zamek

(1.1) kalka z niem. Schloss; pierwotnie słowo zamek miało tylko w języku polskim znaczenie mechanizm służący do zamykania; w języku niemieckim zaś także znaczenie budowla obronna.

zamku (genitive singular)
zamkowi (dative singular)
zamkiem (instrumental singular)
zamku (locative singular)
zamku (vocative singular)
zamki (nominative plural)
zamków (genitive plural)
zamkom (dative plural)
zamki (accusative plural)
zamkami (instrumental plural)
zamkach (locative plural)
zamki (vocative plural)
zamka (genitive singular)
zamku (genitive singular)
zamkowi (dative singular)
zamkiem (instrumental singular)
zamku (locative singular)
zamku (vocative singular)
zamki (nominative plural)
zamków (genitive plural)
zamkom (dative plural)
zamki (accusative plural)
zamkami (instrumental plural)
zamkach (locative plural)
zamki (vocative plural)

w hokeju: zamknięcie przeciwnika w tercji, gdy drużyna atakująca rozgrywa krążek w tercji przeciwnika nie pozwalając mu wyjść poza niebieską linię

zob. też zamek (ujednoznacznienie) w Wikipedii


piesek

pieska (genitive singular)
pieskowi (dative singular)
pieskiem (instrumental singular)
piesku (locative singular)
piesku (vocative singular)
pieski (nominative plural)
piesków (genitive plural)
pieskom (dative plural)
pieski (accusative plural)
pieskami (instrumental plural)
pieskach (locative plural)
pieski (vocative plural)

prosty styl pływacki, przypominający sposób pływania psów i innych czworonogów


strzelec

suchy rybak mokry strzelec, będzie gówno na widelec

jak strzelec dupa, to nie pomogą lufy od Krupa

strzelca (genitive singular)
strzelcowi (dative singular)
strzelca (accusative singular)
strzelcem (instrumental singular)
strzelcu (locative singular)
strzelcu (vocative singular)
strzelcze (vocative singular)
strzelcy (nominative plural)
strzelców (genitive plural)
strzelcom (dative plural)
strzelców (accusative plural)
strzelcami (instrumental plural)
strzelcach (locative plural)
strzelcy (vocative plural)

zawodnik specjalizujący się w strzelaniu z ręcznej broni palnej


koń

(1.1) ogólnosłowiańskie prasł. *konjь < dalsza etymologia niepewna: prasł. *kobnjь lub prasł. *komnjь lub prasł. *komonjь • por. czes. kůň, ros. конь

szczęśliwy, jakby go kto na sto koni wsadził

na świętego Ludwika koń na grudzie utyka

tak
konia (genitive singular)
koniowi (dative singular)
konia (accusative singular)
koniem (instrumental singular)
koniu (locative singular)
koniu (vocative singular)
konie (nominative plural)
koni (genitive plural)
koniom (dative plural)
konie (accusative plural)
końmi (instrumental plural)
koniach (locative plural)
konie (vocative plural)

przyrząd gimnastyczny w formie skrzyni na czterech nogach

Nigdy nie umiałem skakać przez konia.

Forma celownika liczby pojedynczej „koniu” jest niepoprawna.

W narzędniku liczby mnogiej występuje oboczność związana ze ścieraniem się dwóch tendencji w odmianie; zalecana jest forma tradycyjna „końmi” w stosunku do zwierząt (np. „orać pole końmi”), a forma „koniami” wobec osób („obaj jesteśmy starymi koniami”).

zob. też koń (ujednoznacznienie) w Wikipedii


dziecko

prasł. *dětь → dziecko, z pejoratywnym przyrostkiem prasł. -ьsko

dobre dziecko słowem ukarzesz, złemu i kij nie pomoże

gdzie cztery nianie, tam dziecko bez nosa

kto dziecko chwali, ten matkę po sercu głaszcze

kto ma pszczoły, ten ma miód, kto ma dzieci, ten ma smród

małe dzieci – mały kłopot, duże dzieci – duży kłopot

po dzieciach poznajemy, jak się starzejemy

szczęściu dzieci zawadza, kto im zbytecznie dogadza

dzieci lub dziecka (nominative plural obsolete)
dziecka (genitive singular)
dzieci lub dziecek (genitive plural obsolete)
dziecku (dative singular)
dzieciom lub dzieckom (dative plural obsolete)
dzieci lub dziecka (accusative plural obsolete)
dzieckiem (instrumental singular)
dziećmi lub dzieckami (instrumental plural obsolete)
dziecku (locative singular)
dzieciach lub dzieckach (locative plural obsolete)
dzieci lub dziecka (vocative plural obsolete)

w grze w palanta: ten, kto ma prawo podbić raz piłkę (dziecko młodsze) lub dwa razy (dziecko starsze)

zob. też dziecko (ujednoznacznienie) w Wikipedii


delfin

(1.1-2) łac. delphinus, łac. delphin < gr. δελφίν (delfín), gr. δελφίς (delfís)

(2.1) franc. dauphin < łac. delphin, łac. delphinus

delfina (genitive singular)
delfinowi (dative singular)
delfina (accusative singular)
delfinem (instrumental singular)
delfinie (locative singular)
delfinie (vocative singular)
delfiny (nominative plural)
delfinów (genitive plural)
delfinom (dative plural)
delfiny (accusative plural)
delfinami (instrumental plural)
delfinach (locative plural)
delfiny (vocative plural)
delfina (genitive singular)
delfinowi (dative singular)
delfina (accusative singular)
delfinem (instrumental singular)
delfinie (locative singular)
delfinie (vocative singular)
delfiny (potential rare nominative plural)
delfinów (potential rare genitive plural)
delfinom (potential rare dative plural)
delfiny (potential rare accusative plural)
delfinami (potential rare instrumental plural)
delfinach (potential rare locative plural)
delfiny (potential rare vocative plural)

jeden z czterech podstawowych stylów pływackich

Pływanie delfinem jest bardzo męczące.

zobacz też: kraul • motylek • styl motylkowy • delfin • styl grzbietowy • żabka • styl klasyczny


as

(1.1) od (1.4), w polszczyźnie z franc. as

asy (nominative plural)
asa (genitive singular)
asów (genitive plural)
asowi (dative singular)
asom (dative plural)
asa (accusative singular)
asy (accusative plural)
asem (instrumental singular)
asami (instrumental plural)
asie (locative singular)
asach (locative plural)
asie (vocative singular)
asy (vocative plural)

w tenisie, badmintonie i siatkówce: serwis uderzony z najwyższą precyzją, plasowany poza zasięgiem przeciwnika, czyli taka piłka serwisowa, której przeciwnik nie może nawet dotknąć (rakietą lub ręką)

Marcin był piekielnie skoncentrowany. Na dzień dobry zaserwował asa, a po nim trzy serwisy wygrywające

Mariusz Rabenda, Przebudzenie bestii, relacja sportowa w serwisie Gazeta.pl Szczecin, 2010-11-28, dostęp 2010-12-18.

w golfie: trafienie piłką jednym uderzeniem kija z miejsca rozpoczęcia gry bezpośrednio do dołka

Zawodnik na szesnastym dołku, żelazem numer 8 o mało nie strzelił asa – ostatecznie, piłka zatrzymała się kilkanaście centymetrów od dołka.


atak

ataku (genitive singular)
atakowi (dative singular)
atakiem (instrumental singular)
ataku (locative singular)
ataku (vocative singular)
ataki (nominative plural)
ataków (genitive plural)
atakom (dative plural)
ataki (accusative plural)
atakami (instrumental plural)
atakach (locative plural)
ataki (vocative plural)

nagła akcja mająca na celu zdobycie przewagi nad rywalem

Drużyna przeprowadziła atak na bramkę przeciwnika zdobywając przy tym kolejny punkt.

grupa zawodników wyznaczona do ataku (1.6)

Trener wymienił połowę składu ataku.


bala

Holdek ciepnył bala z autu.


dres

dresu (genitive singular)
dresowi (dative singular)
dresem (instrumental singular)
dresie (locative singular)
dresie (vocative singular)
dresy (nominative plural)
dresów (genitive plural)
dresom (dative plural)
dresy (accusative plural)
dresami (instrumental plural)
dresach (locative plural)
dresy (vocative plural)

wygodny strój treningowy (komplet góra i dół) noszony najczęściej przez sportowców

Zakładam dres i idę pobiegać.


gips

gipsu (genitive singular)
gipsowi (dative singular)
gipsem (instrumental singular)
gipsie (locative singular)
gipsie (vocative singular)
gipsy (nominative plural)
gipsów (genitive plural)
gipsom (dative plural)
gipsy (accusative plural)
gipsami (instrumental plural)
gipsach (locative plural)
gipsy (vocative plural)

drobny, suchy śnieg utrudniający jazdę na nartach

Po tym gipsie nie da się jeździć, wracamy do hotelu.


golf

golfa (genitive singular)
golfowi (dative singular)
golfa (accusative singular)
golfem (instrumental singular)
golfie (locative singular)
golfie (vocative singular)
golfy (nominative plural)
golfów (genitive plural)
golfom (dative plural)
golfy (accusative plural)
golfami (instrumental plural)
golfach (locative plural)
golfy (vocative plural)

dyscyplina sportu polegająca na bijaniu kijem do dołków małej piłki

W krajach anglosaskich golf jest jedną z najbardziej popularnych dyscyplin sportowych.

Golfa rozgrywa się na stole do ósemki.


hak

haka (genitive singular)
hakowi (dative singular)
hakiem (instrumental singular)
haku (locative singular)
haku (vocative singular)
haki (nominative plural)
haków (genitive plural)
hakom (dative plural)
haki (accusative plural)
hakami (instrumental plural)
hakach (locative plural)
haki (vocative plural)

zagranie wykonane przez ruszenie ręką po łuku

Bokser uderzył hakiem.

Koszykarz rzucił hakiem, ale nie trafił.


kapitan

kapitana (genitive singular)
kapitanowi (dative singular)
kapitana (accusative singular)
kapitanem (instrumental singular)
kapitanie (locative singular)
kapitanie (vocative singular)
kapitanowie (nominative plural)
kapitanów (genitive plural)
kapitanom (dative plural)
kapitanów (accusative plural)
kapitanami (instrumental plural)
kapitanach (locative plural)
kapitanowie (vocative plural)

Jurek był kapitanem szkolnej drużyny koszykówki.


konkurs

konkursu (genitive singular)
konkursowi (dative singular)
konkursem (instrumental singular)
konkursie (locative singular)
konkursie (vocative singular)
konkursy (nominative plural)
konkursów (genitive plural)
konkursom (dative plural)
konkursy (accusative plural)
konkursami (instrumental plural)
konkursach (locative plural)
konkursy (vocative plural)

przedsięwzięcie rozrywkowe, artystyczne lub sportowe pozwalające wyłonić najlepszego uczestnika (lub uczestników), który najczęściej zostaje nagrodzony

Wygrałam tę płytę w konkursie na komiks.


kort

(1.1) ang. court
(1.2) ang. cord
(1.3) por. rum. cort

miejsce do gry w tenisa, badmintona, squasha itp.


mur

muru (genitive singular)
murowi (dative singular)
murem (instrumental singular)
murze (locative singular)
murze (vocative singular)
mury (nominative plural)
murów (genitive plural)
murom (dative plural)
mury (accusative plural)
murami (instrumental plural)
murach (locative plural)
mury (vocative plural)

w piłce nożnej: zawodnicy ustawieni jeden obok drugiego tak, aby zasłonić drogę do bramki zawodnikowi wykonującemu rzut wolny

Zerwij kajdany, połam bat!
A mury runą, runą, runą,
i pogrzebią stary świat


pas

(1.1) franc.
(1.5) z (1.1)
(2.1) franc. pas → krok < łac. passus
(2.3) franc. passe → mijam
(2.4) od (2.3)

w szermierce: wysunięcie lewej nogi przed prawą

zob. też pas (ujednoznacznienie) w Wikipedii


pilot

pilota (genitive singular)
pilotowi (dative singular)
pilota (accusative singular)
pilotem (instrumental singular)
pilocie (locative singular)
pilocie (vocative singular)
piloci (nominative plural)
pilotów (genitive plural)
pilotom (dative plural)
pilotów (accusative plural)
pilotami (instrumental plural)
pilotach (locative plural)
piloci (vocative plural)

osoba podająca kierowcy na bieżąco: drogę (kierunek i kąt skrętu) oraz optymalną prędkość przejazdu przez dany odcinek trasy rajdu

Z powodu pomyłki pilota samochód wpadł na drzewo.


punkt

punkty (nominative plural)
punktu (genitive singular)
punktów (genitive plural)
punktowi (dative singular)
punktom (dative plural)
punkty (accusative plural)
punktem (instrumental singular)
punktami (instrumental plural)
punkcie (locative singular)
punktach (locative plural)
punkcie (vocative singular)
punkty (vocative plural)

jednostka wyniku w grach sportowych opartych na współzawodnictwie

Zdobyła dla swojej drużyny aż 3 punkty!

Niepoprawna jest forma dopełniacza liczby pojedynczej „punkta”.


rajd

rajdu (genitive singular)
rajdowi (dative singular)
rajdem (instrumental singular)
rajdzie (locative singular)
rajdzie (vocative singular)
rajdy (nominative plural)
rajdów (genitive plural)
rajdom (dative plural)
rajdy (accusative plural)
rajdami (instrumental plural)
rajdach (locative plural)
rajdy (vocative plural)

w piłce nożnej: wypad z piłką na połowę przeciwnika


ring

ringu (genitive singular)
ringowi (dative singular)
ringiem (instrumental singular)
ringu (locative singular)
ringu (vocative singular)
ringi (nominative plural)
ringów (genitive plural)
ringom (dative plural)
ringi (accusative plural)
ringami (instrumental plural)
ringach (locative plural)
ringi (vocative plural)

kwadratowa konstrukcja, otoczona linami, służąca jako miejsce rozgrywania pojedynków niektórych dyscyplin walki wręcz, np. bokserskich

Na tym ringu toczył się dziś pasjonujący pojedynek pięściarski.


matka

(1.1) zdrobn. od st.pol. mać
(1.2-6) od (1.1)
(1.7) zdrobn. od pol. mata

przysłowia: droga to chatka, gdzie mieszka matka

jak ojciec umrze, dziecko półsierota, ale jak matka, to cała sierota

jaki bugiel, tako dziurka – jako matka, tako córka

jaki chleb, taka skórka, jaka matka, taka córka

jedna matka dziesięć synów wychowa, a jednej matki dziesięć synów żywić nie mogą

kto matce nie wycierpi, ten ojcu oczy wyłupi

kto nie słucha ojca, matki, niech słucha psiej skóry

kto ojca i matki słuchać nie chce, ten katu musi przyjść w ręce

kto za młodu ojca, matki nie słucha, ten na starość byczej skóry posłucha

ojca i matki tylko za grosz nie dostanie

za pieniądze wszystkiego dostanie, prócz ojca i matki

lepsza u matki polewka niż u obcych marcepany

matki (genitive singular)
matce (dative singular)
matkę (accusative singular)
matką (instrumental singular)
matce (locative singular)
matko (vocative singular)
matki (nominative plural)
matek (genitive plural)
matkom (dative plural)
matki (accusative plural)
matkami (instrumental plural)
matkach (locative plural)
matki (vocative plural)

osoba stojąca po zewnętrznej stronie boiska podczas gry w dwa ognie


break

komenda w boksie nakazująca przerwanie walki


break

w snookerze: liczba punktów zdobyta przy jednym podejściu do stołu


gruszka

wlazł na gruszkę, rwał pietruszkę, cebula leciała

gruszki (genitive singular)
gruszce (dative singular)
gruszkę (accusative singular)
gruszką (instrumental singular)
gruszce (locative singular)
gruszko (vocative singular)
gruszki (nominative plural)
gruszek (genitive plural)
gruszkom (dative plural)
gruszki (accusative plural)
gruszkami (instrumental plural)
gruszkach (locative plural)
gruszki (vocative plural)

strzelectwo metalowy zaczep mocowany przy karabinie


angielka

Pelé strzelił gola angielką.


kasta

(1.1) port. casta i hiszp. casta < łac. castus

kasty (genitive singular)
kaście (dative singular)
kastę (accusative singular)
kastą (instrumental singular)
kaście (locative singular)
kasto (vocative singular)
kasty (nominative plural)
kast (genitive plural)
kastom (dative plural)
kasty (accusative plural)
kastami (instrumental plural)
kastach (locative plural)
kasty (vocative plural)


kij

(1.1-2) Wyraz ogólnosłowiański: rosyjski „кий” (kij) i „ки́я” (kija) n → „kij bilardowy”, dialektalne północnorosyjskie i syberyjskie → „drewniany młot, stępor”, ukraińskie „кий” (kyj), białoruskie „кій” (kij) → „kij, pałka”, cerkiewno-słowiańskie redakcji ruskiej „кыи” (kyi) → „młot, pałka”, bułgarskie „кияк” (kijak) → „pałka do gry na bębnie”, chorwackoserbskie „ки̏ја̑к” → „pałka”, słoweńskie „kîj”, czeskie i słowackie „kyj”, dolnołużyckie i górnołużyckie „kij”. Wyraz należący do zgodności bałto-słowiańskich: litewskie „kū́jis” → „młotek”, „kū́gis” → „młot”, „kū́ja” → „szczudło”, łotewskie „kũja” → „kij, pałka”, pruskie „kugis” ts. Według Aleksandra Brücknera od „kucia” czyli „bicia”, stąd dawne „kijować” → „bić”.

kije (nominative plural)
kija (genitive singular)
kijów (genitive plural)
kijowi (dative singular)
kijom (dative plural)
kije (accusative plural)
kijem (instrumental singular)
kijami (instrumental plural)
kiju (locative singular)
kijach (locative plural)
kiju (vocative singular)
kije (vocative plural)

Zgodnie z regułami gry w golfa, w torbie golfowej można mieć maksymalnie czternaście kijów

Adam Mitukiewicz: Kije golfowe - informacje i ranking 2022 (pl). www.mitukiewicz.pl, 7 marca 2022. [dostęp 27 lipca 2022].

zob. też kij w Wikipedii
zob. też kij w Wikicytatach


skład

składu (genitive singular)
składowi (dative singular)
składem (instrumental singular)
składzie (locative singular)
składzie (vocative singular)
składy (nominative plural)
składów (genitive plural)
składom (dative plural)
składy (accusative plural)
składami (instrumental plural)
składach (locative plural)
składy (vocative plural)

zbiór wszystkich zawodników jednej drużyny podczas meczu

W jakim składzie gra dziś Legia?

zobacz też: Indeks:Polski - Słowniczek piłkarski


skrzydło

(1.3) od (1.1), kalka językowa z ang. wing

skrzydła (genitive singular)
skrzydłu (dative singular)
skrzydłem (instrumental singular)
skrzydle (locative singular)
skrzydła (nominative plural)
skrzydeł (genitive plural)
skrzydłom (dative plural)
skrzydła (accusative plural)
skrzydłami (instrumental plural)
skrzydły (instrumental plural obsolete)
skrzydłach (locative plural)
skrzydła (vocative plural)

prawa lub lewa część boiska, obszaru gry lub planszy

Piłka została przerzucona na prawe skrzydło, skąd następnie poszło dośrodkowanie.


wrotka

(1.2) od przeczytanego po polsku ang. słowa wrote - „napisał/napisała”, czas przeszły od write - „pisać”, słowo zwykle automatycznie wstawiane przez czytnik przed cytowanym fragmentem listu

wrotki (genitive singular)
wrotce (dative singular)
wrotkę (accusative singular)
wrotką (instrumental singular)
wrotce (locative singular)
wrotko (vocative singular)
wrotki (nominative plural)
wrotek (genitive plural)
wrotkom (dative plural)
wrotki (accusative plural)
wrotkami (instrumental plural)
wrotkach (locative plural)
wrotki (vocative plural)

podeszwa przyczepiana do buta, wyposażona w kółka, umożliwiająca jazdę

Zosia od rana jeździ na wrotkach.


srebro

por. scs. сьрєбро, ros. серебро, czes. stříbro, goc. 𐍃𐌹𐌻𐌿𐌱𐍂 (silubr), niem. Silber, litew. sidabras

srebra (genitive singular)
srebru (dative singular)
srebrem (instrumental singular)
srebrze (locative singular)
srebra (genitive singular)
srebru (dative singular)
srebrem (instrumental singular)
srebrze (locative singular)
srebra (nominative plural)
sreber (genitive plural)
srebrom (dative plural)
srebra (accusative plural)
srebrami (instrumental plural)
srebrach (locative plural)
srebra (vocative plural)

Polscy siatkarze zdobyli srebro!

zobacz też: Indeks:Polski - Pierwiastki chemiczne


tor

(1.8) od imienia włoskiego matematyka Torricelliego

toru (genitive singular)
torowi (dative singular)
torem (instrumental singular)
torze (locative singular)
torze (vocative singular)
toru (genitive singular)
torowi (dative singular)
torem (instrumental singular)
torze (locative singular)
torze (vocative singular)
tory (nominative plural)
torów (genitive plural)
torom (dative plural)
tory (accusative plural)
torami (instrumental plural)
torach (locative plural)
tory (vocative plural)

wydzielona część bieżni, basenu itp. przeznaczona dla jednego zawodnika

Pływacy najbardziej lubią pływać na środkowych torach.

konstrukcja, budowla przeznaczona do rozgrywania określonych zawodów; wydzielona część terenu używana do zawodów

Michael Schumacher nie ukończył wyścigu na torze w Monako.


złoto

gość jest najpierw jak złoto, potem jak srebro, w końcu ciąży jak żelazo

złota (genitive singular)
złotu (dative singular)
złotem (instrumental singular)
złocie (locative singular)
złota (genitive singular)
złotu (dative singular)
złotem (instrumental singular)
złocie (locative singular)
złota (nominative plural)
złot (genitive plural)
złotom (dative plural)
złota (accusative plural)
złotami (instrumental plural)
złotach (locative plural)
złota (vocative plural)

Polscy piłkarze nie zdobyli jeszcze złota.


żelazo

(1.7) od (1.1), kalka językowa z angielskiego „iron”

gw. (Górny Śląsk) zelazło, zielazło, zielazo, żelazło

żelaza (genitive singular)
żelazu (dative singular)
żelazem (instrumental singular)
żelazie (locative singular)
żelaza (genitive singular)
żelazu (dative singular)
żelazem (instrumental singular)
żelazie (locative singular)
żelaza (nominative plural)
żelaz (genitive plural)
żelazom (dative plural)
żelaza (accusative plural)
żelazami (instrumental plural)
żelazach (locative plural)
żelaza (vocative plural)

w kulturystyce i dyscyplinach siłowych: ciężar, ciężarek

Gdy rzucasz żelazem, zyskujesz mięśnie.

Żelaza służą do strzałów na mniejsze odległości.


kosz

(1.1) prasł. *košь → 'plecione naczynie lub urządzenie'

(1.10) z tureckiego „kosz” w narzeczu dżagatajskim: obóz, wojsko

przysłowie: na jednym miejscu i grzybowi się sprzykrzy, to go baba w kosz bierze, a cóż dopiero człeku

kosze (nominative plural)
kosza (genitive singular)
koszy (genitive plural)
koszów (genitive plural)
koszowi (dative singular)
koszom (dative plural)
kosze (accusative plural)
koszem (instrumental singular)
koszami (instrumental plural)
koszu (locative singular)
koszach (locative plural)
koszu (vocative singular)
kosze (vocative plural)

obręcz z siatką umieszczona na tablicy, do której koszykarze starają się wrzucić piłkę


miejsce

ˈmʲjɛ̇jst͡sɛ

mʹi ̯ėi ̯sce

przysłowia: dla dwóch kogutów za mało miejsca na jednym gnoju

na jednym miejscu i grzybowi się sprzykrzy, to go baba w kosz bierze, a cóż dopiero człeku

miejsca (genitive singular)
miejscu (dative singular)
miejscem (instrumental singular)
miejscu (locative singular)
miejsca (nominative plural)
miejsc (genitive plural)
miejscom (dative plural)
miejsca (accusative plural)
miejscami (instrumental plural)
miejscach (locative plural)
miejsca (vocative plural)

Karol zajął pierwsze miejsce i zdobył złoty medal.

zwrot „mieć miejsce” (będący kalką najprawdopodobniej z języka francuskiego), choć powszechnie stosowany, nie jest aprobowany przez polskich normatywistów lub uważany za nadużywany.


kanadyjka

(1.1) pol. łódź kanadyjska < od nazwy Kanady, której mieszkańcy pływali takimi łodziami

kanadyjki (genitive singular)
kanadyjce (dative singular)
kanadyjkę (accusative singular)
kanadyjką (instrumental singular)
kanadyjce (locative singular)
kanadyjko (vocative singular)
kanadyjki (nominative plural)
kanadyjek (genitive plural)
kanadyjkom (dative plural)
kanadyjki (accusative plural)
kanadyjkami (instrumental plural)
kanadyjkach (locative plural)
kanadyjki (vocative plural)


piłkarz

piłkarza (genitive singular)
piłkarzowi (dative singular)
piłkarza (accusative singular)
piłkarzem (instrumental singular)
piłkarzu (locative singular)
piłkarzu (vocative singular)
piłkarze (nominative plural)
piłkarzy (genitive plural)
piłkarzom (dative plural)
piłkarzy (accusative plural)
piłkarzami (instrumental plural)
piłkarzach (locative plural)
piłkarze (vocative plural)

Już się przyzwyczailiśmy, że polscy piłkarze przegrywają mecz za meczem.

Wszystkie gazety piszą o wczorajszym sukcesie polskich piłkarzy ręcznych.


mecz

meczu (genitive singular)
meczowi (dative singular)
meczem (instrumental singular)
meczu (locative singular)
meczu (vocative singular)
mecze (nominative plural)
meczów (genitive plural)
meczy (genitive plural colloquial)
meczom (dative plural)
mecze (accusative plural)
meczami (instrumental plural)
meczach (locative plural)
mecze (vocative plural)

część rozgrywek sportowych, rozgrywana między dwoma zawodnikami lub drużynami, umożliwiająca wyłonienie zwycięzcy

W ostatnim meczu między drużynami Czarnych i Szybkich padł remis 1:1 (jeden do jednego).

Nasza drużyna przegrała mecz finałowy i zdobyła srebrny medal.

Pijany komentator przegapił bramkę dla Polski i do końca pierwszej połowy meczu podawał zły wynik.


ręka

wyciągać kasztany z ognia czyimiś rękami

ręki (genitive singular)
ręce (dative singular)
rękę (accusative singular)
ręką (instrumental singular)
ręce (locative singular)
ręku (locative singular)
ręko (vocative singular)
ręce (nominative plural)
rąk (genitive plural)
rękom (dative plural)
ręce (accusative plural)
rękami (instrumental plural)
rękoma (instrumental plural)
rękach (locative plural)
ręku (locative plural obsolete rare)
ręce (vocative plural)

w piłce nożnej: niedozwolone zagranie ręką (1.1)

zobacz też: Indeks:Polski - Części ciała

oboczne formy N. lm „rękoma” i Ms. lm (dziś również lp) „ręku” są pozostałością po dawniej liczbie podwójnej, która określała przedmioty występujące w parach

M. liczby mnogiej „ręce” jest dawną formą liczby podwójnej. Forma regularna liczby mnogiej brzmiałaby „ręki”, jednak takie słowo nie jest używane.


na czas

sposób rozgrywania wyścigu, w którym istotny jest czas zawodników

Zawodnicy biegli na czas.


gra

gry (genitive singular)
grze (dative singular)
grę (accusative singular)
grą (instrumental singular)
grze (locative singular)
gro (vocative singular)
gry (nominative plural)
gier (genitive plural)
grom (dative plural)
gry (accusative plural)
grami (instrumental plural)
grach (locative plural)
gry (vocative plural)

W ostatnich dwóch grach nasza drużyna nie strzeliła bramki.


dysk

(1.1) łac. discus, z gr. δίσκος (diskos); reszta z (1.1) przez analogię do kształtu

dysku (genitive singular)
dyskowi (dative singular)
dyskiem (instrumental singular)
dysku (locative singular)
dysku (vocative singular)
dyski (nominative plural)
dysków (genitive plural)
dyskom (dative plural)
dyski (accusative plural)
dyskami (instrumental plural)
dyskach (locative plural)
dyski (vocative plural)

przyrząd sportowy do rzucania na odległość w kształcie płaskiego, cienkiego koła

Zawodnik wzbudził podziw publiczności wrzucając dysk w trybuny.


bal

(1.1) franc. bal, franc. ballet, franc. ballade

(1.2-3) daw. pol. balek, pol. balk < dolnoniem. balk → belka; por. niem. Balken

(1.4) niem. Ballen → bela, niderl. baal, franc. balle, ang. bale

balu (genitive singular)
balowi (dative singular)
balem (instrumental singular)
balu (locative singular)
balu (vocative singular)
bale (nominative plural)
balów (genitive plural)
balom (dative plural)
bale (accusative plural)
balami (instrumental plural)
balach (locative plural)
bale (vocative plural)
bala (genitive singular)
balowi (dative singular)
balem (instrumental singular)
balu (locative singular)
balu (vocative singular)
bale (nominative plural)
bali (genitive plural)
balom (dative plural)
bale (accusative plural)
balami (instrumental plural)
balach (locative plural)
bale (vocative plural)
balu (genitive singular)
balowi (dative singular)
balem (instrumental singular)
balu (locative singular)
balu (vocative singular)
bale (nominative plural)
bali (genitive plural)
balom (dative plural)
bale (accusative plural)
balami (instrumental plural)
balach (locative plural)
bale (vocative plural)

Zeflik przywalił balem w eka.


fusbal

gw. (Śląsk Cieszyński i Górny Śląsk) piłka nożna

Grou'ech w fusbal cołk dźyń.


pana

pany (genitive singular)
panie (dative singular)
panę (accusative singular)
paną (instrumental singular)
panie (locative singular)
pano (vocative singular)
pany (nominative plural)
pan (genitive plural)
panom (dative plural)
pany (accusative plural)
panami (instrumental plural)
panach (locative plural)
pany (vocative plural)

gw. (Górny Śląsk), gw. (Poznań), także przebita opona


derby

(1.1) ang. derby, od nazwiska inicjatora wyścigów, Edwarda Derby'ego

(2.1) ang. derby < ang. Derby – miasto w Anglii

derbów (genitive plural)
derbom (dative plural)
derbami (instrumental plural)
derbach (locative plural)

spotkanie dwóch drużyn z tego samego miasta w ramach jednego turnieju, w którym uczestniczą też drużyny z innych miast

jeden do zera).

zob. też derby (ujednoznacznienie) w Wikipedii


boks

boksy (nominative plural)
boksu (genitive singular)
boksów (genitive plural)
boksowi (dative singular)
boksom (dative plural)
boksy (accusative plural)
boksem (instrumental singular)
boksami (instrumental plural)
boksie (locative singular)
boksach (locative plural)
boksie (vocative singular)
boksy (vocative plural)
boksu (genitive singular)
boksowi (dative singular)
boksem (instrumental singular)
boksie (locative singular)
boksie (vocative singular)

dyscyplina sportowa polegająca na biciu przeciwnika pięściami

Niektórzy uważają, że boks jest zbyt niebezpieczny i należy go zakazać.

miejsce w sportach motorowych, gdzie zawodnik może stanąć i dokonać napraw pojazdu

W boksach mechanicy wymieniają zużyte opony i tankują samochód.


hokej

hokeja (genitive singular)
hokejowi (dative singular)
hokeja (accusative singular)
hokejem (instrumental singular)
hokeju (locative singular)
hokeju (vocative singular)
hokeje (nominative plural)
hokejów (genitive plural)
hokejom (dative plural)
hokeje (accusative plural)
hokejami (instrumental plural)
hokejach (locative plural)
hokeje (vocative plural)

każda z kilku rodzajów gier zespołowych rozgrywanych na lodowisku lub na boisku, w której zawodnicy trącając zakrzywionym kijem krążek lub małą piłkę, starają się trafić do bramki przeciwnika

Hokej jest najszybszą grą zespołową.


gość

przysłowia: gość nie w porę gorszy Tatarzyna

dziura w worze, gość w komorze, piasek w mące, woda w łące, kąkol w życie, złość w habicie — rzeczy niecne

bywaj, gościu, u mnie, kiedy żytko w gumnie

gościa (genitive singular)
gościowi (dative singular)
gościa (accusative singular)
gościem (instrumental singular)
gościu (locative singular)
gościu (vocative singular)
goście (nominative plural)
gości (genitive plural)
gościom (dative plural)
gości (accusative plural)
gośćmi (instrumental plural)
gościach (locative plural)
goście (vocative plural)
tak

Słowo jest wyjątkiem od ogólnej reguły, mówiącej, iż rzeczowniki zakończone na „-ość” są rodzaju żeńskiego.


atlas

łac. Atlas < gr. Ἄτλας (tytan skazany na podtrzymywanie sklepienia niebieskiego); zob. też Atlas (mitologia) w Wikipedii

atlasy (nominative plural)
atlasu (genitive singular)
atlasów (genitive plural)
atlasowi (dative singular)
atlasom (dative plural)
atlasy (accusative plural)
atlasem (instrumental singular)
atlasami (instrumental plural)
atlasie (locative singular)
atlasach (locative plural)
atlasie (vocative singular)
atlasy (vocative plural)

wielofunkcyjny przyrząd do ćwiczeń różnych partii mięśni używany w siłowni


aut

auty (nominative plural)
autu (genitive singular)
autów (genitive plural)
autowi (dative singular)
autom (dative plural)
auty (accusative plural)
autem (instrumental singular)
autami (instrumental plural)
aucie (locative singular)
autach (locative plural)
aucie (vocative singular)
auty (vocative plural)

sytuacja w niektórych grach, gdy piłka wypadnie poza obręb boiska; obszar poza boiskiem

Sędzia odgwizdał aut.


badminton

(1.1) ang. < od nazwy rezydencji księcia Beaufort w Gloucestershire

badmintony (potential rare nominative plural)
badmintona (genitive singular)
badmintonów (potential rare genitive plural)
badmintonowi (dative singular)
badmintonom (potential rare dative plural)
badmintona (accusative singular)
badmintony (potential rare accusative plural)
badmintonem (instrumental singular)
badmintonami (potential rare instrumental plural)
badmintonie (locative singular)
badmintonach (potential rare locative plural)
badmintonie (potential rare vocative singular)
badmintony (potential rare vocative plural)

gra polegająca na odbijaniu rakietkami plastikowej lotki na boisku przedzielonym rozpiętą na pewnej wysokości siatką


baseball

baseballe (nominative plural)
baseballu (genitive singular)
baseballi (genitive plural)
baseballowi (dative singular)
baseballom (dative plural)
baseballe (accusative plural)
baseballem (instrumental singular)
baseballami (instrumental plural)
baseballu (locative singular)
baseballach (locative plural)
baseballu (vocative singular)
baseballe (vocative plural)
baseballe (nominative plural)
baseballu (genitive singular)
baseballów (genitive plural)
baseballowi (dative singular)
baseballom (dative plural)
baseballe (accusative plural)
baseballem (instrumental singular)
baseballami (instrumental plural)
baseballu (locative singular)
baseballach (locative plural)
baseballu (vocative singular)
baseballe (vocative plural)

dyscyplina sportowa, w której najistotniejszym elementem rozgrywki jest odbicie piłki drewnianym kijem

Jesteś świetny w baseballu, ale kiepski w golfa.

zobacz też: Indeks:Polski - Dyscypliny sportowe


caddie

caddiego (genitive singular)
caddiech (genitive plural)
caddiemu (dative singular)
caddiem (dative plural)
caddiego (accusative singular)
caddiech (accusative plural)
caddiem (instrumental singular)
caddiemi (instrumental plural)
caddiem (locative singular)
caddiech (locative plural)

pomocnik i doradca golfisty noszący kije golfowe


dan

jeden z dziesięciu stopni mistrzowskich we wschodnich systemach walki (dżudo, karate) oznaczających poziom wtajemniczenia i opanowania technik walki i dający prawo do noszenia czarnego pasa


doping

dopingu (genitive singular)
dopingowi (dative singular)
dopingiem (instrumental singular)
dopingu (locative singular)
dopingu (vocative singular)
dopingi (nominative plural)
dopingów (genitive plural)
dopingom (dative plural)
dopingi (accusative plural)
dopingami (instrumental plural)
dopingach (locative plural)
dopingi (vocative plural)

zachęcanie kogoś do walki przez okrzyki, śpiewy itp.

Doping kibiców był dla niemieckich piłkarzy zbyt słabą podnietą wobec przewagi drużyny z Mediolanu.

zwiększanie swoich możliwości fizycznych przez stosowanie substancji nielegalnych lub dozwolonych, ale w zbyt dużej ilości

Ten kolarz został zawieszony na okres sześciu miesięcy za doping wydolnościowy.


wodny

wodna (nominative singular feminine)
wodne (nominative singular neuter)
wodni (nominative plural masculine)
wodne (nominative plural nonvirile)
wodnego (genitive singular masculine animate inanimate)
wodnej (genitive singular feminine)
wodnego (genitive singular neuter)
wodnych (genitive plural masculine nonvirile)
wodnemu (dative singular masculine animate inanimate)
wodnej (dative singular feminine)
wodnemu (dative singular neuter)
wodnym (dative plural masculine nonvirile)
wodnego (accusative singular masculine animate)
wodną (accusative singular feminine)
wodne (accusative singular neuter)
wodnych (accusative plural masculine)
wodne (accusative plural nonvirile)
wodnym (instrumental singular masculine animate inanimate)
wodną (instrumental singular feminine)
wodnym (instrumental singular neuter)
wodnymi (instrumental plural masculine nonvirile)
wodnym (locative singular masculine animate inanimate)
wodnej (locative singular feminine)
wodnym (locative singular neuter)
wodnych (locative plural masculine nonvirile)
wodna (vocative singular feminine)
wodne (vocative singular neuter)
wodni (vocative plural masculine)
wodne (vocative plural nonvirile)


międzyczas

(1.1) kalka językowa z niem. Zwischenzeit

mʲjɛ̃nˈd͡zɨt͡ʃas

mʹi ̯ẽnʒyčas

międzyczasu (genitive singular)
międzyczasowi (dative singular)
międzyczasem (instrumental singular)
międzyczasie (locative singular)
międzyczasie (vocative singular)
międzyczasy (nominative plural)
międzyczasów (genitive plural)
międzyczasom (dative plural)
międzyczasy (accusative plural)
międzyczasami (instrumental plural)
międzyczasach (locative plural)
międzyczasy (vocative plural)

czas zawodnika na pewnym fragmencie wyścigu

Chociaż w połowie biegu miał najlepszy międzyczas, ostatecznie przybiegł drugi.


figura

modli się pod figurą, a diabła ma za skórą

figury (genitive singular)
figurze (dative singular)
figurę (accusative singular)
figurą (instrumental singular)
figurze (locative singular)
figuro (vocative singular)
figury (nominative plural)
figur (genitive plural)
figurom (dative plural)
figury (accusative plural)
figurami (instrumental plural)
figurach (locative plural)
figury (vocative plural)

sekwencja ruchów tworząca całość w sportach akrobatycznych i tańcach

Bernard powstał, pchnął nogą taburet do pianina i zaczął ze wściekłą brawurą grać trzecią figurę kadryla


kula

(1.3) od (1.2) gdyż kiedyś używano pocisków kulistych

kuli (genitive singular)
kuli (dative singular)
kulę (accusative singular)
kulą (instrumental singular)
kuli (locative singular)
kulo (vocative singular)
kule (nominative plural)
kuli (genitive plural)
kul (genitive plural)
kulom (dative plural)
kule (accusative plural)
kulami (instrumental plural)
kulach (locative plural)
kule (vocative plural)

sprzęt lekkoatletyczny używany w konkurencji pchnięcia kulą


waga

wagi (genitive singular)
wadze (dative singular)
wagę (accusative singular)
wagą (instrumental singular)
wadze (locative singular)
wago (vocative singular)
wagi (nominative plural)
wag (genitive plural)
wagom (dative plural)
wagi (accusative plural)
wagami (instrumental plural)
wagach (locative plural)
wagi (vocative plural)
wagi (genitive singular)
wadze (dative singular)
wagę (accusative singular)
wagą (instrumental singular)
wadze (locative singular)
wago (vocative singular)

w boksie: kategoria zawodników o zbliżonej wadze (1.2)

W wieku 18 lat został mistrzem świata wagi ciężkiej.


komentator

ˌkɔ̃mɛ̃nˈtatɔr

komentatora (genitive singular)
komentatorowi (dative singular)
komentatora (accusative singular)
komentatorem (instrumental singular)
komentatorze (locative singular)
komentatorze (vocative singular)
komentatorzy (nominative plural)
komentatorów (genitive plural)
komentatorom (dative plural)
komentatorów (accusative plural)
komentatorami (instrumental plural)
komentatorach (locative plural)
komentatorzy (vocative plural)


baba

prasł. *baba → babka; stary ogólnosłowiański wyraz onomatopeiczny, powstały przez dziecinne zwielokrotnienie sylaby; por. tata, mama, niania, ciocia.

nie miała baba kłopotu, kupiła sobie prosię

gdy chłop baby nie bije, to jej wątroba gnije

na świętej Katarzyny szykuj babo pierzyny

gw. (Kociewie) baba, żaba, diabeł trzeci, to rodzóne dzieci

gw. (Kociewie) trzi babi, trzi gasie głowi, to kermaż gotowi

baby (genitive singular)
babie (dative singular)
babę (accusative singular)
babą (instrumental singular)
babie (locative singular)
babo (vocative singular)
baby (nominative plural)
bab (genitive plural)
babom (dative plural)
baby (accusative plural)
babami (instrumental plural)
babach (locative plural)
baby (vocative plural)

w krokiecie kołek, od którego rozpoczynana jest gra

zob. też baba w Encyklopedii staropolskiej


przeciwnik

pʃɛˈt͡ɕivʲɲik

przeciwnika (genitive singular)
przeciwnikowi (dative singular)
przeciwnika (accusative singular)
przeciwnikiem (instrumental singular)
przeciwniku (locative singular)
przeciwniku (vocative singular)
przeciwnicy (nominative plural)
przeciwników (genitive plural)
przeciwnikom (dative plural)
przeciwników (accusative plural)
przeciwnikami (instrumental plural)
przeciwnikach (locative plural)
przeciwnicy (vocative plural)

także przenośnie ten, przeciwko któremu się walczy lub rozgrywa grę

W tym meczu przeciwnicy strzelili nam pięć goli.


junior

juniora (genitive singular)
juniorowi (dative singular)
juniora (accusative singular)
juniorem (instrumental singular)
juniorze (locative singular)
juniorze (vocative singular)
juniorzy (nominative plural)
juniorów (genitive plural)
juniorom (dative plural)
juniorów (accusative plural)
juniorami (instrumental plural)
juniorach (locative plural)
juniorzy (vocative plural)

zawodnik, który nie ukończył określonego dla danej dyscypliny wieku, zwykle 19 lat


leader

leadera (genitive singular)
leaderowi (dative singular)
leadera (accusative singular)
leaderem (instrumental singular)
leaderze (locative singular)
leaderze (vocative singular)
leaderzy (nominative plural)
leaderów (genitive plural)
leaderom (dative plural)
leaderów (accusative plural)
leaderami (instrumental plural)
leaderach (locative plural)
leaderzy (vocative plural)

Stoch jest tegorocznym leaderem.


liga

(1.1) łac. liga → związek < łac. ligare → wiązać, łączyć

ligi (genitive singular)
lidze (dative singular)
ligę (accusative singular)
ligą (instrumental singular)
lidze (locative singular)
ligo (vocative singular)
ligi (nominative plural)
lig (genitive plural)
ligom (dative plural)
ligi (accusative plural)
ligami (instrumental plural)
ligach (locative plural)
ligi (vocative plural)

klasa rozgrywek w sportach zespołowych, np. w piłce nożnej, siatkówce, hokeju, itp.

Miejscowy zespół zagra po raz drugi w pierwszej lidze siatkówki.


mundial

mundiale (nominative plural)
mundialu (genitive singular)
mundiali (genitive plural)
mundialów (genitive plural)
mundialowi (dative singular)
mundialom (dative plural)
mundiale (accusative plural)
mundialem (instrumental singular)
mundialami (instrumental plural)
mundialu (locative singular)
mundialach (locative plural)
mundialu (vocative singular)
mundiale (vocative plural)

mistrzostwa świata, przede wszystkim w piłce nożnej

Dla Polaków pamiętny był mundial w 1982 roku, kiedy zajęli trzecie miejsce.


pole

prasł. *polje → równa, pusta płaszczyzna; ziemia uprawna

źródłosłów dla pol. Esterpole, możliwy źródłosłów końcówki pol. -pol

pola (genitive singular)
polu (dative singular)
polem (instrumental singular)
polu (locative singular)
pola (nominative plural)
pól (genitive plural)
polom (dative plural)
pola (accusative plural)
polami (instrumental plural)
polach (locative plural)
pola (vocative plural)


grabarz

grabarza (genitive singular)
grabarzowi (dative singular)
grabarza (accusative singular)
grabarzem (instrumental singular)
grabarzu (locative singular)
grabarzu (vocative singular)
grabarze (nominative plural)
grabarzy (genitive plural)
grabarzów (genitive plural)
grabarzom (dative plural)
grabarzy (accusative plural)
grabarzów (accusative plural)
grabarzami (instrumental plural)
grabarzach (locative plural)
grabarze (vocative plural)

zob. też grabarz (ujednoznacznienie) w Wikipedii


polo

(1.1) ang. polo < może tyb.
(1.2) ang. polo

gra drużynowa rozgrywana konno, w której za pomocą długich kijów dąży się do umieszczenia drewnianej kuli w bramce przeciwnej drużyny


żaba

baba, żaba, diabeł trzeci, to rodzone dzieci

baba, żaba, kaduk trzeci, to rodzone dzieci

gdy pszczoły lub żaby poruszają się przed Najświętszej Marii Zwiastowaniem, wiosna będzie mokra

idź z głupim po raki, on żaby łowić będzie

jak długo żaby przed Markiem rechoczą, tak długo deszczu po Marku nie zoczą

jeśli na Marka żaba się odzywa, to ciepła wiosna rychło przybywa

jeżeli żaby przed świętym Wojciechem rzekocą, to w maju będzie zimno i wtedy zamilkną

każdy ma swoją żabę, co przed nim ucieka i swojego zająca, którego się boi

koza wrzosu, bocian żaby, a żaba błota szuka

młodej żabie to i zimna kąpiel tak bardzo nie szkodzi

na jednej łące wół patrzy trawy, a bocian żaby

na święty Wincenty gdy mróz szczypie w pięty, jeszcze będzie zimno i na żaby, i na baby, a najwięcej na nas

sadzaj ty żabę na złocie, a ona i tak woli w błocie

we Środę po kołaczach gdy żaba zakuka, już nas zima mrozami pewnie nie oszuka

żaby (nominative plural)
żaby (genitive singular)
żab (genitive plural)
żabie (dative singular)
żabom (dative plural)
żabę (accusative singular)
żaby (accusative plural)
żabą (instrumental singular)
żabami (instrumental plural)
żabie (locative singular)
żabach (locative plural)
żabo (vocative singular)
żaby (vocative plural)
żaby (genitive singular)
żabie (dative singular)
żabę (accusative singular)
żabą (instrumental singular)
żabie (locative singular)
żabo (vocative singular)

Każde zajęcia na basenie zaczynamy pięcioma okrążeniami żabą.

zob. też żaba (ujednoznacznienie) w Wikipedii


żabka

żabki (genitive singular)
żabce (dative singular)
żabkę (accusative singular)
żabką (instrumental singular)
żabce (locative singular)
żabko (vocative singular)
żabki (nominative plural)
żabek (genitive plural)
żabkom (dative plural)
żabki (accusative plural)
żabkami (instrumental plural)
żabkach (locative plural)
żabki (vocative plural)

Sierżant ukarał żołnierzy rozkazem „sto żabek wykonać”.

styl pływacki, polegający na wykonywaniu równoczesnych ruchów ramionami i nogami, w taki sposób, jak czynią to żaby

Ona umie pływać żabką.


prowadzić

Chociaż prowadził od samego startu, ostatecznie przybiegł drugi.

prowadzić +B., nie prowadzić +D.
prowadzić w +Ms.


rower

(1.1) od nazwy ang. firmy Rover, producenta rowerów o nazwie pochodnej od ang. rover → wędrowiec, niespokojny duch < ang. rove → włóczyć się

roweru (genitive singular)
rowerowi (dative singular)
rowerem (instrumental singular)
rowerze (locative singular)
rowerze (vocative singular)
rowery (nominative plural)
rowerów (genitive plural)
rowerom (dative plural)
rowery (accusative plural)
rowerami (instrumental plural)
rowerach (locative plural)
rowery (vocative plural)

nieruchomy trenażer z pedałami wykonany na wzór roweru (1.1)

jedyną poprawną formą dopełniacza liczby pojedynczej tego słowa jest „(tego) roweru”; forma „rowera” jest błędna.

rodzaj prostego ćwiczenia gimnastycznego wykonywanego ruchem nóg w pozycji leżącej


nożyce

nożyc (genitive plural)
nożycom (dative plural)
nożycami (instrumental plural)
nożycach (locative plural)

ćwiczenie gimnastyczne polegające na wymachu nóg, leżąc na plecach


świeca

świecy (genitive singular)
świecy (dative singular)
świecę (accusative singular)
świecą (instrumental singular)
świecy (locative singular)
świeco (vocative singular)
świece (nominative plural)
świec (genitive plural)
świecom (dative plural)
świece (accusative plural)
świecami (instrumental plural)
świecach (locative plural)
świece (vocative plural)

ćwiczenie gimnastyczne polegające na uniesieniu w górę nóg z leżenia na plecach

Mówił do wszystkich, ale patrzył tylko na Wila, który zrobił już świecę i mostek, i w milczeniu ćwiczył przysiady

Andrzej Mandalian, Czerwona orkiestra, 2009, Narodowy Korpus Języka Polskiego.


solista

(1.1-4) wł. solista < wł. solo < łac. solus → sam

solisty (genitive singular)
soliście (dative singular)
solistę (accusative singular)
solistą (instrumental singular)
soliście (locative singular)
solisto (vocative singular)
soliści (nominative plural)
solistów (genitive plural)
solistom (dative plural)
solistów (accusative plural)
solistami (instrumental plural)
solistach (locative plural)
soliści (vocative plural)
solisty (depreciative nominative vocative plural)

w łyżwiarstwie i wrotkarstwie figurowym, zawodnik, który startuje w konkurencji jazdy indywidualnej


sport

sportu (genitive singular)
sportowi (dative singular)
sportem (instrumental singular)
sporcie (locative singular)
sporcie (vocative singular)
sporty (nominative plural)
sportów (genitive plural)
sportom (dative plural)
sporty (accusative plural)
sportami (instrumental plural)
sportach (locative plural)
sporty (vocative plural)

forma aktywności fizycznej i umysłowej, podejmowanej dla przyjemności lub współzawodnictwa


ping-pong

ˈpʲĩŋk‿pɔ̃ŋk

ping-ponga (genitive singular)
ping-pongowi (dative singular)
ping-ponga (accusative singular)
ping-pongiem (instrumental singular)
ping-pongu (locative singular)
ping-pongu (vocative singular)
ping-pongi (potential rare nominative plural)
ping-pongów (potential rare genitive plural)
ping-pongom (potential rare dative plural)
ping-pongi (potential rare accusative plural)
ping-pongami (potential rare instrumental plural)
ping-pongach (potential rare locative plural)
ping-pongi (potential rare vocative plural)


ósemka

ósemki (genitive singular)
ósemce (dative singular)
ósemkę (accusative singular)
ósemką (instrumental singular)
ósemce (locative singular)
ósemko (vocative singular)
ósemki (nominative plural)
ósemek (genitive plural)
ósemkom (dative plural)
ósemki (accusative plural)
ósemkami (instrumental plural)
ósemkach (locative plural)
ósemki (vocative plural)


korona

(1.15) neosemantyzm < kalka z ang. crown

korony (genitive singular)
koronie (dative singular)
koronę (accusative singular)
koroną (instrumental singular)
koronie (locative singular)
korono (vocative singular)
korony (nominative plural)
koron (genitive plural)
koronom (dative plural)
korony (accusative plural)
koronami (instrumental plural)
koronach (locative plural)
korony (vocative plural)
korony (genitive singular)
koronie (dative singular)
koronę (accusative singular)
koroną (instrumental singular)
koronie (locative singular)
korono (vocative singular)


łuk

może st.czes. luk, st.rus. lukъ < prasł. *lǫkъ

kiedy łuk zbytnio napniesz, to się zerwie

łuku (genitive singular)
łukowi (dative singular)
łukiem (instrumental singular)
łuku (locative singular)
łuku (vocative singular)
łuki (nominative plural)
łuków (genitive plural)
łukom (dative plural)
łuki (accusative plural)
łukami (instrumental plural)
łukach (locative plural)
łuki (vocative plural)

sprężysta broń miotająca strzały dzięki napięciu łączącej oba jej końce cięciwy, która nadaje pociskowi energię lotu

Żołnierz napiął łuk i wystrzelił.


siłownia

siłowni (genitive singular)
siłowni (dative singular)
siłownię (accusative singular)
siłownią (instrumental singular)
siłowni (locative singular)
siłownio (vocative singular)
siłownie (nominative plural)
siłowni (genitive plural)
siłówń (potential rare genitive plural)
siłowń (potential rare genitive plural)
siłowniom (dative plural)
siłownie (accusative plural)
siłowniami (instrumental plural)
siłowniach (locative plural)
siłownie (vocative plural)

sala gimnastyczna z przyrządami do ćwiczenia mięśni

Zosia lubiła patrzyć przez okno siłowni na ćwiczących tam mężczyzn.


jedenastka

(1.2) ponieważ rzut karny jest wykonywany 11 (= jedenaście) metrów od bramki

(1.3) ponieważ w zespole jest 11 (= jedenastu) graczy

jedenastki (genitive singular)
jedenastce (dative singular)
jedenastkę (accusative singular)
jedenastką (instrumental singular)
jedenastce (locative singular)
jedenastko (vocative singular)
jedenastki (nominative plural)
jedenastek (genitive plural)
jedenastkom (dative plural)
jedenastki (accusative plural)
jedenastkami (instrumental plural)
jedenastkach (locative plural)
jedenastki (vocative plural)

w piłce nożnej: rzut karny (wykonywany z 11 metrów)

W meczu sędzia dał aż cztery żółte kartki i zarządził dwie jedenastki.

Na boisku są już obie jedenastki i zaraz rozpocznie się mecz.


piłka nożna

(1.1) ponieważ w tej grze nie wolno grać piłki ręką i najwygodniej ją kopać.

piłki nożnej (genitive singular)
piłce nożnej (dative singular)
piłkę nożną (accusative singular)
piłką nożną (instrumental singular)
piłce nożnej (locative singular)
piłko nożna (vocative singular)
piłki nożne (nominative plural)
piłki nożnej (genitive singular)
piłek nożnych (genitive plural)
piłce nożnej (dative singular)
piłkom nożnym (dative plural)
piłkę nożną (accusative singular)
piłki nożne (accusative plural)
piłką nożną (instrumental singular)
piłkami nożnymi (instrumental plural)
piłce nożnej (locative singular)
piłkach nożnych (locative plural)
piłko nożna (vocative singular)
piłki nożne (vocative plural)

sport zespołowy rozgrywany na trawiastym boisku przez dwie jedenastoosobowe drużyny, które starają się wbić piłkę do bramki przeciwnika

Za tydzień rozpoczynają się Mistrzostwa Świata w piłce nożnej.

piłka używana do gry w piłkę nożną (1.1)

Tata kupił synowi piłkę nożną.


rzut karny

rzutu karnego (genitive singular)
rzutowi karnemu (dative singular)
rzutem karnym (instrumental singular)
rzucie karnym (locative singular)
rzucie karny (vocative singular)
rzuty karne (nominative plural)
rzutów karnych (genitive plural)
rzutom karnym (dative plural)
rzuty karne (accusative plural)
rzutami karnymi (instrumental plural)
rzutach karnych (locative plural)
rzuty karne (vocative plural)

w niektórych grach: specyficzne ukaranie strony, która popełniła przewinienie, przez znaczne ułatwienie stronie poszkodowanej zdobycia bramki, punktu

Zawodnik strzelając z rzutu karnego nawet nie trafił w bramkę!


opozycja

łac. oppositio → opór < łac. oppono → przeciwstawiać, kłaść naprzeciw < łac. ob + pono → naprzeciw + kłaść

ˌɔpɔˈzɨt͡sʲja

opozycji (genitive singular)
opozycji (dative singular)
opozycję (accusative singular)
opozycją (instrumental singular)
opozycji (locative singular)
opozycjo (vocative singular)
opozycje (nominative plural)
opozycji (genitive plural)
opozycyj (genitive plural obsolete)
opozycjom (dative plural)
opozycje (accusative plural)
opozycjami (instrumental plural)
opozycjach (locative plural)
opozycje (vocative plural)

zob. też opozycja w Wikipedii
zob. też opozycja w Wikicytatach


asfalt

p.łac. asphaltum < gr. ἄσφαλτος (ásphaltos); por. ang. asphalt, franc. asphalte, niem. Asphalt

asfaltu (genitive singular)
asfaltowi (dative singular)
asfaltem (instrumental singular)
asfalcie (locative singular)
asfalcie (vocative singular)
asfalty (potential rare nominative plural)
asfaltów (potential rare genitive plural)
asfaltom (potential rare dative plural)
asfalty (potential rare accusative plural)
asfaltami (potential rare instrumental plural)
asfaltach (potential rare locative plural)
asfalty (potential rare vocative plural)


futbol

futbolu (genitive singular)
futbolowi (dative singular)
futbolem (instrumental singular)
futbolu (locative singular)
futbolu (vocative singular)

Wielka gwiazda futbolu, Lionel Messi, jest nowym posiadaczem «Złotej Piłki» za 2009 rok.


obrona

obrony (genitive singular)
obronie (dative singular)
obronę (accusative singular)
obroną (instrumental singular)
obronie (locative singular)
obrono (vocative singular)
obrony (nominative plural)
obron (genitive plural)
obronom (dative plural)
obrony (accusative plural)
obronami (instrumental plural)
obronach (locative plural)
obrony (vocative plural)

część drużyny utrudniająca przeciwnikowi zdobywanie punktów

Trener stwierdził, że obrona zespołu wymaga wzmocnień nowymi piłkarzami, bo drużyna traci zbyt wiele goli.

działanie, które bezpośrednio zapobiega utracie bramki / punktu

Napastnik minął obrońców i strzelił mocno, ale bramkarz popisał się świetną obroną i wybił piłkę na róg.


pomoc

przysłowia: lepsza pomoc żadna, niż nieskładna

przyjdzie święty Józef z pomocą, porówna dzień z nocą

słaba jest sprawiedliwość bez pomocy oręża

pomocy (genitive singular)
pomocy (dative singular)
pomocą (instrumental singular)
pomocy (locative singular)
pomocy (vocative singular)
pomocy (genitive singular)
pomocy (dative singular)
pomocą (instrumental singular)
pomocy (locative singular)
pomocy (vocative singular)
pomoce (nominative plural)
pomocy (genitive plural)
pomocom (dative plural)
pomoce (accusative plural)
pomocami (instrumental plural)
pomocach (locative plural)
pomoce (vocative plural)

w piłce nożnej zawodnicy grający między napastnikami a obrońcami

Gram w linii pomocy.


rak

raka (genitive singular)
rakowi (dative singular)
raka (accusative singular)
rakiem (instrumental singular)
raku (locative singular)
raku (vocative singular)
raki (nominative plural)
raków (genitive plural)
rakom (dative plural)
raki (accusative plural)
rakami (instrumental plural)
rakach (locative plural)
raki (vocative plural)

każdy z pary kolców alpinistycznych zakładanych na buty

zob. też rak w Wikipedii, zob. też raki w Wikipedii


skok

prasł. *skokъ → szybki, energiczny ruch w górę

skoku (genitive singular)
skokowi (dative singular)
skokiem (instrumental singular)
skoku (locative singular)
skoku (vocative singular)
skoki (nominative plural)
skoków (genitive plural)
skokom (dative plural)
skoki (accusative plural)
skokami (instrumental plural)
skokach (locative plural)
skoki (vocative plural)

dyscyplina lekkoatletyczna (każda z kilku)

zobacz też: skok w dal • skok wzwyż • skok o tyczce • trójskok


tenis

tenisa (genitive singular)
tenisowi (dative singular)
tenisa (accusative singular)
tenisem (instrumental singular)
tenisie (locative singular)
tenisie (vocative singular)

gra rozgrywana na korcie, polegająca na odbijaniu rakietą piłki na pole przeciwnika

Studentka matematyki, niezwykle piękna i niezwykle inteligentna, młodsza od niego o parę lat, znała kilka języków i świetnie grała w tenisa

Hanna Samson, Pułapka na motyla, 2000, Narodowy Korpus Języka Polskiego.


libero

w piłce nożnej: stoper grający najbliżej bramki, kierujący całą obroną

w siatkówce: zawodnik mogący brać udział jedynie w obronie, wyróżniający się spośród kolegów z zespołu innym kolorem koszulki


kubek

łac. cupa, być może za pośrednictwem niem.

kubki (nominative plural)
kubka (genitive singular)
kubków (genitive plural)
kubkowi (dative singular)
kubkom (dative plural)
kubki (accusative plural)
kubkiem (instrumental singular)
kubkami (instrumental plural)
kubku (locative singular)
kubkach (locative plural)
kubku (vocative singular)
kubki (vocative plural)

przyrząd służący do asekuracji podczas wspinaczki

zob. też kubek (ujednoznacznienie) w Wikipedii


brąz

brązu (genitive singular)
brązowi (dative singular)
brązem (instrumental singular)
brązie (locative singular)
brązie (vocative singular)
brązy (nominative plural)
brązów (genitive plural)
brązom (dative plural)
brązy (accusative plural)
brązami (instrumental plural)
brązach (locative plural)
brązy (vocative plural)

To już piąty brąz w jego karierze sportowej.


fajka

(1.3) nieznana, istnieją legendy o pojawieniu się w Zielone Świątki nad rynkiem godła fajkarzy, skąd miałaby się wziąć nazwa zabawy

fajki (nominative plural)
fajki (genitive singular)
fajek (genitive plural)
fajce (dative singular)
fajkom (dative plural)
fajkę (accusative singular)
fajki (accusative plural)
fajką (instrumental singular)
fajkami (instrumental plural)
fajce (locative singular)
fajkach (locative plural)
fajko (vocative singular)
fajki (vocative plural)

rurka używana do nurkowania, pozwalająca na oddychanie bez unoszenia głowy nad powierzchnię wody

zob. też fajka (ujednoznacznienie) w Wikipedii


fanga

fangi (genitive singular)
fandze (dative singular)
fangę (accusative singular)
fangą (instrumental singular)
fandze (locative singular)
fango (vocative singular)
fangi (nominative plural)
fang (genitive plural)
fangom (dative plural)
fangi (accusative plural)
fangami (instrumental plural)
fangach (locative plural)
fangi (vocative plural)

w grze w palanta: lot piłki wysokim łukiem


gała

gały (genitive singular)
gale (dative singular)
gałę (accusative singular)
gałą (instrumental singular)
gale (locative singular)
gało (vocative singular)
gały (nominative plural)
gał (genitive plural)
gałom (dative plural)
gały (accusative plural)
gałami (instrumental plural)
gałach (locative plural)
gały (vocative plural)


brzuszek

brzuszka (genitive singular)
brzuszkowi (dative singular)
brzuszkiem (instrumental singular)
brzuszku (locative singular)
brzuszku (vocative singular)
brzuszki (nominative plural)
brzuszków (genitive plural)
brzuszkom (dative plural)
brzuszki (accusative plural)
brzuszkami (instrumental plural)
brzuszkach (locative plural)
brzuszki (vocative plural)


pederasta

(1.2) franc. pédéraste < gr. παιδεραστής (paiderastḗs)

(1.3) pol. pdw < pol. pistolet + dowolny

pederasty (genitive singular)
pederaście (dative singular)
pederastę (accusative singular)
pederastą (instrumental singular)
pederaście (locative singular)
pederasto (vocative singular)
pederaści (nominative plural)
pederastów (genitive plural)
pederastom (dative plural)
pederastów (accusative plural)
pederastami (instrumental plural)
pederastach (locative plural)
pederaści (vocative plural)

strzelectwo strzelający z pistoletu dowolnego


akcja

akcji (genitive singular)
akcji (dative singular)
akcję (accusative singular)
akcją (instrumental singular)
akcji (locative singular)
akcjo (vocative singular)
akcje (nominative plural)
akcji (genitive plural)
akcyj (genitive plural obsolete)
akcjom (dative plural)
akcje (accusative plural)
akcjami (instrumental plural)
akcjach (locative plural)
akcje (vocative plural)

Strzela! Gol! Co za akcja!


polonista

ˌpɔlɔ̃ˈɲista

polonisty (genitive singular)
poloniście (dative singular)
polonistę (accusative singular)
polonistą (instrumental singular)
poloniście (locative singular)
polonisto (vocative singular)
poloniści (nominative plural)
polonistów (genitive plural)
polonistom (dative plural)
polonistów (accusative plural)
polonistami (instrumental plural)
polonistach (locative plural)
poloniści (vocative plural)

sportowiec lub kibic klubu sportowego „Polonia”

Poloniści wygrywają z legionistami.


prezydent

łac. praesidens → zasiadający przed innymi, z przodu

prezydenta (genitive singular)
prezydentowi (dative singular)
prezydenta (accusative singular)
prezydentem (instrumental singular)
prezydencie (locative singular)
prezydencie (vocative singular)
prezydenci (nominative plural)
prezydentów (genitive plural)
prezydentom (dative plural)
prezydentów (accusative plural)
prezydentami (instrumental plural)
prezydentach (locative plural)
prezydenci (vocative plural)

najczęściej jako niepoprawne tłumaczenie wyrazu president z innych języków


krawat

(1.1) franc. cravate od Croate (Chorwat), przed poł. XVII wyraz oznaczał tylko krawaty jeźdźców chorwackich

krawata (genitive singular)
krawatu (genitive singular rare)
krawatowi (dative singular)
krawatem (instrumental singular)
krawacie (locative singular)
krawacie (vocative singular)
krawaty (nominative plural)
krawatów (genitive plural)
krawatom (dative plural)
krawaty (accusative plural)
krawatami (instrumental plural)
krawatach (locative plural)
krawaty (vocative plural)

węzeł stosowany we wspinaczce m.in. do łączenia karabinka i taśmy albo lonży do łącznika uprzęży


deskorolka

deskorolki (genitive singular)
deskorolce (dative singular)
deskorolkę (accusative singular)
deskorolką (instrumental singular)
deskorolce (locative singular)
deskorolko (vocative singular)
deskorolki (nominative plural)
deskorolek (genitive plural)
deskorolkom (dative plural)
deskorolki (accusative plural)
deskorolkami (instrumental plural)
deskorolkach (locative plural)
deskorolki (vocative plural)

deska na kółkach, służąca do rekreacji oraz sportu

Lubię jeździć na deskorolce.

Deskorolka przydatna jest jako środek transportu.


trumna

(1.1) st.pol. trona → skrzynia < śwn. truhe → skrzynia, paka, trumna

trumny (genitive singular)
trumnie (dative singular)
trumnę (accusative singular)
trumną (instrumental singular)
trumnie (locative singular)
trumno (vocative singular)
trumny (nominative plural)
trumien (genitive plural)
trumnom (dative plural)
trumny (accusative plural)
trumnami (instrumental plural)
trumnach (locative plural)
trumny (vocative plural)

Jedyną poprawną formą dopełniacza liczby mnogiej tego słowa jest „trumien”. Wariant „trumn” nie jest poprawny.


światło

światła (genitive singular)
światłu (dative singular)
światłem (instrumental singular)
świetle (locative singular)
światła (nominative plural)
świateł (genitive plural)
światłom (dative plural)
światła (accusative plural)
światłami (instrumental plural)
światłach (locative plural)
światła (vocative plural)

tylna część bramki, równoległa do tylnej linii boiska

Jacek trafił w światło bramki.


Wisła

(1.1-2) rdzeń „veid” lub „veis” → wić się, kręcić

(1.1) źródłosłów dla pol. Wisłok i pol. Wisłoka

źródło / bieg / koryto / (prawy / lewy) dopływ / ramię / dorzecze / dolina / wody / nurt / płycizna / zakręt / zakole / brzeg / dno / odnoga / ujście / głębokość / szerokość Wisły • nad Wisłą • Wisła wypływa / płynie / wije się / meandruje / kieruje się / niesie wody / przybiera / wylewa / zatapia / opada / nawadnia / odwadnia / wysycha / przepływa / opływa / dopływa / wpływa • na prawym / na lewym brzegu / u źródeł / u ujścia Wisły • pływać / płynąć Wisłą

być / bywać / zamieszkać / mieszkać / pomieszkiwać / żyć / pracować / urodzić się / umrzeć / osiedlać się / osiedlić się w Wiśle • wyjeżdżać / wyjechać / jechać / dojechać / udać się / wprowadzać się / wprowadzić się do Wisły • przyjeżdżać / przyjechać / jechać / wyprowadzać się / wyprowadzić się z Wisły • być / stać się mieszkańcem / mieszkanką Wisły • mieszkaniec / mieszkanka Wisły • droga / ulica / plac / dom / budynek / mieszkanie / siedziba w Wiśle • pochodzić z Wisły • przeprowadzać się / przeprowadzić się do Wisły

być na meczu własnego klubu z Wisłą albo iść na stadion

pani Wisła • siostra / kuzynka / ciocia / babcia Wisła • kobieta imieniem (o imieniu) Wisła • święta / błogosławiona Wisła • mieć na imię / nosić imię / używać imienia Wisła • dać na imię / nadać imię / ochrzcić imieniem Wisła • otrzymać / dostać / przybrać imię Wisła • dzień imienin / imieniny Wisły • na Wisłę (o dniu)

Wisły (genitive singular)
Wiśle (dative singular)
Wisłę (accusative singular)
Wisłą (instrumental singular)
Wiśle (locative singular)
Wisło (vocative singular)
Wisły (nominative plural)
Wiseł (genitive plural)
Wisłom (dative plural)
Wisły (accusative plural)
Wisłami (instrumental plural)
Wisłach (locative plural)
Wisły (vocative plural)

Wisła wiele razy zdobyła mistrzostwo Polski.

zob. też Wisła (ujednoznacznienie) w Wikipedii


zając

(1.4) przez skojarzenie z gonieniem szybko biegającego zająca (1.1)

zające (nominative plural)
zająca (genitive singular)
zajęcy (genitive plural)
zająców (genitive plural rare)
zającowi (dative singular)
zającom (dative plural)
zająca (accusative singular)
zające (accusative plural)
zającem (instrumental singular)
zającami (instrumental plural)
zającu (locative singular)
zającach (locative plural)
zającu (vocative singular)
zające (vocative plural)

słabszy zawodnik lub zespół, którego zadaniem jest utrzymywanie początkowego wysokiego tempa wyścigu dla mobilizowania faworytów do większego wysiłku

Pod koniec wyścigu zazwyczaj zając nie ma sił i przybiega do mety ostatni lub w ogóle nie kończy biegu.

zob. też zając w Wikicytatach
zobacz też: Indeks:Polski - Ssaki


PZPR

ˌpɛ‿zɛt‿pɛ‿ˈːr


drużynowy

ˌdruʒɨ̃ˈnɔvɨ

drużynowa (nominative singular feminine)
drużynowe (nominative singular neuter)
drużynowi (nominative plural masculine)
drużynowe (nominative plural nonvirile)
drużynowego (genitive singular masculine animate inanimate)
drużynowej (genitive singular feminine)
drużynowego (genitive singular neuter)
drużynowych (genitive plural masculine nonvirile)
drużynowemu (dative singular masculine animate inanimate)
drużynowej (dative singular feminine)
drużynowemu (dative singular neuter)
drużynowym (dative plural masculine nonvirile)
drużynowego (accusative singular masculine animate)
drużynową (accusative singular feminine)
drużynowe (accusative singular neuter)
drużynowych (accusative plural masculine)
drużynowe (accusative plural nonvirile)
drużynowym (instrumental singular masculine animate inanimate)
drużynową (instrumental singular feminine)
drużynowym (instrumental singular neuter)
drużynowymi (instrumental plural masculine nonvirile)
drużynowym (locative singular masculine animate inanimate)
drużynowej (locative singular feminine)
drużynowym (locative singular neuter)
drużynowych (locative plural masculine nonvirile)
drużynowa (vocative singular feminine)
drużynowe (vocative singular neuter)
drużynowi (vocative plural masculine)
drużynowe (vocative plural nonvirile)

taki, który jest rozgrywany przez drużynę


KP

Toruński KP


PZPN

ˌpɛ‿zɛt‿pɛ‿ˈɛ̃n

PZPN-y (nominative plural)
PZPN-u (genitive singular)
PZPN-ów (genitive plural)
PZPN-owi (dative singular)
PZPN-om (dative plural)
PZPN-y (accusative plural)
PZPN-em (instrumental singular)
PZPN-ami (instrumental plural)
PZPN-ie (locative singular)
PZPN-ach (locative plural)
PZPN-ie (vocative singular)
PZPN-y (vocative plural)

PZPN jest często krytykowany za niezrozumiałe decyzje.

– PZPN jest ostatnim ortodoksyjnym bastionem komuny w Polsce

Tomasz Sygut, Byłem agentem SB, „Super Express”, 2006, Narodowy Korpus Języka Polskiego.


FIFA

FIF-y (genitive singular)
FIF-ie (dative singular)
FIF-ę (accusative singular)
FIF-ą (instrumental singular)
FIF-ie (locative singular)
FIF-o (vocative singular)
FIF-y (potential rare nominative plural)
FIF (potential rare genitive plural)
FIF-om (potential rare dative plural)
FIF-y (potential rare accusative plural)
FIF-ami (potential rare instrumental plural)
FIF-ach (potential rare locative plural)
FIF-y (potential rare vocative plural)

Fédération Internationale de Football Association → Międzynarodowa Federacja Piłki Nożnej

PZPN jest czlonkiem FIFA od 1923 roku.


PZPS

ˌpɛ‿zɛt‿pɛ‿ˈːs

PZPS ma swoją siedzibę w Warszawie.


AZS

AZS-u (genitive singular)
AZS-owi (dative singular)
AZS-em (instrumental singular)
AZS-ie (locative singular)
AZS-ie (vocative singular)
AZS-y (nominative plural)
AZS-ów (genitive plural)
AZS-om (dative plural)
AZS-y (accusative plural)
AZS-ami (instrumental plural)
AZS-ach (locative plural)
AZS-y (vocative plural)

AZS jest studenckim stowarzyszeniem sportowym.


AWF

AWF-y (nominative plural)
AWF-u (genitive singular)
AWF-ów (genitive plural)
AWF-owi (dative singular)
AWF-om (dative plural)
AWF-y (accusative plural)
AWF-em (instrumental singular)
AWF-ami (instrumental plural)
AWF-ie (locative singular)
AWF-ach (locative plural)
AWF-ie (vocative singular)
AWF-y (vocative plural)

AWF ma za zadanie kształcić nauczycieli wychowania fizycznego, trenerów, specjalistów w zakresie rehabilitacji ruchowej, rekreacji i turystyki.


PZG

PZG ma swoją siedzibę w Warszawie.


PZKosz

PZKosz został założony w 1957 roku.


banda

(1.1) niem. Bande z franc. bande z wł. banda („oddział wojska z własnym sztandarem”)

bandy (genitive singular)
bandzie (dative singular)
bandę (accusative singular)
bandą (instrumental singular)
bandzie (locative singular)
bando (vocative singular)
bandy (nominative plural)
band (genitive plural)
bandom (dative plural)
bandy (accusative plural)
bandami (instrumental plural)
bandach (locative plural)
bandy (vocative plural)

ochronne ogrodzenie okalające miejsce odbywania konkurencji sportowych

W ubiegłym tygodniu w lidze szwedzkiej Rosjanin doprowadził do karambolu, który gdyby nie dmuchana banda skończyłby się tragicznie.


bila

bile (nominative plural)
bili (genitive singular)
bili (genitive plural)
bil (genitive plural)
bili (dative singular)
bilom (dative plural)
bilę (accusative singular)
bile (accusative plural)
bilą (instrumental singular)
bilami (instrumental plural)
bili (locative singular)
bilach (locative plural)
bilo (vocative singular)
bile (vocative plural)

Po dobrym uderzeniu kija, odbita bila wpada prosto do łozy.


bomba

franc. bombe < wł. bomba < łac. bombus < gr. βόμβος (bómbos) → huk

bomby (genitive singular)
bombie (dative singular)
bombę (accusative singular)
bombą (instrumental singular)
bombie (locative singular)
bombo (vocative singular)
bomby (nominative plural)
bomb (genitive plural)
bombom (dative plural)
bomby (accusative plural)
bombami (instrumental plural)
bombach (locative plural)
bomby (vocative plural)

Bramkarz z najwyższym trudem odbił nad poprzeczkę bombę posłaną zza pola karnego przez napastnika gości.


igrzyska olimpijskie

iˈɡʒɨska ˌɔlʲĩmˈpʲijsʲcɛ

przygotowywać się do igrzysk olimpijskich

związek wyrazów igrzyska paraolimpijskie

igrzysk olimpijskich (genitive plural)
igrzyskom olimpijskim (dative plural)
igrzyskami olimpijskimi (instrumental plural)
igrzyskach olimpijskich (locative plural)

najstarsza międzynarodowa impreza sportowa organizowana co cztery lata w różnych miastach

Pierwsze nowożytne igrzyska olimpijskie odbyły się w Atenach.

jeżeli mówimy o konkretnych igrzyskach, to wówczas wyrażenie to jako część nazwy własnej zapisujemy wielkimi literami, np. „Igrzyska Olimpijskie w Atlancie”

skrótu IO, choć są w nim wielkie litery, można używać także bez odniesienia do konkretnych igrzysk olimpijskich


mistrzostwa świata

mistrzostw świata (genitive plural)
mistrzostwom świata (dative plural)
mistrzostw świata (instrumental plural)
mistrzostwach świata (locative plural)

rozgrywki służące wyłonieniu najlepszego zawodnika lub drużyny na świecie w danej dyscyplinie

Mistrzostwa świata odbywają się co 4 lata.

Wielkie litery stosujemy wtedy, gdy mamy na myśli konkretne zawody sportowe np. XVI Mistrzostwa Świata w Piłce Nożnej. W pozostałych wypadkach piszemy małymi literami.


gryf

(1.1) łac. gryphus < gr. γρύφων < gr. γρύψ → coś haczykowatego

gryfy (nominative plural)
gryfu (genitive singular)
gryfów (genitive plural)
gryfowi (dative singular)
gryfom (dative plural)
gryfy (accusative plural)
gryfem (instrumental singular)
gryfami (instrumental plural)
gryfie (locative singular)
gryfach (locative plural)
gryfie (vocative singular)
gryfy (vocative plural)

metalowy pręt, który wraz z nakładanym nań obciążeniem służy do ćwiczeń fizycznych

Kupiłem sobie piękny, nowy gryf.


gwiazda

(1.1) prasł. *gvězda, por. scs. ѕвѣзда (dzvězda), czes. hvězda, ros. звезда (zwiezda); spokrewnione z wyrazami bałtyckimi: litew. žvaigždė, łot. zvaigzne; dalsza etymologia niepewna

jak w Wiliję gwiazdy świecą, kury dobrze jajka niesą

gwiazdy (genitive singular)
gwieździe (dative singular)
gwiazdę (accusative singular)
gwiazdą (instrumental singular)
gwieździe (locative singular)
gwiazdo (vocative singular)
gwiazdy (nominative plural)
gwiazd (genitive plural)
gwiazdom (dative plural)
gwiazdy (accusative plural)
gwiazdami (instrumental plural)
gwiazdach (locative plural)
gwiazdy (vocative plural)

Jurek robi gwiazdę bez najmniejszych problemów.

zob. też gwiazda (ujednoznacznienie) w Wikipedii


srebrny

srebrna (nominative singular feminine)
srebrne (nominative singular neuter)
srebrni (nominative plural masculine)
srebrne (nominative plural nonvirile)
srebrnego (genitive singular masculine animate inanimate)
srebrnej (genitive singular feminine)
srebrnego (genitive singular neuter)
srebrnych (genitive plural masculine nonvirile)
srebrnemu (dative singular masculine animate inanimate)
srebrnej (dative singular feminine)
srebrnemu (dative singular neuter)
srebrnym (dative plural masculine nonvirile)
srebrnego (accusative singular masculine animate)
srebrną (accusative singular feminine)
srebrne (accusative singular neuter)
srebrnych (accusative plural masculine)
srebrne (accusative plural nonvirile)
srebrnym (instrumental singular masculine animate inanimate)
srebrną (instrumental singular feminine)
srebrnym (instrumental singular neuter)
srebrnymi (instrumental plural masculine nonvirile)
srebrnym (locative singular masculine animate inanimate)
srebrnej (locative singular feminine)
srebrnym (locative singular neuter)
srebrnych (locative plural masculine nonvirile)
srebrna (vocative singular feminine)
srebrne (vocative singular neuter)
srebrni (vocative plural masculine)
srebrne (vocative plural nonvirile)
srebrna (nominative singular feminine)
srebrne (nominative singular neuter)
srebrni (nominative plural masculine)
srebrne (nominative plural nonvirile)
srebrnego (genitive singular masculine animate inanimate)
srebrnej (genitive singular feminine)
srebrnego (genitive singular neuter)
srebrnych (genitive plural masculine nonvirile)
srebrnemu (dative singular masculine animate inanimate)
srebrnej (dative singular feminine)
srebrnemu (dative singular neuter)
srebrnym (dative plural masculine nonvirile)
srebrnego (accusative singular masculine animate)
srebrną (accusative singular feminine)
srebrne (accusative singular neuter)
srebrnych (accusative plural masculine)
srebrne (accusative plural nonvirile)
srebrnym (instrumental singular masculine animate inanimate)
srebrną (instrumental singular feminine)
srebrnym (instrumental singular neuter)
srebrnymi (instrumental plural masculine nonvirile)
srebrnym (locative singular masculine animate inanimate)
srebrnej (locative singular feminine)
srebrnym (locative singular neuter)
srebrnych (locative plural masculine nonvirile)
srebrna (vocative singular feminine)
srebrne (vocative singular neuter)
srebrni (vocative plural masculine)
srebrne (vocative plural nonvirile)
bardziej srebrny (comparative)
bardziej srebrny (nominative singular masculine animate inanimate)
bardziej srebrna (nominative singular feminine)
bardziej srebrne (nominative singular neuter)
bardziej srebrni (nominative plural masculine)
bardziej srebrne (nominative plural nonvirile)
bardziej srebrnego (genitive singular masculine animate inanimate)
bardziej srebrnej (genitive singular feminine)
bardziej srebrnego (genitive singular neuter)
bardziej srebrnych (genitive plural masculine nonvirile)
bardziej srebrnemu (dative singular masculine animate inanimate)
bardziej srebrnej (dative singular feminine)
bardziej srebrnemu (dative singular neuter)
bardziej srebrnym (dative plural masculine nonvirile)
bardziej srebrnego (accusative singular masculine animate)
bardziej srebrny (accusative singular masculine inanimate)
bardziej srebrną (accusative singular feminine)
bardziej srebrne (accusative singular neuter)
bardziej srebrnych (accusative plural masculine)
bardziej srebrne (accusative plural nonvirile)
bardziej srebrnym (instrumental singular masculine animate inanimate)
bardziej srebrną (instrumental singular feminine)
bardziej srebrnym (instrumental singular neuter)
bardziej srebrnymi (instrumental plural masculine nonvirile)
bardziej srebrnym (locative singular masculine animate inanimate)
bardziej srebrnej (locative singular feminine)
bardziej srebrnym (locative singular neuter)
bardziej srebrnych (locative plural masculine nonvirile)
bardziej srebrny (vocative singular masculine animate inanimate)
bardziej srebrna (vocative singular feminine)
bardziej srebrne (vocative singular neuter)
bardziej srebrni (vocative plural masculine)
bardziej srebrne (vocative plural nonvirile)
najbardziej srebrny (superlative)
najbardziej srebrny (nominative singular masculine animate inanimate)
najbardziej srebrna (nominative singular feminine)
najbardziej srebrne (nominative singular neuter)
najbardziej srebrni (nominative plural masculine)
najbardziej srebrne (nominative plural nonvirile)
najbardziej srebrnego (genitive singular masculine animate inanimate)
najbardziej srebrnej (genitive singular feminine)
najbardziej srebrnego (genitive singular neuter)
najbardziej srebrnych (genitive plural masculine nonvirile)
najbardziej srebrnemu (dative singular masculine animate inanimate)
najbardziej srebrnej (dative singular feminine)
najbardziej srebrnemu (dative singular neuter)
najbardziej srebrnym (dative plural masculine nonvirile)
najbardziej srebrnego (accusative singular masculine animate)
najbardziej srebrny (accusative singular masculine inanimate)
najbardziej srebrną (accusative singular feminine)
najbardziej srebrne (accusative singular neuter)
najbardziej srebrnych (accusative plural masculine)
najbardziej srebrne (accusative plural nonvirile)
najbardziej srebrnym (instrumental singular masculine animate inanimate)
najbardziej srebrną (instrumental singular feminine)
najbardziej srebrnym (instrumental singular neuter)
najbardziej srebrnymi (instrumental plural masculine nonvirile)
najbardziej srebrnym (locative singular masculine animate inanimate)
najbardziej srebrnej (locative singular feminine)
najbardziej srebrnym (locative singular neuter)
najbardziej srebrnych (locative plural masculine nonvirile)
najbardziej srebrny (vocative singular masculine animate inanimate)
najbardziej srebrna (vocative singular feminine)
najbardziej srebrne (vocative singular neuter)
najbardziej srebrni (vocative plural masculine)
najbardziej srebrne (vocative plural nonvirile)

odnoszący się do zdobycia drugiego miejsca, związany ze zdobyciem drugiego miejsca


meta

mety (genitive singular)
mecie (dative singular)
metę (accusative singular)
metą (instrumental singular)
mecie (locative singular)
meto (vocative singular)
mety (nominative plural)
met (genitive plural)
metom (dative plural)
mety (accusative plural)
metami (instrumental plural)
metach (locative plural)
mety (vocative plural)

miejsce, które należy osiągnać w zawodach

Dobiegł do mety, w ostatniej chwili wyprzedzając przeciwnika.


kreda

(1.7) skojarzenie słów „kredyt” oraz „kreda”, którą zapisywano na tabliczce kwotę długu

kredy (genitive singular)
kredzie (dative singular)
kredę (accusative singular)
kredą (instrumental singular)
kredzie (locative singular)
kredo (vocative singular)
kredy (nominative plural)
kred (genitive plural)
kredom (dative plural)
kredy (accusative plural)
kredami (instrumental plural)
kredach (locative plural)
kredy (vocative plural)

kostka z kredy (1.1) używana do smarowania końcówki kija bilardowego


kamień

kamienia nie ugryziesz, po ścianie nie wyleziesz, głupiego nie przegadasz

kto w ciebie kamieniem, ty w niego chlebem

kamienie (nominative plural)
kamienia (genitive singular)
kamieni (genitive plural)
kamieniowi (dative singular)
kamieniom (dative plural)
kamienie (accusative plural)
kamieniem (instrumental singular)
kamieniami (instrumental plural)
kamieniu (locative singular)
kamieniach (locative plural)
kamieniu (vocative singular)
kamienie (vocative plural)


wachlarz

szeroki wachlarz czegoś (np. możliwości) = duża rozpiętość

wachlarze (nominative plural)
wachlarza (genitive singular)
wachlarzy (genitive plural)
wachlarzów (genitive plural rare)
wachlarzowi (dative singular)
wachlarzom (dative plural)
wachlarze (accusative plural)
wachlarzem (instrumental singular)
wachlarzami (instrumental plural)
wachlarzu (locative singular)
wachlarzach (locative plural)
wachlarzu (vocative singular)
wachlarze (vocative plural)

w kolarstwie: jeden ze stylów jazdy w grupie


mostek

mostki (nominative plural)
mostka (genitive singular)
mostku (genitive singular)
mostków (genitive plural)
mostkowi (dative singular)
mostkom (dative plural)
mostki (accusative plural)
mostkiem (instrumental singular)
mostkami (instrumental plural)
mostku (locative singular)
mostkach (locative plural)
mostku (vocative singular)
mostki (vocative plural)

ćwiczenie gimnastyczne polegające na wygięciu ciała do tyłu tak, aby oprzeć się rękami o podłoże

technika obrony w zapasach, polegająca na wygięciu ciała jak w mostku (1.6)


środkowy

zawodnik, który gra na środku boiska, w linii ataku lub pomocy


piłka

piłki (genitive singular)
piłce (dative singular)
piłkę (accusative singular)
piłką (instrumental singular)
piłce (locative singular)
piłko (vocative singular)
piłki (nominative plural)
piłek (genitive plural)
piłkom (dative plural)
piłki (accusative plural)
piłkami (instrumental plural)
piłkach (locative plural)
piłki (vocative plural)

kulisty lub owalny przedmiot, wykonany ze skóry lub gumy, często wypełniony powietrzem, wykorzystywany w sporcie lub do zabawy

Piłkarz kopnął piłkę w kierunku bramki przeciwnej drużyny.


policzek

policzka (genitive singular)
policzkowi (dative singular)
policzkiem (instrumental singular)
policzku (locative singular)
policzku (vocative singular)
policzki (nominative plural)
policzków (genitive plural)
policzkom (dative plural)
policzki (accusative plural)
policzkami (instrumental plural)
policzkach (locative plural)
policzki (vocative plural)

część broni (kolby) do opierania policzka (1.1)


faul

faule (nominative plural)
faulu (genitive singular)
fauli (genitive plural)
faulowi (dative singular)
faulom (dative plural)
faule (accusative plural)
faulem (instrumental singular)
faulami (instrumental plural)
faulu (locative singular)
faulach (locative plural)
faulu (vocative singular)
faule (vocative plural)

umyślne lub przypadkowe zagranie niezgodne z przepisami gry

On popełnił brzydki faul.


NBA

W początkach lat 70. Mark Cuban, wówczas 12-letni chłopiec, przekonywał swoich rodziców, że zostanie gwiazdorem amerykańskiej ligi koszykówki NBA

Hubert Salik, Ozon nr 9, 2005, Narodowy Korpus Języka Polskiego.


masa

masy (genitive singular)
masie (dative singular)
masę (accusative singular)
masą (instrumental singular)
masie (locative singular)
maso (vocative singular)
masy (nominative plural)
mas (genitive plural)
masom (dative plural)
masy (accusative plural)
masami (instrumental plural)
masach (locative plural)
masy (vocative plural)

Po masie kolej na rzeźbę.


rowerek

rowerka (genitive singular)
rowerku (genitive singular)
rowerkowi (dative singular)
rowerkiem (instrumental singular)
rowerku (locative singular)
rowerku (vocative singular)
rowerki (nominative plural)
rowerków (genitive plural)
rowerkom (dative plural)
rowerki (accusative plural)
rowerkami (instrumental plural)
rowerkach (locative plural)
rowerki (vocative plural)
rowerka (genitive singular)
rowerku (genitive singular)
rowerkowi (dative singular)
rowerkiem (instrumental singular)
rowerku (locative singular)
rowerku (vocative singular)

ćwiczenie gimnastyczne, polegające na leżeniu na plecach i wykonywaniu nogami ruchu jak podczas jazdy na rowerze

Na zajęciach nauczyciel kazał robić nam rowerek przez 10 (= dziesięć) minut.


set

seta (genitive singular)
setu (genitive singular)
setowi (dative singular)
setem (instrumental singular)
secie (locative singular)
secie (vocative singular)
sety (nominative plural)
setów (genitive plural)
setom (dative plural)
sety (accusative plural)
setami (instrumental plural)
setach (locative plural)
sety (vocative plural)

partia gry w siatkówkę, siatkówkę plażową, tenisa

Zawodniczka przegrała już pierwszy set.

odmiana męskozwierzęca, w której w liczby pojedynczej B. = D. jest błędna, choć często spotykana.


trial

trialu (genitive singular)
trialowi (dative singular)
trialem (instrumental singular)
trialu (locative singular)
trialu (vocative singular)
triale (nominative plural)
triali (genitive plural)
trialom (dative plural)
triale (accusative plural)
trialami (instrumental plural)
trialach (locative plural)
triale (vocative plural)

obserwowany rajd terenowy, np. rowerowy, motocyklowy, samochodowy


lotka

lotki (genitive singular)
lotce (dative singular)
lotkę (accusative singular)
lotką (instrumental singular)
lotce (locative singular)
lotko (vocative singular)
lotki (nominative plural)
lotek (genitive plural)
lotkom (dative plural)
lotki (accusative plural)
lotkami (instrumental plural)
lotkach (locative plural)
lotki (vocative plural)

uskrzydlony przedmiot służący do gry w badmintona

tylko w lm rzutki, dart; gra polegająca na trafianiu strzałkami do tarczy


wiatrówka

(1.1-3) pol. wiatr + -ówka
(1.2) kalka z ang. wind-jacket

wiatrówki (genitive singular)
wiatrówce (dative singular)
wiatrówkę (accusative singular)
wiatrówką (instrumental singular)
wiatrówce (locative singular)
wiatrówko (vocative singular)
wiatrówki (nominative plural)
wiatrówek (genitive plural)
wiatrówkom (dative plural)
wiatrówki (accusative plural)
wiatrówkami (instrumental plural)
wiatrówkach (locative plural)
wiatrówki (vocative plural)

Kupił wiatrówkę, aby ćwiczyć się w strzelaniu.


róg

rogu (genitive singular)
rogowi (dative singular)
rogiem (instrumental singular)
rogu (locative singular)
rogu (vocative singular)
rogi (nominative plural)
rogów (genitive plural)
rogom (dative plural)
rogi (accusative plural)
rogami (instrumental plural)
rogach (locative plural)
rogi (vocative plural)

miejsce i sposób wykonywania zagrania zwanego rzutem rożnym


pług

pługa (genitive singular)
pługowi (dative singular)
pługiem (instrumental singular)
pługu (locative singular)
pługu (vocative singular)
pługi (nominative plural)
pługów (genitive plural)
pługom (dative plural)
pługi (accusative plural)
pługami (instrumental plural)
pługach (locative plural)
pługi (vocative plural)


squash

squasha (genitive singular)
squashowi (dative singular)
squasha (accusative singular)
squashem (instrumental singular)
squashu (locative singular)
squashu (vocative singular)

rodzaj gry polegającej na odbijaniu piłki o ścianę tak, by utrudnić ponowne odbicie piłki przez przeciwnika

Grę w squasha toczy się do zdobycia jedenastu punktów.


podanie

podania (genitive singular)
podaniu (dative singular)
podaniem (instrumental singular)
podaniu (locative singular)
podania (nominative plural)
podań (genitive plural)
podaniom (dative plural)
podania (accusative plural)
podaniami (instrumental plural)
podaniach (locative plural)
podania (vocative plural)
podania (genitive singular)
podaniu (dative singular)
podaniem (instrumental singular)
podaniu (locative singular)


flop

(1.1) ang. flop < ang. Floating-Point Operations per Second

skok wzwyż, w trakcie którego zawodnik pokonuje poprzeczkę w pozycji na plecach


baza

franc. base < łac. basis < gr. βάσις (básis)

bazy (genitive singular)
bazie (dative singular)
bazę (accusative singular)
bazą (instrumental singular)
bazie (locative singular)
bazo (vocative singular)
bazy (nominative plural)
baz (genitive plural)
bazom (dative plural)
bazy (accusative plural)
bazami (instrumental plural)
bazach (locative plural)
bazy (vocative plural)

Według przepisów snookerowych do bazy zalicza się także linia bazy

miejsce rozbicia namiotów na wyprawie wysokogórskiej

Wyprawa do bazy pod Annapurną trwała dwa tygodnie.

każdy z czterech narożników wewnętrznego pola do gry w baseball

Same bazy są rodzajem twardych poduszek o długości boku ok. 30 cm


skeleton

skeletonu (genitive singular)
skeletonowi (dative singular)
skeletonem (instrumental singular)
skeletonie (locative singular)
skeletonie (vocative singular)

jednoosobowe sanki sportowe, na których zawodnik leży na brzuchu

Szybkość rozwijana na skeletonie dochodzi do 120 km/godz.


senior

seniorzy (nominative plural)
seniorowie (nominative plural rare)
seniora (genitive singular)
seniorów (genitive plural)
seniorowi (dative singular)
seniorom (dative plural)
seniora (accusative singular)
seniorów (accusative plural)
seniorem (instrumental singular)
seniorami (instrumental plural)
seniorze (locative singular)
seniorach (locative plural)
seniorze (vocative singular)
seniorzy (vocative plural)
seniorowie (vocative plural rare)
seniory (depreciative nominative vocative plural)

sportowiec, który osiągnął wiek odpowiedni dla uprawiania danej dyscypliny na poziomie zawodowym


jedynka

jedynki (genitive singular)
jedynce (dative singular)
jedynkę (accusative singular)
jedynką (instrumental singular)
jedynce (locative singular)
jedynko (vocative singular)
jedynki (nominative plural)
jedynek (genitive plural)
jedynkom (dative plural)
jedynki (accusative plural)
jedynkami (instrumental plural)
jedynkach (locative plural)
jedynki (vocative plural)

łódka, kajak, sanki, bobslej przeznaczone dla jednego zawodnika

W wyścigu jedynek nasz reprezentant zajął trzecie miejsce.


napastnik

napastnika (genitive singular)
napastnikowi (dative singular)
napastnika (accusative singular)
napastnikiem (instrumental singular)
napastniku (locative singular)
napastniku (vocative singular)
napastnicy (nominative plural)
napastników (genitive plural)
napastnikom (dative plural)
napastników (accusative plural)
napastnikami (instrumental plural)
napastnikach (locative plural)
napastnicy (vocative plural)

w piłce nożnej: zawodnik mający za zadanie strzelać bramki

Nasz najlepszy napastnik zwichnął wczoraj nogę.


podać

Zawodnik podał piłkę do kolegi po drugiej stronie boiska, po czym ten strzelił bramkę.


gol

gola (genitive singular)
golowi (dative singular)
gola (accusative singular)
golem (instrumental singular)
golu (locative singular)
golu (vocative singular)
gole (nominative plural)
goli (genitive plural)
golów (genitive plural)
golom (dative plural)
gole (accusative plural)
golami (instrumental plural)
golach (locative plural)
gole (vocative plural)

umieszczenie piłki lub krążka w bramce i punkt zdobyty w ten sposób

Bramkostrzelny napastnik strzelił kolejnego gola.


leżak

leżaka (genitive singular)
leżakowi (dative singular)
leżakiem (instrumental singular)
leżaku (locative singular)
leżaku (vocative singular)
leżaki (nominative plural)
leżaków (genitive plural)
leżakom (dative plural)
leżaki (accusative plural)
leżakami (instrumental plural)
leżakach (locative plural)
leżaki (vocative plural)


podium

podia (nominative plural)
podiów (genitive plural)
podiom (dative plural)
podia (accusative plural)
podiami (instrumental plural)
podiach (locative plural)
podia (vocative plural)

trzystopniowe podwyższenie, na którym dekorowani są zwycięzcy w zawodach sportowych


trapez

trapezu (genitive singular)
trapezowi (dative singular)
trapezem (instrumental singular)
trapezie (locative singular)
trapezie (vocative singular)
trapezy (nominative plural)
trapezów (genitive plural)
trapezom (dative plural)
trapezy (accusative plural)
trapezami (instrumental plural)
trapezach (locative plural)
trapezy (vocative plural)

przyrząd gimnastyczny w postaci drążka zawieszonego poziomo na linach

Akrobata spadł z trapezu.


karate

jap. 空手 'karate' → chińska ręka, pusta ręka

Właśnie zapisałem się w ramach uniwerkowego wf-u na karate.


czwórka

czwórki (genitive singular)
czwórce (dative singular)
czwórkę (accusative singular)
czwórką (instrumental singular)
czwórce (locative singular)
czwórko (vocative singular)
czwórki (nominative plural)
czwórek (genitive plural)
czwórkom (dative plural)
czwórki (accusative plural)
czwórkami (instrumental plural)
czwórkach (locative plural)
czwórki (vocative plural)

Na olimpiadzie w Pekinie złoto przypadło polskiej czwórce podwójnej bez sternika.


swing

swingu (genitive singular)
swingowi (dative singular)
swingiem (instrumental singular)
swingu (locative singular)
swingu (vocative singular)
swingi (nominative plural)
swingów (genitive plural)
swingom (dative plural)
swingi (accusative plural)
swingami (instrumental plural)
swingach (locative plural)
swingi (vocative plural)
swingu (genitive singular)
swinga (genitive singular)
swingowi (dative singular)
swinga (accusative singular)
swingiem (instrumental singular)
swingu (locative singular)
swingu (vocative singular)
swingi (nominative plural)
swingów (genitive plural)
swingom (dative plural)
swingi (accusative plural)
swingami (instrumental plural)
swingach (locative plural)
swingi (vocative plural)


bieg

biegu (genitive singular)
biegowi (dative singular)
biegiem (instrumental singular)
biegu (locative singular)
biegu (vocative singular)
biegu (genitive singular)
biegowi (dative singular)
biegiem (instrumental singular)
biegu (locative singular)
biegu (vocative singular)
biegi (nominative plural)
biegów (genitive plural)
biegom (dative plural)
biegi (accusative plural)
biegami (instrumental plural)
biegach (locative plural)
biegi (vocative plural)

konkurencja sportowa, w której chodzi o jak najszybsze dobiegnięcie do mety

Adam zajął czwarte miejsce w biegu na 100 metrów.


pająk

prasł. *paǫkъ → pierwotne znaczenie formy prasłowiańskiej to prawdopodobnie 'to, co jest podobne do wygiętego, pałąkowatego przedmiotu'

gdy pająk w lipcu przychodzi, to za sobą deszcz przywodzi, gdy swą pajęczynę snuje, bliską burzę czuje

pająka (genitive singular)
pająkowi (dative singular)
pająka (accusative singular)
pająkiem (instrumental singular)
pająku (locative singular)
pająku (vocative singular)
pająki (nominative plural)
pająków (genitive plural)
pająkom (dative plural)
pająki (accusative plural)
pająkami (instrumental plural)
pająkach (locative plural)
pająki (vocative plural)

jeden z przyrządów używanych podczas gry w snookera


buda

budy (genitive singular)
budzie (dative singular)
budę (accusative singular)
budą (instrumental singular)
budzie (locative singular)
budo (vocative singular)
budy (nominative plural)
bud (genitive plural)
budom (dative plural)
budy (accusative plural)
budami (instrumental plural)
budach (locative plural)
budy (vocative plural)


walka

(1.1-3) pol. walić
źródłosłów pol. walczyć

walki (genitive singular)
walce (dative singular)
walkę (accusative singular)
walką (instrumental singular)
walce (locative singular)
walko (vocative singular)
walki (nominative plural)
walk (genitive plural)
walkom (dative plural)
walki (accusative plural)
walkami (instrumental plural)
walkach (locative plural)
walki (vocative plural)

mecz bokserski lub mecz innego sportu kontaktowego

Walka Andrzeja Gołoty z Lennoksem Lewisem skończyła się już w pierwszej rundzie nokautem polskiego boksera.

Na dzisiejszą galę boksu w Las Vegas przewidziane są cztery walki, wśród nich o pas mistrza świata federacji WBF.


stadion

gr. στάδιον „stadion” („miejsce, gdzie ludzie stoją”)

duża budowla z miejscami dla widzów, miejsce rozgrywania zawodów sportowych

Gdyby ktoś chciał ze mną szczerze porozmawiać, tak od serca, to by napisał do mnie bezpośrednio miesiące temu, uczciwie, pod własnym nazwiskiem, a nie dzwonił dziś do radia ze stadionu w Trójmieście.

PGE jest sponsorem tytularnym naszego narodowego stadionu.


baraż

dodatkowa walka między zawodnikami mającymi tyle samo punktów, mająca ustalić ostateczną kolejność miejsc

Zespół wywalczył awans dopiero po wygraniu barażu.


gwiazdka

(1.2) Wyrażenie „dostać na gwiazdkę” ma związek z polską tradycją, według której wieczór wigilijny rozpoczyna się, kiedy pierwsza gwiazda pojawi się na niebie. Dzieciom wieczór wigilijny kojarzy się głównie z prezentami, które wtedy dostają.

gwiazdki (genitive singular)
gwiazdce (dative singular)
gwiazdkę (accusative singular)
gwiazdką (instrumental singular)
gwiazdce (locative singular)
gwiazdko (vocative singular)
gwiazdki (nominative plural)
gwiazdek (genitive plural)
gwiazdkom (dative plural)
gwiazdki (accusative plural)
gwiazdkami (instrumental plural)
gwiazdkach (locative plural)
gwiazdki (vocative plural)


piłka ręczna

piłki ręcznej (genitive singular)
piłce ręcznej (dative singular)
piłkę ręczną (accusative singular)
piłką ręczną (instrumental singular)
piłce ręcznej (locative singular)
piłko ręczna (vocative singular)

sport zespołowy, w którym dwie siedmioosobowe drużyny starają się wrzucić za pomocą rąk piłkę do bramki przeciwnika

Polacy zajęli drugie miejsce na ostatnich mistrzostwach świata w piłce ręcznej.


gospodarz

gospodarza (genitive singular)
gospodarzowi (dative singular)
gospodarza (accusative singular)
gospodarzem (instrumental singular)
gospodarzu (locative singular)
gospodarzu (vocative singular)
gospodarze (nominative plural)
gospodarzy (genitive plural)
gospodarzów (genitive plural rare)
gospodarzom (dative plural)
gospodarzy (accusative plural)
gospodarzów (accusative plural rare)
gospodarzami (instrumental plural)
gospodarzach (locative plural)
gospodarze (vocative plural)

klub sportowy na którego obiekcie rozgrywane są zawody


awantaż

awantaże (nominative plural)
awantażu (genitive singular)
awantażów (genitive plural)
awantaży (genitive plural)
awantażowi (dative singular)
awantażom (dative plural)
awantaże (accusative plural)
awantażem (instrumental singular)
awantażami (instrumental plural)
awantażu (locative singular)
awantażach (locative plural)
awantażu (vocative singular)
awantaże (vocative plural)

przewaga uzyskiwana po stanie równowagi punktowej


grać o pietruszkę

ˈɡrat͡ɕ ˌɔ‿pʲjɛˈtruʃkɛ

rozgrywać spotkanie sportowe, którego wynik nie ma znaczenia, bo losy uczestników w rozgrywkach zostały wcześniej rozstrzygnięte

Po przegranych z Ekwadorem i Niemcami, Polska grała z Kostaryką już tylko o pietruszkę, bo obie drużyny straciły jakąkolwiek szansę na awans.

zobacz też: Indeks:Polski - Związki frazeologiczne


wynik

wyniku (genitive singular)
wynikowi (dative singular)
wynikiem (instrumental singular)
wyniku (locative singular)
wyniku (vocative singular)
wyniki (nominative plural)
wyników (genitive plural)
wynikom (dative plural)
wyniki (accusative plural)
wynikami (instrumental plural)
wynikach (locative plural)
wyniki (vocative plural)

Jaki jest wynik? Nadal remis 0:0?

Pijany komentator przegapił bramkę dla Polski i do końca pierwszej połowy meczu podawał zły wynik.


coach

coacha (genitive singular)
coachowi (dative singular)
coacha (accusative singular)
coachem (instrumental singular)
coachu (locative singular)
coachu (vocative singular)
coachowie (nominative plural)
coachów (genitive plural)
coachom (dative plural)
coachów (accusative plural)
coachami (instrumental plural)
coachach (locative plural)
coachowie (vocative plural)


sanki

sanek (genitive plural)
sankom (dative plural)
sankami (instrumental plural)
sankach (locative plural)

niewielki pojazd do sportowego lub rekreacyjnego zjeżdżania z góry po śniegu

Dzieci zjeżdżały z pagórka na sankach.


dogrywka

czas dodany do spotkania sportowego, gdy wynik meczu nie został rozstrzygnięty we właściwym czasie trwania spotkania

Mediolańska drużyna pokonała piłkarzy z Neapolu dopiero w dogrywce.