ujemny

ujemna (nominative singular feminine)
ujemne (nominative singular neuter)
ujemni (nominative plural masculine)
ujemne (nominative plural nonvirile)
ujemnego (genitive singular masculine animate inanimate)
ujemnej (genitive singular feminine)
ujemnego (genitive singular neuter)
ujemnych (genitive plural masculine nonvirile)
ujemnemu (dative singular masculine animate inanimate)
ujemnej (dative singular feminine)
ujemnemu (dative singular neuter)
ujemnym (dative plural masculine nonvirile)
ujemnego (accusative singular masculine animate)
ujemną (accusative singular feminine)
ujemne (accusative singular neuter)
ujemnych (accusative plural masculine)
ujemne (accusative plural nonvirile)
ujemnym (instrumental singular masculine animate inanimate)
ujemną (instrumental singular feminine)
ujemnym (instrumental singular neuter)
ujemnymi (instrumental plural masculine nonvirile)
ujemnym (locative singular masculine animate inanimate)
ujemnej (locative singular feminine)
ujemnym (locative singular neuter)
ujemnych (locative plural masculine nonvirile)
ujemna (vocative singular feminine)
ujemne (vocative singular neuter)
ujemni (vocative plural masculine)
ujemne (vocative plural nonvirile)
nie stopniuje się
ujemna (nominative singular feminine)
ujemne (nominative singular neuter)
ujemni (nominative plural masculine)
ujemne (nominative plural nonvirile)
ujemnego (genitive singular masculine animate inanimate)
ujemnej (genitive singular feminine)
ujemnego (genitive singular neuter)
ujemnych (genitive plural masculine nonvirile)
ujemnemu (dative singular masculine animate inanimate)
ujemnej (dative singular feminine)
ujemnemu (dative singular neuter)
ujemnym (dative plural masculine nonvirile)
ujemnego (accusative singular masculine animate)
ujemną (accusative singular feminine)
ujemne (accusative singular neuter)
ujemnych (accusative plural masculine)
ujemne (accusative plural nonvirile)
ujemnym (instrumental singular masculine animate inanimate)
ujemną (instrumental singular feminine)
ujemnym (instrumental singular neuter)
ujemnymi (instrumental plural masculine nonvirile)
ujemnym (locative singular masculine animate inanimate)
ujemnej (locative singular feminine)
ujemnym (locative singular neuter)
ujemnych (locative plural masculine nonvirile)
ujemna (vocative singular feminine)
ujemne (vocative singular neuter)
ujemni (vocative plural masculine)
ujemne (vocative plural nonvirile)
bardziej ujemny (comparative)
bardziej ujemny (nominative singular masculine animate inanimate)
bardziej ujemna (nominative singular feminine)
bardziej ujemne (nominative singular neuter)
bardziej ujemni (nominative plural masculine)
bardziej ujemne (nominative plural nonvirile)
bardziej ujemnego (genitive singular masculine animate inanimate)
bardziej ujemnej (genitive singular feminine)
bardziej ujemnego (genitive singular neuter)
bardziej ujemnych (genitive plural masculine nonvirile)
bardziej ujemnemu (dative singular masculine animate inanimate)
bardziej ujemnej (dative singular feminine)
bardziej ujemnemu (dative singular neuter)
bardziej ujemnym (dative plural masculine nonvirile)
bardziej ujemnego (accusative singular masculine animate)
bardziej ujemny (accusative singular masculine inanimate)
bardziej ujemną (accusative singular feminine)
bardziej ujemne (accusative singular neuter)
bardziej ujemnych (accusative plural masculine)
bardziej ujemne (accusative plural nonvirile)
bardziej ujemnym (instrumental singular masculine animate inanimate)
bardziej ujemną (instrumental singular feminine)
bardziej ujemnym (instrumental singular neuter)
bardziej ujemnymi (instrumental plural masculine nonvirile)
bardziej ujemnym (locative singular masculine animate inanimate)
bardziej ujemnej (locative singular feminine)
bardziej ujemnym (locative singular neuter)
bardziej ujemnych (locative plural masculine nonvirile)
bardziej ujemny (vocative singular masculine animate inanimate)
bardziej ujemna (vocative singular feminine)
bardziej ujemne (vocative singular neuter)
bardziej ujemni (vocative plural masculine)
bardziej ujemne (vocative plural nonvirile)
najbardziej ujemny (superlative)
najbardziej ujemny (nominative singular masculine animate inanimate)
najbardziej ujemna (nominative singular feminine)
najbardziej ujemne (nominative singular neuter)
najbardziej ujemni (nominative plural masculine)
najbardziej ujemne (nominative plural nonvirile)
najbardziej ujemnego (genitive singular masculine animate inanimate)
najbardziej ujemnej (genitive singular feminine)
najbardziej ujemnego (genitive singular neuter)
najbardziej ujemnych (genitive plural masculine nonvirile)
najbardziej ujemnemu (dative singular masculine animate inanimate)
najbardziej ujemnej (dative singular feminine)
najbardziej ujemnemu (dative singular neuter)
najbardziej ujemnym (dative plural masculine nonvirile)
najbardziej ujemnego (accusative singular masculine animate)
najbardziej ujemny (accusative singular masculine inanimate)
najbardziej ujemną (accusative singular feminine)
najbardziej ujemne (accusative singular neuter)
najbardziej ujemnych (accusative plural masculine)
najbardziej ujemne (accusative plural nonvirile)
najbardziej ujemnym (instrumental singular masculine animate inanimate)
najbardziej ujemną (instrumental singular feminine)
najbardziej ujemnym (instrumental singular neuter)
najbardziej ujemnymi (instrumental plural masculine nonvirile)
najbardziej ujemnym (locative singular masculine animate inanimate)
najbardziej ujemnej (locative singular feminine)
najbardziej ujemnym (locative singular neuter)
najbardziej ujemnych (locative plural masculine nonvirile)
najbardziej ujemny (vocative singular masculine animate inanimate)
najbardziej ujemna (vocative singular feminine)
najbardziej ujemne (vocative singular neuter)
najbardziej ujemni (vocative plural masculine)
najbardziej ujemne (vocative plural nonvirile)

charakteryzujący się mniejszą od zera wartością pewnej wielkości

Elektrony mają ujemny ładunek elektryczny.


ozon

ozonu (genitive singular)
ozonowi (dative singular)
ozonem (instrumental singular)
ozonie (locative singular)
ozonie (vocative singular)

alotropowa odmiana tlenu o trzech atomach


dwumetylobenzen

ˈdvumɛˈtɨlɔˈbɛ̃w̃zɛ̃n

dwumetylobenzenu (genitive singular)
dwumetylobenzenowi (dative singular)
dwumetylobenzenem (instrumental singular)
dwumetylobenzenie (locative singular)
dwumetylobenzenie (vocative singular)
dwumetylobenzeny (nominative plural)
dwumetylobenzenów (genitive plural)
dwumetylobenzenom (dative plural)
dwumetylobenzeny (accusative plural)
dwumetylobenzenami (instrumental plural)
dwumetylobenzenach (locative plural)
dwumetylobenzeny (vocative plural)

Na kolokwium mieliśmy opisać otrzymywanie dwumetylobenzenu z benzenu.


ksylen

ksylenu (genitive singular)
ksylenowi (dative singular)
ksylenem (instrumental singular)
ksylenie (locative singular)
ksylenie (vocative singular)
ksyleny (nominative plural)
ksylenów (genitive plural)
ksylenom (dative plural)
ksyleny (accusative plural)
ksylenami (instrumental plural)
ksylenach (locative plural)
ksyleny (vocative plural)

węglowodór aromatyczny używany głównie jako rozpuszczalnik

Okazuje się, że farba zawiera substancje niebezpieczne m.in. ksylen i octan butylu.


temperatura bezwzględna

temperatury bezwzględne (nominative plural)
temperatury bezwzględnej (genitive singular)
temperatur bezwzględnych (genitive plural)
temperaturze bezwzględnej (dative singular)
temperaturom bezwzględnym (dative plural)
temperaturę bezwzględną (accusative singular)
temperatury bezwzględne (accusative plural)
temperaturą bezwzględną (instrumental singular)
temperaturami bezwzględnymi (instrumental plural)
temperaturze bezwzględnej (locative singular)
temperaturach bezwzględnych (locative plural)
temperaturo bezwzględna (vocative singular)
temperatury bezwzględne (vocative plural)

Możemy łatwo oszacować w przybliżeniu rząd wielkości temperatury bezwzględnej układu.


kwas mlekowy

kwasu mlekowego (genitive singular)
kwasowi mlekowemu (dative singular)
kwasem mlekowym (instrumental singular)
kwasie mlekowym (locative singular)
kwasie mlekowy (vocative singular)

organiczny hydroksykwas, obecny w skwaśniałym mleku, powstający w mięśniach w trakcie intensywnego wysiłku fizycznego, kiedy dochodzi do procesu beztlenowej glikolizy

Kapusta kiszona jest znacznie tańsza niż suplementy diety, które można kupić w sklepach ze zdrową żywnością, i jest o wiele bogatsza w probiotyki, tj. bakterie kwasu mlekowego.


para-

Przedrostek para- i jego skrót p- oddzielane są od pozostałej części nazwy za pomocą dywizu. Zarówno w nazwach chemicznych, jak i poza nimi, zapisywane są kursywą – a w przypadku niedostępnej kursywy, poprzez podkreślenie. Nie uwzględnia się ich w ustalaniu porządku alfabetycznego, zawsze zapisywane są od małej litery, a w sytuacjach wymagających zapisania nazwy od dużej litery, jako dużą zapisuje się pierwszą literę po przedrostku.

określenie wzajemnego położenia dwóch podstawników sześcioczłonowego pierścienia aromatycznego w pozycjach 1 i 4

określenie stopnia polimeryzacji niektóry prostych aldehydów


kwas octowy

kwasu octowego (genitive singular)
kwasowi octowemu (dative singular)
kwasem octowym (instrumental singular)
kwasie octowym (locative singular)
kwasie octowy (vocative singular)
kwasy octowe (nominative plural)
kwasów octowych (genitive plural)
kwasom octowym (dative plural)
kwasy octowe (accusative plural)
kwasami octowymi (instrumental plural)
kwasach octowych (locative plural)
kwasy octowe (vocative plural)

bezbarwny i ciekły lub skrystalizowany związek organiczny o wzorze sumarycznym CH₃COOH

Produktami ubocznymi fermentacji alkoholowej są: gliceryna, kwas bursztynowy i kwas octowy.


bezwodnik octowy

bɛzˈvɔdʲɲik ɔt͡sˈtɔvɨ

związek organiczny; bezbarwna ciecz o ostrym zapachu octu

Kwas acetylosalicylowy otrzymuje się w reakcji kwasu salicylowego z bezwodnikiem octowym.


sykatywa

środek przyspieszający schnięcie farb olejnych i olejów

Jako sykatywy stosowane bywają sole metali, głównie ołowiu, manganu i kobaltu.


przenosić

pʃɛ̃ˈnɔɕit͡ɕ

dwa razy się przenosić tyle znaczy, co raz się spalić

przenoszę (singular first-person present)
przenosisz (singular second-person present)
przenosi (singular third-person present)
przenosimy (plural first-person present)
przenosicie (plural second-person present)
przenoszą (plural third-person present)
przenosiłem (singular first-person past masculine)
przenosiłeś (singular second-person past masculine)
przenosił (singular third-person past masculine)
przenosiliśmy (plural first-person past masculine)
przenosiliście (plural second-person past masculine)
przenosili (plural third-person past masculine)
przenosiłam (singular first-person past feminine)
przenosiłaś (singular second-person past feminine)
przenosiła (singular third-person past feminine)
przenosiłyśmy (plural first-person past feminine neuter)
przenosiłyście (plural second-person past feminine neuter)
przenosiły (plural third-person past feminine neuter)
przenosiłom (singular first-person past neuter potential rare)
przenosiłoś (singular second-person past neuter potential rare)
przenosiło (singular third-person past neuter)
niech przenoszę (singular first-person imperative)
przenoś (singular second-person imperative)
niech przenosi (singular third-person imperative)
przenośmy (plural first-person imperative)
przenoście (plural second-person imperative)
niech przenoszą (plural third-person imperative)
będę przenosił (singular first-person future masculine)
będę przenosić (singular first-person future masculine)
będziesz przenosił (singular second-person future masculine)
będziesz przenosić (singular second-person future masculine)
będzie przenosił (singular third-person future masculine)
będzie przenosić (singular third-person future masculine)
będziemy przenosili (plural first-person future masculine)
będziemy przenosić (plural first-person future masculine)
będziecie przenosili (plural second-person future masculine)
będziecie przenosić (plural second-person future masculine)
będą przenosili (plural third-person future masculine)
będą przenosić (plural third-person future masculine)
będę przenosiła (singular first-person future feminine)
będę przenosić (singular first-person future feminine)
będziesz przenosiła (singular second-person future feminine)
będziesz przenosić (singular second-person future feminine)
będzie przenosiła (singular third-person future feminine)
będzie przenosić (singular third-person future feminine)
będziemy przenosiły (plural first-person future feminine neuter)
będziemy przenosić (plural first-person future feminine neuter)
będziecie przenosiły (plural second-person future feminine neuter)
będziecie przenosić (plural second-person future feminine neuter)
będą przenosiły (plural third-person future feminine neuter)
będą przenosić (plural third-person future feminine neuter)
będę przenosiło (singular first-person future neuter potential rare)
będę przenosić (singular first-person future neuter potential rare)
będziesz przenosiło (singular second-person future neuter potential rare)
będziesz przenosić (singular second-person future neuter potential rare)
będzie przenosiło (singular third-person future neuter)
będzie przenosić (singular third-person future neuter)
przenosiłem był (singular first-person pluperfect masculine)
przenosiłeś był (singular second-person pluperfect masculine)
przenosił był (singular third-person pluperfect masculine)
przenosiliśmy byli (plural first-person pluperfect masculine)
przenosiliście byli (plural second-person pluperfect masculine)
przenosili byli (plural third-person pluperfect masculine)
przenosiłam była (singular first-person pluperfect feminine)
przenosiłaś była (singular second-person pluperfect feminine)
przenosiła była (singular third-person pluperfect feminine)
przenosiłyśmy były (plural first-person pluperfect feminine neuter)
przenosiłyście były (plural second-person pluperfect feminine neuter)
przenosiły były (plural third-person pluperfect feminine neuter)
przenosiłom było (singular first-person pluperfect neuter potential rare)
przenosiłoś było (singular second-person pluperfect neuter potential rare)
przenosiło było (singular third-person pluperfect neuter)
przenoszono (singular plural first-person second-person third-person impersonal past)
przenosiłbym (singular first-person conditional masculine)
byłbym przenosił (singular first-person conditional masculine)
przenosiłbyś (singular second-person conditional masculine)
byłbyś przenosił (singular second-person conditional masculine)
przenosiłby (singular third-person conditional masculine)
byłby przenosił (singular third-person conditional masculine)
przenosilibyśmy (plural first-person conditional masculine)
bylibyśmy przenosili (plural first-person conditional masculine)
przenosilibyście (plural second-person conditional masculine)
bylibyście przenosili (plural second-person conditional masculine)
przenosiliby (plural third-person conditional masculine)
byliby przenosili (plural third-person conditional masculine)
przenosiłabym (singular first-person conditional feminine)
byłabym przenosiła (singular first-person conditional feminine)
przenosiłabyś (singular second-person conditional feminine)
byłabyś przenosiła (singular second-person conditional feminine)
przenosiłaby (singular third-person conditional feminine)
byłaby przenosiła (singular third-person conditional feminine)
przenosiłybyśmy (plural first-person conditional feminine neuter)
byłybyśmy przenosiły (plural first-person conditional feminine neuter)
przenosiłybyście (plural second-person conditional feminine neuter)
byłybyście przenosiły (plural second-person conditional feminine neuter)
przenosiłyby (plural third-person conditional feminine neuter)
byłyby przenosiły (plural third-person conditional feminine neuter)
przenosiłobym (singular first-person conditional neuter potential rare)
byłobym przenosiło (singular first-person conditional neuter potential rare)
przenosiłobyś (singular second-person conditional neuter potential rare)
byłobyś przenosiło (singular second-person conditional neuter potential rare)
przenosiłoby (singular third-person conditional neuter)
byłoby przenosiło (singular third-person conditional neuter)
przenoszący (singular plural first-person second-person third-person active participle masculine)
nieprzenoszący (singular plural first-person second-person third-person active participle masculine)
przenosząca (singular first-person second-person third-person active participle feminine)
nieprzenosząca (singular first-person second-person third-person active participle feminine)
przenoszące (plural first-person second-person third-person active participle feminine neuter)
nieprzenoszące (plural first-person second-person third-person active participle feminine neuter)
przenoszące (singular first-person second-person third-person active participle neuter)
nieprzenoszące (singular first-person second-person third-person active participle neuter)
przenoszony (singular first-person second-person third-person masculine)
nieprzenoszony (singular first-person second-person third-person masculine)
przenoszeni (plural first-person second-person third-person masculine)
nieprzenoszeni (plural first-person second-person third-person masculine)
przenoszona (singular first-person second-person third-person feminine)
nieprzenoszona (singular first-person second-person third-person feminine)
przenoszone (plural first-person second-person third-person feminine neuter)
nieprzenoszone (plural first-person second-person third-person feminine neuter)
przenoszone (singular first-person second-person third-person neuter)
nieprzenoszone (singular first-person second-person third-person neuter)
przenosząc (singular plural first-person second-person third-person contemporary adverbial participle)
nie przenosząc (singular plural first-person second-person third-person contemporary adverbial participle)
przenoszenie (singular plural first-person second-person third-person)
nieprzenoszenie (singular plural first-person second-person third-person)

transportować przy udziale pewnego nośnika (substancji, fali nośnej, itp.).

Cząstki katalizatora są przenoszone w strumieniu gazu.

Do przeniesienia informacji wystarczy tylko jedna wstęga boczna, więc druga wstęga i fala nośna mogą zostać z sygnału usunięte, co spowoduje, że całość wypromieniowanej mocy przenosi sygnał


chinina

niem. Chinin, ros. хинин < wł. chinina < franc. quinine

stosowanie / dawkowanie chininy • zalecać / zalecić / podawać / podać / dawkować / przedawkować / stosować / zastosować / przyjmować / przyjąć / zażywać / zażyć chininę • dawka chininy • leczenie / terapia / kuracja chininą • przepisywać / przepisać / zalecać / zalecić / zaordynować chininę • recepta na chininę • przeciwwskazania do stosowania chininy • interakcja z chininą • reakcja / uczulenie / alergia / tolerancja na chininę • skuteczność / działanie chininy

chininy (potential rare nominative plural)
chininy (genitive singular)
chinin (potential rare genitive plural)
chininie (dative singular)
chininom (potential rare dative plural)
chininę (accusative singular)
chininy (potential rare accusative plural)
chininą (instrumental singular)
chininami (potential rare instrumental plural)
chininie (locative singular)
chininach (potential rare locative plural)
chinino (vocative singular)
chininy (potential rare vocative plural)

organiczny związek chemiczny o gorzkim smaku, znajdujący się w korze drzewa chinowego rosnącego w Ameryce Południowej

Chinina była pierwszym skutecznym lekiem przeciw malarii.


owalen

owalenu (genitive singular)
owalenowi (dative singular)
owalenem (instrumental singular)
owalenie (locative singular)
owalenie (vocative singular)

związek organiczny, policykliczny węglowodór aromatyczny

Owalen jest słabo rozpuszczalny w rozpuszczalnikach organicznych.


suchy lód

suchego lodu (genitive singular)
suchemu lodowi (dative singular)
suchym lodem (instrumental singular)
suchym lodzie (locative singular)
suchy lodzie (vocative singular)


wielopostaciowy

ˌvʲjɛlɔpɔstaˈt͡ɕɔvɨ

ostre wielopostaciowe zaburzenia psychotyczne

wielopostaciowa (nominative singular feminine)
wielopostaciowe (nominative singular neuter)
wielopostaciowi (nominative plural masculine)
wielopostaciowe (nominative plural nonvirile)
wielopostaciowego (genitive singular masculine animate inanimate)
wielopostaciowej (genitive singular feminine)
wielopostaciowego (genitive singular neuter)
wielopostaciowych (genitive plural masculine nonvirile)
wielopostaciowemu (dative singular masculine animate inanimate)
wielopostaciowej (dative singular feminine)
wielopostaciowemu (dative singular neuter)
wielopostaciowym (dative plural masculine nonvirile)
wielopostaciowego (accusative singular masculine animate)
wielopostaciową (accusative singular feminine)
wielopostaciowe (accusative singular neuter)
wielopostaciowych (accusative plural masculine)
wielopostaciowe (accusative plural nonvirile)
wielopostaciowym (instrumental singular masculine animate inanimate)
wielopostaciową (instrumental singular feminine)
wielopostaciowym (instrumental singular neuter)
wielopostaciowymi (instrumental plural masculine nonvirile)
wielopostaciowym (locative singular masculine animate inanimate)
wielopostaciowej (locative singular feminine)
wielopostaciowym (locative singular neuter)
wielopostaciowych (locative plural masculine nonvirile)
wielopostaciowa (vocative singular feminine)
wielopostaciowe (vocative singular neuter)
wielopostaciowi (vocative plural masculine)
wielopostaciowe (vocative plural nonvirile)
nie stopniuje się

taki, który w ramach jednego rodzaju może przybierać różne postacie


chloroaceton

ˌxlɔrɔaˈt͡sɛtɔ̃n

chloroacetonu (genitive singular)
chloroacetonowi (dative singular)
chloroacetonem (instrumental singular)
chloroacetonie (locative singular)
chloroacetonie (vocative singular)

związek organiczny z grupy ketonów, chlorowa pochodna acetonu, trujący lakrymator

Chloroaceton był używany w czasie I wojny światowej jako bojowy środek trujący.


alkalizowanie

alkalizowania (genitive singular)
alkalizowaniu (dative singular)
alkalizowaniem (instrumental singular)
alkalizowaniu (locative singular)
alkalizowania (potential rare nominative plural)
alkalizowań (potential rare genitive plural)
alkalizowaniom (potential rare dative plural)
alkalizowania (potential rare accusative plural)
alkalizowaniami (potential rare instrumental plural)
alkalizowaniach (potential rare locative plural)
alkalizowania (potential rare vocative plural)

proces zmieniania odczynu na bardziej zasadowy; dodawanie zasady

Stosując długotrwałe alkalizowanie moczu, udaje się czasem rozpuścić kamienie moczanowe


radioliza

proces chemiczny zachodzący pod wpływem promieniowania jonizującego


kwas krotonowy

kwasu krotonowego (genitive singular)
kwasowi krotonowemu (dative singular)
kwasem krotonowym (instrumental singular)
kwasie krotonowym (locative singular)
kwasie krotonowy (vocative singular)

związek organiczny z grupy kwasów karboksylowych

Działanie kwasu krotonowego może spowodować uszkodzenie nerek.


kwas akrylowy

kwasu akrylowego (genitive singular)
kwasowi akrylowemu (dative singular)
kwasem akrylowym (instrumental singular)
kwasie akrylowym (locative singular)
kwasie akrylowy (vocative singular)

związek organiczny, najprostszy nienasycony kwas karboksylowy, stosowany do produkcji tworzyw sztucznych i żywic akrylowych

Kwas akrylowy łatwo ulega polimeryzacji.


wywabiacz

wywabiacza (genitive singular)
wywabiaczowi (dative singular)
wywabiaczem (instrumental singular)
wywabiaczu (locative singular)
wywabiaczu (vocative singular)
wywabiacze (nominative plural)
wywabiaczy (genitive plural)
wywabiaczom (dative plural)
wywabiacze (accusative plural)
wywabiaczami (instrumental plural)
wywabiaczach (locative plural)
wywabiacze (vocative plural)

środek służący do wywabiania jakichś substancji np. farby

Ta farba nie zejdzie, musisz użyć wywabiacza.


wybielacz

vɨˈbʲjɛlat͡ʃ

wybielacza (genitive singular)
wybielaczowi (dative singular)
wybielaczem (instrumental singular)
wybielaczu (locative singular)
wybielaczu (vocative singular)
wybielacze (nominative plural)
wybielaczy (genitive plural)
wybielaczom (dative plural)
wybielacze (accusative plural)
wybielaczami (instrumental plural)
wybielaczach (locative plural)
wybielacze (vocative plural)

środek chemiczny służący do wybielania m.in. tkanin, urządzeń sanitarnych lub zębów

Użyłam chlorowego wybielacza i zniszczyłam nową bluzkę.


propan

propanu (genitive singular)
propanowi (dative singular)
propanem (instrumental singular)
propanie (locative singular)
propanie (vocative singular)

nazwa systematyczna: propan ; wzór sumaryczny: C₃H₈

zobacz też: propen • propyn

związek organiczny z grupy alkanów, bezwonny i bezbarwny gaz, jego mieszanina z butanem znana jest jako LPG

Spalanie propanu powoduje powstawanie wody i dwutlenku węgla.


etan

etanu (genitive singular)
etanowi (dative singular)
etanem (instrumental singular)
etanie (locative singular)
etanie (vocative singular)

nazwa systematyczna: etan; wzór sumaryczny: C₂H₆

zobacz też: etan • eten • etyn

związek organiczny z grupy alkanów, jeden ze składników gazu ziemnego

W wyniku katalitycznego odwodornienia etanu otrzymuje się eten.


butan

butanu (genitive singular)
butanowi (dative singular)
butanem (instrumental singular)
butanie (locative singular)
butanie (vocative singular)

nazwa systematyczna: n-butan; wzór sumaryczny: C₄H₁₀; izomer: izobutan

zobacz też: buten • butyn

związek organiczny z grupy alkanów, bezbarwny i bezwonny gaz, jego mieszanina z propanem znana jest jako LPG

Butan występuje w dwóch formach izomerycznych: liniowej i rozgałęzionej.


etylen

etylenu (genitive singular)
etylenowi (dative singular)
etylenem (instrumental singular)
etylenie (locative singular)
etylenie (vocative singular)

Etylen jest hormonem roślinnym, stymulującym opadanie liści, dojrzewanie owoców, starzenie się roślin.


propylen

propylenu (genitive singular)
propylenowi (dative singular)
propylenem (instrumental singular)
propylenie (locative singular)
propylenie (vocative singular)

Propylen jest stosowany do produkcji polipropylenu.


propen

propenu (genitive singular)
propenowi (dative singular)
propenem (instrumental singular)
propenie (locative singular)
propenie (vocative singular)

organiczny związek chemiczny z szeregu homologicznego alkenów, bezbarwny gaz

Propen otrzymywany jest z gazów krakingowych i w procesie pirolizy olefinowej.


szereg homologiczny

ˈʃɛrɛk ˌxɔ̃mɔlɔˈɟit͡ʃnɨ

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q809 (pol)-Jest Spoczko-szereg homologiczny.wav

zbiór organicznych związków chemicznych o zbliżonej strukturze, które różnią się między sobą tylko liczbą grup metylenowych w ich łańcuchach węglowodorowych

Metan to najprostszy węglowodór nasycony z szeregu homologicznego alkanów.


alken

alkenu (genitive singular)
alkenowi (dative singular)
alkenem (instrumental singular)
alkenie (locative singular)
alkenie (vocative singular)
alkeny (nominative plural)
alkenów (genitive plural)
alkenom (dative plural)
alkeny (accusative plural)
alkenami (instrumental plural)
alkenach (locative plural)
alkeny (vocative plural)

organiczny związek chemiczny z grupy węglowodorów nienasyconych, w którym występuje jedno podwójne wiązanie chemiczne pomiędzy atomami węgla

Najprostszym alkenem jest eten.


alkin

alkinu (genitive singular)
alkinowi (dative singular)
alkinem (instrumental singular)
alkinie (locative singular)
alkinie (vocative singular)
alkiny (nominative plural)
alkinów (genitive plural)
alkinom (dative plural)
alkiny (accusative plural)
alkinami (instrumental plural)
alkinach (locative plural)
alkiny (vocative plural)

zobacz też: alkan • alken

organiczny związek chemiczny, w którym występują przynajmniej jedno potrójne wiązanie chemiczne pomiędzy atomami węgla

Alkiny są bardziej reaktywne od alkanów i alkenów.


alkan

alkanu (genitive singular)
alkanowi (dative singular)
alkanem (instrumental singular)
alkanie (locative singular)
alkanie (vocative singular)
alkany (nominative plural)
alkanów (genitive plural)
alkanom (dative plural)
alkany (accusative plural)
alkanami (instrumental plural)
alkanach (locative plural)
alkany (vocative plural)

zobacz też: alken • alkin

organiczny związek chemiczny, łańcuchowy węglowodór nasycony, w którym występują wyłącznie pojedyncze wiązania chemiczne

Alkany zawierające więcej niż trzy atomy węgla mogą tworzyć wiele różnych izomerów konstytucyjnych.


amonit

amonitu (genitive singular)
amonitowi (dative singular)
amonitem (instrumental singular)
amonicie (locative singular)
amonicie (vocative singular)
amonity (nominative plural)
amonitów (genitive plural)
amonitom (dative plural)
amonity (accusative plural)
amonitami (instrumental plural)
amonitach (locative plural)
amonity (vocative plural)

materiał wybuchowy będący mieszaniną azotanu amonu z trotylem i innymi dodatkami, używany głównie w górnictwie


tlenek węgla

ˈtlɛ̃nɛɡ ˈvɛ̃ŋɡla

tlenku węgla (genitive singular)
tlenkowi węgla (dative singular)
tlenkiem węgla (instrumental singular)
tlenku węgla (locative singular)
tlenku węgla (vocative singular)
tlenki węgla (nominative plural)
tlenków węgla (genitive plural)
tlenkom węgla (dative plural)
tlenki węgla (accusative plural)
tlenkami węgla (instrumental plural)
tlenkach węgla (locative plural)
tlenki węgla (vocative plural)

związek nieorganiczny, bezbarwny i bezwonny gaz o silnych właściwościach toksycznych

12 godzin po zaprzestaniu palenia poziom tlenku węgla we krwi spada do normalnego poziomu


armina

arminy (genitive singular)
arminie (dative singular)
arminę (accusative singular)
arminą (instrumental singular)
arminie (locative singular)
armino (vocative singular)

związek organiczny, wysoko toksyczny insektycyd fosforoorganiczny, potencjalny bojowy środek trujący

Zatrucie arminą może nastąpić na skutek wdychania par i aerozolu lub wchłaniania przez skórę.


putrescyna

putrescyny (genitive singular)
putrescynie (dative singular)
putrescynę (accusative singular)
putrescyną (instrumental singular)
putrescynie (locative singular)
putrescyno (vocative singular)

organiczny związek chemiczny należący do grupy amin biogennych, odpowiada za odrażający zapach rozkładającej się materii organicznej i nieświeży oddech, wchodzi w skład spermy

Najwyższe stężenie putrescyny u człowieka występuje w ślinie po przebudzeniu.


lupinina

łac. lupinus - nazwa systematyczna łubinu

lupininy (genitive singular)
lupininie (dative singular)
lupininę (accusative singular)
lupininą (instrumental singular)
lupininie (locative singular)
lupinino (vocative singular)

związek organiczny, alkaloid występujący w łubinie o bardzo gorzkim smaku

Badania nad lupininą były szeroko prowadzone w Polsce.


disulfoton

disulfotonu (genitive singular)
disulfotonowi (dative singular)
disulfotonem (instrumental singular)
disulfotonie (locative singular)
disulfotonie (vocative singular)

związek organiczny, wyjątkowo toksyczny insektycyd i akarycyd

Amerykańska EPA ograniczyła w USA użycie disulfotonu.


organiczny

ˌɔrɡãˈɲit͡ʃnɨ

będący częścią świata zwierzęcego lub roślinnego, właściwy organizmom żywym lub z nich pochodzący

Glukoza jest związkiem organicznym.


propyn

propan + -yn (zamiana końcówki „-an” na „-yn” zgodnie z nazewnictwem alkinów)

propynu (genitive singular)
propynowi (dative singular)
propynem (instrumental singular)
propynie (locative singular)
propynie (vocative singular)

związek organiczny z grupy alkinów, składnik gazu MAPP używanego w spawalnictwie

Potencjalnym objawem inhalacji propynu jest utrata przytomności.


związek organiczny

ˈzvʲjɔ̃w̃zɛk ˌɔrɡãˈɲit͡ʃnɨ

związku organicznego (genitive singular)
związkowi organicznemu (dative singular)
związkiem organicznym (instrumental singular)
związku organicznym (locative singular)
związku organiczny (vocative singular)
związki organiczne (nominative plural)
związków organicznych (genitive plural)
związkom organicznym (dative plural)
związki organiczne (accusative plural)
związkami organicznymi (instrumental plural)
związkach organicznych (locative plural)
związki organiczne (vocative plural)

każdy związek chemiczny, w skład którego wchodzi węgiel, z wyjątkiem tlenków węgla, kwasu węglowego, węglanów, wodorowęglanów, węglików, cyjanowodoru, cyjanków, kwasu cyjanowego, kwasu piorunowego i kwasu izocyjanowego, a także ich soli

Metan to przykład jednego z najprostszych związków organicznych.


narcylen

(1.1) prawdopodobnie pol. nar(koza) + (a)c(et)ylen

narcylenu (genitive singular)
narcylenowi (dative singular)
narcylenem (instrumental singular)
narcylenie (locative singular)
narcylenie (vocative singular)

chemicznie czysty acetylen stosowany do krótkotrwałej narkozy poprzez inhalację

Narcylen nie posiada zapachu.


dwutlenek węgla

二酸化炭素

二酸化炭素 にさんかたんそ

dvuˈtlɛ̃nɛɡ ˈvɛ̃ŋɡla

dwutlenku węgla (genitive singular)
dwutlenkowi węgla (dative singular)
dwutlenkiem węgla (instrumental singular)
dwutlenku węgla (locative singular)
dwutlenku węgla (vocative singular)

zobacz też: tlenek węgla • podtlenek węgla

CO₂, związek nieorganiczny, bezbarwny, bezwonny i niepalny gaz, produkt spalania i oddychania, wykorzystywany przez rośliny w procesie fotosyntezy

W laboratorium najłatwiej wytworzyć dwutlenek węgla poprzez prażenie węglanu wapnia.


pentan

pentanu (genitive singular)
pentanowi (dative singular)
pentanem (instrumental singular)
pentanie (locative singular)
pentanie (vocative singular)

nazwa systematyczna: n-pentan ; izomery: izopentan • neopentan ; zobacz też: penten • pentyn

związek organiczny z grupy alkanów, bezbarwna, palna ciecz, stosowany jako składnik mieszanin rozpuszczalnikowych oraz w termometrach do mierzenia niskich temperatur

Wysokie stężenia pentanu mogą spowodować zgon na skutek porażenia ośrodka oddechowego.


indygokarmin

ˌĩndɨɡɔˈkarmʲĩn

indygokarminu (genitive singular)
indygokarminowi (dative singular)
indygokarminem (instrumental singular)
indygokarminie (locative singular)
indygokarminie (vocative singular)

nazwa systematyczna: kwas indygo-5,5'-disulfonowy

wzór sumaryczny: C₁₆H₈N₂Na₂O₈S₂; symbol: E132

związek organiczny, sulfonowa pochodna indyga, niebieski barwnik syntetyczny, stosowany w medycynie, przemyśle barwników i jako odczynnik chemiczny

Indygokarmin występuje jako ciemno niebieski lub fioletowy proszek.


wodorotlenek berylu

ˌvɔdɔrɔˈtlɛ̃nɛɡ bɛˈrɨlu

wodorotlenku berylu (genitive singular)
wodorotlenkowi berylu (dative singular)
wodorotlenkiem berylu (instrumental singular)
wodorotlenku berylu (locative singular)
wodorotlenku berylu (vocative singular)

związek nieorganiczny, toksyczny wodorotlenek amfoteryczny

Ogrzewanie wodorotlenku berylu do wysokich temperatur powoduje jego rozkład.


mefedron

mefedronu (genitive singular)
mefedronowi (dative singular)
mefedronem (instrumental singular)
mefedronie (locative singular)
mefedronie (vocative singular)

związek organiczny, pochodna katynonu, stymulant i empatogen

Metabolity mefedronu są neurotoksyczne.


heksan

heksanu (genitive singular)
heksanowi (dative singular)
heksanem (instrumental singular)
heksanie (locative singular)
heksanie (vocative singular)

nazwa systematyczna: heksan ; wzór sumaryczny: C₆H₁₄ ; izomery: n-heksan, 2-metylopentan, 3-metylopentan, 2,2-dimetylobutan, 2,3-dimetylobutan

zobacz też: heksen • heksyn

związek organiczny, alkan, bezbarwna toksyczna ciecz

Izomery heksanu są bardzo niereaktywne.


heptan

heptanu (genitive singular)
heptanowi (dative singular)
heptanem (instrumental singular)
heptanie (locative singular)
heptanie (vocative singular)

zobacz też: hepten • heptyn

związek organiczny, alkan, bezbarwna, toksyczna ciecz

Istnieje dziewięć izomerów heptanu.


gazol

gazolu (genitive singular)
gazolowi (dative singular)
gazolem (instrumental singular)
gazolu (locative singular)
gazolu (vocative singular)


gaz płynny

ˈɡas ˈpwɨ̃nːɨ

gazu płynnego (genitive singular)
gazowi płynnemu (dative singular)
gazem płynnym (instrumental singular)
gazie płynnym (locative singular)
gazie płynny (vocative singular)
gazy płynne (nominative plural)
gazów płynnych (genitive plural)
gazom płynnym (dative plural)
gazy płynne (accusative plural)
gazami płynnymi (instrumental plural)
gazach płynnych (locative plural)
gazy płynne (vocative plural)

mieszanina skroplonych węglowodorów, głównie propanu i butanu, służąca za opał


tlenek potasu

tlenku potasu (genitive singular)
tlenkowi potasu (dative singular)
tlenku potasu (accusative singular)
tlenkiem potasu (instrumental singular)
tlenku potasu (locative singular)
tlenku potasu (vocative singular)
tlenki potasu (nominative plural)
tlenków potasu (genitive plural)
tlenkom potasu (dative plural)
tlenków potasu (accusative plural)
tlenkami potasu (instrumental plural)
tlenkach potasu (locative plural)
tlenki potasu (vocative plural)

wzór sumaryczny: K₂O

związek nieorganiczny, bladożółty, higroskopijny, krystaliczny związek potasu i tlenu o właściwościach zasadowych

Tlenek potasu otrzymuje się w reakcji nadtlenku potasu z metalicznym potasem.


molekuła

molekuły (genitive singular)
molekule (dative singular)
molekułę (accusative singular)
molekułą (instrumental singular)
molekule (locative singular)
molekuło (vocative singular)
molekuły (nominative plural)
molekuł (genitive plural)
molekułom (dative plural)
molekuły (accusative plural)
molekułami (instrumental plural)
molekułach (locative plural)
molekuły (vocative plural)

obojętne elektrycznie indywiduum chemiczne, złożone z więcej niż jednego atomu, które są ze sobą trwale połączone wiązaniami chemicznymi

Molekuła wody zawiera trzy atomy.


kation

kationu (genitive singular)
kationowi (dative singular)
kationem (instrumental singular)
kationie (locative singular)
kationie (vocative singular)
kationy (nominative plural)
kationów (genitive plural)
kationom (dative plural)
kationy (accusative plural)
kationami (instrumental plural)
kationach (locative plural)
kationy (vocative plural)

zobacz też: jon • anion

Jon wodorowy to kation, ponieważ ma ładunek dodatni.


monomer

monomeru (genitive singular)
monomerowi (dative singular)
monomerem (instrumental singular)
monomerze (locative singular)
monomerze (vocative singular)
monomery (nominative plural)
monomerów (genitive plural)
monomerom (dative plural)
monomery (accusative plural)
monomerami (instrumental plural)
monomerach (locative plural)
monomery (vocative plural)

Fragmenty monomerów w strukturze polimeru noszą nazwę merów.


keratyna

białko występujące w rogach, włosach, paznokciach

Wszystkożerne karaczany wschodnie są jednymi z niewielu zwierząt zdolnymi do strawienia keratyny.


czteroetyloołów

ˌt͡ʃtɛrɔɛtɨlɔˈːwuf

czteroetyloołowiu (genitive singular)
czteroetyloołowiowi (dative singular)
czteroetyloołowiem (instrumental singular)
czteroetyloołowiu (locative singular)
czteroetyloołowiu (vocative singular)

trująca, bezbarwna, oleista ciecz, stosowana głównie jako środek przeciwstukowy do benzyn, metaloorganiczny związek chemiczny o wzorze sumarycznym C₈H₂₀Pb

Czteroetyloołów oraz czterometyloołów są używane jako środki przeciwstukowe.


tetraetyloołów

tetraetyloołowiu (genitive singular)
tetraetyloołowiowi (dative singular)
tetraetyloołowiem (instrumental singular)
tetraetyloołowiu (locative singular)
tetraetyloołowiu (vocative singular)

Tetraetyloołów oraz tetrametyloołów są używane jako środki przeciwstukowe.


kwas mrówkowy

kwasu mrówkowego (genitive singular)
kwasowi mrówkowemu (dative singular)
kwasu mrówkowego (accusative singular)
kwasem mrówkowym (instrumental singular)
kwasie mrówkowym (locative singular)
kwasie mrówkowy (vocative singular)

wzór sumaryczny: CH₂O₂; HCOOH

związek organiczny, najprostszy kwas karboksylowy, silnie żrący i redukujący

Sole kwasu mrówkowego to mrówczany.


kwas węglowy

ˈkfaz vɛ̃ŋɡˈlɔvɨ

kwasu węglowego (genitive singular)
kwasowi węglowemu (dative singular)
kwasem węglowym (instrumental singular)
kwasie węglowym (locative singular)
kwasie węglowy (vocative singular)
kwasy węglowe (nominative plural)
kwasów węglowych (genitive plural)
kwasom węglowym (dative plural)
kwasy węglowe (accusative plural)
kwasami węglowymi (instrumental plural)
kwasach węglowych (locative plural)
kwasy węglowe (vocative plural)

związek nieorganiczny z grupy nieorganicznych kwasów tlenowych, słaby kwas występujący jedynie w wodnych roztworach dwutlenku węgla, służący do produkcji napojów gazowanych

Węglany są solami kwasu węglowego.


azotyn amonu

aˈzɔtɨ̃n ãˈmɔ̃nu

azotynu amonu (genitive singular)
azotynowi amonu (dative singular)
azotynem amonu (instrumental singular)
azotynie amonu (locative singular)
azotynie amonu (vocative singular)
azotyny amonu (nominative plural)
azotynów amonu (genitive plural)
azotynom amonu (dative plural)
azotyny amonu (accusative plural)
azotynami amonu (instrumental plural)
azotynach amonu (locative plural)
azotyny amonu (vocative plural)

związek nieorganiczny, sól amonowa kwasu azotawego, białe ciało stałe

Poprzez rozkład termiczny azotynu amonu otrzymuje się wysokiej czystości azot.


węglan litu

ˈvɛ̃ŋɡlãn ˈlʲitu

węglanu litu (genitive singular)
węglanowi litu (dative singular)
węglanem litu (instrumental singular)
węglanie litu (locative singular)
węglanie litu (vocative singular)
węglany litu (nominative plural)
węglanów litu (genitive plural)
węglanom litu (dative plural)
węglany litu (accusative plural)
węglanami litu (instrumental plural)
węglanach litu (locative plural)
węglany litu (vocative plural)

związek nieorganiczny, sól litowa kwasu węglowego, bezwonny, krystaliczny, biały proszek, stosowany w produkcji gotowych zapraw budowlanych i jako lek przeciwdepresyjny

Przedawkowanie węglanu litu może doprowadzić do nieodwracalnego uszkodzenia nerek.


aktywny

aktywna (nominative singular feminine)
aktywne (nominative singular neuter)
aktywni (nominative plural masculine)
aktywne (nominative plural nonvirile)
aktywnego (genitive singular masculine animate inanimate)
aktywnej (genitive singular feminine)
aktywnego (genitive singular neuter)
aktywnych (genitive plural masculine nonvirile)
aktywnemu (dative singular masculine animate inanimate)
aktywnej (dative singular feminine)
aktywnemu (dative singular neuter)
aktywnym (dative plural masculine nonvirile)
aktywnego (accusative singular masculine animate)
aktywną (accusative singular feminine)
aktywne (accusative singular neuter)
aktywnych (accusative plural masculine)
aktywne (accusative plural nonvirile)
aktywnym (instrumental singular masculine animate inanimate)
aktywną (instrumental singular feminine)
aktywnym (instrumental singular neuter)
aktywnymi (instrumental plural masculine nonvirile)
aktywnym (locative singular masculine animate inanimate)
aktywnej (locative singular feminine)
aktywnym (locative singular neuter)
aktywnych (locative plural masculine nonvirile)
aktywna (vocative singular feminine)
aktywne (vocative singular neuter)
aktywni (vocative plural masculine)
aktywne (vocative plural nonvirile)
aktywniejszy (comparative)
aktywniejszy (nominative singular masculine animate inanimate)
aktywniejsza (nominative singular feminine)
aktywniejsze (nominative singular neuter)
aktywniejsi (nominative plural masculine)
aktywniejsze (nominative plural nonvirile)
aktywniejszego (genitive singular masculine animate inanimate)
aktywniejszej (genitive singular feminine)
aktywniejszego (genitive singular neuter)
aktywniejszych (genitive plural masculine nonvirile)
aktywniejszemu (dative singular masculine animate inanimate)
aktywniejszej (dative singular feminine)
aktywniejszemu (dative singular neuter)
aktywniejszym (dative plural masculine nonvirile)
aktywniejszego (accusative singular masculine animate)
aktywniejszy (accusative singular masculine inanimate)
aktywniejszą (accusative singular feminine)
aktywniejsze (accusative singular neuter)
aktywniejszych (accusative plural masculine)
aktywniejsze (accusative plural nonvirile)
aktywniejszym (instrumental singular masculine animate inanimate)
aktywniejszą (instrumental singular feminine)
aktywniejszym (instrumental singular neuter)
aktywniejszymi (instrumental plural masculine nonvirile)
aktywniejszym (locative singular masculine animate inanimate)
aktywniejszej (locative singular feminine)
aktywniejszym (locative singular neuter)
aktywniejszych (locative plural masculine nonvirile)
aktywniejszy (vocative singular masculine animate inanimate)
aktywniejsza (vocative singular feminine)
aktywniejsze (vocative singular neuter)
aktywniejsi (vocative plural masculine)
aktywniejsze (vocative plural nonvirile)
najaktywniejszy (superlative)
najaktywniejszy (nominative singular masculine animate inanimate)
najaktywniejsza (nominative singular feminine)
najaktywniejsze (nominative singular neuter)
najaktywniejsi (nominative plural masculine)
najaktywniejsze (nominative plural nonvirile)
najaktywniejszego (genitive singular masculine animate inanimate)
najaktywniejszej (genitive singular feminine)
najaktywniejszego (genitive singular neuter)
najaktywniejszych (genitive plural masculine nonvirile)
najaktywniejszemu (dative singular masculine animate inanimate)
najaktywniejszej (dative singular feminine)
najaktywniejszemu (dative singular neuter)
najaktywniejszym (dative plural masculine nonvirile)
najaktywniejszego (accusative singular masculine animate)
najaktywniejszy (accusative singular masculine inanimate)
najaktywniejszą (accusative singular feminine)
najaktywniejsze (accusative singular neuter)
najaktywniejszych (accusative plural masculine)
najaktywniejsze (accusative plural nonvirile)
najaktywniejszym (instrumental singular masculine animate inanimate)
najaktywniejszą (instrumental singular feminine)
najaktywniejszym (instrumental singular neuter)
najaktywniejszymi (instrumental plural masculine nonvirile)
najaktywniejszym (locative singular masculine animate inanimate)
najaktywniejszej (locative singular feminine)
najaktywniejszym (locative singular neuter)
najaktywniejszych (locative plural masculine nonvirile)
najaktywniejszy (vocative singular masculine animate inanimate)
najaktywniejsza (vocative singular feminine)
najaktywniejsze (vocative singular neuter)
najaktywniejsi (vocative plural masculine)
najaktywniejsze (vocative plural nonvirile)

zdolny do reakcji chemicznej lub przyspieszający ją

Cer jest miękkim, chemicznie aktywnym metalem.


nadmanganian

ˌnadmãŋˈɡãɲãn

nadmanganianu (genitive singular)
nadmanganianowi (dative singular)
nadmanganianem (instrumental singular)
nadmanganianie (locative singular)
nadmanganianie (vocative singular)
nadmanganiany (nominative plural)
nadmanganianów (genitive plural)
nadmanganianom (dative plural)
nadmanganiany (accusative plural)
nadmanganianami (instrumental plural)
nadmanganianach (locative plural)
nadmanganiany (vocative plural)

sól kwasu nadmanganowego, przyjmująca postać fioletowych kryształów, rozpuszczalna w wodzie


przyśpieszacz

pʃɨɕˈpʲjɛʃat͡ʃ

pšyśpʹi ̯ešač

przyśpieszacza (genitive singular)
przyśpieszaczowi (dative singular)
przyśpieszaczem (instrumental singular)
przyśpieszaczu (locative singular)
przyśpieszaczu (vocative singular)
przyśpieszacze (nominative plural)
przyśpieszaczy (genitive plural)
przyśpieszaczom (dative plural)
przyśpieszacze (accusative plural)
przyśpieszaczami (instrumental plural)
przyśpieszaczach (locative plural)
przyśpieszacze (vocative plural)

substancja zwiększająca szybkość jakiejś reakcji


meta-

mający mniej molekuł wody niż odpowiednik orto-

w izomerycznych pochodnych benzenu, mający dwa podstawniki w naprzeciwległych pozycjach


butanol

butanolu (genitive singular)
butanolowi (dative singular)
butanolem (instrumental singular)
butanolu (locative singular)
butanolu (vocative singular)

alkohol alifatyczny o wzorze sumarycznym C₄H₉OH, używany głównie jako rozpuszczalnik oraz jako surowiec chemiczny


nalot

nalotu (genitive singular)
nalotowi (dative singular)
nalotem (instrumental singular)
nalocie (locative singular)
nalocie (vocative singular)
naloty (nominative plural)
nalotów (genitive plural)
nalotom (dative plural)
naloty (accusative plural)
nalotami (instrumental plural)
nalotach (locative plural)
naloty (vocative plural)

warstwa tlenków osiadająca na metalu w wyniku utleniania

Musicie usunąć nalot rdzy z całego tego płotu.


etanol

etanolu (genitive singular)
etanolowi (dative singular)
etanolem (instrumental singular)
etanolu (locative singular)
etanolu (vocative singular)

związek organiczny z grupy alkoholi o wzorze C₂H₅OH


chlorek sodu

chlorku sodu (genitive singular)
chlorkowi sodu (dative singular)
chlorkiem sodu (instrumental singular)
chlorku sodu (locative singular)
chlorku sodu (vocative singular)
chlorki sodu (nominative plural)
chlorków sodu (genitive plural)
chlorkom sodu (dative plural)
chlorki sodu (accusative plural)
chlorkami sodu (instrumental plural)
chlorkach sodu (locative plural)
chlorki sodu (vocative plural)

związek nieorganiczny, sól kwasu chlorowodorowego i sodu, bezbarwna substancja krystaliczna, główny składnik soli kuchennej

Chlorek sodu powoduje, że woda morska jest słona.


koażel

(1.1) pol. koagulat + żel, od łac. coagulatos (zakrzepły)

koażelu (genitive singular)
koażelowi (dative singular)
koażelem (instrumental singular)
koażelu (locative singular)
koażelu (vocative singular)


jednofazowy

jednofazowa (nominative singular feminine)
jednofazowe (nominative singular neuter)
jednofazowi (nominative plural masculine)
jednofazowe (nominative plural nonvirile)
jednofazowego (genitive singular masculine animate inanimate)
jednofazowej (genitive singular feminine)
jednofazowego (genitive singular neuter)
jednofazowych (genitive plural masculine nonvirile)
jednofazowemu (dative singular masculine animate inanimate)
jednofazowej (dative singular feminine)
jednofazowemu (dative singular neuter)
jednofazowym (dative plural masculine nonvirile)
jednofazowego (accusative singular masculine animate)
jednofazową (accusative singular feminine)
jednofazowe (accusative singular neuter)
jednofazowych (accusative plural masculine)
jednofazowe (accusative plural nonvirile)
jednofazowym (instrumental singular masculine animate inanimate)
jednofazową (instrumental singular feminine)
jednofazowym (instrumental singular neuter)
jednofazowymi (instrumental plural masculine nonvirile)
jednofazowym (locative singular masculine animate inanimate)
jednofazowej (locative singular feminine)
jednofazowym (locative singular neuter)
jednofazowych (locative plural masculine nonvirile)
jednofazowa (vocative singular feminine)
jednofazowe (vocative singular neuter)
jednofazowi (vocative plural masculine)
jednofazowe (vocative plural nonvirile)

Podczas zwarcia jednofazowego napięcia składowej zgodnej, składowej przeciwnej i składowej zerowej są równe.


przeciwutleniacz

ˌpʃɛt͡ɕivuˈtlɛ̃ɲat͡ʃ

przeciwutleniacza (genitive singular)
przeciwutleniaczowi (dative singular)
przeciwutleniaczem (instrumental singular)
przeciwutleniaczu (locative singular)
przeciwutleniaczu (vocative singular)
przeciwutleniacze (nominative plural)
przeciwutleniaczy (genitive plural)
przeciwutleniaczów (genitive plural)
przeciwutleniaczom (dative plural)
przeciwutleniacze (accusative plural)
przeciwutleniaczami (instrumental plural)
przeciwutleniaczach (locative plural)
przeciwutleniacze (vocative plural)

związek chemiczny chroniący przed utlenianiem inne związki albo pierwiastki


kąpiel

kąpieli (genitive singular)
kąpieli (dative singular)
kąpielą (instrumental singular)
kąpieli (locative singular)
kąpieli (vocative singular)
kąpiele (nominative plural)
kąpieli (genitive plural)
kąpielom (dative plural)
kąpiele (accusative plural)
kąpielami (instrumental plural)
kąpielach (locative plural)
kąpiele (vocative plural)

zob. też kąpiel w Wikipedii

zob. też kąpiel w Wikicytatach

trzymanie czegoś w specjalnie przygotowanym roztworze dla wywołania pożądanej reakcji

roztwór przygotowany do zanurzenia w nim czegoś


łapa

ręce zmieniają się w łapy, jeśli biorą ochłapy

łapy (nominative plural)
łapy (genitive singular)
łap (genitive plural)
łapie (dative singular)
łapom (dative plural)
łapę (accusative singular)
łapy (accusative plural)
łapą (instrumental singular)
łapami (instrumental plural)
łapie (locative singular)
łapach (locative plural)
łapo (vocative singular)
łapy (vocative plural)

element sprzętu laboratoryjnego służący do trzymania probówek (np. przy ogrzewaniu)


ozonowy

ozonowa (nominative singular feminine)
ozonowe (nominative singular neuter)
ozonowi (nominative plural masculine)
ozonowe (nominative plural nonvirile)
ozonowego (genitive singular masculine animate inanimate)
ozonowej (genitive singular feminine)
ozonowego (genitive singular neuter)
ozonowych (genitive plural masculine nonvirile)
ozonowemu (dative singular masculine animate inanimate)
ozonowej (dative singular feminine)
ozonowemu (dative singular neuter)
ozonowym (dative plural masculine nonvirile)
ozonowego (accusative singular masculine animate)
ozonową (accusative singular feminine)
ozonowe (accusative singular neuter)
ozonowych (accusative plural masculine)
ozonowe (accusative plural nonvirile)
ozonowym (instrumental singular masculine animate inanimate)
ozonową (instrumental singular feminine)
ozonowym (instrumental singular neuter)
ozonowymi (instrumental plural masculine nonvirile)
ozonowym (locative singular masculine animate inanimate)
ozonowej (locative singular feminine)
ozonowym (locative singular neuter)
ozonowych (locative plural masculine nonvirile)
ozonowa (vocative singular feminine)
ozonowe (vocative singular neuter)
ozonowi (vocative plural masculine)
ozonowe (vocative plural nonvirile)


cząsteczka

t͡ʃɔ̃w̃ˈstɛt͡ʃka

cząsteczki (genitive singular)
cząsteczce (dative singular)
cząsteczkę (accusative singular)
cząsteczką (instrumental singular)
cząsteczce (locative singular)
cząsteczko (vocative singular)
cząsteczki (nominative plural)
cząsteczek (genitive plural)
cząsteczkom (dative plural)
cząsteczki (accusative plural)
cząsteczkami (instrumental plural)
cząsteczkach (locative plural)
cząsteczki (vocative plural)

indywiduum chemiczne, złożone z więcej niż jednego atomu

Na cząsteczkę wody składa się jeden atom tlenu i dwa wodoru.


jonizacja

ˌjɔ̇̃ɲiˈzat͡sʲja

i ̯o̊̃ńizacʹi ̯a

suszarka do włosów z jonizacją powietrza

jonizacji (genitive singular)
jonizacji (dative singular)
jonizację (accusative singular)
jonizacją (instrumental singular)
jonizacji (locative singular)
jonizacjo (vocative singular)

efekt powstawania w gazie jonów dodatnich w wyniku oderwania elektronów od atomu lub cząsteczki, zachodzący pod wpływem dostarczonej energii, np. podczas ogrzewania


grafen

grafenu (genitive singular)
grafenowi (dative singular)
grafenem (instrumental singular)
grafenie (locative singular)
grafenie (vocative singular)

jedna z form węgla, zbudowana z jednoatomowej warstwy tego pierwiastka

W tym roku nobla w dziedzinie fizyki przyznano badaczom grafenu.


alkaloid

alkaloidu (genitive singular)
alkaloidowi (dative singular)
alkaloidem (instrumental singular)
alkaloidzie (locative singular)
alkaloidzie (vocative singular)
alkaloidy (nominative plural)
alkaloidów (genitive plural)
alkaloidom (dative plural)
alkaloidy (accusative plural)
alkaloidami (instrumental plural)
alkaloidach (locative plural)
alkaloidy (vocative plural)

naturalnie występujący zasadowy związek chemiczny (na ogół heterocykliczny), głównie pochodzenia roślinnego, zawierający azot

Kapsaicyna, alkaloid papryczek chili, zapobiega powstaniu i postępom uszkodzenia wątroby


amid

amidu (genitive singular)
amidowi (dative singular)
amidem (instrumental singular)
amidzie (locative singular)
amidzie (vocative singular)
amidy (nominative plural)
amidów (genitive plural)
amidom (dative plural)
amidy (accusative plural)
amidami (instrumental plural)
amidach (locative plural)
amidy (vocative plural)

pochodna kwasu organicznego, w której grupa hydroksylowa została zastąpiona grupą aminową

Kwasu nikotynowego i amidu tego kwasu nie należy mylić ze szkodliwą nikotyną, która znajduje się w tytoniu.


półmetal

półmetalu (genitive singular)
półmetalowi (dative singular)
półmetalem (instrumental singular)
półmetalu (locative singular)
półmetalu (vocative singular)
półmetale (nominative plural)
półmetali (genitive plural)
półmetalom (dative plural)
półmetale (accusative plural)
półmetalami (instrumental plural)
półmetalach (locative plural)
półmetale (vocative plural)

pierwiastek posiadający cechy zarówno metali jak i niemetali

Według Międzynarodowej Unii Chemii Czystej i Stosowanej, nie wyróżnia się już półmetali.


kwas abietynowy

związek organiczny z grupy kwasów żywicznych, żółte ciało stałe występujące naturalnie w żywicach drzew iglastych

Kwas abietynowy nie rozpuszcza się w wodzie.


abietyna

(1.1) łac. abietis (dopełniacz łac. abies → jodła)

ˌabʲjɛˈtɨ̃na

abietyny (genitive singular)
abietynie (dative singular)
abietynę (accusative singular)
abietyną (instrumental singular)
abietynie (locative singular)
abietyno (vocative singular)
abietyny (potential rare nominative plural)
abietyn (potential rare genitive plural)
abietynom (potential rare dative plural)
abietyny (potential rare accusative plural)
abietynami (potential rare instrumental plural)
abietynach (potential rare locative plural)
abietyny (potential rare vocative plural)

substancja żywiczna otrzymywana z drzew iglastych głównie z jodły

Abietyna jest nierozpuszczalna w wodzie.


acetanilid

stosowanie / dawkowanie acetanilidu • zalecać / zalecić / podawać / podać / dawkować / przedawkować / stosować / zastosować / przyjmować / przyjąć / zażywać / zażyć acetanilid • dawka acetanilidu • leczenie / terapia / kuracja acetanilidem • przepisywać / przepisać / zalecać / zalecić / zaordynować acetanilid • recepta na acetanilid • przeciwwskazania do stosowania acetanilidu • interakcja z acetanilidem • reakcja / uczulenie / alergia / tolerancja na acetanilid • skuteczność / działanie acetanilidu

acetanilidu (genitive singular)
acetanilidowi (dative singular)
acetanilidem (instrumental singular)
acetanilidzie (locative singular)
acetanilidzie (vocative singular)

związek organiczny o wzorze sumarycznym C₈H₉NO, pochodna aniliny, bezbarwna substancja krystaliczna, wykorzystywany do produkcji leków i barwników

Acetanilid słabo rozpuszcza się w wodzie.


acetamid

acetamidu (genitive singular)
acetamidowi (dative singular)
acetamidem (instrumental singular)
acetamidzie (locative singular)
acetamidzie (vocative singular)

związek organiczny z grupy amidów o wzorze sumarycznym C₂H₅NO, pochodna kwasu octowego, bezbarwne krystaliczne ciało stałe, wykorzystywany w przemyśle tworzyw sztucznych, w spawalnictwie oraz do produkcji lakierów i materiałów wybuchowych

Acetamid otrzymywany jest poprzez ogrzewanie octanu amonu.


acetofenon

ˌat͡sɛtɔˈfɛ̃nɔ̃n

stosowanie / dawkowanie acetofenonu • zalecać / zalecić / podawać / podać / dawkować / przedawkować / stosować / zastosować / przyjmować / przyjąć / zażywać / zażyć acetofenon • dawka acetofenonu • leczenie / terapia / kuracja acetofenonem • przepisywać / przepisać / zalecać / zalecić / zaordynować acetofenon • recepta na acetofenon • przeciwwskazania do stosowania acetofenonu • interakcja z acetofenonem • reakcja / uczulenie / alergia / tolerancja na acetofenon • skuteczność / działanie acetofenonu

acetofenonu (genitive singular)
acetofenonowi (dative singular)
acetofenonem (instrumental singular)
acetofenonie (locative singular)
acetofenonie (vocative singular)

związek organiczny z grupy ketonów o wzorze sumarycznym C₈H₈O, najprostszy keton alkilo-aromatyczny, ciecz o przyjemnym zapachu, wykorzystywany do produkcji leków, substancji zapachowych oraz jako rozpuszczalnik

Acetofenon ma intensywny zapach kojarzący się z suszonymi różami.


abietynowy

ˌabʲjɛtɨ̃ˈnɔvɨ

abietynowa (nominative singular feminine)
abietynowe (nominative singular neuter)
abietynowi (nominative plural masculine)
abietynowe (nominative plural nonvirile)
abietynowego (genitive singular masculine animate inanimate)
abietynowej (genitive singular feminine)
abietynowego (genitive singular neuter)
abietynowych (genitive plural masculine nonvirile)
abietynowemu (dative singular masculine animate inanimate)
abietynowej (dative singular feminine)
abietynowemu (dative singular neuter)
abietynowym (dative plural masculine nonvirile)
abietynowego (accusative singular masculine animate)
abietynową (accusative singular feminine)
abietynowe (accusative singular neuter)
abietynowych (accusative plural masculine)
abietynowe (accusative plural nonvirile)
abietynowym (instrumental singular masculine animate inanimate)
abietynową (instrumental singular feminine)
abietynowym (instrumental singular neuter)
abietynowymi (instrumental plural masculine nonvirile)
abietynowym (locative singular masculine animate inanimate)
abietynowej (locative singular feminine)
abietynowym (locative singular neuter)
abietynowych (locative plural masculine nonvirile)
abietynowa (vocative singular feminine)
abietynowe (vocative singular neuter)
abietynowi (vocative plural masculine)
abietynowe (vocative plural nonvirile)
nie stopniuje się

odnoszący się do abietyny, związany z abietyną

Kwas abietynowy rozpuszcza się w etanolu.


acetalowy

acetalowa (nominative singular feminine)
acetalowe (nominative singular neuter)
acetalowi (nominative plural masculine)
acetalowe (nominative plural nonvirile)
acetalowego (genitive singular masculine animate inanimate)
acetalowej (genitive singular feminine)
acetalowego (genitive singular neuter)
acetalowych (genitive plural masculine nonvirile)
acetalowemu (dative singular masculine animate inanimate)
acetalowej (dative singular feminine)
acetalowemu (dative singular neuter)
acetalowym (dative plural masculine nonvirile)
acetalowego (accusative singular masculine animate)
acetalową (accusative singular feminine)
acetalowe (accusative singular neuter)
acetalowych (accusative plural masculine)
acetalowe (accusative plural nonvirile)
acetalowym (instrumental singular masculine animate inanimate)
acetalową (instrumental singular feminine)
acetalowym (instrumental singular neuter)
acetalowymi (instrumental plural masculine nonvirile)
acetalowym (locative singular masculine animate inanimate)
acetalowej (locative singular feminine)
acetalowym (locative singular neuter)
acetalowych (locative plural masculine nonvirile)
acetalowa (vocative singular feminine)
acetalowe (vocative singular neuter)
acetalowi (vocative plural masculine)
acetalowe (vocative plural nonvirile)

związany z acetalem, odnoszący się do acetali

Tworzywa acetalowe wykorzystywane są w przemyśle.


absorbować

franc. absorber < łac. absorbeo → pochłaniam

absorbuję (singular first-person present)
absorbujesz (singular second-person present)
absorbuje (singular third-person present)
absorbujemy (plural first-person present)
absorbujecie (plural second-person present)
absorbują (plural third-person present)
absorbowałem (singular first-person past masculine)
absorbowałeś (singular second-person past masculine)
absorbował (singular third-person past masculine)
absorbowaliśmy (plural first-person past masculine)
absorbowaliście (plural second-person past masculine)
absorbowali (plural third-person past masculine)
absorbowałam (singular first-person past feminine)
absorbowałaś (singular second-person past feminine)
absorbowała (singular third-person past feminine)
absorbowałyśmy (plural first-person past feminine neuter)
absorbowałyście (plural second-person past feminine neuter)
absorbowały (plural third-person past feminine neuter)
absorbowałom (singular first-person past neuter potential rare)
absorbowałoś (singular second-person past neuter potential rare)
absorbowało (singular third-person past neuter)
niech absorbuję (singular first-person imperative)
absorbuj (singular second-person imperative)
niech absorbuje (singular third-person imperative)
absorbujmy (plural first-person imperative)
absorbujcie (plural second-person imperative)
niech absorbują (plural third-person imperative)
będę absorbował (singular first-person future masculine)
będę absorbować (singular first-person future masculine)
będziesz absorbował (singular second-person future masculine)
będziesz absorbować (singular second-person future masculine)
będzie absorbował (singular third-person future masculine)
będzie absorbować (singular third-person future masculine)
będziemy absorbowali (plural first-person future masculine)
będziemy absorbować (plural first-person future masculine)
będziecie absorbowali (plural second-person future masculine)
będziecie absorbować (plural second-person future masculine)
będą absorbowali (plural third-person future masculine)
będą absorbować (plural third-person future masculine)
będę absorbowała (singular first-person future feminine)
będę absorbować (singular first-person future feminine)
będziesz absorbowała (singular second-person future feminine)
będziesz absorbować (singular second-person future feminine)
będzie absorbowała (singular third-person future feminine)
będzie absorbować (singular third-person future feminine)
będziemy absorbowały (plural first-person future feminine neuter)
będziemy absorbować (plural first-person future feminine neuter)
będziecie absorbowały (plural second-person future feminine neuter)
będziecie absorbować (plural second-person future feminine neuter)
będą absorbowały (plural third-person future feminine neuter)
będą absorbować (plural third-person future feminine neuter)
będę absorbowało (singular first-person future neuter potential rare)
będę absorbować (singular first-person future neuter potential rare)
będziesz absorbowało (singular second-person future neuter potential rare)
będziesz absorbować (singular second-person future neuter potential rare)
będzie absorbowało (singular third-person future neuter)
będzie absorbować (singular third-person future neuter)
absorbowałem był (singular first-person pluperfect masculine)
absorbowałeś był (singular second-person pluperfect masculine)
absorbował był (singular third-person pluperfect masculine)
absorbowaliśmy byli (plural first-person pluperfect masculine)
absorbowaliście byli (plural second-person pluperfect masculine)
absorbowali byli (plural third-person pluperfect masculine)
absorbowałam była (singular first-person pluperfect feminine)
absorbowałaś była (singular second-person pluperfect feminine)
absorbowała była (singular third-person pluperfect feminine)
absorbowałyśmy były (plural first-person pluperfect feminine neuter)
absorbowałyście były (plural second-person pluperfect feminine neuter)
absorbowały były (plural third-person pluperfect feminine neuter)
absorbowałom było (singular first-person pluperfect neuter potential rare)
absorbowałoś było (singular second-person pluperfect neuter potential rare)
absorbowało było (singular third-person pluperfect neuter)
absorbowano (singular plural first-person second-person third-person impersonal past)
absorbowałbym (singular first-person conditional masculine)
byłbym absorbował (singular first-person conditional masculine)
absorbowałbyś (singular second-person conditional masculine)
byłbyś absorbował (singular second-person conditional masculine)
absorbowałby (singular third-person conditional masculine)
byłby absorbował (singular third-person conditional masculine)
absorbowalibyśmy (plural first-person conditional masculine)
bylibyśmy absorbowali (plural first-person conditional masculine)
absorbowalibyście (plural second-person conditional masculine)
bylibyście absorbowali (plural second-person conditional masculine)
absorbowaliby (plural third-person conditional masculine)
byliby absorbowali (plural third-person conditional masculine)
absorbowałabym (singular first-person conditional feminine)
byłabym absorbowała (singular first-person conditional feminine)
absorbowałabyś (singular second-person conditional feminine)
byłabyś absorbowała (singular second-person conditional feminine)
absorbowałaby (singular third-person conditional feminine)
byłaby absorbowała (singular third-person conditional feminine)
absorbowałybyśmy (plural first-person conditional feminine neuter)
byłybyśmy absorbowały (plural first-person conditional feminine neuter)
absorbowałybyście (plural second-person conditional feminine neuter)
byłybyście absorbowały (plural second-person conditional feminine neuter)
absorbowałyby (plural third-person conditional feminine neuter)
byłyby absorbowały (plural third-person conditional feminine neuter)
absorbowałobym (singular first-person conditional neuter potential rare)
byłobym absorbowało (singular first-person conditional neuter potential rare)
absorbowałobyś (singular second-person conditional neuter potential rare)
byłobyś absorbowało (singular second-person conditional neuter potential rare)
absorbowałoby (singular third-person conditional neuter)
byłoby absorbowało (singular third-person conditional neuter)
absorbujący (singular plural first-person second-person third-person active participle masculine)
nieabsorbujący (singular plural first-person second-person third-person active participle masculine)
absorbująca (singular first-person second-person third-person active participle feminine)
nieabsorbująca (singular first-person second-person third-person active participle feminine)
absorbujące (plural first-person second-person third-person active participle feminine neuter)
nieabsorbujące (plural first-person second-person third-person active participle feminine neuter)
absorbujące (singular first-person second-person third-person active participle neuter)
nieabsorbujące (singular first-person second-person third-person active participle neuter)
absorbowany (singular first-person second-person third-person masculine)
nieabsorbowany (singular first-person second-person third-person masculine)
absorbowani (plural first-person second-person third-person masculine)
nieabsorbowani (plural first-person second-person third-person masculine)
absorbowana (singular first-person second-person third-person feminine)
nieabsorbowana (singular first-person second-person third-person feminine)
absorbowane (plural first-person second-person third-person feminine neuter)
nieabsorbowane (plural first-person second-person third-person feminine neuter)
absorbowane (singular first-person second-person third-person neuter)
nieabsorbowane (singular first-person second-person third-person neuter)
absorbując (singular plural first-person second-person third-person contemporary adverbial participle)
nie absorbując (singular plural first-person second-person third-person contemporary adverbial participle)
absorbowanie (singular plural first-person second-person third-person)
nieabsorbowanie (singular plural first-person second-person third-person)

Uwaga na ortografię! Słowa absorbować, absorber mają w końcówce b, podczas gdy absorpcja, absorpcyjny są pisane z literą p.

pochłaniać substancję, energię; wiązać chemicznie

Przedmioty barwy czarnej łatwo absorbują promienie słoneczne.

To pokrycie nie absorbuje promieni słonecznych.


glicyloglicyna

ˌɡlʲit͡sɨlɔɡlʲiˈt͡sɨ̃na

glicyloglicyny (genitive singular)
glicyloglicynie (dative singular)
glicyloglicynę (accusative singular)
glicyloglicyną (instrumental singular)
glicyloglicynie (locative singular)
glicyloglicyno (vocative singular)

najprostszy dipeptyd, zbudowany z dwóch reszt glicyny, które są połączone wiązaniem peptydowym


streptomycyna

streptomycyny (genitive singular)
streptomycynie (dative singular)
streptomycynę (accusative singular)
streptomycyną (instrumental singular)
streptomycynie (locative singular)
streptomycyno (vocative singular)

organiczny związek chemiczny o wzorze C₂₁H₃₉N₇O₁₂, antybiotyk wytwarzany przez pleśniaka Streptomyces griseus, używany przy leczeniu chorób spowodowanych przez gronkowce i paciorkowce oraz niektóre odmiany gruźlicy


wskaźnik

związek chemiczny, który przez zmianę zabarwienia umożliwia ocenę odczynu


bierność

ˈbʲjɛrnɔɕt͡ɕ

bierności (genitive singular)
bierności (dative singular)
biernością (instrumental singular)
bierności (locative singular)
bierności (vocative singular)


żółcień chinolinowa

ˈʒuwʲt͡ɕɛ̇̃ɲ ˌxʲĩnɔlʲĩˈnɔva

žuu̯ʹćė̃ń χʹĩnolʹĩnova

organiczny związek chemiczny, zielonkawożółty barwnik spożywczy

Działaniami niepożądanymi żółcieni chinolinowej jest m.in. astma, pokrzywka, wysypka, zaczerwienienie (stan zapalny) skóry, nadpobudliwość, anafilaksja.


kryształ

łac. crystallus < gr. κρύσταλλος (krýstallos)

pan, urząd, marszałek ma być jak kryształ

kryształu (genitive singular)
kryształowi (dative singular)
kryształem (instrumental singular)
krysztale (locative singular)
krysztale (vocative singular)
kryształy (nominative plural)
kryształów (genitive plural)
kryształom (dative plural)
kryształy (accusative plural)
kryształami (instrumental plural)
kryształach (locative plural)
kryształy (vocative plural)

ciało stałe o geometrycznie uporządkowanej budowie wewnętrznej

Kryształy soli kamiennej mają kształt foremnych sześcianów.


bierny

bierna (nominative singular feminine)
bierne (nominative singular neuter)
bierni (nominative plural masculine)
bierne (nominative plural nonvirile)
biernego (genitive singular masculine animate inanimate)
biernej (genitive singular feminine)
biernego (genitive singular neuter)
biernych (genitive plural masculine nonvirile)
biernemu (dative singular masculine animate inanimate)
biernej (dative singular feminine)
biernemu (dative singular neuter)
biernym (dative plural masculine nonvirile)
biernego (accusative singular masculine animate)
bierną (accusative singular feminine)
bierne (accusative singular neuter)
biernych (accusative plural masculine)
bierne (accusative plural nonvirile)
biernym (instrumental singular masculine animate inanimate)
bierną (instrumental singular feminine)
biernym (instrumental singular neuter)
biernymi (instrumental plural masculine nonvirile)
biernym (locative singular masculine animate inanimate)
biernej (locative singular feminine)
biernym (locative singular neuter)
biernych (locative plural masculine nonvirile)
bierna (vocative singular feminine)
bierne (vocative singular neuter)
bierni (vocative plural masculine)
bierne (vocative plural nonvirile)


sternit

sternitu (genitive singular)
sternitowi (dative singular)
sternitem (instrumental singular)
sternicie (locative singular)
sternicie (vocative singular)
sternity (nominative plural)
sternitów (genitive plural)
sternitom (dative plural)
sternity (accusative plural)
sternitami (instrumental plural)
sternitach (locative plural)
sternity (vocative plural)

związek chemiczny z podgrupy drażniących bojowych środków trujących, nazywanej sternitami, działający drażniąco na drogi oddechowe, błony śluzowe, oczy i skórę powodując kichanie, kaszel, podrażnienia oczu i górnych dróg oddechowych

Adamsyt jest sternitem.


lakrymator

lakrymatora (genitive singular)
lakrymatorowi (dative singular)
lakrymatorem (instrumental singular)
lakrymatorze (locative singular)
lakrymatorze (vocative singular)
lakrymatory (nominative plural)
lakrymatorów (genitive plural)
lakrymatorom (dative plural)
lakrymatory (accusative plural)
lakrymatorami (instrumental plural)
lakrymatorach (locative plural)
lakrymatory (vocative plural)

związek chemiczny z podgrupy drażniących bojowych środków trujących, nazywanej lakrymatorami, działający drażniąco na oczy i drogi oddechowe powodując silne łzawienie

Chloroacetofenon i chloropikryna są lakrymatorami.


pãˈmʲjɛ̃ntaj xɛ̃ˈmʲiku ˈmwɔdɨ ˈvlɛvaj ˈzafʃɛ ˈkfaz dɔ‿ˈvɔdɨ

pãmʹi ̯ẽntai ̯ χẽmʹiku mu̯ody vlevai ̯ zafše kfaz do‿vody

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/Pl-pamiętaj chemiku młody, wlewaj zawsze kwas do wody.ogg

wlewanie wody do kwasu może prowadzić do rozpryskiwania mieszaniny na skutek reakcji na powierzchni


NMP

zob. też NMP w Wikipedii


zwierciadło

st.pol. zwierciadlo < st.pol. wierciadło < prawdop. *wzierciadło < źřadło < prasł. zьrě + -dlo

nie pomoże zwierciadło, kiedy panna czupiradło

młodość szuka zwierciadeł, starość ich unika

zwierciadła (genitive singular)
zwierciadłu (dative singular)
zwierciadłem (instrumental singular)
zwierciadle (locative singular)
zwierciadła (nominative plural)
zwierciadeł (genitive plural)
zwierciadłom (dative plural)
zwierciadła (accusative plural)
zwierciadłami (instrumental plural)
zwierciadłach (locative plural)
zwierciadła (vocative plural)

zob. też zwierciadło w Wikipedii

cienka powłoka powstała przez osiadanie na gładkiej powierzchni szkła lub porcelany różnych par metalicznych


chloroform

pol. chlor + -form < franc. chloroforme < (franc. chlore → chlor) + franc. forme skrót od franc. formyle → formyl, grupa aldehydowa

W 1834 roku francuski chemik Jean-Baptiste Dumas określił wzór sumaryczny chloroformu i nadał mu jego obecną nazwę. W języku polskim pierwsze doniesienia o chloroformie pojawiły się drugiej połowie lat 30. XIX wieku, a szerzej zaczęto o nim pisać, gdy w 1847 roku zaczęto używać tego środka do znieczulania ludzi.

chloroformu (genitive singular)
chloroformowi (dative singular)
chloroformem (instrumental singular)
chloroformie (locative singular)
chloroformie (vocative singular)
chloroformy (potential rare nominative plural)
chloroformów (potential rare genitive plural)
chloroformom (potential rare dative plural)
chloroformy (potential rare accusative plural)
chloroformami (potential rare instrumental plural)
chloroformach (potential rare locative plural)
chloroformy (potential rare vocative plural)

chlorowa pochodna metanu, lotna, niepalna ciecz, wykorzystywana jako rozpuszczalnik, a dawniej także jako środek znieczulający


PP

zob. też PP w Wikipedii

zobacz też: PP • UB • SB • UOP • ABW

Kompostownia miejska prowadzi recykling PP, PET i PCV.


adamsyt

(1.1) od nazwiska amerykańskiego chemika, Rogera Adamsa, który otrzymał ten związek jako pierwszy.

adamsytu (genitive singular)
adamsytowi (dative singular)
adamsytem (instrumental singular)
adamsycie (locative singular)
adamsycie (vocative singular)

związek arsenoorganiczny stosowany jako duszący bojowy środek trujący z podgrupy sternitów

Adamsyt działa drażniąco na błony śluzowe oczu i górnych dróg oddechowych.


unbibium

ũnbʹibʹi ̯ũm

zobacz też: Indeks:Polski - Pierwiastki chemiczne

pierwiastek chemiczny o symbolu Ubb i liczbie atomowej 122

Jakie właściwości chemiczne ma unbibium?


biały fosfor

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q809 (pol)-Jest Spoczko-biały fosfor.wav

białego fosforu (genitive singular)
białemu fosforowi (dative singular)
białym fosforem (instrumental singular)
białym fosforze (locative singular)
biały fosforze (vocative singular)

silnie żrąca, biała, lepka, woskowata substancja o właściwościach wysoce toksycznych

W listopadzie 2005 wojska amerykańskie szturmujące irackie miasto Al-Falludża użyły na szeroką skalę pociski dymne zawierające biały fosfor. W 2006 podczas kryzysu izraelsko-libańskiego Izrael używał pociski z białym fosforem.

hasło Pocisk artyleryjski w polskiej Wikipedii


inhibitor

inhibitora (genitive singular)
inhibitorowi (dative singular)
inhibitorem (instrumental singular)
inhibitorze (locative singular)
inhibitorze (vocative singular)
inhibitory (nominative plural)
inhibitorów (genitive plural)
inhibitorom (dative plural)
inhibitory (accusative plural)
inhibitorami (instrumental plural)
inhibitorach (locative plural)
inhibitory (vocative plural)

substancja zwalniająca lub hamująca reakcję chemiczną


fosgen

franc. phosgène < ang. phosgene < gr. φῶς + γένος (phõs + génos) → światło + pochodzenie (po raz pierwszy fosgen otrzymano poprzez ekspozycję mieszaniny na światło słoneczne)

fosgenu (genitive singular)
fosgenowi (dative singular)
fosgenem (instrumental singular)
fosgenie (locative singular)
fosgenie (vocative singular)

związek organiczny z grupy chlorków kwasowych, bezbarwny gaz o zapachu świeżo skoszonej trawy lub zgniłych owoców, stosowany jako bojowy środek trujący z grupy duszących w czasie I wojny światowej

Podczas spalania polichlorku winylu mogą powstawać pewne ilości fosgenu.


cyprofloksacyna

Ciloxan, Ciphin, Ciprinol, Ciprobay, Ciprofloxacin Kabi, Cipronex, Cipropol, Ciproxin, Ciprum, Cyprofloksacyna, Proxacin

chemioterapeutyk z grupy fluorochinolonów, pochodna kwasu nalidyksowego

Na zapalenie płuc pacjentowi zapisano ciprofloksacynę pięćset miligramów, dwa razy dziennie.


metronidazol

chemioterapeutyk będący pochodną nitroimidazolu

Na beztlenowce najlepiej na początku zastosować metronidazol.


tetrachlorometan

tetrachlorometanu (genitive singular)
tetrachlorometanowi (dative singular)
tetrachlorometanem (instrumental singular)
tetrachlorometanie (locative singular)
tetrachlorometanie (vocative singular)
tetrachlorometany (potential rare nominative plural)
tetrachlorometanów (potential rare genitive plural)
tetrachlorometanom (potential rare dative plural)
tetrachlorometany (potential rare accusative plural)
tetrachlorometanami (potential rare instrumental plural)
tetrachlorometanach (potential rare locative plural)
tetrachlorometany (potential rare vocative plural)

związek organiczny, bezbarwna, trująca ciecz, mająca słodkawy zapach, stosowana jako rozpuszczalnik oraz w gaśnicach


czterochlorek węgla

ˌt͡ʃtɛrɔˈxlɔrɛɡ ˈvɛ̃ŋɡla

czterochlorku węgla (genitive singular)
czterochlorkowi węgla (dative singular)
czterochlorkiem węgla (instrumental singular)
czterochlorku węgla (locative singular)
czterochlorku węgla (vocative singular)
czterochlorki węgla (potential rare nominative plural)
czterochlorków węgla (potential rare genitive plural)
czterochlorkom węgla (potential rare dative plural)
czterochlorki węgla (potential rare accusative plural)
czterochlorkami węgla (potential rare instrumental plural)
czterochlorkach węgla (potential rare locative plural)
czterochlorki węgla (potential rare vocative plural)


związek nieorganiczny

ˈzvʲjɔ̃w̃zɛc ˌɲɛɔrɡãˈɲit͡ʃnɨ

związku nieorganicznego (genitive singular)
związkowi nieorganicznemu (dative singular)
związkiem nieorganicznym (instrumental singular)
związku nieorganicznym (locative singular)
związku nieorganiczny (vocative singular)
związki nieorganiczne (nominative plural)
związków nieorganicznych (genitive plural)
związkom nieorganicznym (dative plural)
związki nieorganiczne (accusative plural)
związkami nieorganicznymi (instrumental plural)
związkach nieorganicznych (locative plural)
związki nieorganiczne (vocative plural)

każdy związek chemiczny niebędący związkiem organicznym, czyli taki, który nie zawiera atomów węgla lub jest tlenkiem węgla, kwasem węglowym, węglanem, wodorowęglanem, węglikiem, cyjanowodorem, cyjankiem, kwasem cyjanowym, kwasem piorunowym i kwasem izocyjanowym wraz z ich solami

Przykładem związku nieorganicznego jest woda.


detergent

franc. détergent < łac. dētergēns < łac. dētergeō < łac. dē + tergeō → de-, od- + polerować, wycierać < praindoeur. *ters- → suchy

detergenty (nominative plural)
detergentu (genitive singular)
detergentów (genitive plural)
detergentowi (dative singular)
detergentom (dative plural)
detergenty (accusative plural)
detergentem (instrumental singular)
detergentami (instrumental plural)
detergencie (locative singular)
detergentach (locative plural)
detergencie (vocative singular)
detergenty (vocative plural)

środek piorący, myjący lub czyszczący; substancja chemiczna zawarta w takim środku

W domu używamy jedynie detergentów biodegradowalnych.


fenosafranina

ˌfɛ̃nɔsafrãˈɲĩna

fenosafraniny (genitive singular)
fenosafraninie (dative singular)
fenosafraninę (accusative singular)
fenosafraniną (instrumental singular)
fenosafraninie (locative singular)
fenosafranino (vocative singular)

związek organiczny z grupy safranin stosowany do barwienia bawełny, przygotowywania preparatów mikroskopowych oraz jako jeden z odczynników w fotografii

Roztwory wodne i alkoholowe fenosafraniny przyjmują barwę czerwoną lub fioletowoczerwoną, wykazując przy tym zjawisko zielonej lub żółtozielonej fluorescencji.


kwas syryngowy

(1.1) łac. Syringa → lilak, rodzaj roślin z rodziny oliwkowatych

ˈkfas ˌːɨrɨ̃ŋˈɡɔvɨ

kwasu syryngowego (genitive singular)
kwasowi syryngowemu (dative singular)
kwasem syryngowym (instrumental singular)
kwasie syryngowym (locative singular)
kwasie syryngowy (vocative singular)

naturalnie występujący związek organiczny, pochodna kwasu galusowego o działaniu przeciwbakteryjnym i przeciwutleniającym, wykorzystywana w syntezie chemicznej oraz w badaniach archeologicznych

Kwas syryngowy występuje m.in. w babce lancetowatej i miodzie z manuki.


kwas gentyzynowy

(1.1) łac. Gentiana – goryczka, rodzaj roślin z rodziny goryczkowatych

ˈkfaz ˌɡɛ̃ntɨzɨ̃ˈnɔvɨ

kwasu gentyzynowego (genitive singular)
kwasowi gentyzynowemu (dative singular)
kwasem gentyzynowym (instrumental singular)
kwasie gentyzynowym (locative singular)
kwasie gentyzynowy (vocative singular)

związek organiczny, pochodna kwasu benzoesowego, występuje w goryczce

W reakcji utleniania kwasu salicylowego nadsiarczanem potasu otrzymuje się kwas gentyzynowy.


hydroksy-

pol. hydroksyl < n.łac. hydrogenium + oxygenium → wodór + tlen

część nazwy związku organicznego w nomenklaturze chemicznej wskazująca na obecność grupy hydroksylowej

Kwas 3-hydroksy-3-metylomasłowy jest przykładem hydroksykwasu.


iperyt

(1.1) franc. ypérite; od nazwy miejscowości Ipra w Belgii (franc. Ypres), niedaleko której pierwszy raz z powodzeniem użyto tej broni

(1.2) pol. iperyt (1.1); od pierwszego i najważniejszego z tej grupy związków

iperytu (genitive singular)
iperytowi (dative singular)
iperytem (instrumental singular)
iperycie (locative singular)
iperycie (vocative singular)
iperyty (nominative plural)
iperytów (genitive plural)
iperytom (dative plural)
iperyty (accusative plural)
iperytami (instrumental plural)
iperytach (locative plural)
iperyty (vocative plural)

Iperyt powoduje powstawanie pęcherzy i trudno gojących się ran.

każdy związek organiczny mający budowę zbliżoną do iperytu (1.1) będący bojowym środkiem trującym i wykazujący podobne do niego działanie parzące i trujące lub też mieszanina takich związków

Wśród iperytów wyróżniamy iperyty siarkowe i iperyty azotowe.


bojowy środek trujący

bɔˈjɔvɨ ˈɕrɔdɛk truˈjɔ̃nt͡sɨ

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q809 (pol)-Poemat-bojowy środek trujący.wav

bojowego środka trującego (genitive singular)
bojowemu środkowi trującemu (dative singular)
bojowym środkiem trującym (instrumental singular)
bojowym środku trującym (locative singular)
bojowy środku trujący (vocative singular)
bojowe środki trujące (nominative plural)
bojowych środków trujących (genitive plural)
bojowym środkom trującym (dative plural)
bojowe środki trujące (accusative plural)
bojowymi środkami trującymi (instrumental plural)
bojowych środkach trujących (locative plural)
bojowe środki trujące (vocative plural)

podstawowy składnik broni chemicznej będący toksycznym związkiem chemicznym, którego właściwości pozwalają na zastosowanie militarne działając śmiertelnie lub szkodliwie na organizmy żywe

Użycie bojowych środków trujących jest zakazane prawem międzynarodowym.


tioeter

tioeteru (genitive singular)
tioeterowi (dative singular)
tioeterem (instrumental singular)
tioeterze (locative singular)
tioeterze (vocative singular)
tioetery (nominative plural)
tioeterów (genitive plural)
tioeterom (dative plural)
tioetery (accusative plural)
tioeterami (instrumental plural)
tioeterach (locative plural)
tioetery (vocative plural)

związek siarkoorganiczny, siarkowy analog eteru, posiadający atom siarki połączony z dwoma atomami węgla

Iperyt siarkowy należy do grupy tioeterów.


sulfid

sulfidu (genitive singular)
sulfidowi (dative singular)
sulfidem (instrumental singular)
sulfidzie (locative singular)
sulfidzie (vocative singular)
sulfidy (nominative plural)
sulfidów (genitive plural)
sulfidom (dative plural)
sulfidy (accusative plural)
sulfidami (instrumental plural)
sulfidach (locative plural)
sulfidy (vocative plural)

Sulfidy są siarkowymi analogami eterów.


związek siarkoorganiczny

ˈzvʲjɔ̃w̃zɛc ˌɕarkɔːrɡãˈɲit͡ʃnɨ

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q809 (pol)-Jest Spoczko-związek siarkoorganiczny.wav

związku siarkoorganicznego (genitive singular)
związkowi siarkoorganicznemu (dative singular)
związkiem siarkoorganicznym (instrumental singular)
związku siarkoorganicznym (locative singular)
związku siarkoorganiczny (vocative singular)
związki siarkoorganiczne (nominative plural)
związków siarkoorganicznych (genitive plural)
związkom siarkoorganicznym (dative plural)
związki siarkoorganiczne (accusative plural)
związkami siarkoorganicznymi (instrumental plural)
związkach siarkoorganicznych (locative plural)
związki siarkoorganiczne (vocative plural)

każdy związek organiczny posiadający wiązanie węgiel–siarka

Związki siarkoorganiczne występują powszechnie w organizmach żywych.


iperyt tlenowy

(1.1) pol. iperyt + tlenowy – obecność atomu tlenu w cząsteczce tego związku chemicznego

iˈpɛrɨt ːlɛ̃ˈnɔvɨ

iperytu tlenowego (genitive singular)
iperytowi tlenowemu (dative singular)
iperytem tlenowym (instrumental singular)
iperycie tlenowym (locative singular)
iperycie tlenowy (vocative singular)

związek siarkoorganiczny z grupy tioeterów będący jednocześnie eterem, parzący bojowy środek trujący z grupy iperytów o zbliżonych do iperytu siarkowego właściwościach chemicznych i toksycznych

Mieszanina iperytu tlenowego z iperytem siarkowym ma oznaczenie „HT”.


iperyt azotowy

(1.1) pol. iperyt + azotowy – poprzez podobieństwo budowy iperytu siarkowego do iperytu azotowego (1.1), w którym zamiast atomu siarki jest atom azotu.

iˈpɛrɨt ˌazɔˈtɔvɨ

iperytu azotowego (genitive singular)
iperytowi azotowemu (dative singular)
iperytem azotowym (instrumental singular)
iperycie azotowym (locative singular)
iperycie azotowy (vocative singular)
iperyty azotowe (nominative plural)
iperytów azotowych (genitive plural)
iperytom azotowym (dative plural)
iperyty azotowe (accusative plural)
iperytami azotowymi (instrumental plural)
iperytach azotowych (locative plural)
iperyty azotowe (vocative plural)

każdy związek organiczny z grupy amin będący azotowym analogiem iperytu siarkowego oraz parzącym bojowym środkiem trującym o właściwościach alkilujących i toksycznych

Pochodne iperytów azotowych są stosowane w leczeniu nowotworów.


gaz musztardowy

(1.1) pol. gaz + musztardowy; „gaz” – iperyt siarkowy, stosowany był w postaci aerozolu; „musztardowy” – z powodu zapachu, choć bardziej przypomina zapach czosnku i chrzanu.

gazu musztardowego (genitive singular)
gazowi musztardowemu (dative singular)
gazem musztardowym (instrumental singular)
gazie musztardowym (locative singular)
gazie musztardowy (vocative singular)

Beczki z gazem musztardowym odkryto w 2009 roku w Bornem Sulinowie.


kwas ruberytrynowy

(1.1) łac. rubia → marzana + pol. erytro- + pol. -owy

kwasu ruberytrynowego (genitive singular)
kwasowi ruberytrynowemu (dative singular)
kwasem ruberytrynowym (instrumental singular)
kwasie ruberytrynowym (locative singular)
kwasie ruberytrynowy (vocative singular)

związek organiczny z grupy glikozydów wyizolowany z korzeni marzany barwierskiej, wykorzystywany do otrzymywania czerwonego barwnika alizaryny

Kwas ruberytrynowy występuje w różnych gatunkach roślin z rodziny marzanowatych.


iperyt siarkowy

(1.1) pol. iperyt + siarkowy – przymiotnik dodany z uwagi na niejednoznaczność nazwy „iperyt”.

(1.2) pol. iperyt siarkowy (1.1) – pierwszy i najważniejszy z tej grupy związków.

iˈpɛrɨtʲ ɕarˈkɔvɨ

iperytu siarkowego (genitive singular)
iperytowi siarkowemu (dative singular)
iperytem siarkowym (instrumental singular)
iperycie siarkowym (locative singular)
iperycie siarkowy (vocative singular)
iperytu siarkowego (genitive singular)
iperytowi siarkowemu (dative singular)
iperytem siarkowym (instrumental singular)
iperycie siarkowym (locative singular)
iperycie siarkowy (vocative singular)
iperyty siarkowe (nominative plural)
iperytów siarkowych (genitive plural)
iperytom siarkowym (dative plural)
iperyty siarkowe (accusative plural)
iperytami siarkowymi (instrumental plural)
iperytach siarkowych (locative plural)
iperyty siarkowe (vocative plural)

związek siarkoorganiczny z grupy tioeterów stosowany jako parzący bojowy środek trujący, gęsta, oleista ciecz o działaniu silnie trującym, po raz pierwszy zastosowany z powodzeniem w 1917 roku pod Iprą w Belgii

Iperyt siarkowy stosowany był przez Irak w 1988 roku przeciwko kurdyjskiej ludności cywilnej.

każdy związek siarkoorganiczny o budowie zbliżonej do iperytu siarkowego (1.1) będący parzącym bojowym środkiem trującym i wykazujący podobne do niego działanie parzące i trujące lub też mieszanina takich związków

Iperyty siarkowe były czasem mieszane z innymi związkami w celu poprawy ich właściwości.


iperyt bromowy

(1.1) pol. iperyt + bromowy – obecność dwóch atomów bromu w odróżnieniu od iperytu siarkowego zawierającego dwa atomy chloru.

iˈpɛrɨd brɔ̃ˈmɔvɨ

iperytu bromowego (genitive singular)
iperytowi bromowemu (dative singular)
iperytem bromowym (instrumental singular)
iperycie bromowym (locative singular)
iperycie bromowy (vocative singular)

związek siarkoorganiczny z grupy tioeterów, bromowy analog iperytu siarkowego, parzący bojowy środek trujący stosowany bez powodzenia w czasie I wojny światowej

Pierwszy atak z użyciem iperytu bromowego nie powiódł się z powodu niskiej temperatury.


oksym fosgenu

(1.1) pol. oksym + fosgen – częściowe podobieństwo strukturalne tego oksymu do fosgenu oraz znaczne podobieństwo w działaniu toksycznym.

ˈɔksɨ̃m fɔzˈɡɛ̃nu

oksymu fosgenu (genitive singular)
oksymowi fosgenu (dative singular)
oksymem fosgenu (instrumental singular)
oksymie fosgenu (locative singular)
oksymie fosgenu (vocative singular)

związek organiczny z grupy oksymów, parzący i duszący bojowy środek trujący również o działaniu drażniącym

Według niektórych źródeł, oksym fosgenu mógł być stosowany przez ZSRR w czasie radzieckiej interwencji w Afganistanie.


chloro-

przed samogłoską, głównie w nazwach zwyczajowych, stosowany jest czasem przedrostek „chlor-”, natomiast w nazwach systematycznych stosowany jest jedynie przedrostek chloro-

zobacz też: fluoro- • fluorydo- • bromo- • bromido- • jodo- • jodydo-

pierwszy człon nazwy związku chemicznego, wskazujący na obecność atomu chloru w cząsteczce


mifepriston

mifepristonu (genitive singular)
mifepristonowi (dative singular)
mifepristonem (instrumental singular)
mifepristonie (locative singular)
mifepristonie (vocative singular)

związek organiczny z grupy steroidów, pochodna noretysteronu, antagonista receptoru progesteronowego o działaniu poronnym w czasie pierwszych dwóch trymestrów ciąży

Do działań niepożądanych mifepristonu należą bóle brzucha, skurcze macicy i krwawienie z dróg rodnych.


cyklofosfamid

(1.1) łac. cyclophosphamidum – międzynarodowa nazwa niezastrzeżona (INN)

cyklofosfamidu (genitive singular)
cyklofosfamidowi (dative singular)
cyklofosfamidem (instrumental singular)
cyklofosfamidzie (locative singular)
cyklofosfamidzie (vocative singular)

związek organiczny, pochodna iperytu azotowego, lek alkilujący stosowany w leczeniu nowotworów

Wskazaniami do stosowania cyklofosfamidu są m.in. ostre białaczki i mięsaki.


dializacyjny

dializacyjna (nominative singular feminine)
dializacyjne (nominative singular neuter)
dializacyjni (nominative plural masculine)
dializacyjne (nominative plural nonvirile)
dializacyjnego (genitive singular masculine animate inanimate)
dializacyjnej (genitive singular feminine)
dializacyjnego (genitive singular neuter)
dializacyjnych (genitive plural masculine nonvirile)
dializacyjnemu (dative singular masculine animate inanimate)
dializacyjnej (dative singular feminine)
dializacyjnemu (dative singular neuter)
dializacyjnym (dative plural masculine nonvirile)
dializacyjnego (accusative singular masculine animate)
dializacyjną (accusative singular feminine)
dializacyjne (accusative singular neuter)
dializacyjnych (accusative plural masculine)
dializacyjne (accusative plural nonvirile)
dializacyjnym (instrumental singular masculine animate inanimate)
dializacyjną (instrumental singular feminine)
dializacyjnym (instrumental singular neuter)
dializacyjnymi (instrumental plural masculine nonvirile)
dializacyjnym (locative singular masculine animate inanimate)
dializacyjnej (locative singular feminine)
dializacyjnym (locative singular neuter)
dializacyjnych (locative plural masculine nonvirile)
dializacyjna (vocative singular feminine)
dializacyjne (vocative singular neuter)
dializacyjni (vocative plural masculine)
dializacyjne (vocative plural nonvirile)
nie stopniuje się

mający związek z dializą - rozdzielaniem substancji


chlormetyna

łac. chlormethinum – międzynarodowa nazwa niezastrzeżona (INN)

chlormetyny (genitive singular)
chlormetynie (dative singular)
chlormetynę (accusative singular)
chlormetyną (instrumental singular)
chlormetynie (locative singular)
chlormetyno (vocative singular)

zobacz też: trichlorometyna

toksyczny związek organiczny, parzący bojowy środek trujący z grupy iperytów azotowych, pierwszy lek przeciwnowotworowy stosowany od lat 40. XX wieku, obecnie praktycznie nieużywany w medycynie

Pochodne chlormetyny, m.in. cyklofosfamid i ifosfamid, stosowane są w leczeniu nowotworów.


klomifen

(1.1) łac. clomifenum – międzynarodowa nazwa niezastrzeżona (INN)

klɔ̃ˈmʲifɛ̃n

stosowanie / dawkowanie klomifenu • zalecać / zalecić / podawać / podać / dawkować / przedawkować / stosować / zastosować / przyjmować / przyjąć / zażywać / zażyć klomifen • dawka klomifenu • leczenie / terapia / kuracja klomifenem • przepisywać / przepisać / zalecać / zalecić / zaordynować klomifen • recepta na klomifen • przeciwwskazania do stosowania klomifenu • interakcja z klomifenem • reakcja / uczulenie / alergia / tolerancja na klomifen • skuteczność / działanie klomifenu

klomifenu (genitive singular)
klomifenowi (dative singular)
klomifenem (instrumental singular)
klomifenie (locative singular)
klomifenie (vocative singular)

związek organiczny, lek hormonalny blokujący działanie estrogenów, stosowany w leczeniu bezpłodności wynikłej z zaburzeń jajeczkowania

W czasie ciąży nie powinno stosować się klomifenu.


aromatyczny

ˌarɔ̃maˈtɨt͡ʃnɨ

aromatyczna (nominative singular feminine)
aromatyczne (nominative singular neuter)
aromatyczni (nominative plural masculine)
aromatyczne (nominative plural nonvirile)
aromatycznego (genitive singular masculine animate inanimate)
aromatycznej (genitive singular feminine)
aromatycznego (genitive singular neuter)
aromatycznych (genitive plural masculine nonvirile)
aromatycznemu (dative singular masculine animate inanimate)
aromatycznej (dative singular feminine)
aromatycznemu (dative singular neuter)
aromatycznym (dative plural masculine nonvirile)
aromatycznego (accusative singular masculine animate)
aromatyczną (accusative singular feminine)
aromatyczne (accusative singular neuter)
aromatycznych (accusative plural masculine)
aromatyczne (accusative plural nonvirile)
aromatycznym (instrumental singular masculine animate inanimate)
aromatyczną (instrumental singular feminine)
aromatycznym (instrumental singular neuter)
aromatycznymi (instrumental plural masculine nonvirile)
aromatycznym (locative singular masculine animate inanimate)
aromatycznej (locative singular feminine)
aromatycznym (locative singular neuter)
aromatycznych (locative plural masculine nonvirile)
aromatyczna (vocative singular feminine)
aromatyczne (vocative singular neuter)
aromatyczni (vocative plural masculine)
aromatyczne (vocative plural nonvirile)
nie stopniuje się

o cyklicznych węglowodorach: taki, w którym istnieje sprzężone wiązanie wielokrotne, czyli zamknięty układ naprzemiennie położonych wiązań podwójnych i pojedynczych między atomami węgla

Benzen to najprostszy obojętny węglowodór aromatyczny.