oko

(1.1) por. łac. oculus, litew. akis, goc. *augo

ani oko nie widziało, ani ucho nie słyszało

czego oczy nie widzą, tego sercu nie żal

przysłowia: biednemu zawsze wiatr w oczy

źdźbło w oku bliźniego widzisz, a belki w swoim nie dostrzegasz

oka (genitive singular)
oku (dative singular)
okiem (instrumental singular)
oku (locative singular)
oczy (nominative plural)
oczu (genitive plural)
oczów (genitive plural rare)
ócz (genitive plural obsolete)
oczom (dative plural)
oczy (accusative plural)
oczami (instrumental plural)
oczyma (instrumental plural literary)
oczach (locative plural)
oczy (vocative plural)
oka (genitive singular)
oku (dative singular)
okiem (instrumental singular)
oku (locative singular)
oka (nominative plural)
ok (genitive plural)
okom (dative plural)
oka (accusative plural)
okami (instrumental plural)
okach (locative plural)
oka (vocative plural)

zobacz też: Indeks:Polski - Części ciała

Zupę pokrywały odrażające oka tłuszczu.


zupa

zupy (genitive singular)
zupie (dative singular)
zupę (accusative singular)
zupą (instrumental singular)
zupie (locative singular)
zupo (vocative singular)
zupy (nominative plural)
zup (genitive plural)
zupom (dative plural)
zupy (accusative plural)
zupami (instrumental plural)
zupach (locative plural)
zupy (vocative plural)

płynna lub półpłynna potrawa, często pierwsze danie obiadu

Nie wstaniesz od stołu, dopóki nie zjesz zupy!


herbata

(1.1-3) n.łac. herba + thea < niderl. thee < minnan 茶 (tê)

Narody, do których herbata dotarła drogą lądową, mają zwykle nazwę zaczerpniętą z języka chińskiego mandaryńskiego chá (np. ros. чай), natomiast te, do których herbata dotarła drogą morską, mają nazwę pochodzącą z języka chińskiego minnan tê (np. niem. Tee); oba wyrazy zapisywane są po chińsku jako 茶.

herbaty (genitive singular)
herbacie (dative singular)
herbatę (accusative singular)
herbatą (instrumental singular)
herbacie (locative singular)
herbato (vocative singular)
herbaty (nominative plural)
herbat (genitive plural)
herbatom (dative plural)
herbaty (accusative plural)
herbatami (instrumental plural)
herbatach (locative plural)
herbaty (vocative plural)

zobacz też: Indeks:Polski - Napoje

Uważam, że herbata jest najsmaczniejszym napojem pod słońcem.

napój, napar z ziół lub owoców innych niż herbata (1.2)

Herbata miętowa dobrze ci zrobi na ból żołądka.


piwo

(1.1) z prasł. *pivo, pierwotnie w szerszym znaczeniu → napój, coś do picia, z prasł. *piti → pić

nawarzyłeś piwa, to musisz je teraz wypić

przysłowia: gdzie się piwo warzy, tam się dobrze darzy

kiedy się piwo wzburzy, wszystko na wierzch wynurzy

kto sieje jęczmień na Urbana, będzie pił piwo ze dzbana

szklanka piwa a kęs chleba, więcej człeku nie potrzeba

piwa (genitive singular)
piwu (dative singular)
piwem (instrumental singular)
piwie (locative singular)
piwa (nominative plural)
piw (genitive plural)
piwom (dative plural)
piwa (accusative plural)
piwami (instrumental plural)
piwach (locative plural)
piwa (vocative plural)

Wśród niektórych kierowców panuje przekonanie, że „piwo to nie alkohol”.

Piwo to tylko zgniły wywar ze zbóż i chmielu.


czekolada

(1.1-3) pol. czokolada < wł. cioccolata, hiszp. chocolate < nah. xocolatl ← nah. xocolli + atl → gorzki + woda, pierwotnie jako określenie napoju przygotowanego z kakaowca

(1.1-3) Do j. polskiego wyraz mógł trafić za pośrednictwem niem..

ˌt͡ʃɛkɔˈlada

czekolady (genitive singular)
czekoladzie (dative singular)
czekoladę (accusative singular)
czekoladą (instrumental singular)
czekoladzie (locative singular)
czekolado (vocative singular)
czekolady (nominative plural)
czekolady (genitive singular)
czekolad (genitive plural)
czekoladzie (dative singular)
czekoladom (dative plural)
czekoladę (accusative singular)
czekolady (accusative plural)
czekoladą (instrumental singular)
czekoladami (instrumental plural)
czekoladzie (locative singular)
czekoladach (locative plural)
czekolado (vocative singular)
czekolady (vocative plural)

słodki, gęsty i gorący napój z kakao i śmietanki

Po powrocie z sanek rozgrzaliśmy się kubkiem czekolady.


ananas

(1-2) karaibski ana-ana → aromat aromatów lub port. ananás < gn. naná

ananasa (genitive singular)
ananasowi (dative singular)
ananasa (accusative singular)
ananasem (instrumental singular)
ananasie (locative singular)
ananasie (vocative singular)
ananasy (nominative plural)
ananasów (genitive plural)
ananasom (dative plural)
ananasy (accusative plural)
ananasami (instrumental plural)
ananasach (locative plural)
ananasy (vocative plural)

zob. też ananas w Wikicytatach

zobacz też: Indeks:Polski - Owoce

owocostan rośliny z rodzaju ananasów (1.1)

Ciocia Basia robi dobre ciasto z ananasami.


klar

ciasto, w którym przyrządza się ryby, mięsa


krem

kremy (nominative plural)
kremu (genitive singular)
kremów (genitive plural)
kremowi (dative singular)
kremom (dative plural)
kremy (accusative plural)
kremem (instrumental singular)
kremami (instrumental plural)
kremie (locative singular)
kremach (locative plural)
kremie (vocative singular)
kremy (vocative plural)

Mam ochotę na ciastko z kremem.

Dzisiaj polecam krem z kurek.


mac

maca (genitive singular)
macowi (dative singular)
maca (accusative singular)
makiem (instrumental singular)
macu (locative singular)
macu (vocative singular)
maki (nominative plural)
maców (genitive plural)
macom (dative plural)
maki (accusative plural)
macami (instrumental plural)
macach (locative plural)
maki (vocative plural)


medalion

medalionu (genitive singular)
medalionowi (dative singular)
medalionem (instrumental singular)
medalionie (locative singular)
medalionie (vocative singular)
medaliony (nominative plural)
medalionów (genitive plural)
medalionom (dative plural)
medaliony (accusative plural)
medalionami (instrumental plural)
medalionach (locative plural)
medaliony (vocative plural)

zob. też medalion w Wikipedii


mus

musu (genitive singular)
musowi (dative singular)
musem (instrumental singular)
musie (locative singular)
musie (vocative singular)
musy (nominative plural)
musu (genitive singular)
musów (genitive plural)
musowi (dative singular)
musom (dative plural)
musy (accusative plural)
musem (instrumental singular)
musami (instrumental plural)
musie (locative singular)
musach (locative plural)
musie (vocative singular)
musy (vocative plural)

mieszanina przetartych owoców, cukru itp.

Kazio zjadł cały słoik musu i zrobiło mu się niedobrze.

deser, rodzaj lekkiej, słodkiej pianki na bazie jajek

Moja babcia robi bardzo smaczny mus czekoladowy.


oblat

oblatu (genitive singular)
oblatowi (dative singular)
oblatem (instrumental singular)
oblacie (locative singular)
oblacie (vocative singular)
oblaty (nominative plural)
oblatów (genitive plural)
oblatom (dative plural)
oblaty (accusative plural)
oblatami (instrumental plural)
oblatach (locative plural)
oblaty (vocative plural)

cienki, okrągły wafel wytwarzany z wody, mąki pszennej i oleju


por

(2.1) łac. porus < gr. πόρος (póros) → przejście, otwór

Spotykana niekiedy forma „pora” ma charakter regionalny. Pojawia się np. w Wielkopolsce.

zobacz też: Indeks:Polski - Warzywa

Nie znoszę gotowanych porów i cebuli.


porter

portery (nominative plural)
porteru (genitive singular)
portera (genitive singular)
porterów (genitive plural)
porterowi (dative singular)
porterom (dative plural)
portery (accusative plural)
porterem (instrumental singular)
porterami (instrumental plural)
porterze (locative singular)
porterach (locative plural)
porterze (vocative singular)
portery (vocative plural)

styl piwa charakteryzujący się ciemną barwą i wysoką zawartością ekstraktu oraz alkoholu

Porter angielski jest słabszy od porteru bałtyckiego


napój

napoju (genitive singular)
napojowi (dative singular)
napojem (instrumental singular)
napoju (locative singular)
napoju (vocative singular)
napoje (nominative plural)
napoi (genitive plural)
napojów (genitive plural)
napojom (dative plural)
napoje (accusative plural)
napojami (instrumental plural)
napojach (locative plural)
napoje (vocative plural)

forma D. lm „napojów” jest staranna, „napoi” zaś – bardzo potoczna

Ale gorąco! Pójdę kupić jakiś napój!


kuchnia

(1.1) od rdzenia niem. kuch- niem. oznaczającego gotowanie; por. kochen („gotować”), + -nia

kuchni (genitive singular)
kuchni (dative singular)
kuchnię (accusative singular)
kuchnią (instrumental singular)
kuchni (locative singular)
kuchnio (vocative singular)
kuchnie (nominative plural)
kuchni (genitive plural)
kuchen (genitive plural)
kuchń (potential rare genitive plural)
kuchniom (dative plural)
kuchnie (accusative plural)
kuchniami (instrumental plural)
kuchniach (locative plural)
kuchnie (vocative plural)

D. lm rzad. kuchen

zob. też kuchnia w Wikipedii

zob. też kuchnia w Wikicytatach

zbiór dań charakterystycznych dla danej narodowości lub sposobu odżywiania się

Uwielbiam potrawy kuchni włoskiej.


zaciągać

zaˈt͡ɕɔ̃ŋɡat͡ɕ

zaciągam (singular first-person present)
zaciągasz (singular second-person present)
zaciąga (singular third-person present)
zaciągamy (plural first-person present)
zaciągacie (plural second-person present)
zaciągają (plural third-person present)
zaciągałem (singular first-person past masculine)
zaciągałeś (singular second-person past masculine)
zaciągał (singular third-person past masculine)
zaciągaliśmy (plural first-person past masculine)
zaciągaliście (plural second-person past masculine)
zaciągali (plural third-person past masculine)
zaciągałam (singular first-person past feminine)
zaciągałaś (singular second-person past feminine)
zaciągała (singular third-person past feminine)
zaciągałyśmy (plural first-person past feminine neuter)
zaciągałyście (plural second-person past feminine neuter)
zaciągały (plural third-person past feminine neuter)
zaciągałom (singular first-person past neuter potential rare)
zaciągałoś (singular second-person past neuter potential rare)
zaciągało (singular third-person past neuter)
niech zaciągam (singular first-person imperative)
zaciągaj (singular second-person imperative)
niech zaciąga (singular third-person imperative)
zaciągajmy (plural first-person imperative)
zaciągajcie (plural second-person imperative)
niech zaciągają (plural third-person imperative)
będę zaciągał (singular first-person future masculine)
będę zaciągać (singular first-person future masculine)
będziesz zaciągał (singular second-person future masculine)
będziesz zaciągać (singular second-person future masculine)
będzie zaciągał (singular third-person future masculine)
będzie zaciągać (singular third-person future masculine)
będziemy zaciągali (plural first-person future masculine)
będziemy zaciągać (plural first-person future masculine)
będziecie zaciągali (plural second-person future masculine)
będziecie zaciągać (plural second-person future masculine)
będą zaciągali (plural third-person future masculine)
będą zaciągać (plural third-person future masculine)
będę zaciągała (singular first-person future feminine)
będę zaciągać (singular first-person future feminine)
będziesz zaciągała (singular second-person future feminine)
będziesz zaciągać (singular second-person future feminine)
będzie zaciągała (singular third-person future feminine)
będzie zaciągać (singular third-person future feminine)
będziemy zaciągały (plural first-person future feminine neuter)
będziemy zaciągać (plural first-person future feminine neuter)
będziecie zaciągały (plural second-person future feminine neuter)
będziecie zaciągać (plural second-person future feminine neuter)
będą zaciągały (plural third-person future feminine neuter)
będą zaciągać (plural third-person future feminine neuter)
będę zaciągało (singular first-person future neuter potential rare)
będę zaciągać (singular first-person future neuter potential rare)
będziesz zaciągało (singular second-person future neuter potential rare)
będziesz zaciągać (singular second-person future neuter potential rare)
będzie zaciągało (singular third-person future neuter)
będzie zaciągać (singular third-person future neuter)
zaciągałem był (singular first-person pluperfect masculine)
zaciągałeś był (singular second-person pluperfect masculine)
zaciągał był (singular third-person pluperfect masculine)
zaciągaliśmy byli (plural first-person pluperfect masculine)
zaciągaliście byli (plural second-person pluperfect masculine)
zaciągali byli (plural third-person pluperfect masculine)
zaciągałam była (singular first-person pluperfect feminine)
zaciągałaś była (singular second-person pluperfect feminine)
zaciągała była (singular third-person pluperfect feminine)
zaciągałyśmy były (plural first-person pluperfect feminine neuter)
zaciągałyście były (plural second-person pluperfect feminine neuter)
zaciągały były (plural third-person pluperfect feminine neuter)
zaciągałom było (singular first-person pluperfect neuter potential rare)
zaciągałoś było (singular second-person pluperfect neuter potential rare)
zaciągało było (singular third-person pluperfect neuter)
zaciągano (singular plural first-person second-person third-person impersonal past)
zaciągałbym (singular first-person conditional masculine)
byłbym zaciągał (singular first-person conditional masculine)
zaciągałbyś (singular second-person conditional masculine)
byłbyś zaciągał (singular second-person conditional masculine)
zaciągałby (singular third-person conditional masculine)
byłby zaciągał (singular third-person conditional masculine)
zaciągalibyśmy (plural first-person conditional masculine)
bylibyśmy zaciągali (plural first-person conditional masculine)
zaciągalibyście (plural second-person conditional masculine)
bylibyście zaciągali (plural second-person conditional masculine)
zaciągaliby (plural third-person conditional masculine)
byliby zaciągali (plural third-person conditional masculine)
zaciągałabym (singular first-person conditional feminine)
byłabym zaciągała (singular first-person conditional feminine)
zaciągałabyś (singular second-person conditional feminine)
byłabyś zaciągała (singular second-person conditional feminine)
zaciągałaby (singular third-person conditional feminine)
byłaby zaciągała (singular third-person conditional feminine)
zaciągałybyśmy (plural first-person conditional feminine neuter)
byłybyśmy zaciągały (plural first-person conditional feminine neuter)
zaciągałybyście (plural second-person conditional feminine neuter)
byłybyście zaciągały (plural second-person conditional feminine neuter)
zaciągałyby (plural third-person conditional feminine neuter)
byłyby zaciągały (plural third-person conditional feminine neuter)
zaciągałobym (singular first-person conditional neuter potential rare)
byłobym zaciągało (singular first-person conditional neuter potential rare)
zaciągałobyś (singular second-person conditional neuter potential rare)
byłobyś zaciągało (singular second-person conditional neuter potential rare)
zaciągałoby (singular third-person conditional neuter)
byłoby zaciągało (singular third-person conditional neuter)
zaciągający (singular plural first-person second-person third-person active participle masculine)
niezaciągający (singular plural first-person second-person third-person active participle masculine)
zaciągająca (singular first-person second-person third-person active participle feminine)
niezaciągająca (singular first-person second-person third-person active participle feminine)
zaciągające (plural first-person second-person third-person active participle feminine neuter)
niezaciągające (plural first-person second-person third-person active participle feminine neuter)
zaciągające (singular first-person second-person third-person active participle neuter)
niezaciągające (singular first-person second-person third-person active participle neuter)
zaciągany (singular first-person second-person third-person masculine)
niezaciągany (singular first-person second-person third-person masculine)
zaciągani (plural first-person second-person third-person masculine)
niezaciągani (plural first-person second-person third-person masculine)
zaciągana (singular first-person second-person third-person feminine)
niezaciągana (singular first-person second-person third-person feminine)
zaciągane (plural first-person second-person third-person feminine neuter)
niezaciągane (plural first-person second-person third-person feminine neuter)
zaciągane (singular first-person second-person third-person neuter)
niezaciągane (singular first-person second-person third-person neuter)
zaciągając (singular plural first-person second-person third-person contemporary adverbial participle)
nie zaciągając (singular plural first-person second-person third-person contemporary adverbial participle)
zaciąganie (singular plural first-person second-person third-person)
niezaciąganie (singular plural first-person second-person third-person)

zwykle dk.

zagęszczać substancje płynne lub półpłynne (np. zupy, sosy, kremy) używając innej substancji (np. żółtka, śmietany)


warząchew

st.pol. warzocha < st.pol. warzecha, od czasownika pol. warzyć (związanego z pol. wrzeć)

warząchwie (nominative plural)
warząchwi (genitive singular)
warząchwi (genitive plural)
warząchwi (dative singular)
warząchwiom (dative plural)
warząchwie (accusative plural)
warząchwią (instrumental singular)
warząchwiami (instrumental plural)
warząchwi (locative singular)
warząchwiach (locative plural)
warząchwi (vocative singular)
warząchwie (vocative plural)

Tłumaczyła, że zupa jej nie wyszła, bo zgubiła swoją szczęśliwą warząchew.

Baba Jaga mieszała coś w garnku warząchwią.


mięso

prasł. *męso prasł. *menso < praindoeur. *mēmso-

por. bułg. месо, chorw. meso, czes. meso, dłuż. měso, głuż. mjaso, mac. месо, ros. мясо, scs. мѧсо, słc. mäso, słń. meso i ukr. м'я́со

por. alb. mish, litew. mėsa, łot. miesa i sanskr. मांस

bez dobrej woli jako mięso bez chleba, a jaja bez soli

chcesz mięso jeść, idź za wilkiem ogon nosić

starszy brat mięso kraje, a młodszy obiera

mięsa (genitive singular)
mięsu (dative singular)
mięsem (instrumental singular)
mięsie (locative singular)
mięsa (nominative plural)
mięs (genitive plural)
miąs (genitive plural obsolete)
mięsom (dative plural)
mięsa (accusative plural)
mięsami (instrumental plural)
mięsach (locative plural)
mięsa (vocative plural)

Jako ogólne pojęcie „mięso” jest niepoliczalne i nie tworzy lm, jednak w pewnych przypadkach, gdy mowa jest o różnych rodzajach mięsa, można tworzyć takie formy.


garować

(1.1) prawdop. niem. gären → fermentować, wrzeć

garuję (singular first-person present)
garujesz (singular second-person present)
garuje (singular third-person present)
garujemy (plural first-person present)
garujecie (plural second-person present)
garują (plural third-person present)
garowałem (singular first-person past masculine)
garowałeś (singular second-person past masculine)
garował (singular third-person past masculine)
garowaliśmy (plural first-person past masculine)
garowaliście (plural second-person past masculine)
garowali (plural third-person past masculine)
garowałam (singular first-person past feminine)
garowałaś (singular second-person past feminine)
garowała (singular third-person past feminine)
garowałyśmy (plural first-person past feminine neuter)
garowałyście (plural second-person past feminine neuter)
garowały (plural third-person past feminine neuter)
garowałom (singular first-person past neuter potential rare)
garowałoś (singular second-person past neuter potential rare)
garowało (singular third-person past neuter)
niech garuję (singular first-person imperative)
garuj (singular second-person imperative)
niech garuje (singular third-person imperative)
garujmy (plural first-person imperative)
garujcie (plural second-person imperative)
niech garują (plural third-person imperative)
będę garował (singular first-person future masculine)
będę garować (singular first-person future masculine)
będziesz garował (singular second-person future masculine)
będziesz garować (singular second-person future masculine)
będzie garował (singular third-person future masculine)
będzie garować (singular third-person future masculine)
będziemy garowali (plural first-person future masculine)
będziemy garować (plural first-person future masculine)
będziecie garowali (plural second-person future masculine)
będziecie garować (plural second-person future masculine)
będą garowali (plural third-person future masculine)
będą garować (plural third-person future masculine)
będę garowała (singular first-person future feminine)
będę garować (singular first-person future feminine)
będziesz garowała (singular second-person future feminine)
będziesz garować (singular second-person future feminine)
będzie garowała (singular third-person future feminine)
będzie garować (singular third-person future feminine)
będziemy garowały (plural first-person future feminine neuter)
będziemy garować (plural first-person future feminine neuter)
będziecie garowały (plural second-person future feminine neuter)
będziecie garować (plural second-person future feminine neuter)
będą garowały (plural third-person future feminine neuter)
będą garować (plural third-person future feminine neuter)
będę garowało (singular first-person future neuter potential rare)
będę garować (singular first-person future neuter potential rare)
będziesz garowało (singular second-person future neuter potential rare)
będziesz garować (singular second-person future neuter potential rare)
będzie garowało (singular third-person future neuter)
będzie garować (singular third-person future neuter)
garowałem był (singular first-person pluperfect masculine)
garowałeś był (singular second-person pluperfect masculine)
garował był (singular third-person pluperfect masculine)
garowaliśmy byli (plural first-person pluperfect masculine)
garowaliście byli (plural second-person pluperfect masculine)
garowali byli (plural third-person pluperfect masculine)
garowałam była (singular first-person pluperfect feminine)
garowałaś była (singular second-person pluperfect feminine)
garowała była (singular third-person pluperfect feminine)
garowałyśmy były (plural first-person pluperfect feminine neuter)
garowałyście były (plural second-person pluperfect feminine neuter)
garowały były (plural third-person pluperfect feminine neuter)
garowałom było (singular first-person pluperfect neuter potential rare)
garowałoś było (singular second-person pluperfect neuter potential rare)
garowało było (singular third-person pluperfect neuter)
garowano (singular plural first-person second-person third-person impersonal past)
garowałbym (singular first-person conditional masculine)
byłbym garował (singular first-person conditional masculine)
garowałbyś (singular second-person conditional masculine)
byłbyś garował (singular second-person conditional masculine)
garowałby (singular third-person conditional masculine)
byłby garował (singular third-person conditional masculine)
garowalibyśmy (plural first-person conditional masculine)
bylibyśmy garowali (plural first-person conditional masculine)
garowalibyście (plural second-person conditional masculine)
bylibyście garowali (plural second-person conditional masculine)
garowaliby (plural third-person conditional masculine)
byliby garowali (plural third-person conditional masculine)
garowałabym (singular first-person conditional feminine)
byłabym garowała (singular first-person conditional feminine)
garowałabyś (singular second-person conditional feminine)
byłabyś garowała (singular second-person conditional feminine)
garowałaby (singular third-person conditional feminine)
byłaby garowała (singular third-person conditional feminine)
garowałybyśmy (plural first-person conditional feminine neuter)
byłybyśmy garowały (plural first-person conditional feminine neuter)
garowałybyście (plural second-person conditional feminine neuter)
byłybyście garowały (plural second-person conditional feminine neuter)
garowałyby (plural third-person conditional feminine neuter)
byłyby garowały (plural third-person conditional feminine neuter)
garowałobym (singular first-person conditional neuter potential rare)
byłobym garowało (singular first-person conditional neuter potential rare)
garowałobyś (singular second-person conditional neuter potential rare)
byłobyś garowało (singular second-person conditional neuter potential rare)
garowałoby (singular third-person conditional neuter)
byłoby garowało (singular third-person conditional neuter)
garujący (singular plural first-person second-person third-person active participle masculine)
niegarujący (singular plural first-person second-person third-person active participle masculine)
garująca (singular first-person second-person third-person active participle feminine)
niegarująca (singular first-person second-person third-person active participle feminine)
garujące (plural first-person second-person third-person active participle feminine neuter)
niegarujące (plural first-person second-person third-person active participle feminine neuter)
garujące (singular first-person second-person third-person active participle neuter)
niegarujące (singular first-person second-person third-person active participle neuter)
garując (singular plural first-person second-person third-person contemporary adverbial participle)
nie garując (singular plural first-person second-person third-person contemporary adverbial participle)
garowanie (singular plural first-person second-person third-person)
niegarowanie (singular plural first-person second-person third-person)

o cieście: będąc pozostawionym na pewien czas, powiększać swoją objętość

Pączki trzeba zawsze garować w cieple.


gira

giry (genitive singular)
girze (dative singular)
girę (accusative singular)
girą (instrumental singular)
girze (locative singular)
giro (vocative singular)
giry (nominative plural)
gir (genitive plural)
girom (dative plural)
giry (accusative plural)
girami (instrumental plural)
girach (locative plural)
giry (vocative plural)
giry (nominative plural)
gir (genitive plural)
girom (dative plural)
giry (accusative plural)
girami (instrumental plural)
girach (locative plural)
giry (vocative plural)
tak


gzik

wyraz o niejasnej etymologii; źródłosłów nazwiska Gzik

gzika (genitive singular)
gzikowi (dative singular)
gzikiem (instrumental singular)
gziku (locative singular)
gziku (vocative singular)
gziki (nominative plural)
gzików (genitive plural)
gzikom (dative plural)
gziki (accusative plural)
gzikami (instrumental plural)
gzikach (locative plural)
gziki (vocative plural)

inna pisownia: gzika

gw. (Poznań) twarożek ze śmietaną i cebulą lub szczypiorkiem

Przyniese mu dwie skibki z gzikiem.


gzika

gziki (genitive singular)
gzice (dative singular)
gzikę (accusative singular)
gziką (instrumental singular)
gzice (locative singular)
gziko (vocative singular)


tej

(1.2) zredukowana postać od prasł. *tojě


trzęsionka

trzęsionki (genitive singular)
trzęsionce (dative singular)
trzęsionkę (accusative singular)
trzęsionką (instrumental singular)
trzęsionce (locative singular)
trzęsionko (vocative singular)
trzęsionki (nominative plural)
trzęsionek (genitive plural)
trzęsionkom (dative plural)
trzęsionki (accusative plural)
trzęsionkami (instrumental plural)
trzęsionkach (locative plural)
trzęsionki (vocative plural)


knobloch

inna pisownia knoblech


kromka

płn. prasł. *kromъka → odcięty kawałek czegoś, skraj, krawędź

kromki (genitive singular)
kromce (dative singular)
kromkę (accusative singular)
kromką (instrumental singular)
kromce (locative singular)
kromko (vocative singular)
kromki (nominative plural)
kromek (genitive plural)
kromkom (dative plural)
kromki (accusative plural)
kromkami (instrumental plural)
kromkach (locative plural)
kromki (vocative plural)

por. piętka; W gwarze poznańskiej kromka nazywana jest skibką, natomiast słowo kromka oznacza piętkę.

Dodatkowo zamiast kromki jasnego pieczywa zjadła dwie kromki pieczywa chrupkiego i nieco cieniej posmarowała je tłuszczem.


pijak

(1.1-2) pol. pić + -ak („pić” w znaczeniu „pić wódkę”)

pijak podobny jest do zwierza: ni do roboty, ni do pacierza

pijaka (genitive singular)
pijakowi (dative singular)
pijakiem (instrumental singular)
pijaku (locative singular)
pijaku (vocative singular)
pijaki (nominative plural)
pijaków (genitive plural)
pijakom (dative plural)
pijaki (accusative plural)
pijakami (instrumental plural)
pijakach (locative plural)
pijaki (vocative plural)

Bez wódki i maku nie da się upiec prawdziwego pijaka.


barszcz

prasł. *br̥ščь → roślina Heracleum sphondylium, ważna w sztuce kulinarnej Słowian (wzmianki o niej znajdują się m.in. w tekstach XVI-wiecznych)

por. białor. боршч, czes. boršč, ros. борщ, ukr. борщ.

robić / zrobić / przygotowywać / przygotować / gotować / ugotować / podać / podawać / serwować / zamówić / zamawiać / jeść / zjeść / zjadać / jadać / doprawiać / przyprawiać barszcz

przysłowia: barszcz gęsty, gość częsty, sól gruba – gospodarza zguba

gdzie jest barszcz, kapusta, tam chata nie pusta

barszczu (genitive singular)
barszczowi (dative singular)
barszczem (instrumental singular)
barszczu (locative singular)
barszczu (vocative singular)
barszcze (nominative plural)
barszczów (genitive plural)
barszczy (genitive plural)
barszczom (dative plural)
barszcze (accusative plural)
barszczami (instrumental plural)
barszczach (locative plural)
barszcze (vocative plural)

zob. też barszcz w Wikicytatach

Najbardziej lubię barszcz cioci Danuty.

Burak jest powszechnie używany w kuchni słowiańskiej, np. w zupach takich jak barszcz czy botwinka.


koper

st.pol. kopr (t. st.pol. koprz) < prasł. *koprъ, wyraz ogsłow., ale dalsza etymologia niepewna, być może przestawka z prasł. *kropъ → ukrop, war, ze względu na ostry smak

kopru (genitive singular)
koprowi (dative singular)
koprem (instrumental singular)
koprze (locative singular)
koprze (vocative singular)
kopry (nominative plural)
koprów (genitive plural)
koprom (dative plural)
kopry (accusative plural)
koprami (instrumental plural)
koprach (locative plural)
kopry (vocative plural)

zobacz też: Indeks:Polski - Jedzenie

roślina o pierzastych liściach i zielonożółtych kwiatach, używana jako przyprawa

Koper ma proste łodygi, pierzaste liście i wiele żółtych kwiatów, które tworzą kiście.


żurek

robić / zrobić / przygotowywać / przygotować / gotować / ugotować / podać / podawać / serwować / zamówić / zamawiać / jeść / zjeść / zjadać / jadać / doprawiać / przyprawiać żurek

żurku (genitive singular)
żurkowi (dative singular)
żurkiem (instrumental singular)
żurku (locative singular)
żurku (vocative singular)
żurki (nominative plural)
żurków (genitive plural)
żurkom (dative plural)
żurki (accusative plural)
żurkami (instrumental plural)
żurkach (locative plural)
żurki (vocative plural)

zupa na zakwasie z mąki żytniej lub owsianej

Żurek jest bardzo smaczną zupą.


smak

smaku (genitive singular)
smakowi (dative singular)
smakiem (instrumental singular)
smaku (locative singular)
smaku (vocative singular)
smaki (nominative plural)
smaków (genitive plural)
smakom (dative plural)
smaki (accusative plural)
smakami (instrumental plural)
smakach (locative plural)
smaki (vocative plural)

zob. też smak w Wikipedii

zob. też smak w Wikicytatach

właściwość pokarmu rozpoznawana przez smak (1.1)

Ta potrawa ma kwaśny smak.


pomarańczowy

ˌpɔ̃marãj̃n͇ˈt͡ʃɔvɨ

põmarãĩ ̯ṇčovy

pomarańczowa (nominative singular feminine)
pomarańczowe (nominative singular neuter)
pomarańczowi (nominative plural masculine)
pomarańczowe (nominative plural nonvirile)
pomarańczowego (genitive singular masculine animate inanimate)
pomarańczowej (genitive singular feminine)
pomarańczowego (genitive singular neuter)
pomarańczowych (genitive plural masculine nonvirile)
pomarańczowemu (dative singular masculine animate inanimate)
pomarańczowej (dative singular feminine)
pomarańczowemu (dative singular neuter)
pomarańczowym (dative plural masculine nonvirile)
pomarańczowego (accusative singular masculine animate)
pomarańczową (accusative singular feminine)
pomarańczowe (accusative singular neuter)
pomarańczowych (accusative plural masculine)
pomarańczowe (accusative plural nonvirile)
pomarańczowym (instrumental singular masculine animate inanimate)
pomarańczową (instrumental singular feminine)
pomarańczowym (instrumental singular neuter)
pomarańczowymi (instrumental plural masculine nonvirile)
pomarańczowym (locative singular masculine animate inanimate)
pomarańczowej (locative singular feminine)
pomarańczowym (locative singular neuter)
pomarańczowych (locative plural masculine nonvirile)
pomarańczowa (vocative singular feminine)
pomarańczowe (vocative singular neuter)
pomarańczowi (vocative plural masculine)
pomarańczowe (vocative plural nonvirile)
nie stopniuje się

dotyczący owoców pomarańczy, zawierający owoce pomarańczy, zrobiony z owoców pomarańczy; przypominający je w smaku, zapachu lub wyglądzie

Na deser przygotowano galaretkę pomarańczową z owocami i bitą śmietaną.


krówka

krówki (genitive singular)
krówce (dative singular)
krówkę (accusative singular)
krówką (instrumental singular)
krówce (locative singular)
krówko (vocative singular)
krówki (nominative plural)
krówek (genitive plural)
krówkom (dative plural)
krówki (accusative plural)
krówkami (instrumental plural)
krówkach (locative plural)
krówki (vocative plural)

zobacz też: Indeks:Polski - Jedzenie

rodzaj miękkiego cukierka otrzymywanego z mleka i cukru

Nie lubił słodyczy, poza krówkami.

rodzaj kruchego ciasta z masą krówkową (toffi)

Na to przyjęcie podałam do kawy własnoręcznie upieczoną krówkę.


gotować

gotuję (singular first-person present)
gotujesz (singular second-person present)
gotuje (singular third-person present)
gotujemy (plural first-person present)
gotujecie (plural second-person present)
gotują (plural third-person present)
gotowałem (singular first-person past masculine)
gotowałeś (singular second-person past masculine)
gotował (singular third-person past masculine)
gotowaliśmy (plural first-person past masculine)
gotowaliście (plural second-person past masculine)
gotowali (plural third-person past masculine)
gotowałam (singular first-person past feminine)
gotowałaś (singular second-person past feminine)
gotowała (singular third-person past feminine)
gotowałyśmy (plural first-person past feminine neuter)
gotowałyście (plural second-person past feminine neuter)
gotowały (plural third-person past feminine neuter)
gotowałom (singular first-person past neuter potential rare)
gotowałoś (singular second-person past neuter potential rare)
gotowało (singular third-person past neuter)
niech gotuję (singular first-person imperative)
gotuj (singular second-person imperative)
niech gotuje (singular third-person imperative)
gotujmy (plural first-person imperative)
gotujcie (plural second-person imperative)
niech gotują (plural third-person imperative)
będę gotował (singular first-person future masculine)
będę gotować (singular first-person future masculine)
będziesz gotował (singular second-person future masculine)
będziesz gotować (singular second-person future masculine)
będzie gotował (singular third-person future masculine)
będzie gotować (singular third-person future masculine)
będziemy gotowali (plural first-person future masculine)
będziemy gotować (plural first-person future masculine)
będziecie gotowali (plural second-person future masculine)
będziecie gotować (plural second-person future masculine)
będą gotowali (plural third-person future masculine)
będą gotować (plural third-person future masculine)
będę gotowała (singular first-person future feminine)
będę gotować (singular first-person future feminine)
będziesz gotowała (singular second-person future feminine)
będziesz gotować (singular second-person future feminine)
będzie gotowała (singular third-person future feminine)
będzie gotować (singular third-person future feminine)
będziemy gotowały (plural first-person future feminine neuter)
będziemy gotować (plural first-person future feminine neuter)
będziecie gotowały (plural second-person future feminine neuter)
będziecie gotować (plural second-person future feminine neuter)
będą gotowały (plural third-person future feminine neuter)
będą gotować (plural third-person future feminine neuter)
będę gotowało (singular first-person future neuter potential rare)
będę gotować (singular first-person future neuter potential rare)
będziesz gotowało (singular second-person future neuter potential rare)
będziesz gotować (singular second-person future neuter potential rare)
będzie gotowało (singular third-person future neuter)
będzie gotować (singular third-person future neuter)
gotowałem był (singular first-person pluperfect masculine)
gotowałeś był (singular second-person pluperfect masculine)
gotował był (singular third-person pluperfect masculine)
gotowaliśmy byli (plural first-person pluperfect masculine)
gotowaliście byli (plural second-person pluperfect masculine)
gotowali byli (plural third-person pluperfect masculine)
gotowałam była (singular first-person pluperfect feminine)
gotowałaś była (singular second-person pluperfect feminine)
gotowała była (singular third-person pluperfect feminine)
gotowałyśmy były (plural first-person pluperfect feminine neuter)
gotowałyście były (plural second-person pluperfect feminine neuter)
gotowały były (plural third-person pluperfect feminine neuter)
gotowałom było (singular first-person pluperfect neuter potential rare)
gotowałoś było (singular second-person pluperfect neuter potential rare)
gotowało było (singular third-person pluperfect neuter)
gotowano (singular plural first-person second-person third-person impersonal past)
gotowałbym (singular first-person conditional masculine)
byłbym gotował (singular first-person conditional masculine)
gotowałbyś (singular second-person conditional masculine)
byłbyś gotował (singular second-person conditional masculine)
gotowałby (singular third-person conditional masculine)
byłby gotował (singular third-person conditional masculine)
gotowalibyśmy (plural first-person conditional masculine)
bylibyśmy gotowali (plural first-person conditional masculine)
gotowalibyście (plural second-person conditional masculine)
bylibyście gotowali (plural second-person conditional masculine)
gotowaliby (plural third-person conditional masculine)
byliby gotowali (plural third-person conditional masculine)
gotowałabym (singular first-person conditional feminine)
byłabym gotowała (singular first-person conditional feminine)
gotowałabyś (singular second-person conditional feminine)
byłabyś gotowała (singular second-person conditional feminine)
gotowałaby (singular third-person conditional feminine)
byłaby gotowała (singular third-person conditional feminine)
gotowałybyśmy (plural first-person conditional feminine neuter)
byłybyśmy gotowały (plural first-person conditional feminine neuter)
gotowałybyście (plural second-person conditional feminine neuter)
byłybyście gotowały (plural second-person conditional feminine neuter)
gotowałyby (plural third-person conditional feminine neuter)
byłyby gotowały (plural third-person conditional feminine neuter)
gotowałobym (singular first-person conditional neuter potential rare)
byłobym gotowało (singular first-person conditional neuter potential rare)
gotowałobyś (singular second-person conditional neuter potential rare)
byłobyś gotowało (singular second-person conditional neuter potential rare)
gotowałoby (singular third-person conditional neuter)
byłoby gotowało (singular third-person conditional neuter)
gotujący (singular plural first-person second-person third-person active participle masculine)
niegotujący (singular plural first-person second-person third-person active participle masculine)
gotująca (singular first-person second-person third-person active participle feminine)
niegotująca (singular first-person second-person third-person active participle feminine)
gotujące (plural first-person second-person third-person active participle feminine neuter)
niegotujące (plural first-person second-person third-person active participle feminine neuter)
gotujące (singular first-person second-person third-person active participle neuter)
niegotujące (singular first-person second-person third-person active participle neuter)
gotowany (singular first-person second-person third-person masculine)
niegotowany (singular first-person second-person third-person masculine)
gotowani (plural first-person second-person third-person masculine)
niegotowani (plural first-person second-person third-person masculine)
gotowana (singular first-person second-person third-person feminine)
niegotowana (singular first-person second-person third-person feminine)
gotowane (plural first-person second-person third-person feminine neuter)
niegotowane (plural first-person second-person third-person feminine neuter)
gotowane (singular first-person second-person third-person neuter)
niegotowane (singular first-person second-person third-person neuter)
gotując (singular plural first-person second-person third-person contemporary adverbial participle)
nie gotując (singular plural first-person second-person third-person contemporary adverbial participle)
gotowanie (singular plural first-person second-person third-person)
niegotowanie (singular plural first-person second-person third-person)

przygotowywać potrawę przez obróbkę cieplną we wrzącej wodzie

Makaron al dente można gotować maksymalnie siedem minut.


gotować

gotować się (singular plural first-person second-person third-person infinitive)
gotuję się (singular first-person present)
gotujesz się (singular second-person present)
gotuje się (singular third-person present)
gotujemy się (plural first-person present)
gotujecie się (plural second-person present)
gotują się (plural third-person present)
gotowałem się (singular first-person past masculine)
gotowałeś się (singular second-person past masculine)
gotował się (singular third-person past masculine)
gotowaliśmy się (plural first-person past masculine)
gotowaliście się (plural second-person past masculine)
gotowali się (plural third-person past masculine)
gotowałam się (singular first-person past feminine)
gotowałaś się (singular second-person past feminine)
gotowała się (singular third-person past feminine)
gotowałyśmy się (plural first-person past feminine neuter)
gotowałyście się (plural second-person past feminine neuter)
gotowały się (plural third-person past feminine neuter)
gotowałom się (singular first-person past neuter potential rare)
gotowałoś się (singular second-person past neuter potential rare)
gotowało się (singular third-person past neuter)
niech się gotuję (singular first-person imperative)
gotuj się (singular second-person imperative)
niech się gotuje (singular third-person imperative)
gotujmy się (plural first-person imperative)
gotujcie się (plural second-person imperative)
niech się gotują (plural third-person imperative)
będę się gotował (singular first-person future masculine)
będę się gotować (singular first-person future masculine)
będziesz się gotował (singular second-person future masculine)
będziesz się gotować (singular second-person future masculine)
będzie się gotował (singular third-person future masculine)
będzie się gotować (singular third-person future masculine)
będziemy się gotowali (plural first-person future masculine)
będziemy się gotować (plural first-person future masculine)
będziecie się gotowali (plural second-person future masculine)
będziecie się gotować (plural second-person future masculine)
będą się gotowali (plural third-person future masculine)
będą się gotować (plural third-person future masculine)
będę się gotowała (singular first-person future feminine)
będę się gotować (singular first-person future feminine)
będziesz się gotowała (singular second-person future feminine)
będziesz się gotować (singular second-person future feminine)
będzie się gotowała (singular third-person future feminine)
będzie się gotować (singular third-person future feminine)
będziemy się gotowały (plural first-person future feminine neuter)
będziemy się gotować (plural first-person future feminine neuter)
będziecie się gotowały (plural second-person future feminine neuter)
będziecie się gotować (plural second-person future feminine neuter)
będą się gotowały (plural third-person future feminine neuter)
będą się gotować (plural third-person future feminine neuter)
będę się gotowało (singular first-person future neuter potential rare)
będę się gotować (singular first-person future neuter potential rare)
będziesz się gotowało (singular second-person future neuter potential rare)
będziesz się gotować (singular second-person future neuter potential rare)
będzie się gotowało (singular third-person future neuter)
będzie się gotować (singular third-person future neuter)
gotowałem się był (singular first-person pluperfect masculine)
gotowałeś się był (singular second-person pluperfect masculine)
gotował się był (singular third-person pluperfect masculine)
gotowaliśmy się byli (plural first-person pluperfect masculine)
gotowaliście się byli (plural second-person pluperfect masculine)
gotowali się byli (plural third-person pluperfect masculine)
gotowałam się była (singular first-person pluperfect feminine)
gotowałaś się była (singular second-person pluperfect feminine)
gotowała się była (singular third-person pluperfect feminine)
gotowałyśmy się były (plural first-person pluperfect feminine neuter)
gotowałyście się były (plural second-person pluperfect feminine neuter)
gotowały się były (plural third-person pluperfect feminine neuter)
gotowałom się było (singular first-person pluperfect neuter potential rare)
gotowałoś się było (singular second-person pluperfect neuter potential rare)
gotowało się było (singular third-person pluperfect neuter)
gotowano się (singular plural first-person second-person third-person impersonal past)
gotowałbym się (singular first-person conditional masculine)
byłbym się gotował (singular first-person conditional masculine)
gotowałbyś się (singular second-person conditional masculine)
byłbyś się gotował (singular second-person conditional masculine)
gotowałby się (singular third-person conditional masculine)
byłby się gotował (singular third-person conditional masculine)
gotowalibyśmy się (plural first-person conditional masculine)
bylibyśmy się gotowali (plural first-person conditional masculine)
gotowalibyście się (plural second-person conditional masculine)
bylibyście się gotowali (plural second-person conditional masculine)
gotowaliby się (plural third-person conditional masculine)
byliby się gotowali (plural third-person conditional masculine)
gotowałabym się (singular first-person conditional feminine)
byłabym się gotowała (singular first-person conditional feminine)
gotowałabyś się (singular second-person conditional feminine)
byłabyś się gotowała (singular second-person conditional feminine)
gotowałaby się (singular third-person conditional feminine)
byłaby się gotowała (singular third-person conditional feminine)
gotowałybyśmy się (plural first-person conditional feminine neuter)
byłybyśmy się gotowały (plural first-person conditional feminine neuter)
gotowałybyście się (plural second-person conditional feminine neuter)
byłybyście się gotowały (plural second-person conditional feminine neuter)
gotowałyby się (plural third-person conditional feminine neuter)
byłyby się gotowały (plural third-person conditional feminine neuter)
gotowałobym się (singular first-person conditional neuter potential rare)
byłobym się gotowało (singular first-person conditional neuter potential rare)
gotowałobyś się (singular second-person conditional neuter potential rare)
byłobyś się gotowało (singular second-person conditional neuter potential rare)
gotowałoby się (singular third-person conditional neuter)
byłoby się gotowało (singular third-person conditional neuter)
gotujący się (singular plural first-person second-person third-person active participle masculine)
niegotujący się (singular plural first-person second-person third-person active participle masculine)
gotująca się (singular first-person second-person third-person active participle feminine)
niegotująca się (singular first-person second-person third-person active participle feminine)
gotujące się (plural first-person second-person third-person active participle feminine neuter)
niegotujące się (plural first-person second-person third-person active participle feminine neuter)
gotujące się (singular first-person second-person third-person active participle neuter)
niegotujące się (singular first-person second-person third-person active participle neuter)
gotując się (singular plural first-person second-person third-person contemporary adverbial participle)
nie gotując się (singular plural first-person second-person third-person contemporary adverbial participle)
gotowanie się (singular plural first-person second-person third-person)
niegotowanie się (singular plural first-person second-person third-person)

być przygotowanym do jedzenia poprzez gotowanie


krupniok

gw. (Górny Śląsk) kaszanka w formie kiełbasy, specjalność kuchni śląskiej


lemoniada

ˌlɛ̃mɔ̃ˈɲada

lemoniady (genitive singular)
lemoniadzie (dative singular)
lemoniadę (accusative singular)
lemoniadą (instrumental singular)
lemoniadzie (locative singular)
lemoniado (vocative singular)
lemoniady (genitive singular)
lemoniadzie (dative singular)
lemoniadę (accusative singular)
lemoniadą (instrumental singular)
lemoniadzie (locative singular)
lemoniado (vocative singular)
lemoniady (nominative plural)
lemoniad (genitive plural)
lemoniadom (dative plural)
lemoniady (accusative plural)
lemoniadami (instrumental plural)
lemoniadach (locative plural)
lemoniady (vocative plural)

Zimna lemoniada jest dobra w upał.

Tylko raz u sąsiada leci z kranu lemoniada


truskawka

słowo truskawka pochodzi od dźwiękonaśladowczego słowa trusk oznaczającego lekki trzask, pękanie liści i gałęzi; pierwotnie ten wyraz odnosił się do różnych roślin

źródłosłów dla jid. טרוסקאַפֿקע

truskawki (genitive singular)
truskawce (dative singular)
truskawkę (accusative singular)
truskawką (instrumental singular)
truskawce (locative singular)
truskawko (vocative singular)
truskawki (nominative plural)
truskawek (genitive plural)
truskawkom (dative plural)
truskawki (accusative plural)
truskawkami (instrumental plural)
truskawkach (locative plural)
truskawki (vocative plural)

Truskawki są soczyste i znakomicie nadają się do jedzenia na surowo, a także na przetwory.

Ja truskawek nie zamawiałem.


galareta

potrawa w postaci stałej, półprzezroczystej masy, robiona z kości, ryb lub owoców, czasem z dodatkiem żelatyny

Babcia robi bardzo smaczną rybę w galarecie.

skrzepły roztwór żelatyny używany w gastronomii i cukiernictwie


americano

ˌãmɛrʲiˈkãnɔ

zobacz też: Indeks:Polski - Napoje

Poproszę dwa americano, szarlotkę i serniczek.


kawa

(1.1-3) czes. kava, węg. kávé < osm. kahve, arab. قهوة (qahwa) < od Kaffa, nazwy regionu w Etiopii i zamieszkującego go ludu o tej samej nazwie

(1.5) z (1.3) przez skojarzenie fonetyczne

kawy (genitive singular)
kawie (dative singular)
kawę (accusative singular)
kawą (instrumental singular)
kawie (locative singular)
kawo (vocative singular)
kawy (nominative plural)
kaw (genitive plural)
kawom (dative plural)
kawy (accusative plural)
kawami (instrumental plural)
kawach (locative plural)
kawy (vocative plural)

por. nesca • mokka • cappuccino

zobacz też: Indeks:Polski - Jedzenie

zob. też kawa (ujednoznacznienie) w Wikipedii

napój przygotowany z palonych i rozdrobnionych ziaren kawowych

Wpadnij do nas na filiżankę kawy!

Dzieci mogą pić jedynie kawę zbożową.


humus

(1.1) łac. humus → ziemia, gleba
(1.2) arab. حمص → ciecierzyca

humusu (genitive singular)
humusowi (dative singular)
humusem (instrumental singular)
humusie (locative singular)
humusie (vocative singular)
humusy (nominative plural)
humusów (genitive plural)
humusom (dative plural)
humusy (accusative plural)
humusami (instrumental plural)
humusach (locative plural)
humusy (vocative plural)

inna pisownia hummus

bliskowschodnia pasta z ciecierzycy z dodatkami

Przywiozłam z Izraela dwa humusy i dżem z fig.


baba

prasł. *baba → babka; stary ogólnosłowiański wyraz onomatopeiczny, powstały przez dziecinne zwielokrotnienie sylaby; por. tata, mama, niania, ciocia.

nie miała baba kłopotu, kupiła sobie prosię

gdy chłop baby nie bije, to jej wątroba gnije

na jednym miejscu i grzybowi się sprzykrzy, to go baba w kosz bierze, a cóż dopiero człeku

na świętej Katarzyny szykuj babo pierzyny

gw. (Kociewie) baba, żaba, diabeł trzeci, to rodzóne dzieci

gw. (Kociewie) trzi babi, trzi gasie głowi, to kermaż gotowi

baby (genitive singular)
babie (dative singular)
babę (accusative singular)
babą (instrumental singular)
babie (locative singular)
babo (vocative singular)
baby (nominative plural)
bab (genitive plural)
babom (dative plural)
baby (accusative plural)
babami (instrumental plural)
babach (locative plural)
baby (vocative plural)

zob. też baba w Encyklopedii staropolskiej

zob. też baba w Wikipedii

ciasto, zazwyczaj drożdżowe, pieczone w wysokiej formie o okrągłej podstawie i karbowanych ścianach bocznych

Na stole stały świąteczne baby.


legumina

(1.2) łac. legumen, lm legumina → warzywa strączkowe

leguminy (nominative plural)
leguminy (genitive singular)
legumin (genitive plural)
leguminie (dative singular)
leguminom (dative plural)
leguminę (accusative singular)
leguminy (accusative plural)
leguminą (instrumental singular)
leguminami (instrumental plural)
leguminie (locative singular)
leguminach (locative plural)
legumino (vocative singular)
leguminy (vocative plural)

słodka potrawa, zwykle mączna, ale także np. ryżowa, podawana jako deser

Gdy legumina jest już gotową, posypujemy ją cukrem i spożywamy na gorąco

Rebekka Wolf, Kuchnia koszerna (wyd. 1904)


mango

(1.1-3) ang. mango < port. manga < malaj. mangga < tamil. mān-kāy

por. mangostan

zobacz też: Indeks:Polski - Owoce

Owoc mango umyć, obrać i pokroić w cienkie plasterki.

Kuchnia, nr 4, Warszawa, 1999 w: Korpus języka polskiego, Wydawnictwo Naukowe PWN.


pasta

(1.3) wł. pasta → makaron
(1.4) ang. copy + paste → kopiuj wklej

pasty (genitive singular)
paście (dative singular)
pastę (accusative singular)
pastą (instrumental singular)
paście (locative singular)
pasto (vocative singular)
pasty (nominative plural)
past (genitive plural)
pastom (dative plural)
pasty (accusative plural)
pastami (instrumental plural)
pastach (locative plural)
pasty (vocative plural)

potrawa lub półprodukt o konsystencji pasty (1.1)


pizza

pizzy (genitive singular)
pizzy (dative singular)
pizzę (accusative singular)
pizzą (instrumental singular)
pizzy (locative singular)
pizzo (vocative singular)
pizze (nominative plural)
pizz (genitive plural)
pizzom (dative plural)
pizze (accusative plural)
pizzami (instrumental plural)
pizzach (locative plural)
pizze (vocative plural)

płaski placek z ciasta drożdżowego z dodatkami, danie o włoskim rodowodzie

Nie chciało mi się przygotowywać obiadu, więc zamówiłem pizzę.


babka

przysłowia i powiedzenia: ciach babkę w piach (toast)

moja babka jego babce podawała gruszki w czapce

nie poznała babka swojej wnuczki w tańcu

babki (genitive singular)
babce (dative singular)
babkę (accusative singular)
babką (instrumental singular)
babce (locative singular)
babko (vocative singular)
babki (nominative plural)
babek (genitive plural)
babkom (dative plural)
babki (accusative plural)
babkami (instrumental plural)
babkach (locative plural)
babki (vocative plural)

O pochodzeniu wyrazu „babka” i „baba” w różnych znaczeniach.

słodkie ciasto pieczone w formie prostokątnej lub mającej kształt ściętego stożka

Upiekłam babkę dla gości.


biały

po styczniu jasnym i białym będą w lato upały

biała (nominative singular feminine)
białe (nominative singular neuter)
biali (nominative plural masculine)
białe (nominative plural nonvirile)
białego (genitive singular masculine animate inanimate)
białej (genitive singular feminine)
białego (genitive singular neuter)
białych (genitive plural masculine nonvirile)
białemu (dative singular masculine animate inanimate)
białej (dative singular feminine)
białemu (dative singular neuter)
białym (dative plural masculine nonvirile)
białego (accusative singular masculine animate)
białą (accusative singular feminine)
białe (accusative singular neuter)
białych (accusative plural masculine)
białe (accusative plural nonvirile)
białym (instrumental singular masculine animate inanimate)
białą (instrumental singular feminine)
białym (instrumental singular neuter)
białymi (instrumental plural masculine nonvirile)
białym (locative singular masculine animate inanimate)
białej (locative singular feminine)
białym (locative singular neuter)
białych (locative plural masculine nonvirile)
biała (vocative singular feminine)
białe (vocative singular neuter)
biali (vocative plural masculine)
białe (vocative plural nonvirile)
nie stopniuje się

w odniesieniu do wina: powstały bez maceracji, w wyniku fermentacji winogron z usuniętymi skórkami, pestkami i szypułkami

Wina białe mogą być bezbarwne, bladożółte, jasnożółte, złociste, słomkowe, bursztynowe, pomarańczowe a nawet rudawobrązowe


moździerz

moździerza (genitive singular)
moździerzowi (dative singular)
moździerzem (instrumental singular)
moździerzu (locative singular)
moździerzu (vocative singular)
moździerze (nominative plural)
moździerzy (genitive plural)
moździerzom (dative plural)
moździerze (accusative plural)
moździerzami (instrumental plural)
moździerzach (locative plural)
moździerze (vocative plural)

zob. też moździerz (ujednoznacznienie) w Wikipedii

narzędzie kuchenne lub laboratoryjne w postaci ciężkiego naczynia i tłuczka, służące do rozdrabniania czegoś na proszek

Jeżeli ziarenka przypraw są za duże, weź moździerz i zetrzyj je.


rapa

rapy (genitive singular)
rapie (dative singular)
rapę (accusative singular)
rapą (instrumental singular)
rapie (locative singular)
rapo (vocative singular)
rapy (nominative plural)
rap (genitive plural)
rapom (dative plural)
rapy (accusative plural)
rapami (instrumental plural)
rapach (locative plural)
rapy (vocative plural)

zobacz też: Indeks:Polski - Ryby • Indeks:Polski - Jedzenie

Usmażyłam rapę z cebulą i ziemniakami.


sauté

o mięsie, rybie: smażony w niewielkiej ilości tłuszczu, bez panierki

Powinien spróbować jej pikantnej wieprzowiny sauté z marynowaną kapustą

A. S. A. Harrison, W cieniu, tłum. Dorota Malina, Społeczny Instytut Wydawniczy Znak, Kraków 2015, ISBN 9788324026579.


ser

kto ser jada, pies go nie ukosi, złodziej go nie okradnie i nie starzeje się

sera (genitive singular)
serowi (dative singular)
serem (instrumental singular)
serze (locative singular)
serze (vocative singular)
sery (nominative plural)
serów (genitive plural)
serom (dative plural)
sery (accusative plural)
serami (instrumental plural)
serach (locative plural)
sery (vocative plural)

zobacz też: twaróg • feta • bundz • bryndza • oscypek • gołka • brie • camembert

zobacz też: Indeks:Polski - Jedzenie

produkt spożywczy w postaci gęstej masy, otrzymywany z mleka krowiego, koziego, bądź owczego

W biegu zrobił dwie kanapki z serem.


spaghetti

zobacz też: cannelloni • conchiglioni • farfalle • lasagne • linguine • ravioli • spaghetti • tagliatelle • tortellini

zobacz też: Indeks:Polski - Jedzenie

Zrób wreszcie coś innego na obiad, niż ciągle tylko to spaghetti.


wilk

prasł. *vľ̥kъ < prasł. *u̯el- → rwać, szarpać

chłop wre na szlachcica jako wilk na kozę

wilka (genitive singular)
wilkowi (dative singular)
wilkiem (instrumental singular)
wilku (locative singular)
wilku (vocative singular)
wilki (nominative plural)
wilków (genitive plural)
wilkom (dative plural)
wilki (accusative plural)
wilkami (instrumental plural)
wilkach (locative plural)
wilki (vocative plural)


bigos

być może od niem. begossen → oblany lub niem. Bleiguss

robić / zrobić / przygotowywać / przygotować / gotować / ugotować / podać / podawać / serwować / zamówić / zamawiać / jeść / zjeść / zjadać / jadać / doprawiać / przyprawiać bigos

bigosu (genitive singular)
bigosowi (dative singular)
bigosem (instrumental singular)
bigosie (locative singular)
bigosie (vocative singular)

zobacz też: Indeks:Polski - Jedzenie

potrawa z duszonej kapusty kiszonej z rozmaitymi dodatkami; ; zob. też bigos w Encyklopedii staropolskiej

Ale pyszny ten bigos.


burak

(1.1-3) st.pol. borak < łac. borrago lub utworzone od pol. bury (→ bure warzywo)

buraka (genitive singular)
burakowi (dative singular)
buraka (accusative singular)
burakiem (instrumental singular)
buraku (locative singular)
buraku (vocative singular)
buraki (nominative plural)
buraków (genitive plural)
burakom (dative plural)
buraki (accusative plural)
burakami (instrumental plural)
burakach (locative plural)
buraki (vocative plural)

zobacz też: Indeks:Polski - Jedzenie

Jacek kupił na bazarze buraki i młode ziemniaki na obiad.


mamałyga

mamałygi (genitive singular)
mamałydze (dative singular)
mamałygę (accusative singular)
mamałygą (instrumental singular)
mamałydze (locative singular)
mamałygo (vocative singular)
mamałygi (nominative plural)
mamałyg (genitive plural)
mamałygom (dative plural)
mamałygi (accusative plural)
mamałygami (instrumental plural)
mamałygach (locative plural)
mamałygi (vocative plural)

potrawa z gotowanej mąki lub kaszy kukurydzianej i wody, tradycyjna dla kuchni mołdawskiej i bułgarskiej

Mamałyga to rodzaj polenty.


pomidor

(1.1-3) wł. pomodoro (t. wł. pomidoro) < wł. pomo + di + oro → dosł. jabłko (owoc) ze złota

gw. (Górny Śląsk) tomata, tómata, tółmata

pomidora (genitive singular)
pomidorowi (dative singular)
pomidora (accusative singular colloquial)
pomidorem (instrumental singular)
pomidorze (locative singular)
pomidorze (vocative singular)
pomidory (nominative plural)
pomidorów (genitive plural)
pomidorom (dative plural)
pomidory (accusative plural)
pomidorami (instrumental plural)
pomidorach (locative plural)
pomidory (vocative plural)

zob. też pomidor w Wikicytatach

Na kolację zrobiłam sałatkę z pomidorów.


pomarańcza

daw. wł. pomarancia < wł. pomo + arancia

ˌpɔ̃maˈrãj̃n͇t͡ʃa

põmarãĩ ̯ṇča

gw. (Górny Śląsk) apluzina, apfelzina, apluzyna

pomarańczy (genitive singular)
pomarańczy (dative singular)
pomarańczę (accusative singular)
pomarańczą (instrumental singular)
pomarańczy (locative singular)
pomarańczo (vocative singular)
pomarańcze (nominative plural)
pomarańczy (genitive plural)
pomarańcz (genitive plural)
pomarańczom (dative plural)
pomarańcze (accusative plural)
pomarańczami (instrumental plural)
pomarańczach (locative plural)
pomarańcze (vocative plural)

: „ten pomarańcz”

zobacz też: Indeks:Polski - Owoce

Kupiłem na rynku dwie pomarańcze.


sandwich

sandwicha (genitive singular)
sandwichowi (dative singular)
sandwichem (instrumental singular)
sandwichu (locative singular)
sandwichu (vocative singular)
sandwiche (nominative plural)
sandwichów (genitive plural)
sandwichom (dative plural)
sandwiche (accusative plural)
sandwichami (instrumental plural)
sandwichach (locative plural)
sandwiche (vocative plural)

słowo „sandwich” to makaronizm


stryk

gw. (Śląsk Cieszyński) smażony placek ziemniaczany


pomidorówka

robić / zrobić / przygotowywać / przygotować / gotować / ugotować / podać / podawać / serwować / zamówić / zamawiać / jeść / zjeść / zjadać / jadać / doprawiać / przyprawiać pomidorówkę

pomidorówki (genitive singular)
pomidorówce (dative singular)
pomidorówkę (accusative singular)
pomidorówką (instrumental singular)
pomidorówce (locative singular)
pomidorówko (vocative singular)
pomidorówki (nominative plural)
pomidorówek (genitive plural)
pomidorówkom (dative plural)
pomidorówki (accusative plural)
pomidorówkami (instrumental plural)
pomidorówkach (locative plural)
pomidorówki (vocative plural)

Nie lubię pomidorówki.


pietruszka

(1.1-3) st.pol. piotruszka, piotruziele, pietruziele < łac. petroselinum < gr. πετροσέλῑνον (petrosélīnon) → dosł. kamienny seler

pietruszki (genitive singular)
pietruszce (dative singular)
pietruszkę (accusative singular)
pietruszką (instrumental singular)
pietruszce (locative singular)
pietruszko (vocative singular)
pietruszki (nominative plural)
pietruszek (genitive plural)
pietruszkom (dative plural)
pietruszki (accusative plural)
pietruszkami (instrumental plural)
pietruszkach (locative plural)
pietruszki (vocative plural)

jadalne warzywo o białym korzeniu i zielonej naci

Natka pietruszki może stanowić bardzo smaczny dodatek do zupy.


marchew

od prasł. *mrchъvь (forma B. lp słowa prasł. *mrchy, por. krew), praindoeur. *mrk-uH-

por. bułg. морков, chorw. mrkva, czes. mrkev, mac. морков, ros. морковь, słc. mrkva i ukr. мо́рква

jaka marchew, taka nać, taka córka, jaka mać

źle robakowi w marchwi, niechaj wlezie w chrzan

marchwie (nominative plural)
marchwi (genitive singular)
marchwi (genitive plural)
marchwi (dative singular)
marchwiom (dative plural)
marchwie (accusative plural)
marchwią (instrumental singular)
marchwiami (instrumental plural)
marchwi (locative singular)
marchwiach (locative plural)
marchwi (vocative singular)
marchwie (vocative plural)

zob. też marchew w Wikicytatach

Proszę pani, jakie witaminy ma marchew?


owoc

(1.3) od XIV wieku; ogólnosłowiańskie (por. czes. ovoce, chorw. voće) < prasł. *ovoktь → owoc, płód < *ouog-tī < praindoeur. *aueg- / *uog- / *aug- → mnożyć, powiększać, wzrastać, pierwotnie: wzrost, przyrost

cierpliwość jest gorzka, ale jej owoce są słodkie

deszcze częste w kwietniu wróżą, że owoców będzie dużo

jeśli śnieg, gdy Bóg się rodzi, owoc bardzo się obrodzi

owocu (genitive singular)
owocowi (dative singular)
owocem (instrumental singular)
owocu (locative singular)
owocu (vocative singular)
owoce (nominative plural)
owoców (genitive plural)
owocom (dative plural)
owoce (accusative plural)
owocami (instrumental plural)
owocach (locative plural)
owoce (vocative plural)

Błędna jest forma dopełniacza liczby mnogiej „owocy”.

zob. też owoc w Wikicytatach

mięsisty i słodki owoc (1.1) lub owocostan różnych roślin, który można spożywać na surowo

W jego diecie musi być więcej owoców i warzyw.


wino

prasł. *vino, najprawdopodobniej od łac. vinum

por. białor. віно́, bułg. вино, czes. víno, chorw. vino, dłuż. wino, głuż. wino, mac. вино, ros. вино́, scs. вино, słc. víno, słń. vino, serb. вино i ukr. вино́

jak siekiera bez klina, tak obiad bez wina

święty Marcin pije wino, wodę pozostawia młynom

dzień świętego Alojzego przyczynia wina dobrego

stare wino, żona młoda, niejednemu życia doda

grzyby, ryby, wieprzowina, potrzebują sporo wina

wino dobre zawsze służy, czy to w domu, czy w podróży

wina (genitive singular)
winu (dative singular)
winem (instrumental singular)
winie (locative singular)
wina (nominative plural)
win (genitive plural)
winom (dative plural)
wina (accusative plural)
winami (instrumental plural)
winach (locative plural)
wina (vocative plural)

zobacz też: alpaga • bełt • jabol • siara

napój alkoholowy powstający dzięki fermentacji owoców

Wypiłem dziś lampkę czerwonego wina do obiadu.


ryż

ryżu (genitive singular)
ryżowi (dative singular)
ryżem (instrumental singular)
ryżu (locative singular)
ryżu (vocative singular)
ryże (potential rare nominative plural)
ryżów (potential rare genitive plural)
ryżom (potential rare dative plural)
ryże (potential rare accusative plural)
ryżami (potential rare instrumental plural)
ryżach (potential rare locative plural)
ryże (potential rare vocative plural)

Odnośnie liczby mnogiej, patrz także: Porada „Czy ryż ma liczbę mnogą?” w: Poradnia językowa PWN.

Bezmięsną paellę robi się z ryżu i mnóstwa zdrowych, kolorowych warzyw.


bawarka

(1.1-2) od nazwy Bawarii, kraju związkowego w Niemczech

bawarki (genitive singular)
bawarce (dative singular)
bawarkę (accusative singular)
bawarką (instrumental singular)
bawarce (locative singular)
bawarko (vocative singular)
bawarki (nominative plural)
bawarek (genitive plural)
bawarkom (dative plural)
bawarki (accusative plural)
bawarkami (instrumental plural)
bawarkach (locative plural)
bawarki (vocative plural)

W przedszkolu podawano nam bawarkę.

Niektóre kobiety uważają, że bawarka pita w okresie karmienia zwiększa laktację.


gar

ognioodporny pojemnik do przygotowywania ciepłych potraw

Nie mam co do gara włożyć!


garnek

przyganiał kocioł garnkowi, a sam smolił

garnka (genitive singular)
garnkowi (dative singular)
garnkiem (instrumental singular)
garnku (locative singular)
garnku (vocative singular)
garnki (nominative plural)
garnków (genitive plural)
garnkom (dative plural)
garnki (accusative plural)
garnkami (instrumental plural)
garnkach (locative plural)
garnki (vocative plural)

zob. też garnek w Wikicytatach

zob. też garnek (ujednoznacznienie) w Wikipedii

ognioodporny pojemnik do przygotowywania i przechowywania ciepłych potraw

Do garnka trzeba wlać trzy litry wody i zagotować.


grill

grilla (genitive singular)
grillowi (dative singular)
grilla (accusative singular)
grillem (instrumental singular)
grillu (locative singular)
grillu (vocative singular)
grille (nominative plural)
grillów (genitive plural)
grilli (genitive plural)
grillom (dative plural)
grille (accusative plural)
grillami (instrumental plural)
grillach (locative plural)
grille (vocative plural)

Grill powinien być umieszczony na płaskiej powierzchni daleko od drzew.


kiszka

płn. prasł. *kyšьka → wnętrzności lub ich część, jelito

por. białor. кішка, ros. кишка, ukr. кишка

kiszki (nominative plural)
kiszki (genitive singular)
kiszek (genitive plural)
kiszce (dative singular)
kiszkom (dative plural)
kiszkę (accusative singular)
kiszki (accusative plural)
kiszką (instrumental singular)
kiszkami (instrumental plural)
kiszce (locative singular)
kiszkach (locative plural)
kiszko (vocative singular)
kiszki (vocative plural)

por. babka

pieczona w jelicie grubym potrawa z tartych ziemniaków


szklanka

(1.1) pol. szklany + -ka < pol. szkło + -ny

szklanki (genitive singular)
szklance (dative singular)
szklankę (accusative singular)
szklanką (instrumental singular)
szklance (locative singular)
szklanko (vocative singular)
szklanki (nominative plural)
szklanek (genitive plural)
szklankom (dative plural)
szklanki (accusative plural)
szklankami (instrumental plural)
szklankach (locative plural)
szklanki (vocative plural)

zob. też szklanka w Wikicytatach

zob. też szklanka (ujednoznacznienie) w Wikipedii

Do ciasta naleśnikowego potrzeba szklankę mleka, szklankę wody i dwie szklanki mąki na każde jajko.


makaron

makaronu (genitive singular)
makaronowi (dative singular)
makaronem (instrumental singular)
makaronie (locative singular)
makaronie (vocative singular)
makarony (nominative plural)
makaronów (genitive plural)
makaronom (dative plural)
makarony (accusative plural)
makaronami (instrumental plural)
makaronach (locative plural)
makarony (vocative plural)

zobacz też: kluska • spaghetti • wermiszel

półprodukt żywnościowy wytwarzany z ciasta zagniecionego z mąki, wody i soli

Ugotować makaron w osolonej wodzie, odcedzić i wymieszać z sosem.


sos

przysłowia: jakie życie, taki los, jaka pieczeń, taki sos

sosu (genitive singular)
sosowi (dative singular)
sosem (instrumental singular)
sosie (locative singular)
sosie (vocative singular)
sosy (nominative plural)
sosów (genitive plural)
sosom (dative plural)
sosy (accusative plural)
sosami (instrumental plural)
sosach (locative plural)
sosy (vocative plural)

zob. też sos (ujednoznacznienie) w Wikipedii

gęsty, zawiesisty płyn o różnych smakach, przyrządzany jako dodatek do potraw

Wczoraj na obiad mieliśmy kotlet schabowy oraz ziemniaki z sosem grzybowym.


croissant

croissanta (genitive singular)
croissantowi (dative singular)
croissanta (accusative singular)
croissantem (instrumental singular)
croissancie (locative singular)
croissancie (vocative singular)
croissanty (nominative plural)
croissantów (genitive plural)
croissantom (dative plural)
croissanty (accusative plural)
croissantami (instrumental plural)
croissantach (locative plural)
croissanty (vocative plural)

rodzaj rogala wypiekanego z francuskiego ciasta


korzeń

(1.1) prasł. *korę, prasł. *korene
(1.2) kalka z łac. radix

korzenia (genitive singular)
korzeniowi (dative singular)
korzeniem (instrumental singular)
korzeniu (locative singular)
korzeniu (vocative singular)
korzenie (nominative plural)
korzeni (genitive plural)
korzeniom (dative plural)
korzenie (accusative plural)
korzeniami (instrumental plural)
korzeniach (locative plural)
korzenie (vocative plural)

roślina, która zawiera olejki eteryczne, używana jako przyprawa


andrut

(1.1) daw. „andrót” zamiast „on(d)rót” (z wstawionym d) < niem. ohne + Rot → (o waflu, opłatku) bez rumieńca, bez przyrumienienia

andruta (genitive singular)
andrutowi (dative singular)
andrutem (instrumental singular)
andrucie (locative singular)
andrucie (vocative singular)
andruty (nominative plural)
andrutów (genitive plural)
andrutom (dative plural)
andruty (accusative plural)
andrutami (instrumental plural)
andrutach (locative plural)
andruty (vocative plural)

wafle przekładane masą, zwykle śmietankową lub kakaową

Moje ulubione to andruty śmietankowe.


czajnik

czajnika (genitive singular)
czajnikowi (dative singular)
czajnikiem (instrumental singular)
czajniku (locative singular)
czajniku (vocative singular)
czajniki (nominative plural)
czajników (genitive plural)
czajnikom (dative plural)
czajniki (accusative plural)
czajnikami (instrumental plural)
czajnikach (locative plural)
czajniki (vocative plural)

zamknięte od góry naczynie z dziobkiem służące do podgrzewania wody

Woda w czajniku już się gotuje!


sznycel

sznycle (nominative plural)
sznycla (genitive singular)
sznycli (genitive plural)
sznyclów (genitive plural)
sznyclowi (dative singular)
sznyclom (dative plural)
sznycla (accusative singular)
sznycle (accusative plural)
sznyclem (instrumental singular)
sznyclami (instrumental plural)
sznyclu (locative singular)
sznyclach (locative plural)
sznyclu (vocative singular)
sznycle (vocative plural)

kotlet z bitych i panierowanych plastrów mięsa, najczęściej z cielęciny


precel

(1.1) niem. Brezel < swn. brezitella < śr.łac. bracellus lub śr.łac. pretiolum

precle (nominative plural)
precla (genitive singular)
precli (genitive plural)
preclów (genitive plural rare)
preclowi (dative singular)
preclom (dative plural)
precla (accusative singular)
precle (accusative plural)
preclem (instrumental singular)
preclami (instrumental plural)
preclu (locative singular)
preclach (locative plural)
preclu (vocative singular)
precle (vocative plural)

zobacz też: Indeks:Polski - Jedzenie

rodzaj obwarzanka o charakterystycznym kształcie zbliżonym do ósemki

– Precle, świeże precle – wołał Żyd, przegięty cały do tyłu, aby łatwiej było dźwigać olbrzymi kosz wypełniony preclami i najeżony prętami, na których również nawleczone były rumiane, jakby świeżo lakierowane „bajgiełe”

Anna Kowalska, Na rogatce, PIW, Warszawa 1953, s. 146.


ptyś

ptysia (genitive singular)
ptysiowi (dative singular)
ptysia (accusative singular)
ptysiem (instrumental singular)
ptysiu (locative singular)
ptysiu (vocative singular)
ptysie (nominative plural)
ptysiów (genitive plural)
ptysi (genitive plural)
ptysiom (dative plural)
ptysie (accusative plural)
ptysiami (instrumental plural)
ptysiach (locative plural)
ptysie (vocative plural)

kulisty wyrób cukierniczy z ciasta parzonego napełnione kremem bezowym lub bitą śmietaną

Kup cztery ptysie, bo nie mamy nic słodkiego do kawy.


kajzerka

(1.1) z niemieckiego/austriackiego Kaiser (cesarz), poprzez gwarę krakowską do języka potocznego

kajzerki (genitive singular)
kajzerce (dative singular)
kajzerkę (accusative singular)
kajzerką (instrumental singular)
kajzerce (locative singular)
kajzerko (vocative singular)
kajzerki (nominative plural)
kajzerek (genitive plural)
kajzerkom (dative plural)
kajzerki (accusative plural)
kajzerkami (instrumental plural)
kajzerkach (locative plural)
kajzerki (vocative plural)

nie mylić z: kasjerka

rodzaj bułki z charakterystycznymi nacięciami na wierzchu

Kup pumpernikiel i dwie kajzerki.


kremówka

kremówki (genitive singular)
kremówce (dative singular)
kremówkę (accusative singular)
kremówką (instrumental singular)
kremówce (locative singular)
kremówko (vocative singular)
kremówki (nominative plural)
kremówek (genitive plural)
kremówkom (dative plural)
kremówki (accusative plural)
kremówkami (instrumental plural)
kremówkach (locative plural)
kremówki (vocative plural)

ciastko złożone z dwóch płatów ciasta francuskiego, przekładane kremem

W kawiarni za rogiem do kremówki dają kawę gratis.

Po maturze Karol poszedł na kremówkę.


chłodnik

robić / zrobić / przygotowywać / przygotować / gotować / ugotować / podać / podawać / serwować / zamówić / zamawiać / jeść / zjeść / zjadać / jadać / doprawiać / przyprawiać chłodnik

chłodniki (nominative plural)
chłodnika (genitive singular)
chłodników (genitive plural)
chłodnikowi (dative singular)
chłodnikom (dative plural)
chłodniki (accusative plural)
chłodnikiem (instrumental singular)
chłodnikami (instrumental plural)
chłodniku (locative singular)
chłodnikach (locative plural)
chłodniku (vocative singular)
chłodniki (vocative plural)

zobacz też: Indeks:Polski - Jedzenie

barszcz z botwiny albo z buraków podawany na zimno


kabanina

kabaniny (genitive singular)
kabaninie (dative singular)
kabaninę (accusative singular)
kabaniną (instrumental singular)
kabaninie (locative singular)
kabanino (vocative singular)

por. chabanina


śledź

(2.3) od ości śledzia (1.1) wywieszanych czasami na drzwiach wejściowych

śledzia (genitive singular)
śledziowi (dative singular)
śledzia (accusative singular)
śledziem (instrumental singular)
śledziu (locative singular)
śledziu (vocative singular)
śledzie (nominative plural)
śledzi (genitive plural)
śledziom (dative plural)
śledzie (accusative plural)
śledziami (instrumental plural)
śledziach (locative plural)
śledzie (vocative plural)

zobacz też: Indeks:Polski - Ryby • Indeks:Polski - Jedzenie

Czy lubisz śledzie?


crêpe

także w lm crêpes

zobacz też: Indeks:Polski - Jedzenie

rodzaj cienkiego naleśnika, zwykle z mąki pszennej, czasem gryczanej


latte

skrót od wł. caffellatte → kawa z mlekiem

często mylona z kawą latte macchiato

zobacz też: Indeks:Polski - Napoje

kawa espresso z dużą ilością mleka krowiego lub roślinnego, zazwyczaj w stosunku 1 do 2

Zamówiliśmy dwie latte i jedną szarlotkę.

Ciekawy pomysł z syropem… Choć ja chyba pozostanę przy niesłodzonej latte, a syrop może zrobię kiedyś do naleśników czy racuchów


marchewka

marchewki (genitive singular)
marchewce (dative singular)
marchewkę (accusative singular)
marchewką (instrumental singular)
marchewce (locative singular)
marchewko (vocative singular)
marchewki (nominative plural)
marchewek (genitive plural)
marchewkom (dative plural)
marchewki (accusative plural)
marchewkami (instrumental plural)
marchewkach (locative plural)
marchewki (vocative plural)

Do kotletów i ziemniaków zrobiłam marchewkę.


malina

prasł. *malina < praindoeur. *meh₂l- → czarny

maliny (genitive singular)
malinie (dative singular)
malinę (accusative singular)
maliną (instrumental singular)
malinie (locative singular)
malino (vocative singular)
maliny (nominative plural)
malin (genitive plural)
malinom (dative plural)
maliny (accusative plural)
malinami (instrumental plural)
malinach (locative plural)
maliny (vocative plural)

zob. też malina w Wikicytatach

zobacz też: Indeks:Polski - Owoce

Sok z malin jest dobry na przeziębienie.


koza

(1.1) prasł. *koza, najprawdopodobniej z jednego z języków turkijskich

(1.1) por. białor. каза, bułg. коза, chorw. koza, czes. koza, dłuż. koza, głuż. koza, kasz. kòza, mac. коза, ros. коза, scs. коза, słc. koza, słń. koza i ukr. коза́

kozy (genitive singular)
kozie (dative singular)
kozę (accusative singular)
kozą (instrumental singular)
kozie (locative singular)
kozo (vocative singular)
kozy (nominative plural)
kóz (genitive plural)
kozom (dative plural)
kozy (accusative plural)
kozami (instrumental plural)
kozach (locative plural)
kozy (vocative plural)

zobacz też: Indeks:Polski - Ssaki

tradycyjny kurpiowski placek smażony na oleju ze zsiadłego mleka, mąki, jajka, cukru i sody

Na Nowy Rok w każdym domu pieczono fafernuchy i kozy

Maria Żywirska „Puszcza Biała, jej dzieje i kultura”, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1973, s. 358


manta

manty (genitive singular)
mancie (dative singular)
mantę (accusative singular)
mantą (instrumental singular)
mancie (locative singular)
manto (vocative singular)
manty (nominative plural)
mant (genitive plural)
mantom (dative plural)
manty (accusative plural)
mantami (instrumental plural)
mantach (locative plural)
manty (vocative plural)

zobacz też: Indeks:Polski - Ryby

zob. też manta w Wikipedii

pierożek w kształcie sakiewki nadziewany mięsem lub jarzynami, gotowany na parze


rękaw

rękawa (genitive singular)
rękawowi (dative singular)
rękawem (instrumental singular)
rękawie (locative singular)
rękawie (vocative singular)
rękawy (nominative plural)
rękawów (genitive plural)
rękawom (dative plural)
rękawy (accusative plural)
rękawami (instrumental plural)
rękawach (locative plural)
rękawy (vocative plural)

rura z cienkiej folii służąca do pieczenia potraw w piekarniku bez utraty wilgoci; piekarnik foliowy


brukiew

niem. Wruke, niem. Bruke < wł. ruca, wł. ruchetta, franc. roquette

brukwi (genitive singular)
brukwi (dative singular)
brukwią (instrumental singular)
brukwi (locative singular)
brukwi (vocative singular)
brukwie (nominative plural)
brukwi (genitive plural)
brukwiom (dative plural)
brukwie (accusative plural)
brukwiami (instrumental plural)
brukwiach (locative plural)
brukwie (vocative plural)

zwykle w lp

zobacz też: Indeks:Polski - Jedzenie

Wrzuć te brukwie do garnka.


rosół

prasł. *orzsolъ → solanka, woda nasycona solą lub innymi substancjami, od czasownika prasł. *orz-soliti → zaprawić solą, por. pol. solić

robić / zrobić / przygotowywać / przygotować / gotować / ugotować / podać / podawać / serwować / zamówić / zamawiać / jeść / zjeść / zjadać / jadać / doprawiać / przyprawiać rosół

rosołu (genitive singular)
rosołowi (dative singular)
rosołem (instrumental singular)
rosole (locative singular)
rosole (vocative singular)
rosoły (nominative plural)
rosołów (genitive plural)
rosołom (dative plural)
rosoły (accusative plural)
rosołami (instrumental plural)
rosołach (locative plural)
rosoły (vocative plural)

zobacz też: Indeks:Polski - Jedzenie

zob. też rosół w Wikicytatach

klarowna zupa na wywarze z kości i mięsa zazwyczaj z dodatkiem warzyw

Gdy wróciliśmy do domu, mama podała nam gorący rosół.


ostry

przysłowie: kiedy styczeń najostrzejszy, tedy roczek najpłodniejszy

ostra (nominative singular feminine)
ostre (nominative singular neuter)
ostrzy (nominative plural masculine)
ostre (nominative plural nonvirile)
ostrego (genitive singular masculine animate inanimate)
ostrej (genitive singular feminine)
ostrego (genitive singular neuter)
ostrych (genitive plural masculine nonvirile)
ostremu (dative singular masculine animate inanimate)
ostrej (dative singular feminine)
ostremu (dative singular neuter)
ostrym (dative plural masculine nonvirile)
ostrego (accusative singular masculine animate)
ostrą (accusative singular feminine)
ostre (accusative singular neuter)
ostrych (accusative plural masculine)
ostre (accusative plural nonvirile)
ostrym (instrumental singular masculine animate inanimate)
ostrą (instrumental singular feminine)
ostrym (instrumental singular neuter)
ostrymi (instrumental plural masculine nonvirile)
ostrym (locative singular masculine animate inanimate)
ostrej (locative singular feminine)
ostrym (locative singular neuter)
ostrych (locative plural masculine nonvirile)
ostra (vocative singular feminine)
ostre (vocative singular neuter)
ostrzy (vocative plural masculine)
ostre (vocative plural nonvirile)
ostrzejszy (comparative)
ostrzejszy (nominative singular masculine animate inanimate)
ostrzejsza (nominative singular feminine)
ostrzejsze (nominative singular neuter)
ostrzejsi (nominative plural masculine)
ostrzejsze (nominative plural nonvirile)
ostrzejszego (genitive singular masculine animate inanimate)
ostrzejszej (genitive singular feminine)
ostrzejszego (genitive singular neuter)
ostrzejszych (genitive plural masculine nonvirile)
ostrzejszemu (dative singular masculine animate inanimate)
ostrzejszej (dative singular feminine)
ostrzejszemu (dative singular neuter)
ostrzejszym (dative plural masculine nonvirile)
ostrzejszego (accusative singular masculine animate)
ostrzejszy (accusative singular masculine inanimate)
ostrzejszą (accusative singular feminine)
ostrzejsze (accusative singular neuter)
ostrzejszych (accusative plural masculine)
ostrzejsze (accusative plural nonvirile)
ostrzejszym (instrumental singular masculine animate inanimate)
ostrzejszą (instrumental singular feminine)
ostrzejszym (instrumental singular neuter)
ostrzejszymi (instrumental plural masculine nonvirile)
ostrzejszym (locative singular masculine animate inanimate)
ostrzejszej (locative singular feminine)
ostrzejszym (locative singular neuter)
ostrzejszych (locative plural masculine nonvirile)
ostrzejszy (vocative singular masculine animate inanimate)
ostrzejsza (vocative singular feminine)
ostrzejsze (vocative singular neuter)
ostrzejsi (vocative plural masculine)
ostrzejsze (vocative plural nonvirile)
najostrzejszy (superlative)
najostrzejszy (nominative singular masculine animate inanimate)
najostrzejsza (nominative singular feminine)
najostrzejsze (nominative singular neuter)
najostrzejsi (nominative plural masculine)
najostrzejsze (nominative plural nonvirile)
najostrzejszego (genitive singular masculine animate inanimate)
najostrzejszej (genitive singular feminine)
najostrzejszego (genitive singular neuter)
najostrzejszych (genitive plural masculine nonvirile)
najostrzejszemu (dative singular masculine animate inanimate)
najostrzejszej (dative singular feminine)
najostrzejszemu (dative singular neuter)
najostrzejszym (dative plural masculine nonvirile)
najostrzejszego (accusative singular masculine animate)
najostrzejszy (accusative singular masculine inanimate)
najostrzejszą (accusative singular feminine)
najostrzejsze (accusative singular neuter)
najostrzejszych (accusative plural masculine)
najostrzejsze (accusative plural nonvirile)
najostrzejszym (instrumental singular masculine animate inanimate)
najostrzejszą (instrumental singular feminine)
najostrzejszym (instrumental singular neuter)
najostrzejszymi (instrumental plural masculine nonvirile)
najostrzejszym (locative singular masculine animate inanimate)
najostrzejszej (locative singular feminine)
najostrzejszym (locative singular neuter)
najostrzejszych (locative plural masculine nonvirile)
najostrzejszy (vocative singular masculine animate inanimate)
najostrzejsza (vocative singular feminine)
najostrzejsze (vocative singular neuter)
najostrzejsi (vocative plural masculine)
najostrzejsze (vocative plural nonvirile)

o potrawie: mający intensywny smak, silnie odczuwany, gryzący, palący

Zakrztusiłem się ostrym sosem czosnkowym.


krzyżówka

krzyżówki (genitive singular)
krzyżówce (dative singular)
krzyżówkę (accusative singular)
krzyżówką (instrumental singular)
krzyżówce (locative singular)
krzyżówko (vocative singular)
krzyżówki (nominative plural)
krzyżówek (genitive plural)
krzyżówkom (dative plural)
krzyżówki (accusative plural)
krzyżówkami (instrumental plural)
krzyżówkach (locative plural)
krzyżówki (vocative plural)

zob. też krzyżówka w Wikipedii

Kupiłem kilo krzyżówki na gulasz.


guanábana

guanábany (genitive singular)
guanábanie (dative singular)
guanábanę (accusative singular)
guanábaną (instrumental singular)
guanábanie (locative singular)
guanábano (vocative singular)
guanábany (nominative plural)
guanában (genitive plural)
guanábanom (dative plural)
guanábany (accusative plural)
guanábanami (instrumental plural)
guanábanach (locative plural)
guanábany (vocative plural)

czasem zapisywana jako guanabana

zobacz też: Indeks:Polski - Owoce

Głównym rejonem uprawy guanábany jest Ameryka Środkowa.


hoe

koreańskie danie przyrządzane z cienko pokrojonej, surowej ryby

Hoe jest podawane razem z wieloma dodatkami lub innymi surowymi owocami morza.


węgorz

węgorza (genitive singular)
węgorzowi (dative singular)
węgorza (accusative singular)
węgorzem (instrumental singular)
węgorzu (locative singular)
węgorzu (vocative singular)
węgorze (nominative plural)
węgorzy (genitive plural)
węgorzów (genitive plural)
węgorzom (dative plural)
węgorze (accusative plural)
węgorzami (instrumental plural)
węgorzach (locative plural)
węgorze (vocative plural)
węgorza (genitive singular)
węgorzowi (dative singular)
węgorza (accusative singular)
węgorzem (instrumental singular)
węgorzu (locative singular)
węgorzu (vocative singular)


pita

pity (genitive singular)
picie (dative singular)
pitę (accusative singular)
pitą (instrumental singular)
picie (locative singular)
pito (vocative singular)
pity (nominative plural)
pit (genitive plural)
pitom (dative plural)
pity (accusative plural)
pitami (instrumental plural)
pitach (locative plural)
pity (vocative plural)

alternatywny zapis pitta

okrągły placek chlebowy z mąki pszennej lub jęczmiennej powszechny na Bliskim Wschodzie

Dziś na kolację mamy pitę z gyros i tzatzyki.


ugali

gęsta papka z mąki kukurydzianej na wodzie lub uformowane z niej kluski; specjalność kuchni afrykańskiej

Pomimo niewielkiej wartości odżywczej, ugali jędzą wszyscy i bardzo często stanowi ono ich jedyny posiłek w ciągu dnia


ouberiba

gw. (Górny Śląsk) tradycyjna śląska zupa z kalarepy gotowana na rosole


nudle

gw. (Górny Śląsk) gw. (Poznań) makaron (najczęściej domowej roboty)

Lubia rosół z nudlami.


gumiklyjza

gw. (Górny Śląsk) jasne kluski z gotowanych ziemniaków i mąki kartoflanej


wodzionka

gw. (Górny Śląsk) brołtzupa, brotzupa, waserzupe

wodzionki (nominative plural)
wodzionki (genitive singular)
wodzionek (genitive plural)
wodzionce (dative singular)
wodzionkom (dative plural)
wodzionkę (accusative singular)
wodzionki (accusative plural)
wodzionką (instrumental singular)
wodzionkami (instrumental plural)
wodzionce (locative singular)
wodzionkach (locative plural)
wodzionko (vocative singular)
wodzionki (vocative plural)

zobacz też: Indeks:Polski - Jedzenie

gw. (Górny Śląsk) potrawa z czerstwego chleba, czosnku, tłuszczu zwierzęcego oraz wrzątku

Zrobilimy wczorej wodzionka ze czosnkiem i szpyrkom.


karminadel

Dziś na obiad bydą karminadle.


talo

placek z mąki kukurydzianej pieczony na ogniu, specjalność baskijska


gryf

(1.1) łac. gryphus < gr. γρύφων < gr. γρύψ → coś haczykowatego

gryfy (nominative plural)
gryfu (genitive singular)
gryfów (genitive plural)
gryfowi (dative singular)
gryfom (dative plural)
gryfy (accusative plural)
gryfem (instrumental singular)
gryfami (instrumental plural)
gryfie (locative singular)
gryfach (locative plural)
gryfie (vocative singular)
gryfy (vocative plural)


jajko

jak w Wiliję gwiazdy świecą, kury dobrze jajka niesą

gw. (Śląsk Cieszyński, Górny Śląsk i Zaolzie) wajco

jajka (genitive singular)
jajku (dative singular)
jajkiem (instrumental singular)
jajku (locative singular)
jajka (nominative plural)
jajek (genitive plural)
jajkom (dative plural)
jajka (accusative plural)
jajkami (instrumental plural)
jajkach (locative plural)
jajka (vocative plural)

zobacz też: Indeks:Polski - Jedzenie

jajko (1.2) używane jako produkt spożywczy

Do biszkoptu potrzebnych będzie pięć jajek.


piernik

pierniki (nominative plural)
piernika (genitive singular)
pierników (genitive plural)
piernikowi (dative singular)
piernikom (dative plural)
piernika (accusative singular colloquial)
pierniki (accusative plural)
piernikiem (instrumental singular)
piernikami (instrumental plural)
pierniku (locative singular)
piernikach (locative plural)
pierniku (vocative singular)
pierniki (vocative plural)

twarde ciemnobrązowe ciasto robione z mieszaniny mąki pszennej i żytniej, mleka, jajek, skarmelizowanego cukru, miodu, silnie przyprawione cynamonem, imbirem

W tym roku bożonarodzeniowe pierniki były wyśmienite!


imbir

śwn. *imbër, śwn. *ing(e)bër, śwn. *ing(e)wër < łac. gingiber < łac. zingiber < gr. ζιγγίβερις

imbiru (genitive singular)
imbirowi (dative singular)
imbirem (instrumental singular)
imbirze (locative singular)
imbirze (vocative singular)
imbiry (nominative plural)
imbirów (genitive plural)
imbirom (dative plural)
imbiry (accusative plural)
imbirami (instrumental plural)
imbirach (locative plural)
imbiry (vocative plural)

przyprawa z imbiru lekarskiego, Zingiber officinale Rosc., w formie świeżego kłącza lub proszku

Często dodaję imbiru do ciasta.

jarzyna z kłącza imbiru japońskiego, Zingiber mioga (Thunb.) Roscoe

Lubię marynowany imbir do sushi.


adwokat

(1.1-2) łac. advocatus
(2.1) niderl. advocaat

adwokat niech głowę, a koń niech ma nogi

gdy się kłócą adwokaci, diabeł honoraria płaci

kto się prawuje i pieniactwo mnoży, adwokatów pasie, a siebie uboży

adwokaty (nominative plural)
adwokata (genitive singular)
adwokatu (genitive singular)
adwokatów (genitive plural)
adwokatowi (dative singular)
adwokatom (dative plural)
adwokaty (accusative plural)
adwokatem (instrumental singular)
adwokatami (instrumental plural)
adwokacie (locative singular)
adwokatach (locative plural)
adwokacie (vocative singular)
adwokaty (vocative plural)

zobacz też: Indeks:Polski - Zawody

zob. też adwokat w Wikicytatach

Lubię wypić sobie kieliszek adwokata po kolacji.


rura

rury (genitive singular)
rurze (dative singular)
rurę (accusative singular)
rurą (instrumental singular)
rurze (locative singular)
ruro (vocative singular)
rury (nominative plural)
rur (genitive plural)
rurom (dative plural)
rury (accusative plural)
rurami (instrumental plural)
rurach (locative plural)
rury (vocative plural)


schabowy

schabowego (genitive singular)
schabowemu (dative singular)
schabowego (accusative singular)
schabowym (instrumental singular)
schabowym (locative singular)
schabowe (nominative plural)
schabowych (genitive plural)
schabowym (dative plural)
schabowe (accusative plural)
schabowymi (instrumental plural)
schabowych (locative plural)
schabowe (vocative plural)

kotlet schabowy (1.1); czasem też o filecie z kurczaka przyrządzanym w podobny sposób

Kiedy zrobimy schabowego?


schab

zobacz też: Indeks:Polski - Jedzenie

Pyszny był ten schab u twojej mamy.


gramatyka

(1.1) gr. γραμματική
źródłosłów nazwiska Gramatyka

gramatyki (genitive singular)
gramatyce (dative singular)
gramatykę (accusative singular)
gramatyką (instrumental singular)
gramatyce (locative singular)
gramatyko (vocative singular)
gramatyki (nominative plural)
gramatyk (genitive plural)
gramatykom (dative plural)
gramatyki (accusative plural)
gramatykami (instrumental plural)
gramatykach (locative plural)
gramatyki (vocative plural)

staropolska gęsta polewka (zupa) z piwa albo wina i chleba


kaszanka

kaszanki (genitive singular)
kaszance (dative singular)
kaszankę (accusative singular)
kaszanką (instrumental singular)
kaszance (locative singular)
kaszanko (vocative singular)
kaszanki (nominative plural)
kaszanek (genitive plural)
kaszankom (dative plural)
kaszanki (accusative plural)
kaszankami (instrumental plural)
kaszankach (locative plural)
kaszanki (vocative plural)

zobacz też: Indeks:Polski - Jedzenie

wyrób wędliniarski z kaszy lub ryżu, krwi oraz niekiedy podrobów

Mama przywiozła ze wsi pyszną kaszankę.


keks

keksy (nominative plural)
keksu (genitive singular)
keksa (genitive singular)
keksów (genitive plural)
keksowi (dative singular)
keksom (dative plural)
keksy (accusative plural)
keksem (instrumental singular)
keksami (instrumental plural)
keksie (locative singular)
keksach (locative plural)
keksie (vocative singular)
keksy (vocative plural)

Moim ulubionym ciastem jest keks.


musztarda

(1.1) wł. mostarda < wł. mosto → moszcz (winny); dawniej do produkcji musztardy używano moszczu winnego zamiast octu

musztardy (genitive singular)
musztardzie (dative singular)
musztardę (accusative singular)
musztardą (instrumental singular)
musztardzie (locative singular)
musztardo (vocative singular)
musztardy (potential rare nominative plural)
musztard (potential rare genitive plural)
musztardom (potential rare dative plural)
musztardy (potential rare accusative plural)
musztardami (potential rare instrumental plural)
musztardach (potential rare locative plural)
musztardy (potential rare vocative plural)

przyprawa wytwarzana z ziaren gorczycy i octu

Zjadłbym kiełbaskę z musztardą.


przyprawa

(1.1) rzeczownik odczasownikowy od przedrostkowego pol. przyprawić

przyprawy (genitive singular)
przyprawie (dative singular)
przyprawę (accusative singular)
przyprawą (instrumental singular)
przyprawie (locative singular)
przyprawo (vocative singular)
przyprawy (nominative plural)
przypraw (genitive plural)
przyprawom (dative plural)
przyprawy (accusative plural)
przyprawami (instrumental plural)
przyprawach (locative plural)
przyprawy (vocative plural)

zob. też przyprawa w Wikicytatach

składnik dodawany do potrawy w celu poprawienia jej smaku lub zapachu

W mojej kuchni używam wielu orientalnych przypraw.

Sanepid wykrył w przyprawach dwukrotne przekroczenie dopuszczalnych norm substancji konserwujących.

Zupa ma ostry smak dzięki przyprawom.


pasztet

معجون ناعم معد من اللحم المفروم والتوابل

pasztetu (genitive singular)
pasztetowi (dative singular)
pasztetem (instrumental singular)
pasztecie (locative singular)
pasztecie (vocative singular)
pasztety (nominative plural)
pasztetów (genitive plural)
pasztetom (dative plural)
pasztety (accusative plural)
pasztetami (instrumental plural)
pasztetach (locative plural)
pasztety (vocative plural)

potrawa z kilku gatunków duszonego lub gotowanego mięsa i podrobów, które się mieli i zwykle zapieka

Nie smakował mi ten wczorajszy pasztet z indyka.


bób

bobu (genitive singular)
bobowi (dative singular)
bobem (instrumental singular)
bobie (locative singular)
bobie (vocative singular)
boby (potential rare nominative plural)
bobów (potential rare genitive plural)
bobom (potential rare dative plural)
boby (potential rare accusative plural)
bobami (potential rare instrumental plural)
bobach (potential rare locative plural)
boby (potential rare vocative plural)

zobacz też: Indeks:Polski - Jedzenie

nasiona bobu (1.1) wykorzystywane w sztuce kulinarnej

Warto zaznaczyć, że bób młody dochodzi szybciej, a stary wymaga dłuższego czasu gotowania


cebula

(1.1-2) śwn. Zibelle, Zebulle, niem. Zwiebel < łac. caepula < łac. caepa

(1.7-8) od (1.2), od podobieństwa kształtu

gdyby nie cebule i banie, to by zdechli urzędowianie

wlazł na gruszkę, trząsł pietruszkę, a cebula leciała

cebuli (genitive singular)
cebuli (dative singular)
cebulę (accusative singular)
cebulą (instrumental singular)
cebuli (locative singular)
cebulo (vocative singular)
cebule (nominative plural)
cebul (genitive plural)
cebuli (genitive plural)
cebulom (dative plural)
cebule (accusative plural)
cebulami (instrumental plural)
cebulach (locative plural)
cebule (vocative plural)

Słowo notowane w polszczyźnie od XV wieku.

zobacz też: Indeks:Polski - Botanika

Drobno posiekaną cebulę usmażyć na złoty kolor.


blumkol

inna pisownia blumkól, blómkól, blómkółl


dal

dale (nominative plural)
dala (genitive singular)
dali (genitive plural)
dalowi (dative singular)
dalom (dative plural)
dale (accusative plural)
dalem (instrumental singular)
dalami (instrumental plural)
dalu (locative singular)
dalach (locative plural)
dalu (vocative singular)
dale (vocative plural)