutony (accusative plural)
niutonami (instrumental plural)
niutonach (locative plural)
niutony (vocative plural)


stały

o stanie skupienia: taki, w którym cząsteczki, atomy i jony nie wykazują ruchu postępowego, choć mogą wibrować


strzałka

strzałki (genitive singular)
strzałce (dative singular)
strzałkę (accusative singular)
strzałką (instrumental singular)
strzałce (locative singular)
strzałko (vocative singular)
strzałki (nominative plural)
strzałek (genitive plural)
strzałkom (dative plural)
strzałki (accusative plural)
strzałkami (instrumental plural)
strzałkach (locative plural)
strzałki (vocative plural)


długość

długości (genitive singular)
długości (dative singular)
długością (instrumental singular)
długości (locative singular)
długości (vocative singular)
długości (nominative plural)
długości (genitive plural)
długościom (dative plural)
długości (accusative plural)
długościami (instrumental plural)
długościach (locative plural)
długości (vocative plural)

miara odległości między dwoma punktami liczona w linii prostej albo po krzywej

Sznurek długości metra zmieści się w kieszeni.

o fali: najmniejsza odległość między dwoma punktami o tej samej fazie drgań


pond

jednostka siły odpowiadająca jednemu gramowi


fermion

fermionu (genitive singular)
fermionowi (dative singular)
fermionem (instrumental singular)
fermionie (locative singular)
fermionie (vocative singular)
fermiony (nominative plural)
fermionów (genitive plural)
fermionom (dative plural)
fermiony (accusative plural)
fermionami (instrumental plural)
fermionach (locative plural)
fermiony (vocative plural)

Fermiony, w odróżnieniu od bozonów, posiadają spin połówkowy.


foton

gr. φως, φοτος → światło

fotonu (genitive singular)
fotonowi (dative singular)
fotonem (instrumental singular)
fotonie (locative singular)
fotonie (vocative singular)
fotony (nominative plural)
fotonów (genitive plural)
fotonom (dative plural)
fotony (accusative plural)
fotonami (instrumental plural)
fotonach (locative plural)
fotony (vocative plural)

cząstka elementarna o zerowej masie spoczynkowej i ładunku, kwant oddziaływania elektromagnetycznego

Foton przenosi oddziaływanie elektromagnetyczne.


funkcja stanu

funkcja zależna wyłącznie od stanu układu

Energia swobodna jest przykładem funkcji stanu.


kilo-

pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczający jednostki miary tysiąc razy większe od podstawowych


mikro-

zobacz słowa zaczynające się od „mikro-”

pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczający jednostki milion razy mniejsze od podstawowych

mikroamper • mikrogram • mikrolitr • mikrometr • mikromilimetr

zobacz też: jokto- • zepto- • atto- • femto- • piko- • nano- • mikro- • mili- • centy- • decy- • deka- • hekto- • kilo- • mega- • giga- • tera- • peta- • eksa- • zetta- • jotta-


harmonika

gr. harmonia – spojenie, łącze, związek, zgoda, od harmós – spojenie, przegub

harmoniki (nominative plural)
harmoniki (genitive singular)
harmonik (genitive plural)
harmonice (dative singular)
harmonikom (dative plural)
harmonikę (accusative singular)
harmoniki (accusative plural)
harmoniką (instrumental singular)
harmonikami (instrumental plural)
harmonice (locative singular)
harmonikach (locative plural)
harmoniko (vocative singular)
harmoniki (vocative plural)

Harmoniki są używane do opisu drgań.


temperatura pokojowa

temperatury pokojowe (nominative plural)
temperatury pokojowej (genitive singular)
temperatur pokojowych (genitive plural)
temperaturze pokojowej (dative singular)
temperaturom pokojowym (dative plural)
temperaturę pokojową (accusative singular)
temperatury pokojowe (accusative plural)
temperaturą pokojową (instrumental singular)
temperaturami pokojowymi (instrumental plural)
temperaturze pokojowej (locative singular)
temperaturach pokojowych (locative plural)
temperaturo pokojowa (vocative singular)
temperatury pokojowe (vocative plural)

temperatura około dwudziestu pięciu stopni Celsjusza

To doświadczenie chemiczne należy wykonywać w temperaturze pokojowej.

W przypadku wina czerwonego używa się często do dziś określenia: temperatura pokojowa – określenia tyleż ogólnikowego i nieprecyzyjnego, co błędnego. Dla nikogo bowiem temperatura 18℃ nie jest temperaturą domową


atmosfera

franc. atmosphère < gr. ἀτμός + σφαῖρα → para + kula, sfera

atmosfery (genitive singular)
atmosferze (dative singular)
atmosferę (accusative singular)
atmosferą (instrumental singular)
atmosferze (locative singular)
atmosfero (vocative singular)
atmosfery (nominative plural)
atmosfer (genitive plural)
atmosferom (dative plural)
atmosfery (accusative plural)
atmosferami (instrumental plural)
atmosferach (locative plural)
atmosfery (vocative plural)


zapach

zapachu (genitive singular)
zapachowi (dative singular)
zapachem (instrumental singular)
zapachu (locative singular)
zapachu (vocative singular)
zapachy (nominative plural)
zapachów (genitive plural)
zapachom (dative plural)
zapachy (accusative plural)
zapachami (instrumental plural)
zapachach (locative plural)
zapachy (vocative plural)

jedna z liczb kwantowych przypisywanych kwarkom i leptonom


jądro

jądra (genitive singular)
jądru (dative singular)
jądrem (instrumental singular)
jądrze (locative singular)
jądra (nominative plural)
jąder (genitive plural)
jądrom (dative plural)
jądra (accusative plural)
jądrami (instrumental plural)
jądrach (locative plural)
jądra (vocative plural)

Gdyby atom był tak wielki jak jedna katedra, jądro byłoby małe jak mucha.


swobodny

o elektronie znajdujący się poza atomem lub tylko luźno z nim związany


szybkość

szybkości (genitive singular)
szybkości (dative singular)
szybkością (instrumental singular)
szybkości (locative singular)
szybkości (vocative singular)
szybkości (nominative plural)
szybkości (genitive plural)
szybkościom (dative plural)
szybkości (accusative plural)
szybkościami (instrumental plural)
szybkościach (locative plural)
szybkości (vocative plural)

wartość skalarna charakteryzująca ruch i prędkość


brana

(w teorii strun) punkty zamocowania strun


kompresja

łac. compressio (ściśnięcie), compressor (ściskający)

kompresji (genitive singular)
kompresji (dative singular)
kompresję (accusative singular)
kompresją (instrumental singular)
kompresji (locative singular)
kompresjo (vocative singular)
kompresje (nominative plural)
kompresji (genitive plural)
kompresyj (genitive plural obsolete)
kompresjom (dative plural)
kompresje (accusative plural)
kompresjami (instrumental plural)
kompresjach (locative plural)
kompresje (vocative plural)

zagęszczenie, sprężenie czegoś, zmniejszenie, redukcja zajmowanej przez coś przestrzeni

Kompresja gazów jest jedną z metod skraplania.


przestrzeń

przestrzeni (genitive singular)
przestrzeni (dative singular)
przestrzenią (instrumental singular)
przestrzeni (locative singular)
przestrzeni (vocative singular)
przestrzenie (nominative plural)
przestrzeni (genitive plural)
przestrzeniom (dative plural)
przestrzenie (accusative plural)
przestrzeniami (instrumental plural)
przestrzeniach (locative plural)
przestrzenie (vocative plural)

miejsce, w którym odbywają się zjawiska fizyczne

wyrażenie na przestrzeni roku (oraz odnośnie jeszcze krótszego czasu) jest niepoprawne


prąd

prądy (nominative plural)
prądu (genitive singular)
prądów (genitive plural)
prądowi (dative singular)
prądom (dative plural)
prądy (accusative plural)
prądem (instrumental singular)
prądami (instrumental plural)
prądzie (locative singular)
prądach (locative plural)
prądzie (vocative singular)
prądy (vocative plural)

Gadałam z Tomkiem na chacie i nagle wyłączyli prąd.

Kwasy mogą przewodzić prąd.


ciepło

przysłowia: chmury w lutym ku północy to są ciepła prorocy

jeżeli ciepło w dzień świętego Piotra, to zima do Wielkiejnocy potrwa

ciepła (genitive singular)
ciepłu (dative singular)
ciepłem (instrumental singular)
cieple (locative singular)

sposób przekazywania energii chaotycznego ruchu cząsteczek

Nie należy mylić ciepła z temperaturą. Ciepło tak się ma do temperatury, jak przepływ rzeki do wysokości nad poziomem morza.

ilość energii przekazywanej w ten sposób


obojętny

(1.1) zach. prasł. *obojętьnъ < prasł. *oba + *(j)ętъ + *-ьnъ

ˌɔbɔˈjɛ̃ntnɨ

obojętna (nominative singular feminine)
obojętne (nominative singular neuter)
obojętni (nominative plural masculine)
obojętne (nominative plural nonvirile)
obojętnego (genitive singular masculine animate inanimate)
obojętnej (genitive singular feminine)
obojętnego (genitive singular neuter)
obojętnych (genitive plural masculine nonvirile)
obojętnemu (dative singular masculine animate inanimate)
obojętnej (dative singular feminine)
obojętnemu (dative singular neuter)
obojętnym (dative plural masculine nonvirile)
obojętnego (accusative singular masculine animate)
obojętną (accusative singular feminine)
obojętne (accusative singular neuter)
obojętnych (accusative plural masculine)
obojętne (accusative plural nonvirile)
obojętnym (instrumental singular masculine animate inanimate)
obojętną (instrumental singular feminine)
obojętnym (instrumental singular neuter)
obojętnymi (instrumental plural masculine nonvirile)
obojętnym (locative singular masculine animate inanimate)
obojętnej (locative singular feminine)
obojętnym (locative singular neuter)
obojętnych (locative plural masculine nonvirile)
obojętna (vocative singular feminine)
obojętne (vocative singular neuter)
obojętni (vocative plural masculine)
obojętne (vocative plural nonvirile)

taki, który nie ma ładunku elektrycznego


efuzja

efuzji (genitive singular)
efuzji (dative singular)
efuzję (accusative singular)
efuzją (instrumental singular)
efuzji (locative singular)
efuzjo (vocative singular)
efuzje (nominative plural)
efuzji (genitive plural)
efuzjom (dative plural)
efuzje (accusative plural)
efuzjami (instrumental plural)
efuzjach (locative plural)
efuzje (vocative plural)

wypływ gazu lub cieczy przez bardzo mały otwór


impuls

impulsy (nominative plural)
impulsu (genitive singular)
impulsów (genitive plural)
impulsowi (dative singular)
impulsom (dative plural)
impulsy (accusative plural)
impulsem (instrumental singular)
impulsami (instrumental plural)
impulsie (locative singular)
impulsach (locative plural)
impulsie (vocative singular)
impulsy (vocative plural)

zmiana wielkości trwająca w bardzo krótkim czasie

Szybkość może być sterowana poprzez modulację szerokości impulsów (MSI).


laserować

(1.1) niem. lasieren z łac. lazurium
(1.2,3) pol. laser

laseruję (singular first-person present)
laserujesz (singular second-person present)
laseruje (singular third-person present)
laserujemy (plural first-person present)
laserujecie (plural second-person present)
laserują (plural third-person present)
laserowałem (singular first-person past masculine)
laserowałeś (singular second-person past masculine)
laserował (singular third-person past masculine)
laserowaliśmy (plural first-person past masculine)
laserowaliście (plural second-person past masculine)
laserowali (plural third-person past masculine)
laserowałam (singular first-person past feminine)
laserowałaś (singular second-person past feminine)
laserowała (singular third-person past feminine)
laserowałyśmy (plural first-person past feminine neuter)
laserowałyście (plural second-person past feminine neuter)
laserowały (plural third-person past feminine neuter)
laserowałom (singular first-person past neuter potential rare)
laserowałoś (singular second-person past neuter potential rare)
laserowało (singular third-person past neuter)
niech laseruję (singular first-person imperative)
laseruj (singular second-person imperative)
niech laseruje (singular third-person imperative)
laserujmy (plural first-person imperative)
laserujcie (plural second-person imperative)
niech laserują (plural third-person imperative)
będę laserował (singular first-person future masculine)
będę laserować (singular first-person future masculine)
będziesz laserował (singular second-person future masculine)
będziesz laserować (singular second-person future masculine)
będzie laserował (singular third-person future masculine)
będzie laserować (singular third-person future masculine)
będziemy laserowali (plural first-person future masculine)
będziemy laserować (plural first-person future masculine)
będziecie laserowali (plural second-person future masculine)
będziecie laserować (plural second-person future masculine)
będą laserowali (plural third-person future masculine)
będą laserować (plural third-person future masculine)
będę laserowała (singular first-person future feminine)
będę laserować (singular first-person future feminine)
będziesz laserowała (singular second-person future feminine)
będziesz laserować (singular second-person future feminine)
będzie laserowała (singular third-person future feminine)
będzie laserować (singular third-person future feminine)
będziemy laserowały (plural first-person future feminine neuter)
będziemy laserować (plural first-person future feminine neuter)
będziecie laserowały (plural second-person future feminine neuter)
będziecie laserować (plural second-person future feminine neuter)
będą laserowały (plural third-person future feminine neuter)
będą laserować (plural third-person future feminine neuter)
będę laserowało (singular first-person future neuter potential rare)
będę laserować (singular first-person future neuter potential rare)
będziesz laserowało (singular second-person future neuter potential rare)
będziesz laserować (singular second-person future neuter potential rare)
będzie laserowało (singular third-person future neuter)
będzie laserować (singular third-person future neuter)
laserowałem był (singular first-person pluperfect masculine)
laserowałeś był (singular second-person pluperfect masculine)
laserował był (singular third-person pluperfect masculine)
laserowaliśmy byli (plural first-person pluperfect masculine)
laserowaliście byli (plural second-person pluperfect masculine)
laserowali byli (plural third-person pluperfect masculine)
laserowałam była (singular first-person pluperfect feminine)
laserowałaś była (singular second-person pluperfect feminine)
laserowała była (singular third-person pluperfect feminine)
laserowałyśmy były (plural first-person pluperfect feminine neuter)
laserowałyście były (plural second-person pluperfect feminine neuter)
laserowały były (plural third-person pluperfect feminine neuter)
laserowałom było (singular first-person pluperfect neuter potential rare)
laserowałoś było (singular second-person pluperfect neuter potential rare)
laserowało było (singular third-person pluperfect neuter)
laserowano (singular plural first-person second-person third-person impersonal past)
laserowałbym (singular first-person conditional masculine)
byłbym laserował (singular first-person conditional masculine)
laserowałbyś (singular second-person conditional masculine)
byłbyś laserował (singular second-person conditional masculine)
laserowałby (singular third-person conditional masculine)
byłby laserował (singular third-person conditional masculine)
laserowalibyśmy (plural first-person conditional masculine)
bylibyśmy laserowali (plural first-person conditional masculine)
laserowalibyście (plural second-person conditional masculine)
bylibyście laserowali (plural second-person conditional masculine)
laserowaliby (plural third-person conditional masculine)
byliby laserowali (plural third-person conditional masculine)
laserowałabym (singular first-person conditional feminine)
byłabym laserowała (singular first-person conditional feminine)
laserowałabyś (singular second-person conditional feminine)
byłabyś laserowała (singular second-person conditional feminine)
laserowałaby (singular third-person conditional feminine)
byłaby laserowała (singular third-person conditional feminine)
laserowałybyśmy (plural first-person conditional feminine neuter)
byłybyśmy laserowały (plural first-person conditional feminine neuter)
laserowałybyście (plural second-person conditional feminine neuter)
byłybyście laserowały (plural second-person conditional feminine neuter)
laserowałyby (plural third-person conditional feminine neuter)
byłyby laserowały (plural third-person conditional feminine neuter)
laserowałobym (singular first-person conditional neuter potential rare)
byłobym laserowało (singular first-person conditional neuter potential rare)
laserowałobyś (singular second-person conditional neuter potential rare)
byłobyś laserowało (singular second-person conditional neuter potential rare)
laserowałoby (singular third-person conditional neuter)
byłoby laserowało (singular third-person conditional neuter)
laserujący (singular plural first-person second-person third-person active participle masculine)
nielaserujący (singular plural first-person second-person third-person active participle masculine)
laserująca (singular first-person second-person third-person active participle feminine)
nielaserująca (singular first-person second-person third-person active participle feminine)
laserujące (plural first-person second-person third-person active participle feminine neuter)
nielaserujące (plural first-person second-person third-person active participle feminine neuter)
laserujące (singular first-person second-person third-person active participle neuter)
nielaserujące (singular first-person second-person third-person active participle neuter)
laserowany (singular first-person second-person third-person passive participle masculine)
nielaserowany (singular first-person second-person third-person passive participle masculine)
laserowani (plural first-person second-person third-person passive participle masculine)
nielaserowani (plural first-person second-person third-person passive participle masculine)
laserowana (singular first-person second-person third-person passive participle feminine)
nielaserowana (singular first-person second-person third-person passive participle feminine)
laserowane (plural first-person second-person third-person passive participle feminine neuter)
nielaserowane (plural first-person second-person third-person passive participle feminine neuter)
laserowane (singular first-person second-person third-person passive participle neuter)
nielaserowane (singular first-person second-person third-person passive participle neuter)
laserując (singular plural first-person second-person third-person contemporary adverbial participle)
nie laserując (singular plural first-person second-person third-person contemporary adverbial participle)
laserowanie (singular plural first-person second-person third-person gerund)
nielaserowanie (singular plural first-person second-person third-person gerund)

(o laserze) wykonywać akcję laserową, świecić światłem spójnym w wyniku emisji wymuszonej


magnetyczny

ˌmaɡnɛˈtɨt͡ʃnɨ

magnetyczna (nominative singular feminine)
magnetyczne (nominative singular neuter)
magnetyczni (nominative plural masculine)
magnetyczne (nominative plural nonvirile)
magnetycznego (genitive singular masculine animate inanimate)
magnetycznej (genitive singular feminine)
magnetycznego (genitive singular neuter)
magnetycznych (genitive plural masculine nonvirile)
magnetycznemu (dative singular masculine animate inanimate)
magnetycznej (dative singular feminine)
magnetycznemu (dative singular neuter)
magnetycznym (dative plural masculine nonvirile)
magnetycznego (accusative singular masculine animate)
magnetyczną (accusative singular feminine)
magnetyczne (accusative singular neuter)
magnetycznych (accusative plural masculine)
magnetyczne (accusative plural nonvirile)
magnetycznym (instrumental singular masculine animate inanimate)
magnetyczną (instrumental singular feminine)
magnetycznym (instrumental singular neuter)
magnetycznymi (instrumental plural masculine nonvirile)
magnetycznym (locative singular masculine animate inanimate)
magnetycznej (locative singular feminine)
magnetycznym (locative singular neuter)
magnetycznych (locative plural masculine nonvirile)
magnetyczna (vocative singular feminine)
magnetyczne (vocative singular neuter)
magnetyczni (vocative plural masculine)
magnetyczne (vocative plural nonvirile)

charakteryzujący się magnetyzmem; dotyczący magnesu, magnetyzmu; mający właściwości takie jak magnes

Macie śrubokręt krzyżowy z magnetyczną końcówką?


gram

grama (genitive singular)
gramowi (dative singular)
gramem (instrumental singular)
gramie (locative singular)
gramie (vocative singular)
gramy (nominative plural)
gramów (genitive plural)
gramom (dative plural)
gramy (accusative plural)
gramami (instrumental plural)
gramach (locative plural)
gramy (vocative plural)

jednostka miary (masy), która jest równa jednej tysięcznej kilograma

Przeciętna masa trzustki wynosi od 70 do 100 gramów.

Często błędnie wyraz nie jest odmieniany w liczbie mnogiej, np. w zdaniu Poproszę 100 gram orzechów. Poprawnie w takiej sytuacji powinno się stosować wyżej wskazaną odmianę (Poproszę 100 gramów orzechów).


litr

litra (genitive singular)
litrowi (dative singular)
litrem (instrumental singular)
litrze (locative singular)
litrze (vocative singular)
litry (nominative plural)
litrów (genitive plural)
litrom (dative plural)
litry (accusative plural)
litrami (instrumental plural)
litrach (locative plural)
litry (vocative plural)

jednostka objętości, decymetr sześcienny

Ile litrów mleka daje dziennie krowa?


kwintesencja

niem. Quintessenz, franc. quintessence; śr.łac. quinta + essentia jako kalka z gr. πέμπτη + οὐσία (pémptē + ousía) → piąty + żywioł

kwintesencji (genitive singular)
kwintesencji (dative singular)
kwintesencję (accusative singular)
kwintesencją (instrumental singular)
kwintesencji (locative singular)
kwintesencjo (vocative singular)


promień

ˈprɔ̃mʲjɛ̇̃ɲ

promienia (genitive singular)
promieniowi (dative singular)
promieniem (instrumental singular)
promieniu (locative singular)
promieniu (vocative singular)
promienie (nominative plural)
promieni (genitive plural)
promieniom (dative plural)
promienie (accusative plural)
promieniami (instrumental plural)
promieniach (locative plural)
promienie (vocative plural)

strumień cząstek emitowanych przez ciała

Forma „(tych) promieniów” w dopełniaczu liczby mnogiej jest błędna; jedyną poprawną formą jest forma „promieni”.


prędkość

ˈprɛ̃ntkɔɕt͡ɕ

prędkości (genitive singular)
prędkości (dative singular)
prędkością (instrumental singular)
prędkości (locative singular)
prędkości (vocative singular)
prędkości (nominative plural)
prędkości (genitive plural)
prędkościom (dative plural)
prędkości (accusative plural)
prędkościami (instrumental plural)
prędkościach (locative plural)
prędkości (vocative plural)

wielkość wektorowa wyrażająca zmianę wektora położenia w jednostce czasu

Jeżeli na ciało nie działa żadna siła, to jego prędkość nie zmienia się.

wielkość skalarna wyrażająca przebytą drogę w jednostce czasu

Jego średnia prędkość z całego wyścigu to 203 km/h.

Przekroczenie dopuszczalnej prędkości może skończyć się mandatem.


zawrzeć

(1) za-wrzeć (kipieć)
(2) za-wrzeć (pchać)

zawrę (singular first-person future)
zawrzesz (singular second-person future)
zawrze (singular third-person future)
zawrzemy (plural first-person future)
zawrzecie (plural second-person future)
zawrą (plural third-person future)
zawrzałem (singular first-person past masculine)
zawrzałeś (singular second-person past masculine)
zawrzał (singular third-person past masculine)
zawrzeliśmy (plural first-person past masculine)
zawrzeliście (plural second-person past masculine)
zawrzeli (plural third-person past masculine)
zawrzałam (singular first-person past feminine)
zawrzałaś (singular second-person past feminine)
zawrzała (singular third-person past feminine)
zawrzałyśmy (plural first-person past feminine neuter)
zawrzałyście (plural second-person past feminine neuter)
zawrzały (plural third-person past feminine neuter)
zawrzałom (singular first-person past neuter potential rare)
zawrzałoś (singular second-person past neuter potential rare)
zawrzało (singular third-person past neuter)
niech zawrę (singular first-person imperative)
zawrzyj (singular second-person imperative)
niech zawrze (singular third-person imperative)
zawrzyjmy (plural first-person imperative)
zawrzyjcie (plural second-person imperative)
niech zawrą (plural third-person imperative)
zawrzany (singular first-person second-person third-person past participle masculine)
niezawrzany (singular first-person second-person third-person past participle masculine)
zawrzeni (plural first-person second-person third-person past participle masculine)
niezawrzeni (plural first-person second-person third-person past participle masculine)
zawrzana (singular first-person second-person third-person past participle feminine)
niezawrzana (singular first-person second-person third-person past participle feminine)
zawrzane (plural first-person second-person third-person past participle feminine neuter)
niezawrzane (plural first-person second-person third-person past participle feminine neuter)
zawrzane (singular first-person second-person third-person past participle neuter)
niezawrzane (singular first-person second-person third-person past participle neuter)
zawrzawszy (singular plural first-person second-person third-person anterior adverbial participle)
zawrzenie (singular plural first-person second-person third-person gerund)
niezawrzenie (singular plural first-person second-person third-person gerund)
zawrzałem był (singular first-person pluperfect masculine)
zawrzałeś był (singular second-person pluperfect masculine)
zawrzał był (singular third-person pluperfect masculine)
zawrzeliśmy byli (plural first-person pluperfect masculine)
zawrzeliście byli (plural second-person pluperfect masculine)
zawrzeli byli (plural third-person pluperfect masculine)
zawrzałam była (singular first-person pluperfect feminine)
zawrzałaś była (singular second-person pluperfect feminine)
zawrzała była (singular third-person pluperfect feminine)
zawrzałyśmy były (plural first-person pluperfect feminine neuter)
zawrzałyście były (plural second-person pluperfect feminine neuter)
zawrzały były (plural third-person pluperfect feminine neuter)
zawrzałom było (singular first-person pluperfect neuter potential rare)
zawrzałoś było (singular second-person pluperfect neuter potential rare)
zawrzało było (singular third-person pluperfect neuter)
zawrzano (singular plural first-person second-person third-person impersonal past)
zawrzałbym (singular first-person conditional masculine)
byłbym zawrzał (singular first-person conditional masculine)
zawrzałbyś (singular second-person conditional masculine)
byłbyś zawrzał (singular second-person conditional masculine)
zawrzałby (singular third-person conditional masculine)
byłby zawrzał (singular third-person conditional masculine)
zawrzelibyśmy (plural first-person conditional masculine)
bylibyśmy zawrzeli (plural first-person conditional masculine)
zawrzelibyście (plural second-person conditional masculine)
bylibyście zawrzeli (plural second-person conditional masculine)
zawrzeliby (plural third-person conditional masculine)
byliby zawrzeli (plural third-person conditional masculine)
zawrzałabym (singular first-person conditional feminine)
byłabym zawrzała (singular first-person conditional feminine)
zawrzałabyś (singular second-person conditional feminine)
byłabyś zawrzała (singular second-person conditional feminine)
zawrzałaby (singular third-person conditional feminine)
byłaby zawrzała (singular third-person conditional feminine)
zawrzałybyśmy (plural first-person conditional feminine neuter)
byłybyśmy zawrzały (plural first-person conditional feminine neuter)
zawrzałybyście (plural second-person conditional feminine neuter)
byłybyście zawrzały (plural second-person conditional feminine neuter)
zawrzałyby (plural third-person conditional feminine neuter)
byłyby zawrzały (plural third-person conditional feminine neuter)
zawrzałobym (singular first-person conditional neuter potential rare)
byłobym zawrzało (singular first-person conditional neuter potential rare)
zawrzałobyś (singular second-person conditional neuter potential rare)
byłobyś zawrzało (singular second-person conditional neuter potential rare)
zawrzałoby (singular third-person conditional neuter)
byłoby zawrzało (singular third-person conditional neuter)

o momencie wejścia w stan wrzenia (o substancji w stanie płynnym)

Woda w garnku zawrzała i zaczęłam wrzucać do niej kluski.


ładunek

ładunku (genitive singular)
ładunkowi (dative singular)
ładunkiem (instrumental singular)
ładunku (locative singular)
ładunku (vocative singular)
ładunki (nominative plural)
ładunków (genitive plural)
ładunkom (dative plural)
ładunki (accusative plural)
ładunkami (instrumental plural)
ładunkach (locative plural)
ładunki (vocative plural)


absorpcja

niem. Absorption < franc. absorption < p.łac. absorptio

absorpcji (genitive singular)
absorpcji (dative singular)
absorpcję (accusative singular)
absorpcją (instrumental singular)
absorpcji (locative singular)
absorpcjo (vocative singular)
absorpcje (nominative plural)
absorpcji (genitive plural)
absorpcyj (genitive plural obsolete)
absorpcjom (dative plural)
absorpcje (accusative plural)
absorpcjami (instrumental plural)
absorpcjach (locative plural)
absorpcje (vocative plural)

proces wnikania cząstek do wnętrza innej substancji tworzącej dowolną fazę ciągłą

Oddychanie jest procesem absorpcji tlenu do krwi.

Uwaga na ortografię! Słowo absorpcja jest pisane z literą p, podobnie absorpcyjny, podczas gdy absorbować, absorber mają w końcówce b.


opór

oporu (genitive singular)
oporowi (dative singular)
oporem (instrumental singular)
oporze (locative singular)
oporze (vocative singular)
opory (nominative plural)
oporów (genitive plural)
oporom (dative plural)
opory (accusative plural)
oporami (instrumental plural)
oporach (locative plural)
opory (vocative plural)

siła bierna pojawiająca się w trakcie wprawiania ciała w ruch lub spowodowana ruchem tego ciała, skierowana w stronę przeciwną od kierunku ruchu