barro

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od barrar

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od barrer


Ministerio de Asuntos Exteriores

obecnie (październik 2011 r.) oficjalna nazwa hiszpańskiego ministerstwa to Ministerio de Asunto Exteriores y Cooperación


charanga

zespół instrumentalny przeważnie złożony z instrumentów dętych i perkusyjnych, uprzyjemniający różne okoliczności świąteczne, obchody sportowe, mecze itp. zarówno na ulicach i placach jak też w miejscach zamkniętych


tener bemoles

zobacz też: Hiszpański - Związki frazeologiczne

Hay que tener bemoles para enfrentarse a un toro en la arena.

Trzeba mieć jaja, aby stawić czoła bykowi na arenie.


propano

hiszp. ácido propiónico + -ano < hiszp. pro- + gr. πίων (píōn)

zobacz też: hidrocarburos • alcanos • metano • etano • propano • butano • pentano • hexano • heptano • octano • nonano • decano

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Chemia


huérfano

(o osobach) samotny, bezdzietny (taki, którego dzieci mu zmarły)


huérfano

sierota (w odniesieniu do osób płci męskiej)


armadura

szkielet, wiązanie, obudowa, opancerzenie, pancerz, rama, obudowa


gansteril

Los métodos gansteriles de este policía mancharon el buen nombre de todo el cuerpo.

Gangsterskie metody tego policjanta splamiły dobre imię całej formacji.


asas

2. os. lp (tú) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od asar


ceses

2. os. lp (tú) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od cesar


-il

zobacz słowa kończące się na „-il”

tworzy przymiotniki wskazujące na relację lub przynależność, często odpowiadające polskim końcówkom przymiotnikowym -ski, -cki

varonil

pastoril

tworzy rzeczowniki mające czasami charakter zdrobnionych

tamboril


tulla

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od tullir

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od tullir

3. os. lp (usted) trybu rozkazującego (imperativo) od tullir


echar la pota

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Związki frazeologiczne


indigné

1. os. lp (yo) czasu przeszłego prostego (pretérito perfecto simple) trybu oznajmującego (indicativo) od indignar


ex-

zgodnie z nowymi normami ortografii opublikowanymi w grudniu 2010 r. przedrostek ten piszemy łącznie ze słowem, które poprzedza; piszemy go rozdzielnie, gdy odnosi się do związku wyrazów: np. el ex hombre de confianza → były mąż zaufania; piszemy z dywizem, gdy poprzedza słowo pisane wielką literą: ex-Beatle

El expresidente francés visitó la exposición.

Były prezydent Francji zwiedził wystawę.

oznaczający wychodzenie, wydobywanie się z czegoś


morse

od nazwiska wynalazcy, S. F. B. Morse (1791-1872)


graben

3. os. lm (ellos/as, ustedes) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od grabar

(Ameryka, Kanary i zach. Andaluzja) 2. os. lm (ustedes) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od grabar

3. os. lm (ellos/as, ustedes) trybu rozkazującego (imperativo) od grabar

(Ameryka, Kanary i zach. Andaluzja) 2. os. lm (ustedes) trybu rozkazującego (imperativo) od grabar


apoteosis

łac. apotheōsis < gr. ἀποθέωσις (apothéōsis)


encanto

wdzięk, urok, czar, piękno, atrakcyjność

o cenionej lub sympatycznej osobie: skarb


encanto

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od encantar


nadie es profeta en su tierra

nikt nie jest prorokiem we własnym kraju


sin-

tworzy słowa wyrażające brak lub nieobecność czegoś → bez-, nie-

sinvergüenza

sinrazón

wyraża połączenie, wspólne działanie czegoś → z-, ze- współ-

sinagoga


detrás

Este impreso no lleva ningún texto detrás.

Ten druczek nie ma żadnego tekstu na odwrocie.


esconder

Escribe todos sus pensamientos en ese diario que con tanto empeño esconde para que nadie lo pueda leer.

Zapisuje wszystkie swoje myśli w tamtym pamiętniku, który tak zawzięcie ukrywa, aby nikt nie mógł go przeczytać.

No todo hábito esconde a una persona casta.

Nie każdy habit kryje pod sobą osobę cnotliwą.


pena de muerte

La decapitación fue antaño una pena de muerte muy practicada.

W dawnych czasach dekapitacja była często stosowaną karą śmierci.


titular

(1) (2) (3) hiszp. título + -ar
(4) (5) łac. titulāre


titular

zawodnik wystawiony w pierwszym składzie


titular

zawodniczka wystawiona w pierwszym składzie


Península Ibérica

w odróżnieniu od innych związków wyrazowych oznaczających pojęcia geograficzne i złożonych z rzeczownika pospolitego i rzeczownika własnego, w których rzeczownik pospolity nie jest pisany wielką literą, w tym przypadku uważa się ten związek jako jednostkę historyczno-polityczną, a nie jako prostą nazwę geograficzną, stąd słowo Península pisane wielką literą


década

p.łac. decăda < gr. δεκάς, δεκάδος (dekás, dekádos)

zob. też określenia czasu w haśle „decenio”.

El consumo diario de alcohol por parte de los jóvenes ha aumentado significativamente con respecto a la última década.

Dzienne spożycie alkoholu przez młodzież znacznie wzrosło w stosunku do ostatniego dziesięciolecia.


rio

zgodnie z reformą z 2010 roku wyraz ten jest jednosylabowy pod względem ortograficznym (samogłoski „io” tworzą dwugłoskę), przez co nie powinien nosić akcentu graficznego; przed reformą była jednak dopuszczona pisownia z akcentem („rió”) dla osób kładących nacisk na artykulację rozziewu (m.in. w Hiszpanii i w większej części Ameryki Południowej)

3. os. lp (él, ella, usted) czasu przeszłego prostego (pretérito perfecto simple) trybu oznajmującego (indicativo) od reír(se)


combinación

kombinacja, zestawienie, połączenie, kompozycja, amalgamat


ame

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od amar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od amar

3. os. lp (usted) trybu rozkazującego (imperativo) od amar


aritmética

łac. arithmetĭca < gr. ἀριθμητική (arithmētikḗ)

zobacz też: aritmética • suma • resta • multiplicación • división

zobacz też: Hiszpański - Matematyka


aritmética

zobacz też: Hiszpański - Matematyka


llamado de emergencia

użycie tego zwrotu ogranicza się jedynie do kręgu niektórych krajów Ameryki Łacińskiej

(Ameryka) wezwanie (o pomoc) w nagłej potrzebie

(Ameryka) sygnał ostrzegawczy, sygnał alarmowy


alcoba

z hiszpańskiego arabskiego alqúbba z klasycznego arab. ال + قبة


entorpecer

Sus peticiones entorprecían el acuerdo.


huma

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od humar

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od humar


inyectar

łac. iniectus, ims. bierny czasu przeszłego od inicĕre

¿Qué me ha inyectado?

robić zastrzyk, dać zastrzyk (jakiejś substancji), zastrzykiwać


caído

Aquí hay un monumento a los caídos por la patria.

Tu jest pomnik ku czci poległych za ojczyznę.


duplicación

duplikacja, dublowanie, podwajanie, skopiowanie


paramédico

(Chile i Salwador) sanitariusz, pielęgniarz


cilantro

łac. coriandrum < gr. κορίανδρον (koríandron)


probablemente

El precio de la gasolina será, probablemente, más alto el año que viene.

Cena benzyny będzie prawdopodobnie wyższa w przyszłym roku.


botánico

łac. botanĭcus < gr. βοτανικός (botanikós) < gr. βοτάνη (botánē) → ziele


mie

zgodnie z reformą z 2010 roku wyraz ten jest jednosylabowy pod względem ortograficznym (samogłoski „ie” tworzą dwugłoskę), przez co nie powinien nosić akcentu graficznego; przed reformą była jednak dopuszczona pisownia z akcentem („mié”) dla osób kładących nacisk na artykulację rozziewu (m.in. w Hiszpanii i w większej części Ameryki Południowej)

1. os. lp (yo) czasu przeszłego prostego (pretérito perfecto simple) trybu oznajmującego (indicativo) od miar


daban

3. os. lm (ellos/as, ustedes) czasu przeszłego prostego (pretérito imperfecto) trybu oznajmującego (indicativo) od dar

(Ameryka, Kanary i zach. Andaluzja) 2. os. lm (ustedes) czasu przeszłego prostego (pretérito imperfecto) trybu oznajmującego (indicativo) od dar


chamaco

(Honduras, Kuba, Meksyk i Salwador) dzieciak, chłopiec


bronco

łac. *bruncus < łac. broccus + truncus → ostry przedmiot + pień

o głosie: ochrypły, chrapliwy, zgrzytliwy

o dźwięku: ostry, przenikliwy, przeraźliwy

o surowcach: surowy, nieobrobiony, nieprzetworzony

o charakterze: szorstki, surowy, bezwzględny


atreverse

odważać się, zdobywać się (na zrobienie czegoś)

No me atrevo a salir a la calle con esta tormenta.

Nie odważę się wyjść na ulicę podczas takiej burzy.

śmieć, ośmielać się, ważyć się, mieć czelność, posuwać się


tracé

1. os. lp (yo) czasu przeszłego prostego (pretérito perfecto simple) trybu oznajmującego (indicativo) od trazar


trame

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od tramar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od tramar

3. os. lp (usted) trybu rozkazującego (imperativo) od tramar


popa

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od popar

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od popar


clave

… w funkcji przydawki kluczowy, podstawowy, decydujący


clave

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od clavar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od clavar

3. os. lp (usted) trybu rozkazującego (imperativo) od clavar


perdón

Debes pedir perdón a tu madre por lo que le dijiste.

prosić o przebaczenie) swą matkę za to, co jej powiedziałeś/aś.


postergar

nie doceniać, bagatelizować, stawiać niżej


conjunción

zobacz też: categoría gramatical • sustantivo • adjetivo • verbo • pronombre • determinante • adverbio • preposición • conjunción • interjección

zobacz też: Hiszpański - Słownictwo gramatyczne


sustraendo

zarówno ten wyraz, jak i wszystkie jego pokrewne można zapisać za pomocą zbitki -bs- powstałej z wyniku zjawiska epentezy: zob. substraendo. Zaleca się jednak zapis uproszczony, gdyż ten jest bardziej rozpowszechniony i zgodny z rzeczywistą wymową wyrazu.

por. sumando → składnik (sumy)

zobacz też: resta • minuendo • sustraendo • diferencia

zobacz też: Hiszpański - Matematyka


modo indicativo

zobacz też: modo indicativo • modo subjuntivo • modo imperativo

czasy proste – zobacz też: modo indicativo • tiempos simples • presente • pretérito imperfecto • pretérito perfecto simple • futuro simple • condicional simple

czasy złożone – zobacz też: modo indicativo • tiempos compuestos • pretérito perfecto compuesto • pretérito pluscuamperfecto • pretérito anterior • futuro compuesto • condicional compuesto

Las formas personales de los verbos españoles se agrupan en tres modos: el modo indicativo, el modo subjuntivo y el modo imperativo.

Formy osobowe hiszpańskich czasowników grupuje się w trzy tryby: tryb orzekający, tryb łączący i tryb rozkazujący.


descubrimiento

El descubrimiento de América abrió nuevas rutas comerciales.

Odkrycie Ameryki otworzyło nowe szlaki handlowe.


envejecer

Este vestido negro te envejece.


envejecer

starzeć się, postarzać się, zestarzeć się

Después de la muerte de su mujer, mi tío envejeció en pocos meses.

Po śmierci żony mój wujek zestarzał się w ciągu kilku miesięcy.


tinto

łac. tinctus < ims. bierny czasu przeszłego od tingĕre

(Wenezuela) o kawie: mocno skoncentrowana


tinto

Prefiero los tintos de Rioja.

(Ekwador, Kolumbia i Wenezuela) filiżanka, kubek… czarnej kawy


tinto

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od tintar


traje

1. os. lp (yo) czasu przeszłego prostego (pretérito perfecto simple) trybu oznajmującego (indicativo) od traer


novillo

byczek, młody byk, buhajek (maksymalnie dwu-, trzyletni)

Los novillos de esta ganadería son muy apreciados en todas las plazas.

Byczki z tej hodowli są bardzo cenione na wszystkich arenach.

(Argentyna, Kuba, Urugwaj i Wenezuela) wołek, młody wół


jalan

3. os. lm (ellos/as, ustedes) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od jalar

(Ameryka, Kanary i zach. Andaluzja) 2. os. lm (ustedes) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od jalar


bebas

2. os. lp (tú) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od beber


protege

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od proteger

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od proteger


hacer novillos

(Hiszpania) hacer campana, hacer cimarra, hacer pellas, hacer toros

(Boliwia, Chile i Kolumbia) hacer la chancha

El tiempo pasaba despacio, cuando hacía novillos.

Czas mijał wolno, kiedy chodziłem/am na wagary.


palme

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od palmar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od palmar

3. os. lp (usted) trybu rozkazującego (imperativo) od palmar


algunos

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1321 (spa)-Anonymât (Kvardek du)-algunos.wav

Hubo muchos heridos, algunos muy graves.

Było wielu rannych, niektórzy bardzo ciężko.


no pegar ni sello

zobacz też: Indeks: Hiszpański - Związki frazeologiczne

wałkonić się, próżnować, obijać się; nie nakleić nawet znaczka

Se queja de su trabajo, y no pega ni sello en la oficina.

Skarży się na swoją pracę a w biurze się obija.


encerar

nie mylić z: encerrar


encerar

nie mylić z: encerrar


quejarse

skarżyć się, narzekać, żalić się, utyskiwać


encerrar

nie mylić z: encerar

El tío estaba como una cuba, y lo han encerrado en el calabozo.

Facet był pijany jak bela, i wsadzili go do ciupy.

He encerrado los documentos en la caja fuerte.

En esta novela el autor encerró muchos detalles de su niñez.

W tej powieści autor zawarł wiele szczegółów ze swego dzieciństwa.


poner el sello

przypieczętować, położyć koniec czemuś, zakończyć sprawę

El empate duró hasta el minuto final, cuando Rodríguez, de un tiro desde fuera del área, puso el sello a las aspiraciones de nuestro equipo de conquistar el campeonato de la liga.

Remis trwał aż do ostatniej minuty, kiedy to Rodriguez, strzałem spoza pola karnego przypieczętował aspiracje naszej drużyny do zdobycia mistrzostwa ligi.


Julio

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Imiona


pos-

zaleca się stosowanie tej formy zamiast post-, jako bardziej zgodnej z fonetyką hiszpańskiego, gdzie unika się grupy spółgłosek [st] w jednej sylabie


postelectoral

zaleca się używanie formy równoważnej poselectoral, z wyjątkiem słów złożonych, których drugi element zaczyna się od litery s (np. postsocialismo); zob. pos-, post-


obedecer

Debes obedecer a tus padres.


poselectoral

niezalecana forma równoważna postelectoral

zob. pos-, post-


hipoteca

łac. hypothēca < gr. ὑποθήκη (hypothḗkē)


sello postal

Tengo una gran colección de sellos postales de todo el mundo.

Mam dużą kolekcję znaczków pocztowych z całego śwwiata.


lanzar

rzucać, wyrzucać, miotać, ciskać, wystrzeliwać

Lancé el disco a una distancia de cincuenta metros.

Rzuciłem/am dysk na odległość pięćdziesięciu metrów.

El futbolista sufrió una grave contusión en la cabeza a consecuencia del golpe de una botella lanzada desde las gradas.

Piłkarz doznał poważnej kontuzji głowy w następstwie uderzenia butelką rzuconą z trybun.

El cohete ha sido lanzado en el momento óptimo.

Rakieta została wystrzelona w optymalnym momencie.

En la playa, lanzábamos las cometas y nos bañábamos.

Na plaży puszczaliśmy/łyśmy latawce i kąpaliśmy/łyśmy się.


echar el sello

przypieczętować, zakończyć sprawę, potwierdzić

La batalla de Boyacá echó el sello a la libertad de la Nueva Granada.

Bitwa nad rzeką Boyacá potwierdziła oswobodzenie Nowej Granady.


ateroesclerosis

forma równoważna częściej stosowana: aterosclerosis


equivocación

Una equivocación en el quirófano puede tener consecuencias muy graves.

Pomyłka w sali operacyjnej może mieć bardzo poważne następstwa.


dominicana

mieszkanka Santo Domingo (stolicy Dominikany)


aterosclerosis

forma równoważna rzadziej stosowana: ateroesclerosis


signo de interrogación

w języku hiszpańskim zdanie pytające jest poprzedzone pytajnikiem otwierającym (¿), a na końcu zdania stawia się pytajnik zamykający (?)


pon

wyrazy jednosylabowe nie mają akcentu graficznego (z wyjątkiem akcentu diakrytycznego – zob. tilde diacrítica)


pon

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od poner


impacientar

La larga espera de los resultados del examen médico me impacientaba.

Długie oczekiwanie na wyniki badania lekarskiego niecierpliwiło mnie.


preocupar

Me preocupa la falta de noticias de mis padres. Espero que no les haya ocurrido nada malo.

Niepokoi mnie brak wiadomości od moich rodziców. Mam nadzieję, że nic złego im się nie stało.


candar

(Asturia, Palencia i Salamanka) zamykać (na klucz, kłódkę, zasuwkę )


bici

Para subir esta cuesta con la bici, tendrás que pedalear más fuerte.

Aby wjechać na to zbocze rowerem, będziesz musiał/a mocniej pedałować.


abusar

Ayer abusaste del vino, de ahí que te duela la cabeza.

Wczoraj nadużyłeś/aś wina, dlatego też boli cię głowa.

Hoy en día la gente abusa de los antibióticos.

W dzisiejszych czasach ludzie nadużywają antybiotyków.


cerro

salir por los cerros de Úbeda, echar por los cerros de Úbeda, tirar por los cerros de Úbeda


trepan

3. os. lm (ellos/as, ustedes) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od trepar

(Ameryka, Kanary i zach. Andaluzja) 2. os. lm (ustedes) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od trepar


medir

Mide la superficie de esta habitación.

El grado de humedad del aire se puede medir con un higrómetro.

Wartość wilgotności powietrza można zmierzyć za pomocą wilgotnościomierza.

He medido los pros y los contras de esta operación, y he desistido.

Porównałem/am korzyści i niedogodności tej transakcji, i zrezygnowałem/am.

Mide tus palabras cuando hablas a tu jefe.


medir

mierzyć, mieć (jakąś wysokość, długość itp.)

¿Cuánto mides?

Los calamares gigantes pueden medir hasta trece metros (de longitud).

Kalmary olbrzymie mogą mierzyć do trzynastu metrów (długości).


forzar

El presidente del partido forzó a los diputados de su grupo a votar a favor del proyecto de ley.

Prezes partii przymusił posłów ze swej grupy do głosowania za projektem ustawy.

Perdimos la llave y tuvimos que forzar la cerradura de la puerta para entrar en el piso.

Zgubiliśmy/zgubiłyśmy klucz i musiałyśmy wyłamać zamek u drzwi, aby wejść do mieszkania.


-ción

zobacz słowa kończące się na „-ción”

tworzy rzeczowniki odczasownikowe: -anie, -enie, -cie; -cja

votar + -ción > votación

organizar + -ción > organización


nogal

Juglans regia, orzech włoski, drzewo orzechowe

Los nogales injertados dan más nueces.

Drzewa orzechowe zaszczepione dają więcej orzechów.


corregir

Había muchos errores en tu redacción, y te los he corregido.

Było dużo błędów w twoim wypracowaniu i poprawiłem/am ci je.


corregir

również występuje w postaci zwrotnej z tym samym znaczeniem: „corregirse”


pinta

Su novia llevaba un vestido blanco con pintas negras.

Jego narzeczona miała na sobie białą sukienkę w czarne kropki.


pinta

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od pintar

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od pintar


permitido

En este local no está permitido fumar.

W tym lokalu palenie nie jest dozwolone.


estresarse

La gente se estresa mucho cuando conduce en medio del tráfico de una gran ciudad.

Ludzie bardzo się stresują, gdy kierują pośród ruchu wielkiego miasta.


más pobre que una rata

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Związki frazeologiczne


pasarse de la raya

En tu crítica has sido muy duro; pienso que te has pasado de la raya.

W swojej krytyce byłeś bardzo surowy; uważam, że przebrałeś miarkę.


misantropía

gr. μισανθρωπία


camionero

La policía detuvo a un camionero ebrio que sextuplicaba el límite permitido de alcohol por litro de aire expirado.

Policja zatrzymała pijanego kierowcę ciężarówki, który sześciokrotnie przewyższał dozwoloną granicę alkoholu na litr wydychanego powietrza.


-scopio

gr. σκοπ- < gr. σκοπεύω → badać, obserwować


locutorio

lokal przeznaczony głównie do udostępniania tanich rozmów telefonicznych, przeważnie dla emigrantów; oprócz usług telefonicznych w niektórych lokalach można kupić załadowanie do telefonów komórkowych, skorzystać z komputera podłączonego do sieci internetowej (podobnie jak w cibercafés), wysyłać i odbierać faksy, wysyłać pieniądze lub paczki za granicę; zobacz też: Locutorio w hiszpańskojęzycznej Wikipedii


descontento

dawny imiesłów bierny nieregularny od descontentar


descontento

El pueblo expresó su descontento en las urnas.

Naród wyraził swe niezadowolenie w urnach.


acusado

El jurado declaró no culpable al acusado.

Sąd przysięgłych zadeklarował oskarżonego niewinnym.


estar sin blanca

zobacz też: Indeks: Hiszpański - Związki frazeologiczne

być bez grosza przy duszy, nie mieć złamanego grosza

No puedo prestarte dinero porque yo mismo estoy sin blanca.

Nie mogę pożyczyć ci pieniędzy, bo ja sam jestem bez grosza przy duszy.


sentarse

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1321 (spa)-Anonymât (Kvardek du)-sentarse.wav

¿Puedo sentarme a tu lado?


bandada

Una bandada de flamencos cruzaba el cielo de la bahía.

Stado flamingów przemierzało niebo nad zatoką.


Adán

manzana de Adán, nuez de Adán, bocado de Adán

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Imiona

Según la Biblia el primer hombre se llamaba Adán.

Według Biblii pierwszy człowiek nazywał się Adam.


todo el santo día

Desde que se jubiló pasa todo el santo día delante del ordenador.

Od kiedy poszedł na emeryturę, spędza cały boży dzień przed komputerem.


dumo

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od dumir


tríglifo

forma równoważna częściej stosowana: triglifo


biche

(Argentyna, Kolumbia i Panama) o owocu: niedojrzały, zielony


-avo

zobacz słowa kończące się na „-avo”

Me correspondió una veinteava parte de la herencia.

Przypadła mi jedna dwudziesta część spadku.


desastre

(hiperbola) ruina, fiasko, klapa, krewa, kompromitacja

Esa operación financiera ha sido un total desastre.

Ta operacja finansowa to całkowite fiasko.

Su hijo, querida señora, es un desastre y seguramente tendrá que repetir el curso.

Pani syn, droga pani, jest nic niewart i na pewno będzie musiał powtórzyć rok.


triglifo

forma równoważna rzadziej stosowana: tríglifo


Javier

bask. etxeberri → (nowy dom) - od nazwy miejscowości w prowincji Nawarra, gdzie urodził się św. Franciszek Ksawery


carpelo

gr. καρπός → owoc


sarta

rząd, łańcuch, sznur (przedmiotów nawleczonych na sznurek lub nitkę)

Todo lo que ha dicho este político no es más que una sarta de mentiras.

Wszystko to, co powiedział ten polityk, to tylko sznur kłamstw.


contusión

El futbolista sufrió una grave contusión en la cabeza a consecuencia del golpe de una botella lanzada desde las gradas.

Piłkarz doznał poważnej kontuzji głowy w następstwie uderzenia butelką rzuconą z trybun.


especulador

obserwujący, medytujący, przemyślujący, rozważający


hemostasis

hiszp. hemo- + gr. στάσις (stásis) → zatrzymanie


teca

(1.1) tagal. ticla
(1.2-3) gr. θήκη (thḗkē) → skrzynka


instrumenta

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od instrumentar

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od instrumentar


ovulo

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od ovular


cercopiteco

gr. κέρκος + πίθηκος → ogon + małpa


sonreír

Recuerda: cuando tú sonríes, yo sonrío.

Pamiętaj: kiedy ty się uśmiechasz, uśmiecham się i ja.

Cuando Dios me vio tocando ante Él, me sonrió.

Kiedy Bóg zobaczył mnie grającego przed Nim, uśmiechnął się do mnie.

La suerte le sonrió.


duché

1. os. lp (yo) czasu przeszłego prostego (pretérito perfecto simple) trybu oznajmującego (indicativo) od duchar(se)


zurrón de pastor

Capsella bursa-pastoris, tasznik pospolity


zurrón

El pastor sacó el pan y el queso del zurrón y se puso a comer.

Pasterz wyjął z torby chleb i ser i zaczął jeść.

Chenopodium bonus-henricus, komosa strzałkowata


zoonosis

hiszp. zoo- + gr. νόσος (nosos) → choroba + hiszp. -sis


otitis

gr. ὠτός (ōtós) D. od οὖς → ucho + hiszp. -itis


ravioli

A mis hijos les encantan los raviolis con salsa boloñesa.

Moim dzieciom bardzo smakują ravioli w sosie bolońskim.


odia

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od odiar

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od odiar


sin falta

Mañana es el cumpleaños de tu abuela, así que tienes que llamarla sin falta.

Jutro są urodziny twojej babci, a więc musisz niezawodnie do niej zadzwonić.


alegal

nie mylić z: ilegal


pentatlón

gr. πένταθλον


noquear

Nuestro campeón noqueó a su adversario en el segundo asalto.

Nasz mistrz znokautował swego przeciwnika w drugiej rundzie.


grosso modo

jako wyrażenie obce w j. hiszpańskim, w piśmie należy wyróżniać je kursywą


puto

śr.łac. *puttus < łac. putus → chłopczyk

¡Vete a tu puta escuela y déjanos jugar tranquilamente al póquer!

Idź sobie do tej swojej pieprzonej szkoły i daj nam grać spokojnie w pokera.


denominador

por. numerador → licznik

zobacz też: Hiszpański - Matematyka

Todo número expresado en forma de fracción consta de un numerador y un denominador.

Każda liczba przedstawiona w postaci ułamka składa się z licznika i mianownika.


bronquiolo

forma równoważna: bronquíolo


bronquíolo

forma równoważna: bronquiolo


-itis

zobacz słowa kończące się na „-itis”

tworzy rzeczowniki rodzaju żeńskiego oznaczające choroby, których pierwszy człon odpowiada hasłu zapalenie

bronquio

oskrzele + -itis → bronquitis → zapalenie oskrzeli


otra vez

¡Bésame otra vez!

El azar quiso que nos encotráramos otra vez.

Traf chciał, że spotkaliśmy się jeszcze raz.

Otra vez me catearon las mates.


a quemarropa

Le dispararon dos tiros a quemarropa.

Strzelili do niego dwa razy z bardzo bliskiej odległości.


aposta

forma równoważna: a posta


a posta

forma równoważna: aposta


pericardio

gr. περικάρδιον


echar humo

Cuando mi padre vio los cinco cates en el boletín de notas, se puso que echaba humo.

Kiedy mój ojciec zobaczył pięć bań na świadectwie, dostał białej gorączki.


pelotón

(1.1) franc. peloton
(1.2-4) zgrub. od pelota


quemarropa

hiszp. quemar → „palić” + hiszp. ropa → „ubranie”


cojonudo

wspaniały, bezbłędny, niesamowity, zajebisty, czadowy

Este vino es cojonudo. Me llevo toda la caja.

To wino jest wspaniałe. Biorę całą skrzynkę.

Mi hermano es un tío cojonudo: se enfrentó a tres ladrones que le asaltaron en la calle y les dio una paliza de miedo.

Mój brat to facet z jajami: stawił czoła trzem złodziejom, którzy napadli na niego na ulicy i sprawił im straszne lanie.


ahorro

El ahorro de energía es una necesidad de primer orden para cada empresa.

Oszczędzanie energii jest koniecznością pierwszego rzędu dla każdego przedsiębiorstwa.

Para comprar este coche, necesité mis ahorros de cinco años.

Aby kupić ten samochód, potrzebowałem/am moich oszczędności z pięciu lat.


ahorro

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od ahorrar


País de Gales

nazwa oficjalna części składowej Wielkiej Brytanii


por regla general

Por regla general, los perros de esta raza no son agresivos.


esmalte de uñas

Para quitar esas manchas de esmalte de uñas lo mejor es utilizar acetona.

Aby usunąć te plamy z lakieru do paznokci najlepiej użyć acetonu.


visite

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od visitar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od visitar

3. os. lp (usted) trybu rozkazującego (imperativo) od visitar


pintaúñas

Dicen que este pintaúñas se seca en un segundo.

Mówią, że ten lakier do paznokci schnie w ciągu sekundy.


mangue

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od mangar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od mangar

3. os. lp (usted) trybu rozkazującego (imperativo) od mangar


escobilla

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Motoryzacja


excursión

Hoy nuestra clase va de excursión al museo etnográfico.

Dzisiaj nasza klasa idzie na wycieczkę do muzeum etnograficznego.


capó

zobacz też: Hiszpański - Motoryzacja

Levanta el capó y comprueba el nivel de aceite del motor.

Podnieś maskę i sprawdź poziom oleju silnika.


capó

zobacz też: Hiszpański - Motoryzacja

3. os. lp (él, ella, usted) czasu przeszłego prostego (pretérito perfecto simple) trybu oznajmującego (indicativo) od capar


indescriptible

nie do opisania, nieopisany, nieopisywalny


crónica

(1) łac. chronĭca < gr. χρονικά βιβλία → księgi chronologiczne


cronometrar

Me tocó cronometrar la carrera de cien metros.

Przypadło mi chronometrować bieg na sto metrów.


pilote

En la orilla del mar había tres cabañas con techos de paja sostenidas por pilotes de madera.

Na brzegu morza stały trzy chaty pokryte słomianym dachem wsparte na drewnianych palach.


pilote

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od pilotar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od pilotar

3. os. lp (usted) trybu rozkazującego (imperativo) od pilotar


aventure

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od aventurar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od aventurar

3. os. lp (usted) trybu rozkazującego (imperativo) od aventurar


desestabilización

La guerra en los Balcanes provocó la desestabilización de toda la región.

Wojna na Bałkanach spowodowała destabilizację całego regionu.


desestabilizar

El intervencionismo yanqui desestabiliza todo el continente americano.

Jankeski interwencjonizm destabilizuje cały kontynent amerykański.


disminuir

Disminuye un poco el tamaño del archivo para que quepa en el disco.

Zmniejsz trochę wielkość pliku, aby zmieścił się na płycie.


disminuir

w Ameryce również występuje w postaci zwrotnej: „disminuirse”

El número de desempleados ha disminuido.

El área de pesca de atún disminuye año tras año.

Obszar połowów tuńczyka zmniejsza się z roku na rok.

El año pasado los salarios disminuyeron (en) un 25 (veinticinco) por ciento.

W ubiegłym roku pensje zmniejszyły się o 25 (dwadzieścia pięć) procent.


cepillo de dientes

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1321 (spa)-Marreromarco-cepillo de dientes.wav

Cuando me voy de viaje siempre me acuerdo de llevar el cepillo de dientes.

Przed wyruszeniem w podróż zawsze pamiętam o zabraniu szczoteczki do zębów.


nobleza obliga

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Związki frazeologiczne

A pesar de los percances acaecidos entre ellos durante el partido, los dos jugadores se dieron la mano. Al fin y al cabo nobleza obliga.

Mimo incydentów zaszłych między nimi podczas meczu obaj piłkarze podali sobie rękę. Koniec końców szlachectwo zobowiązuje.


carnaval

w odróżnieniu od j. polskiego, w j. hiszpańskim pojęcie karnawału odnosi się do trzech dni poprzedzających początek Wielkiego Postu


hoja de cálculo

arkusz kalkulacyjny, arkusz elektroniczny


acabalar

nie mylić z: acaballar


hélice

łac. helix, helĭcis < gr. ἕλιξ (heliks), ἕλικος


aventura

Cuando era joven me gustaba leer libros de aventuras.

Gdy byłem młody, lubiłem czytać książki przygodowe.

El jefe tuvo una aventura con su secretaria.


aventura

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od aventurar

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od aventurar


contenido

He vertido el contenido del vaso en el fregadero.

He leído tu nota, pero no estoy de acuerdo con su contenido.

Przeczytałem/am twoją notatkę, ale nie zgadzam się z jej treścią.


contenido

imiesłów bierny (participio) od contener(se)


contener

El recipiente contiene dos litros de agua.

Me gusta este periódico porque contiene las últimas actualidades deportivas.

Lubię tę gazetę dlatego, że zawiera najświeższe wiadomości sportowe.

Algunos nadadores pueden contener la respiración durante varios minutos.

Niektórzy pływacy potrafią wstrzymać oddech przez wiele minut.

hamować, opanowywać, powściągać (np. uczucia, emocje)


sostener

¿Puedes sostenerme este cesto mientras abro la puerta?

Czy możesz przytrzymywać mi ten koszyk, abym otworzył/a drzwi?

Algunos siguen sosteniendo que el Sol gira alrededor de la Tierra.

Niektórzy nadal podtrzymują, że Słońce krąży wokół Ziemi.


barrer

zamiatać, zamieść, podmiatać, podmieść, wymiatać, pozamiatać

¡Coge la escoba y barre un poco tu habitación!

Weź szczotkę i zamieć trochę swój pokój.


contenedor

En España, los residuos de vidrio se tiran al contenedor verde.

W Hiszpanii, szklane odpady należy wrzucać do zielonego pojemnika.


huis

zgodnie z reformą z 2010 roku wyraz ten jest jednosylabowy pod względem ortograficznym (samogłoski „ui” tworzą dwugłoskę), przez co nie powinien nosić akcentu graficznego; przed reformą była jednak dopuszczona pisownia z akcentem („huís”) dla osób kładących nacisk na artykulację rozziewu (m.in. w Hiszpanii i w większej części Ameryki Południowej)

2. os. lp (vos) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od huir

2. os. lm (vosotros/as) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od huir


-ectomía

gr. ἐκτομή (ektomḗ) → kastracja, amputacja

zobacz słowa kończące się na „-ectomía”

służy do tworzenia rzeczowników oznaczających zabieg chirurgiczny mający na celu cięcie/wycięcie jakiegoś organu


identificador

El frecuente recurso al lenguaje poético es su rasgo identificador.

Częste uciekanie się do języka poetyckiego jest jego cechą identyfikującą.


echar de menos

tęsknić (za kimś/czymś), brakować (komuś kogoś/czegoś)

Echo de menos a mis amigos de la infancia.

Brakuje mi moich przyjaciół z dzieciństwa.


disque

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od discar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od discar

3. os. lp (usted) trybu rozkazującego (imperativo) od discar


sanidad

Este local no reúne las condiciones de sanidad e higiene adecuadas para la venta de productos de alimentación.

Ten lokal nie spełnia odpowiednich warunków zdrowotności i higieny do sprzedaży produktów żywnościowych.


nostálgico

Es una música muy nostálgica.

Últimamente estoy muy nostálgico: echo de menos a mi chica.

Ostatnio jestem bardzo smutny: tęsknię za moją dziewczyną.


en público

No me gusta hablar en público.


prometer el oro y el moro

zobacz też: Indeks: Hiszpański - Związki frazeologiczne


autoestopista

forma równoważna: autostopista


autoestopista

forma równoważna: autostopista


conduce

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od conducir

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od conducir


Menorca

Menorca forma parte del archipiélago balear.

Minorka stanowi część Archipelagu Balearskiego.


tutearse

En mi trabajo todos nos tuteamos, incluidos los jefes.

U mnie w pracy wszyscy mówimy sobie na ty, łącznie z szefami.


P. M.

por. p. m.

Policia Militar → ŻW, Żandarmeria Wojskowa


al cabo de

Al cabo de dos horas el tren llegó por fin a su destino.

Po dwóch godzinach pociąg dotarł wreszcie do celu.


vistas

forma żeńska liczby mnogiej imiesłowu biernego (participio) od ver

2. os. lp (tú) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od vestir(se)


horóscopo

łac. horoscŏpus < gr. ὡροσκόπος (hōroskópos)


rimero

Encima de un rimero de libros viejos y empolvados reinaba el tocadiscos de mi abuelo.

Na stosie starych i zakurzonych książek królował gramofon mojego dziadka.


encima de

Deja el plato encima de la mesa.

Encima de no trabajar el tío se permite criticar a los que lo mantienen.

Oprócz tego że nie pracuje, to facet pozwala jeszcze sobie krytykować tych, którzy go utrzymują.


asir

o roślinach: zakorzeniać się, zapuszczać korzenie, przyjmować się


tuteo

w krajach, w których zamiast zaimka tú używa się zaimka vos, temu hasłu odpowiada słowo voseo

mówienie sobie po imieniu, tykanie, zwracanie się per ty

En España el tuteo es común entre compañeros de trabajo.

W Hiszpanii mówienie sobie per ty jest powszechne między kolegami z pracy.


tuteo

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od tutear(se)


permitirse

Me he permitido corregir este ejemplo.

Pozwoliłem/am sobie poprawić ten przykład.


permitirse

No se permite entrar con animales.


espermatozoario

gr. σπέρμα > D. σπέρματος → nasienie + gr. ζῳάριον → zwierzątko


delante de

Me has avergonzado delante de todos mis amigos.

Zawstydziłeś/aś mnie na oczach wszystkich moich przyjaciół.

Estaré esperando sentado en el banco delante de la parada de taxis.

Będę czekał/a na ławce naprzeciw postoju taksówek.


espermatozoo

gr. σπέρμα > D. σπέρματος → nasienie + hiszp. -zoo


espermatozoide

(1.1) gr. σπέρμα > D. σπέρματος → nasienie + hiszp. -zoo + -oide


cruza

(Andaluzja i Ameryka) krzyżówka, krzyżowanie (zwierząt lub roślin)

Era una cruza de yegua y asno.


cruza

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od cruzar

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od cruzar


guaraná

pochodzenia amerykańskiego; por. guaraní

(Boliwia, Paragwaj i Ameryka Centralna) Paullinia cupana, paulinia guarana, guarana, gwarana, cierniopląt

(Boliwia, Paragwaj i Ameryka Centralna) pasta z nasion guarany, kakao i tapioki


sobrehumano

El esfuerzo realizado por estos trabajadores ha sido sobrehumano.

Wysiłek zrealizowany przez tych pracowników był nadludzki.


delante

Los chicos iban detrás de sus profesores y las chicas delante.

Chłopcy szli za swymi profesorami, a dziewczynki z przodu.

- ¿Dónde está mi cuaderno? - Lo tienes delante.

Gdzie jest mój zeszyt? - Masz go przed sobą.


inhumano

El trato dispensado en ese penal a los prisioneros era inhumano.

Traktowanie, którym darzono więźniów w tym więzieniu, było nieludzkie.


triptongo

hiszp. tri- + gr. φθόγγος (phthóngos) → dźwięk


milla náutica

La isla dista tres millas náuticas del continente.

Wyspa jest odległa trzy mile morskie od kontynentu.


comprometer

zobowiązywać (kogoś), czynić odpowiedzialnym, angażować

Mi declaración me comprometió de alguna manera a ayudar a esa pobre gente.

Moja deklaracja zobowiązywała mnie w w pewnym sensie do udzielenia pomocy tym biednym ludziom.

wystawiać, narażać (na niebezpieczeństwo, na nieprzyjemność), wmieszać, wplątać, kompromitować

No dije nada de ese accidente a la policía para no comprometer a mis padres.

Nie powiedziałem/am nic o tym wypadku policji, aby nie wplątać w to moich rodziców.

Ahora ya no podéis fallarme y no venir a pescar: he comprometido tres habitaciones en el hotel del lago.

Teraz już nie możecie mnie zawieść i nie pojechać na ryby: zarezerwowałem/am trzy pokoje w hotelu nad jeziorem.


fugas

2. os. lp (tú) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od fugar(se)


villorrio

No quiero vivir en este villorrio donde no hay nada que hacer.

Nie chcę mieszkać w tej pipidówce, gdzie nie ma nic do roboty.


oportunidad

He aprovechado la oportunidad y me he ido de rebajas.

Skorzystałem/am z okazji i poszedłem/poszłam na zakupy.

El profesor me ha dado la oportunidad de entregar el trabajo la semana que viene.

Nauczyciel dał mi możliwość oddania wypracowania w przyszłym tygodniu.


amiguito

¡Hola, amiguito! ¿Cómo estás?.


pertenecer

należeć do kogoś/czegoś, być w czyimś posiadaniu, być przynależnym

Este libro me pertenece.

być członkiem stowarzyszenia, należeć do czyichś obowiązków

Actualmente no pertenezco a ninguna asociación.

Obecnie nie należę do żadnego stowarzyszenia.


felizmente

Felizmente nadie resultó herido.


ganador

Tengo un boleto del número ganador en el sorteo de esta noche.

Mam los z numerem nagrodzonym w losowaniu dzisiejszego wieczoru.

El entrenador del equipo derrotado felicitó al entrenador del equipo ganador.

Trener pokonanej drużyny pogratulował trenerowi drużyny zwycięskiej.


ganador

El ganador del torneo respondió correctamente a todas las preguntas.

Zwycięzca turnieju odpowiedział poprawnie na wszystkie pytania.

Este escritor fue ganador del premio Nobel hace dos años.

Ten pisarz był zdobywcą nagrody Nobla dwa lata temu.


-geno

zobacz słowa kończące się na „-geno”

alergia + -geno > alérgeno

(w przymiotnikach) -genny, -ący, -twórczy

endo- + -geno > endógeno

pato- + -geno > patógeno


alantoides

gr. ἀλλαντοειδής (allantoeidḗs) → taki, który ma kształt kiełbasy


estar hecho un carámbano

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Związki frazeologiczne


iberoamericano

Latynos (z krajów, w których językiem oficjalnym jest hiszpański lub portugalski)


experiencia

Aquel viaje fue para mí una experiencia inolvidable.

Tamta podróż była dla mnie niezapomnianym przeżyciem.

doświadczenie, wprawa, umiejętność, praktyka

A raíz de mi anterior empleo, tengo mucha experiencia en el sector aeronáutico.

Z powodu mojej ostatniej pracy, mam duże doświadczenie w dziedzinie lotnictwa.

Su vasta experiencia le permite curar todo tipo de enfermedades.

Jego ogromne doświadczenie pozwala mu na leczenie wszelkiego typu chorób.


camarada

od cámara → izba: osoba, która śpi w tej samej izbie


camaradería

En mi trabajo hay mucha camaradería entre todos los empleados.

U mnie w pracy jest duża koleżeńskość między wszystkimi pracownikami.


curé

1. os. lp (yo) czasu przeszłego prostego (pretérito perfecto simple) trybu oznajmującego (indicativo) od curar


cigarrera

kobieta pracująca przy wyrobie cygar lub sprzedająca cygara


a pesar de

A pesar de la crisis económica no perdamos el sentido del humor.

Mimo kryzysu ekonomicznego nie traćmy poczucia humoru.

A pesar de sus padres mi amiga se metió monja.

Wbrew swoim rodzicom moja koleżanka poszła do klasztoru.


ladrido

Me despertó el ladrido de los perros.


al lado

Ponlo aquí al lado.


resfriado

Estoy resfriado.


sudar petróleo

zob. Indeks:Hiszpański - Związki frazeologiczne

robić bokami, być w trudnej sytuacji finansowej

Debido a la crisis económica muchas familias sudan petróleo para llegar a fin de mes.

W wyniku kryzysu ekonomicznego wiele rodzin robi bokami, aby dociągnąć do końca miesiąca.


petróleo

być w opałach (przede wszystkim finansowych)


veintinueve

(w użyciu porządkowym) dwudziesty dziewiąty

Nací el veintinueve de febrero, así que celebro mi cumpleaños cada cuatro años.

Urodziłem/am się dwudziestego dziewiątego lutego, a więc obchodzę urodziny co cztery lata.


signe

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od signar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od signar

3. os. lp (usted) trybu rozkazującego (imperativo) od signar


imposibilitar

El fuerte temporal imposibilita las labores de rescate de las víctimas del naufragio.

Potężny sztorm uniemożliwia ratowanie ofiar katastrofy morskiej.


conjugación

koniugacja (zespół form fleksyjnych czasownika)

El verbo "andar" pertenece a la primera conjugación.

Czasownik „andar” należy do pierwszej koniugacji.


portátil

łac. portātum supinum od łac. portāre → nosić


portátil

Mi portátil cabe en mi cartera.


poca

nieliczna, znikoma, nieduża, niewielka; (również) mało

El pecio del barco se encuentra a poca profundidad.

Wrak statku znajduje się na niewielkiej głębokości.

Esta ensalada tiene poca sal.


gana

Tengo ganas de llorar.


gana

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od ganar

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od ganar


posibilidad

Tendré que estudiar mucho para tener alguna posibilidad en el examen.

Będę musiał/a się dużo uczyć żeby mieć jakąś szansę na egzaminie.

umiejętność, zdolność, możliwość zrobienia czegoś

He tenido la posibilidad de conocer a aquel famoso actor en persona.

Miałem/am możliwość osobiście spotkać tamtego sławnego aktora.

Mis posibilidades son muy limitadas, y no puedo permitirme ciertos lujos.

Moje środki są bardzo ograniczone i nie mogę pozwolić sobie na pewne luksusy.


muchos

polski przysłówek dużo jest tłumaczony niekiedy na hiszpański przymiotnikiem mucho, który zgadza się w liczbie i rodzaju z rzeczownikiem lub zaimkiem, do którego się odnosi.

Muchos alumnos no saben resolver este problema.

Wielu uczniów nie umie rozwiązać tego zadania.

En esta biblioteca hay muchos libros.


víctima

cobrar víctimas

(patrz przykład) • hacerse la víctima robić z siebie ofiarę

Era costumbre en algunas religiones ofrecer víctimas a sus dioses.

W niektórych religiach zwyczajem było składanie ofiar swoim bogom.

ofiara katastrofy, wypadku, napadu lub szkody umyślnie wyrządzonej przez kogoś

Hemos guardado un minuto de silencio por las víctimas del terremoto.

Zachowaliśmy minutę ciszy dla ofiar trzęsienia ziemi.

Las catástrofes naturales se cobran miles de víctimas cada año.

Każdego roku w wyniku klęsk żywiołowych tysiące ludzi traci życie.


muchas

Muchas mujeres no saben cómo reaccionar en tales casos.

Wiele kobiet nie wie, jak zareagować w takich przypadkach.

En esta hemeroteca hay muchas revistas.

W tej czytelni prasy jest dużo czasopism.


pocos

Mis amigos son pocos, pero extraordinarios.

Moi przyjaciele są nieliczni, ale nadzwyczajni.

Muchos son los llamados, pero pocos los escogidos.

Wielu jest powołanych, lecz mało wybranych. (Mt, 22, 14


pocas

Tus posibilidades de aprobar el examen son pocas.

Twoje możliwości zaliczenia egzaminu są znikome.

Hay muy pocas personas tan desprendidas como tú.

Jest bardzo mało osób tak bezinteresownych jak ty.


roan

3. os. lm (ellos/as, ustedes) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od roer

(Ameryka, Kanary i zach. Andaluzja) 2. os. lm (ustedes) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od roer

3. os. lm (ellos/as, ustedes) trybu rozkazującego (imperativo) od roer

(Ameryka, Kanary i zach. Andaluzja) 2. os. lm (ustedes) trybu rozkazującego (imperativo) od roer


púrpura

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Kolory


celular

(Ameryka) numer komórki/telefonu komórkowego


actualización

Para que un programa funcione correctamente, necesita las últimas actualizaciones.

Aby poprawnie działać, program potrzebuje ostatnie aktualizacje.


secuestrar

Cada año miles de personas en todo el mundo son secuestradas.

Każdego roku tysiące ludzi na całym świecie zostaje uprowadzonych.

zajmować zgodnie z nakazem sądowym, konfiskować, rekwirować


secuestro

Las víctimas del secuestro fueron liberadas gracias a una eficaz acción policial.

Ofiary porwania zostały uratowane dzięki skutecznej akcji policji.


secuestro

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od secuestrar


formulario

formularz, kwestionariusz, blankiet; druk


actualidad

teraźniejszość, chwila obecna, rzeczywistość

En la actualidad, la informática se ha convertido en una herramienta de uso cotidiano.

Obecnie informatyka stała się narzędziem codziennego użytku.

w dziennikarstwie aktualności, wiadomości

Me gusta este periódico porque contiene las últimas actualidades deportivas.

Lubię tę gazetę dlatego, że zawiera najświeższe wiadomości sportowe.


actualizar

El hombre del tiempo actualizó el pronóstico con los últimos datos meteorológicos.

Prezenter pogody uaktualnił prognozę o ostatnie dane meteorologiczne.


poliginia

hiszp. poli- + gr. γυνή (gynḗ) → kobieta

por. poliandria → poliandria, wielomęstwo


rescate

ratunek, pomoc (w niebezpieczeństwie lub trudnej sytuacji)

Los equipos de salvamento han utilizado helicópteros para el rescate de los afectados por la inundación.

Służby ratownicze użyły helikopterów dla ratowania ofiar powodzi.

Los políticos han acordado efectuar un rescate financiero para las regiones más afectadas por la crisis económica.

Politycy uzgodnili dotacje dla regionów które najbardziej ucierpiały z powodu kryzysu ekonomicznego.

Mientras los bomberos apagaban el incendio, otro equipo coordinaba las acciones de rescate.

Gdy strażacy gasili pożar, inny zespół koordynował akcję ratunkową.

A pesar de los posibles riesgos, la familia del secuestrado decidió pagar el rescate.

Nie zważając na możliwe zagrożenia, rodzina porwanego postanowiła zapłacić okup.


rescate

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od rescatar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od rescatar

3. os. lp (usted) trybu rozkazującego (imperativo) od rescatar


fonético

gr. φωνητικός (fōnētikós)


ofimática

ofi(cina) → biuro + (infor)mática → informatyka


sala de lectura

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1321 (spa)-Centenoyespelta-sala de lectura.wav


esquilo

(1.1-2) zob. esquilar
(1.3) gr. σκίουρος

(Aragonia, La Rioja i Nawarra) strzyża, strzyżenie


esquilo

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od esquilar


salina

(1) łac. salīnae
(2) forma żeńska od salino


hemeroteca

gr. ἡμέρα (hēméra) → dzień + hiszp. -teca


helmintología

gr. ἕλμινς, ἕλμινθος → robak + hiszp. -logía


ictiología

gr. ἰχθύς, ἰχθύος → ryba + hiszp. -logía


-ez

zobacz słowa kończące się na „-ez”

tworzy rzeczowniki abstrakcyjne od przymiotników

rapidez

mudez


-eza

zobacz słowa kończące się na „-eza”

limpieza

firmeza

belleza


dril

Todos los camareros llevaban toscos delantales de dril.

Wszyscy kelnerzy nosili toporne fartuchy z drelichu.


medalla de oro

ganar / conseguir / lograr una / la medalla de oro

conceder / adjudicar una / la medalla de oro


medalla de plata

ganar / conseguir / lograr una / la medalla de plata

conceder / adjudicar una / la medalla de plata


medalla de bronce

ganar / conseguir / lograr una / la medalla de bronce

conceder / adjudicar una / la medalla de bronce


Península

półwysep, Hiszpania kontynentalna (terytorium kontynentalne Hiszpanii, w odróżnieniu od terytorium wysp)


algazara

z arabskiego Hiszpanii alḡazara → gadatliwość < arab. ḡazārah → obfitość

nie mylić z: algarada

Doña Leonor, sin embargo, por más que tratase de ocultar la hiel de su corazón, sentía en su pecho una amargura que ni el bullicio, ni la algazara del festín, ni el aspecto de aquella reunión de enemigos que se divertían juntos, podía dulcificar.

Jednakże pani Eleonora, jakkolwiek by usiłowała skryć gorycz swego serca, odczuwała w piersi ból, którego nie mogły zagłuszyć ani zgiełk, ani okrzyki radości z uczty, ani też widok tego zgromadzenia bawiących się razem nieprzyjaciół.

Navarro Villoslada, Francisco: Doña Blanca de Navarra, crónica del Siglo XV: intitulada Quince días de reinado, (1856)

hura, hurra (okrzyk Maurów, wojska przed atakiem)


provocación

łac. provocatǐo, provocatiōnis
zob. provocar

La bajada de los salarios en tiempos de crisis fue vista como una provocación por parte del Gobierno.

Obniżka płac podczas kryzysu została odebrana jako prowokacja ze strony rządu.


alhorre

prawdopodobnie z arabskiego Hiszpanii *alẖúrr < arab. ال + خور (al-ẖur) → odchody

wysypka (na głowie, pośladkach lub udach noworodka)


delincuencia

przestępczość (ogół sposobów popełniania przestępstw)

La nueva ley será un instrumento útil para combatir determinados tipos de delincuencia.

Nowa ustawa będzie przydatnym narzędziem do zwalczania określonych rodzajów przestępczości.

En este barrio existe una delincuencia muy fuerte.

W tej dzielnicy jest bardzo nasilona przestępczość.


provocativo

Con el paso de los años, la forma de vestir se volvió cada vez más provocativa.

Z upływem lat sposób ubierania się stał się coraz bardziej prowokujący.

El delincuente mostró una actitud provocativa durante la detención.

Przestępca okazał wyzywającą postawę podczas zatrzymania.

Los asistentes a la reunión recibieron un discurso provocativo y abierto a la reflexión.

Uczestnicy spotkania wysłuchali pobudzające i skłaniające do refleksji przemówienie.


delictivo

Ayer fue detenido un hombre con un amplio historial delictivo.

Wczoraj zatrzymano człowieka z bogatą przestępczą przeszłością.


delincuente

daw. ims. bierny od delinquir < łac. delinquens, delinquentis, ims. czynny czasu terażniejszego od delinquĕre


delincuente

La policía pilló al delincuente con las manos en la masa.

Policja przyłapała przestępcę na gorącym uczynku.

La policía ha detenido a un delincuente muy peligroso.

Policja zatrzymała bardzo niebezpiecznego przestępcę.

Antiguamente los carteles en las calles con rostros de delincuentes ofrecían recompensas; hoy en día, piden votos.

Dawniej plakaty na ulicach z podobiznami przestępców obiecywały nagrody; w dzisiejszych czasach proszą, aby na nich głosować


ununhexio

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Pierwiastki chemiczne


en resumen

He tenido la ocasión de asistir a la última conferencia sobre el medio ambiente. En resumen, ha tratado del aumento de la contaminación en países en vías de desarrollo.

Miałem okazję brać udział w ostatniej konferencji na temat ochrony środowiska. W skrócie, dotyczyła zanieczyszczenia w krajach rozwijających się.


cafiche

En la calle hay que tener un cafiche, porque si no, se arriesga mucho.

Na ulicy trzeba mieć alfonsa, bo jak nie, to dużo się ryzykuje.

Isabel Allende, La casa de los espíritus


resumidamente

Resumidamente, el trabajo de un arquitecto consiste en diseñar edificios.

W streszczeniu, praca architekta polega na projektowaniu budynków.

Te lo explicaré muy resumidamente.


topas

2. os. lp (tú) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od topar(se)


hado

Maldiciendo mi hado tuve que renunciar a toda la herencia.

Przeklinając swoje fatum musiałem zrezygnować z całej ojcowizny.


apostrofo

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od apostrofar


planetoide

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Astronomia


resumir

No me apetece ver la película entera, ¿me la podrías resumir?.

Nie mam ochoty oglądać filmu do końca, mógłbyś/mogłabyś mi go streścić?.


Centroamérica

zobacz też: Norteamérica • Centroamérica • Sudamérica (lub Suramérica) • Latinoamérica • Hispanoamérica


-ántropo

gr. ἄνθρωπος → człowiek

zobacz słowa kończące się na „-ántropo”

fil- + -ántropo > filántropo


bise

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od bisar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od bisar

3. os. lp (usted) trybu rozkazującego (imperativo) od bisar


nádir

arabski marokański nāḍer < arab. nāẓir → inspektor

administrator fundacji dobroczynnej (w Maroku)


tener en cuenta

Calcular el valor absoluto de un número consiste en expresar su valor numérico sin tener en cuenta su signo.

Obliczenie wartości bezwzględnej liczby polega na zapisie jej wartości liczbowej, nie uwzględniając znaku.


ario

osoba indoeuropejskiego pochodzenia, Aria


en absoluto

Przeważnie w zdaniach przeczączych. W sensie twierdzącym zob. absolutamente, completamente

w ogóle, absolutnie, nic a nic, zupełnie, nie

Puedes fumar aquí, no me molesta en absoluto.

Możesz tu zapalić, w ogóle mi to nie przeszkadza.

– ¿Te importa si cierro la ventana? – En absoluto.

Pozwolisz, że zamknę okno? – Oczywiście.

– Obchodzi cię, jeśli zamknę okno? – Oczywiście, że nie.

En absoluto pienso salir de paseo con el tiempo que hace.

Absolutnie nie zamierzam wychodzić na spacer w taką pogodę.

Este asunto no te atañe en absoluto.


en breve

Si seguimos contaminando el aire, en breve no tendremos con qué respirar.

Jeżeli dalej będziemy zanieczyszczać powietrze, to wkrótce nie będziemy mieli czym oddychać.


pasmo

śr.łac. pasmus < łac. spasmus < gr. σπασμός (spasmós)


pasmo

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od pasmar


consistir

El examen de geografía consistió en completar los nombres de los países europeos en un mapa mudo.

Egzamin z geografii polegał na uzupełnieniu nazw krajów europejskich na mapie konturowej.

La popularidad de internet consiste en la posibilidad de acceder rápidamente a la información.

Popularność internetu wynika z możliwości szybkiego dostępu do informacji.


acceder

zgadzać się, przystawać (na coś), pozwalać, przychylać się na czyjąś prośbę

El país vecino accedió a firmar el tratado pese a serle menos favorable.

Sąsiedni kraj zgodził się na podpisanie traktatu, mimo że będzie dla niego mniej korzystny.

En un principio no quiso ponerse de acuerdo, pero finalmente accedió.

Początkowo nie chciał/a się zgodzić, ale ostatecznie ustąpił/a.

El ascensor está averiado, pero podemos acceder a la última planta por las escaleras.

Winda nie działa, ale możemy dostać się na ostatnie piętro po schodach.

Para acceder a este valle hay que subir una empinada cuesta y luego bajarla por un peligroso y tortuoso sendero.

Aby dotrzeć do tej doliny, trzeba wspiąć się na strome zbocze, a potem zejść po nim niebezpieczną i krętą ścieżką.

Tendrás que estudiar mucho para acceder a la universidad.

Będziesz musiał/a się dużo uczyć, aby dostać się na studia.


brevedad

Muchos filósofos y escritores hablan en sus obras sobre la brevedad de la vida.

Wielu filozofów i pisarzy rozważa w swoich dziełach o krótkości życia.


biblio-

biblio- + -teca > biblioteca


en exceso

La crema que me he comprado humedece la piel en exceso.

Krem który kupiłem/am zbytnio nawilża skórę.


a tiempo

más vale llegar a tiempo que en convidado

No he conseguido terminar el examen a tiempo porque era excesivamente difícil.

Nie udało mi się napisać egzaminu na czas, bo był zbyt trudny.


estar como una regadera

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Związki frazeologiczne


constar

Zawsze w 3-ej os.

Zwykle występuje z zaimkiem dopełnienia dalszego, w konstrukcjach typu: dopełnienie + czas. + podmiot. Dla podobnych czasowników zob. aburrir, agradar, asombrar, asustar, bastar, caer (bien, mal...), convenir, dar (asco, pena...), disgustar, doler, encantar, enojar, faltar, fascinar, fastidiar, gustar, hacer (daño, falta...), importar, indignar, interesar, molestar, ofender, parecer, picar, preocupar, quedar, sobrar, sorprender, volver (loco...) ...

być coś komuś wiadome / znane / oczywiste, być czegoś świadomy

znajdować się, figurować (np. w dokumentach)

Tu nombre no consta en la lista de admitidos.

Twoje imię nie figuruje na liscie przyjętych.

Toda trilogía consta de tres partes.

Każda trylogia składa się z trzech części.

Todo número expresado en forma de fracción consta de un numerador y un denominador.

Każda liczba przedstawiona w postaci ułamka składa się z licznika i mianownika.


junto a

Vivo en una pequeña cabaña junto al río.


excesivo

Un consumo excesivo de grasas puede llevar a un aumento considerable del peso corporal.

Nadmierne spożycie tłuszczów może doprowadzić do znacznego zwiększenia wagi ciała.


cerca de

Me gusta acampar cerca de algún lago.

Lubię biwakować blisko jakiegoś jeziora.


cerca de

Han muerto cerca de mil personas en el terremoto.

Zginęło około tysiąca ludzi w trzęsieniu ziemi.


absolutamente

całkowicie, kompletnie, absolutnie, zupełnie

Estoy absolutamente de acuerdo con lo que me has dicho.

Całkowicie się zgadzam z tym, co mi powiedziałeś/aś.


excesivamente

Nie udało mi się napisać egzamin na czas bo był zbyt trudny.


alrededor de

Creemos que este verano podríamos recolectar alrededor de dos toneladas de cerezas en nuestro jardín.

Sądzimy, że tego lata moglibyśmy zebrać blisko dwie tony czereśni w naszym ogrodzie.


alrededor de

Algunos siguen sosteniendo que el Sol gira alrededor de la Tierra.

Niektórzy nadal podtrzymują, że Słońce krąży wokół Ziemi.

Llegaremos alrededor de las cinco de la tarde.


húmedo

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1321 (spa)-Anonymât (Kvardek du)-húmedo.wav

El clima de las zonas tropicales es muy húmedo.

Klimat w strefach równikowych jest bardzo wilgotny.


humedad

oznaczają wilgoć np. w scianach domu

El grado de humedad del aire se puede medir con un higrómetro.

Wartość wilgotności powietrza można zmierzyć za pomocą wilgotnościomierza.


en detalle

zob. al detalle → drobiazgowo, skrupulatnie, detalicznie, dokładnie


al detalle

drobiazgowo, skrupulatnie, detalicznie, dokładnie

Gracias a la simulación podemos conocer al detalle los últimos momentos antes del accidente.

Dzięki symulacji możemy dokładnie poznać ostatnie chwile przed katastrofą.


intersecarse

w ścisłym pojęciu punktu przecięcia dwóch lub więcej prostych należy odróżniać czasowniki „intersecarse” lub „cortarse”, używane gdy taki punkt rzeczywiście istnieje, od „cruzarse”, oznaczający pokrywanie się prostych na płaszczyźnie

Dos rectas del plano no paralelas entre sí se intersecan en un punto.

Dwie nierównoległe proste na płaszczyźnie przecinają się w jednym punkcie.

En geometría plana se denomina ángulo recto a aquél que forma noventa grados entre dos rectas que se intersecan en un punto, es decir, dos rectas perpendiculares entre sí.

W geometrii na płaszczyźnie nazywa się kątem prostym ten, który tworzy dziewięćdziesiąt stopni pomiędzy dwoma prostymi przecinającymi się w jednym punkcie, czyli prostymi, które są prostopadłe względem siebie.


intersección

nie mylić z: intercesión → pośrednictwo, wstawiennictwo

zobacz też: Hiszpański - Matematyka

La intersección de dos rectas es un punto.

przekrój, część wspólna dwóch lub więcej zbiorów

La intersección de una familia de conjuntos consta de los elementos que son comunes a todos ellos.

Przekrój rodziny zbiorów składa się z elementów należących do wszystkich zbiorów.

Hemos quedado cerca de la intersección de las dos calles.

Umówiliśmy się blisko skrzyżowania obu ulic.


riego

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od regar


cuántico

El desarrollo de la física cuántica marcó un hito en la ciencia moderna.

Rozwój fizyki kwantowej stał się kamieniem milowym współczesnej nauki.


sándwich

ang. sandwich < John Montagu (1718-1792), 4. hrabia Sandwich


bocadillo

¿Con qué te estás tomando el bocadillo?


baño de sangre

La manifestación pacífica se convirtió en un baño de sangre tras la entrada del ejército.

Pokojowa demonstracja przerodziła się w rzeź po interwencji wojska.


amonestar

El árbitro amonestó al jugador por realizar gestos teatrales.

Sędzia ukarał zawodnika za wykonywanie teatralnych gestów.


ya que

Es muy importante saber conjugar los verbos irregulares, ya que son los que más se utilizan.

Umieć odmieniać czasowniki nieregularne to bardzo ważne, gdyż to one są najbardziej używane.


récord

El nadador batió el récord de los cien metros mariposa.

Pływak pobił rekord na sto metrów stylem motylkowym.


deshielo

Se cree que el deshielo de los glaciares provocará un aumento del nivel del mar.

Uważa się, że topnienie lodowców spowoduje podniesienie się poziomu morza.

Este año el deshielo ha llegado demasiado pronto.

W tym roku odwilż nadeszła zbyt wcześnie.

odwilż; poprawienie się stosunków między ludźmi


deshielo

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od deshelar


pacífico

Vivo en un hermoso y pacífico pueblo en las montañas.

Mieszkam w pięknej i spokojnej górskiej wiosce.

dotyczący lub związany z Oceanem Spokojnym


tras

występuje przed bezokolicznikiem lub z przyimkiem de (zob. tras de)

El equipo ha ganado el partido tras un gran esfuerzo.

Drużyna wygrała mecz po wielkim wysiłku.

Corrí tras él, pero no pude alcanzarle.

Pobiegłem/am za nim, lecz nie mogłem/am go dogonić.

Oigo unos ruidos extraños tras la pared.


nadador

Algunos nadadores pueden contener la respiración durante varios minutos.

Niektórzy pływacy potrafią wstrzymać oddech przez wiele minut.


atañer

dotyczyć, mieć związek z czymś, odnosić się do czegoś

Este asunto no te atañe en absoluto.


tetraedro

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Matematyka


mientras tanto

w międzyczasie, tymczasem, na razie, póki co


permiso de conducir

oficjalna nazwa figurująca na dokumentach to permiso de conducción

La Unión Europea ha introducido un modelo uniforme de permiso de conducir.

Unia Europejska wprowadziła jednolity wzorzec prawa jazdy.


mientras que

En mi ciudad hace sol, mientras que en el resto del país está lloviendo.

W moim mieście jest słonecznie, podczas gdy w całym kraju pada deszcz.


hasta que

Los náufragos habían sobrevivido tres meses en una isla desierta hasta que fueron rescatados.

Rozbitkowie przeżyli trzy miesiące na bezludnej wyspie aż zostali uratowani.

Mi madre me daba el pecho hasta que tuve dieciséis meses.

Moja matka karmiła mnie piersią aż do szesnastego miesiąca.


salir adelante

Gracias a la coordinación entre los principales partidos políticos, la reforma laboral ha salido adelante.

Reforma rynku pracy powiodła się dzięki koordynacji między głównymi partiami politycznymi.


irse a pique

zatonąć, rozbić się, ulec katastrofie morskiej (o statku)

Pese a los esfuerzos de la tripulación, la fuerte tempestad hizo que el barco se fuera a pique.

Silny sztorm przyczynił się do zatonięcia statku mimo starań załogi.

zrujnować się, zbankrutować, doznać porażki

La empresa se fue a pique por culpa de la pandemia.


a su tiempo

Sé que no te estoy contando mucho, pero te lo diré todo a su debido tiempo.

Wiem, że nie powiedziałem ci wiele, ale opowiem ci wszystko w swoim czasie.


con frecuencia

Con frecuencia hacemos o decimos cosas que después lamentamos.

Często robimy lub mówimy rzeczy, których później żałujemy.

Mi hermano y yo nos encontramos con bastante frecuencia en el bar de la esquina.

Mój brat i ja spotykamy się dość często w narożnym barze.

Este accidente es un hecho aislado que no suele suceder con frecuencia.

Ten wypadek to zdarzenie odosobnione, które nieczęsto się zdarza.


a causa de

El petrolero naufragó en las aguas del Atlántico a causa de la fuerte tempestad.

Tankowiec zatonął w wodach Atlantyku z powodu sztormu.

La marcha de las negociaciones entre el Gobierno y los sindicatos fue interrumpida a causa de la huelga de una parte de los obreros.

Przebieg rokowań między rządem a związkami zawodowymi został przerwany z powodu strajku części robotników.

La transmisión de datos ha sido interrumpida a causa de una avería en la red.

Przesyłanie danych zostało przerwane z powodu awarii w sieci.

Hemos alterado el itinerario a causa de la tormenta.

A causa de la crisis, todos mis ahorros desaparecieron en poco tiempo.

Z powodu kryzysu wszystkie moje oszczędności zniknęły w przeciągu krótkiego czasu.

Anoche llegué muy tarde a causa de la fiesta.

Wczoraj wieczorem wróciłem bardzo późno z powodu imprezy.

A causa del accidente, ha sufrido la amputación de los miembros inferiores.

Z powodu wypadku doznał/a amputacji kończyn dolnych.

A causa del accidente de tráfico, este hombre sufrió una lesión cerebral.

Z powodu wypadku drogowego, ten mężczyzna doznał urazu mózgu.


maullar

Esos gatos maúllan tan fuerte por la noche que no me dejan dormir.

W nocy te koty miauczą tak głośno, że nie pozwalają mi zasnąć.


predecible

Aunque le acabamos de conocer, su comportamiento es muy predecible.

Chociaż dopiero co go poznaliśmy, jego zachowanie jest bardzo przewidywalne.


así que

Hoy no me apetece cocinar, así que pediremos una pizza.

Dziś nie mam ochoty gotować, więc zamówimy pizzę.

No tenemos mucho tiempo, así que seré breve…

Nie mamy dużo czasu, więc powiem krótko…

La fiebre ha remitido, así que deja de tomar pastillas.

Gorączka ustąpiła, a więc przestań brać tabletki.

Nací el veintinueve de febrero, así que celebro mi cumpleaños cada cuatro años.

Urodziłem/am się dwudziestego dziewiątego lutego, a więc obchodzę urodziny co cztery lata.

Mañana es el cumpleaños de tu abuela, así que tienes que llamarla sin falta.

Jutro są urodziny twojej babci, a więc musisz koniecznie do niej zadzwonić.

Hoy hace mucho frío, así que ponte ropa de abrigo.

Dziś jest bardzo zimno, tak więc załóż ciepłe ubranie.


coordenado

eje coordenado (zob. coordenada - eje de coordenadas)


coordinación

Gracias a la coordinación entre los principales partidos políticos, la reforma laboral ha salido adelante.

Reforma rynku pracy powiodła się dzięki koordynacji między głównymi partiami politycznymi.

związek współrzędny (stosunek między zdaniami)


náufrago

Los náufragos habían sobrevivido tres meses en una isla desierta hasta que fueron rescatados.

Rozbitkowie przeżyli trzy miesiące na bezludnej wyspie aż zostali uratowani.


predicción

predicción (lub pronóstico) del tiempo, predicción meteorológica

prognoza, przepowiednia, zapowiedź, wróżba

Sus predicciones casan raramente con la realidad.

Jego przepowiednie rzadko pokrywają się z rzeczywistością.

La predicción dice que nos espera un tiempo gélido durante toda la semana que viene.

Prognoza pokazuje, że czeka nas lodowata pogoda przez cały następny tydzień.


lotería

Nuestro modelo matemático predice los resultados de la lotería.

Nasz model matematyczny przepowiada wyniki loterii.


pizzería

La mitad de los restaurantes de esta calle son pizzerías.

Połowa restauracji na tej ulicy to pizzerie.


sobrevivir

przeżyć, przetrwać, pozostać przy życiu, ocaleć

Los náufragos sobrevivieron tres meses en una isla desierta hasta que fueron rescatados.

Rozbitkowie przeżyli trzy miesiące na bezludnej wyspie, aż zostali uratowani.

o rzeczy, projekcie, firmie: przetrwać, przetrzymać


aun

nie mylić z: aún → jeszcze

Aun siendo muy paciente, no pude aguantar ese agravio.

Nawet będąc osobą pobłażliwą, nie mogłem/am znieść tej zniewagi.


gélido

La afición le preparó una gélida acogida a su equipo, actualmente el último en la clasificación.

Kibice przygotowali chłodne przyjęcie swojej drużynie, która jest aktualnie ostatnia w klasyfikacji.


petrolero

pozo petrolero (częściej: pozo petrolífero)


petrolero

El petrolero naufragó en las aguas del Atlántico a causa de la fuerte tempestad.

Tankowiec zatonął w wodach Atlantyku z powodu sztormu.


aunque

aunque la mona se vista de seda, mona se queda

…wprowadzający zdanie przyzwalające: chociaż, mimo że; nawet, nawet jeśli, choćby

Aunque le acabamos de conocer, su comportamiento es muy predecible.

Chociaż dopiero co go poznaliśmy, jego zachowanie jest bardzo przewidywalne.

Aunque piensen que son modernos, tienen costumbres primitivas.

Mają prymitywne zwyczaje, chociaż myślą, że są nowocześni.

Díselo a la cara, aunque luego te arrepientas de ello.

Powiedz mu/jej to w twarz, choćbyś później tego żałował/a.

…wprowadzający zdanie przeciwstawne: jednak, ale, lecz, mimo to, aczkolwiek, chociaż, choć

Díselo a la cara, aunque luego te arrepentirás de ello.

Powiedz mu/jej to w twarz, lecz później będziesz tego żałować.

Piensan que son modernos, aunque tienen costumbres primitivas

Myślą, że są nowocześni, jednak mają prymitywne zwyczaje.

Es un libro muy completo, aunque poco accesible para quienes no estén familiarizados con el tema.

To bardzo obszerna książka, chociaż mało przystępna dla osób mało zapoznanych z tematem.


milla

Naufragamos a pocas millas de la costa.


pozo

Los peces más grandes viven en el pozo del río.

La región es conocida por su gran cantidad de pozos petrolíferos.

Rejon słynie z dużej ilości szybów naftowych.


acerca de

nie mylić z zestawieniem przyimka a i związku wyrazów w funkcji przysłówka cerca de w znaczeniu „około”, „mniej więcej” – a + cerca de

En la entrevista el presidente expresó su opinión acerca de la crisis mundial.

W wywiadzie prezydent wyraził swoją opinię na temat kryzysu światowego.


clasificación

periódica (zob.: sistema periódico lub tabla periódica)


predecir

obecnie stosuje się częściej formy regularne w czasie przyszłym (futuro simple) i w trybie przypuszczającym (condicional simple): predeciré, predeciría

tryb rozkazujący dla 2. os. lp (tú): predice (nie *predí)

Nuestro modelo matemático predice los resultados de la lotería.


mise

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od misar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od misar

3. os. lp (usted) trybu rozkazującego (imperativo) od misar


brise

3. os. lp czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od brisar


frecuentemente

Quien viaja frecuentemente en avión debe estar acostumbrado al desfase horario entre zonas.

Kto lata często samolotem musi być przyzwyczajony do różnicy czasowej między strefami.


mientras

hiszp. mientra < hiszp. demientra < łac. dum intĕrim

tymczasem, na razie, w czasie, w trakcie

Voy a limpiar mi cuarto, y mientras, tú saca la basura.

Idę posprzątać pokój, a ty tymczasem pójdź wyrzucić śmieci.

Mientras nos adentrábamos en el bosque mirábamos a diestro y siniestro temiendo alguna emboscada.

W trakcie jak wchodziliśmy w głąb lasu, rozglądaliśmy się na prawo i lewo obawiając się jakiejś zasadzki.


mientras

Mientras los bomberos apagaban el incendio, otro equipo coordinaba las acciones de rescate.

Gdy strażacy gasili pożar, inny zespół prowadził akcję ratunkową.

El artista abrazaba su violín mientras el público le aplaudía.

Artysta obejmował swe skrzypce, podczas gdy publiczność oklaskiwała go.

¿Puedes sostenerme este cesto mientras abro la puerta?

Czy możesz przytrzymać mi ten koszyk, abym otworzył/a drzwi?


mensual

zobacz też: diario • semanal • mensual • trimestral • cuatrimestral • semestral • anual • secular • milenario

comiesięczny, powtarzający się co miesiąc

Estoy suscrito a dos diarios y una revista mensual.

Prenumeruję dwa dzienniki i jeden miesięcznik. (patrz kolokacje

Este año, el importe del abono mensual del metro ha subido muy poco.

W tym roku wysokość miesięcznego abonamentu na metro wzrosła bardzo mało.


reste

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od restar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od restar

3. os. lp (usted) trybu rozkazującego (imperativo) od restar


alcazaba

kasba, fortyfikacja w stylu północnoafrykańskim (od Maurów)


rosal

En mi jardín abundan rosales de todos los colores.

Mój ogród obfituje w róże wszelkiego koloru.


alcázar

arab. Hiszp. alqáṣr < arab. قصر (qaṣr) < łac. castra

hiszpański zamek, pałac lub fort oryginalnie zbudowany przez Maurów


comerse unos a otros

Desde la muerte de su padre, que les dejó en herencia una gran fortuna, no hacen más que comerse unos a otros.

Od śmierci ich ojca, który zostawił im w spadku wielki majątek, nic tylko żrą się między sobą.


a diario

A diario nacen miles de bebés en todo el mundo.

Codziennie rodzą się tysiące dzieci na całym świecie.


contenerse

El árbitro quiso sacar la tarjeta, pero finalmente se contuvo.

Sędzia chciał wyciągnąć kartkę, lecz ostatecznie się wstrzymał.


apócopa

forma równoważna apócope jest częściej stosowana


comerse

pomijać, opuszczać (przy pisaniu lub w mowie litery, sylaby, fragmentu tekstu)

Nadie ha entendido lo que querías decir porque al leer tu redacción te has comido una frase entera.

Nikt nie zrozumiał, co chciałeś powiedzieć, bo przy czytaniu twego wypracowania pominąłeś całe jedno zdanie.

ściągać, zsuwać (skarpetki, pończochy w obuwiu)

No quiero ponerme estos zapatos porque son demasiado grandes, y cuando los llevo me como los calcetines.

Nie chcę ubrać tych butów, bo są za duże, i kiedy je noszę zsuwam sobie skarpetki (do butów).


semanal

cotygodniowy, powtarzający się co tydzień


con respecto a

w stosunku do, względem czegoś, w porównaniu z czymś, wobec czegoś

El consumo diario de alcohol por parte de los jóvenes ha aumentado significativamente con respecto a la última década.

Dzienne spożycie alkoholu przez młodzież znacznie wzrosło w stosunku do ostatniego dziesięciolecia.

odnośnie do, co do, w sprawie, w związku z

La postura de la Iglesia con respecto al aborto permanece inalterable.

Stanowisko Kościoła w sprawie aborcji pozostaje niezmienione.


ciber-

ciber- + espacio = ciberespacio


proponerse

quien correr se propone, a tropezar se dispone

Este año me he propuesto cumplir con todas las tareas diarias, por muy arduas y agotadoras que puedan ser.

W tym roku postanowiłem/am wykonać wszystkie codzienne obowiązki, niezależnie od tego, jak trudne i wyczerpujące mogłyby one być.

No sé qué te propones, pero no puede ser nada bueno.

Nie wiem, co zamierzasz, ale to nie może być nic dobrego.


citación

El juicio fue suspendido porque el demandado no había recibido la citación para comparecer ante el tribunal.

Sprawa została odroczona, ponieważ oskarżony nie otrzymał wezwania do stawienia się przed sądem.


cuatrimestral

czteromiesięczny, trwający cztery miesiące

czteromiesięczny, powtarzający się co cztery miesiące


planche

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od planchar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od planchar

3. os. lp (usted) trybu rozkazującego (imperativo) od planchar


bastare

1. os. lp (yo) czasu przyszłego prostego (futuro simple) trybu łączącego (subjuntivo) od bastar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu przyszłego prostego (futuro simple) trybu łączącego (subjuntivo) od bastar


arrepentirse

Díselo a la cara, aunque luego te arrepientas de ello.

Powiedz mu/jej to w twarz, choćbyś później tego żałował/a.

Quise contárselo, pero finalmente me arrepentí y no le dije nada.

Chciałem/am mu/jej to opowiedzieć, ale w końcu rozmyśliłem/am się i nic mu/jej nie powiedziałem/am.


contusione

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od contusionar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od contusionar

3. os. lp (usted) trybu rozkazującego (imperativo) od contusionar


debido a

nie mylić z czasownikiem deberse + a (algo)

Debido a la sequía, las autoridades multarán a quienes desperdicien el agua.

Z powodu suszy, władze ukarzą tych, którzy marnują wodę.

El último piso no es accesible debido a las obras.

Ostatnie piętro nie jest dostępne z powodu remontu.

Debido a la crisis, muchos jóvenes no pueden emanciparse y viven con sus padres.

Z powodu kryzysu wielu młodych ludzi nie może usamodzielnić się i mieszka ze swymi rodzicami.


apócope

łac. apocŏpe < gr. ἀποκοπή (apokopḗ) < gr. ἀποκόπτειν (apokóptein) → ucinać

forma równoważna apócopa jest rzadziej spotykana


vaselina

(1.1) ang. vaseline < niem. Wasser + gr. ἔλαιον (élaion) → woda + olej

lob, przerzucenie piłki nad przeciwnikiem

El futbolista marcó un gol lanzando una vaselina sobre el portero rival.

Piłkarz strzelił bramkę lobując (patrz kolokacje) piłkę nad bramkarzem przeciwników.


olvidarse

zobacz uwagi na temat użycia tego czasownika w haśle „olvidar”

gubić, zawieruszać, zapominać gdzieś jakiegoś przedmiotu

przebaczać, zapominać urazę, potyczkę, zniewagę…

zapominać się, przekraczać pewne granice


multar

multar por exceso de velocidad

ukarać grzywną za przekroczenie prędkości

multar con + licz. + p.ej. euros

nakładać grzywnę w wysokości + + np. euro

ukarać (grzywną), nakładać (komuś) grzywnę

Z powodu suszy władze ukarzą tych, którzy marnują wodę.

El conductor ebrio fue multado con 1000 euros y la retirada temporal del permiso de conducir.

Pijany kierowca został ukarany grzywną w wysokości 1000 euro i tymczasowym zabraniem prawa jazdy.


olvido

enterrar en el olvido

zapomnieć na zawsze ( zakopać w niepamięci)


olvido

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od olvidar(se)


cita

Esta cita está extraída de mi manual de filosofía.

Ten cytat jest wyciągnięty z mojego podręcznika filozofii.

Mi primera cita con ella fue un éxito.

Moja pierwsza randka z nią była sukcesem.

Tengo cita en el dentista a las cinco.


cita

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od citar

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od citar


depredador

El león es uno de los depredadores más peligrosos de África.

Lew jest jednym z najgroźniejszych drapieżników Afryki.


desperdiciar

łac. disperditĭo < łac. disperdĕre → marnować, trwonić

Debido a la sequía las autoridades multarán a quienes desperdicien el agua.

nie wykorzystywać, marnować, tracić (np. czas)

No desperdicies el tiempo y haz algo útil.

Algún día despertarás y lamentarás haber desperdiciado tantos años de tu vida.

Pewnego dnia obudzisz się i pożałujesz, że zmarnowałeś/aś tyle lat swego życia.


recuerdo

Aquella vieja melodía despertó en él recuerdos que hace tiempo creía olvidados.

Ta stara melodia przywołała w nim wspomnienia, które już dawno uważał za zapomniane.

Después del accidente, mi amigo tiene muchas lagunas en sus recuerdos.

Po wypadku mój kolega ma duże luki w pamięci.

Al principio de la reunión guardamos un minuto de silencio en su recuerdo.

Na początku spotkania zachowaliśmy minutę ciszy ku jego/jej pamięci.

Hemos vuelto de nuestro viaje a París con una bolsa llena de recuerdos.

Wróciliśmy/łyśmy z naszej podróży do Paryża z torbą pełną pamiątek.

Te he comprado un pequeño recuerdo en señal de afecto.

Kupiłem/am ci mały upominek w dowód sympatii.


recuerdo

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od recordar


a la primera

Es un chico muy listo y que lo entiende todo a la primera.

Jest bardzo inteligentnym chłopakiem, który pojmuje wszystko za pierwszym razem.


por fin

¡Listo! He tardado una eternidad, pero por fin he terminado.

Gotowe! Zajęło mi to całą wieczność, ale nareszcie skończyłem/am.

Al cabo de dos horas el tren llegó por fin a su destino.

Po dwóch godzinach pociąg dotarł wreszcie do celu.

Por fin vencí mi timidez y salí a la tribuna.

W końcu przezwyciężyłem/am swą tremę i wyszedłem/wyszłam na trybunę.


por supuesto

oczywiście, jasne, naturalnie, niewątpliwie, tak

— Dentro de poco será tu turno. ¿Estás listo? — ¡Por supuesto!

Za chwilę będzie twoja kolej. Jesteś gotowy? — Oczywiście!


desperdicio

Tu mayor problema es el desperdicio de dinero. Siempre andas pidiéndoselo a los demás.

Twoim największym problemem jest marnotrawstwo. Ciągle prosisz innych o pieniądze.

Alimentaba a sus perros con los desperdicios de la cocina.

Tenía un futuro muy prometedor, pero ahora sólo es un desperdicio de persona.

Miał/a świetlaną przyszłość, lecz teraz jest tylko wrakiem człowieka.


desperdicio

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od desperdiciar


de repente

al hierro caliente, batir de repente lub al hierro candente, batir de repente

Me disponía a contarle la verdad cuando de repente una llamada interrumpió nuestra conversación.

Zamierzałem/am mu / jej powiedzieć prawdę, gdy nagle telefon przerwał naszą rozmowę.

De repente todos oyeron un sonoro bostezo.

Nagle wszyscy usłyszeli głośne ziewnięcie.


fácilmente

Eres demasiado listo como para que te puedan engañar tan fácilmente.

Jesteś zbyt sprytny/a, aby dać się tak łatwo oszukać.


disponerse

El instructor nos indicó que nos dispusiésemos por orden alfabético y formando un círculo.

Instruktor wskazał nam, abyśmy się ustawili w porządku alfabetycznym, tworząc koło.

zamierzać, zabierać się do czegoś, mieć coś zrobić

Zamierzałem/am mu/jej powiedzieć prawdę, gdy nagle telefon przerwał naszą rozmowę.

Disponte para salir. Esta vez no quiero que lleguemos tarde.

Przygotuj się do wyjścia. Tym razem nie chcę, żebyśmy się spóźnili.


despierto

łac. expertus < łac. expergiscor + experrectus < ims. przeszły bierny od łac. expergiscor + expergisci

pobudzony, rozbudzony; czujny, przezorny

¡Vete a dormir ya! Tienes que estar despierto para el examen de mañana.

Idź już spać! Musisz być pobudzony na jutrzejszym egzaminie.


despierto

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od despertar(se)


ginecomastia

hiszp. gineco- + gr. μαστός (mastós) → sutek


embarazado

w tym znaczeniu słowo to jest postrzegane jako przestarzałe. Według danych zebranych przez Corpus del español najczęstsze wystąpienia tego słowa przypadają na XVII (66 przypadków) i XVIII wiek (70 przypadków), a w XX wieku jego występowanie prawie zanika (6 przypadków).

Me siento muy embarazado cuando tratan de estos temas en mi presencia.

Czuję się bardzo zakłopotany, gdy rozmawiają o tych sprawach przy mojej obecności.


embarazado

imiesłów bierny (participio) od embarazar


sinceridad

La sinceridad es una virtud que, por desgracia, no todos poseen.

Szczerość jest cnotą, którą, niestety, nie wszyscy posiadają.

Me cae bien porque siempre habla con sinceridad.

Lubię go/ją, ponieważ zawsze szczerze mówi.


indispuesto

Creo que voy a tomarme el día libre. Me noto un poco indispuesto.

Chyba wezmę wolny dzień. Czuję się trochę niedysponowany.


indispuesto

imiesłów bierny (participio) od indisponer


indisposición

El concierto se reanudó tras la momentánea indisposición del pianista.

Koncert został wznowiony po chwilowej niedyspozycji pianisty.

El talentoso delantero no fue convocado a la selección nacional debido a una indisposición física.

Utalentowany napastnik nie został powołany do narodowej reprezentacji z powodu fizycznej niedyspozycji.

nieprzygotowanie; brak gotowości lub przygotowania


dispuesto

gotowy, gotów, zdecydowany, zdeterminowany

He cometido muchos errores en el pasado, pero estoy dispuesto a rectificar.

Popełniłem wiele błędów w przeszłości, ale jestem gotów się poprawić.

Necesito a una persona dispuesta que me pueda ayudar con mi nuevo proyecto.

Potrzebuję dysponowaną osobę, która by mi mogła pomóc w moim nowym projekcie.


dispuesto

imiesłów bierny (participio) od disponer(se)


disponibilidad

La escasa disponibilidad de agua potable es un problema acuciante en las zonas más pobres del mundo.

Niska dostępność wody pitnej jest pilnym problemem w najuboższych częściach świata.

Los futuros empleados de nuestra empresa deben caracterizarse por una gran disponibilidad y afán de trabajar.

Przyszli pracownicy naszej firmy muszą charakteryzować się pełną dyspozycyjnością i zapałem do pracy.


herido

El atentado contra las tropas extranjeras en Afganistán dejó varios muertos y una decena de heridos.

Zamach przeciw obcym wojskom w Afganistanie pozostawił kilku zabitych i dziesięcioro rannych.


dieses

2. os. lp (tú) czasu przeszłego prostego (II) (pretérito imperfecto) trybu łączącego (subjuntivo) od dar


listo

Es un chico muy listo y que lo entiende todo a la primera.

Jest bardzo inteligentnym chłopakiem, który pojmuje wszystko za pierwszym razem.

Eres demasiado listo como para que te puedan engañar tan fácilmente.

Jesteś zbyt sprytny/a, aby dać się tak łatwo oszukać.

Creo que ya estás lista para que te cuente toda la verdad.

Myślę, że już jesteś gotowa, abym ci powiedział całą prawdę.

— Dentro de poco será tu turno. ¿Estás listo? — ¡Por supuesto!

Za chwilę będzie twoja kolej. Jesteś gotowy? — Oczywiście!


listo

¡Listo! He tardado una eternidad, pero por fin he terminado.

Gotowe! Zajęło mi to całą wieczność, ale wreszcie skończyłem/am.


listo

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od listar


petroglifo

gr. πέτρα (pétra) + gr. -γλυφος (-glyfos)


diese

1. os. lp (yo) czasu przeszłego prostego (II) (pretérito imperfecto) trybu łączącego (subjuntivo) od dar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu przeszłego prostego (II) (pretérito imperfecto) trybu łączącego (subjuntivo) od dar


escalera mecánica

Es muy frecuente encontrarse con escaleras mecánicas en centros comerciales, aeropuertos e intercambiadores de transporte público como el metro.

Bardzo często spotyka się schody ruchome w centrach handlowych, na lotniskach i dworcach komunikacji miejskiej, takiej jak metro.


por error

Les quise dar mi número de teléfono, pero creo que me he columpiado y por error les he dado el tuyo.

Chciałem im dać swój numer telefonu, ale chyba się pomyliłem/am i (przez pomyłkę) dałem/am im twój.


alerce africano

Tetraclinis articulata, cyprzyk czteroklapowy


columpiarse

huśtać się, kołysać się, bujać się (na huśtawce)

La niña se columpiaba cada vez más alto hasta que su madre le llamó la atención.

Dziewczynka huśtała się coraz wyżej, aż jej matka zwróciła jej uwagę.

huśtać się, bujać się, wprawiać się w ruch wahadłowy

kołysać się, bujać się podczas chodzenia


maillot

kostium sportowy jednoczęściowy (do tańca, gimnastyki), body


vómito

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Choroby i dolegliwości

Me entraron náuseas cuando vi el cuarto de baño lleno de vómitos.

Dostałem/am mdłości, gdy zobaczyłem/am łazienkę pełną wymiocin.


columpiar

dialekt leoński columbiar < gr. κολυμβᾶν (kolymbân)

huśtać, kołysać, bujać kogoś (na huśtawce)

El niño pedía a sus padres que le columpiasen, pero éstos no le hacían caso.

Dziecko prosiło swoich rodziców, żeby go pohuśtali, lecz tamci nie zwracali na niego uwagi.

huśtać, bujać, wprawiać coś w ruch wahadłowy


avalar

nie mylić z: abalar

poręczać, ręczyć; zaświadczać, świadczyć

Nuestro producto es el mejor quitamanchas del mercado y numerosos estudios lo avalan.

Nasz produkt jest najlepszym odplamiaczem na rynku – świadczą o tym liczne badania.

Los dentistas avalan el uso del hilo dental para el cuidado de la higiene bucal.

Dentyści rekomendują stosowanie nici dentystycznej do dbania o higienę jamy ustnej.


fotocopia

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od fotocopiar

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od fotocopiar


cité

1. os. lp (yo) czasu przeszłego prostego (pretérito perfecto simple) trybu oznajmującego (indicativo) od citar


quitamanchas

Estas manchas no desaparecen ni con el mejor quitamanchas.

Te plamy nie schodzą nawet z najlepszym odplamiaczem.

mężczyzna pracujący przy odplamianiu odzieży


quitamanchas

kobieta pracująca przy odplamianiu odzieży


talar

(1) germ. *tālōn; por. swn. zâlôn
(2.1) hiszp. tala + -ar < qu. tára
(2.2) (3) łac. talāris

En este parque crecía un árbol milenario hasta que lo talaron.

W tym parku rosło tysiącletnie drzewo, aż zostało ścięte.

(Andaluzja, Aragonia i Estremadura) przycinać (drzewo oliwne lub dąb)


talar

(Argentyna) las drzew z rodziny wiązowca

skrzydło, które według poetów nosił bóg Merkury na pięcie


talar

o stroju, ubiorze: powłóczysty, długi (do pięt)

odnoszący się do skrzydeł na piętach Merkurego


escanear

skanować, zeskanować coś (za pomocą skanera lub czytnika)


recta final

Su marido la ayudó a superar la recta final del embarazo.

Jej mąż pomógł jej pokonać ostatnią prostą ciąży.

zob. recta → ostatnia prosta, prosty odcinek drogi (np. w wyścigu)


pasamontañas

La grabación de la cámara de seguridad del banco no ayudó a identificar al atracador que se cubría la cara con un pasamontañas.

Nagranie z kamery bezpieczeństwa banku nie pomogło w zidentyfikowaniu rabusia, który krył twarz pod kominiarką.


ayunar

Los cristianos suelen ayunar durante la Cuaresma.

Chrześcijanie zwykli pościć podczas Wielkiego Postu.


a vida o muerte

Los gladiadores luchaban a vida o muerte en las arenas de los anfiteatros romanos.

Gladiatorzy walczyli na śmierć i życie na arenach rzymskich amfiteatrów.


en un pispás

zob. en un pis pas → migiem, błyskawicznie, w mgnieniu oka


en un pis pas

także spotykana forma: en un pispás

Me costaba mucho resolver aquella ecuación, pero se la enseñé a Juan y la resolvió en un pis pas.

Nie potrafiłem/am rozwiązać tamtego równania, jednak pokazałem/am je Janowi, a on je rozwiązał w mgnieniu oka.


acerca

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od acercar

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od acercar


decágono

łac. decagōnus < gr. δεκάγωνος (dekágōnos)

używany prawie wyłącznie jako rzeczownik


pispás

zob. en un pispás, en un pis pas → okamgnienie


decaedro

hiszp. deca- + gr. ἕδρα (hedra) → siedzenie


reintroduce

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od reintroducir

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od reintroducir


gladiador

łac. gladiātor, gladiatōris < łac. gladĭus → miecz

rzadsza pisownia: gladiator


pagaré

1. os. lp (yo) czasu przyszłego prostego (futuro simple) trybu oznajmującego (indicativo) od pagar


por suerte

El ácido me salpicó la bata mientras hacía un experimento pero, por suerte, no me mojó la piel.

Kwas trysnął na mnie, gdy przeprowadzałem/am eksperyment, ale na szczęście nie zmoczył mi skóry.


hora punta

A pesar de estar en hora punta, el tráfico fluye sin complicaciones.

Pomimo że są godziny szczytu, ruch kołowy odbywa się bez utrudnień.


doctores tiene la Santa Madre Iglesia

zdanie wzięte ze słynnego katechizmu napisanego przez jezuitę hiszpańskiego Gaspar de Astete (1537 - 1601): doctores tiene la Santa Madre Iglesia que os sabrán responder → ma swych doktorów Święta Matka Kościół, którzy będą w stanie wam odpowiedzieć (na tę kwestię) - wypowiadane w przypadku stawiania trudnych pytań dotyczących dogmatów wiary

ma (swych) doktorów Święta Matka Kościół; zdanie, które wypowiadamy - nie bez pewnej ironii - chcąc uniknąć odpowiedzi w kwestiach, w których nie czujemy się znawcami


salpicar

o cieczy: pryskać, bryzgać, chlapać; zmoczyć

El ácido me salpicó la bata mientras hacía un experimento, pero afortunadamente no me mojó la piel.

Kwas prysnął na mnie, gdy przeprowadzałem/am eksperyment, ale na szczęście nie zmoczył mi skóry.

spryskiwać, opryskiwać, ochlapywać (cieczą)

Estaba tranquilamente sentado en la orilla del río cuando de repente una piedra lanzada al agua me salpicó.

Siedziałem spokojnie na brzegu rzeki, gdy nagle spryskał mnie kamień rzucony do wody.

¡No me salpiques con eso! Las manchas no saldrán nunca.

Nie ochlapuj mnie (tym)! Plamy nigdy nie zejdą.

Un coche me salpicó de barro cuando caminaba por la acera.

Samochód ochlapał mnie błotem, gdy spacerowałem/am po chodniku.

rozsypywać, rozrzucać, rozsiewać, rozprzestrzeniać

Esta tarde esperamos un cielo salpicado de nubes, y mañana posibles chubascos en torno al mediodía.

Wieczorem spodziewamy się (rzadko) rozsianych na niebie chmur, a jutro możliwych opadów około południa.

El escándalo ha salpicado a gran parte de la clase dirigente del país.

Skandal dotknął większą część klasy rządzącej kraju.


salpicar

o cieczy: pryskać, chlustać, bryzgać, tryskać, pluskać; moczyć

Fríe las patatas con aceite, pero ten cuidado, que salpica.

Usmaż frytki na oleju, ale uważaj, bo pryska.


en torno a

Es muy egocéntrico. Se cree que todo gira en torno a él.

Jest bardzo egocentryczny. Myśli, że wszystko kręci się wokół niego.


osare

1. os. lp (yo) czasu przyszłego prostego (futuro simple) trybu łączącego (subjuntivo) od osar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu przyszłego prostego (futuro simple) trybu łączącego (subjuntivo) od osar


decentemente

Si vas a misa, quítate esa minifalda y vístete decentemente.

Jeżeli idziesz na mszę, zdejmij tę minispódniczkę i ubirez się przyzwoicie.


pis

El niño fue castigado por hacer/hacerse pis en el pasillo.

Dziecko dostało karę za sikanie (patrz kolokacje) na korytarzu.


microbiológico

El análisis microbiológico detectó la presencia de organismos patógenos en la sangre.

Analiza mikrobiologiczna wykryła obecność organizmów patogennych we krwi.


teledirigido

a (lub por) control remoto (drogą radiową radiocontrol)

o urządzeniu: zdalnie kierowany / sterowany

o osobie: kontrolowany, zdalnie kierowany


teledirigido

imiesłów bierny (participio) od teledirigir


a través de

La sangre fluye hacia los órganos a través de las venas y las arterias.

Krew płynie do organów przez żyły i tętnice.

La microbiología es la rama de la biología que estudia los organismos visibles solamente a través del microscopio.

Mikrobiologia to ta gałąź biologii, która studiuje organizmy widoczne tylko przez mikroskop.

El fugitivo escapó a través de la multitud, perdiéndose irremediablemente.

Zbieg uciekł w tłumie ludzi, ginąc bezpowrotnie.

Contacté con ella a través de su hermano.

Skontaktowałem/am się z nią za pośrednictwem jej brata.

Compramos la casa a través de una agencia inmobiliaria.

Kupiliśmy dom poprzez biuro nieruchomości.


tirare

1. os. lp (yo) czasu przyszłego prostego (futuro simple) trybu łączącego (subjuntivo) od tirar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu przyszłego prostego (futuro simple) trybu łączącego (subjuntivo) od tirar


a fines de

La inauguración del nuevo estadio olímpico tendrá lugar a fines de octubre.

Otwarcie nowego stadionu olimpijskiego odbędzie się pod koniec października.


a lo largo de

przysł. zob. a lo largo → podłużnie, wzdłużnie

Las autoridades han ordenado la colocación de vallas a lo largo de las fronteras a fin de frenar una oleada de inmigrantes en el país.

Władze nakazały postawienie ogrodzenia wzdłuż granic w celu zapobieżenia napływowi imigrantów do kraju.

A lo largo de su vida ha hecho cosas de las que nunca se ha arrepentido.

W ciągu swojego życia zrobił/a rzeczy, których nigdy nie żałował/a.


tranquilamente

Estaba tranquilamente sentado en la orilla del río cuando de repente una piedra lanzada al agua me salpicó.

Siedziałem spokojnie na brzegu rzeki, gdy nagle spryskał mnie kamień rzucony w wodę.


con objeto de

Durante la guerra fría los espías se infiltraban en los países enemigos con objeto de conseguir información valiosa.

Podczas zimnej wojny szpiedzy przenikali do wrogich krajów w celu zdobycia cennych informacji.


subterráneo

La mayoría de los ríos fluye al mar, mientras que algunos desembocan en lagos o cursos subterráneos.

Większość rzek wpływa do morza, podczas gdy niektóre uchodzą do jezior lub podziemnych biegów.


ollero

alfarero zajmuje się wyrobem wszelkiego rodzaju naczyń glinianych, podczas gdy ollero odnosi się do rzemieślnika, który produkuje głównie garnki (zob. olla)


indiano

dotyczący rzeczy/ludzi pochodzących z Ameryki, ale nie Indian


indiano

mężczyzna pochodzący z Ameryki, ale nie Indianin


irrepetible

La exposición de perros de raza es una ocasión irrepetible para ampliar los conocimientos sobre la especie canina.

Wystawa psów rasowych jest niepowtarzalną okazją, aby pogłębić swoją wiedzę o psim gatunku.


a fin de

El sospechoso fue sometido a una prueba con el detector de mentiras a fin de verificar la veracidad de sus testimonios.

Podejrzany został poddany badaniu wykrywaczem kłamstw w celu zweryfikowania prawdziwości jego zeznań.


a fin de

Me pagan tan poco que no llego a fin de mes.

Płacą mi tak mało, że nie starcza mi do końca miesiąca (czyli: nie mam wystarczająco środków pod koniec miesiąca, aby się utrzymać).


-cidio

zobacz słowa kończące się na „-cidio”

tworzy rzeczowniki oznaczające akt zabójstwa popełniony na osobie wyrażonej w poprzedzającym elemencie słowotwórczym: -bójstwo

infanticidio

filicidio

parricidio


multitud

Tengo multitud de cosas que contarte.

La multitud clama justicia por la reciente oleada de atracos.

Lud żąda sprawiedliwości za ostatnią falę napadów.