pisanka

pisanki (genitive singular)
pisance (dative singular)
pisankę (accusative singular)
pisanką (instrumental singular)
pisance (locative singular)
pisanko (vocative singular)
pisanki (nominative plural)
pisanek (genitive plural)
pisankom (dative plural)
pisanki (accusative plural)
pisankami (instrumental plural)
pisankach (locative plural)
pisanki (vocative plural)

por. kraszanka • drapanka • oklejanka

nie mylić z: pizanka

tradycyjnie pomalowane jajko w okresie świąt Wielkiejnocy

Malowanie pisanek w Wielką Sobotę to stary polski zwyczaj.


manta

manty (genitive singular)
mancie (dative singular)
mantę (accusative singular)
mantą (instrumental singular)
mancie (locative singular)
manto (vocative singular)
manty (nominative plural)
mant (genitive plural)
mantom (dative plural)
manty (accusative plural)
mantami (instrumental plural)
mantach (locative plural)
manty (vocative plural)

zobacz też: Indeks:Polski - Ryby

zob. też manta w Wikipedii

element hiszpańskiego stroju ludowego, rodzaj okrycia

W zależności od regionu manta miała odmienną kolorystykę i typ zdobienia


lalka

(1.1) pol. lala < prasł. *ľaľa – dziecięcy wyraz powstały przez podwojenie sylaby la, analogicznie do tata/tatko, mama/mamka, baba/babka, ciocia/ciotka, niania/niańka

(1.9) kalka językowa z łaciny, łac. pupa → „lalka” i „poczwarka”

w zależności od sposobu animowania: kukła

lalki (genitive singular)
lalce (dative singular)
lalkę (accusative singular)
lalką (instrumental singular)
lalce (locative singular)
lalko (vocative singular)
lalki (nominative plural)
lalek (genitive plural)
lalkom (dative plural)
lalki (accusative plural)
lalkami (instrumental plural)
lalkach (locative plural)
lalki (vocative plural)

jeden z motywów zdobniczych na pisankach


pająk

prasł. *paǫkъ → pierwotne znaczenie formy prasłowiańskiej to prawdopodobnie 'to, co jest podobne do wygiętego, pałąkowatego przedmiotu'

gdy pająk w lipcu przychodzi, to za sobą deszcz przywodzi, gdy swą pajęczynę snuje, bliską burzę czuje

pająka (genitive singular)
pająkowi (dative singular)
pająka (accusative singular)
pająkiem (instrumental singular)
pająku (locative singular)
pająku (vocative singular)
pająki (nominative plural)
pająków (genitive plural)
pająkom (dative plural)
pająki (accusative plural)
pająkami (instrumental plural)
pająkach (locative plural)
pająki (vocative plural)

rodzaj ludowej ozdoby zawieszanej pod sufitem izby

Swą niewielką izdebkę przyozdobiła pająkami z kolorowej bibułki i słomek.


wilkołak

prasł. *vľ̥kodlakъ < prasł. *vľ̥kъ + *dlaka → wilk + sierść zwierzęca, zarost, pierwotnie zatem → mający wilczą sierść

wilkołaka (genitive singular)
wilkołakowi (dative singular)
wilkołaka (accusative singular)
wilkołakiem (instrumental singular)
wilkołaku (locative singular)
wilkołaku (vocative singular)
wilkołaki (nominative plural)
wilkołaków (genitive plural)
wilkołakom (dative plural)
wilkołaki (accusative plural)
wilkołakami (instrumental plural)
wilkołakach (locative plural)
wilkołaki (vocative plural)

zobacz też: hienołak • kojotołak • lwołak • panterołak • wężołak

człowiek, który może (częściowo albo w całości) zmienić się w wilka

Oglądałem film, w którym młody chłopak zmienił się w wilkołaka.


kolo

(2.2) serbsko-chorwacki kolo < prasł. *kolo < praindoeur. *kʷekʷlom

kola (genitive singular)
kolu (dative singular)
kolem (instrumental singular)
kolu (locative singular)
kola (nominative plural)
koli (genitive plural)
kolom (dative plural)
kola (accusative plural)
kolami (instrumental plural)
kolach (locative plural)
kola (vocative plural)

Kolo jest zaliczane do najstarszych tańców słowiańskich


kołacz

kołacza (genitive singular)
kołaczowi (dative singular)
kołaczem (instrumental singular)
kołaczu (locative singular)
kołaczu (vocative singular)
kołacze (nominative plural)
kołaczy (genitive plural)
kołaczom (dative plural)
kołacze (accusative plural)
kołaczami (instrumental plural)
kołaczach (locative plural)
kołacze (vocative plural)

rodzaj obrzędowego pieczywa, pierwotnie o okrągłym kształcie

U wszystkich warstw narodu polskiego kołacz był w dawnych wiekach obrzędowym ciastem weselnym

Zygmunt Gloger, Encyklopedia staropolska


kojotołak

zobacz też: hienołak • lwołak • panterołak • wilkołak • wężołak • zmiennokształtny • zwierzołak

człowiek, którego jedną z form jest kojot


hienołak

χʹi ̯ẽnou̯ak

zobacz też: panterołak • tygrysołak • kojotołak • kotołak • lwołak • wilkołak • wężołak

człowiek potrafiący zmienić się w hienę lub hiena ukrywająca się pod postacią człowieka


banshee

w mitologii irlandzkiej zjawa w kobiecej postaci, najczęściej zwiastująca śmierć w rodzinie


golem

golema (genitive singular)
golemowi (dative singular)
golema (accusative singular)
golemem (instrumental singular)
golemie (locative singular)
golemie (vocative singular)
golemy (nominative plural)
golemów (genitive plural)
golemom (dative plural)
golemy (accusative plural)
golemów (accusative plural)
golemami (instrumental plural)
golemach (locative plural)
golemy (vocative plural)
golemowie (depreciative nominative vocative plural)

zob. też golem (ujednoznacznienie) w Wikipedii

istota podobna do człowieka, ulepiona z gliny, niema i bezwolna, występująca w kulturze i wierzeniach żydowskich


herody

herodów (genitive plural)
herodom (dative plural)
herodami (instrumental plural)
herodach (locative plural)

por. jasełka • misterium

widowisko ludowe przedstawiane w okresie świąt Bożego Narodzenia o tematyce związanej z tematyką narodzin Chrystusa

W herodach z terenu ziemi wieluńskiej brakuje Anioła.

uczestnicy bożonarodzeniowego przedstawienia ludowego

Stroje naszych herodów poszyły panie z koła gospodyń.


diablica

diablicy (genitive singular)
diablicy (dative singular)
diablicę (accusative singular)
diablicą (instrumental singular)
diablicy (locative singular)
diablico (vocative singular)
diablice (nominative plural)
diablic (genitive plural)
diablicom (dative plural)
diablice (accusative plural)
diablicami (instrumental plural)
diablicach (locative plural)
diablice (vocative plural)

Na moczarach spotykają się diablice i porywają młode łosie.


krasnal

krasnala (genitive singular)
krasnalowi (dative singular)
krasnala (accusative singular)
krasnalem (instrumental singular)
krasnalu (locative singular)
krasnalu (vocative singular)
krasnale (nominative plural)
krasnali (genitive plural)
krasnalom (dative plural)
krasnali (accusative plural)
krasnalami (instrumental plural)
krasnalach (locative plural)
krasnale (vocative plural)

Pod łopianowym liściem ukryły się dwa krasnale.


skrzat

swn. scrato < pragerm. *skrattuz; por. czes. skřítek, słń. škrat

Pod łopianowym liściem ukryły się dwa skrzaty.


kotołak

kotołaka (genitive singular)
kotołakowi (dative singular)
kotołaka (accusative singular)
kotołakiem (instrumental singular)
kotołaku (locative singular)
kotołaku (vocative singular)
kotołaki (nominative plural)
kotołaków (genitive plural)
kotołakom (dative plural)
kotołaki (accusative plural)
kotołakami (instrumental plural)
kotołakach (locative plural)
kotołaki (vocative plural)

człowiek potrafiący zmienić się w kota lub kot ukrywająca się pod postacią człowieka


Golem

Golema (genitive singular)
Golemowi (dative singular)
Golema (accusative singular)
Golemem (instrumental singular)
Golemie (locative singular)
Golemie (vocative singular)
Golemy (potential rare nominative plural)
Golemów (potential rare genitive plural)
Golemom (potential rare dative plural)
Golemy / Golemów (potential rare accusative plural)
Golemami (potential rare instrumental plural)
Golemach (potential rare locative plural)
Golemy (potential rare vocative plural)
Golemowie (potential rare depreciative nominative vocative plural)

legendarna istota z gliny znana z tradycji judaistycznej

Szczątki Golema znajdują się jakoby na strychu synagogi w Pradze


szopkarka

szopkarki (genitive singular)
szopkarce (dative singular)
szopkarkę (accusative singular)
szopkarką (instrumental singular)
szopkarce (locative singular)
szopkarko (vocative singular)
szopkarki (nominative plural)
szopkarek (genitive plural)
szopkarkom (dative plural)
szopkarki (accusative plural)
szopkarkami (instrumental plural)
szopkarkach (locative plural)
szopkarki (vocative plural)

artystka wykonująca szopki bożonarodzeniowe

Babcia Jadzi, znana krakowska szopkarka, otrzymała już trzy nagrody.


szopkować

Chłopaki szopkują zwykle w drugi dzień świąt.


szopkarz

szopkarza (genitive singular)
szopkarzowi (dative singular)
szopkarza (accusative singular)
szopkarzem (instrumental singular)
szopkarzu (locative singular)
szopkarzu (vocative singular)
szopkarze (nominative plural)
szopkarzy (genitive plural)
szopkarzom (dative plural)
szopkarzy (accusative plural)
szopkarzami (instrumental plural)
szopkarzach (locative plural)
szopkarze (vocative plural)

Krakowscy szopkarze wystawiają swoje szopki w sali ratusza.

Przed furtka stanęło czterech szopkarzy i zaczęli śpiewać kolędę.


szopkarski

szopkarska (nominative singular feminine)
szopkarskie (nominative singular neuter)
szopkarscy (nominative plural masculine)
szopkarskie (nominative plural nonvirile)
szopkarskiego (genitive singular masculine animate inanimate)
szopkarskiej (genitive singular feminine)
szopkarskiego (genitive singular neuter)
szopkarskich (genitive plural masculine nonvirile)
szopkarskiemu (dative singular masculine animate inanimate)
szopkarskiej (dative singular feminine)
szopkarskiemu (dative singular neuter)
szopkarskim (dative plural masculine nonvirile)
szopkarskiego (accusative singular masculine animate)
szopkarską (accusative singular feminine)
szopkarskie (accusative singular neuter)
szopkarskich (accusative plural masculine)
szopkarskie (accusative plural nonvirile)
szopkarskim (instrumental singular masculine animate inanimate)
szopkarską (instrumental singular feminine)
szopkarskim (instrumental singular neuter)
szopkarskimi (instrumental plural masculine nonvirile)
szopkarskim (locative singular masculine animate inanimate)
szopkarskiej (locative singular feminine)
szopkarskim (locative singular neuter)
szopkarskich (locative plural masculine nonvirile)
szopkarska (vocative singular feminine)
szopkarskie (vocative singular neuter)
szopkarscy (vocative plural masculine)
szopkarskie (vocative plural nonvirile)
nie stopniuje się

związany z szopkarstwem, odnoszący się do szopkarstwa

Kraków stał się prawdziwym zagłębiem szopkarskim.


chupacabra

chupacabry (genitive singular)
chupacabrze (dative singular)
chupacabrę (accusative singular)
chupacabrą (instrumental singular)
chupacabrze (locative singular)
chupacabro (vocative singular)
chupacabry (nominative plural)
chupacabr (genitive plural)
chupacabrom (dative plural)
chupacabry (accusative plural)
chupacabrami (instrumental plural)
chupacabrach (locative plural)
chupacabry (vocative plural)

stworzenie pojawiające się w latynoamerykańskim folklorze i legendach miejskich, któremu przypisuje się wysysanie krwi zwierząt inwentarskich


krasnolud

podobna do niskiego człowieka istota z mitologii nordyckiej i germańskiej


Szeherezada

pers. شهرازاد < pers. شهرزاد < pers. زاد + شهر → dziecko + miasta

Szeherezady (genitive singular)
Szeherezadzie (dative singular)
Szeherezadę (accusative singular)
Szeherezadą (instrumental singular)
Szeherezadzie (locative singular)
Szeherezado (vocative singular)
Szeherezady (nominative plural)
Szeherezad (genitive plural)
Szeherezadom (dative plural)
Szeherezady (accusative plural)
Szeherezadami (instrumental plural)
Szeherezadach (locative plural)
Szeherezady (vocative plural)

imię żeńskie; imię postaci z arabskiej baśni

Tak Szeherezada opowiadała sułtanowi baśnie przez 1001 nocy


mazur

wyraz zawiera rdzeń maz-, mający jakiś związek z błotnistością, podobnie jak w wyrazach Mazowsze czy Mazury

mazura (genitive singular)
mazurowi (dative singular)
mazura (accusative singular)
mazurem (instrumental singular)
mazurze (locative singular)
mazurze (vocative singular)
mazury (nominative plural)
mazurów (genitive plural)
mazurom (dative plural)
mazury (accusative plural)
mazurami (instrumental plural)
mazurach (locative plural)
mazury (vocative plural)

Popularność mazura wśród tańców salonowych przypada na wiek XIX


kujawiak

kujawiaka (genitive singular)
kujawiakowi (dative singular)
kujawiaka (accusative singular)
kujawiakiem (instrumental singular)
kujawiaku (locative singular)
kujawiaku (vocative singular)
kujawiaki (nominative plural)
kujawiaków (genitive plural)
kujawiakom (dative plural)
kujawiaki (accusative plural)
kujawiakami (instrumental plural)
kujawiakach (locative plural)
kujawiaki (vocative plural)

Na weselu wywijali kujawiaki i oberki.


Dzień Świstaka

(1.1) ang. Groundhog Day, kalka językowa

(1.2) w nawiązaniu do fabuły komedii romantycznej „Dzień Świstaka” z 1993 r., w którym bohater wciąż przeżywa ten sam dzień – 2. lutego

Dnia Świstaka (genitive singular)
Dniu Świstaka (dative singular)
Dniem Świstaka (instrumental singular)
Dniu Świstaka (locative singular)
Dniu Świstaka (vocative singular)
Dni Świstaka (nominative plural)
Dni Świstaka (genitive plural)
Dniom Świstaka (dative plural)
Dni Świstaka (accusative plural)
Dniami Świstaka (instrumental plural)
Dniach Świstaka (locative plural)
Dni Świstaka (vocative plural)

święto obchodzone 2. lutego w USA i Kanadzie, w którym przepowiada się pogodę z udziałem świstaka amerykańskiego

Według zachodniego kalendarza 2 lutego to w USA tzw. Dzień Świstaka. Pogoda w tym dniu podobno świadczy o tym, jak długo jeszcze potrwa zima

Kumiko Watanuki „Spotkanie Wschodu z Zachodem. Moje życie”, Xlibris Corporation, 2010, ISBN 9781450042567


gawot

starofrancuski taniec ludowy w tempie umiarkowanym, w takcie parzystym


Gody

Godów (genitive plural)
Godom (dative plural)
Godami (instrumental plural)
Godach (locative plural)

okres od Bożego Narodzenia do Trzech Króli

O ludowych zwyczajach związanych z Godami opowiadał przewodnik w skansenie w Chorzowie.


witacz

witacza (genitive singular)
witaczowi (dative singular)
witaczem (instrumental singular)
witaczu (locative singular)
witaczu (vocative singular)
witacze (nominative plural)
witaczy (genitive plural)
witaczom (dative plural)
witacze (accusative plural)
witaczami (instrumental plural)
witaczach (locative plural)
witacze (vocative plural)

okazjonalna słomiana konstrukcja ustawiana przez mieszkańców podczas dożynek

Ktoś podpalił witacz dożynkowy przy samej remizie.