ariete

embestir, cargar con un ariete (zob. arietar)


catapulta

łac. catapulta < gr. καταπέλτης (katapéltēs)


colla

(1.1) łac. collum → szyja
(1.2-4) łac. copŭla → więź
(1.7, 2.1, 3.1) qu.


cubo

(1.1) łac. cubus ← gr. κύβος
(1.2-5) zob. cuba


dama

(1.1-6) franc. dame < łac. domĭna
(1.7) łac. dama


talento

łac. talentum < gr. τάλαντον (tálanton) → szala


urna

rzymska miara pojemności równa 13,125 litrom


Bosnia

Bosnia y Herzegovina, Bosnia-Herzegovina


potro

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1321 (spa)-Leire Uranga Celaya-potro.wav

a mało daje: charakteryzuje osobę nie dotrzymującą swych obietnich


sucre

od nazwiska boliwijskiego generała A. J. de Sucre


caballero

łac. caballarĭus; źródłosłów dla pol. caballero


ana

(1.1) zob. alna
(1.2) z języka hindi
(2.1) gr. ἀνά (aná)

anna (dawna moneta niklowa indyjska i pakistańska równa 1/16 rupii)


finta

(1.1-2) wł. finta
(1.3) przypuszczalnie z port. finta

podatek płacony w przypadku wyższej potrzeby


corso

(1.1, 2.1-2) łac. Corsus
(2.3) łac. cursus


anfiteatro

łac. amphitheātrum < gr. ἀμφιθέατρον (amfithéatron)


cora

(1.1) arab. كورة (kūra) < gr. χώρα (chóra) → obszar, okręg

(w muzułmańskiej części Hiszpanii, mała terytorialnie jednostka podziału administracyjnego) okręg


zuavo

franc. zouave < arab. زَوَاوِيّ w Algerii (zwāwī), od nazwy berberyjskiego plemienia Zwāwa


Aristóteles

gr. Αριστοτέλης


ánfora

(Honduras, Nikaragua i Salwador) pot. pacha

Una ánfora equivale a unos veintiséis litros.

Jedna amfora jest ekwiwalentem około dwudziestu sześciu litrów.


machete

(Ekwador, Kolumbia i Wenezuela) peinilla


balista

łac. ballista < gr. βάλλω (bállō) → rzucać, ciskać, umieszczać < praindoeur. *gwele- → rzucać, sięgać


hoplita

(1.1) gr. ὁπλίτης (hoplítēs) → uzbrojony piechur


Península Ibérica

w odróżnieniu od innych związków wyrazowych oznaczających pojęcia geograficzne i złożonych z rzeczownika pospolitego i rzeczownika własnego, w których rzeczownik pospolity nie jest pisany wielką literą, w tym przypadku uważa się ten związek jako jednostkę historyczno-polityczną, a nie jako prostą nazwę geograficzną, stąd słowo Península pisane wielką literą


esvástica

swastyka (niemiecki emblemat narodowosocjalistyczny)

w niektórych krajach Ameryki stosuje się także formę: suástica

należy unikać pisowni *swastika oraz *svástica


detente

skrawek materiału przedstawiający serce Chrystusa i napis „Detente, bala” (zatrzymaj się, kulo), który nosili przyszyty na piersi żołnierze i zwolennicy karlizmu podczas hiszpańskich wojen XIX i XX wieku


escorpión

zobacz też: aries • tauro • géminis • cáncer • leo • virgo • libra • escorpión • sagitario • capricornio • acuario • piscis


perieco

Los periecos eran habitantes libres de la periferia de Esparta, aunque vivían sometidos al poder político de los espartanos.

Periojkowie byli wolnymi mieszkańcami peryferii Sparty, jakkolwiek byli podporządkowani władzy politycznej Spartanów.


magistrado

w starożytnym Rzymie: magistrat (urzędnik reprezentujący władzę miejską)


samurái

La catana era el arma típica de los samuráis.

forma równoważna, rzadziej spotykana: „samuray”


timocracia

gr. τιμοκρατία


estalinismo

ros., od imienia Stalina: adaptacja fonetyczna e- przed grupą spółgłosek -st- + hiszp. -ismo


quevedos

od nazwiska hiszpańskiego pisarza, Francisco de Quevedo y Villegas, który używał tego rodzaju okularów


Termópilas

Honor a aquellos que en sus vidas • se dieron por tarea el defender Termópilas.

Chwała tym, którzy wyznaczyli sobie w życiu swym Termopile i ich bronią.

Konstandinos Kawafis Θερμοπύλες (Termópilas), tłum. Luis López Nieves


quitón

(1.1) gr. χιτών (chitṓn) → tunika
(1.2) od (1.1)
(1.3) od (2.1)
(2.1) hiszp. quitar + -ón


simposio

gr. συμπόσιον → bankiet


pentagrama

hiszp. penta- + gr. γραμμή (grammḗ) → linia

pentagram (magiczny znak), gwiazda pitagorejska


xenia

(w starożytnej Grecji) umowa zakwaterowania

(w starożytnej Grecji) bankiet na cześć gościa (w drugim dniu jego pobytu)


mía

arab. مِئَةٌ (miʾah, marokańskie mya) → sto

w hiszpańskim protektoracie w Maroku: jednostka tubylcza składająca się ze stu żołnierzy piechoty i/lub takiej samej liczby jeźdźców


astillero

En un lugar de la Mancha, de cuyo nombre no quiero acordarme, no ha mucho tiempo que vivía un hidalgo de los de lanza en astillero, adarga antigua, rocín flaco y galgo corredor.

W pewnym miasteczku w prowincji Mancha, którego nazwy nie chcę sobie przypomnieć, nie tak dawno temu, żył pewien hidalgo, z tych co to lancę na stojaku, tarczę podstarzałą, chabetę wynędzniałą i gończego mają.


adarga

arab. Hiszp. addárqa < arab. أَلْ + دَرَقَةٌ (ad-daraqah)


yantar

podatek pobierany od mieszkańców wsi i wiosek na rzecz spłacenia pobytu władców feudalnych

zwykle używane w liczbie mnogiej: yantas


milesio

mieszkaniec Miletu, mężczyzna pochodzący z Miletu


arquero

(1.1-3) hiszp. arco + -ero
(1.4) hiszp. arca + -ero


salga

podatek nałożony na sól, obowiązujący w dawnej Aragonii


pancracio

(1.2) łac. pancratium < gr. παν (pan) + gr. κρατύς (kratýs) → wszystko + mocny, potężny


Demóstenes

gr. Δημοσθένης (Dēmosthénēs)


contrarrevolución

La noche del 20 al 21 de agosto del año 1968, con la excusa de atender una petición de los líderes comunistas checoslovacos para aplastar una contrarrevolución derechista, seiscientos mil soldados soviéticos, alemanes orientales, polacos, húngaros y búlgaros invadieron el país.

W nocy z 20 na 21 sierpnia 1968 roku, pod pretekstem wysłuchania prośby przywódców czechosłowackich o zmiażdżenie prawicowej kontrrewolucji sześćset tysięcy żołnierzy sowieckich, wschodnioniemieckich, polskich, węgierskich i bułgarskich dokonało inwazji kraju.


ordalía

śr.łac. ordalia < latynizacja anglo-saksońskiego ordāl → sąd

Las ordalías se practicaban en la antigüedad en numerosos pueblos.

Ordalie były praktykowane w starożytności wśród licznych ludów.


diócesis

łac. dioecesis < gr. διοίκησις → zarządzanie domem < gr. διοικέω


Ai

(1.1) łac. Hai < gr. Γαι < hebr. העי → dosł. „ruina”


rapsoda

gr. ῥαψῳδός < gr. ῥάπτω + ᾠδή


falangista

falangita, żołnierz greckiej lub macedońskiej falangi


Macabeo

łac. Maccabaeus < gr. Μακκαβαῖος < hebr. מכבי


Guerra Fría

Durante la Guerra Fría los espías soviéticos se infiltraban en los países occidentales con objeto de conseguir información valiosa.

Podczas zimnej wojny szpiedzy sowieccy przenikali do krajów zachodnich w celu zdobycia cennych informacji.

niniejsze hasło odnosi się do konkretnego okresu XX wieku, od końca drugiej wojny światowej do momentu rozpadu ZSRR. Jest to zatem nazwa własna i pisana dużymi literami.


pornocracia

(1.1) gr. πορνεία + κράτος


alférez

arab. Hiszp. alfáris < arab. الفارس (al-fāris) → jeździec


sestercio

¿Cuántos sestercios has pagado por este esclavo?

Ile sesterców zapłaciłeś za tego niewolnika?


diván

arab. ديوان (dīwān) < pers. ديوان (divân) → archiwum


Segunda República española

Hoy, el 14 de abril, se cumplen 90 años de la proclamación de la Segunda República española.

Dzisiaj, 14. kwietnia, upływa 90 lat od proklamacji Drugiej Republiki Hiszpańskiej.


molinosismo

od nazwiska hiszpańskiego księdza Miguela de Molinos: hiszp. Molinos + -ismo


Nínive

El esplendor de Nínive fue efímero.


copero

copero mayor de la reina / copero mayor del rey


célere

żołnierz rzymski królewskiej straży przybocznej

El cuerpo de los céleres fue creado por Rómulo.

Romulus utworzył oddział żołnierzy rzymskiej królewskiej straży przybocznej.


Alemania Oriental

Alemania Oriental y Alemania Occidental se reunieron en 1990.

Niemcy Wschodnie i Niemcy Zachodnie połączyły się ponownie w 1990 r.


Guerra Civil

La Guerra Civil condenó al exilio a miles de ciudadanos españoles del bando republicano.

Hiszpańska wojna domowa skazała na wygnanie tysiące obywateli hiszpańskich ze strony republikańskiej.

przez antonomazję, z wielkiej litery w stosunku do hiszpańskiej wojny domowej (1936-1939)


rompecabezas

hiszp. romper (→ rozbijać, tłuc) + cabeza (→ głowa)


Ruta de la Seda

Ortografia: https://aplica.rae.es/orweb/cgi-bin/v.cgi?i=UejtSFVkiwBfpBvX: Ortografía de la lengua española, 4.2.4.6.16 - Caminos y rutas turísticas


vísperas

(w starożytnym Rzymie, jedna z części dnia) zmierzch


palimpsesto

łac. palimpsestus < gr. παλίμψηστος (palímpsēstos)


mesmerismo

od nazwiska niemieckiego lekarza Mesmer + hiszp. -ismo


Revolución de Octubre

pisownia: ustęp 4.2.4.10.5 Acontecimientos históricos w Ortografía de la lengua española


basilisco

łac. basiliscus < gr. βασιλίσκος (basilískos) → królik zdrobn. od król


inquisición

więzienie dla oskarżonych przez trybunał inkwizycjy