Familie

źródłosłów dla kasz. familëjô^([potrzebne źródło])

Denk an deine Familie.

por. Pflegefamilie • Patchworkfamilie • Stieffamilie • Regenbogenfamilie

por. Kleinfamilie • Kernfamilie • Großfamilie • Kommune

por. Herkunftsfamilie • Arbeiterfamilie • Bauernfamilie • Proletarierfamilie • Bürgerfamilie • Industriellenfamilie • Unternehmerfamilie • Adelsfamilie • Herrscherfamilie • Kaiserfamilie


SPZ

Sozialpädiatrisches Zentrum → ośrodek socjopediatryczny


Gleichberechtigung

Die Suffragetten kämpften um Gleichberechtigung der Frauen.

Sufrażystki walczyły o równouprawnienie kobiet.

por. Gleichbehandlung • Gleichberechtigung • Gleichstellung


Freundeskreis

ˈfʁɔɪ̯ndəsˌkʁaɪ̯s


Heimat

Pojęcie Heimat odnosi się do rodzinnych stron, z którymi człowiek jest emocjonalnie związany. Niemcy odróżniają słowo Vaterland, oznaczające ojczyznę w sensie bardziej politycznym.


Kernfamilie

Familie im engeren Sinne sind Vater, Mutter und Kind. Man spricht auch von der Kernfamilie.

Rodziną w węższym znaczeniu są ojciec, matka i dziecko. Mówi się też o rodzinie nuklearnej.

Zwischendurch mal… Landeskunde A2-B1, Franz Specht i inni…, HUEBER VERLAG, Ismaning, 2012

por. rodzina dwupokoleniowa • podstawowa komórka społeczna


Bevölkerungsentwicklung

bəˈfœlkəʁʊŋsʔɛntˌvɪklʊŋ


Allgemeinbildung

alɡəˈmaɪ̯nˌbɪldʊŋ


Demografie

Pisownią alternatywną dla Demografie jest Demographie. Obie formy są prawidłowe, ale formą zalecaną jest pisownia Demografie.


Prekariat

pʀekaˈʀɪ̯aːt

Er ist ein klassischer Vertreter des modernen Prekariats: überdurchschnittlich ausgebildet, unterdurchschnittlich bezahlt und orientierungslos.

On jest klasycznym przedstawicielem współczesnego prekariatu: zbyt wysoko wykształcony, zbyt nisko opłacany i zdezorientowany.

na podst. Spiegel online, Uraufführung in Berlin: Akademisch, angepasst, arbeitslos, 2013


Altersdiskriminierung

dyskryminacja ze względu na wiek, ageizm


Mittelschicht

ˈmɪtl̩ˌʃɪçtn̩


Performanz

ˌpɛʁfɔʁˈmanʦ

ˌpɛʁfɔʁˈmanʦn̩


Prägung

rodzaj, typ, styl (nadany lub nabyty pod wpływem pewnego wzoru)


Verflochtenheit

zazębianie się, wzajemne powiązania, złożoność, splot


Anfeindung

ˈanˌfaɪ̯ndʊŋ

przejaw wrogości, wrogie nastawianie, wrogie nastawienie, wrogość


Demographie

Demographie jest pisownią alternatywną dla Demografie. Obie formy są prawidłowe, ale formą zalecaną jest pisownia Demografie.


Alleinerziehende

aˈlaɪ̯nʔɛɐ̯ˌʦiːəndə

samotna matka, matka sama wychowująca dziecko

Eine Alleinerziehende muss nicht automatisch Vollzeit arbeiten, wenn ihr Kind älter als drei Jahre ist.

Samotna matka nie musi automatycznie przechodzić na pełny etat, gdy jej dziecko ukończy trzy lata.

WAZ online, Gerichtshof stärkt Alleinerziehende, 17.07.2008


Alleinerziehender

aˈlaɪ̯nʔɛɐ̯ˌt͡siːəndɐ

samotny ojciec, ojciec sam wychowujący dziecko


Lebensgemeinschaft

ɡəˈmaɪ̯nʃaft


Patchworkfamilie

rodzina patchworkowa, rodzina zrekonstruowana, rodzina przybrana

Ein noch junges Wort ist die Patchworkfamilie. Damit bezeichnet man Familien, bei denen ein Elternteil mindestens ein Kind aus einer früheren Beziehung in die neue Familie mitgebracht hat.

Jeszcze młodym słowem jest rodzina patchworkowa. Dotyczy to rodzin, w których rodzic wprowadził co najmniej jedno dziecko z poprzedniego związku do nowej rodziny.


Scheidungsrate

ˈʃaɪ̯dʊŋsˌʀaːtə

In Deutschland, Österreich und der Schweiz werden 40% der Ehen wieder geschieden. Die Scheidungsrate ist also in allen drei Ländern gleich.

W Niemczech, Austrii i Szwajcarii 40% par się rozwodzi. Współczynnik rozwodów we wszystkich trzech krajach jest taki sam.


Beisasse

Określenie Beisasse było używane na terenie niemieckojęzycznej Europy Środkowej od średniowiecza do XIX wieku i dotyczyło (najuboższych) mieszkańców wsi nieposiadających własnej zagrody lub mieszkańców miast nieposiadających własnego miejsca zamieszkania.


Freikörperkultur

ˈfʁaɪ̯kœʁpɐkʊlˌtuːɐ̯


Kulturschock

kʊlˈtuːɐ̯ˌʃɔk

Wer im Ausland arbeitet, erlebt oft einen Kulturschock.

Pracujący za granicą doznają często szoku kulturowego.

Spiegel online, Kulturschock, dostęp 08.03.2019


Hasssprache

Hasssprache erhöht die Bereitschaft, selbst gewaltbereit zu handeln.

Mowa nienawiści zwiększa własną gotowość do agresywnego zachowania.

Spiegel online, Lehrer gegen Hasssprache an Schulen, dostęp 26.11.2019


Millenial

milenial, mężczyzna urodzony między 1980 i 2000

Termin Millenial używany jest zwykle w lm.


Millenial

milenialka, kobieta urodzona między 1980 i 2000


Gendersprache

język genderowy, język neutralny płciowo

zobacz też: Indeks: Niemiecki - Odmiany języka


Frauenquote

ˈfʁaʊ̯ənˌkvoːtə

udział kobiet, parytet kobiet (np. na wysokich stanowiskach)


Whistleblower

ˈwɪsl̩ˌblɔʊ̯ɐ


Gleichstellung

ˈɡlaɪ̯çˌʃtɛlʊŋ

równość, równanie, zrównanie, zrównywanie, zrównanie, równouprawnienie

Die Gleichstellung geht davon aus, dass es reale Unterschiede gibt, die es mit Hilfe staatlicher (Zwangs-)Maßnahmen zu beseitigen gilt.

Zrównanie zakłada, że istnieją realne różnice, które należy eliminować za pomocą (przymusowych) środków państwowych.

Forschung & Lehre, Gleichstellung oder Gleichberechtigung?, 11.05.2020, dostęp 26.04.2022


Brennpunktschule

ˈbʁɛnpʊŋktˌʃuːlə

szkoła o szczególnych wymaganiach socjopedagogicznych

Brennpunktschulen to określenie szkół w rejonach (szczególnie w dużych miastach) zamieszkanych przez ludność o niskim przystosowaniu socjalnym (np. tam, gdzie dzieci migrantów słabo mówią w języku, w którym odbywa się nauka szkolna).


ghosten

zrywać kontakt, zerwać kontakt, unikać, olewać, olać


Ableismus

ɛɪ̯bəˈlɪsmʊs

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q188 (deu)-Frank C. Müller-Ableismus.wav

Ableismus geht noch über Behindertenfeindlichkeit hinaus

Ableizm wykracza ponad wrogość do niepełnosprawnych.

Bundeszentrale für politische Bildung, Ableismus und Behindertenfeindlichkeit, 28.08.2023, dostęp 06.09.2023


fremdenfeindlich

ˈfʁɛmdn̩ˌfaɪ̯ntlɪç


KJA

Kinder- und Jugendambulanz → ambulatoryjny ośrodek dla dzieci i młodzieży