Αριστοτέλης

gr. Ἀριστοτέλης

Ο Αριστοτέλης γεννήθηκε το 384 π.Χ. στα Στάγειρα.

Arystoteles urodził się w roku 384 p.n.e. w Stagirze.


Αθήνα

nie mylić z: Αθηνά (imię)

spotyka się jeszcze w języku archaizującym wersję w liczbie mnogiej Αθήναι


Αθηναίος

gr. Ἀθηναῖος


Θερμοπύλες

gr. Θερμοπύλαι

Τιμή σ' εκείνους όπου στην ζωή των όρισαν και φυλάγουν Θερμοπύλες.

Chwała tym wszystkim, którzy sobie w życiu wyznaczą dla obrony Termopile.


Κωνσταντινούπολη

(1.1) koine Κωνσταντινούπολις

EL-Κωνσταντινούπολη.ogg

Η Κωνσταντινούπολη ήταν η πρωτεύουσα της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας.

Konstantynopol był stolicą Imperium Bizantyjskiego.


αντάρτης

(1.1) koine ἀντάρτης < gr. ἀνταίρω < gr. ἀντι- + αἴρω → podnosić przeciw

bojownik formacji ruchu oporu z okresu drugiej wojny światowej


Ακαδημία

(1.1) gr. Ἀκαδήμεια


ιππότης

(1.1) gr. ἱππότης → jeździec, kawalerzysta


Ένωση Σοβιετικών Σοσιαλιστικών Δημοκρατιών

Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich

pl-Ένωση_Σοβιετικών_Σοσιαλιστικών_Δημοκρατιών-el-noun-rXyx7RAd


ακοντιστής

gr. ἀκοντιστής


γραμματέας

gr. γραμματεύς


βαλλίστρα

(1.1) n.łac. ballistra < gr. βάλλω → miotać


Πόντος

zob. Εύξεινος Πόντος


Ε.Σ.Σ.Δ.

wersja alternatywna: ΕΣΣΔ

Ένωση Σοβιετικών Σοσιαλιστικών Δημοκρατιών → ZSRR, Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich


δήμος

demos (jednostka administracyjna starożytnych miast Grecji)

demos (stowarzyszenie sportowe w starożytnym Rzymie i później w Konstantynopolu organizujące zawody hipiczne i inne)


Εφιάλτης

(1.1) gr. Ἐφιάλτης
(2.1) metonimia od (1.1)

Και περισσότερη τιμή τους πρέπει / όταν προβλέπουν (και πολλοί προβλέπουν) / πως ο Εφιάλτης θα φανεί στο τέλος, / κ' οι Μήδοι επιτέλους θα διαβούνε.

I jeszcze większej pochwały są godni, / jeśli przewidują (a wielu to przewiduje), / że kiedyś musi pojawić się Efialtes / i że Persowie, w końcu przejdą.

Κωνσταντίνος Π. Καβάφης Θερμοπύλες


Ιθάκη

gr. Ἰθάκη; istnieją dwie teorie na temat pochodzenia tej nazwy: 1. od fenickiego słowa Utica → kolonia; 2. od imienia Ἲσαξ, przydomka Prometeusza


Ορχομενός

(1.1) gr. Ὀρχομενός


μυθολογία

(1.1) gr. μυθολογία


Σερβία και Μαυροβούνιο

pl-Σερβία_και_Μαυροβούνιο-el-noun-8Aog5vzC


δορυφόρος

gr. δορυφόρος


χυμός

sok, płyn ciała, humor (według Hipokratesa)


Κέρκυρα

El-Κέρκυρα.ogg


ζηλωτής

gr. ζηλωτής, zob. ζηλώ


αγγελιοφόρος

gr. ἀγγελιαφόρος

forma równoważna: αγγελιαφόρος


αγγελιαφόρος

gr. ἀγγελιαφόρος

forma równoważna: αγγελιοφόρος


περικνημίδα

koine περικνημίς


Φοινίκη

zob. Φοίνικας


Φοίνισσα

n.gr. Φοίνικας + -ισσα


χωροφυλακή

zob. χωροφύλακας

żandarmeria działająca na prowincji i w miastach, w których nie istniała policja (αστυνομία), w latach 1833-1984 (Ελληνική Χωροφυλακή)


Μυκήνες

Ο Αγαμέμνων ήταν βασιλιάς των Μυκηνών.


Μεσαίωνας

n.gr. μεσαίων + -ωνας


Κατοχή

okupacja (okres okupacji Grecji przez wojska niemieckie i włoskie w latach 1941-1944)

Οι Γερμανοί εκτέλεσαν πολλούς Έλληνες πατριώτες στην Κατοχή.

Niemcy stracili wielu greckich patriotów podczas okupacji.


Ήπειρος

zob. ήπειρος


οπλουργός

koine ὁπλουργός


προμαχώνας

koine προμαχών < gr. προμαχεών


ντιβάνι

śr.gr. διβάνιον < tur. divan < arab. دیوان (diwan)


Βαβυλώνα

Ο Αλέξανδρος ο Μέγας πέθανε στη Βαβυλώνα το 323 π.Χ.

Aleksander Wielki zmarł w Babilonie w 323 roku p.n.e.


τιμοκρατία

n.gr. τιμή + -κρατία


Θεσσαλία

(1.1) gr. Θεσσαλία < gr. Θεσσαλός


Βαλκάνια

od tureckiej nazwy pasma górskiego Αίμος → Aemon, Hemus (dzisiaj: Stara Płanina) Koca Balkan: tur. koca → wielki + tur. balkan → lesista góra

εδώ είναι Βαλκάνια

tu są Bałkany (wyrażenie określające godną pożałowania sytuację krajów bałkańskich w porównaniu z innymi krajami Europy).


σιδηρούν παραπέτασμα

pl-σιδηρούν_παραπέτασμα-el-noun-BWV~gpEf


δεσπότης

gr. δεσπότης


Διεθνής

ż od διεθνής


Γαλιλαία

(1.1) gr. Γαλιλαία < hebr. גּלילה


κάτεργο

(1.1) śr.gr. κάτεργον < koine κάτεργος → wypracowany, wyrobiony < gr. κατα- + -εργος

(1.2-3) od (1.1); por. ros. каторга (kátorga), pol. katorga


Κολόμβος

Ο Κολόμβος ανακάλυψε την Αμερική.


Τυρταίος

(1.1) gr. Τυρταῖος


αντιβασιλέας

koine ἀντιβασιλεύς

forma równoważna: αντιβασιλιάς

Ο λόρδος Μάουντμπατεν ήταν ο τελευταίος αντιβασιλέας των Ινδίων.

Lord Mountbatten był ostatnim wicekrólem Indii.


αντιβασιλιάς

koine ἀντιβασιλεύς

forma równoważna: αντιβασιλέας

Ο λόρδος Μάουντμπατεν ήταν ο τελευταίος αντιβασιλιάς των Ινδίων.


Περσία

(1.1) gr. Περσία < gr. Περσίς < st.pers. 𐎱𐎠𐎼𐎿


πάρθιος

gr. Πάρθοι + -ιος


Ιπποκράτης

(1.1) gr. Ἱπποκράτης

Ο Ιπποκράτης γεννήθηκε στην Κω το 460 π.Χ.

Hipokrates urodził się na Kos w 460 roku p.n.e.


ναζί

nie mylić z: νάζι

Δεν υπάρχουν καλοί ναζί.


ναζί

nie mylić z: νάζι


ΕΣΣΔ

wersja alternatywna: Ε.Σ.Σ.Δ.


παγκράτιο

(1.1) gr. παγκράτιον


μεταπολεμικός

(1.1-2) n.gr. μετα- + πόλεμος + -ικός kalka z ang. postwar

powojenny (dotyczący okresu po drugiej wojnie światowej)


Ευριπίδης

gr. Εὐριπίδης


ακαδημία

(1.1) gr. Ἀκαδήμεια

zob. Ακαδημία


Στάλιν

ros. Сталин < ros. сталь + -ин < niem. Stahl → stal


φαραώ

(1.1) gr. φαραώ < st.egip. pr-ꜥꜣ (per-aa)


περεστρόικα

(1.1) ros. перестройка


δικτυοβόλος

n.gr. δίκτυο + -βόλος


γκιλοτίνα

(1.1) franc. guillotine < od nazwiska wynalazcy, doktora Guillotin


πορνοκρατία

(1.1) gr. πορνεία + κράτος


σπόνδυλος

gr. σπόνδυλος


Βούδας

franc. Bouddha < sanskr. बुद्ध, pierwsze odnotowanie w 1830 r.


Πλούταρχος

gr. Πλούταρχος


σταυροφόρος

koine σταυρός + -φορος


Βυζάντιο

gr. Βυζάντιον


σατραπεία

gr. σατραπεία

godność satrapy; okres urzędowania satrapy


απελεύθερος

gr. ἀπελεύθερος


πολιορκητικός

koine πολιορκητικός


Εμφύλιος

przez antonomazję, z dużej litery w stosunku do wojny domowej w Grecji (1946-1949) https://pl.wikipedia.org/wiki/Wojna_domowa_w_Grecji


κανονιοφόρος

n.gr. κανόνι + -φόρος


φιλελληνισμός

n.gr. φιλέλληνας + -ισμός


λεγεώνα

od B. λεγεῶνα < koine λεγεών < łac. legionem


τετραλογία

gr. τετραλογία


Ηρόδοτος

gr. Ἡρόδοτος


οινοχόος

gr. οἰνοχόος


προσωκρατικός

n.gr. προ- + σωκρατικός

presokratejski, presokratyczny, przedsokratejski, przedsokratyczny


σωκρατικός

gr. Σωκρατικός


πελταστής

gr. πελταστής


Οθωμανική Αυτοκρατορία

pl-Οθωμανική_Αυτοκρατορία-el-noun-Rg7md-yV