yfir

por. goc. 𐌿𐍆𐌰𐍂 (ufar), st.ang. ofer, st.fryz. over, st.szw. ovar, swn. ubar

…służący do określania położenia nad, ponad

Það hangir svart ský yfir mér.

…służący do określania przyczyny ze względu na…, z uwagi na…

Ég gleðst yfir því að þurfa ekki að standa yfir pottunum.

Cieszę się, że nie muszę stać nad garami.

…służący do określania kierunku ruchu nad, przez

Og Jakob lagði af stað um nóttina og tók báðar konur sínar og báðar ambáttir sínar og ellefu sonu sína og fór yfir Jabbok á vaðinu. Og hann tók þau og fór með þau yfir ána. Og hann fór yfir um með allt, sem hann átti.

…służący do określania czasu w ciągu, podczas

Ég drekk mikið kaffi yfir daginn.

Hér að neðan er listi yfir íslenska heimspekinga í stafrófsröð.

Poniżej znajduje się spis islandzkich filozofów w porządku alfabetycznym.

Þetta ævintýri kostar yfir 400 milljónir krónur.

Ta przygoda kosztuje ponad 400 milionów koron.


yfir

Hann fékk sér svartan kufl og steypti utan yfir klæði og duldist svo.

Wziął więc czarny płaszcz i, zarzuciwszy go na grzbiet, skrył się.


fáni

Svissneski fáninn er dimmrauður ferningur með hvítum krossi innan í ferningnum.

Szwajcarska flaga jest ciemnoczerwonym kwadratem z białym krzyżem w środku.


nafnháttarmerki

D. rzecz. nafnháttur (bezokolicznik) + merki (znak, oznaczenie)

wykładnik bezokolicznika, partykuła bezokolicznikowa

Nafnháttarmerki er ekki notað á eftir sögnunum "munu", "skulu", "mega", "vilja".

Partykuły bezokolicznikowej nie używa się po czasownikach "munu", "skulu", "mega", "vilja".


forliður

przedr. for- + rzecz. liður, dosł. "przedczłon"

Forliður orðsins "ljósmóðir" er "ljós-".

Pierwszym członem rzeczownika złożonego "ljósmóðir" jest "ljós-".


dultittlingur

rzecz. dul (ukrywanie się) + tittlingur (trznadel)

ˡtʏːlˌtʰɪhtlɪŋkʏr

Emberiza hortulana, ortolan, trznadel ortolan


keisaraviður

D. rzecz. keisari + viður, dosł. "cesarskie drzewo"


frægur

Bærinn er líka frægur fyrir sérstakan stíl í byggingarlist.

Miasto jest również znane z wyjątkowego stylu architektury.


bókabúð

(1.1) rzecz. bók ż → książka + búð ż → sklep


veina

pranord. veina < pragerm. wainōjanan* • por. swn. weinōn (niem. weinen), st.ang. wánian

Hann veinar eins og stunginn grís.


myrkvi

pranord. myrkvi (wcześniej mjorkvi/mjǫrkvi)

Ég pantaði hótelherbergi í tæka tíð til þess að missa ekki af myrkvanum.

Wcześniej zarezerwowałem pokój hotelowy, żeby nie przegapić zaćmienia.


orðliður

Í þýsku hvílir áhersla á fyrri orðliði.

W języku niemieckim akcent pada na pierwszy człon wyrazu.


evra

Löndin sem nota evru sem gjaldmiðil eru oftast nær kölluð evrulöndin.

Państwa które używają euro jako waluty są najczęściej nazywane Eurolandem.


þefdýr

(1.1) þefur m → zapach + dýr n → zwierzę


bókfinka

ˈb̥ouːkʰfɪŋ̊g̊a

Bókfinka er smávaxið fugl sem lifir í Evrópu, Norður-Afríku, Kanaríeyjum, Vestur- og Mið-Asíu.

Zięba jest małym ptakiem występującym w Europie, Afryce Północnej, na Wyspach Kanaryjskich oraz w Azji Zachodniej i Środkowej.


fátækur

st.nord. fátækr; morfologia: czas. fá (dostawać) + -tækur << taka (brać)

Við erum að safna handa fátækum börnum.


draugur

Ég hef aldrei séð draug.


froskdýr

(1.1) isl. froskur + dýr → żaba + zwierzę


SSR

Samveldi sjálfstæðra ríkja → WNP, Wspólnota Niepodległych Państw


Fílabeinsströndin

(1.1) fíll m → słoń + bein n → kość + strönd ż → wybrzeże

Fílabeinsströndin er land í Vestur-Afríku.

Wybrzeże Kości Słoniowej to państwo w Afryce Zachodniej.


þriðji

st.nord. þriði << pragerm. þriđjōn; goc. 𐌸𐍂𐌹𐌳𐌾𐌰 (þridja), st.ang. ðirda (ang. third), swn. dritto (niem. dritte)

Íbúðin er á þriðju hæð.

Mieszkanie znajduje się na trzecim piętrze.


snúa

por. goc. 𐍃𐌽𐌹𐍅𐌰𐌽 (sniwan), st.ang. sneówan

að snúa bakinu (við)

odwrócić się plecami (do) (także w przen.)

Ég kann ekki að snúa myndinni án þess að skemma hana.

Nie mogę obrócić tego zdjęcia, nie niszcząc go.

En almenningsálitið snerist gegn þessum unga manni.

Jednak opinia publiczna zwróciła się przeciwko temu młodemu mężczyźnie.

Gott að þér snérist hugur!

Þær snúa sér allar í hring.

Gott að þér snérist hugur!

Dyrnar snúa í norður og því kemur alltaf kalt inn.

Drzwi wychodzą na północ, przez co do środka zawsze leci zimno.

Þessi hlið snýr út í garðinn.

Gott að þér snérist hugur!

Ritstjórar sjá um að snúa textanum á ensku ef þess er óskað.

Jeżeli będzie trzeba, edytorzy zadbają o to, by tekst został przetłumaczony na język angielski.

Gott að þér snérist hugur!

Flestir hinna 198 (= hundrað níutíu og átta) íbúa snéru aftur heim í nóvember 1963 (= þúsund níu hundruð sextíu og þrír).

Większość z tych stu dziewięćdziesięciu ośmiu mieszkańców powróciła do domu w listopadzie 1963 (= tysiąc dziewięćset sześćdziesiątego trzeciego) roku.

Forseti snýr aftur úr 10 ára útlegð.

Premier wraca po dziesięciu latach wygnania.

Gott að þér snérist hugur!

Ég snéri mig á ökkla á æfingu í gær.

Skręciłem sobie kostkę wczoraj na treningu.

Gott að þér snérist hugur!

snúa sér → zabrać się za coś, zacząć coś robić

En þá getur vel verið að Elísabet verði búin að snúa sér að öðrum verkefnum.

Ale niewykluczone, że Elżbieta już zaczęła pracować nad innymi projektami.

Gott að þér snérist hugur!


snúa

snúa st → obracać się, kręcić się (także w przenośni)

Hversu hratt snýst tunglið um jörðina?

Jak szybko Księżyc obraca się wokół Ziemi?

Sólin snýst um sjálfa sig.

Allt snýst um hann.

Gott að þér snérist hugur!


seinn

Honum finnst að ég sé seinn að svara tölvupósti undanfarið.

On uważa, że ostatnio nie śpieszę się z odpowiedziami na maile.

Ég er orðinn of seinn í vinnuna!


matarbakki

Hann færði mér stóra matarbakka með allskyns góðgæti og var það étið með bestu lyst.

Przyniósł mi dużą tacę z różnymi specjałami, które spożyłem ze smakiem.


sök

st.nord. sǫk < pragerm. sakō* • por. swn. sahha (niem. Sache)

Ég átti enga sök í því.

To nie była moja wina./Nie ma w tym mojej winy.

Stjórnmálamaðurinn reyndi að bera af sér sakir um spillingu.

Polityk usiłował oczyścić się z zarzutów o korupcję.

Síðari myndbönd eru betri, sakir þess að veður batnaði mjög.

Ostatnie nagrania są lepsze, ponieważ (= z takiej przyczyny, że) pogoda znacznie się poprawiła.

Fyrir hvaða sakir?


farþegi

st.nord. farþegi; morfologia: czas. að fara (podróżować, udać się) + forma rzeczownikowa utworzona od czasownika að þiggja (przyjmować)

Góðan dag, góðir farþegar og verið velkomin um borð í ferjuna "Baldur"!

Dzień dobry, drodzy pasażerowie. Witamy was na pokładzie promu "Baldur".


fræðiheiti

fachowa nazwa używana w konkretnej dziedzinie (nauki, techniki)

"Canis lupus" er fræðiheiti á úlfi.


vagga

Nýfædd börn sofa í vöggum fyrstu vikurnar.

Nowonarodzone dzieci śpią przez pierwsze tygodnie w kołysce.


vagga

Það getur líka dugað að vagga barninu.

Og báturinn vaggar og veltist um sæ.


svo

używany do podkreślania cechy przysłówka

Menn mega ekki taka þetta svo alvarlega.

Ludzie nie powinni brać tego tak na serio.

używany do podkreślania cechy przymiotnika

Þessi fjöll eru svo falleg.

Það er svo gott að sofa út!

Ég er svo stolt að ég gæti sprungið.

Og svo kom haust.

Svo skal vera.

"Helgist þitt nafn, til komi þitt ríki, verði þinn vilji, svo á jörðu sem á himni."

Święć się imię Twoje, przyjdź królestwo Twoje, bądź wola Twoja, jako w niebie tak i na ziemi."

Að svo sögðu leit hann vingjarnlega til þeirra og hvarf út.

Powiedziawszy to, spojrzał na nich przyjaźnie i zniknął.


tankur

Við keyptum á bensínstöð fullan tank af bensíni.

Kupiliśmy na stacji benzynowej pełen kanister benzyny.


fyrirgefa

st.nord. fyrirgefa • por. far. fyrigeva, goc. 𐍆𐍂𐌰𐌲𐌹𐌱𐌰𐌽 (fragiban), swn. firgeban (niem. vergeben), st.ang. forgiefan (ang. forgive)

ˡfɪːrɪrˌcɛːva

ˡfɪːrɪrˌkaːv

ˡfɪːrɪrˌcɛːvɪθ

Hann hefur gert eitthvað svo slæmt að Guð geti ekki fyrirgefið honum.

On zrobił coś tak złego, że Bóg nie może mu wybaczyć.

Fyrirgefðu mér!


geisli

Tækið sendir rauðan geisla í loftið.

Urządzenie wysyła w powietrze czerwoną wiązkę światła.

Geisli við miðbaug Jarðarinnar er 6380 km (= sex þúsund þrjúhundruð og áttatíu kílómetrar).

Promień równikowy Ziemi wynosi 6380 km (= sześć tysięcy trzysta osiemdziesiąt kilometrów).


diskur

(1.1) st.nord. diskr
(1.2-4) poprzez skojarzenie z (1.1)

dysk, talerz (przedmiot w kształcie dysku)

Smelltu hér til að vista myndirnar á diskinn þinn.

Naciśnij tutaj, aby zapisać zdjęcia na dysku.

Á síðasta diskinum hans eru níu lög.

Na jego ostatniej płycie jest dziewięć utworów.


hólf

komórka (w tabeli lub arkuszu kalkulacyjnym)


eingyðistrú

(1.1) einn → jeden + goð m → bóg + trú ż → wiara, religia

Gyðingdómur er eitt elsta dæmið í sögunni um eingyðistrú.

Judaizm jest najstarszym przykładem religii monoteistycznej w historii.


stífla

Fyrstu stíflurnar voru reistar í Mesópótamíu fyrir um 7000 árum.

Pierwsze zapory były stawiane w Mezopotamii przed 7000 laty.


gjósa

Katla gaus síðast 1918 og er í fullu fjöri enn.

Katla ostatnio wybuchła w 1918 i wciąż jest aktywna.

gjósa upp → o ogniu, silnych emocjach: wybuchnąć

Enginn hafði vitneskju um orsakir eldsins því hann gaus upp um klukkustund eftir að heimilisfólk var sofnað.

Nikt nie znał przyczyn pożaru, ponieważ wybuchł w godzinę po tym, jak gospodarze poszli spać.

Öfundin gaus upp í huga Kains.

Mikil lykt gaus upp úr pakkanum.

Gdy otworzyliśmy paczkę, w powietrzu rozniósł się silny zapach.


standa

por. goc. 𐍃𐍄𐌰𐌽𐌳𐌰𐌽 (standan), far. standa, st.ang. standan (ang. stand), swn. stantan

að standa á þrítugu / fimmtugu / sextugu

Hann stendur við dyrnar og knýr á.

Stendur tíminn í stað?

Lampi stendur á skápnum.

Ég veit ekki hvað stendur á blaðinu - væri gaman að vita það.

Nie mam pojęcia, co jest napisane na tej kartce - fajnie byłoby to wiedzieć.

standa sig (vel / illa) → (dobrze / źle) sobie radzić

Kirstín stendur sig vel í náminu.

Krystyna dobrze sobie radzi na studiach.

Hann stendur upp frá borðinu og fer inn, orðlaust.

Wstaje od stołu i bez słowa wchodzi do środka.

Leit stendur yfir að ungum manni sem sást síðast á Jökulsá á Fjöllum aðfaranótt sunnudagsins.

Trwają poszukiwania młodego mężczyzny, którego ostatni raz widziano w nocy z soboty na niedzielę w Jökulsá á Fjöllum.

Fyrir hvað stendur skammstöfunin GSM?

standa út → wystawać, być na widoku, sterczeć

Lampi stendur út í glugga.

Hárið stendur út í allar ættir.

Það eina sem stendur eftir af húsinu mínu eru dyrnar.

Wszystko, co pozostało z mego domu, to drzwi.

standa hjá → być pasywnym, stać w miejscu

standa opinn → być otwartym (od drzwiach, oknie lub stronie internetowej)

Ég lét dyrnar standa opnar.

Flokkurinn þarf að standa fast á sínu.

Margir foreldrar standa gegn því að skráningu í ferð sé lokið.

Wielu rodziców sprzeciwia się temu, by zapisy na wycieczkę zostały zamknięte.

standa fyrir → mieć pieczę nad, być odpowiedzialnym za, opiekować się

Stofnunin stendur fyrir útgáfu rita um íslenska menningu.

Instytut patronuje wydaniu prac o islandzkiej sztuce.


standa

Við stóðum hann að því að hafa verið að njósna um hernaðaráætlun.

Przyłapaliśmy go na wtykaniu nosa w plany wojenne.


standa

Til þess að standast prófið þarf nemandi að fá fimm í hverjum prófhluta.

Aby zdać egzamin, uczeń musi dostać piątkę z każdej jego części.


spenna

Hún var með himinblárri spennu í hárinu.

Það var spenna í loftinu.


spenna

kojarzy się raczej z rozwiązaniem bardziej siłowym, np. wyłamywaniem zamka

zapinać, spinać, mocować, zaprząc (o koniach)

Við hnupluðum tveimur hestum, spenntum þá fyrir tjaldvagninn og fórum burt.

Zwinęliśmy dwa konie, zaprzęgliśmy je do przyczepy i odjechaliśmy.

Þjófar reyndu að spenna upp dyrnar en tókst ekki.

Złodzieje próbowali wyłamać drzwi, ale im się nie udało.

Hún spennti beltið um mitti sér.

Við megum spenna greipar og þakka Guði fyrir það sem hann gefur okkur.

Powinniśmy składać ręce i dziękować Bogu za to, co nam daje.

Vakir nú Bjarni þann dag allan, en um nóttina sækir mjög svefn á hann; leggur hann sig þá niður hjá systur sinni. Spennir hann þá greipar utan um hana og ætlar, að hún skuli ekki verða svo burtu numin, að hann verði þess ekki var.

Czuwał tedy Bjarni cały dzień, lecz w nocy wielki sen spłynął na niego, położył się więc obok swej siostry. Objął ją w pasie, by być pewnym, że nikt jej nie porwie, gdy on będzie spał.

Sagan af Bjarna Sveinssyni og Salvöru systur hans


gler

Gler getur orðið til í náttúrunni þegar eldingu slær niður í sand eða við viss skilyrði í eldgosum.

Szkło może powstać samoistnie, kiedy błyskawica uderzy w piasek lub - w sprzyjających warunkach - podczas erupcji wulkanu.

Í glerinu sá ég spegilmynd mína.


pósthús

(1.1) rzecz. póstur ("poczta, list") + hús ("placówka")

Nýtt pósthús opnað á Húsavík.


glæpasaga

rzecz. glæpur m + saga, dosł. "opowieść o zbrodniach"

Hún gaf út tvær glæpasögur í fyrra.

W zeszłym roku wydała dwie powieści kryminalne.


ætt

st.nord. ætt << czas. eiga (por. formy osobowe czasownika eiga - þú átt, þú átti…)

Kona hans var og af ætt Arons og hét Elísabet.

Żona jego była z rodu Aarona, a zwała się Elżbieta.

Kría er fugl af ætt þerna.

Rybitwa popielata to ptak z rodziny rybitw.


dauður

st.nord. dauðr < pragerm. đauđaz* • por. goc. 𐌳𐌰𐌿𐌸𐍃 (dauþs), st.ang. deád (ang. dead), swn. tōt (niem. tot), st.szw. dōd (szw. död)

Dauðir fiskar fljóta með straumnum.

Þessi síða er alveg dauð núna.


hlynur

st.nord. hlynr << pragerm. *xluniz; por. st.ang. hlyn, dolnoniem. löne, szw. lönn, duń. løn; prasł. klьnь (pol. klon)

klon (Acer), klon jawor (Acer pseudoplatanus)


miði

Allir miðar á tónleikana hafa verið seldir.

Wszystkie bilety na koncert zostały wyprzedane.


skurður

Hluti deigsins settur í form og gerður skurður í mitt deigið endilangt.

Część ciasta włożyć do formy i zrobić nacięcie wzdłuż.

Við fallið fékk maðurinn stóran skurð á höfuðið og var fluttur á sjúkrahús.

W wyniku upadku mężczyzna rozciął sobie głowę i został przewieziony do szpitala.

Þeir vilja ráða verkamenn til starfa við skurðinn.

Chcą zatrudnić robotników do pracy przy kanale.

Jón klifraði loksins upp úr skurðinum.


frammistaða

ˡframːɪˌstœːðʏr

Um helgina sá ég frammistöðu Bjarkar í sjónvarpinu.

W weekend widziałem występ Björk w telewizji.

Það var góð frammistaða þingmanna þess flokks.

To było dobre wystąpienie polityków tej partii.


fjögur

forma rodzaju nijakiego liczebnika fjórir


tvö

forma rodzaju nijakiego liczebnika tveir


fjórar

forma rodzaju żeńskiego liczebnika fjórir


þrjú

forma rodzaju nijakiego liczebnika þrír → troje


berja

Þegar ég er reið, ber ég lyklaborðið mitt til að slappa af.

Kiedy jestem zła, walę w klawiaturę by się uspokoić.

Hjartað barði í brjósti hans.

berja e-ð á sig → smarować się czymś, malować się czymś


berja

Tvær fylkingar berjast um völdin í landinu.

Dwa stronnictwa walczą o dominację w kraju.


stríð

Löndin voru öll þrjú í stríði gegn Þýskaland.

Wszystkie trzy kraje prowadziły wojnę z Niemcami.


Þjóðverji

Þjóðverjar og Svíar komust í dag í undanúrslit á stórmótinu í handknattleik karla í Þýskalandi.

Niemcy i Szwedzi weszli dzisiaj do półfinału turnieju piłki ręcznej mężczyzn w Niemczech.


handknattleikur

(1.1) rzecz. hönd ż → ręka + knöttur m → piłka + leikur m → gra


hópíþrótt

(1.1) rzecz. hópur m → grupa, drużyna + íþrótt ż → sport

Handbolti er hópíþrótt þar sem tvö sjö manna lið keppast um að koma bolta í mark.

Piłka ręczna to sport drużynowy, w którym dwa siedmioosobowe zespoły walczą ze sobą, by umieścić piłkę w bramce.


körfuknattleikur

(1.1) rzecz. karfa ż → kosz + knöttur m → piłka + leikur m → gra


ólympíuleikar

Næstu sumarólympíuleikar verða haldnir í Beijing í Kína.

Następne letnie igrzyska olimpijskie będą rozgrywane w Pekinie, w Chinach.


körfubolti

(1.1) rzecz. karfa ż → kosz + bolti m → piłka


starf

Endurhæfingarlaun betri en í starfi.

Hvað eru störf lifrar?


Litháen

Litháen er land í Norðaustur-Evrópu, eitt Eystrasaltslandanna.

Litwa to państwo w Europie Północno-Wschodniej, jeden z krajów bałtyckich.


kónguló

Ólíkt skordýrum hafa kóngulær (líkt og aðrar áttfætlur) tvískiptan búk.

Inaczej niż owady, pająki mają (podobnie jak inne pajęczaki) ciało dwudzielne.


Portúgal

Lýðveldið Portúgal er land í Suðvestur-Evrópu á vesturströnd Íberíuskagans.

Republika Portugalii to państwo w Europie Południowo-Zachodniej, na zachodnim wybrzeżu Półwyspu Iberyjskiego.


Spánn

Stærstu borgir Spánar eru höfuðborgin Madríd og Barselóna.

Największe miasta Hiszpanii to stolica Madryt oraz Barcelona.


könguló

Ólíkt skordýrum hafa köngulær (líkt og aðrar áttfætlur) tvískiptan búk.


sjávarmál

złożenie sjávar- (D. od sjór → morze) + mál ("miara")

Bærinn er í 1450 m hæð yfir sjávarmáli.

Miasto znajduje się na wysokości 1450 m. nad poziomem morza.


u.þ.b.

skrót złożony z pierwszych liter słów um, það i bil

Svona bíll kostar u.þ.b. ein milljón krónur.

Taki samochód kosztuje około milion koron.


kynsjúkdómur

(1.1) rzecz. kyn n → płeć + sjúkdómur m → choroba

Sjúkdómar sem smita við samfarir nefnast kynsjúkdómar.

Choroby, którymi zaraża podczas stosunku seksualnego nazywa się chorobami wenerycznymi.


leirverk

rzecz. leir ("glina") + verk ("dzieło, praca")

ˈlɛiːr̥vɛr̥k

przedmiot wykonany z gliny (rzeźba, figurka, garnek itp.)


friður

Friður er ástand laust við átök.


sjúkdómur

Hlaupabóla er mjög smitandi sjúkdómur, sem er algengur hjá börnum.

Ospa wietrzna jest bardzo zaraźliwą chorobą, szczególnie często dotykającą dzieci.


hæð

Bærinn er í 1450 m hæð yfir sjávarmáli.

Á norðurhveli blása vindar réttsælis umhverfis hæðir, en öfugt á suðurhveli.

Na półkuli północnej wiatry wieją wokół wyżu w kierunku zgodnym z ruchem wskazówek zegara, a na południowej w przeciwną stronę.


hefja

st.nord. hefja • por. ang. heave, niem. heben

Barnið hóf grunnskólanám.

Dziecko rozpoczęło naukę w szkole podstawowej.

Heimsmeistarinn hóf titilvörnina með sigri.

Ég vil leyfa mér að hefja mál mitt með því að kynna stefnuskrá flokksins.

Pozwolę sobie zacząć przemówienie od zaprezentowania programu partii.

hefja sig → wznosić się, unosić się w powietrze

Vélinni tókst að hefja sig á loft.

hefja upp → zaczynać się, rozpoczynać się

Hér hefur upp sögu Ólafs konungs.


hefja

Söngvakeppni hefst í kvöld.


iðn

Línan á milli listar og iðnar er oft óljós.

Granica pomiędzy sztuką a rzemiosłem często się zaciera.


útlán

Margar bækur safnsins eru til útláns.

Wiele książek ze zbioru można wypożyczyć.


mötuneyti

st.nord. mötuneyti (w znaczeniu współbiesiadowanie, spożywanie posiłków w większym gronie); morfologia: D. rzecz. mata ("pasza, jedzenie") + -neyti << rzecz. mötunautr ("współbiesiadnik")

ˈmœːtʏˌnɛitɪ

Hvernig smakkast súpan í mötuneytinu?


grunnskóli

(1.1) rzecz. grunnur m → podstawa, baza + skóli m → szkoła


nýbygging

ˈniːb̥iɟ̥ːɪŋ

Næsti fundur verður haldnir í nýbyggingu grunnskólans í Kópavogi.

Następne spotkanie odbędzie się w nowym budynku szkoły podstawowej w Kópavogur.


ólundarlegur

przedr. ó- + D. rzecz. lund ("humor, samopoczucie") + -legur (słowo "ólundarlegur" jest prawdopodobnie zaprzeczeniem utworzonym od potencjalnego przymiotnika "lundarlegur", którego we współczesnym języku islandzkim nie ma)

ˈoulʏnd̥ar̥ˌlɛːɣʏr̥

opieszały, niemrawy, ociężały, powolny, flegmatyczny


loksins

dopełniacz formy określonej rzeczownika lok ('koniec')

Ég ætla loksins að koma mér að lesa eitthvað.

Ég er loksins búin í prófum!


silfurkambur

rzecz. silfur + kambur, dosł. "srebrny grzebień"


öryggisbelti

D. rzecz. öryggi ("bezpieczeństwo") + belti ("pas"), dosł. "pas bezpieczeństwa"

'œːrɪg̊ːɪsˌb̥ɛl̥tɪ

Hún var ekki með öryggisbeltið spennt.

Nie miała zapiętego pasa bezpieczeństwa.


reyking

rzeczownik utworzony od czasownika reykja

Reyking er aðferð til að varðveita mat með því að láta hann standa í reyk í lokuðu rými.

Wędzenie jest metodą konserwacji żywności poprzez poddawanie jej działaniu dymu w zamkniętym pomieszczeniu.

Reykingar bannaðar!

Margir verða fyrir óbeintum reykingum.


vanta

Hvað vantar þig?

Ef það er eitthvað fleira sem ykkur vantar að vita, komið í samband við okkur.

Jeżeli jest jeszcze coś, co chcielibyście wiedzieć, skontaktujcie się z nami.

Það vantar alltaf eitthvað.

Mig vantar hjálp frá ykkur.


núna

Sigfríður er núna nemi við Háskóla Íslands.

Zygfryd jest teraz studentem na Uniwersytecie Islandzkim.


dæma

st.nord. dæma (dœma) wyprowadzone od rzeczownika dómr • por. st.ang. deman (ang. deem), swn. tuomen, goc. 𐌳𐍉𐌼𐌾𐌰𐌽 (dōmjan) • polski czasownik dumać i rosyjski ду́мать mają ten sam rdzeń (zapożyczony z języka gockiego)

Mér finnst ekki hægt fyrir utanaðkomandi manneskju að dæma þetta mál.

Uważam, że osobie z zewnątrz trudno będzie sądzić w tej sprawie.

Maðurinn var dæmdur í þrjú ár fyrir nauðgun.

Mężczyzna został skazany na trzy lata więzienia za gwałt.


leið

st.nord. leið ("droga, podróż") < pragerm. laiđō* • por. st.ang. lâd (ang. lode)

Þegar halastjarnan er á leið í átt til sólar er halinn á eftir henni.

Kiedy kometa przemieszcza się w kierunku Słońca, warkocz ciągnie się za nią.

Gulli er á leið norður til að finna vinnu í Akureyri.

Gulli jedzie na północ, żeby znaleźć pracę w Akureyri.

Bandarískir vísindamenn segjast hafa fundið nýjar leiðir til að virkja varnir líkamans gegn öldrun.

Amerykańscy naukowcy twierdzą, że znaleźli sposób na skierowanie naturalnych mechanizmów obronnych organizmu przeciwko procesowi starzenia.

bliżej nieokreślony czas, miejsce, bliżej nieokreślona ilość


Hondúras

Hún skal flytja með okkur til Hondúras.

Ona przeprowadzi się z nami do Hondurasu.


af því að

(1.1) wyrażenie pojawia się już w tekstach średniowiecznych w postaci af því at (np. w Íslendingabók: En Þórðr gellir varð höfðingi at sökinni, af því at Hersteinn Þorkelssonr, Blund-Ketilssonar, átti Þórunni, systurdóttur hans.; Edda prozaiczna: Ok þat þykkjast menn skynja mega af því, at rituð eru langfeðganöfn þeira […])

Það var svolítið skrítið af því að hún er ekki vön að vakna svo snemma morguns.

To było trochę dziwne, bo nie ma w zwyczaju budzić się tak wcześnie rano.


óbærilegur

ˈouːb̥airɪˌlɛːɣʏr̥

Í hádeginu var hitinn orðinn óbærilegur.

W południe upał stał się nie do zniesienia.


gráspör

(1.1) st.nord. przym. grár (szary) + rzecz. spörr (wróbel); Złożenie musi być dość stare, bowiem we współczesnym języku islandzkim rzeczownik spör praktycznie nie występuje samodzielnie, jedynie w złożeniach.

wróbel domowy, wróbel zwyczajny (Passer domesticus)


fáanlegur

st.nord. fáanligr, powstałe z połączenia czasownika fá ("dostawać, otrzymywać") i przyrostka -legur

ˈfauanˌlɛːɣʏr̥

Vínin okkar eru nú fáanleg í netsölunni.

Nasze wina są teraz dostępne w sprzedaży internetowej.


þyrstur

por. szw. törst, nbk. tørst, niem. durstig, ang. thirsty, goc. *𐌸𐌰𐌿𐍂𐍃𐍄𐍃 (þaursts)

Ég var nú orðin bæði þyrst og svöng.


ríkisborgari

(1.1) ríki n → państwo + borgari m → obywatel, mieszkaniec

ˈriːɟ̊ɪsˌb̥ɔrg̊arɪ


þorri

czwarty miesiąc zimy, od połowy stycznia do połowy lutego


Suðurskautsland

Suðurskautslandið er syðsta heimsálfa jarðarinnar og er Suðurpóllinn á henni.

Antarktyda to wysunięty najbardziej na południe kontynent Ziemi, gdzie znajduje się biegun południowy.


tannkrem

(1.1) tönn ż → ząb + krem n → krem, pasta

Þetta tannkrem hreinsar tennurnar mjög vel.

Ta pasta do zębów czyści bardzo dobrze zęby.


borgari

Fyrsta skylda stjórnvalda er að tryggja öryggi borgaranna.

Podstawowym obowiązkiem władz jest zapewnienie bezpieczeństwa obywatelom.


yfirvald

st.nord. yfirvald, złożenie z yfir i vald, dosł. "nad-władza"

ˈɪːvɪr̥vald̥

ˈɪːvɪr̥vœld̥

Bush herðir refsiaðgerðir gegn yfirvöldum í Myanmar.


ítalskur

Ólífur eru undirstaða ekta ítalskrar pestósósu.

Oliwki są podstawą prawdziwego włoskiego sosu pesto.

Ítölsk málfræði er ekki erfið.


Argentína

zobacz też: Indeks:Islandzki - Kraje Ameryki Południowej

Argentína gerir kröfu til Falklandseyja (sem Argentínumenn nefna Malvinaseyjar), Suður-Georgíu og Suður-Sandvíkureyja og loks til hluta af Suðurskautslandinu.

Argentyna wysuwa roszczenia wobec Falklandów (które Argentyńczycy nazywają Malwinami), do Georgii Południowej i Sandwicha Południowego oraz do części Antarktydy.


hugmyndaflug

ˈhʏːɣmɪnd̥aˌb̥lʏɣ

Slík viðfangsefni miða að því að örva hugmyndaflug barnanna.

Takie tematy mają na celu ożywianie wyobraźni dzieci.


grjón

Það tekur tuttugu mínútur að sjóða grjón.

Ugotowanie ryżu zajmuje dwadzieścia minut.


bjóða

st.nord. bjoða << pragerm. beuđanan << praindoeur. bheudh-

por. szw. bjuda, st.ang. beódan (ang. bid), niem. bieten, niderl. bieden, goc. 𐌱𐌹𐌿𐌳𐌰𐌽* (*biudan, poświadczone w złożeniach)

Bjóddu okkur heim til þín!

Þú skalt bjóða henni í bíó um helgina.

Powinieneś zaprosić ją w weekend do kina.

Þeir eru boðnir í partý.

Mér býður við sjálfum mér.

bjóða upp → wystawić na sprzedaż, wystawić na aukcji


hrista

Þegar Búlgarar hrista höfuðið til hliðar þá meina þeir "já".

Kiedy Bułgarzy potrząsają głową, to wtedy oznacza to "tak".

hrista af sér → wyzbyć się, pozbyć się, otrząsnąć się

Hún hristi af sér óttann nóg til að geta læðst inn í eldhús, í vissu þess að brátt kæmi Nikulás heim.

Uspokoiła się na tyle, by zakraść się do kuchni. Pamiętała przy tym, że wkrótce Mikołaj wróci do domu.


hrista

Flugvélin byrjaði að hristast.


kapall

(1.1) st.irl. capall ("koń")
(1.2) duń. kabel << łac. capulum

Tengdu símann við tölvuna með kapli.


mega

st.nord. mega << pragerm. *meƷanan << praindoeur. *mogh-/*megh- → siła, moc; por. st.ang. magan (ang. may), swn. mugan (niem. mögen), goc. 𐌼𐌰𐌲𐌰𐌽 (magan), pol. móc (forma os. mogę)

Þið megið ekki segja það sem ykkur finnst!

Má ég opna pakkann?

Þú mátt koma með!

Ég má til.

Enginn má vera að því að tala með börnin.

Nikt nie ma czasu by rozmawiać z dziećmi.


móðurætt

Í móðurætt er ég komin út af Birni Bjarnarsyni.

Ojcem mojej matki (= dziadkiem ze strony matki) był Björn Bjarnarson.


hrís

st.nord. hrís
por. szw. ris, niem. Reis, ang. rice


höfundarlaun

rzecz. höfundur ("autor") + laun ("płaca")

tantiema - procentowy udział autora (kompozytora, filmowca, tłumacza) w dochodach uzyskanych z wystawionego dzieła


leigubíll

(1.1) leiga → wynająć + bíll m → samochód

Ég tók leigubíl aftur í brúðkaupið.


hárgreiðsla

að læra hárgreiðslu (í iðnskóla)

uczyć się fryzjerstwa (w szkole zawodowej)

nie mylić z: hárgreiða

Sumum finnst gaman að breyta oft um hárgreiðslu.

Niektórych bawi częste zmienianie fryzur.


höfundarréttur

Þegar þú birtir mynd án leyfis, brýtur þú höfundarrétt.

Kiedy publikujesz zdjęcie bez pozwolenia, łamiesz prawa autorskie.


húma

Loks húmaði að og við gátum sofnað.

Nareszcie zapadł zmrok i mogliśmy zasnąć.


deild

st.nord. deild << pragerm. *đailiz; por. st.ang. dæl (ang. deal), niem. Teil, duń. del, norw. del, szw. del, pol. dział, scs. delu

Sjúkrahúsinu var skipt í deildir.

Ungt fólk getur valið úr mörgum deildum háskólans.

Młodzi ludzie mogą wybierać z wielu wydziałów uniwersytetu.

Það eru tólf félög í fyrstu deildinni.

W pierwszej lidze jest dwanaście drużyn.

Árið 1874 var Alþingi skipt í tvær deildir, efri og neðri deild.

W roku 1874 Althing został podzielony na dwie izby, wyższą i niższą.


hlaupa

st.nord. hlaupa << pragerm. *xlaupanan; por. szw. löpa, duń. løbe, nbk. løpe; st.ang. hleapan (ang. leap), niem. laufen, niderl. lopen, goc. 𐌿𐍃𐌷𐌻𐌰𐌿𐍀𐌰𐌽 (us-hlaupan); słowo nieodnalezione poza językami germańskimi, niewiadomego pochodzenia

Ég hljóp inn í húsið og lokaði glugganum.

Við megum hlaupa vegalengdina á tíu sekúndum.

Musimy przebiec tę drogę w dziesięć sekund.

Ökumaðurinn hafði misst stjórn á bílnum þegar hundur hljóp í veg fyrir bílinn.

Kierowca stracił kontrolę nad pojazdem, kiedy pies wbiegł na szosę.

Hlauptu strax til mín!

Hann tók peninga og hljóp síðan út.

Á 19. (= nítjándu) öld hljóp mikill kraftur í sjálfstæðisbaráttu Íslendinga.

W dziewiętnastym wieku Islandczycy podwoili swoje starania w walce o niepodległość.


í húð og hár

w każdym calu, na wskroś, z krwi i kości, do głębi

Hann er Íslendingur í húð og hár.


slagverkshljóðfæri

D. rzecz. slagverk ("perkusja") + hljóðfæri ("instrument")


bókasafn

(1.1) bók ż → książka + safn n → kolekcja


járnbrautarlest

Margar járnbrautarlestar eru knúnar áfram með rafmagni.


hárfínn

Munurinn er svo hárfínn að það má segja að hann sé enginn.

Różnica jest tak subtelna, że prawie w ogóle jej nie ma.


kenna

Vinur minn kennir útlendingum íslensku.

Mój przyjaciel uczy obcokrajowców islandzkiego.

Þeir kenndu honum um ósigur.


kenna

Konan kenndi til í hægra læri.


háhýsi

przedr. há- + -hýsi << hús (przegłos ú → ý)

wysokościowiec, wieżowiec, drapacz chmur, monumentalna budowla

Margt fólk er að amast við háhýsum í Reykjavík.

Wielu ludzi irytują wieżowce w Reykjavíku.


krúna

Skjaldarmerkið sýnir fjórar krúnur á rauðum grunni.

Herb przedstawia cztery korony na czerwonym tle.

Í þessu umróti tapaði danska krúnan Noregi.

W wyniku tego przewrotu korona duńska utraciła Norwegię.

Hrúturinn er með hvíta krúnu.

Ten) Baran ma białą plamę na czubku łba.

tonsura, wygolony krążek okalający ciemię


slóvakískur

słowacki (dotyczący Słowacji lub Słowaków)


eistneskur

estoński (dotyczący Estonii lub Estończyków)


tegund

Ný tegund af fartölvu er komin í verslanir.

Bandaríkjamenn hafa bannað innflutning á þremur tegundum fiska frá Kína.

Amerykanie zakazali importu trzech gatunków ryb z Chin.


veldi

Tíu í öðru veldi er hundrað.

Dziesięć do potęgi drugiej równa się sto.


Kristur

st.nord. Kristr < łac. Christus < gr. Χριστός

Hvaða tímatal notuðu menn fyrir Krists burð?

Jakiego kalendarza używali ludzie przed narodzeniem Chrystusa?


fjallahjól

Á flestum fjallahjólum eru handbremsur bæði að framan og aftan.

Większość rowerów górskich ma zarówno hamulec przedni, jak i tylny.


slagæð

Slagæðar eru æðar sem flytja blóð frá hjartanu.

Tętnice są naczyniami, którymi płynie krew z serca.


kyssa

st.nord. kyssa << pragerm. *kussjanan; por. st.ang. cyssan (ang. kiss), niem. küssen, duń. kysse, szw. kyssa

Kysstu mig á kinn.


hárkolla

Þau segja að hann sé með hárkollu.


gleym-mér-ei

(1.1) od gleym mér ei → nie zapomnij mnie

Gleym-mér-ei(ar) finnst um alla Evrópu.

Niezapominajki można znaleźć w całej Europie.


Afríka

zobacz też: Afríka • Asía • Evrópa • Norður-Ameríka • Suður-Ameríka • Suðurskautslandið • Ástralía • Eyjaálfa • Evrasía • Indeks:Islandzki - Geografia

Afríka er önnur stærsta heimsálfa jarðar og sú þriðja eftir íbúafjölda.

Afryka jest drugim największym kontynentem Ziemi oraz trzecim pod względem liczby ludności.


bílaplan

(1.1) bíll m → samochód + plan n → otwarta przestrzeń


sólhlíf

(1.1) isl. sól + hlíf → słońce + ochrona, osłona


regnhlíf

(1.1) isl. regn + hlíf → deszcz + ochrona, osłona

Kínverjar voru fyrstir til að nota regnhlífar í eiginlegri merkingu, það er að segja til þess að skýla sér fyrir regni.

Chińczycy byli pierwszymi, którzy zaczęli używać parasoli w ich właściwym znaczeniu, to znaczy, by chronić się przed deszczem.


blaðamannafundur

(1.1) blaðamaður m → dziennikarz + fundur m → spotkanie, konferencja


höfuðstöðvar

Höfuðstöðvar Sameinuðu þjóðanna eru í New York-borg.

Siedziba Organizacji Narodów Zjednoczonych znajduje się w Nowym Jorku.


Sameinuðu þjóðirnar

Sameinuðu þjóðirnar (S.þ.) eru alþjóðasamtök stofnuð 1945 sem nú hafa 192 aðildarríki.

Organizacja Narodów Zjednoczonych (ONZ) to organizacja międzynarodowa założona w 1945 roku, która posiada obecnie 192 państw członkowskich.


kría

Kría er fugl af ætt þerna.

Rybitwa popielata to ptak z rodziny rybitw.


S.þ.

Sameinuðu þjóðirnar → ONZ, Organizacja Narodów Zjednoczonych


þerna

Kría er fugl af ætt þerna.


New York-borg

(1.1) ang. New York + isl. borg → miasto

rzadko używa się islandzkiego odpowiednika Nýja-Jórvík


fé

st.nord. fé << pragerm. *fehu << praindoeur. *pek̑u- („bydło”)

por. st.ang. feoh (ang. fee), swn. fihu (niem. Vieh), niderl. vee, szw. fä, goc. 𐍆𐌰𐌹𐌷𐌿 (faihu); łac. pecus, sanskr. पशु (paśu), alb. pilë

Björn var nú í víkingu að afla sér fjár og frægðar.

A Björn opuścił właśnie dom i wyruszył do dalekich krajów, by zdobyć pieniądze i sławę.


heimska

En ég tel samt betra að gera grín af heimsku manna.

Ale ciągle mi się wydaje, że lepiej jest po prostu nabijać się z ludzkiej głupoty.


bíta

por. st.ang. bitan (ang. bite), swn. bīȥȥan (niem. beißen), goc. 𐌱𐌴𐌹𐍄𐌰𐌽 (beitan)

Hundur beit barn.

Ljónið og beit af honum höfuðið.

Hundurinn minn bítur ekki!


bíta

Þrjú lið bítast um annað sætið.


heimili

Þúsundir heimila eru rafmagnslaus.


Aþena

Aþena er höfuðborg Grikklands.


heimspeki

(1.1) heimur m → świat + speki ż → mądrość


Lundúnir

Lundúnir er jafnframt ein fjölmennasta borg Evrópusambandsins og þar búa um 7,5 miljónir íbúa.

Londyn jest również najludniejszym miastem Unii Europejskiej i mieszka tu około 7,5 miliona osób.


hvirfilbylur

isl. hvirfill m → czubek głowy + bylur m → burza


lífvera

(1.1) líf n → życie + vera ż → istota, stworzenie

Frumur eru smæstu, lifandi byggingareiningar lífvera.

Komórki są najmniejszymi żywymi elementami budującymi organizmy żywe.


hafa hátt

Við hlógum dátt og höfðum hátt.

Śmialiśmy się do rozpuku i robiliśmy mnóstwo hałasu.


eiði

Eiði er mjó landræma sem tengir tvo stærri landmassa.

Przesmyk to niewielki skrawek lądu, który łączy dwie większe masy lądu.


Svartahaf

(1.1) przym. svartur → czarny + rzecz. haf n → morze

Eftirtalin lönd eiga strönd að Svartahafi: Búlgaría, Georgía, Rúmenía, Rússland, Tyrkland og Úkraína.

Następujące kraje leżą nad Morzem Czarnym: Bułgaria, Gruzja, Rumunia, Rosja, Turcja i Ukraina.


gyðingdómur

(1.1) isl. gyðingur m → żyd + dómur m → opinia

Gyðingdómur er eitt elsta dæmið í sögunni um eingyðistrú.

Judaizm jest najstarszym przykładem religii monoteistycznej w historii.


erkiengill

Erkienglar birtast í mörgum trúarhefðum þar á meðal í zóróastratrú, gyðingdómi, kristni, og íslam.

Archaniołowie pojawiają się w wielu tradycjach religijnych, między innymi w zaratusztrianizmie, judaizmie, chrześcijaństwi czy islamie.


moska

Moska er íslömsk helgibygging.


bandarískur

amerykański (dotyczący Stanów Zjednoczonych)


uppfinningamaður

Greinin fjallar um uppfinningamann ljósaperunnar.


sýnagóga

gr. συναγωγή


íslam

zobacz też: múslimi

Íslam hefur fimm stoðir, fimm grundvallaratriði trúarinnar.

Islam posiada pięć filarów, pięć podstawowych przepisów wiary.


einkaleyfi

st.nord. einkaleyfi, oryginalne znaczenie "wyjątkowe zwolnienie (uwolnienie)" << przedr. einka- + rzecz. leyfi

Graham Bell fékk einkaleyfi fyrir símtæki árið 1876 (= átján hundruð sjötíu og sex).

dostał patent na aparat telefoniczny w 1876 (= tysiąc osiemset siedemdziesiątym szóstym) roku.


fimi

Hann þýðir enska texta af mikilli fimi.

Tłumaczy angielskie teksty z wielką zręcznością.


ljúga

st.nord. ljúga << pragerm. *leuƷanan << praindoeur. *leugh- (=kłamać)

por. st.ang. leóƷan (ang. lie), swn. liogan (niem. lügen), goc. 𐌻𐌹𐌿𐌲𐌰𐌽 (liugan); litew. lūgoti (=prosić), prasł. *lъgati (=kłamać, łżeć)

Hann laug því að mér að það ætti að fara að rigna.


sambandslýðveldi

republika federalna, republika związkowa

Austurríki er sambandslýðveldi sem samanstendur af níu fylkjum.

Austria jest republiką federalną, na którą składa się dziewięć krajów związkowych.


ræða

Málið var rætt á fundinum.


ræða

Við ræddumst við undir fjögur augu.


hafa hendur í hári e-s

Lögreglan leitar nú allra leiða til að hafa hendur í hári hryðjuverkamannsins.

Policja usiłuje wszelkimi sposobami ująć terrorystę.


megn

Megnið af trjánum brann.


morgunmatur

ˈmɔrg̊ʏnˌmad̥ʏr̥


múr

Það eru átján ár síðan Berlínarmúrinn féll.

Minęło osiemnaście lat od upadku Muru Berlińskiego.


hárskeri

ˈhauːr̥sɟ̊ɛrɪ


með húð og hári

w całości, z rękami i nogami, razem ze wszystkim ( )


drepa

(1) st.nord. drepa (=uderzać) < pragerm. *đrepanan < praindoeur. *dhrebh-


kær

st.nord. kærr zapożyczone przez francuski z łac. cārus

Hann hefur alltaf verið okkur mjög kær.


ættaður

urodzony, z urodzenia, pochodzący z…, mający swe korzenie w…

Konungurinn var ættaður frá Wales.

Orðið "pláneta" er ættað af gríska orðinu "πλανήτης".

Słowo "planeta" pochodzi z greckiego "πλανήτης".


Vín

Vín er höfuðborg og eitt af níu sambandslöndum Austurríkis.

Wiedeń to stolica oraz jeden z dziewięciu krajów związkowych Austrii.


Mexíkóborg

(1.1) Mexíkó n → Meksyk + borg ż → miasto


Vínarborg

Vínarborg er höfuðborg og eitt af níu sambandslöndum Austurríkis.


rúmmál

(1.1) rúm n → przestrzeń + mál n → wymiar

Arkímedes fann upp aðferðir til að reikna rúmmál og yfirborðsflatarmál kúlu.

Archimedes odkrył metody obliczania objętości i pola powierzchni kuli.


flatarmál

isl. flötur → powierzchnia + mál → wymiar


miðja

Sólin er í miðju sólkerfisins.

Słońce jest w środku Układu Słonecznego.


eldsvoði

(1.1) eldur m → ogień + voði m → niebezpieczeństwo


metri

Metri er grunneining SI-kerfisins fyrir fjarlægð.

Metr jest jednostką podstawową długości w układzie SI.

Borgin er 255 (= tvöhundruð fimmtíu og fimm) metra yfir sjávarmáli.

Miasto znajduje się na wysokości 255 (= dwustu pięćdziesięciu pięciu) metrów nad poziomem morza.

Jökullinn þynnist um tvo metra á ári.

Lodowiec kurczy się o dwa metry rocznie.


rúmmetri

(1.1) rúm n → przestrzeń + metri m → metr

Rúmmetri er rúmmálseining SI kerfisins.

Metr sześcienny to jednostka objętości w układzie SI.


viðhengi

Ég sendi tölvupóst með viðhengi á póstlista.

Wysłałem e-mail z załącznikiem na listę dyskusyjną.


gönguleið

ˈg̊œyŋgʏlɛiθ


félagi

st.nord. félagi, z fé (=pieniądze) + -lagi od leggja (=kłaść); słowo to oznacza więc "ktoś, kto (razem z kimś innym) łoży pieniądze (na jakieś przedsięwzięcie)"

Þrír nýir félagar voru teknir inn í klúbbinn.

Trzech nowych członków zostało przyjętych do klubu.


þynna

(2-3) st.nord. þynna << pragerm. *þunnjanan; por. st.ang. þynnian, swn. dunnēn (niem. dünnen), niderl. dunnen


þynna

Vín þynnt með vatni var algengasti drykkurinn í Grikklandi hinu forna.

Wino rozcieńczane wodą było najpowszechniejszym napojem w starożytnej Grecji.


þynna

zmniejszać się, ubywać, zanikać, niknąć, kurczyć się, chudnąć

Jökullinn þynnist um tvo metra á ári.


Norðmaður

isl. norður + maður → północ + mężczyzna

Norðmenn hafa tímabundið lokað sendiráði sínu í Pakistan.

Norwegowie zamknęli tymczasowo swoją ambasadę w Pakistanie.


veðurspá

ˈvɛːðʏr̥sb̥au


andvana

Fyrsta barnið var andvana fætt.


rigning

Það verður rigning á morgun.


skýjaður

ˈsɟ̊iːjaðʏr̥


sveit

Við ætlum að fara í sveitina um helgina.

Sumir kaupa sér sumarbústað í sveitinni.

Niektórzy kupują sobie działkę za miastem.

grupa, drużyna, zespół (muzyczny), oddział

Rómverska hernum var skipt í sveitir og í hverri sveit voru 4200 (= fjögur þúsund og tvö hundruð) fótgönguliðar og 300 (= þrjú hundruð) riddarar.

Wojsko rzymskie było podzielone na legiony. W każdym legionie było 4200 (= cztery tysiące dwustu) piechurów i 300 (= trzystu) jeźdźców.


logn

Þau segja að á toppi fjallsins sé alltaf logn.

Mówią, że na szczycie tej góry panuje zawsze cisza.


alltof

Hún drekkur alltof mikið kaffi.

Þetta er alltof erfið spurning.


sjálfsagður

oczywisty, niewątpliwy, taki, który rozumie się sam przez się

Að mótmæla óréttlæti og aðgerðaleysi er sjálfsagður hlutur.

To oczywiste, że należy sprzeciwiać się niesprawiedliwości i bierności.


áætlun

Allt gengur samkvæmt áætlun.


dót

Það tók töluverðan tíma að tína allt dótið saman.

Dużo czasu zajęło zebranie wszystkich manatków.

Barnið fékk nýtt dót í afmælisgjöf.

Dziecko dostało nowe zabawki w prezencie urodzinowym.


skoða

st.nord. skoða, por. st.szw. skoþa (szw. skåda), duń. skode, swn. scouwōn (niem. schauen), niderl. schouwen, st.ang. scēawian (ang. show)

Ég ætla að skoða mig um í gamla bænum.

Chciałbym się rozejrzeć po starym mieście.


vonandi

imiesłów przymiotnikowy współczesny czasownika vona

miejmy nadzieję, że…, o ile szczęście dopisze

Vonandi fæ ég að fara heim á morgun.

Przy odrobinie szczęścia będę mógł pojechać jutro do domu.

Það er vonandi að alþingismenn læri af þeim mistökum sem þeir hafa gert.

Miejmy nadzieję, że parlamentarzyści będą się uczyć na swoich błędach.


kvefaður

ˈkʰvɛːvaðʏr̥

Ég er enn þá mikið kvefaður.


kvikmyndahús

Hver Íslendingur fór um það bil fimm sinnum í kvikmyndahús á síðasta ári.

Każdy Islandczyk był w zeszłym roku około pięciu razy w kinie.


geislaspilari

Ég er með geislaspilara í bílnum.


sundföt

Við tókum sundfötin með okkur.


hiti

Það er tíu stiga hiti.

Hitinn var mikill.

Eðlilegur líkamshiti er 37°C (= þrjátíu og sjö gráður á selsíus).

Naturalna temperatura ciała wynosi 37°C (= trzydzieści siedem stopni Celsjusza).


þoka

Tilraunin mistókst vegna þoku sem lá yfir bænum.

Eksperyment nie powiódł się z powodu mgły leżącej nad miastem.


þoka

Þjóðverjar eru komnir í annað sætið og þokuðu Íslandi niður um eitt.

Niemcy zajęli drugie miejsce i zepchnęli Islandczyków o jedno niżej.


þoka

Málin þokast í rétta átt.


Asía

zobacz też: Afríka • Asía • Evrópa • Norður-Ameríka • Suður-Ameríka • Suðurskautslandið • Ástralía • Eyjaálfa • Evrasía

Asía er austari hluti Evrasíu.


pæla

st.nord. pæla, czasownik utworzony od st.nord. páll → motyka


pæla

badać coś, zastanawiać się nad czymś, studiować coś

Ég er að pæla í að flytja á höfuðborgarsvæðið.

Zastanawiam się, czy przeprowadzić się do Regionu Stołecznego.

pæla í gegnum e-ð → przekopywać się (przez sterty dokumentów, przez materiał do nauki), wertować

Ég ákvað að pæla í gegnum textana.


nóg

ze st.nord. gnógt, które było formą lp rodzaju nijakiego od przym. gnógr (dzisiaj nógur). Później wygłosowe -t zanikło, przez co odmiana tego przymiotnika stała się nieco nieregularna.
Zobacz także etymologię w haśle nógur.

Formalnie nóg jest mianownikiem lp rodzaju nijakiego od przym. nógur. Podobnie jest z synonimem nógu, który jest celownikiem lp tego samego rodzaju.

Nóg nie jest właściwie "pełnoprawnym" przysłówkiem. Nie może opisywać innych przysłówków i przymiotników - nie można powiedzieć nóg lengi czy nóg falleg, w takich przypadkach należy użyć nógu (nógu lengi, nógu falleg).

Mahmoud Abbas, leiðtogi Palestínumanna, segir að brottflutningur Ísraela frá Gaza sé ekki nóg til að tryggja frið á milli Ísraela og Palestínumanna.

przywódca Palestyńczyków twierdzi, że odejście Izraelczyków ze Strefy Gazy nie wystarczy do zapewnienia pokojowych stosunków między Izraelem a Palestyną.


fásinna

Það er fásinna að halda því fram að hann sé saklaus.

Głupotą jest utrzymywanie, że on jest niewinny.


stig

Það er fimm stiga frost.

Skjálftinn mældist fjögur stig á Richter.

Wstrząs miał siłę czterech stopni w skali Richtera.


lampi

Settu nýja peru í lampann.


fleiri

st.nord. fleiri << pragerm. *flaizōn << praindoeur. *ple- (=pełny); Z tego samego praindoeuropejskiego rdzenia pochodzą m.in. przym. fullur i przedr. fjöl-; Innymi pokrewnymi są łac. plūs (stop. wyższy od multus) oraz gr. πλείων (pleíon).

Formalnie jest to stopień wyższy przymiotnika margur (=dużo, wiele).

Fleiri używa się w odniesieniu do rzeczowników policzalnych, niepoliczalne wymagają przym. meiri (stop. wyższy od mikill).

Generalnie fleiri nie odmienia się (prócz formy fleira we wszystkich przypadkach rodzaju nijakiego), lecz dopuszczalna jest forma fleirum, jeżeli ten przymiotnik pełni funkcję rzeczownika, np. Það fer í taugurnar á fleirum. → To wielu (ludzi) irytuje.

Áhugamál mín eru matargerð, tónlist, ferðalög og margt fleira.

Moje zainteresowania to gotowanie, muzyka, podróże i wiele innych (= wiele więcej).

Fleiri en einn bílstjóri voru handteknir fyrir að loka götunni.

Więcej niż jeden kierowca został aresztowany za blokowanie ulicy.

Heimilt var að veiða 909 (= níu hundruð) hreindýr í ár sem er rúmlega hundrað dýrum fleira en í fyrra.

Zezwolono w tym roku na upolowanie 909 (= dziewięciuset dziewięciu) reniferów, czyli o około stu więcej niż w zeszłym.


þekktur

Jurtin er þekkt fyrir að vera græðandi.

Ta roślina jest znana ze swych leczniczych właściwości.


fornrit

stary tekst, (w lm) stara literatura (najczęściej o średniowiecznej islandzkiej literaturze)

Árið 1688 (= sextán hundruð áttatíu og átta) voru íslensk fornrit gefin út í fyrsta sinn hér á landi.

W roku 1688 (= tysiąc sześćset osiemdziesiątym ósmym) po raz pierwszy wydano na Islandii starą literaturę drukiem.


spá

(1-2) st.nord. spá << pragerm. (1) *spexō (swn. speha → przyglądanie się, szpiegowanie) / (2) *spexōjanan (swn. spehōn → dowiadywać się, szpiegować; niem. spähen → przyglądać się, podglądać; niderl. spieden → szpiegować, podglądać). Pragermański źródłosłów pochodzi od zrekonstruowanego rdzenia praindoeur. *spek̂- o znaczeniu „patrzeć, obserwować” (łac. specere → patrzeć, gr. σκέπτεςθαι (sképtesthai) → patrzeć, obserwować).


spá

Nornin spáði í lófa hans.


frekur

st.nord. frekr (=chciwy; por. tímafrekur); ang. freak, duń. fræk, niem. frech

Þessi vinnslumáti er ekki eins frekur á tíma og sá fyrri.

Ta metoda produkcji nie wymaga tak wiele czasu co starsza.


París

Rúmlega 20.000 (= tuttugu þúsund) franskir nemendur, foreldrar og kennarar gengu um götur Parísar í dag.

Ponad dwadzieścia tysięcy francuskich uczniów, ich rodziców oraz nauczycieli przeszło dzisiaj ulicami Paryża.


vígja

Hann var vígður biskup í nýju dómkirkjunni.

Przyjął święcenia biskupie w nowej katedrze.


embætti

1981 Ronald W. Reagan tók við embætti sem forseti Bandaríkjanna.

W roku 1981 Ronald W. Reagan został prezydentem Stanów Zjednoczonych.


rektor

rektor (zarządzający uczelnią akademicką)

dyrektor gimnazjum (isl. menntaskóli, trzy- lub czteroletni nieobowiązkowy tok nauczania rozpoczynany w wieku 15-16 lat po ukończeniu dziesięcioletniej nauki w szkole podstawowej)


áður

Áður óþekktur indíánaþjóðflokkur hefur fundist í í Brasilíu ekki langt frá landamærum Perú.

Nieznane wcześniej indiańskie plemię zostało odnalezione w Brazylii niedaleko granicy z Peru.

Hann segir bæinn hættulegri nú en áður.

On mówi, że miasto jest teraz bardziej niebezpieczne niż przedtem.


áður en

Ég skal hitta ykkur áður en þið farið til Niðurlanda.

Spotkam się z wami, nim pojedziecie do Holandii.


dvelja

st.nord. dvelja (=opóźniać, zatrzymywać) << pragerm. *đvaljanan; st.ang. dwellan (=mylić, zwodzić), swn. twellen (=zatrzymywać)

Stór hluti útlendinga sem dvelja á Íslandi er ósjúkratryggður.

Duża część obcokrajowców mieszkających na Islandii nie ma ubezpieczenia zdrowotnego.


endurbæta

st.nord. endurbæta << przedr. endur- + czas. bæta

poprawiać, korygować, naprawiać, reformować

Ný og endurbætt útgáfa.


Úkraína

Ég hef dvalið í Úkraínu í fjögur ár.

Mieszkałem na Ukrainie przez cztery lata.


landamæri

Tvö hundruð kílómetra frá landamærum Bandaríkjanna er loftslagið mest temprað.

Dwieście kilometrów od granicy ze Stanami Zjednoczonymi klimat jest najbardziej umiarkowany.

Maðurinn var handtekinn á landamærum Póllands og Þýskalands.

Mężczyzna został aresztowany na granicy polsko-niemieckiej.


endurreisn

Í desember var hafin endurreisn húsanna sem brunnu.

W grudniu rozpoczęto odbudowę spalonych domów.

Endurreisnin er venjulega talin hefjast á Ítalíu á 14. öld (= á fjórtándu öld).

Zazwyczaj twierdzi się, że renesans rozpoczął się w czternastym wieku we Włoszech.

Endurreisn þöglu kvikmyndanna.


Korsíka

Korsíka er fjórða stærsta eyjan í Miðjarðarhafinu, á eftir Sikiley, Sardiníu og Kýpur.

Korsyka to czwarta największa wyspa na Morzu Śródziemnym, po Sycylii, Sardynii i Cyprze.


Miðjarðarhaf

mið n → środek + jörð ż → ziemia + haf n → morze


hérað

st.nord. hérað lub hierat; To słowo niewątpliwie wywodzi się od rzeczownika her (=wojsko), nie od przysłówka hér. Długie é powstało prawdopodobnie pod wpływem charakterystycznego j w odmianie her. Pierwotne słowo mogło brzmieć *heriað, które następnie przeszło w hierat i hérað.

Jarðskjálfti varð í Sichuan héraði í Kína.

Trzęsienie ziemi nawiedziło prowincję Syczuan w Chinach.


Kína

zobacz też: Indeks:Islandzki - Kraje Azji

Kína er ein af elstu samfelldu siðmenningum á Jörðinni.

Chiny są jedną z najstarszych istniejących nieprzerwanie cywilizacji na Ziemi.


skipa

(1.1-3) st.nord. skipa
(1.4-5) od skip (statek)
(2.1-2) st.nord. skipa

Þeim var skipað svo þétt, að þeir gátu ekki hreyft.

Byli tak ściśnięci (="tak ściśle ułożeni"), że nie mogli się ruszać.

Okkur er eðlislegt að skipa okkur í fylkingar.


skipa

wyznaczać, skierowywać, mianować, ustanawiać

Nýir sendiherrar voru skipaðir.

Konur skipa 13% (= þrettán prósent) stjórnarsæta.

Kobiety zajmują 13% (= trzynaście procent) miejsc w rządzie.


fækka

Dauðsföllum vegna krabbameins hefur fækkað um 9% (= níu prósent).

Liczba osób umierających na raka zmniejszyła się o 9% (= dziewięć procent).


Visla

Höfuðborgin Póllands stendur við Vislu.


Klettafjöll

(1.1) klettur m → skała + fjall n → góra

Klettafjöll eru um 4800 km langur fjallgarður, þau liggja frá Bresku Kólumbíu í norðri til Nýju Mexíkó í suðri.

Góry Skaliste to łańcuch górski o długości 4800 km, który ciągnie się od Kolumbii Brytyjskiej na północy po Nowy Meksyk na południu.


árás

Sveitir uppreisnarmanna réðust inn í höfuðborg, en árás þeirra var hrundið.

Oddziały rebeliantów uderzyły na stolicę, jednak ich atak został odparty.


særa

(1.1-3, 2.1) st.nord. særa << pragerm. *sairjanan << *sairan (=ból); zob. etym. w sár

Finnst ykkur allt í lagi að særa tilfinningar mínar svona?

Czy wydaje wam się to w porządku, kiedy tak ranicie moje uczucia?

zaklinać, wywoływać, przywoływać (używając magii)


særa

Enginn særðist alvarlega í skjálftum.

Nikt nie został poważnie ranny w wyniku trzęsienia.


nógur

st.nord. gnógr, potem g- zostało odrzucone. Odmiana tego przymiotnika jest nieco nieregularna - dawna forma rodzaju nijakiego lp gnógt została zredukowana do nóg. Nóg w dzisiejszym islandzkim może także pełnić rolę przysłówka.
Wyraz ogólnogermański: goc. 𐌲𐌰𐌽𐍉𐌷𐍃 (ganohs), st.ang. genog (ang. enough), swn. ginoug (niem. genug); pragerm. *nōƷaz prawdopodobnie ma związek z rdzeniem praindoeur. *nek- (=dosięgać, osiągać; nieść)

Ég hef nógan tíma til að bíða eftir því.


heilagur

st.nord. heilagr (=święty) << st.nord. heill (=szczęście, powodzenie)


láta

st.nord. láta << pragerm. *lētanan; por. goc. 𐌻𐌴𐍄𐌰𐌽 (letan), st.ang. lǣtan (ang. let), swn. lāzzan (niem. lassen), niderl. laten, szw. låta, duń. lade

Heitt vatn látið í pottinn ásamt flóaðri mjólk.

Gorącą wodę wlać do garnka razem z zagotowanym mlekiem.

Hann lét okkur ekki raska ró sinni.

Nie pozwolił nam zakłócać swojego spokoju.

Ég læt það svona vera.

Ég hef látið gamlan draum rætast.

"[…] Talaðu og láttu mig ekki kveljast af áhyggjum út af þögn þinni."

Przemów, nie dręcz mnie swoim milczeniem.

Í minningum, sem Sigrid lét eftir sig, sagði hún frá ljósríkum uppvexti og tjáði djúpa virðingu fyrir foreldrunum.

We wspomnieniach, które pozostawiła po sobie, Sigrid opowiada o swoim szczęśliwym dzieciństwie i głębokim szacunku, który żywiła do rodziców.


láta

Hann lætur eins og ekkert komi honum við.

Zachowuje się, jakby nic go nie obchodziło.

Hún lætur af embætti forseta sambandsins.

Ona rezygnuje ze stanowiska przewodniczącego związku.


láta

Ökumaður fólksbíls lést í árekstri á Suðurlandsvegi.

Kierowca samochodu osobowego zginął w wypadku na Suðurlandsvegur.

15 (= fimmtán) manns létust af völdum sjálfsmorðssprengju.

Piętnaście osób zginęło w wyniku samobójczego zamachu bombowego.


Benedikt

ˈpɛːnɛː(ˌ)tɪxt


greiða

Þau greiddu tvær milljónir dala í lausnargjald fyrir tíu gísla.

Zapłacili dwa miliony dolarów okupu za dziesięciu zakładników.


sendiferð

ˈsɛnd̥ɪˌfɛrθ

sprawunek, zadanie do wykonania, sprawa do załatwienia


alþjóðlegur

ze starszego alþjóðligr << alþjóð "cały naród, wszyscy mieszkańcy"; dopiero w dziewiętnastym wieku zaczęto uznawać ten przymiotnik za odpowiednik angielskiego international, wcześniej oznaczał tyle co "narodowy, powszechny, dotyczący wszystkich mieszkańców"

ˈalθjouðˌlɛɣʏr̥

Alþjóðlegt samstarf fyrirtækja eykur möguleika.

Międzynarodowa współpraca przedsiębiorstw zwiększa możliwości.

taki, który zna świat, różne kraje, stosuje międzynarodowe standardy; światowy


stuðningur

ˈsd̥ʏðnɪŋg̊ʏr̥


sniðugur

ˈsd̥nɪːðʏɣʏr̥


sneið

kromka, plasterek, pasek, kawałek, odkrojona część


erfiðleiki

ˈɛrvɪθˌlɛiɟ̊ɪ


silkitoppa

ˈsɪl̥g̊ɪˌtʰɔhb̥a


flóamarkaður

Ég keypti þennan kjól á flóamarkaði.


hvolpur

por. st.ang. hwelp (ang. whelp), niderl. welp

ˈkʰvɔl̥b̥ʏr̥


hjörtur

st.nord. hjörtr << pragerm. *xerutuz << praindoeur. *ḱer- (=róg); st.ang. heorot (ang. hart), niderl. hert, swn. hiruz (niem. Hirsch)


etja

Þeim er att saman.

etja kappi → konkurować, współzawodniczyć, grać, walczyć

Ég et kappi við hann um heimsmeistaratitilinn í skák.

Walczę z nim o tytuł mistrza świata w szachach.


feðraveldi

ˈfɛðraˌvɛld̥ɪ


Alþýðulýðveldið Kína

zobacz też: Indeks:Islandzki - Kraje Azji


öskubakki

ˈœskʏˌb̥ahg̊ɪ


úlfaldi

st.nord. úlfaldi; por. goc. 𐌿𐌻𐌱𐌰𐌽𐌳𐌿𐍃 (ulbandus), st.ang. olfend, swn. olbento


Alexander

zobacz też: Indeks:Islandzki - Imiona męskie


benda

wskazać / wskazywać, pokazać / pokazywać


atómkjarni

Atómkjarninn samanstendur af róteindunum og nifteindunum.

Jądro atomowe tworzą razem protony i neutrony.


ljóseind

(1.1) ljós n → światło + eind ż → cząstka


hráolía

(1.1) isl. hrár + olía → surowy, nieprzetworzony + olej


binda

st.nord. binda < pragerm. *bindaną < praindoeur. *bʰendʰ-


finka

łuszczak (ptak z rodziny łuszczaków, Fringillidae)


Suður-Ameríka

zobacz też: Afríka • Asía • Evrópa • Norður-Ameríka • Suður-Ameríka • Suðurskautslandið • Ástralía • Eyjaálfa • Evrasía


hóruhús

(1.1) hóra ż → prostytutka + hús n → dom


hör

zobacz też: lín


greinir

Greinir í íslensku skiptist í ákveðinn greini (ákv. gr.) og óákveðinn greini (óákv. gr.).

Rodzajnik w islandzkim dzieli się na rodzajnik określony i rodzajnik nieokreślony.


þolfall

Þolfall er eitt af fjórum föllum í íslensku.

Biernik jest jednym z czterech przypadków w islandzkim.


eignarfall

(1.1) eigna → posiadać + fall n → przypadek

Eignarfall er eitt af fjórum föllum í íslensku.

Dopełniacz jest jednym z czterech przypadków w islandzkim.


nefnifall

(1.1) nefna → nazywać + fall n → przypadek

Nefnifall er eitt af fjórum föllum í íslensku.

Mianownik jest jednym z czterech przypadków w islandzkim.


sunnanverð Afríka

por. Suður-Afríka

Namíbeyðimörkin er eyðimörk í Namibíu í sunnanverðri Afríku.

Namib to pustynia w Namibii w Afryce Południowej.


Suður-Afríka

Höfðaborg er þriðja stærsta borgin í Suður-Afríku.

Kapsztad to trzecie największe miasto w RPA.


Höfðaborg

(1.1) höfði m → przylądek + borg ż → miasto


Namibía

Namibía er land í sunnanverðri Afríku.

Namibia to państwo w Afryce Południowej.


f.Kr.

fyrir Krist, fyrir Krists burð → przed Chr., p.n.e., przed naszą erą ( przed Chrystusem, przed narodzeniem Chrystusa)

före Kristus → przed Chr., p.n.e., przed naszą erą ( przed Chrystusem, przed narodzeniem Chrystusa)


e.Kr.

eftir Krist, eftir Krists burð → n.e., naszej ery ( po Chrystusie, po narodzeniu Chrystusa)

efter Kristus → n.e., naszej ery ( po Chrystusie, po narodzeniu Chrystusa)


þágufall

Þágufall er eitt af fjórum föllum í íslensku.

Celownik jest jednym z czterech przypadków w islandzkim.


Stokkhólmur

Stokkhólmur er höfuðborg Svíþjóðar


Ameríka

Ameríka er heimsálfa á milli Atlantshafsins og Kyrrahafsins.

Ameryka to kontynent między Oceanem Atlantyckim a Oceanem Spokojnym.

Bandaríki Norður-Ameríku eru oft kölluð Ameríka í daglegu tali.

Stany Zjednoczone Ameryki są często nazywane Ameryką w języku potocznym.


BNA

Bandaríki Norður-Ameríku → USA, Stany Zjednoczone Ameryki


bróm

zobacz też: Indeks:Islandzki - Pierwiastki chemiczne


Aristóteles

ˈaːrɪstouːˌtʰɛːlɛːs


deila um keisarans skegg

dzielić włos na czworo, dyskutować nad niepotrzebnymi szczegółami ( kłócić się o brodę cesarza)


málverk

Móna Lísa er eitt þekktasta málverk hins vestræna heims.

Mona Lisa jest jednym z najbardziej znanych obrazów świata zachodniego.


vestrænn

í vestrænum löndum


keisari

Akihito er keisari Japans.


fjallagrös

Fjallagrös er þrátt fyrir nafnið flétta (þörungur og sveppur í samlífi) en ekki gras.

Płucnica islandzka jest, wbrew swojej nazwie, porostem (glonem i grzybem w symbiozie), a nie trawą.


eins og maðurinn sáir, svo skal hann og uppskera

jak sobie pościelesz, tak się wyśpisz; jak człowiek zasieje, tak będzie musiał zebrać


vaninn gefur listina

ćwiczenie czyni mistrza; praktyka daje sztukę


kíló-

kílógramm, kílómetri


Andreas

łac. Andreas < gr. Ἀνδρέας (Andreas) < gr. ἀνδρεῖος (andreios) → męski, mężny, dzielny < gr. ἀνήρ (aner) → mężczyzna, człowiek


milta

Í milta er brothættur.


Guð

bóg w religii monoteistycznej, zwłaszcza w chrześcijaństwie

Í upphafi var Orðið, Orðið var hjá Guði, og Orðið var Guð.

Na początku było słowo, a słowo było u Boga, i Bogiem było słowo.


þjóðflokkur

Semitísku þjóðflokkarnir í Mesópótamíu hafa dýrkað nokkra súmeríska guði.

Plemiona semickie w Mezopotamii oddawały cześć niektórym sumeryckim bogom.


ofnæmi

Ég er með ofnæmi fyrir jarðhnetum.


hindúismi

Hindúismi eru þriðju fjölmennustu trúarbrögð heims.

Hinduizm to trzecia pod względem liczby wiernych religia świata.


-laus

zobacz słowa kończące się na „-laus”

dodany do przymiotnika zamienia go w jego przeciwieństwo → bez-


faraó

łac. pharao < gr. φαραώ < hebr. פרעה < st.egip. pr-ꜥꜣ (per-aa)

Faraó er titill sem venja er að nota um konunga Egyptalands hins forna.

Faraon to tytuł, który był zwyczajowo używany przez władców starożytnego Egiptu.


sextán

Sextán er náttúruleg tala.


ungur

Mig langar að vera ungir og alltaf.


kreditkort

ˈkʰrɛːtɪtˌkʰɔr̥t


Úganda

zobacz też: Indeks:Islandzki - Kraje Afryki


Sýrland

zobacz też: Indeks:Islandzki - Kraje Azji


Írland

zobacz też: Indeks:Islandzki - Kraje Europy


Akabaflói

(1.1) isl. Akaba (< arab. عقبة) + isl. flói

zobacz też: Indeks:Islandzki - Geografia


eðlilegur

ˈɛðlɪˌlɛːɣʏr


marr

skrzypnięcie, skrzyp, trzeszczenie, zgrzyt


Rúmenía

Eftirtalin lönd eiga strönd að Svartahafi: Búlgaría, Georgía, Rúmenía, Rússland, Tyrkland og Úkraína.

Następujące kraje leżą nad Morzem Czarnym: Bułgaria, Gruzja, Rumunia, Rosja, Turcja i Ukraina.


klukkutími

ˈkʰlʏhkʏˌtʰiːmɪ


vísindi

nauka (usystematyzowane poszerzanie sumy ludzkiej wiedzy)


vinalegur

ˈvɪːnaˌlɛːɣʏr


mögulegur

ˈmœːɣʏˌlɛːɣʏr


reiðubúinn

ˈreiːðʏˌpuːɪn(ː)


hættulegur

ˈhaihtʏˌlɛːɣʏr


ómögulegur

ˈouː.mœːɣʏˌlɛːɣʏr


herramaður

ˈhɛrːaˌmaːðʏr


skyndilegur

ˈscɪntɪˌlɛːɣʏr


hani

zobacz też: Indeks:Islandzki - Ptaki


konunglegur

ˈkʰɔːnuŋkˌlɛːɣʏr


mikilvægi

ˈmɪːcɪlˌvaiːjɪ


vanalega

ˈvaːnaˌlɛːɣa


myndarlegur

ˈmɪntarˌlɛːɣʏr


Frakki

zobacz też: Indeks:Islandzki - Kraje i narodowości


vörumerki

ˈvœːrʏˌmɛr̥cɪ


veiðimaður

ˈveiːðɪˌmaːðʏr


ökutæki

ˈœːkʏˌtʰaiːcɪ


persónulega

ˈpʰɛr̥.souːnʏˌlɛːɣa


ólöglegur

ˈouː.lœɣ(ˌ)lɛːɣʏr


byssustingur

ˈpɪsːʏˌstiŋkʏr


erkibiskup

ˈɛr̥cɪˌpɪskʏp


pelíkani

ˈpʰɛliːkaːnɪ


herðablað

ˈhɛrðaˌplaːð


niðurgangur

ˈnɪːðʏrˌkauŋkʏr


teskeið

ˈtʰɛː.skeiːð


umferðaljós

światło sygnalizacyjne (na skrzyżowaniu)


tappatogari

ˈtʰahpaˌtʰɔːɣarɪ


Suður-Kórea

ˈsʏːðʏrˌkʰouːrɛːa


vögguvísa

ˈvœkːʏˌviːsa


Jerúsalem

(1.1) łac. Ierusalem < gr. Ἰερουσαλήμ < hebr. ירושלים


taugafræði

ˈtʰøyːɣaˌfraiːðɪ


ógurlegur

ˈouːʏrˌlɛɣʏr


skaðlegur

ˈskað.lɛːɣʏr


krossför

ˈkʰrɔsːˌfœːr


Sigþrúður

ˈsɪx.θruːðʏr


Guðríður

ˈkvʏð.riːðʏr


Hildigunnur

ˈhɪltɪˌkʏnːʏr


Aðalheiður

ˈaːðalˌheiːðʏr


Sigurdís

ˈsɪːɣʏrˌtiːs


Ingimundur

ˈiɲcɪˌmʏntʏr


Samúel

łac. Samuel < gr. Σαμουήλ < hebr. שמואל (szmuel)


tignarlegur

ˈtʰɪknarˌlɛːɣʏr


gilda

Kortið gildir í öllum löndum Evrópu.

Ta karta jest ważna we wszystkich krajach Europy.


sigur

Orrustan við Maraþon var sigur Grikkja yfir Persum.

Bitwa pod Maratonem była zwycięstwem Greków nad Persami.


kirsuber

ˈcʰɪr̥sʏˌpɛːr


spyrja

dociekać, wypytywać, rozpytywać, przepytywać


asni

zobacz też: Indeks:Islandzki - Ssaki


Svanur

zobacz też: Indeks:Islandzki - Imiona


Símon

zobacz też: Indeks:Islandzki - Imiona


Stína

zobacz też: Indeks:Islandzki - Imiona


Þorleifur

zobacz też: Indeks:Islandzki - Imiona męskie


Georgía

ˈcɛːɔrˌciːja


eldiviður

ˈɛltɪˌvɪːðʏr


þrjátíu

isl. þrír + tíu → trzy + dziesięć (= trzy dziesiątki)


Jesús Kristur

Jesú Kristur er þungamiðja kristinnar trúar.

Jezus Chrystus jest w centrum chrześcijańskiej wiary.


Emilíana

zobacz też: Indeks:Islandzki - Imiona żeńskie


friðarbogi

isl. friður + isl. bogi (dosł. łuk pokoju)


urt

Urtin þarf mikla birtu.


ör

(1) st.nord. ǫr
(2) st.nord. ørr
(3) st.nord. ǫrr


hræðilegur

ˈr̥aiːðɪlɛːɣʏr


hrokafullur

ˈr̥ɔːkaˌfʏtlʏr


flugmaður

ˈflʏːɣˌmaːðʏr


villigöltur

ˈvɪtlɪˌkœl̥tʏr


GSM-sími

ˌcɛː.ɛs(ː)ˈɛmːˌsiːmɪ


Veturliði

ˈvɛːtʏrˌlɪːðɪ


þýskur

stara pisownia þýzkur


Elísabeth

(1.1) łac. Elisabeth < gr. Ἐλισάβετ < hebr. אלישבע (elisheba, eliszebeth)

inna pisownia Elisabeth, Elísabet


Elísabet

inna pisownia Elisabeth, Elísabeth


perluhænsn

perliczka, perlica zwyczajna, perlica dzika


Wikiorðabók

(1.1) isl. wiki + orðabók; kalka z języka angielskiego


Móse

(1.1) łac. Moses < gr. Μωησής, gr. Μωσῆς < hebr. משה

zobacz też: Indeks:Islandzki - Imiona


jú

używane w odpowiedzi na pytanie z przeczeniem


deoxýríbósakjarnsýra

kwas deoksyrybonukleinowy, kwas dezoksyrybonukleinowy


tölvumús

ˈtʰœlvʏˌmuːs


jólabókaflóð

świąteczna powódź książek (islandzki zwyczaj)


aðdragandi

poprzedzenie, przygotowania, preludium, wstęp


aðalatriði

ˈaːðalˌaːtrɪ(ː)ðɪ

kluczowe / zasadnicze zagadnienie, meritum, sedno sprawy


aðgerð

działanie, działania, kroki, operacja, proces


trúarlegur

ˈtʰruːarˌlɛːɣʏr


lögfræðingur

ˈlœɣˌfraiːðiŋkʏr


hætta

zagrażać / zagrozić, narazić / narażać na szwank

przestać / przestawać, kończyć / skończyć, zaprzestać / zaprzestawać


þrettándi

Epifania, (święto) Objawienia Pańskiego / Trzech Króli


almennilegur

ˈal.mɛn(ː)ɪˌlɛːɣʏr


eyðilegging

ˈeiːðɪˌlɛcːiŋk


alþýðlegur

ˈalθiðˌlɛːɣʏr


áróður

ˈauːˌrouːðʏr


áreiðanlegur

ˈauːreiːðanˌlɛːɣʏr


borðstofa

ˈpɔrðˌstɔːva


borðtennis

ˈpɔrðˌtʰɛnːɪs


beit

formy 1 os. i 3 os. lp, czasu przeszłego, trybu oznajmującego od: bíta


veðurfræði

ˈveɛ̯ðʏrfrai̯ðɪ


skrifstofa

zobacz też: Indeks:Islandzki - Budynki i pomieszczenia


Andrómakka

gr. Ἀνδρομάχη


eiturlyf

ˈeiːtʏrˌlɪːv


hryðjuverkamaður

ˈr̥ɪðjʏ.vɛr̥kaˌmaːðʏr


Fagradalsfjall

isl. fagur → ładny + isl. dalur → dolina + isl. fjall → góra

Fagradalsfjall (aktywny wulkan na Islandii)


tagi

sitt af hvoru tagi - dwóch różnych rodzajów

sitt af hverju tagi - każdy innego rodzaju