konsonantyczny

ˌkɔ̃w̃sɔ̃nãnˈtɨt͡ʃnɨ

konsonantyczna (nominative singular feminine)
konsonantyczne (nominative singular neuter)
konsonantyczni (nominative plural masculine)
konsonantyczne (nominative plural nonvirile)
konsonantycznego (genitive singular masculine animate inanimate)
konsonantycznej (genitive singular feminine)
konsonantycznego (genitive singular neuter)
konsonantycznych (genitive plural masculine nonvirile)
konsonantycznemu (dative singular masculine animate inanimate)
konsonantycznej (dative singular feminine)
konsonantycznemu (dative singular neuter)
konsonantycznym (dative plural masculine nonvirile)
konsonantycznego (accusative singular masculine animate)
konsonantyczną (accusative singular feminine)
konsonantyczne (accusative singular neuter)
konsonantycznych (accusative plural masculine)
konsonantyczne (accusative plural nonvirile)
konsonantycznym (instrumental singular masculine animate inanimate)
konsonantyczną (instrumental singular feminine)
konsonantycznym (instrumental singular neuter)
konsonantycznymi (instrumental plural masculine nonvirile)
konsonantycznym (locative singular masculine animate inanimate)
konsonantycznej (locative singular feminine)
konsonantycznym (locative singular neuter)
konsonantycznych (locative plural masculine nonvirile)
konsonantyczna (vocative singular feminine)
konsonantyczne (vocative singular neuter)
konsonantyczni (vocative plural masculine)
konsonantyczne (vocative plural nonvirile)

związany z konsonantem, dotyczący konsonantu


kananejski

język należący do grupy językowej w obrębie języków semickich, obejmującej języki używane w Kanaanie i Kartaginie


hiponimia

gr. ὑπό + ὄνυμα (hypo + ónoma) → pod + imię

hiponimii (genitive singular)
hiponimii (dative singular)
hiponimię (accusative singular)
hiponimią (instrumental singular)
hiponimii (locative singular)
hiponimio (vocative singular)
hiponimie (nominative plural)
hiponimii (genitive plural)
hiponimij (genitive plural obsolete)
hiponimiom (dative plural)
hiponimie (accusative plural)
hiponimiami (instrumental plural)
hiponimiach (locative plural)
hiponimie (vocative plural)

relacja między wyrazem o treści bardzo szczegółowej i zakresie węższym a wyrazem o treści bardziej ogólnej i szerszym zakresie

Semantyczna podrzędność jednego leksemu względem drugiego nazywamy hiponimią.


cyrkumfiks

cyrkumfiksy (nominative plural)
cyrkumfiksu (genitive singular)
cyrkumfiksów (genitive plural)
cyrkumfiksowi (dative singular)
cyrkumfiksom (dative plural)
cyrkumfiksy (accusative plural)
cyrkumfiksem (instrumental singular)
cyrkumfiksami (instrumental plural)
cyrkumfiksie (locative singular)
cyrkumfiksach (locative plural)
cyrkumfiksie (vocative singular)
cyrkumfiksy (vocative plural)


abakański

abakãĩ ̯sʹḱi

makrojęzyk z podgrupy północno-wschodniej (syberyjskiej) albo - według innej klasyfikacji - północnej (a dawniej wschodniej) języków tureckich, używany nad rzeką Abakan w Kraju Krasnojarskim


semicki

pol. Semita + -ski; od biblijnego Sema, będącego legendarnym protoplastą Semitów.

semickiego (genitive singular)
semickiemu (dative singular)
semickim (instrumental singular)
semickim (locative singular)

język z rodziny języków afroazjatyckich wywodzący się z języka prasemickiego

Współcześnie do najważniejszych języków rodziny semickiej zaliczają się: język amharski, arabski, hebrajski, maltański i tigrinia.


malajski

malajskiego (genitive singular)
malajskiemu (dative singular)
malajskim (instrumental singular)
malajskim (locative singular)


gniazdować

ɟɲazˈdɔvat͡ɕ

gniazduję (singular first-person present)
gniazdujesz (singular second-person present)
gniazduje (singular third-person present)
gniazdujemy (plural first-person present)
gniazdujecie (plural second-person present)
gniazdują (plural third-person present)
gniazdowałem (singular first-person past masculine)
gniazdowałeś (singular second-person past masculine)
gniazdował (singular third-person past masculine)
gniazdowaliśmy (plural first-person past masculine)
gniazdowaliście (plural second-person past masculine)
gniazdowali (plural third-person past masculine)
gniazdowałam (singular first-person past feminine)
gniazdowałaś (singular second-person past feminine)
gniazdowała (singular third-person past feminine)
gniazdowałyśmy (plural first-person past feminine neuter)
gniazdowałyście (plural second-person past feminine neuter)
gniazdowały (plural third-person past feminine neuter)
gniazdowałom (singular first-person past neuter potential rare)
gniazdowałoś (singular second-person past neuter potential rare)
gniazdowało (singular third-person past neuter)
niech gniazduję (singular first-person imperative)
gniazduj (singular second-person imperative)
niech gniazduje (singular third-person imperative)
gniazdujmy (plural first-person imperative)
gniazdujcie (plural second-person imperative)
niech gniazdują (plural third-person imperative)
będę gniazdował (singular first-person future masculine)
będę gniazdować (singular first-person future masculine)
będziesz gniazdował (singular second-person future masculine)
będziesz gniazdować (singular second-person future masculine)
będzie gniazdował (singular third-person future masculine)
będzie gniazdować (singular third-person future masculine)
będziemy gniazdowali (plural first-person future masculine)
będziemy gniazdować (plural first-person future masculine)
będziecie gniazdowali (plural second-person future masculine)
będziecie gniazdować (plural second-person future masculine)
będą gniazdowali (plural third-person future masculine)
będą gniazdować (plural third-person future masculine)
będę gniazdowała (singular first-person future feminine)
będę gniazdować (singular first-person future feminine)
będziesz gniazdowała (singular second-person future feminine)
będziesz gniazdować (singular second-person future feminine)
będzie gniazdowała (singular third-person future feminine)
będzie gniazdować (singular third-person future feminine)
będziemy gniazdowały (plural first-person future feminine neuter)
będziemy gniazdować (plural first-person future feminine neuter)
będziecie gniazdowały (plural second-person future feminine neuter)
będziecie gniazdować (plural second-person future feminine neuter)
będą gniazdowały (plural third-person future feminine neuter)
będą gniazdować (plural third-person future feminine neuter)
będę gniazdowało (singular first-person future neuter potential rare)
będę gniazdować (singular first-person future neuter potential rare)
będziesz gniazdowało (singular second-person future neuter potential rare)
będziesz gniazdować (singular second-person future neuter potential rare)
będzie gniazdowało (singular third-person future neuter)
będzie gniazdować (singular third-person future neuter)
gniazdowałem był (singular first-person pluperfect masculine)
gniazdowałeś był (singular second-person pluperfect masculine)
gniazdował był (singular third-person pluperfect masculine)
gniazdowaliśmy byli (plural first-person pluperfect masculine)
gniazdowaliście byli (plural second-person pluperfect masculine)
gniazdowali byli (plural third-person pluperfect masculine)
gniazdowałam była (singular first-person pluperfect feminine)
gniazdowałaś była (singular second-person pluperfect feminine)
gniazdowała była (singular third-person pluperfect feminine)
gniazdowałyśmy były (plural first-person pluperfect feminine neuter)
gniazdowałyście były (plural second-person pluperfect feminine neuter)
gniazdowały były (plural third-person pluperfect feminine neuter)
gniazdowałom było (singular first-person pluperfect neuter potential rare)
gniazdowałoś było (singular second-person pluperfect neuter potential rare)
gniazdowało było (singular third-person pluperfect neuter)
gniazdowano (singular plural first-person second-person third-person impersonal past)
gniazdowałbym (singular first-person conditional masculine)
byłbym gniazdował (singular first-person conditional masculine)
gniazdowałbyś (singular second-person conditional masculine)
byłbyś gniazdował (singular second-person conditional masculine)
gniazdowałby (singular third-person conditional masculine)
byłby gniazdował (singular third-person conditional masculine)
gniazdowalibyśmy (plural first-person conditional masculine)
bylibyśmy gniazdowali (plural first-person conditional masculine)
gniazdowalibyście (plural second-person conditional masculine)
bylibyście gniazdowali (plural second-person conditional masculine)
gniazdowaliby (plural third-person conditional masculine)
byliby gniazdowali (plural third-person conditional masculine)
gniazdowałabym (singular first-person conditional feminine)
byłabym gniazdowała (singular first-person conditional feminine)
gniazdowałabyś (singular second-person conditional feminine)
byłabyś gniazdowała (singular second-person conditional feminine)
gniazdowałaby (singular third-person conditional feminine)
byłaby gniazdowała (singular third-person conditional feminine)
gniazdowałybyśmy (plural first-person conditional feminine neuter)
byłybyśmy gniazdowały (plural first-person conditional feminine neuter)
gniazdowałybyście (plural second-person conditional feminine neuter)
byłybyście gniazdowały (plural second-person conditional feminine neuter)
gniazdowałyby (plural third-person conditional feminine neuter)
byłyby gniazdowały (plural third-person conditional feminine neuter)
gniazdowałobym (singular first-person conditional neuter potential rare)
byłobym gniazdowało (singular first-person conditional neuter potential rare)
gniazdowałobyś (singular second-person conditional neuter potential rare)
byłobyś gniazdowało (singular second-person conditional neuter potential rare)
gniazdowałoby (singular third-person conditional neuter)
byłoby gniazdowało (singular third-person conditional neuter)
gniazdujący (singular plural first-person second-person third-person active participle masculine)
niegniazdujący (singular plural first-person second-person third-person active participle masculine)
gniazdująca (singular first-person second-person third-person active participle feminine)
niegniazdująca (singular first-person second-person third-person active participle feminine)
gniazdujące (plural first-person second-person third-person active participle feminine neuter)
niegniazdujące (plural first-person second-person third-person active participle feminine neuter)
gniazdujące (singular first-person second-person third-person active participle neuter)
niegniazdujące (singular first-person second-person third-person active participle neuter)
gniazdując (singular plural first-person second-person third-person contemporary adverbial participle)
nie gniazdując (singular plural first-person second-person third-person contemporary adverbial participle)
gniazdowanie (singular plural first-person second-person third-person gerund)
niegniazdowanie (singular plural first-person second-person third-person gerund)

układać w słowniku wyrazy w grupy na podstawie ich motywacji słowotwórczej lub pokrewieństwa etymologicznego


proteza

protezy (genitive singular)
protezie (dative singular)
protezę (accusative singular)
protezą (instrumental singular)
protezie (locative singular)
protezo (vocative singular)
protezy (nominative plural)
protez (genitive plural)
protezom (dative plural)
protezy (accusative plural)
protezami (instrumental plural)
protezach (locative plural)
protezy (vocative plural)

element protetyczny w artykulacji wyrazu


nasada

zespół narządów mowy obejmujący jamę ustną, gardło i jamę nosową


haplologia

haplologii (genitive singular)
haplologii (dative singular)
haplologię (accusative singular)
haplologią (instrumental singular)
haplologii (locative singular)
haplologio (vocative singular)

zjawisko fonetyczne polegające na skróceniu wyrazu przez usunięcie jednej z sylab bezpośrednio po sobie następujących, jednakowych lub o jednakowym spółgłoskowym nagłosie


wspólnorodzajowy

wspólnorodzajowa (nominative singular feminine)
wspólnorodzajowe (nominative singular neuter)
wspólnorodzajowi (nominative plural masculine)
wspólnorodzajowe (nominative plural nonvirile)
wspólnorodzajowego (genitive singular masculine animate inanimate)
wspólnorodzajowej (genitive singular feminine)
wspólnorodzajowego (genitive singular neuter)
wspólnorodzajowych (genitive plural masculine nonvirile)
wspólnorodzajowemu (dative singular masculine animate inanimate)
wspólnorodzajowej (dative singular feminine)
wspólnorodzajowemu (dative singular neuter)
wspólnorodzajowym (dative plural masculine nonvirile)
wspólnorodzajowego (accusative singular masculine animate)
wspólnorodzajową (accusative singular feminine)
wspólnorodzajowe (accusative singular neuter)
wspólnorodzajowych (accusative plural masculine)
wspólnorodzajowe (accusative plural nonvirile)
wspólnorodzajowym (instrumental singular masculine animate inanimate)
wspólnorodzajową (instrumental singular feminine)
wspólnorodzajowym (instrumental singular neuter)
wspólnorodzajowymi (instrumental plural masculine nonvirile)
wspólnorodzajowym (locative singular masculine animate inanimate)
wspólnorodzajowej (locative singular feminine)
wspólnorodzajowym (locative singular neuter)
wspólnorodzajowych (locative plural masculine nonvirile)
wspólnorodzajowa (vocative singular feminine)
wspólnorodzajowe (vocative singular neuter)
wspólnorodzajowi (vocative plural masculine)
wspólnorodzajowe (vocative plural nonvirile)

o rzeczowniku mogący być używany w dwóch rodzajach gramatycznych i odmieniany tak samo w każdym z nich

Rzeczownikami wspólnorodzajowymi są np. beksa, gaduła, oferma czy niedołęga – każdy z nich można poprzedzić zarówno słowem ten, jak i ta, a przy tym zawsze odmienia się tak samo.

Rzeczowniki wspólnorodzajowe różnią się od dwurodzajowych tym, że odmieniają się tak samo niezależnie w jakim rodzaju się ich użyje, np. poprzedzając zaimkiem ten czy ta (D. tego gapy – tej gapy, C. temu gapie – tej gapie itp.). W rzeczownikach dwurodzajowych odmiana jest inna (D. tego świadka – tej świadek, C. temu świadkowi – tej świadek).


antylogia

gr. ἀντιλογία < gr. ἀντί + λόγος → przeciw + mowa

antylogii (genitive singular)
antylogii (dative singular)
antylogię (accusative singular)
antylogią (instrumental singular)
antylogii (locative singular)
antylogio (vocative singular)
antylogie (nominative plural)
antylogii (genitive plural)
antylogiom (dative plural)
antylogie (accusative plural)
antylogiami (instrumental plural)
antylogiach (locative plural)
antylogie (vocative plural)


standardowy

mieszczący się w normach mowy ogólnonarodowej


judeo-arabski

grupa wielu języków/dialektów, dawniej używanych przez Żydów zamieszkałych w państwach arabskich

w średniowieczu określenie klasycznego języka arabskiego zapisywanego alfabetem hebrajskim


mowa zależna

mowy zależnej (genitive singular)
mowie zależnej (dative singular)
mowę zależną (accusative singular)
mową zależną (instrumental singular)
mowie zależnej (locative singular)
mowo zależna (vocative singular)

przytoczenie czyichś słów w formie zdania podrzędnego podporządkowane narracji


mowa niezależna

ˈmɔva ˌɲɛzaˈlɛʒna

mowy niezależnej (genitive singular)
mowie niezależnej (dative singular)
mowę niezależną (accusative singular)
mową niezależną (instrumental singular)
mowie niezależnej (locative singular)
mowo niezależna (vocative singular)

dosłowne przytoczenie czyichś słów wyodrębnione z narracji cudzysłowem lub myślnikiem


paronim

(1.1) franc. paronyme < gr. παρώνυμον < gr. παρά + όνυμα → obok, mimo + imię

paronimu (genitive singular)
paronimowi (dative singular)
paronimem (instrumental singular)
paronimie (locative singular)
paronimie (vocative singular)
paronimy (nominative plural)
paronimów (genitive plural)
paronimom (dative plural)
paronimy (accusative plural)
paronimami (instrumental plural)
paronimach (locative plural)
paronimy (vocative plural)

wyraz kojarzący się z innym ze względu na podobieństwo brzmienia, ale odmienny pod względem znaczeniowym


fonologia

ˌfɔ̃nɔˈlɔɟja

fonologii (genitive singular)
fonologii (dative singular)
fonologię (accusative singular)
fonologią (instrumental singular)
fonologii (locative singular)
fonologio (vocative singular)
fonologie (potential rare nominative plural)
fonologii / przest. fonologij (potential rare genitive plural)
fonologiom (potential rare dative plural)
fonologie (potential rare accusative plural)
fonologiami (potential rare instrumental plural)
fonologiach (potential rare locative plural)
fonologie (potential rare vocative plural)

nauka o fonemach i relacjach między nimi


zoonim

zoonimu (genitive singular)
zoonimowi (dative singular)
zoonimem (instrumental singular)
zoonimie (locative singular)
zoonimie (vocative singular)
zoonimy (nominative plural)
zoonimów (genitive plural)
zoonimom (dative plural)
zoonimy (accusative plural)
zoonimami (instrumental plural)
zoonimach (locative plural)
zoonimy (vocative plural)

nazwa własna nadawana zwierzętom, najczęściej domowym

por. fitonim • geonim • ideonim • toponim • chrematonim • hiperonim • eponim


inkorporacja

inkorporacji (genitive singular)
inkorporacji (dative singular)
inkorporację (accusative singular)
inkorporacją (instrumental singular)
inkorporacji (locative singular)
inkorporacjo (vocative singular)
inkorporacje (nominative plural)
inkorporacji (genitive plural)
inkorporacyj (genitive plural obsolete)
inkorporacjom (dative plural)
inkorporacje (accusative plural)
inkorporacjami (instrumental plural)
inkorporacjach (locative plural)
inkorporacje (vocative plural)

zjawisko włączania do orzeczenia dopełnieniowych określeń zaimkowych lub rzeczownikowych


orzecznik

nieczasownikowa część orzeczenia imiennego


orzeczenie proste

ˌɔʒɛˈt͡ʃɛ̃ɲɛ ˈprɔstɛ

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q809 (pol)-Jest Spoczko-orzeczenie proste.wav

orzeczenie wyrażone za pomocą jednowyrazowych form osobowych czasowników łączących się bezpośrednio z podmiotem


przycisk

przycisku (genitive singular)
przyciskowi (dative singular)
przyciskiem (instrumental singular)
przycisku (locative singular)
przycisku (vocative singular)
przyciski (nominative plural)
przycisków (genitive plural)
przyciskom (dative plural)
przyciski (accusative plural)
przyciskami (instrumental plural)
przyciskach (locative plural)
przyciski (vocative plural)


andaluzyjski

dialekt andaluzyjski języka hiszpańskiego


metafora

gr. μεταφορά < gr. μεταφέρω < gr. μετά + φέρω

metafory (genitive singular)
metaforze (dative singular)
metaforę (accusative singular)
metaforą (instrumental singular)
metaforze (locative singular)
metaforo (vocative singular)
metafory (nominative plural)
metafor (genitive plural)
metaforom (dative plural)
metafory (accusative plural)
metaforami (instrumental plural)
metaforach (locative plural)
metafory (vocative plural)

środek stylistyczny polegający na zestawieniu obcych sobie znaczeniowo wyrazów w celu uzyskania nowego, przenośnego znaczenia


masajski

masajskiego (genitive singular)
masajskiemu (dative singular)
masajskiego (accusative singular)
masajskim (instrumental singular)
masajskim (locative singular)

Misjonarka nigdy nie opanowała dobrze masajskiego.


czechizm

zobacz też: Indeks:Polski - Językoznawstwo


asyndeton

gr. ἀσύνδετον (asýndeton), rodzaj nijaki przymiotnika gr. ἀσύνδετος (asýndetos, → niepołączony, niezwiązany)

ˌasɨ̃nˈdɛtɔ̃n

asyndetony (nominative plural)
asyndetonu (genitive singular)
asyndetonów (genitive plural)
asyndetonowi (dative singular)
asyndetonom (dative plural)
asyndetony (accusative plural)
asyndetonem (instrumental singular)
asyndetonami (instrumental plural)
asyndetonie (locative singular)
asyndetonach (locative plural)
asyndetonie (vocative singular)
asyndetony (vocative plural)

figura retoryczna polegająca na łączeniu wyrazów bez spójnika


aragoński

ˌaraˈɡɔ̃j̃sʲci

aragõĩ ̯sʹḱi


fonetyka

fonetyki (genitive singular)
fonetyce (dative singular)
fonetykę (accusative singular)
fonetyką (instrumental singular)
fonetyce (locative singular)
fonetyko (vocative singular)
fonetyki (potential rare nominative plural)
fonetyk (potential rare genitive plural)
fonetykom (potential rare dative plural)
fonetyki (potential rare accusative plural)
fonetykami (potential rare instrumental plural)
fonetykach (potential rare locative plural)
fonetyki (potential rare vocative plural)

nauka zajmująca się opisywaniem głosek danego języka

Po chrystologii mieliśmy jeszcze wykład z fonetyki pastoralnej.

Liczba mnoga w tabeli odmiany została podana za Słownikiem gramatycznym języka polskiego. Inne słowniki (np.: Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego, Uniwersalny słownik języka polskiego) odnotowują, że rzeczownik ten nie tworzy liczby mnogiej.


logogram

logogramu (genitive singular)
logogramowi (dative singular)
logogramem (instrumental singular)
logogramie (locative singular)
logogramie (vocative singular)
logogramy (nominative plural)
logogramów (genitive plural)
logogramom (dative plural)
logogramy (accusative plural)
logogramami (instrumental plural)
logogramach (locative plural)
logogramy (vocative plural)

znak lub symbol reprezentujący słowo bądź wyrażenie


pali

martwy język średnioindyjski z grupy indoaryjskiej języków indoeuropejskich, mający duże podobieństwo do języka wedyjskiego i sanskrytu klasycznego, jeden z prakrytów używany w tekstach buddyjskich


syntagma

syntagmy (genitive singular)
syntagmie (dative singular)
syntagmę (accusative singular)
syntagmą (instrumental singular)
syntagmie (locative singular)
syntagmo (vocative singular)
syntagmy (nominative plural)
syntagm (genitive plural)
syntagmom (dative plural)
syntagmy (accusative plural)
syntagmami (instrumental plural)
syntagmach (locative plural)
syntagmy (vocative plural)

grupa powiązanych gramatycznie i syntaktycznie słów, które mogą stanowić część zdania, np. podmiot, przydawkę, orzeczenie albo samodzielnie tworzą zdania bądź równoważniki zdań


akceptowalny

akceptowalna (nominative singular feminine)
akceptowalne (nominative singular neuter)
akceptowalni (nominative plural masculine)
akceptowalne (nominative plural nonvirile)
akceptowalnego (genitive singular masculine animate inanimate)
akceptowalnej (genitive singular feminine)
akceptowalnego (genitive singular neuter)
akceptowalnych (genitive plural masculine nonvirile)
akceptowalnemu (dative singular masculine animate inanimate)
akceptowalnej (dative singular feminine)
akceptowalnemu (dative singular neuter)
akceptowalnym (dative plural masculine nonvirile)
akceptowalnego (accusative singular masculine animate)
akceptowalną (accusative singular feminine)
akceptowalne (accusative singular neuter)
akceptowalnych (accusative plural masculine)
akceptowalne (accusative plural nonvirile)
akceptowalnym (instrumental singular masculine animate inanimate)
akceptowalną (instrumental singular feminine)
akceptowalnym (instrumental singular neuter)
akceptowalnymi (instrumental plural masculine nonvirile)
akceptowalnym (locative singular masculine animate inanimate)
akceptowalnej (locative singular feminine)
akceptowalnym (locative singular neuter)
akceptowalnych (locative plural masculine nonvirile)
akceptowalna (vocative singular feminine)
akceptowalne (vocative singular neuter)
akceptowalni (vocative plural masculine)
akceptowalne (vocative plural nonvirile)

zgodny z poczuciem językowym, gramatyczny i sensowny


hydronimia

ˌxɨdrɔ̃ˈɲĩmʲja

χydrõńĩmʹi ̯a

dział onomastyki obejmujący badanie nazw obiektów wodnych


dari

używany w Afganistanie język z grupy irańskiej języków indoeuropejskich, traktowany niekiedy jako dialekt języka perskiego


bantu

rodzina języków afrykańskich, którymi posługują się plemiona bantu (1.1)

Pochodzenie języków bantu od wspólnego prajęzyka nie jest dziś w zasadzie przez nikogo podważane

Hasło „Języki bantu” w polskiej Wikipedii


ladino

język żydowski powstały jako dialekt języka hiszpańskiego po wygnaniu Żydów sefardyjskich z Półwyspu Iberyjskiego w latach 1492–1497, obecnie zapisywany głównie alfabetem łacińskim


proza

prozy (nominative plural)
prozy (genitive singular)
próz (genitive plural)
prozie (dative singular)
prozom (dative plural)
prozę (accusative singular)
prozy (accusative plural)
prozą (instrumental singular)
prozami (instrumental plural)
prozie (locative singular)
prozach (locative plural)
prozo (vocative singular)
prozy (vocative plural)

mowa niewiązana, bez stałych jednostek rytmicznych ani podziału na wersy


siglum

łac. siglum < łac. sigillum < łac. signum

sigla (nominative plural)
siglów (genitive plural)
siglom (dative plural)
sigla (accusative plural)
siglami (instrumental plural)
siglach (locative plural)
sigla (vocative plural)

Profesor kazał nam się też nauczyć siglów używanych w literaturze przedmiotowej.


homonim

franc. homonyme < gr. ὁμώνυμος (homónymos) → noszący to samo imię

homonimy (nominative plural)
homonimu (genitive singular)
homonimów (genitive plural)
homonimowi (dative singular)
homonimom (dative plural)
homonimy (accusative plural)
homonimem (instrumental singular)
homonimami (instrumental plural)
homonimie (locative singular)
homonimach (locative plural)
homonimie (vocative singular)
homonimy (vocative plural)

wyraz o identycznym brzmieniu z innym wyrazem, ale o odmiennym znaczeniu (niekiedy też pisowni) i zwykle innym pochodzeniu

Wyrazy „barón” i „varón” są homonimami.

zobacz też: akronim • ananim • chrematonim • egzonim • eponim • etnonim • fitonim • geonim • homonim • kryptonim • paronim • pseudonim • toponim • synonim • antonim • hiperonim • hiponim • holonim • meronim


po turecku

(mówiący, porozumiewający się, napisany) w języku tureckim

Oni rozmawiają po turecku.


zębowy

zębowa (nominative singular feminine)
zębowe (nominative singular neuter)
zębowi (nominative plural masculine)
zębowe (nominative plural nonvirile)
zębowego (genitive singular masculine animate inanimate)
zębowej (genitive singular feminine)
zębowego (genitive singular neuter)
zębowych (genitive plural masculine nonvirile)
zębowemu (dative singular masculine animate inanimate)
zębowej (dative singular feminine)
zębowemu (dative singular neuter)
zębowym (dative plural masculine nonvirile)
zębowego (accusative singular masculine animate)
zębową (accusative singular feminine)
zębowe (accusative singular neuter)
zębowych (accusative plural masculine)
zębowe (accusative plural nonvirile)
zębowym (instrumental singular masculine animate inanimate)
zębową (instrumental singular feminine)
zębowym (instrumental singular neuter)
zębowymi (instrumental plural masculine nonvirile)
zębowym (locative singular masculine animate inanimate)
zębowej (locative singular feminine)
zębowym (locative singular neuter)
zębowych (locative plural masculine nonvirile)
zębowa (vocative singular feminine)
zębowe (vocative singular neuter)
zębowi (vocative plural masculine)
zębowe (vocative plural nonvirile)

wydawany, gdy język dotyka (górnych) zębów


alef

alefa (genitive singular)
alefu (genitive singular)
alefowi (dative singular)
alefem (instrumental singular)
alefie (locative singular)
alefie (vocative singular)
alefy (nominative plural)
alefów (genitive plural)
alefom (dative plural)
alefy (accusative plural)
alefami (instrumental plural)
alefach (locative plural)
alefy (vocative plural)

pierwsza litera alfabetów semickich: m.in. fenickiego, aramejskiego, arabskiego (ا), hebrajskiego (א), syryjskiego (ܐ)

W mistycznych nurtach judaizmu graficzna forma alef symbolizuje nieskończoność oraz Boga, a także jedność


epitet

łac. epitheton < gr. ἐπίθετον → przydawka

epitetu (genitive singular)
epitetowi (dative singular)
epitetem (instrumental singular)
epitecie (locative singular)
epitecie (vocative singular)
epitety (nominative plural)
epitetów (genitive plural)
epitetom (dative plural)
epitety (accusative plural)
epitetami (instrumental plural)
epitetach (locative plural)
epitety (vocative plural)

Ten rodzaj epitetu występował przede wszystkim w poezji antycznej i epopejach


interpunkcja

interpunkcji (genitive singular)
interpunkcji (dative singular)
interpunkcję (accusative singular)
interpunkcją (instrumental singular)
interpunkcji (locative singular)
interpunkcjo (vocative singular)


italianizm

wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka włoskiego


hungaryzm

wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka węgierskiego


głoska

głoski (nominative plural)
głoski (genitive singular)
głosek (genitive plural)
głosce (dative singular)
głoskom (dative plural)
głoskę (accusative singular)
głoski (accusative plural)
głoską (instrumental singular)
głoskami (instrumental plural)
głosce (locative singular)
głoskach (locative plural)
głosko (vocative singular)
głoski (vocative plural)

najmniejszy element dźwiękowej formy wypowiedzi, charakteryzujący się stałym zespołem fonetycznych cech artykulacyjnych i akustycznych

Fonemy są realizowane w mowie przez głoski.


hiszpańszczyzna

ˌxʲiʃpãj̃ˈʃt͡ʃɨzna

χʹišpãĩ ̯ščyzna

hiszpańszczyzny (potential rare nominative plural)
hiszpańszczyzny (genitive singular)
hiszpańszczyzn (potential rare genitive plural)
hiszpańszczyźnie (dative singular)
hiszpańszczyznom (potential rare dative plural)
hiszpańszczyznę (accusative singular)
hiszpańszczyzny (potential rare accusative plural)
hiszpańszczyzną (instrumental singular)
hiszpańszczyznami (potential rare instrumental plural)
hiszpańszczyźnie (locative singular)
hiszpańszczyznach (potential rare locative plural)
hiszpańszczyzno (vocative singular)
hiszpańszczyzny (potential rare vocative plural)

Uwielbiam hiszpańszczyznę za jej śpiewne brzmienie.

Liczba mnoga w tabeli odmiany została podana za Słownikiem gramatycznym języka polskiego. Inne słowniki (np.: Uniwersalny słownik języka polskiego) odnotowują, że rzeczownik ten nie tworzy liczby mnogiej.


hebraizm

wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka hebrajskiego


polonizm

wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka polskiego


przekładnia

inwersja przez rozdzielenie związków składniowych innymi słowami


turcyzm

wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka tureckiego


pożyczka

pożyczki (genitive singular)
pożyczce (dative singular)
pożyczkę (accusative singular)
pożyczką (instrumental singular)
pożyczce (locative singular)
pożyczko (vocative singular)
pożyczki (nominative plural)
pożyczek (genitive plural)
pożyczkom (dative plural)
pożyczki (accusative plural)
pożyczkami (instrumental plural)
pożyczkach (locative plural)
pożyczki (vocative plural)

wyraz, związek wyrazowy lub struktura składniowa przejęte z innego języka lub wzorowane na nim

Słowo „szwagier” to pożyczka z niemieckiego (od słowa „Schwager”).


sztokawski

jednego z trzech głównych dialektów języka serbsko-chorwackiego

Unię językową umożliwiła decyzja działaczy chorwackiego odrodzenia narodowego, którzy wybrali właśnie dialekt sztokawski na ogólnonarodowy język literacki

Joanna Szczęsna, NAUKA, „Gazeta Wyborcza”, 25/03/1994, Narodowy Korpus Języka Polskiego.


sztokawski

sztokawska (nominative singular feminine)
sztokawskie (nominative singular neuter)
sztokawscy (nominative plural masculine)
sztokawskie (nominative plural nonvirile)
sztokawskiego (genitive singular masculine animate inanimate)
sztokawskiej (genitive singular feminine)
sztokawskiego (genitive singular neuter)
sztokawskich (genitive plural masculine nonvirile)
sztokawskiemu (dative singular masculine animate inanimate)
sztokawskiej (dative singular feminine)
sztokawskiemu (dative singular neuter)
sztokawskim (dative plural masculine nonvirile)
sztokawskiego (accusative singular masculine animate)
sztokawską (accusative singular feminine)
sztokawskie (accusative singular neuter)
sztokawskich (accusative plural masculine)
sztokawskie (accusative plural nonvirile)
sztokawskim (instrumental singular masculine animate inanimate)
sztokawską (instrumental singular feminine)
sztokawskim (instrumental singular neuter)
sztokawskimi (instrumental plural masculine nonvirile)
sztokawskim (locative singular masculine animate inanimate)
sztokawskiej (locative singular feminine)
sztokawskim (locative singular neuter)
sztokawskich (locative plural masculine nonvirile)
sztokawska (vocative singular feminine)
sztokawskie (vocative singular neuter)
sztokawscy (vocative plural masculine)
sztokawskie (vocative plural nonvirile)

W serbochorwackim poświadczone są sztokawskie formy «nenávidjeti» , «nenáviđeti» , «nenáviditi» , «nenávideti»

Dzieje Słowian w świetle leksyki: pamięci Profesora Franciszka Sławskiego, s. 61, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2002.


rutenizm

wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języków ruskich, zwłaszcza z języka ukraińskiego

W dialektach kresowych jest dużo rusycyzmów lub rutenizmów.


allofon

wariant fonemu, inaczej: allofony to głoski reprezentujące ten sam fonem mówiącego


verba effutitia

wyrażenie, którego nie da się wytłumaczyć, przypadkowo utworzone, często o funkcji wyłącznie ekspresyjnej


esperancki

esperancka (nominative singular feminine)
esperanckie (nominative singular neuter)
esperanccy (nominative plural masculine)
esperanckie (nominative plural nonvirile)
esperanckiego (genitive singular masculine animate inanimate)
esperanckiej (genitive singular feminine)
esperanckiego (genitive singular neuter)
esperanckich (genitive plural masculine nonvirile)
esperanckiemu (dative singular masculine animate inanimate)
esperanckiej (dative singular feminine)
esperanckiemu (dative singular neuter)
esperanckim (dative plural masculine nonvirile)
esperanckiego (accusative singular masculine animate)
esperancką (accusative singular feminine)
esperanckie (accusative singular neuter)
esperanckich (accusative plural masculine)
esperanckie (accusative plural nonvirile)
esperanckim (instrumental singular masculine animate inanimate)
esperancką (instrumental singular feminine)
esperanckim (instrumental singular neuter)
esperanckimi (instrumental plural masculine nonvirile)
esperanckim (locative singular masculine animate inanimate)
esperanckiej (locative singular feminine)
esperanckim (locative singular neuter)
esperanckich (locative plural masculine nonvirile)
esperancka (vocative singular feminine)
esperanckie (vocative singular neuter)
esperanccy (vocative plural masculine)
esperanckie (vocative plural nonvirile)

Moja klawiatura nie zawiera esperanckich liter.


ortoepia

gr. ὀρθοέπεια < gr. ὀρθός + ἔπος


japonizm

wyraz, zwrot lub konstrukcja składniowa zapożyczona z języka japońskiego


presupozycja

presupozycji (genitive singular)
presupozycji (dative singular)
presupozycję (accusative singular)
presupozycją (instrumental singular)
presupozycji (locative singular)
presupozycjo (vocative singular)
presupozycje (nominative plural)
presupozycji (genitive plural)
presupozycyj (genitive plural obsolete)
presupozycjom (dative plural)
presupozycje (accusative plural)
presupozycjami (instrumental plural)
presupozycjach (locative plural)
presupozycje (vocative plural)

ukryte wstępne założenie, wymagane żeby dane zdanie miało w danym kontekście logiczny sens

Zdanie "Czy wolałby pan spotkać się ze mną w środę czy w czwartek?" zawiera presupozycję "Pan chciałby się ze mną spotkać".


przekładać

przekładam (singular first-person present)
przekładasz (singular second-person present)
przekłada (singular third-person present)
przekładamy (plural first-person present)
przekładacie (plural second-person present)
przekładają (plural third-person present)
przekładałem (singular first-person past masculine)
przekładałeś (singular second-person past masculine)
przekładał (singular third-person past masculine)
przekładaliśmy (plural first-person past masculine)
przekładaliście (plural second-person past masculine)
przekładali (plural third-person past masculine)
przekładałam (singular first-person past feminine)
przekładałaś (singular second-person past feminine)
przekładała (singular third-person past feminine)
przekładałyśmy (plural first-person past feminine neuter)
przekładałyście (plural second-person past feminine neuter)
przekładały (plural third-person past feminine neuter)
przekładałom (singular first-person past neuter potential rare)
przekładałoś (singular second-person past neuter potential rare)
przekładało (singular third-person past neuter)
niech przekładam (singular first-person imperative)
przekładaj (singular second-person imperative)
niech przekłada (singular third-person imperative)
przekładajmy (plural first-person imperative)
przekładajcie (plural second-person imperative)
niech przekładają (plural third-person imperative)
będę przekładał (singular first-person future masculine)
będę przekładać (singular first-person future masculine)
będziesz przekładał (singular second-person future masculine)
będziesz przekładać (singular second-person future masculine)
będzie przekładał (singular third-person future masculine)
będzie przekładać (singular third-person future masculine)
będziemy przekładali (plural first-person future masculine)
będziemy przekładać (plural first-person future masculine)
będziecie przekładali (plural second-person future masculine)
będziecie przekładać (plural second-person future masculine)
będą przekładali (plural third-person future masculine)
będą przekładać (plural third-person future masculine)
będę przekładała (singular first-person future feminine)
będę przekładać (singular first-person future feminine)
będziesz przekładała (singular second-person future feminine)
będziesz przekładać (singular second-person future feminine)
będzie przekładała (singular third-person future feminine)
będzie przekładać (singular third-person future feminine)
będziemy przekładały (plural first-person future feminine neuter)
będziemy przekładać (plural first-person future feminine neuter)
będziecie przekładały (plural second-person future feminine neuter)
będziecie przekładać (plural second-person future feminine neuter)
będą przekładały (plural third-person future feminine neuter)
będą przekładać (plural third-person future feminine neuter)
będę przekładało (singular first-person future neuter potential rare)
będę przekładać (singular first-person future neuter potential rare)
będziesz przekładało (singular second-person future neuter potential rare)
będziesz przekładać (singular second-person future neuter potential rare)
będzie przekładało (singular third-person future neuter)
będzie przekładać (singular third-person future neuter)
przekładałem był (singular first-person pluperfect masculine)
przekładałeś był (singular second-person pluperfect masculine)
przekładał był (singular third-person pluperfect masculine)
przekładaliśmy byli (plural first-person pluperfect masculine)
przekładaliście byli (plural second-person pluperfect masculine)
przekładali byli (plural third-person pluperfect masculine)
przekładałam była (singular first-person pluperfect feminine)
przekładałaś była (singular second-person pluperfect feminine)
przekładała była (singular third-person pluperfect feminine)
przekładałyśmy były (plural first-person pluperfect feminine neuter)
przekładałyście były (plural second-person pluperfect feminine neuter)
przekładały były (plural third-person pluperfect feminine neuter)
przekładałom było (singular first-person pluperfect neuter potential rare)
przekładałoś było (singular second-person pluperfect neuter potential rare)
przekładało było (singular third-person pluperfect neuter)
przekładano (singular plural first-person second-person third-person impersonal past)
przekładałbym (singular first-person conditional masculine)
byłbym przekładał (singular first-person conditional masculine)
przekładałbyś (singular second-person conditional masculine)
byłbyś przekładał (singular second-person conditional masculine)
przekładałby (singular third-person conditional masculine)
byłby przekładał (singular third-person conditional masculine)
przekładalibyśmy (plural first-person conditional masculine)
bylibyśmy przekładali (plural first-person conditional masculine)
przekładalibyście (plural second-person conditional masculine)
bylibyście przekładali (plural second-person conditional masculine)
przekładaliby (plural third-person conditional masculine)
byliby przekładali (plural third-person conditional masculine)
przekładałabym (singular first-person conditional feminine)
byłabym przekładała (singular first-person conditional feminine)
przekładałabyś (singular second-person conditional feminine)
byłabyś przekładała (singular second-person conditional feminine)
przekładałaby (singular third-person conditional feminine)
byłaby przekładała (singular third-person conditional feminine)
przekładałybyśmy (plural first-person conditional feminine neuter)
byłybyśmy przekładały (plural first-person conditional feminine neuter)
przekładałybyście (plural second-person conditional feminine neuter)
byłybyście przekładały (plural second-person conditional feminine neuter)
przekładałyby (plural third-person conditional feminine neuter)
byłyby przekładały (plural third-person conditional feminine neuter)
przekładałobym (singular first-person conditional neuter potential rare)
byłobym przekładało (singular first-person conditional neuter potential rare)
przekładałobyś (singular second-person conditional neuter potential rare)
byłobyś przekładało (singular second-person conditional neuter potential rare)
przekładałoby (singular third-person conditional neuter)
byłoby przekładało (singular third-person conditional neuter)
przekładający (singular plural first-person second-person third-person active participle masculine)
nieprzekładający (singular plural first-person second-person third-person active participle masculine)
przekładająca (singular first-person second-person third-person active participle feminine)
nieprzekładająca (singular first-person second-person third-person active participle feminine)
przekładające (plural first-person second-person third-person active participle feminine neuter)
nieprzekładające (plural first-person second-person third-person active participle feminine neuter)
przekładające (singular first-person second-person third-person active participle neuter)
nieprzekładające (singular first-person second-person third-person active participle neuter)
przekładany (singular first-person second-person third-person passive participle masculine)
nieprzekładany (singular first-person second-person third-person passive participle masculine)
przekładani (plural first-person second-person third-person passive participle masculine)
nieprzekładani (plural first-person second-person third-person passive participle masculine)
przekładana (singular first-person second-person third-person passive participle feminine)
nieprzekładana (singular first-person second-person third-person passive participle feminine)
przekładane (plural first-person second-person third-person passive participle feminine neuter)
nieprzekładane (plural first-person second-person third-person passive participle feminine neuter)
przekładane (singular first-person second-person third-person passive participle neuter)
nieprzekładane (singular first-person second-person third-person passive participle neuter)
przekładając (singular plural first-person second-person third-person contemporary adverbial participle)
nie przekładając (singular plural first-person second-person third-person contemporary adverbial participle)
przekładanie (singular plural first-person second-person third-person gerund)
nieprzekładanie (singular plural first-person second-person third-person gerund)

Wszystkie oficjalne dokumenty są przekładane na języki narodowe

Rzeczpospolita, nr 02.18, Warszawa, 2004 w: Korpus języka polskiego, Wydawnictwo Naukowe PWN.


izoglosa

gr. ἴσος + γλῶσσα

izoglosy (genitive singular)
izoglosie (dative singular)
izoglosę (accusative singular)
izoglosą (instrumental singular)
izoglosie (locative singular)
izogloso (vocative singular)
izoglosy (nominative plural)
izoglos (genitive plural)
izoglosom (dative plural)
izoglosy (accusative plural)
izoglosami (instrumental plural)
izoglosach (locative plural)
izoglosy (vocative plural)

linia na mapie wyznaczająca zasięg danej cechy językowej


denazalizacja

denazalizacji (genitive singular)
denazalizacji (dative singular)
denazalizację (accusative singular)
denazalizacją (instrumental singular)
denazalizacji (locative singular)
denazalizacjo (vocative singular)
denazalizacje (nominative plural)
denazalizacji (genitive plural)
denazalizacyj (genitive plural obsolete)
denazalizacjom (dative plural)
denazalizacje (accusative plural)
denazalizacjami (instrumental plural)
denazalizacjach (locative plural)
denazalizacje (vocative plural)

proces w wyniku którego zanikają samogłoski nosowe

Regionalne anomalie w udźwięcznieniach czy denazalizacjach zależą bardziej od indywidualnego słuchu językowego danego człowieka i jego staranności niż od wpływu dialektu i spotyka się wśród ludzi z różnych stron.


monoftongizacja

ˌmɔ̃nɔftɔ̃ŋʲɟiˈzat͡sʲja

monoftongizacji (genitive singular)
monoftongizacji (dative singular)
monoftongizację (accusative singular)
monoftongizacją (instrumental singular)
monoftongizacji (locative singular)
monoftongizacjo (vocative singular)
monoftongizacje (nominative plural)
monoftongizacji (genitive plural)
monoftongizacyj (genitive plural obsolete)
monoftongizacjom (dative plural)
monoftongizacje (accusative plural)
monoftongizacjami (instrumental plural)
monoftongizacjach (locative plural)
monoftongizacje (vocative plural)

proces przekształcania się dyftongu w monoftong

Drugim procesem prasłowiańskim była tzw. monoftongizacja dyftongów.


przestawka

przestawki (genitive singular)
przestawce (dative singular)
przestawkę (accusative singular)
przestawką (instrumental singular)
przestawce (locative singular)
przestawko (vocative singular)
przestawki (nominative plural)
przestawek (genitive plural)
przestawkom (dative plural)
przestawki (accusative plural)
przestawkami (instrumental plural)
przestawkach (locative plural)
przestawki (vocative plural)

przestawienie głosek lub sylab w wyrazie

Nie ma więc sensu określać chronologii tego, co było wcześniej: przestawka, czy zanik jerów.


przegłos

przegłosu (genitive singular)
przegłosowi (dative singular)
przegłosem (instrumental singular)
przegłosie (locative singular)
przegłosie (vocative singular)
przegłosy (nominative plural)
przegłosów (genitive plural)
przegłosom (dative plural)
przegłosy (accusative plural)
przegłosami (instrumental plural)
przegłosach (locative plural)
przegłosy (vocative plural)

zmiana barwy samogłoski pod wpływem otoczenia fonetycznego zachodząca w językach indoeuropejskich

Klasyczny przykład tzw. przegłosu polskiego, czyli procesu, który zaszedł tylko w naszym języku, polegał na przejściu „e” bądź w „o", bądź w „a” przed spółgłoskami szeregu t, d, s, z, n, r, ł.


labializacja

labializacji (genitive singular)
labializacji (dative singular)
labializację (accusative singular)
labializacją (instrumental singular)
labializacji (locative singular)
labializacjo (vocative singular)
labializacje (nominative plural)
labializacji (genitive plural)
labializacyj (genitive plural obsolete)
labializacjom (dative plural)
labializacje (accusative plural)
labializacjami (instrumental plural)
labializacjach (locative plural)
labializacje (vocative plural)

zaokrąglenie warg występujące przy artykulacji niektórych głosek

Na obszarze tym występuje typowa dla Małopolski labializacja nagłosowych i śródgłosowych samogłosek.


semazjologia

ˌsɛ̃mazʲjɔˈlɔɟja

semazjologii (genitive singular)
semazjologii (dative singular)
semazjologię (accusative singular)
semazjologią (instrumental singular)
semazjologii (locative singular)
semazjologio (vocative singular)

nauka o znaczeniu i zmianach znaczeń wyrazów

Moją pasją jest semazjologia.


choronimia

ˌxɔrɔ̃ˈɲĩmʲja

χorõńĩmʹi ̯a

nauka o nazwach części świata, krajów, państw


toponomastyka

toponomastyki (potential rare nominative plural)
toponomastyki (genitive singular)
toponomastyk (potential rare genitive plural)
toponomastyce (dative singular)
toponomastykom (potential rare dative plural)
toponomastykę (accusative singular)
toponomastyki (potential rare accusative plural)
toponomastyką (instrumental singular)
toponomastykami (potential rare instrumental plural)
toponomastyce (locative singular)
toponomastykach (potential rare locative plural)
toponomastyko (vocative singular)
toponomastyki (potential rare vocative plural)

nauka o nazwach miejscowych, zamieszkałych i niezamieszkałych


etnonimia

ˌɛtnɔ̃ˈɲĩmʲja

etnõńĩmʹi ̯a


antroponomastyka

Gdzie mogę dowiedzieć się czegoś o antroponomastyce?


chrematonim

gr. χρῆμα, -ατος (chrē̃ma, chrē̃matos) → rzecz potrzebna / użyteczna, ogólnie rzecz, sprawa

ˌxrɛ̃maˈtɔ̃ɲĩm

nazwa własna przedmiotu kultury materialnej, np. działa, statku, dzwonu, zegara itp.


hiperyzm

forma językowa powstała pod wpływem hiperpoprawności


wypowiedzenie

ˌvɨpɔvʲjɛˈd͡zɛ̃ɲɛ

okres wypowiedzenia • wypowiedzenie z pracy

wypowiedzenia (genitive singular)
wypowiedzeniu (dative singular)
wypowiedzeniem (instrumental singular)
wypowiedzeniu (locative singular)
wypowiedzenia (genitive singular)
wypowiedzeniu (dative singular)
wypowiedzeniem (instrumental singular)
wypowiedzeniu (locative singular)
wypowiedzenia (nominative plural)
wypowiedzeń (genitive plural)
wypowiedzeniom (dative plural)
wypowiedzenia (accusative plural)
wypowiedzeniami (instrumental plural)
wypowiedzeniach (locative plural)
wypowiedzenia (vocative plural)

każda posiadająca sens konstrukcja słowna


liczebnikowy

ˌlʲit͡ʃɛbʲɲiˈkɔvɨ

liczebnikowa (nominative singular feminine)
liczebnikowe (nominative singular neuter)
liczebnikowi (nominative plural masculine)
liczebnikowe (nominative plural nonvirile)
liczebnikowego (genitive singular masculine animate inanimate)
liczebnikowej (genitive singular feminine)
liczebnikowego (genitive singular neuter)
liczebnikowych (genitive plural masculine nonvirile)
liczebnikowemu (dative singular masculine animate inanimate)
liczebnikowej (dative singular feminine)
liczebnikowemu (dative singular neuter)
liczebnikowym (dative plural masculine nonvirile)
liczebnikowego (accusative singular masculine animate)
liczebnikową (accusative singular feminine)
liczebnikowe (accusative singular neuter)
liczebnikowych (accusative plural masculine)
liczebnikowe (accusative plural nonvirile)
liczebnikowym (instrumental singular masculine animate inanimate)
liczebnikową (instrumental singular feminine)
liczebnikowym (instrumental singular neuter)
liczebnikowymi (instrumental plural masculine nonvirile)
liczebnikowym (locative singular masculine animate inanimate)
liczebnikowej (locative singular feminine)
liczebnikowym (locative singular neuter)
liczebnikowych (locative plural masculine nonvirile)
liczebnikowa (vocative singular feminine)
liczebnikowe (vocative singular neuter)
liczebnikowi (vocative plural masculine)
liczebnikowe (vocative plural nonvirile)

mający cechy liczebnika lub mający związek z liczebnikiem


socjolingwistyka

ˌsɔt͡sʲjɔlʲĩŋɡˈvʲistɨka

socjolingwistyki (genitive singular)
socjolingwistyce (dative singular)
socjolingwistykę (accusative singular)
socjolingwistyką (instrumental singular)
socjolingwistyce (locative singular)
socjolingwistyko (vocative singular)
socjolingwistyki (nominative plural)
socjolingwistyk (genitive plural)
socjolingwistykom (dative plural)
socjolingwistyki (accusative plural)
socjolingwistykami (instrumental plural)
socjolingwistykach (locative plural)
socjolingwistyki (vocative plural)

nauka zajmująca się funkcjonowaniem języka w społeczeństwie

Socjolingwistyka narodziła się z powiązania socjologii będącej nauką o społeczeństwie i lingwistyki – nauki o języku.


ujednoznacznienie

ˌujɛdnɔznat͡ʃʲˈɲɛ̇̃ɲɛ

ujednoznacznienia (genitive singular)
ujednoznacznieniu (dative singular)
ujednoznacznieniem (instrumental singular)
ujednoznacznieniu (locative singular)
ujednoznacznienia (genitive singular)
ujednoznacznieniu (dative singular)
ujednoznacznieniem (instrumental singular)
ujednoznacznieniu (locative singular)
ujednoznacznienia (nominative plural)
ujednoznacznień (genitive plural)
ujednoznacznieniom (dative plural)
ujednoznacznienia (accusative plural)
ujednoznacznieniami (instrumental plural)
ujednoznacznieniach (locative plural)
ujednoznacznienia (vocative plural)

Ujednoznacznienie jest istotne w przypadku tak samo brzmiących wyrazów jak piłka i piłka. Nie wiemy, w którym przypadku chodzi nam o małą piłę, a w którym o piłkę do gry.


psycholingwistyka

ˌpsɨxɔlʲĩŋɡˈvʲistɨka

psycholingwistyki (genitive singular)
psycholingwistyce (dative singular)
psycholingwistykę (accusative singular)
psycholingwistyką (instrumental singular)
psycholingwistyce (locative singular)
psycholingwistyko (vocative singular)

dziedzina nauki na pograniczu psychologii i językoznawstwa zajmująca się psychologicznymi podstawami funkcjonowania języka

Współczesna psycholingwistyka potwierdza, że możliwości wyrazu, jakie posiada głos w sferze uczuciowej, są niezależne w pewien sposób od wypowiadanych treści.


rusyfikacja

rusyfikacji (genitive singular)
rusyfikacji (dative singular)
rusyfikację (accusative singular)
rusyfikacją (instrumental singular)
rusyfikacji (locative singular)
rusyfikacjo (vocative singular)

narzucanie lub proces przyjmowania języka i kultury rosyjskiej

W styczniu 1900 ministrem ds. Finlandii został Wiaczesław Plehwe, jeden z autorów manifestu z 15 lutego 1899 i zwolennik rusyfikacji.


głoskowy

głoskowa (nominative singular feminine)
głoskowe (nominative singular neuter)
głoskowi (nominative plural masculine)
głoskowe (nominative plural nonvirile)
głoskowego (genitive singular masculine animate inanimate)
głoskowej (genitive singular feminine)
głoskowego (genitive singular neuter)
głoskowych (genitive plural masculine nonvirile)
głoskowemu (dative singular masculine animate inanimate)
głoskowej (dative singular feminine)
głoskowemu (dative singular neuter)
głoskowym (dative plural masculine nonvirile)
głoskowego (accusative singular masculine animate)
głoskową (accusative singular feminine)
głoskowe (accusative singular neuter)
głoskowych (accusative plural masculine)
głoskowe (accusative plural nonvirile)
głoskowym (instrumental singular masculine animate inanimate)
głoskową (instrumental singular feminine)
głoskowym (instrumental singular neuter)
głoskowymi (instrumental plural masculine nonvirile)
głoskowym (locative singular masculine animate inanimate)
głoskowej (locative singular feminine)
głoskowym (locative singular neuter)
głoskowych (locative plural masculine nonvirile)
głoskowa (vocative singular feminine)
głoskowe (vocative singular neuter)
głoskowi (vocative plural masculine)
głoskowe (vocative plural nonvirile)


prozodia

gr. prosoidia 'modulacja głosu, akcent, śpiew'

brzmieniowe właściwości mowy nakładające się na głoskowy, sylabiczny i wyrazowy ciąg wypowiedzi


Indoeuropejczyk

ˌĩndɔɛwrɔˈpɛjt͡ʃɨk

Indoeuropejczycy (nominative plural)
Indoeuropejczyka (genitive singular)
Indoeuropejczyków (genitive plural)
Indoeuropejczykowi (dative singular)
Indoeuropejczykom (dative plural)
Indoeuropejczyka (accusative singular)
Indoeuropejczyków (accusative plural)
Indoeuropejczykiem (instrumental singular)
Indoeuropejczykami (instrumental plural)
Indoeuropejczyku (locative singular)
Indoeuropejczykach (locative plural)
Indoeuropejczyku (vocative singular)
Indoeuropejczycy (vocative plural)

członek grupy ludów posługujących się językami indoeuropejskimi

Indoeuropejczycy to umowna nazwa grupy ludów posługujących się językami indoeuropejskimi.


język obcy

ˈjɛ̃w̃zɨk ˈɔpt͡sɨ

języka obcego (genitive singular)
językowi obcemu (dative singular)
językiem obcym (instrumental singular)
języku obcym (locative singular)
języku obcy (vocative singular)
języki obce (nominative plural)
języków obcych (genitive plural)
językom obcym (dative plural)
języki obce (accusative plural)
językami obcymi (instrumental plural)
językach obcych (locative plural)
języki obce (vocative plural)

Znasz jakiś język obcy?

Czy naprawdę można nauczyć się języka obcego pod hipnozą?


khmerski

język Kambodży, używany również w Tajlandii, Wietnamie i Chinach

Khmerski bardzo różni się od wietnamskiego.


białorusycyzm

wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka białoruskiego


slawizm

wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z któregoś języka słowiańskiego


celtycki

jeden z języków z grupy celtyckiej (1.1), współcześnie reprezentowanej przez iryjski (irlandzki), szkocki (gaelicki), walijski i bretoński


zapożyczenie

ˌzapɔʒɨˈt͡ʃɛ̃ɲɛ

zapożyczenia (genitive singular)
zapożyczeniu (dative singular)
zapożyczeniem (instrumental singular)
zapożyczeniu (locative singular)
zapożyczenia (nominative plural)
zapożyczeń (genitive plural)
zapożyczeniom (dative plural)
zapożyczenia (accusative plural)
zapożyczeniami (instrumental plural)
zapożyczeniach (locative plural)
zapożyczenia (vocative plural)

wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona z języka obcego


romanizm

wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z któregoś języka romańskiego


pruski

pruskiego (genitive singular)
pruskiemu (dative singular)
pruskim (instrumental singular)
pruskim (locative singular)


arameizm

ˌarãˈmɛʲism̥

cecha fonetyczna, wyraz, forma, konstrukcja wyrazowa charakterystyczne dla języka aramejskiego


transakcentacja

transakcentacji (genitive singular)
transakcentacji (dative singular)
transakcentację (accusative singular)
transakcentacją (instrumental singular)
transakcentacji (locative singular)
transakcentacjo (vocative singular)

sztuczne przeniesienie akcentu w wyrazie, np. w celu uzyskania rytmu piosenki lub wiersza


fraza

gr. φράσις (phrásis) → mówienie, mowa; wyrażenie, zwrot

frazy (genitive singular)
frazie (dative singular)
frazę (accusative singular)
frazą (instrumental singular)
frazie (locative singular)
frazo (vocative singular)
frazy (nominative plural)
fraz (genitive plural)
frazom (dative plural)
frazy (accusative plural)
frazami (instrumental plural)
frazach (locative plural)
frazy (vocative plural)

związek dwóch lub więcej wyrazów tworzący całość znaczeniową i intonacyjną

Fraza – to odpowiednik zdania, to taka jednostka frazeologiczna, w której jeden z członów jest podmiotem, a drugi orzeczeniem

Stanisław Skorupka, Kompozycja grup frazeologicznych, „Poradnik Językowy” nr 4/1950, s. 19.


Estuary English

odmiana wymowy języka angielskiego używana współcześnie głównie w południow-o-wschodniej Anglii


ideografia

gr. ἰδέα + γράφω (idéa + gráphō) → pojęcie + pisać

przedstawianie informacji za pomocą ideogramów


antonimia

gr. ἀντι- + ὄνυμα

W językoznawstwie antonimia jest jedną z podstawowych relacji leksykalnych.


hipokorystyk

(1.1) gr. ὑποκοριστικός → pieszczotliwy < gr. ὑποκορίζομαι → mówić językiem dziecięcym < gr. ὑπό + κορίζομαι → poniżej + jak dziewczynka < gr. κόρη → dziewczynka

hipokorystyku (genitive singular)
hipokorystykowi (dative singular)
hipokorystykiem (instrumental singular)
hipokorystyku (locative singular)
hipokorystyku (vocative singular)
hipokorystyki (nominative plural)
hipokorystyków (genitive plural)
hipokorystykom (dative plural)
hipokorystyki (accusative plural)
hipokorystykami (instrumental plural)
hipokorystykach (locative plural)
hipokorystyki (vocative plural)


anglista

znawca języka, literatury i kultury angielskiej


anglistka

anglistki (genitive singular)
anglistce (dative singular)
anglistkę (accusative singular)
anglistką (instrumental singular)
anglistce (locative singular)
anglistko (vocative singular)
anglistki (nominative plural)
anglistek (genitive plural)
anglistkom (dative plural)
anglistki (accusative plural)
anglistkami (instrumental plural)
anglistkach (locative plural)
anglistki (vocative plural)

znawczyni języka, literatury i kultury angielskiej


baszkirski

baszkirskiego (genitive singular)
baszkirskiemu (dative singular)
baszkirskim (instrumental singular)
baszkirskim (locative singular)


dziąsłowy

dziąsłowa (nominative singular feminine)
dziąsłowe (nominative singular neuter)
dziąsłowi (nominative plural masculine)
dziąsłowe (nominative plural nonvirile)
dziąsłowego (genitive singular masculine animate inanimate)
dziąsłowej (genitive singular feminine)
dziąsłowego (genitive singular neuter)
dziąsłowych (genitive plural masculine nonvirile)
dziąsłowemu (dative singular masculine animate inanimate)
dziąsłowej (dative singular feminine)
dziąsłowemu (dative singular neuter)
dziąsłowym (dative plural masculine nonvirile)
dziąsłowego (accusative singular masculine animate)
dziąsłową (accusative singular feminine)
dziąsłowe (accusative singular neuter)
dziąsłowych (accusative plural masculine)
dziąsłowe (accusative plural nonvirile)
dziąsłowym (instrumental singular masculine animate inanimate)
dziąsłową (instrumental singular feminine)
dziąsłowym (instrumental singular neuter)
dziąsłowymi (instrumental plural masculine nonvirile)
dziąsłowym (locative singular masculine animate inanimate)
dziąsłowej (locative singular feminine)
dziąsłowym (locative singular neuter)
dziąsłowych (locative plural masculine nonvirile)
dziąsłowa (vocative singular feminine)
dziąsłowe (vocative singular neuter)
dziąsłowi (vocative plural masculine)
dziąsłowe (vocative plural nonvirile)

taki, którego głównym miejscem artykulacji są dziąsła


kildin

język jednej z grup etnicznych Lapończyków (kildin), zamieszkujących Półwysep Kolski


pontyjski

pontyjskiego (genitive singular)
pontyjskiemu (dative singular)
pontyjskim (instrumental singular)
pontyjskim (locative singular)
pontyjskie (nominative plural)
pontyjskich (genitive plural)
pontyjskim (dative plural)
pontyjskie (accusative plural)
pontyjskimi (instrumental plural)
pontyjskich (locative plural)
pontyjskie (vocative plural)

odmiana języka greckiego wywodząca się z Pontu, używana tradycyjnie na południowych i wschodnich wybrzeżach Morza Czarnego


mandaryński

mandaryńskiego (genitive singular)
mandaryńskiemu (dative singular)
mandaryńskim (instrumental singular)
mandaryńskim (locative singular)


cygański

cygańskiego (genitive singular)
cygańskiemu (dative singular)
cygańskim (instrumental singular)
cygańskim (locative singular)


aprosdoketon

figura stylistyczna polegająca na niespodziewanej podmianie słowa w znanym cytacie lub przysłowiu

dowolne zaskakujące użycie środków językowych


etnolekt

etnolektu (genitive singular)
etnolektowi (dative singular)
etnolektem (instrumental singular)
etnolekcie (locative singular)
etnolekcie (vocative singular)
etnolekty (nominative plural)
etnolektów (genitive plural)
etnolektom (dative plural)
etnolekty (accusative plural)
etnolektami (instrumental plural)
etnolektach (locative plural)
etnolekty (vocative plural)

język, dialekt lub gwara używana przez wyodrębnioną grupę etniczną

Przez niektórych językoznawców za etnolekt może zostać uznany śląski.


kurmandżi

język z grupy irańskiej, tworzący wraz z sorani oraz kilkoma innymi pokrewnymi językami i dialektami tzw. makrojęzyk kurdyjski


sorani

język z grupy irańskiej, tworzący wraz z kurmandżi oraz kilkoma innymi pokrewnymi językami i dialektami tzw. makrojęzyk kurdyjski


kalka

franc. calque < wł. calcare → tłoczyć < łac. calcō

kalki (nominative plural)
kalki (genitive singular)
kalk (genitive plural)
kalek (genitive plural)
kalce (dative singular)
kalkom (dative plural)
kalkę (accusative singular)
kalki (accusative plural)
kalką (instrumental singular)
kalkami (instrumental plural)
kalce (locative singular)
kalkach (locative plural)
kalko (vocative singular)
kalki (vocative plural)

wyraz lub wyrażenie złożone z rodzimych składników, lecz zbudowane na wzór obcego wyrazu lub wyrażenia

Przykładem kalki może być polskie słowo „zaimek”. Wydaje się posiadać swojską postać, a w istocie rzeczy jest dosłownym tłumaczeniem łacińskiego wzoru.

Forma dopełniacza liczby mnogiej „kalek” jest uznawana przez Słownik poprawnej polszczyzny pod redakcją W. Doroszewskiego za niepoprawną, a Słownik gramatyczny języka polskiego podaje ją jako niezalecaną.


indoeuropeistyka

印欧語学

印欧語学 いんおうごがく

indoeuropeistyki (genitive singular)
indoeuropeistyce (dative singular)
indoeuropeistykę (accusative singular)
indoeuropeistyką (instrumental singular)
indoeuropeistyce (locative singular)
indoeuropeistyko (vocative singular)

nauka zajmująca się badaniem języków indoeuropejskich


indoeuropeista

indoeuropeisty (genitive singular)
indoeuropeiście (dative singular)
indoeuropeistę (accusative singular)
indoeuropeistą (instrumental singular)
indoeuropeiście (locative singular)
indoeuropeisto (vocative singular)
indoeuropeiści (nominative plural)
indoeuropeistów (genitive plural)
indoeuropeistom (dative plural)
indoeuropeistów (accusative plural)
indoeuropeistami (instrumental plural)
indoeuropeistach (locative plural)
indoeuropeiści (vocative plural)

językoznawca zajmujący się badaniem języków indoeuropejskich


nieakcentowany

nieakcentowana (nominative singular feminine)
nieakcentowane (nominative singular neuter)
nieakcentowani (nominative plural masculine)
nieakcentowane (nominative plural nonvirile)
nieakcentowanego (genitive singular masculine animate inanimate)
nieakcentowanej (genitive singular feminine)
nieakcentowanego (genitive singular neuter)
nieakcentowanych (genitive plural masculine nonvirile)
nieakcentowanemu (dative singular masculine animate inanimate)
nieakcentowanej (dative singular feminine)
nieakcentowanemu (dative singular neuter)
nieakcentowanym (dative plural masculine nonvirile)
nieakcentowanego (accusative singular masculine animate)
nieakcentowaną (accusative singular feminine)
nieakcentowane (accusative singular neuter)
nieakcentowanych (accusative plural masculine)
nieakcentowane (accusative plural nonvirile)
nieakcentowanym (instrumental singular masculine animate inanimate)
nieakcentowaną (instrumental singular feminine)
nieakcentowanym (instrumental singular neuter)
nieakcentowanymi (instrumental plural masculine nonvirile)
nieakcentowanym (locative singular masculine animate inanimate)
nieakcentowanej (locative singular feminine)
nieakcentowanym (locative singular neuter)
nieakcentowanych (locative plural masculine nonvirile)
nieakcentowana (vocative singular feminine)
nieakcentowane (vocative singular neuter)
nieakcentowani (vocative plural masculine)
nieakcentowane (vocative plural nonvirile)


anafora

odwołanie się w wypowiedzi do czegoś, co wcześniej zostało już wspomniane


odbitka

odbitki (genitive singular)
odbitce (dative singular)
odbitkę (accusative singular)
odbitką (instrumental singular)
odbitce (locative singular)
odbitko (vocative singular)
odbitki (nominative plural)
odbitek (genitive plural)
odbitkom (dative plural)
odbitki (accusative plural)
odbitkami (instrumental plural)
odbitkach (locative plural)
odbitki (vocative plural)

wyraz albo wyrażenie utworzone na wzór obcego


tamilski

tamilskiego (genitive singular)
tamilskiemu (dative singular)
tamilskim (instrumental singular)
tamilskim (locative singular)

język z rodziny drawidyjskiej, którym posługują się Tamilowie zamieszkujący południowoindyjski stan Tamilnadu (60 mln) oraz wyspę Cejlon (4 mln)


lingwistka

lingwistki (nominative plural)
lingwistki (genitive singular)
lingwistek (genitive plural)
lingwistce (dative singular)
lingwistkom (dative plural)
lingwistkę (accusative singular)
lingwistki (accusative plural)
lingwistką (instrumental singular)
lingwistkami (instrumental plural)
lingwistce (locative singular)
lingwistkach (locative plural)
lingwistko (vocative singular)
lingwistki (vocative plural)


afektonim

afektonimu (genitive singular)
afektonimowi (dative singular)
afektonimem (instrumental singular)
afektonimie (locative singular)
afektonimie (vocative singular)
afektonimy (nominative plural)
afektonimów (genitive plural)
afektonimom (dative plural)
afektonimy (accusative plural)
afektonimami (instrumental plural)
afektonimach (locative plural)
afektonimy (vocative plural)

wyraz lub zwrot stosowany w sytuacjach szczególnych zażyłości, np. „złotko”, „dziubdziuś”, „misio” itp.


zaum

(1.1) ros. зáумь < ros. за- + ум → za-, poza- + rozum, umysł, intelekt

zaumu (genitive singular)
zaumowi (dative singular)
zaumem (instrumental singular)
zaumie (locative singular)
zaumie (vocative singular)
zaumy (nominative plural)
zaumów (genitive plural)
zaumom (dative plural)
zaumy (accusative plural)
zaumami (instrumental plural)
zaumach (locative plural)
zaumy (vocative plural)

eksperyment lingwistyczny w symbolice dźwiękowej i kreacji języka, tak zwany język pozarozumowy, zapoczątkowany w twórczości rosyjskich poetów futurystów na początku XX w.


latynizacja

latynizacji (genitive singular)
latynizacji (dative singular)
latynizację (accusative singular)
latynizacją (instrumental singular)
latynizacji (locative singular)
latynizacjo (vocative singular)
latynizacji (genitive singular)
latynizacji (dative singular)
latynizację (accusative singular)
latynizacją (instrumental singular)
latynizacji (locative singular)
latynizacjo (vocative singular)
latynizacje (nominative plural)
latynizacji (genitive plural)
latynizacjom (dative plural)
latynizacje (accusative plural)
latynizacjami (instrumental plural)
latynizacjach (locative plural)
latynizacje (vocative plural)

konwersja (najczęściej transliteracja lub transkrypcja) pisma niebędącego alfabetem łacińskim na tenże alfabet

Istnieją dwie powszechnie używane latynizacje pisma chińskiego: system Wade’a-Gilesa oraz pinyin.


plurale tantum

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q809 (pol)-Jest Spoczko-plurale tantum.wav

rzeczownik występujący w danym znaczeniu wyłącznie w liczbie mnogiej


rusiński

wschodniosłowiański język używany przez Rusinów


predykatyw

predykatywu (genitive singular)
predykatywowi (dative singular)
predykatywem (instrumental singular)
predykatywie (locative singular)
predykatywie (vocative singular)
predykatywy (nominative plural)
predykatywów (genitive plural)
predykatywom (dative plural)
predykatywy (accusative plural)
predykatywami (instrumental plural)
predykatywach (locative plural)
predykatywy (vocative plural)

nieodmienny wyraz pełniący funkcję czasownika

Dobrymi przykładami predykatywów są wyrazy: trzeba oraz wiadomo.


akadyjski

język semicki, używany w Mezopotamii od połowy III tysiąclecia p.n.e. do początków I tysiąclecia n.e.


hetycki

wymarły język z podrodziny anatolijskiej języków indoeuropejskich


rzeczownik odprzymiotnikowy

rzeczownik utworzony od przymiotnika, zwykle będący nazwą cechy

Wierność, trwałość, chwiejność są rzeczownikami odprzymiotnikowymi.


Ą

zobacz też: a • A • ą • Ą • b • B • c • C • ć • Ć • d • D • e • E • ę • Ę • f • F • g • G • h • H • i • I • j • J • k • K • l • L • ł • Ł • m • M • n • N • ń • Ń • o • O • ó • Ó • p • P • (q) • (Q) • r • R • s • S • ś • Ś • t • T • u • U • (v) • (V) • w • W • (x) • (X) • y • Y • z • Z • ź • Ź • ż • Ż


Ń

majuskuła dziewiętnastej litery alfabetu

w języku polskim żaden wyraz nie zaczyna się na tę literę


Ó

majuskuła dwudziestej pierwszej litery alfabetu


Ś

majuskuła dwudziestej piątej litery alfabetu


Ź

majuskuła trzydziestej pierwszej litery alfabetu polskiego


Ż

majuskuła trzydziestej drugiej litery alfabetu


kastylijski

kastylijskiego (genitive singular)
kastylijskiemu (dative singular)
kastylijskim (instrumental singular)
kastylijskim (locative singular)

średniowieczny język romański używany przez mieszkańców Kastylii, który stał się podstawą współczesnego języka hiszpańskiego

Pierwsze teksty literackie w kastylijskim pochodzą z XI (jedenastego) wieku.

współczesny język hiszpański w odróżnieniu od innych języków używanych w Hiszpanii

Przetłumacz te dwa zdania na kastylijski.


nominacja

nominacje (nominative plural)
nominacji (genitive singular)
nominacji (genitive plural)
nominacyj (genitive plural obsolete)
nominacji (dative singular)
nominacjom (dative plural)
nominację (accusative singular)
nominacje (accusative plural)
nominacją (instrumental singular)
nominacjami (instrumental plural)
nominacji (locative singular)
nominacjach (locative plural)
nominacjo (vocative singular)
nominacje (vocative plural)

nadawanie nazw przedmiotom, zjawiskom itp.


metrum

łac. metrum → miara < gr. μέτρον (métron)

metra (nominative plural)
metrów (genitive plural)
metrom (dative plural)
metra (accusative plural)
metrami (instrumental plural)
metrach (locative plural)
metra (vocative plural)

schemat układu elementów językowych powtarzających się regularnie w wersach lub strofach, wyznaczający porządek rytmiczny wiersza


paranteza

wtrącenie, wyjaśnienie, uzupełnienie ujęte w treści w nawiasie


leksykograf

(1.1) pol. leksyka + -graf, gr. λεξικογράφος < gr. λεξικόν + –γράφος

leksykografa (genitive singular)
leksykografowi (dative singular)
leksykografa (accusative singular)
leksykografem (instrumental singular)
leksykografie (locative singular)
leksykografie (vocative singular)
leksykografowie (nominative plural)
leksykografów (genitive plural)
leksykografom (dative plural)
leksykografów (accusative plural)
leksykografami (instrumental plural)
leksykografach (locative plural)
leksykografowie (vocative plural)

Profesor poświęcił swoją rozprawę temu wybitnemu leksykografowi polskiemu.


słownikarz

pol. słownik + -arz
źródłosłów dla pol. wikisłownikarz

słownikarza (genitive singular)
słownikarzowi (dative singular)
słownikarza (accusative singular)
słownikarzem (instrumental singular)
słownikarzu (locative singular)
słownikarzu (vocative singular)
słownikarze (nominative plural)
słownikarzy (genitive plural)
słownikarzom (dative plural)
słownikarzy (accusative plural)
słownikarzami (instrumental plural)
słownikarzach (locative plural)
słownikarze (vocative plural)

Nasz szef uchodzi za jednego z najlepszych słownikarzy.


leksykografia

(1.1) pol. leksykon + -grafia, gr. λεξικογραφία < gr. λεξικόν + γραφία

leksykografii (genitive singular)
leksykografii (dative singular)
leksykografię (accusative singular)
leksykografią (instrumental singular)
leksykografii (locative singular)
leksykografio (vocative singular)

nauka o opracowywaniu i układaniu słowników

Doroszewski przyczynił się do rozwoju polskiej leksykografii.


leksyk

(1.1) gr. λεξικός < gr. λέξις < gr. λέγειν → mówić

leksyku (genitive singular)
leksykowi (dative singular)
leksykiem (instrumental singular)
leksyku (locative singular)
leksyku (vocative singular)
leksyki (nominative plural)
leksyków (genitive plural)
leksykom (dative plural)
leksyki (accusative plural)
leksykami (instrumental plural)
leksykach (locative plural)
leksyki (vocative plural)

Zasób wyrazów danego języka nazywamy leksykiem lub słownictwem.


leksykologia

(1.1) pol. leksyk + -logia, gr. λεξικολογία < gr. λεξικός + λόγος

leksykologii (genitive singular)
leksykologii (dative singular)
leksykologię (accusative singular)
leksykologią (instrumental singular)
leksykologii (locative singular)
leksykologio (vocative singular)

nauka o słownictwie, zasobie wyrazów i związków wyrazowych, badanie wyrazów ze względu na ich znaczenie i sposoby użycia

Badacz opublikował pracę o leksykologii i leksykografii języków słowiańskich.


leksykolog

(1.1) pol. leksykologia, gr. λεξικολογία < gr. λεξικός + λόγος

leksykologa (genitive singular)
leksykologowi (dative singular)
leksykologa (accusative singular)
leksykologiem (instrumental singular)
leksykologu (locative singular)
leksykologu (vocative singular)
leksykologowie (nominative plural)
leksykolodzy (nominative plural)
leksykologów (genitive plural)
leksykologom (dative plural)
leksykologów (accusative plural)
leksykologami (instrumental plural)
leksykologach (locative plural)
leksykologowie (vocative plural)
leksykolodzy (vocative plural)

badacz leksyki, zasobów wyrazów i związków wyrazowych

Kamila wzięła udział w zjeździe leksykologów polskich w Kórniku.


leksykografka

leksykografki (genitive singular)
leksykografce (dative singular)
leksykografkę (accusative singular)
leksykografką (instrumental singular)
leksykografce (locative singular)
leksykografko (vocative singular)
leksykografki (nominative plural)
leksykografek (genitive plural)
leksykografkom (dative plural)
leksykografki (accusative plural)
leksykografkami (instrumental plural)
leksykografkach (locative plural)
leksykografki (vocative plural)

Nasza Alma Mater postanowiła zaprosić z wykładem tę wybitną leksykografkę.


leksykonowy

(1.1) pol. leksykon + -owy < gr. λεξικόν

leksykonowa (nominative singular feminine)
leksykonowe (nominative singular neuter)
leksykonowi (nominative plural masculine)
leksykonowe (nominative plural nonvirile)
leksykonowego (genitive singular masculine animate inanimate)
leksykonowej (genitive singular feminine)
leksykonowego (genitive singular neuter)
leksykonowych (genitive plural masculine nonvirile)
leksykonowemu (dative singular masculine animate inanimate)
leksykonowej (dative singular feminine)
leksykonowemu (dative singular neuter)
leksykonowym (dative plural masculine nonvirile)
leksykonowego (accusative singular masculine animate)
leksykonową (accusative singular feminine)
leksykonowe (accusative singular neuter)
leksykonowych (accusative plural masculine)
leksykonowe (accusative plural nonvirile)
leksykonowym (instrumental singular masculine animate inanimate)
leksykonową (instrumental singular feminine)
leksykonowym (instrumental singular neuter)
leksykonowymi (instrumental plural masculine nonvirile)
leksykonowym (locative singular masculine animate inanimate)
leksykonowej (locative singular feminine)
leksykonowym (locative singular neuter)
leksykonowych (locative plural masculine nonvirile)
leksykonowa (vocative singular feminine)
leksykonowe (vocative singular neuter)
leksykonowi (vocative plural masculine)
leksykonowe (vocative plural nonvirile)

odnoszący się do leksykonu, mający związek z leksykonem

Wśród 325 książek znalazły się powieści dla dzieci, tomiki wierszy, wydania leksykonowe i encyklopedyczne

(mir), Dziennik Polski, 22/02/2008, Narodowy Korpus Języka Polskiego.


leksykologiczny

(1.1) pol. leksykologia + -iczny < gr. λεξικολογία

leksykologiczna (nominative singular feminine)
leksykologiczne (nominative singular neuter)
leksykologiczni (nominative plural masculine)
leksykologiczne (nominative plural nonvirile)
leksykologicznego (genitive singular masculine animate inanimate)
leksykologicznej (genitive singular feminine)
leksykologicznego (genitive singular neuter)
leksykologicznych (genitive plural masculine nonvirile)
leksykologicznemu (dative singular masculine animate inanimate)
leksykologicznej (dative singular feminine)
leksykologicznemu (dative singular neuter)
leksykologicznym (dative plural masculine nonvirile)
leksykologicznego (accusative singular masculine animate)
leksykologiczną (accusative singular feminine)
leksykologiczne (accusative singular neuter)
leksykologicznych (accusative plural masculine)
leksykologiczne (accusative plural nonvirile)
leksykologicznym (instrumental singular masculine animate inanimate)
leksykologiczną (instrumental singular feminine)
leksykologicznym (instrumental singular neuter)
leksykologicznymi (instrumental plural masculine nonvirile)
leksykologicznym (locative singular masculine animate inanimate)
leksykologicznej (locative singular feminine)
leksykologicznym (locative singular neuter)
leksykologicznych (locative plural masculine nonvirile)
leksykologiczna (vocative singular feminine)
leksykologiczne (vocative singular neuter)
leksykologiczni (vocative plural masculine)
leksykologiczne (vocative plural nonvirile)

odnoszący się do leksykologii, mający związek z leksykologią


leksykologicznie

(1.1) pol. leksykologia + -icznie < gr. λεξικολογία

w odniesieniu do leksykologii, zgodnie z regułami leksykologii


frazeologia

(1.1) franc. phraséologie < gr. φράσις + -λογία

frazeologie (nominative plural)
frazeologii (genitive singular)
frazeologii (genitive plural)
frazeologii (dative singular)
frazeologiom (dative plural)
frazeologię (accusative singular)
frazeologie (accusative plural)
frazeologią (instrumental singular)
frazeologiami (instrumental plural)
frazeologii (locative singular)
frazeologiach (locative plural)
frazeologio (vocative singular)
frazeologie (vocative plural)

Niektórzy traktują frazeologię jako dział leksykologii, inni – jako autonomiczną dziedzinę nauki.


egzegeta

(1.1) łac. exegeta < gr. ἐξηγητής → objaśniający

egzegety (genitive singular)
egzegecie (dative singular)
egzegetę (accusative singular)
egzegetą (instrumental singular)
egzegecie (locative singular)
egzegeto (vocative singular)
egzegeci (nominative plural)
egzegetów (genitive plural)
egzegetom (dative plural)
egzegetów (accusative plural)
egzegetami (instrumental plural)
egzegetach (locative plural)
egzegeci (vocative plural)


egzegeza

łac. exegesi < gr. ἐξήγησις (e’xī́gīsis) → objaśnienie, wyjaśnienie < gr. ἐξ + ἡγέομαι

egzegezy (genitive singular)
egzegezie (dative singular)
egzegezę (accusative singular)
egzegezą (instrumental singular)
egzegezie (locative singular)
egzegezo (vocative singular)
egzegezy (nominative plural)
egzegez (genitive plural)
egzegezom (dative plural)
egzegezy (accusative plural)
egzegezami (instrumental plural)
egzegezach (locative plural)
egzegezy (vocative plural)

badanie, wyjaśnianie i komentowanie tekstów

To nie były dwie różne egzegezy, bo opierały się na tych samych przesłankach.


protetyczny

protetyczna (nominative singular feminine)
protetyczne (nominative singular neuter)
protetyczni (nominative plural masculine)
protetyczne (nominative plural nonvirile)
protetycznego (genitive singular masculine animate inanimate)
protetycznej (genitive singular feminine)
protetycznego (genitive singular neuter)
protetycznych (genitive plural masculine nonvirile)
protetycznemu (dative singular masculine animate inanimate)
protetycznej (dative singular feminine)
protetycznemu (dative singular neuter)
protetycznym (dative plural masculine nonvirile)
protetycznego (accusative singular masculine animate)
protetyczną (accusative singular feminine)
protetyczne (accusative singular neuter)
protetycznych (accusative plural masculine)
protetyczne (accusative plural nonvirile)
protetycznym (instrumental singular masculine animate inanimate)
protetyczną (instrumental singular feminine)
protetycznym (instrumental singular neuter)
protetycznymi (instrumental plural masculine nonvirile)
protetycznym (locative singular masculine animate inanimate)
protetycznej (locative singular feminine)
protetycznym (locative singular neuter)
protetycznych (locative plural masculine nonvirile)
protetyczna (vocative singular feminine)
protetyczne (vocative singular neuter)
protetyczni (vocative plural masculine)
protetyczne (vocative plural nonvirile)

mający cechy artykulujące w wymowie samogłoski nagłosowej wyrazu


frazeologiczny

frazeologiczna (nominative singular feminine)
frazeologiczne (nominative singular neuter)
frazeologiczni (nominative plural masculine)
frazeologiczne (nominative plural nonvirile)
frazeologicznego (genitive singular masculine animate inanimate)
frazeologicznej (genitive singular feminine)
frazeologicznego (genitive singular neuter)
frazeologicznych (genitive plural masculine nonvirile)
frazeologicznemu (dative singular masculine animate inanimate)
frazeologicznej (dative singular feminine)
frazeologicznemu (dative singular neuter)
frazeologicznym (dative plural masculine nonvirile)
frazeologicznego (accusative singular masculine animate)
frazeologiczną (accusative singular feminine)
frazeologiczne (accusative singular neuter)
frazeologicznych (accusative plural masculine)
frazeologiczne (accusative plural nonvirile)
frazeologicznym (instrumental singular masculine animate inanimate)
frazeologiczną (instrumental singular feminine)
frazeologicznym (instrumental singular neuter)
frazeologicznymi (instrumental plural masculine nonvirile)
frazeologicznym (locative singular masculine animate inanimate)
frazeologicznej (locative singular feminine)
frazeologicznym (locative singular neuter)
frazeologicznych (locative plural masculine nonvirile)
frazeologiczna (vocative singular feminine)
frazeologiczne (vocative singular neuter)
frazeologiczni (vocative plural masculine)
frazeologiczne (vocative plural nonvirile)

związany z frazeologią, dotyczący frazeologii

Jeżeli jakiś wyraz sprawia nam kłopoty gramatyczne, etymologiczne, ortograficzne, stylistyczne, frazeologiczne, wystarczy sięgnąć po Miodka

ELKA, Nasze Miasto Poznań, 28/11/2002, Narodowy Korpus Języka Polskiego.


lidyjski

pol. Lidia + -yjski < łac. Lydia < gr. Λυδία


gniazdo słowotwórcze

gniazda słowotwórczego (genitive singular)
gniazdu słowotwórczemu (dative singular)
gniazdem słowotwórczym (instrumental singular)
gnieździe słowotwórczym (locative singular)
gniazda słowotwórcze (nominative plural)
gniazd słowotwórczych (genitive plural)
gniazdom słowotwórczym (dative plural)
gniazda słowotwórcze (accusative plural)
gniazdami słowotwórczymi (instrumental plural)
gniazdach słowotwórczych (locative plural)
gniazda słowotwórcze (vocative plural)

grupa wyrazów powiązanych słowotwórczo, wywodzących się etymologicznie od tego samego leksemu


brukselizm

naleciałość językowa rodem z dokumentów biurokracji brukselskiej; napuszony styl wypowiedzi, pełen zagmatwanych zwrotów

Jej wypowiedzi upstrzone są brukselizmami.


etymologicznie

w myśl zasad etymologii, zgodnie z etymologią

Etymologicznie nazwa Medziugorie oznacza miejscowość położoną między górami


etymolog

pol. etymologia < gr. ἐτυμολογία (etymologia) < gr. ἔτυμος + λόγος (etymos + logos) → prawdziwy + słowo, przemowa

etymologa (genitive singular)
etymologowi (dative singular)
etymologa (accusative singular)
etymologiem (instrumental singular)
etymologu (locative singular)
etymologu (vocative singular)
etymologowie (nominative plural)
etymolodzy (nominative plural)
etymologów (genitive plural)
etymologom (dative plural)
etymologów (accusative plural)
etymologami (instrumental plural)
etymologach (locative plural)
etymologowie (vocative plural)
etymolodzy (vocative plural)
etymologi (depreciative nominative vocative plural)

Tajemnicy pochodzenia tej nazwy nie rozgryźli jeszcze etymologowie.


etymologiczny

(1.1) pol. etymologia + -iczny < gr. ἐτυμολογία

etymologiczna (nominative singular feminine)
etymologiczne (nominative singular neuter)
etymologiczni (nominative plural masculine)
etymologiczne (nominative plural nonvirile)
etymologicznego (genitive singular masculine animate inanimate)
etymologicznej (genitive singular feminine)
etymologicznego (genitive singular neuter)
etymologicznych (genitive plural masculine nonvirile)
etymologicznemu (dative singular masculine animate inanimate)
etymologicznej (dative singular feminine)
etymologicznemu (dative singular neuter)
etymologicznym (dative plural masculine nonvirile)
etymologicznego (accusative singular masculine animate)
etymologiczną (accusative singular feminine)
etymologiczne (accusative singular neuter)
etymologicznych (accusative plural masculine)
etymologiczne (accusative plural nonvirile)
etymologicznym (instrumental singular masculine animate inanimate)
etymologiczną (instrumental singular feminine)
etymologicznym (instrumental singular neuter)
etymologicznymi (instrumental plural masculine nonvirile)
etymologicznym (locative singular masculine animate inanimate)
etymologicznej (locative singular feminine)
etymologicznym (locative singular neuter)
etymologicznych (locative plural masculine nonvirile)
etymologiczna (vocative singular feminine)
etymologiczne (vocative singular neuter)
etymologiczni (vocative plural masculine)
etymologiczne (vocative plural nonvirile)

związany lub odnoszący się do etymologii


tartuski

tartuska (nominative singular feminine)
tartuskie (nominative singular neuter)
tartuscy (nominative plural masculine)
tartuskie (nominative plural nonvirile)
tartuskiego (genitive singular masculine animate inanimate)
tartuskiej (genitive singular feminine)
tartuskiego (genitive singular neuter)
tartuskich (genitive plural masculine nonvirile)
tartuskiemu (dative singular masculine animate inanimate)
tartuskiej (dative singular feminine)
tartuskiemu (dative singular neuter)
tartuskim (dative plural masculine nonvirile)
tartuskiego (accusative singular masculine animate)
tartuską (accusative singular feminine)
tartuskie (accusative singular neuter)
tartuskich (accusative plural masculine)
tartuskie (accusative plural nonvirile)
tartuskim (instrumental singular masculine animate inanimate)
tartuską (instrumental singular feminine)
tartuskim (instrumental singular neuter)
tartuskimi (instrumental plural masculine nonvirile)
tartuskim (locative singular masculine animate inanimate)
tartuskiej (locative singular feminine)
tartuskim (locative singular neuter)
tartuskich (locative plural masculine nonvirile)
tartuska (vocative singular feminine)
tartuskie (vocative singular neuter)
tartuscy (vocative plural masculine)
tartuskie (vocative plural nonvirile)


włoszczyzna

selery, pory i kalafiory, każdy mi przyzna, że to włoszczyzna

Ojciec opowiadał, że mówił po włosku wyśmienicie. Ale w różnych okolicznościach, po przedłużających się ceremoniach czy przeciągających się posiedzeniach naukowych, akcent jego włoszczyzny twardniał

Tadeusz Breza, Urząd, 1960 w: Korpus języka polskiego, Wydawnictwo Naukowe PWN.

zobacz też: angielszczyzna • chińszczyzna • polszczyzna • włoszczyzna


paronomazja

paronomazje (nominative plural)
paronomazji (genitive singular)
paronomazji (genitive plural)
paronomazyj (genitive plural obsolete)
paronomazji (dative singular)
paronomazjom (dative plural)
paronomazję (accusative singular)
paronomazje (accusative plural)
paronomazją (instrumental singular)
paronomazjami (instrumental plural)
paronomazji (locative singular)
paronomazjach (locative plural)
paronomazjo (vocative singular)
paronomazje (vocative plural)

zestawienie wyrazów podobnie brzmiących o różnych znaczeniach


annominacja

annominacji (genitive singular)
annominacji (dative singular)
annominację (accusative singular)
annominacją (instrumental singular)
annominacji (locative singular)
annominacjo (vocative singular)
annominacje (nominative plural)
annominacji (genitive plural)
annominacyj (genitive plural obsolete)
annominacjom (dative plural)
annominacje (accusative plural)
annominacjami (instrumental plural)
annominacjach (locative plural)
annominacje (vocative plural)


zgłoska

zgłoski (genitive singular)
zgłosce (dative singular)
zgłoskę (accusative singular)
zgłoską (instrumental singular)
zgłosce (locative singular)
zgłosko (vocative singular)
zgłoski (nominative plural)
zgłosek (genitive plural)
zgłoskom (dative plural)
zgłoski (accusative plural)
zgłoskami (instrumental plural)
zgłoskach (locative plural)
zgłoski (vocative plural)


oznajmienie

oznajmienia (genitive singular)
oznajmieniu (dative singular)
oznajmieniem (instrumental singular)
oznajmieniu (locative singular)


fonetyczny

fonetyczna (nominative singular feminine)
fonetyczne (nominative singular neuter)
fonetyczni (nominative plural masculine)
fonetyczne (nominative plural nonvirile)
fonetycznego (genitive singular masculine animate inanimate)
fonetycznej (genitive singular feminine)
fonetycznego (genitive singular neuter)
fonetycznych (genitive plural masculine nonvirile)
fonetycznemu (dative singular masculine animate inanimate)
fonetycznej (dative singular feminine)
fonetycznemu (dative singular neuter)
fonetycznym (dative plural masculine nonvirile)
fonetycznego (accusative singular masculine animate)
fonetyczną (accusative singular feminine)
fonetyczne (accusative singular neuter)
fonetycznych (accusative plural masculine)
fonetyczne (accusative plural nonvirile)
fonetycznym (instrumental singular masculine animate inanimate)
fonetyczną (instrumental singular feminine)
fonetycznym (instrumental singular neuter)
fonetycznymi (instrumental plural masculine nonvirile)
fonetycznym (locative singular masculine animate inanimate)
fonetycznej (locative singular feminine)
fonetycznym (locative singular neuter)
fonetycznych (locative plural masculine nonvirile)
fonetyczna (vocative singular feminine)
fonetyczne (vocative singular neuter)
fonetyczni (vocative plural masculine)
fonetyczne (vocative plural nonvirile)

Każda litera i znak w alfabecie fonetycznym ma jedną, i tylko jedną, wymowę.


archaizowanie

rzecz. odczas. od archaizować < niem. archaisieren

archaizowania (genitive singular)
archaizowaniu (dative singular)
archaizowaniem (instrumental singular)
archaizowaniu (locative singular)

naśladowanie stylu lub języka epok minionych, nadawanie czemuś cech archaicznych


adiektywizowanie

adiektywizowania (genitive singular)
adiektywizowaniu (dative singular)
adiektywizowaniem (instrumental singular)
adiektywizowaniu (locative singular)

przekształcanie w przymiotnik, nadawanie cech przymiotnikowych


alternowanie

alternowania (genitive singular)
alternowaniu (dative singular)
alternowaniem (instrumental singular)
alternowaniu (locative singular)

o morfemach lub fonemach etymologicznie pokrewnych, ale różniących się fonetycznie: występowanie w sposób oboczny


asymilowanie

asymilowania (genitive singular)
asymilowaniu (dative singular)
asymilowaniem (instrumental singular)
asymilowaniu (locative singular)

upodobnianie się pod względem artykulacyjnym danej głoski do sąsiedniej


barbaryzowanie

barbaryzowania (genitive singular)
barbaryzowaniu (dative singular)
barbaryzowaniem (instrumental singular)
barbaryzowaniu (locative singular)


quenya

(1.1) quen. quenya (dosł. „język, mowa”); od rdzenia quen. quet- → „mówić”

quenyi (genitive singular)
quenyi (dative singular)
quenyę (accusative singular)
quenyą (instrumental singular)
quenyi (locative singular)
quenyo (vocative singular)

język Vanyarów i Ñoldorów, opracowany przez J.R.R. Tolkiena

Elfy posługują się quenyą.


hermeneutyka

łac. hermeneutica < gr. ἐρμηνεύς < gr. ἑρμηνεύω → tłumaczyć, interpretować

hermeneutyki (genitive singular)
hermeneutyce (dative singular)
hermeneutykę (accusative singular)
hermeneutyką (instrumental singular)
hermeneutyce (locative singular)
hermeneutyko (vocative singular)