desembocar

o ciekach wodnych: wpływać, wpadać, uchodzić

Większość rzek wpływa (zob. synonimy) do morza, podczas gdy niektóre uchodzą do jezior lub podziemnych biegów.

La calle en la que vivo desemboca en una avenida de tres carriles.

Ulica, na której mieszkam, wychodzi na trójpasmową aleję.

Lo que al principio parecía una discusión amistosa desembocó en una pelea feroz.

To, co na początku wyglądało na spokojną dyskusję, skończyło się na dzikiej bójce.


estar a punto

nie mylić z: estar + a punto → być gotowym, przygotowanym

zob. a punto de → bliski (czegoś)

zob. casi, por poco → omal, nieomal

być bliskim czemuś lub zrobienia czegoś; omal czegoś nie dokonać

La enorme oleada ha estado a punto de hundir el barco en el que navegábamos.

Olbrzymia fala omal nie zatopiła (była bliska zatopieniu) statku, którym płynęliśmy.

Deberías mirar cuando cruzas la calle. Aquel coche no te ha atropellado, pero ha estado a punto.

Powinieneś/powinnaś patrzeć, gdy przechodzisz przez ulicę. Tamten samochód cię nie przejechał, ale było blisko (był bliski przejechania cię).


inmigrante

Las autoridades han ordenado la colocación de vallas a lo largo de las fronteras a fin de frenar una oleada de inmigrantes en el país.

Władze nakazały postawienie ogrodzenia wzdłuż granic w celu zapobieżenia napływowi imigrantów do kraju.


fugarse

Pese a las medidas de vigilancia, el preso se fugó de la cárcel sin llamar la atención.

Pomimo środków nadzoru, więzień uciekł (z więzienia) niepostrzeżenie.


a punto

nie mylić z: estar a punto (de) → być bliskim zrobienia czegoś

zob. a punto de → bliski (czegoś)

He llevado el coche al taller para que me lo dejen a punto para el viaje.

Zawiozłem/am samochód do warsztatu, aby mi go przygotowali do wyjazdu.

Dame unos minutos más y estaré a punto para salir.

Daj mi jeszcze kilka minut i będę gotowy/a do wyjścia.


a punto

zob. a punto de → bliski (czegoś)

El incendio se extendía por los pisos superiores del edificio, pero afortunadamente los bomberos llegaron a punto y pudieron sofocarlo.

Pożar rozprzestrzeniał się na górnych piętrach budynku, ale na szczęście strażacy przyjechali na czas i mogli go ugasić.


fugar

(Argentyna, Ekwador i Peru) o osobie: uciec, ujść, umknąć


fluir

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1321 (spa)-Anonymât (Kvardek du)-fluir.wav

zgodnie z aktualną regułą pisowni, formy 1. os. lp czasu przeszłego prostego (pretérito perfecto simple) i 2. os. lp (vos) / lm czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (modo indicativo), jak również 2. os. lp (vos) trybu rozkazującego (modo imperativo) są wyrazami jednosylabowymi pod względem ortograficznym, przez co nie otrzymują akcentu graficznego – flui, fluis.

o ciekach wodnych: płynąć, spływać, wpływać; cieknąć

La sangre fluye hacia los órganos a través de las venas y las arterias.

Krew płynie do organów przez żyły i tętnice.

La mayoría de los ríos fluye al mar, mientras que algunos desembocan en lagos o cursos subterráneos.

Większość rzek wpływa do morza, podczas gdy niektóre uchodzą do jezior lub podziemnych biegów.

El aire frío fluye por los conductos de ventilación.

Chłodne powietrze przepływa po przewodach wentylacyjnych.

płynąć, poruszać się, przemieszczać się płynnie

A pesar de estar en hora punta, el tráfico fluye sin complicaciones.

Pomimo że są godziny szczytu, ruch kołowy przebiega bez utrudnień.

Las palabras fluyen de su boca sin cesar.


sibarita

łac. Sybarīta < gr. Συβαρίτης (Sybarítēs)


oleada

(1.1-3) hiszp. ola + -ada
(1.4-5) hiszp. óleo + -ada

duża fala morska, bałwan; uderzenie takiej fali

Olbrzymia fala omal nie zatopiła statku, którym płynęliśmy.

La multitud clama justicia por la reciente oleada de atracos.

Lud żąda sprawiedliwości za ostatnią falę napadów.

obfite żniwa olejów roślinnych (np. oliwne, rzepakowe )


oleada

forma żeńska imiesłowu biernego (participio) od olear


catecúmeno

łac. catechumĕnus < gr. κατηχούμενος → nauczany


a los principios

zob. al principio → początkowo, na początku, wstępnie


indultar

por. amnistiar • absolver


contrato basura

Los jóvenes, a falta de otras opciones, aceptan los contratos basura.

Młodzi ludzie, wobec braku innych opcji, zgadzają się na umowy śmieciowe.


en un principio

nie mylić z en principio → zasadniczo, w zasadzie

zob. al principio → początkowo, z początku, wstępnie

En un principio pensé en llamarla, pero seguidamente me acordé de que estaría muy ocupada con sus tareas.

Początkowo pomyślałem/am, by do niej zadzwonić, ale następnie przypomniałem/am sobie, że (pewnie) jest bardzo zajęta swoimi obowiązkami.


indulto

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od indultar


al principio

nie mylić z okolicznikami czasu wprowadzonymi przyimkiem a poprzez zbitkę a + el = al. W tym przypadku: al + principio + de + grupa nominalna → na początku czegoś

por. a principios de • desde un principio • en principio

Lo que al principio parecía una discusión amistosa desembocó en una pelea feroz.

Al principio no estaba mal, pero más tarde la película se me hizo tan pesada que no aguanté y cambié de canal antes de que llegasen los anuncios.

Na początku film nie był (taki) zły, ale później zrobił się tak męczący, że nie wytrzymałem/am i zmieniłem/am kanał, zanim zaczęły się reklamy.


integral definida

por. derivada → pochodna

zobacz też: integración • integral • integral definida • integral indefinida • integral impropia • integral doble • integral triple • integral múltiple • integral de línea • integral de superficie

zobacz też: Hiszpański - Matematyka


espía

Durante la guerra fría los espías se infiltraban en los países enemigos con objeto de conseguir información valiosa.

Podczas zimnej wojny szpiedzy przenikali do wrogich krajów w celu zdobycia cennych informacji.


espía

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od espiar

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od espiar


asintóticamente

Esta sucesión numérica tiende asintóticamente a uno.

Ten ciąg liczbowy dąży asymptotycznie do jednego.


integral indefinida

por. derivada → pochodna

zobacz też: Hiszpański - Matematyka


locomotriz

zob. uwagi w haśle locomotor


desembocadura

Pescamos muchas anguilas en la desembocadura del Ebro al Mediterráneo.

Złowiliśmy dużo węgorzy przy ujściu (rzeki) Ebro do Morza Śródziemnego.

El accidente se produjo en la desembocadura de esta calle en la avenida principal de la ciudad.

Wypadek miał miejsce u wylotu tej ulicy na główną aleję miasta.


asíntota

zobacz też: Hiszpański - Matematyka

Una asíntota es la recta a la que se aproxima una función cuando ésta tiende al infinito.

Asymptotą jest prosta, do której się zbliża funkcja, gdy ta dąży do nieskończoności.


balancín

zdrobn. od balanza: hiszp. balanza + -ín


marche

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od marchar(se)

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od marchar(se)

3. os. lp (usted) trybu rozkazującego (imperativo) od marchar


arrecife

arab. Hiszp. arraṣíf < arab. رصيف (raṣīf) → bruk


arrecife

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od arrecifar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od arrecifar

3. os. lp (usted) trybu rozkazującego (imperativo) od arrecifar


esvástica

w niektórych krajach Ameryki stosuje się także formę: suástica

należy unikać pisowni *swastika oraz *svástica

swastyka (niemiecki emblemat narodowosocjalistyczny)


erradicar

wykorzenić, zlikwidować, wyplenić, zwalczać, skończyć (z czymś)

Deberíamos erradicar el hambre de la faz de la tierra.

Powinniśmy wykorzenić głód z powierzchni ziemi.

Los paises más desarrollados deberían coordinar esfuerzos para erradicar la pobreza.

Wysoko rozwinięte kraje powinny skoordynować wysiłki, aby skończyć z biedą.

Gracias a la informática la medicina ha podido erradicar algunas enfermedades.

Dzięki informatyce medycyna mogła wykorzenić niektóre choroby.


catacresis

łac. catachrēsis > gr. κατάχρησις (katáchrēsis) → użycie niewłaściwe


polinómico

zobacz też: Hiszpański - Matematyka


forcé

1. os. lp (yo) czasu przeszłego prostego (pretérito perfecto simple) trybu oznajmującego (indicativo) od forzar


número racional

por. número irracional → liczba niewymierna

zobacz też: número natural • número entero • número racional • número irracional • número real • número imaginario • número complejo

zobacz też: Hiszpański - Matematyka

Un número irracional es, al contrario que un número racional, aquél que no se puede representar mediante un cociente entre dos números enteros.

Liczba niewymierna jest tą, której, w przeciwieństwie do liczby wymiernej, nie można zapisać w postaci ilorazu dwóch liczb całkowitych.


número entero

por. número natural → liczba naturalna

zobacz też: Hiszpański - Matematyka

Liczba niewymierna jest tą, którą, w przeciwieństwie do liczby wymiernej, nie można zapisać w postaci ilorazu dwóch liczb całkowitych.


número irracional

por. número racional → liczba wymierna

zobacz też: Hiszpański - Matematyka


hipotenusa

łac. hypotenūsa < gr. ὑποτείνουσα (hypoteínousa)

por. cateto → przyprostokątna

zobacz też: Hiszpański - Matematyka

przeciwprostokątna (w trójkącie prostokątnym)

La hipotenusa de un triángulo rectángulo es su lado mayor, es decir, el lado opuesto al ángulo recto.

Przeciwprostokątną trójkąta prostokątnego jest jego dłuższy bok, czyli ten, który jest przeciwny do kąta prostego.

Según el teorema de Pitágoras, el cuadrado de la hipotenusa de un triángulo rectángulo es la suma de los cuadrados de sus dos catetos.

Według twierdzenia Pitagorasa, kwadrat przeciwprostokątnej trójkąta prostokątnego jest równy sumie kwadratów obu przyprostokątnych.


al contrario

nie mylić z dopełnieniem w postaci rzeczownika contrario, wynikającym z zastosowania przyimka a : a + el contrario → C. przeciwnikowi, B. przeciwnika

— He oído que te vas a ir de viaje en tren porque te da miedo volar en avión. — Al contrario, lo que no soporto son los trenes, mientras que ya he volado varias veces en avión.

Słyszałem/am, że wyruszysz w podróż pociągiem, ponieważ boisz się latać samolotem. — Przeciwnie, to, czego nie znoszę, to jazda pociągiem, podczas gdy już wielokrotnie latałem/am samolotem.

Creo que has conectado los cables al contrario, y por eso no funciona.

Myślę, że podłączyłeś/aś kable odwrotnie, i to dlatego nie działa.


en función de

(związek frazeologiczny) teniendo en cuenta + dopełnienie

nie mylić ze związkiem wyrazów w funkcji przymiotnika en función

La viscosidad caracteriza a los diferentes fluidos en función de su capacidad para fluir libremente.

Lepkość charakteryzuje różne rodzaje płynów w zależności od ich zdolności do swobodnego płynięcia.


por lo contrario

zob. al contrario → przeciwnie, odwrotnie


número natural

por. número primo → liczba pierwsza

zobacz też: Hiszpański - Matematyka


por el contrario

nie mylić z dopełnieniem w postaci rzeczownika contrario, wynikającym z zastosowania przyimka por: por + el contrario → (przez) przeciwnika

partykuła należąca do tzw. partículas discursivas lub marcadores del discurso

En ningún momento de la historia, en ningún lugar del planeta, las religiones han servido para que los seres humanos se acerquen los unos a los otros. Por el contrario, sólo han servido para separar, para quemar, para torturar.

W żadnym momencie historii, w żadnym miejscu naszej planety religie nie okazały się przydatne aby zbliżyć jedne istoty ludzkie do drugich. Przeciwnie, okazały się przydatne jedynie po to, aby rozdzielać, aby palić, aby torturować.

José de Sousa Saramago (1922-2010), Premio Nobel de Literatura 1998


apotema

gr. ἀποτιθέναι (apotithénai) → zdejmować, położyć

(w każdej ze ścian ostrosłupa foremnego) altura

pomimo że rzeczownik rozpoczyna się od samogłoski „a”, nie stosuje się tu w lp rodzajnika w formie męskiej el, ponieważ akcent wyrazu nie pada na pierwszą sylabę

por. sagita

nie mylić z: apotegma → aforyzm, sentencja

zobacz też: Hiszpański - Matematyka

La apotema de un polígono regular es el segmento que une el centro del mismo con el punto medio de uno de sus lados.

Apotemą wielokąta foremnego jest odcinek, który łączy jego punkt środkowy ze środkiem jednego z jego boków.


por si acaso

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Związki frazeologiczne

Por si acaso, coge el paraguas, que han anunciado lluvia para hoy.

Na wszelki wypadek weź parasol, bo zapowiadają deszcz na dzisiaj.


bisagra

Engrasa un poco esa bisagra para que no chirríe.

Naoliw trochę ten zawias, aby nie skrzypiał.

bukszpanowy gładzik szewski (do wygładzania brzegów zelówek)


en realidad

w rzeczywistości, naprawdę, w istocie, rzeczywiście

Pese a su inocente apariencia, el hipopótamo es, en realidad, un feroz depredador que se cobra numerosas víctimas humanas al año, inconscientes del peligro.

Pomimo niewinnego wyglądu, hipopotam jest w rzeczywistości dzikim drapieżnikiem, który co roku powoduje wiele ofiar w ludziach, nieświadomych niebezpieczeństwa.


reducir a cenizas

zob. Indeks:Hiszpański – Związki frazeologiczne

El ejército enemigo redujo a cenizas toda la región.

Wojska nieprzyjacielskie obróciły w popiół cały region.


fluidificación

por. solidificación → stężanie

por. evaporación • vaporización → odparowywanie


embarazoso

krępujący, niezręczny, niewygodny, nieprzyjemny, uciążliwy (np. problem)


recuerdos

Si le ves, dale recuerdos de mi parte.

Pozdrów go ode mnie, jak go zobaczysz. (patrz kolokacje

He hablado con tu hermano por teléfono. Te manda recuerdos.

Rozmawiałem/am z twoim bratem przez telefon. Śle ci pozdrowienia.


número real

zobacz też: número natural • número entero • número racional • número irracional • número real • número imaginario • número complejo

zobacz też: Hiszpański - Matematyka

Todo número complejo, en su forma binómica, se puede representar como la suma de un número real y un número imaginario.

Każdą liczbę zespoloną można wyrazić w postaci algebraicznej

dwumianowej) jako sumę liczby rzeczywistej i liczby urojonej.


refresco

En la cafetería del hospital no había más que refrescos, y a mí me apetecía una cervecita fresca.

W przyszpitalnej kawiarni były tylko napoje chłodzące, a ja miałem/am ochotę na zimne piwko.

mały poczęstunek (dla zaproszonych: zwykle złożony z napojów, słodyczy itp.)

La viuda dio un refresco a todos los que asistieron a las exequias.

Wdowa zaprosiła na mały poczęstunek wszystkich tych, którzy byli obecni na uroczystościach pogrzebowych.


refresco

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od refrescar(se)


número imaginario

por. unidad imaginaria → jednostka urojona

zobacz też: Hiszpański - Matematyka


fluidez

ciekłość, właściwość charakterystyczna dla stan ciekłego

o mowie lub sposobie wypowiedzi: płynność, swoboda

Un conocido suyo es capaz de hablar cinco idiomas con fluidez.

Jego/jej znajomy potrafi mówić płynnie (patrz kolokacje) w pięciu językach.

o ruchu, poruszaniu się: płynność, lekkość, zwiewność


ligué

1. os. lp (yo) czasu przeszłego prostego (pretérito perfecto simple) trybu oznajmującego (indicativo) od ligar


escandaloso

o osobie: krzykliwy, burzliwy, awanturujący się (hałaśliwie)


divertir

No me divierten tus chistes verdes.

wiązać, angażować (wojsko nieprzyjaciela aby zmylić je)


escandalizador

o fakcie: skandaliczny, niepokojący, oburzający, kontrowersyjny

o osobie: skandalizujący, awanturujący się


excursionista

Un numeroso grupo de excursionistas llenó el bar pidiendo bocadillos y refrescos.

Liczna grupa wycieczkowiczów wypełniła bar prosząc o kanapki i napoje orzeźwiające.


numerador

por. denominador → mianownik

zobacz też: Hiszpański - Matematyka

Todo número expresado en forma de fracción consta de un numerador y un denominador.

Każda liczba przedstawiona w postaci ułamka składa się z licznika i mianownika.


paternidad

por. maternidad → macierzyństwo


kurda

pisownia kurda zastępuje obecnie uważane za przestarzałe i rzadko stosowane curda


OTAN

Organización del Tratado del Atlántico Norte → NATO, Organizacja Traktatu Północnoatlantyckiego


polinomio

hiszp. poli- + gr. νόμος (nómos) → podział

polinomio cuadrático (lub de segundo grado

orden) / …

wielomian kwadratowy (lub drugiego stopnia)

factorización de un polinomio

faktoryzacja (rozkład na czynniki) wielomianu

por. monomio • binomio • polinomio

zobacz też: Hiszpański - Matematyka

La ecuación de una recta se puede expresar mediante un polinomio de primer grado.

Równanie prostej można wyrazić za pomocą wielomianu pierwszego stopnia.


número complejo

representación (lub forma, expresión) binómica

zobacz też: Hiszpański - Matematyka


cafetería

por. bar

zobacz też: Hiszpański - Jedzenie - Lokale gastronomiczne

En la cafetería del hospital no había más que refrescos, y a mí me apetecía (tomar) una cervecita fresca.

En esta cafetería las mesas están tan juntas que no hay condiciones para hablar en intimidad.

W tej kawiarni stoliki są tak blisko siebie, że nie ma warunków na intymną rozmowę.


poner el listón alto

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Związki frazeologiczne


hipócrita

łac. hypocrĭta < gr. ὑποκριτής (hypokritḗs)


cúbito

nie mylić z: cubito


categoría gramatical

zobacz też: categoría gramatical • sustantivo • adjetivo • verbo • pronombre • determinante • adverbio • preposición • conjunción • interjección

zobacz też: Hiszpański - Słownictwo gramatyczne


amputación

A causa del accidente, ha sufrido la amputación de los miembros inferiores.

Z powodu wypadku doznał/a amputacji kończyn dolnych.


educacional

słowo częściej używane w krajach Ameryki Łacińskiej z racji wpływów angielskiego educational; w Hiszpanii używa się częściej synonimu educativo


orificio

La herida no presenta orificio de salida, luego la bala debe de seguir dentro del cuerpo.

W ranie (postrzałowej) nie ma otworu wylotowego, więc kula musiała pozostać wewnątrz ciała.


decapitación

dekapitacja, dekapitowanie, ścięcie głowy

La decapitación fue antaño una pena de muerte muy practicada.

W dawnych czasach dekapitacja była często stosowaną karą śmierci.


fértil

el campo fértil, no descansado, tórnase estéril

Esta tierra es muy fértil.


ligue

podrywanie, zalecanie się, podryw, podrywka

Ayer fui de ligue a la discoteca, pero no tuve suerte.

Wczoraj poszedłem na podryw do dyskoteki, ale nie miałem szczęścia.

Tengo que diversificar mis técnicas de ligue.

Muszę urozmaicić swoje techniki podrywania.

poderwana osoba (chłopiec, dziewczyna), sympatia

Vino a mi fiesta de cumpleaños con su último ligue.

Przyszedł na moje przyjęcie urodzinowe ze swą najnowszą dziewczyną.


ligue

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od ligar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od ligar

3. os. lp (usted) trybu rozkazującego (imperativo) od ligar


curda

pismo curda uważane jest obecnie za przestarzałe i rzadko występujące. Zaleca się stosowanie formy: kurda


pecar

pecar de (czyli ser demasiado) generoso (lub generosidad)

pecar de confiado (lub exceso de confianza)

przedobrzać; przesadzać w okazywaniu pozytywnej cechy charakteru

przesadzać w okazywaniu negatywnej cechy charakteru


-ivo

tworzy przymiotniki (rzadziej rzeczowniki) poprzez derywację od czasowników, a konkretnie od łacińskiej formy ich imiesłowu biernego

zobacz słowa kończące się na „-ivo”

combatir > combativo


fertilizante

daw. ims. przymiotnikowy czynny od hiszp. fertilizar


caimán

por. cocodrilo • aligátor

zobacz też: Hiszpański - Płazy i gady

Caiman, gad z rodziny aligatorowatych (Alligatoridae), kajman


tarjeta amarilla

amonestar (lub penalizar) con la tarjeta amarilla

por. tarjeta roja → czerwona kartka

zobacz też: Hiszpański - Słowniczek piłkarski

El árbitro le enseñó la tarjeta amarilla por protestar.

Sędzia pokazał mu/jej żółtą kartkę za prostestowanie.


tarjeta roja

amonestar (lub penalizar) con la tarjeta roja

por. tarjeta amarilla → żółta kartka

Le han sacado la tarjeta roja por doble (tarjeta) amarilla.

Dostał/a czerwoną kartkę za podwójną żółtą (kartkę).

Aquella entrada tan dura le había costado la tarjeta roja.

Tamto ostre wejście kosztowało go/ją czerwoną kartkę.


cojo

o człowieku, zwierzęciu: kulawy, chromy, kulejący

o przedmiocie, meblu: chybotliwy, kulawy, chybotający się

Esta silla tiene una pata coja, así que le pondré algo debajo para que no se mueva.

To krzesło ma kulawą nogę, więc włożę coś pod spód, żeby się nie ruszało.

o pomyśle, planie: bezpodstawny, nieuzasadniony; słaby


cojo

antes se coge al mentiroso que al cojo lub antes pillan al mentiroso que al cojo


cojo

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od coger


telepáticamente

Algunas personas afirman tener la capacidad de comunicarse telepáticamente con los demás.

Niektóre osoby twierdzą, że posiadają umiejętność porozumiewania się telepatycznie z innymi ludźmi.


correveidile

rzadziej spotykana forma: correvedile


correveidile

rzadziej spotykana forma: correvedile


aliso

(1.2) łac. *alyssum < gr. ἄλυσσον (álysson)


aliso

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od alisar


elegía

1. os. lp (yo) czasu przeszłego prostego (pretérito imperfecto) trybu oznajmującego (indicativo) od elegir

3. os. lp (él, ella, usted) czasu przeszłego prostego (pretérito imperfecto) trybu oznajmującego (indicativo) od elegir


fracción

zobacz też: Hiszpański - Matematyka

Todo número expresado en forma de fracción consta de un numerador y un denominador.

Esta cantidad sólo representa una fracción del total de sus ingresos.

Ta suma stanowi tylko część całości jego/jej dochodów.

Todo ocurrió en apenas una fracción de segundo.

Wszystko wydarzyło się w zaledwie ułamku sekundy.


alminar

(1.1) franc. minaret < tur. minare < arab.


anchoa

łac. *apiuva < łac. aphye < gr. ἀφύη (aphýē)

(Chile, Meksyk, Panama i Peru) anchoveta

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Ryby

por. boquerón

rodzaj ryby z rodziny sardelowatych (Engraulidae)


anchoa

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od anchoar

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od anchoar


restos mortales

Los bomberos han logrado recuperar los restos mortales de las víctimas de entre los escombros del edificio.

Strażacy zdołali wydobyć szczątki ofiar wśród gruzów budynku.


granola

(Boliwia, Chile, Ekwador, Kolumbia, Kostaryka, Meksyk, Nikaragua, Portoryko i Wenezuela) granola


tiempo verbal

zobacz też: tiempo verbal • tiempo simple • tiempo compuesto

zobacz też: Hiszpański - Słownictwo gramatyczne


pretérito perfecto compuesto

por. presente → czas teraźniejszy

zobacz też: modo indicativo • tiempos compuestos • pretérito perfecto compuesto • pretérito pluscuamperfecto • pretérito anterior • futuro compuesto • condicional compuesto


pretérito perfecto simple

por. pretérito anterior → czas przeszły uprzedni

zobacz też: modo indicativo • tiempos simples • presente • pretérito imperfecto • pretérito perfecto simple • futuro simple • condicional simple


condicional compuesto

choć tradycyjnie uwzględniany jako osobny tryb przypuszczający (modo potencial) przez niektórych autorów, obecnie czas ten, na podstawie rozważań gramatyków Andrés Bello i Rodolfo Lenz, stanowi część trybu oznajmującego (modo indicativo)

por. condicional simple → tryb przypuszczający prosty

czas gramatyczny: tryb przypuszczający złożony (zob. uwagi)


pretérito anterior

por. pretérito perfecto simple → czas przeszły prosty

czas gramatyczny: czas przeszły uprzedni


fregar

myć, zmywać, umywać, pozmywać (szorując)

Si ya has terminado de comer, echa los restos a la basura y friega los platos.

Jeśli już skończyłeś/aś jeść, wyrzuć resztki do kosza i pozmywaj naczynia.

(Ameryka) dokuczać, naprzykrzać się komuś


multiplicación

por. división → dzielenie

zobacz też: aritmética • suma • resta • multiplicación • división

zobacz też: Hiszpański - Matematyka


pretérito perfecto

por. presente → czas teraźniejszy

zobacz też: modo subjuntivo • tiempos compuestos • pretérito perfecto • pretérito pluscuamperfecto • futuro compuesto

czas gramatyczny trybu łączącego: czas przeszły złożony

zob. pretérito perfecto compuesto → czas gramatyczny trybu oznajmującego: czas przeszły złożony


pretérito pluscuamperfecto

por. pretérito imperfecto → czas przeszły prosty


osaba

1. os. lp (yo) czasu przeszłego prostego (pretérito imperfecto) trybu oznajmującego (indicativo) od osar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu przeszłego prostego (pretérito imperfecto) trybu oznajmującego (indicativo) od osar


futuro compuesto

por. futuro simple → czas przyszły prosty


condicional simple

por. condicional compuesto → tryb przypuszczający złożony

czas gramatyczny: tryb przypuszczający prosty (zob. uwagi)


futuro simple

por. futuro compuesto → czas przyszły złożony

zobacz też: modo subjuntivo • tiempos simples • presente • pretérito imperfecto • futuro simple


pretérito imperfecto

por. pretérito pluscuamperfecto → czas zaprzeszły


modo subjuntivo

zobacz też: modo indicativo • modo subjuntivo • modo imperativo

czasy proste – zobacz też: modo subjuntivo • tiempos simples • presente • pretérito imperfecto • futuro simple

czasy złożone – zobacz też: modo subjuntivo • tiempos compuestos • pretérito perfecto • pretérito pluscuamperfecto • futuro compuesto

zobacz też: Hiszpański - Słownictwo gramatyczne

Las formas personales de los verbos españoles se agrupan en tres modos: el modo indicativo, el modo subjuntivo y el modo imperativo.

Formy osobowe hiszpańskich czasowników grupuje się w trzy tryby: tryb orzekający, tryb łączący i tryb rozkazujący.


valoro

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od valorar


resta

por. suma → dodawanie

zobacz też: resta • minuendo • sustraendo • diferencia

zobacz też: Hiszpański - Matematyka


resta

por. suma → dodawanie

zobacz też: Hiszpański - Matematyka

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od restar

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od restar


cociente

daw. hiszp. cuociente < łac. quotĭens, quotientis < łac. quot

por. producto → iloczyn

zobacz też: división • dividendo • divisor • cociente • resto

zobacz też: Hiszpański - Matematyka

Un número irracional es, al contrario que un número racional, aquél que no se puede representar mediante un cociente entre dos números enteros.

Liczba niewymierna jest tą, którą, w przeciwieństwie do liczby wymiernej, nie można zapisać w postaci ilorazu dwóch liczb całkowitych.

El dividendo se puede expresar como la suma del resto de la división más el producto del divisor por el cociente.

Dzielną można wyrazić w postaci sumy reszty (dzielenia) oraz iloczynu dzielnika i ilorazu.


convertir

zamieniać, zmieniać, przeobrażać, przemieniać

Los alquimistas buscaban el modo de convertir metales comunes en oro

Alchemicy poszukiwali sposobu, jak przemieniać metale nieszlachetne w złoto.

nakłaniać, nawracać, pozyskiwać, przekonywać

San Pablo convirtió a muchos paganos al cristianismo.

Święty Paweł nawrócił wielu pogan na chrześcijaństwo.

El delantero convirtió el penalti en gol con un disparo a la escuadra de la portería.

Napastnik zamienił rzut karny w gola strzałem w róg bramki.


sumatorio

por. productorio → iloczyn ciągu matematycznego

zobacz też: Hiszpański - Matematyka

suma wszystkich lub części elementów ciągu matematycznego

operator oznaczający sumę ciągu matematycznego

operator oznaczający szereg matematyczny


sumando

por. minuendo • sustraendo → odjemna, odjemnik

zobacz też: Hiszpański - Matematyka

w operacji dodawania: składnik (dodajnik lub dodajna)


sumando

zobacz też: Hiszpański - Matematyka


gerundio compuesto

forma nieosobowa złożona „gerundio compuesto” składa się z imiesłowu czynnego (gerundio) czasownika posiłkowego haber i imiesłowu biernego (participio) danego czasownika, oznaczając czynność o charakterze dokonanym lub jednorazowym: habiendo estado en París → będąc w Paryżu (wtedy, tamtego konkretnego razu). Często odpowiada polskiemu imiesłowowi przysłówkowemu uprzedniemu: habiendo escrito la carta → napisawszy (ten) list.


pluscuamperfecto

zob. pretérito pluscuamperfecto → czas zaprzeszły (dokonany) trybu oznajmującego

zob. pretérito pluscuamperfecto → czas zaprzeszły (dokonany) trybu łączącego


tiempo simple

zobacz też: tiempo verbal • tiempo simple • tiempo compuesto
:# tryb oznajmujący – zobacz też: modo indicativo • tiempos simples • presente • pretérito imperfecto • pretérito perfecto simple • futuro simple • condicional simple
:# tryb łączący – zobacz też: modo subjuntivo • tiempos simples • presente • pretérito imperfecto • futuro simple


infinitivo compuesto

forma nieosobowa złożona „infinitivo compuesto” składa się z bezokolicznika (infinitivo) czasownika posiłkowego haber i imiesłowu biernego (participio) danego czasownika. Zwykle utożsamia się z rzeczownikiem odczasownikowym o charakterze dokonanym: el haber aprobado el examen → zdanie egzaminu. Stosuje się także w zdaniach bezpodmiotowych o wydźwięku oskarżycielskim lub nagannym w stosunku do rozmówcy: ¡haber pagado el alquiler! → (trzeba) było zapłacić czynsz!


tiempo compuesto

w gramatyce hiszpańskiej, czas złożony składa się z formy osobowej czasownika posiłkowego „haber” i imiesłowu biernego („participio”) danego czasownika, np: hemos estudiado.

zobacz też: tiempo verbal • tiempo simple • tiempo compuesto
:# tryb oznajmujący – zobacz też: modo indicativo • tiempos compuestos • pretérito perfecto compuesto • pretérito pluscuamperfecto • pretérito anterior • futuro compuesto • condicional compuesto
:# tryb łączący – zobacz też: modo subjuntivo • tiempos compuestos • pretérito perfecto • pretérito pluscuamperfecto • futuro compuesto

zobacz też: Hiszpański - Słownictwo gramatyczne

El participio (pasivo) sirve para formar los tiempos compuestos.

Imiesłów bierny służy do tworzenia czasów złożonych.


zurza

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od zurcir

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od zurcir


izar

podnosić, unosić, windować (coś zawieszonego na sznurze/linie)


cadena de montaje

taśma montażowa, linia montażowa, linia produkcyjna

La introducción de la cadena de montaje en la industria agilizó notablemente la producción en serie.

Wprowadzenie taśmy montażowej do przemysłu znacząco przyśpieszyło seryjną produkcję.


fuera de serie

wyjątkowy, nadzwyczajny, ponadprzeciętny, wyróżniający się

La alumna mostraba unas aptitudes intelectuales fuera de serie.

Uczennica wykazywała ponadprzeciętne zdolności intelektualne.


fuera de serie

ktoś wyjątkowy, nadzwyczajny (płci męskiej)

Nadie ha sabido hacer eso excepto tú. Eres un fuera de serie.

Nikt oprócz ciebie nie potrafił tego zrobić. Jesteś wyjątkowy.


fuera de serie

ktoś wyjątkowy, nadzwyczajny (płci żeńskiej)


pretérito

łac. praeterĭtus < ims. przeszły bierny od łac. praeterīre


pretérito

pretérito perfecto simple (lub pretérito indefinido)

terminologia proponowana przez wenezuelskiego gramatyka Andrés Bello

zob. pretérito perfecto simple → czas trybu oznajmującego: czas przeszły prosty

zob. pretérito imperfecto → czas trybu łączącego: czas przeszły prosty


condicional

condicional simple

condicional compuesto (lub condicional perfecto)

zob. modo condicional → tryb warunkowy, tryb przypuszczający

czas gramatyczny: tryb przypuszczający (niedokonany) prosty (stanowi część trybu oznajmującego)


notablemente

La Internet del futuro será notablemente más rápida.

Internet przyszłości będzie znacznie szybszy.


en paralelo

circuito en paralelo

obwód równoległy (połączenie równoległe)

puerto en paralelo (częściej: puerto paralelo)

por. en serie → szeregowy

La placa base del ordenador tiene cuatro puertos para la comunicación en serie y dos en paralelo.

W płycie głównej komputera są cztery porty do komunikacji szeregowej i dwa do równoległej.


en paralelo

por. en serie → szeregowo

równocześnie, jednocześnie, naraz, równolegle w czasie


en serie

puerto en serie (częściej: puerto serie)

por. en paralelo → równoległy

Pese a los intensos esfuerzos puestos en la investigación del caso, la policía es incapaz de identificar al asesino en serie que atemoriza a la ciudad.

Pomimo wielkich wysiłków włożonych w dochodzenie, policja nie potrafi zidentyfikować seryjnego zabójcy, który sieje postrach w mieście.


en serie

por. en paralelo → równolegle

Al principio tenía serias dificultades para aparcar en serie, pero con el paso del tiempo cogió práctica y aprendió a aparcar correctamente.

Na początku miał/a wielkie trudności z parkowaniem w szeregu, lecz z upływem czasu nabrał/a wprawy i nauczył/a się parkować prawidłowo.

Dos resistencias unidas en serie actúan como una única cuyo valor es la suma de ambas.

Dwa oporniki połączone szeregowo działają jak jedno, którego wartość (rezystancji) jest równa sumie obydwu oporników.


correctamente

Para que un programa funcione correctamente necesita las últimas actualizaciones.

Aby poprawnie działać, program potrzebuje ostatnie aktualizacje.

El ganador del torneo respondió correctamente a todas las preguntas.

Zwycięzca turnieju odpowiedział poprawnie na wszystkie pytania.


valer la pena

Me gustan mucho estos pantalones, pero son tan caros que no valen la pena.

Bardzo mi się podobają te spodnie, ale są tak drogie, że nie warto (je kupować).

Este libro es muy bueno; vale la pena leerlo (lub emfatycznie: leérselo).

To bardzo dobra książka; warto ją (emf.: sobie) przeczytać.

La mala situación financiera del país hace que no valga la pena invertir en bolsa.

Zła sytuacja finansowa kraju sprawia, że nie opłaca się inwestować na giełdzie.

Esta es la última semana que estará abierta la exposición. Valdría la pena ir a visitarla aunque sólo sea una vez.

To już ostatni tydzień, w którym wystawa będzie otwarta. Warto by było choćby raz pójść na nią.

¿Tú crees que valdrá la pena que siga yendo a aquel curso de cocina una vez que me den el trabajo? Porque dudo que me sobre tiempo para esas distracciones.

Czy sądzisz, że będzie warto dalej chodzić na tamten kurs gotowania, gdy już dostanę pracę? Bo wątpię, bym miał/a czas na takie rozrywki.


compuesto

ims. bierny od hiszp. componer < łac. composĭtus < ims. bierny od łac. componĕre

condicional compuesto (lub potencial compuesto)

nie mylić z imiesłowem biernym czasowników componer, componerse, wyrażonych w stronie biernej lub zwrotnej za pomocą peryfrazy czasownikowej dokonanej estar + ims. bierny (participio) i wymagających dopełnienia poprzedzonego przyimkiem:
:* por: czasownik przechodni componer → tworzyć, składać. Przykład: estar compuesto por + agens → być stworzonym przez + agens.
:* de: czasownik zwrotny componerse → składać się (z + B.). Przykład: estar compuesto de + dopełnienie → składać się z + dopełnienie.


compuesto

imiesłów bierny (participio) od componer(se)


está

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od estar


vista de águila

por. vista de lince → bystry, przenikliwy wzrok

zobacz też: Indeks: Hiszpański - Związki frazeologiczne


abandona

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od abandonar

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od abandonar


vista de lince

por. vista de águila → sokoli wzrok


pasado mañana

zobacz też: anteayer • ayer • hoy • mañana • pasado mañana

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Kalendarz i czas

Tengo una visita al dentista para pasado mañana, luego no voy a poder quedar con vosotros para ir a la bolera.

Mam wizytę u dentysty na pojutrze, więc nie będę mógł się z wami umówić na kręgle (w kręgielni).


italo-

pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z językiem włoskim lub Włochami

italo- + americano = italoamericano

włosko-amerykański, 2. Amerykanin włoskiego pochodzenia


ovino

por. ovejuno → owczy, dotyczący owiec (jako gatunek)

zobacz też: bovino • caprino • equino • ovino • porcino

o trzodzie, hodowli lub wyrobach pochodnych: owczy; owiec


ovino

owca (gatunek zwierzęcia gospodarskiego)


multare

1. os. lp (yo) czasu przyszłego prostego (futuro simple) trybu łączącego (subjuntivo) od multar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu przyszłego prostego (futuro simple) trybu łączącego (subjuntivo) od multar


huso horario

Un huso horario es cada una de las veinticuatro áreas en que se divide la Tierra.

Strefa czasowa to jeden z dwudziestu czterech obszarów, na których jest podzielona Ziemia.


karateca

równoważna forma niepreferowana to karateka


calcine

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od calcinar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od calcinar

3. os. lp (usted) trybu rozkazującego (imperativo) od calcinar


segundero

La mayoría de los relojes tradicionales tiene tres manecillas: el horario, el minutero y el segundero.

Większość tradycyjnych zegarów ma trzy wskazówki: godzinową, minutową i sekundową.


futbolines

Durante los recreos íbamos a los futbolines que estaban cerca del colegio.

Podczas przerw chodziliśmy do klubu piłkarzykowego, który znajdował się blisko szkoły.


psicológicamente

poza słowami seudónimo i seudópodo, wszystkie pozostałe słowa zaczynające się od grupy spółgłosek ps-, która etymologicznie pochodzi od greckiej litery psi < ψ, mogą być pisane bez początkowego p: sicológicamente, sicología itd., ale styl wyszukany preferuje utrzymanie form zaczynających się od obu spółgłosek w piśmie, chociaż w normalnej wymowie nie jest to uwzględniane.


asa

(1.1) łac. ansa
(1.2) pers. azā → mastyks

por. mango → rękojeść, uchwyt

ponieważ wyraz zaczyna się samogłoską „a” i akcent pada na pierwszą sylabę, w liczbie pojedynczej należy stosować rodzajniki rodzaju męskiego (el – określony; un – nieokreślony) zamiast żeńskiego.

Coge la olla por las asas, que te vas a quemar.

Złap garnek za uchwyty, bo się oparzysz.


asa

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od asar

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od asar


señalética

La señalética se sirve tanto de palabras como de signos no verbales, colores y otros elementos.

Sygnaletyka wykorzystuje zarówno słowa jak i znaki niewerbalne, kolory i inne elementy.


Organización del Tratado del Atlántico Norte


morderse la lengua

Iba a soltar un juramento, pero me mordí la lengua a tiempo.

Miałem/am już cisnąć przekleństwem, ale w porę ugryzłem/am się w język.


futbolín

He ganado el campeonato de futbolín.

Zdobyłem/am mistrzostwo gry w piłkarzyki.


raíl

należy unikać formy jednosylabowej (bez akcentu graficznego) rail


aceitar

(Argentyna, Honduras, Kuba i Urugwaj) przekupywać, smarować, dawać łapówkę


detente

skrawek materiału przedstawiający serce Chrystusa i napis „Detente, bala” (zatrzymaj się, kulo), który nosili przyszyty na piersi żołnierze i zwolennicy karlizmu podczas hiszpańskich wojen XIX i XX wieku


detente

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od detenerse

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od detentar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od detentar

3. os. lp (usted) trybu rozkazującego (imperativo) od detentar


estar con la soga al cuello

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Związki frazeologiczne


morderse

José disparó: el tigre rugió de nuevo tratando como de morderse el lomo, y de un salto volvió instantáneamente sobre Braulio.

José wystrzelił: tygrys zaryczał ponownie, jakby usiłując ugryźć się w grzbiet, i momentalnie jednym skokiem wrócił w kierunku Braulio.

Jorge Ricardo Isaacs Ferrer, María, (1866)


karateka

równoważna forma preferowana to karateca


IVA

impuesto sobre el valor añadido → VAT, podatek od wartości dodanej


samaritano

p.łac. Samaritānus < gr. Σαμαρίτης (Samarítēs) < aram. šamrāytā


rectilíneo

o ludzkim charakterze: (przesadnie) prostolinijny, skrupulatny


paellero

osoba (płci męskiej) przyrządzająca paellę


hacerse el tonto

nie mylić z: hacer el tonto

udawać głupiego, udawać durnia, udawać Greka


más vale algo que nada

lepszy rydz niż nic; coś jest więcej warte niż nic


al hombre osado, la fortuna le da la mano

śmiałym szczęście sprzyja, odważnym szczęście sprzyja; śmiałemu człowiekowi los podaje rękę


última voluntad

registro de actos de última voluntad

rejestr nadań mortis causa (pozostający w gestii hiszpańskiego Ministerstwa Sprawiedliwości)


ornitorrinco

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Ssaki


a voluntad

Podemos salar el caldo a voluntad.


sétimo

El domingo es el sétimo día de la semana.


viento en popa

zobacz też: Indeks: Hiszpański - Związki frazeologiczne

Eres un suertudo: todo te va viento en popa.

Jesteś szczęściarzem: wszystko ci leci jak po maśle.


una ola nunca viene sola

nieszczęścia chodzą parami; jedna fala nigdy nie przychodzi sama


quien correr se propone, a tropezar se dispone

co nagle, to po diable; kto zamierza biec, ten szykuje się, aby się potknąć


paellera

osoba (płci żeńskiej) przyrządzająca paellę


cabes

2. os. lp (tú) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od caber


Educación Secundaria Obligatoria

(Hiszpania) gimnazjum; obowiązkowa edukacja drugiego stopnia (ponadpodstawowa)


ESO

Educación Secundaria Obligatoria → (Hiszpania) gimnazjum

Si aprueba todas las asignaturas, vuestro hijo pasará a 1.º de la ESO el año que viene.

Jeśli zda wszystkie przedmioty, wasz syn przejdzie w przyszłym roku do 1. klasy gimnazjum.


escayolar

Me torcí el tobillo y el médico optó por escayolármelo.

Wywichnąłem sobie nogę w kostce i lekarz wolał mi ją zagipsować.

gipsować; pokrywać coś gipsem, zaprawą gipsową


caga el rey, caga el papa; sin cagar, nadie se escapa

i król na dziurawym tronie siaduje, gdy dobrze obiaduje; sra król, sra papież; bez srania nikt nie ujdzie


corremos

1. os. lm (nosotros/as) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od correr


crias

zgodnie z reformą z 2010 roku wyraz ten jest jednosylabowy pod względem ortograficznym (samogłoski „ia” tworzą dwugłoskę), przez co nie powinien nosić akcentu graficznego; przed reformą była jednak dopuszczona pisownia z akcentem („criás”) dla osób kładących nacisk na artykulację rozziewu (m.in. w Hiszpanii i w większej części Ameryki Południowej)

2. os. lp (vos) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od criar


ucraniano

wariant podany w synonimach jest w użyciu, aczkolwiek nie jest zalecane jego stosowanie


paradisíaco

forma równoważna: paradisiaco

zob. -íaco


criba

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od cribar

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od cribar


cria

zgodnie z reformą z 2010 roku wyraz ten jest jednosylabowy pod względem ortograficznym (samogłoski „ia” tworzą dwugłoskę), przez co nie powinien nosić akcentu graficznego; przed reformą była jednak dopuszczona pisownia z akcentem („criá”) dla osób kładących nacisk na artykulację rozziewu (m.in. w Hiszpanii i w większej części Ameryki Południowej)

2. os. lp (vos) trybu rozkazującego (imperativo) od criar


curta

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od curtir

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od curtir

3. os. lp (usted) trybu rozkazującego (imperativo) od curtir


mielo

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od melar


grama

(Argentyna, Boliwia, Honduras, Peru i Urugwaj) gramilla

(Dominikana, Ekwador, Gwatemala, Honduras, Panama, Peru, Portoryko i Wenezuela) trawa


grama

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od gramar

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od gramar


rapaz

łac. rapāx < łac. rapiō (→ porywać, rabować) + -āx


-ónimo

zobacz słowa kończące się na „-ónimo”


infeliz

Mi hermana era infeliz en su matrimonio.

Moja siostra była nieszczęśliwa w swoim małżeństwie.


pulo

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od pulir


libera

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od liberar(se)

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od liberar


farmacopola

łac. pharmacopōla < gr. φαρμακοπώλης (farmakopṓlēs) → sprzedawca leków


lamiera

1. os. lp (yo) czasu przeszłego prostego (I) (pretérito imperfecto) trybu łączącego (subjuntivo) od lamer

3. os. lp (él, ella, usted) czasu przeszłego prostego (I) (pretérito imperfecto) trybu łączącego (subjuntivo) od lamer


-iatría

zobacz słowa kończące się na „-iatría”


taso

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od tasar


-metría

gr. -μετρία < gr. μέτρον (metron) → miara

zobacz słowa kończące się na „-metría”


litotomía

łac. lithotomĭa < gr. λιθοτομία (lithotomía) → cięcie kamienia


mentir más que la Gaceta

słowo "Gaceta" pochodzi od wł. gazetta, nazwy monety w Wenecji z XVI wieku, za którą można było kupić listek informacyjny wydawany przez rząd Wenecji informujący o wojnie z Turkami. Wiadomości podawane były bardzo mało obiektywne i w sposób sensacyjny, co później powieliła w XVIII wieku „Gaceta de Madrid” oraz inne czasopisma sensacyjne i brukowce.

kłamać jak z nut, kłamać jak najęty; kłamać więcej niż Gaceta

No te fíes de lo que dice este charlatán: miente más que la Gaceta.

Nie wierz w to, co mówi ten krętacz: kłamie jak z nut.


geriatría

gr. γῆρας (gḗras) → starość + hiszp. -iatría


molécula

La molécula de agua se compone de un átomo de oxígeno y dos átomos de hidrógeno.

Na cząsteczkę wody składa się jeden atom tlenu i dwa wodoru.


jodo

¡Jodo! ¡Vaya cochazo que te has comprado!


jodo

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od joder


paisana

osoba płci żeńskiej pochodząca z tego samego: (kraju) compatriota, (miasta) conciudadana, (sąsiedztwa) convecina, (województwa, regionu) comprovinciana, (ogólnie: ten sam obszar, okolica, ojczyzna – dosł. tierra: ziemia) conterránea


acudir

skrzyżowanie znaczeń czasowników recudir i acorrer

przybyć, pojawić się, przychodzić, stawić się, zjawić się

Al funeral del actor acudieron solamente sus más allegados amigos.

Na pogrzeb aktora przybyli tylko jego najbliżsi przyjaciele.

Muy pocos habitantes de este pueblo acuden a misa los domingos.

Bardzo mało mieszkańców tej wsi uczęszcza na mszę w niedziele.

uciec się (do kogoś), zwrócić się (do kogoś), odwołać się

En estas circunstancias solo te queda acudir al defensor del pueblo.

W tych okolicznościach pozostaje ci tylko zwrócić się do rzecznika praw obywatelskich.


orgasmo

El orgasmo de las mujeres es uno de los grandes misterios de la fisiología femenina.

Kobiecy orgazm to jedna z wielkich tajemnic kobiecej fizjologii.

SINC: ¿Cuál es el origen del orgasmo femenino?. España: 2016


adiar

naznaczyć dzień (na coś), wyznaczyć datę


logarítmico

por. antilogarítmico → antylogarytmiczny


nulo

En la votación hubo muchos votos nulos.

W głosowaniu było dużo nieważnych głosów.

(o osobach) nieudolny, niezdatny, noga, zero

Soy nulo para las mates.

Tus probabilidades de llegar a ser ministro son nulas.

Twoje szanse zostania ministrem są zerowe.


trío

o pszczołach: częste wchodzenie i opuszczanie ulu


trío

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od triar(se)


moto acuática

zob. Hiszpański - Motoryzacja


espejo retrovisor

zob. Hiszpański - Motoryzacja


lavaparabrisas

zob. Hiszpański - Motoryzacja


retrovisor

zob. Hiszpański - Motoryzacja


parabrisas

zob. Hiszpański - Motoryzacja


cedé

2. os. lp (vos) trybu rozkazującego (imperativo) od ceder


ato

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od atar


crónico

łac. chronĭcus < gr. χρονικός (chronikós)

(o dolegliwości) ciągły, systematyczny, codzienny

(o wadach, nałogach) zakorzeniony, zastarzały


en cuclillas

Para jugar con los niños tuve que ponerme en cuclillas.

Aby grać z dziećmi, musiałem/am przysiąść w kucki.


peroné

franc. péroné < gr. περόνη (peronē) → klamra


politeísmo

hiszp. poli- + gr. θεός (theós) → bóstwo


número plural

por. número singular → liczba pojedyncza


número singular

por. número plural → liczba mnoga


réptil

ta forma z akcentem na pierwszej sylabie wyszła z użycia i należy używać formy reptil


rechazar

st.franc. rechacier < st.franc. chacier; por. hiszp. cazar

Nuestras tropas rechazaron el ataque del enemigo.

Nasze wojska odparły atak nieprzyjaciela.

odrzucać, nie akceptować, nie przyjmować, odmawiać

Rechacé la oferta de trabajo porque el horario no me convenía.

Odrzuciłem/am ofertę pracy, bo godziny pracy mi nie odpowiadały.

o organizmie ludzkim lub zwierzęcym: odrzucać, nie przyjmować przeszczepionej tkanki, organu itp.


del árbol caído todos hacen leña

gdy się drzewo obali, każdy wióry zbiera


el buen paño, en el arca se vende

dobry towar sam się chwali; dobre sukno w kufrze się sprzedaje


hablando del rey de Roma, por la puerta asoma

(forma skrócona) hablando del rey de Roma

o wilku mowa, a wilk tu; mowa o królu rzymskim, a on przez drzwi się pojawia


cimacio

łac. cymatĭum < gr. < zdrobn. od gr. κῦμα → fala


la cabra siempre tira al monte

natura ciągnie wilka do lasu; koza zawsze ciągnie w góry


vulcanología

forma równoważna rzadziej spotykana: volcanología


sobrecargar

przeciążać, przeładowywać, zanadto obciążać

Al encender la estufa eléctrica, sobrecargué la red y saltaron los plomos.

Przy włączaniu piecyka elektrycznego przeciążyłem/am sieć i strzeliły korki.


manecilla

La mayoría de los relojes tradicionales tiene tres manecillas: la horaria, la minutera y la segundera.

Większość tradycyjnych zegarów ma trzy wskazówki: godzinową, minutową i sekundową.

(w przyrządzie pomiarowym) wskazówka, wskaźnik

wskaźnik, strzałka (w formie ręki z wyciągniętym palcem wskazującym)


-grafo

gr. -γράφος < gr. γράφειν → pisać

zobacz słowa kończące się na „-grafo”


los dineros del sacristán, cantando se vienen y cantando se van

lekko przyszło, lekko poszło, pieniądze kościelnego ze śpiewem przychodzą i ze śpiewem odchodzą


pagar en la misma moneda

zob. Indeks:Hiszpański – Związki frazeologiczne

odpłacać taką samą monetą, odpłacić pięknym za nadobne

Su mujer le puso los cuernos, y él le pagó en la misma moneda.

Jego żona przyprawiła mu rogi, a on odpłacił jej tą samą monetą.


gasto

energético

zużycie elektryczne (energii elektrycznej)

correr con los gastos, correr con el gasto

Los gastos de la empresa han empezado a superar los ingresos.

Wydatki firmy zaczęły przewyższać dochody.

Dado que tener un coche acarrea gastos importantes, he decidido que a partir de ahora viajaré únicamente en transporte público

Ponieważ posiadanie samochodu niesie ze sobą wysokie koszty, postanowiłem/am, że od tej pory będę podróżował/a wyłącznie transportem publicznym.

¿Cuál es el gasto medio de combustible de este vehículo?

Jakie jest średnie zużycie paliwa tego pojazdu?


gasto

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od gastar


publicidad

reklama, reklamowanie, promowanie, działalność reklamowa

Trabajar en la publicidad requiere cierto grado de creatividad.

Praca w reklamie wymaga pewnego stopnia kreatywności.

Las dos cadenas de televisión estatal no emiten publicidad.

Oba kanały telewizji państwowej nie nadają reklamy.

El reportaje emitido en la televisión dio mucha publicidad a las recientes declaraciones del primer ministro.

Reportaż wyemitowany w telewizji przyniósł duży rozgłos ostatnim deklaracjom premiera.


vivienda

Mi hermano vive en una vivienda unifamiliar.

Mój brat mieszka w domku jednorodzinnym.


velocímetro

zobacz też: odómetro • podómetro • tacómetro • taxímetro • velocímetro


semáforo

(sygnalizacja drogowa) światła (np. na skrzyżowaniu)

El primer semáforo en España fue instalado en Madrid en 1926.

Pierwsze światła w Hiszpanii były zainstalowane w Madrycie w 1926 roku.


triunvirato

łac. triumvirātus < łac. trium + viri → trzech mężów

por. duunvirato → duumwirat


echando leches

jak postrzelony, bardzo szybko, na cały gaz


cuatro por cuatro

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Motoryzacja

El cuatro por cuatro levantó una inmensa polvareda a su paso por las arenosas calles del pueblo.

Terenówka wzniosła ogromną chmurę kurzu podczas przejazdu przez piaszczyste ulice miasteczka.

cztery czwarte, cztery na cztery lub 4/4 (metrum)


dúo

zobacz też: dúo • trío • cuarteto • quinteto • sexteto • septeto • octeto


anatematizar

łac. anathematizāre < gr. ἀναθηματίζειν (anathēmatízein)

forma „anatemizar” jest haplologią czasownika „anatematizar” i nie zaleca się jej stosowanie

obłożyć kogoś anatemą, rzucać klątwę, wyklinać


óvalo

zob. huevo → jajo

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Matematyka


ir echando leches

Los ladrones, sorprendidos por el vigilante, iban echando leches para que no les pillaran.

Złodzieje, przyłapani przez stróża zwiewali, aby ich nie schwytano.


fosforescente

por. fluorescente → fluorescencyjny


fosforescencia

por. fluorescencia → fluorescencja


forma personal

por. forma no personal → forma nieosobowa (czasownika)

Las formas personales de los verbos españoles se agrupan en tres modos: el modo indicativo, el modo subjuntivo y el modo imperativo.

Formy osobowe hiszpańskich czasowników grupuje się w trzy tryby: tryb orzekający, tryb łączący i tryb rozkazujący.


verbo defectivo

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Słownictwo gramatyczne


hasta la náusea

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Związki frazeologiczne


forma no personal

por. forma personal → forma osobowa (czasownika)

Las formas no personales del verbo español son: el infinitivo, el gerundio y el participio. Las dos primeras pueden, a su vez, combinarse con el participio para crear las formas compuestas: el infinitivo compuesto y el gerundio compuesto.

Formy nieosobowe hiszpańskiego czasownika to: bezokolicznik, imiesłów czynny i imiesłów bierny. Pierwsze dwie można połączyć z imiesłowem biernym, aby stworzyć formy złożone: bezokolicznik złożony i imiesłów czynny złożony.


tirita

(1.1) termin pochodzi od nazwy komercyjnej „Tiritas”, marka stworzona w 1954 roku przez Gerarda Coll i produkowana w Mataró (Katalonia)

(Urugwaj) tira emplástica, tela emplástica


tirita

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od tiritar

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od tiritar


salare

1. os. lp (yo) czasu przyszłego prostego (futuro simple) trybu łączącego (subjuntivo) od salar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu przyszłego prostego (futuro simple) trybu łączącego (subjuntivo) od salar


Cabellera de Berenice

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Astronomia


huy

oj, ojej, ojejku, ach, rety, o rety, o! (wyrażenie zaskoczenia lub zdumienia, rzadziej bólu)

¡Huy! ¡Pero qué casa más bonita!


rasen

3. os. lm (ellos/as, ustedes) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od rasar

(Ameryka, Kanary i zach. Andaluzja) 2. os. lm (ustedes) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od rasar

3. os. lm (ellos/as, ustedes) trybu rozkazującego (imperativo) od rasar

(Ameryka, Kanary i zach. Andaluzja) 2. os. lm (ustedes) trybu rozkazującego (imperativo) od rasar


flui

zgodnie z reformą z 2010 roku wyraz ten jest jednosylabowy pod względem ortograficznym (samogłoski „ui” tworzą dwugłoskę), przez co nie powinien nosić akcentu graficznego; przed reformą była jednak dopuszczona pisownia z akcentem („fluí”) dla osób kładących nacisk na artykulację rozziewu (m.in. w Hiszpanii i w większej części Ameryki Południowej)

1. os. lp (yo) czasu przeszłego prostego (pretérito perfecto simple) trybu oznajmującego (indicativo) od fluir

2. os. lp (vos) trybu rozkazującego (imperativo) od fluir


tomar parte

uczestniczyć, brać udział w czymś, partycypować

El recién nombrado ministro ha tomado parte en el Consejo de Ministros.

Nowo mianowany minister uczestniczył w Radzie Ministrów.

Nuestras tropas no han tomado parte en esta operación.

Nasze wojska nie brały udziału w tej operacji.


Consejo de Ministros

El Consejo de Ministros ha acordado la prolongación del año escolar. A partir del próximo curso, los alumnos tendrán dos semanas menos de vacaciones de invierno.

Rada Ministrów uzgodniła przedłużenie roku szkolnego. Uczniowie będą mieli o dwa tygodnie krótsze ferie (zimowe) od przyszłego roku.


congregarse

gromadzić się, zbierać się w jednym miejscu

Un gentío se congregó a las puertas del hotel para recibir a la recién llegada estrella de cine.

Tłum zebrał się przed wejściem do hotelu, by powitać niedawno przybyłą gwiazdę filmową.


beisbol

(Wenezuela i Antyle) pelota, pelota base

zobacz też: Hiszpański - Dyscypliny sportowe

w Hiszpanii i pozostałych krajach hiszpańskojęzycznych przeważa zapis akcentowany na przedostatniej sylabie: béisbol

(Dominikana, Gwatemala, Kolumbia, Kuba, Meksyk i Wenezuela) baseball, bejsbol


poner de patitas en la calle

zwalniać (z pracy), wyrzucić na bruk, wyrzucić za drzwi; stawiać (kogoś) z nóżkami na ulicy

Ya van tres veces seguidas que llego tarde. A la próxima seguramente me pondrán de patitas en la calle.

Już trzeci raz pod rząd się spóźniam. Następnym razem na pewno mnie wyrzucą na bruk.


merecer la pena

El nuevo televisor nos ha costado una millonada, pero creo que ha merecido la pena.

Nowy telewizor kosztował nas krocie, lecz sądzę, że było warto.


gentío

Intenté hablar con ella por teléfono, pero era imposible entender más de dos palabras seguidas en medio de aquel apabullante gentío.

Próbowałem/am rozmawiać z nią przez telefon, ale zrozumienie więcej niż dwóch słów pod rząd pośród tamtego przytłaczającego tłumu było niemożliwe.


sociedad anónima

por. sociedad limitada → spółka z ograniczoną odpowiedzialnością


recientemente

La principal meta del recientemente elegido equipo de Gobierno es la reducción de la tasa de desempleo entre los menores de veinticinco años.

Głównym celem niedawno wybranej ekipy rządzącej jest obniżenie stopy bezrobocia wśród młodych do dwudziestego piątego roku życia.

El recientemente detectado brote de gripe porcina ha motivado el sacrificio de reses en varias granjas de la zona afectada.

Świeżo wykryty zalążek świńskiej grypy spowodował ubój trzody (chlewnej) w gospodarstwach znajdujących się w strefie zakażenia.


recién

należy przestrzegać przed stawianiem wyrazu recién przed rzeczownikami w roli przydawki; zamiast tego, powinno stosować się w tym wypadku przymiotnik reciente → niedawny, ostatni


recién

(Ameryka) zaledwie, jak tylko, skoro tylko, dopiero co


sociedad limitada

por. sociedad anónima → spółka akcyjna

spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (sp. z o.o)


Bosnia-Herzegovina

rzadziej spotykana forma równoważna: „Bosnia y Herzegovina”; należy przestrzegać przed pisownią z literą „c”: *Bosnia y Hercegovina

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Kraje Europy


a duras penas

La ventilación de mi oficina es deficiente; a duras penas se puede trabajar allí.

Wentylacja w moim biurze jest wadliwa – z trudem można tam pracować.


millonada

costar, valer una millonada (lub costar un riñón, costar un ojo de la cara)

majątek, fortuna, krocie; dużo pieniędzy


placo

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od placar


multimillonario

o koszcie lub kwocie: wielomilionowy, miliardowy


apabullante

oszałamiający, imponujący, powalający, zdumiewający

straszliwy, przytłaczający, druzgocący, miażdżący


fichaje

El nuevo jugador, protagonista del tan criticado fichaje millonario, aún no ha conseguido marcar un solo tanto en la meta rival en lo que llevamos de temporada.

Nowy zawodnik, bohater tego jakże krytykowanego milionowego transferu, w tym sezonie nie zdołał strzelić jeszcze ani jednego gola do bramki przeciwnika.

En la prensa deportiva corren rumores sobre el fichaje inminente del máximo goleador en la pasada campaña.

W prasie sportowej krążą pogłoski o zbliżającym się transferze króla strzelców zeszłego sezonu.

Se dice que una de las principales causas de la estrepitosa derrota en liga ha sido la falta de comunicación entre los jugadores y el nuevo fichaje (del club).

Mówi się, że jednym z głównych powodów głośnej porażki w lidze był brak komunikacji między graczami a nowym zawodnikiem.

(w firmie lub ogólnie) werbowany pracownik, członek zespołu


millonario

Todo habría sido muy diferente si yo hubiera nacido millonario.

Wszystko wyglądałyby inaczej, gdybym był milionerem od urodzenia.


ventilación

por. aire acondicionado → klimatyzacja

El aire frío fluye por los conductos de ventilación.

Chłodne powietrze przepływa po przewodach wentylacyjnych.


Gobierno

w znaczeniu innym niż „organ rządzący państwem” należy pisać małą literą: gobierno.

Głównym celem niedawno wybranej ekipy rządzącej (patrz kolokacje) jest obniżenie stopy bezrobocia wśród młodych do dwudziestego piątego roku życia.

Los verdes han entrado a formar parte del Gobierno autonómico de nuestra región.

Zieloni weszli w skład rządu autonomicznego naszego regionu.

La marcha de las negociaciones entre el Gobierno y los sindicatos fue interrumpida a causa de la huelga de una parte de los obreros.

Przebieg rokowań między rządem a związkami zawodowymi został przerwany z powodu strajku części robotników.

Los ciudadanos depositaron todas sus esperanzas en el nuevo Gobierno.

Obywatele zawierzyli wszystkie swe nadzieje nowemu rządowi.

Este pacto entre el Gobierno y los sindicatos sienta las bases de un futuro mejor para los trabajadores.

Ten pakt między rządem a związkami zawodowymi ustanawia fundamenty lepszej przyszłości dla pracujących.

Las protestas de los trabajadores movieron al Gobierno a aceptar sus justas reivindicaciones.

Protesty pracujących skłoniły rząd do uznania ich słusznych żądań.

El Gobierno adelanta las elecciones para el mes de julio.

Las medidas adoptadas por el Gobierno fueron insuficientes.

Środki zaaprobowane przez rząd były niewystarczające.

Las declaraciones del Gobierno se oponen a sus actos.

Deklaracje rządowe są sprzeczne z jego działaniem.


seguido

punto y seguido ((Ameryka) punto seguido)

zob. seguir dla konstrukcji w stronie biernej: seguido de / por + agens

Intenté hablar con ella por teléfono, pero era imposible entender más de dos palabras seguidas en medio de aquel apabullante gentío.

Próbowałem/am rozmawiać z nią przez telefon, ale zrozumienie więcej niż dwóch słów z rzędu pośród tamtego przytłaczającego tłumu było niemożliwe.

Ya van tres veces seguidas que llego tarde. A la próxima seguramente me pondrán de patitas en la calle.

Już trzeci raz z rzędu się spóźniam. Następnym razem na pewno mnie wyrzucą na bruk.

Vas a acabar teniendo dolor de cabeza si continúas delante del ordenador (durante) tanto tiempo seguido.

Rozboli cię głowa (dostaniesz bólu głowy), jeśli będziesz siedział/a tyle czasu (czyli: ciągle, bezustannie, bez przerwy) przed komputerem.


seguido

¿qué tan seguido? (czyli: ¿con qué frecuencia?)

Para ir al museo, baje por aquella calle y seguido gire a la derecha.

Aby dotrzeć do muzeum, niech pan/pani pójdzie tamtą ulicą i następnie skręci w prawo.

Me gustó tanto ese libro que me lo leí seguido

Tak mi się tamta książka spodobała, że przeczytałem/am ją bez przerywania.


cóctel molotov

alternatywna pisownia: coctel molotov


vendimia

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od vendimiar

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od vendimiar


polvos

darse, ponerse, echarse polvos (ogólnie: maquillarse)


polvorera

por. perdigonera → pojemnik na śrut


arenoso

El cuatro por cuatro levantó una inmensa polvareda a su paso por las arenosas calles del pueblo.

Terenówka wzniosła ogromną chmurę kurzu podczas przejazdu przez piaszczyste ulice miasteczka.


polvoriento

hiszp. pulverulento < łac. pulverulentus

(Nos) pasamos medio día revolviendo trastos viejos en aquel sucio y polvoriento almacén.

Spędziliśmy pół dnia grzebiąc wśród starych gratów w tamtym brudnym i zakurzonym magazynie.


polvareda

El artista levantó una polvareda tras su polémica actuación.

Artysta wywołał wzburzenie po swoim kontrowersyjnym występie.


polvoroso

hiszp. pólvora + -oso < łac. pulvis, pulvĕris → kurz, pył


polvorón

hiszp. pólvora + -ón < łac. pulvis, pulvĕris → kurz, pył

El polvorón, al igual que los turrones, es un dulce típico de Navidad.

Podobnie jak nugaty, babka piaskowa jest typowym świątecznym wyrobem cukierniczym.


fuegos artificiales

Esta noche se celebrará un espectáculo de fuegos artificiales con motivo del festejo de las fiestas patronales.

Tej nocy odbędzie się pokaz sztucznych ogni z okazji uroczystych obchodów święta patronalnego.


polvorín

Se han producido veinte muertes a causa del estallido de un polvorín.

Wydarzyło się dwadzieścia zgonów wskutek wybuchu prochowni.

Las constantes trifulcas y enfrentamientos han convertido nuestro tranquilo barrio en un polvorín.

Nieustanne burdy i konfrontacje zamieniły nasze spokojne osiedle w beczkę prochu.


bizca

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od bizcar

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od bizcar


pólvora

correr como la pólvora, extenderse como la pólvora, propagarse como la pólvora


paradojo

łac. paradoxus < gr. παράδοξος (parádoksos)


bizco

łac. *versĭcus < łac. versus → odwrócony


bizco

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od bizcar


tratado

traktat, pakt, układ, umowa, porozumienie


bizquera

hiszp. bizco + -era < łac. *versĭcus < łac. versus → odwrócony


demos

1. os. lm (nosotros/as) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od dar

1. os. lm (nosotros/as) trybu rozkazującego (imperativo) od dar


absolvieren

3. os. lm (ellos/as, ustedes) czasu przyszłego prostego (futuro simple) trybu łączącego (subjuntivo) od absolver

(Ameryka, Kanary i zach. Andaluzja) 2. os. lm (ustedes) czasu przyszłego prostego (futuro simple) trybu łączącego (subjuntivo) od absolver


bizquear

hiszp. bizco + -ear < łac. *versĭcus < łac. versus → odwrócony


planto

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od plantar


zaraza

częściej używane w Ameryce


paradoja

łac. paradoxa, lm n od łac. paradoxus < gr. παράδοξα (parádoksa), lm od gr. παράδοξος (parádoksos)


rizo

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od rizar


cabalo

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od cabalar


en chica casa y en largo camino se conoce el buen amigo

prawdziwych przyjaciół poznaje się w biedzie; w małym domu i w dalekiej drodze poznaje się dobrego przyjaciela


formen

3. os. lm (ellos/as, ustedes) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od formar

(Ameryka, Kanary i zach. Andaluzja) 2. os. lm (ustedes) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od formar

3. os. lm (ellos/as, ustedes) trybu rozkazującego (imperativo) od formar

(Ameryka, Kanary i zach. Andaluzja) 2. os. lm (ustedes) trybu rozkazującego (imperativo) od formar


fritar

w rzemiośle szklarskim oraz ceramicznym: poddawać wysokiej temperaturze

(Salamanka, Boliwia, Kolumbia i Urugwaj) zob. freír


voseo

por. tuteo → zwracanie się do kogoś na „ty”, tykanie

zwracanie się do kogoś przez zaimek 2. os. „vos”

El voseo es un rasgo característico del español hablado en algunos países de América.

Zwracanie się do kogoś przez „vos” jest cechą charakterystyczną dla (języka) hiszpańskiego mówionego w niektórych krajach amerykańskich.


voseo

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od vosear


maqueta

(1.3) nieznana: bask. maketo lub bask. makito; hiszp. magüeto; hiszp. macuto, hiszp. maco

(Kraj Basków) mieszkanka Hiszpanii spoza Kraju Basków


maqueta

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od maquetar

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od maquetar


blasfemia

p.łac. blasphemĭa < gr. βλασφημία (blasphēmía)


insania

A mis cincuenta y pico sufrí la insania de la escritura.

W wieku pięćdziesięciu kilku lat doświadczyłem/am szaleństwa pisania.


didáctico

gr. διδακτικός (didaktikós) → zdatny do nauczania


blindado

ims. bierny od hiszp. blindar < franc. blinder < niem. blenden


Mateo

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Imiona


blindaje

hiszp. blindar + -aje < franc. blinder < niem. blenden

El proyectil no consiguió atravesar el grueso blindaje del tanque.

Pocisk nie zdołał przebić się przez gruby pancerz czołgu.


cara a cara

Le propuse que no discutiéramos sobre temas así telefónicamente, sino cara a cara.

Zaproponowałem/am mu/jej, abyśmy nie dyskutowali o takich sprawach telefonicznie, lecz twarzą w twarz.


pensador

(1) (2.1) hiszp. pensar + -dor
(2.2) od pienso → pasza


pensador

(w Andaluzji) stajenny podający paszę zwierzętom gospodarskim


estar equivocado

Reconozco que estaba equivocada.


afrontar

prarom. *affrontāre, utworzone od łac. frons, frontis → czoło

stawić czoło, stawiać opór, przeciwstawiać się

Solos no podemos afrontar la crisis económica causada por la pandemia.

Sami nie możemy stawić czoło kryzysowi ekonomicznemu spowodowanemu przez pandemię.


telefónicamente

entrevistar telefónicamente

udzielać wywiadu telefonicznego lub prowadzić rozmowę (np. o pracę) telefonicznie


telefonazo

Jamás olvidaré el día en que me llamaron para comunicarme que había ganado el primer premio de la lotería: eso sí que fue un telefonazo.

Nigdy nie zapomnę dnia, w którym zadzwonili do mnie, by mi powiedzieć, że zdobyłem/am pierwszą nagrodę na loterii: to był dopiero telefon.

Si necesitas mi ayuda, dame un telefonazo.

Jeśli będziesz potrzebował/a mojej pomocy, zadzwoń (do mnie).


reconocimiento

El reconocimiento aéreo de las posiciones enemigas facilitó el avance de nuestras tropas.

Rekonesans powietrzny pozycji nieprzyjaciela ułatwił postęp naszych wojsk.

En reconocimiento de su trabajo de investigación, el profesor fue distinguido con la medalla al mérito científico.

W uznaniu za swą pracę badawczą profesor został odznaczony medalem za zasługi naukowe.


reconocible

Su rostro era reconocible a pesar del bigote que se había dejado crecer.

Jego twarz była rozpoznawalna pomimo wąsów, które sobie zapuścił.


divisable

La Osa Mayor es una constelación divisable únicamente desde el hemisferio norte.

Wielka Niedźwiedzica jest gwiazdozbiorem dostrzegalnym jedynie z półkuli północnej.


preestreno

Su amigo ganó en un concurso dos entradas gratis para el preestreno de la nueva película.

Jego/jej przyjaciel wygrał w konkursie dwa darmowe bilety na prapremierę nowego filmu.


terminantemente

Los castigos corporales están terminantemente prohibidos en las escuelas.

Kary cielesne są kategorycznie zabronione w szkołach.

Queda terminantemente prohibido el uso de la calculadora durante el examen de matemáticas.

Korzystanie z kalkulatora podczas egzaminu z matematyki jest stanowczo zabronione.


no tener nada que perder

zob. Indeks:Hiszpański - Związki frazeologiczne

Ahora que ya no me queda más que este billete de diez euros, lo apostaré a pares: no tengo nada que perder.

Teraz, gdy już mi tylko pozostał ten banknot dziesięciu euro, postawię go na parzyste: nie mam nic do stracenia.


página web

El registro en esta página web es totalmente gratuito.

Rejestracja na tej stronie internetowej jest całkowicie darmowa.


reconocer

El testigo reconoció a los dos ladrones.

El médico reconoció a los dos accidentados.

Lekarz zbadał obu poszkodowanych w wypadku.

Debo reconocer que estaba equivocado.


únicamente

Dado que tener un coche acarrea gastos importantes, he decidido que a partir de ahora viajaré únicamente en transporte público.

Ponieważ posiadanie samochodu niesie ze sobą wysokie koszty, postanowiłem/am, że od tej pory będę podróżował/a wyłącznie transportem publicznym.


contado

nieliczny, rzadki; niewiele, mało, kilka


semiesfera

zobacz też: Hiszpański - Matematyka

Cualquier plano que atraviesa una esfera por su centro la divide en dos semiesferas idénticas.

Jakakolwiek płaszczyzna przechodząca przez środek kuli dzieli ją na dwie identyczne półkule.


transandino

zobacz też: transalpino • transandino • transatlántico • transiberiano • transmediterráneo • transpacífico • transpirenaico


programación

programación televisiva (lub de televisión)


calculadora

asekurantka (ktoś nadmiernie ostrożny lub przezorny)


verbo terciopersonal

zobacz też: Hiszpański - Słownictwo gramatyczne


béisbol

zobacz też: Hiszpański - Dyscypliny sportowe

w Meksyku, Gwatemali, Kolumbii, Wenezueli, Dominikanie i na Kubie spotyka się także formę akcentowaną na ostatniej sylabie: „beisbol”


inminente

łac. immĭnens, imminentis, ims. czynny czasu teraźniejszego od łac. imminēre → grozić

zbliżający się, bliski; niechybny, nieuchronny

En la prensa deportiva corren rumores sobre el fichaje inminente del máximo goleador en la pasada campaña.

W prasie sportowej krążą pogłoski o zbliżającym się transferze króla strzelców zeszłego sezonu.


hemisferio

łac. hemisphaerĭum < gr. ἡμισφαίριον (hēmisphaírion)

zobacz też: Hiszpański - Matematyka

El otoño en el hemisferio sur comienza entre el 20 y el 21 de marzo.

Jesień na południowej półkuli zaczyna się między 20. a 21. marca.


heroína

(1.1-2) gr. ἡρωΐνη (hērōínē)
(1.3) franc. héroïne

bohaterka, protagonistka, heroina (postać utworu)


afijo

zob. infijo - prefijo - sufijo


afijo

zob. infijo - prefijo - sufijo


bate

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od batir

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od batir


zángano

La abeja reina mata al zángano que la fecunda.

Królowa ula zabija trutnia, który ją zapładnia.

Su hijo, señora, es un zángano de primera: no estudia nada y copia las redacciones de sus compañeros.

Pani syn, proszę pani, to truteń pierwszej klasy: nic się nie uczy i odpisuje wypracowania od swych kolegów.


transalpino

forma równoważna: trasalpino


computadora

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Elektronika


zapatero, a tus zapatos

kiedyś szewc, pilnuj swego kopyta; szewcu, do twoich butów!


zapatero en su silla, rey de Castilla

inna wersja: zapatero en su banquilla, rey de Castilla

szlachcic na zagrodzie równy wojewodzie; szewc na swym zydlu równy królowi Kastylii


más sabe el diablo por viejo que por diablo


salé

1. os. lp (yo) czasu przeszłego prostego (pretérito perfecto simple) trybu oznajmującego (indicativo) od salar


ajuste

nastawianie, ustawianie, regulowanie, strojenie, kalibrowanie

regulowanie (rachunku), regulacja, wyrównanie, zbilansowanie, rozliczanie

(Dominikana, Kolumbia, Kuba, Nikaragua i Wenezuela) ustalona płaca dla pracy akordowej


ajuste

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od ajustar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od ajustar

3. os. lp (usted) trybu rozkazującego (imperativo) od ajustar


albergue

hiszp. albergar < przypuszczalnie z goc. *haribaírgôn

schronisko, noclegownia, zajazd, gospoda, kwatera

Pasamos la noche en un albergue de montaña.

Spędziliśmy/łyśmy noc w górskim schronisku.

schronienie (bezpieczne miejsce); ochrona, osłona

schronienie, gościna, goszczenie, azyl; kwaterowanie


albergue

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od albergar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od albergar

3. os. lp (usted) trybu rozkazującego (imperativo) od albergar


alisar

(1) hiszp. a- + liso + -ar
(2) hiszp. aliso + -ar


alcatifa

arab. Hiszp. alqaṭífa < arab. ال + قطيفة (al-qaṭīfah)


alcatifa

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od alcatifar

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od alcatifar


tenaz

o przedmiocie, konstrukcji: wytrwały, wytrzymały, solidny, mocny, sztywny

o osobie: uparty, zawzięty, zaciekły, zagorzały, nieugięty


año escolar

El Consejo de Ministros ha acordado la prolongación del año escolar. A partir del próximo curso, los alumnos tendrán dos semanas menos de vacaciones de invierno.

Rada Ministrów uzgodniła przedłużenie roku szkolnego. Uczniowie będą mieli o dwa tygodnie krótsze ferie (zimowe) od przyszłego roku.

Recuerdo con amargura mis primeros años escolares.

Gorzko wspominam swe pierwsze szkolne lata.


interurbano

por. urbano → miejski, miastowy


Iglesia

gdy chodzi o kościół w znaczeniu budynku lub o jedną z wielu wspólnot religijnych, pisze się małą literą: iglesia.

La postura de la Iglesia con respecto al aborto permanece inalterable.

Stanowisko Kościoła w sprawie aborcji pozostaje niezmienione.


extraescolar

Este año me he apuntado a actividades extraescolares tres veces por semana.

W tym roku zapisałem/am się na zajęcia pozaszkolne trzy razy w tygodniu.


artículo de primera necesidad

Durante la huelga de transportistas, el abastecimiento en artículos de primera necesidad fue insuficiente.

Podczas strajku transportowców, zaopatrzenie w artykuły pierwszej potrzeby było niewystarczające.


a la larga

a la corta o a la larga, a la larga o a la corta

nie mylić z „a lo largo (de algo)”, „a lo largo de” → wzdłuż (czegoś); podczas + D.

No comprendo tu resistencia a aceptar los cambios, pues a la larga todos saldremos ganando.

Nie pojmuję twojego oporu do akceptowania zmian, albowiem na dłuższą metę wszyscy na tym zyskamy.

w końcu, prędzej czy później, ostatecznie


insensato

Ella estaba casada, así que tuve que desterrar de mi corazón un amor tan insensato.

Ona była mężatką, tak więc musiałem wypędzić z mego serca tak szaloną miłość.


insensato

¡Insensato! ¿¡Qué has hecho!? ¡Has perdido todo el dinero en la ruleta!

Szaleńcze! Co ty zrobiłeś?! Przegrałeś wszystkie pieniądze w ruletkę!


operario

Llevé conmigo a tres operarios para cerrar el conducto por donde el foso se desaguaba.

Wziąłem ze sobą trzech robotników, aby zatamować kanał, przez który wypróżniała się fosa.


asignatura

Si aprueba todas las asignaturas, vuestro hijo pasará a 1.º de la ESO el año que viene.

Jeśli zda wszystkie przedmioty, wasz syn przejdzie w przyszłym roku do 1. klasy gimnazjum.

En este grupo hay algunos alumnos tan huevones que nunca aprobarán mi asignatura.

W tej klasie jest kilku uczniów tak tumanowatych, że nigdy nie zaliczą mego przedmiotu.


a bulto

zob. Indeks:Hiszpański – Związki frazeologiczne

z grubsza, na oko, w przybliżeniu, bez liczenia, bez mierzenia

Hoy todo va a bulto, a ciegas, y se hace mal, o no se hace.

Dzisiaj wszystko funkcjonuje na oko, na ślepo, i robi się źle albo się nie robi.


alicate

(1.1-2) arab. Hiszp. allaqqáṭ < arab. أَلْ + لَقَّاطٌ (al-laqqāṭ) → podnoszący (z ziemi)

alicates pico de loro / alicates ajustables


alicate

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od alicatar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od alicatar

3. os. lp (usted) trybu rozkazującego (imperativo) od alicatar


susceptancia

zobacz też: impedancia • resistencia • reactancia • admitancia • conductancia • susceptancia • inductancia • capacitancia

susceptancja, przewodność bierna, podatność; B


inalterable

nienaruszalny, niezmienny, stały, trwały, niezmieniony

o charakterze: nieugięty, niewzruszony, sztywny


intercambiador de calor

de flujo cruzado (lub a contracorriente)


vocablo

El nuevo diccionario incorpora más de doce mil novedades, contando no sólo vocablos, sino acepciones que no figuraban en las ediciones anteriores.

Do nowego słownika wcielono ponad dwanaście tysięcy nowości licząc nie tylko hasła, lecz również znaczenia, które nie figurowały w poprzednich wydaniach.


resistivo

zobacz też: resistivo • reactivo • conductivo • susceptivo • inductivo • capacitivo


estudiantil

residencia estudiantil (lub residencia de estudiantes)

por. escolar • colegial → szkolny

por. universitario → uniwersytecki


trasplante

hiszp. trasplantar < hiszp. tras- + plantar

trasplante de corazón (trasplante cardiaco lub cardíaco)

przeszczep, przeszczepiony narząd, organ

przenoszenie się, emigrowanie, emigracja


trasplante

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od trasplantar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od trasplantar

3. os. lp (usted) trybu rozkazującego (imperativo) od trasplantar


órgano

La sangre fluye hacia los órganos a través de las venas y las arterias.

Krew płynie do narządów przez żyły i tętnice.

El corazón es el órgano principal del sistema circulatorio.

Serce jest głównym organem układu krążenia.


resistividad

por. resistencia → rezystancja, oporność


decenio

zobacz też: bienio • trienio • cuatrienio • quinquenio • sexenio • septenio • decenio

Los intercambios culturales entre los países europeos se han incrementado durante el último decenio.

Wymiana kulturalna między krajami europejskimi wzrosła w ciągu ubiegłego dziesięciolecia.


reactancia

reaktancja, oporność bierna, opór bierny, sprzeciwność; X


intercambiable

aby oddać sens zwrotu „część zamienna” (lub rzad. wymienna), należy użyć wyrazu „recambio”.


transportista

empresa transportista (lub de transporte)


transportista

także występuje w rodzaju żeńskim z tym samym znaczeniem: la empresa transportista = la transportista.

(przedsiębiorstwo, firma) przewoźnik, spedytor

Durante la huelga de transportistas, el abastecimiento en artículos de primera necesidad fue insuficiente.


transportista

(osoba) przewoźniczka, transportowiec (kobieta)


monástico

łac. monastĭcus < gr. μοναστικός (monastikós)


intercambiador

Es muy frecuente encontrarse con escaleras mecánicas en centros comerciales, aeropuertos e intercambiadores de transporte público como el metro.

Bardzo często spotyka się ruchome schody w centrach handlowych, na lotniskach i dworcach komunikacji miejskiej, takiej jak metro.


admitancia

admitancja, przewodność całkowita, drożność; Y


significativamente

znacząco, znacznie, w znacznym stopniu, poważnie

El consumo diario de alcohol por parte de los jóvenes ha aumentado significativamente con respecto a la última década.

Dzienne spożycie alkoholu przez młodzież znacznie wzrosło w stosunku do ostatniego dziesięciolecia.


sindicato

La marcha de las negociaciones entre el Gobierno y los sindicatos fue interrumpida a causa de la huelga de una parte de los obreros.

Przebieg rokowań między rządem a związkami zawodowymi został przerwany z powodu strajku części robotników.

Este pacto entre el Gobierno y los sindicatos sienta las bases de un futuro mejor para los trabajadores.

Ten pakt między rządem a związkami zawodowymi ustanawia fundamenty lepszej przyszłości dla pracujących.


aldaba

arab. Hiszp. aḍḍabba < arab. ضب (ḍabbah) → jaszczurka - ze względu na formę kołatki podobną do tego zwierzęcia

Macondo dejaría de ser un lugar ardiente, cuyas bisagras y aldabas se torcían de calor, para convertirse en una ciudad invernal.

Macondo przestałoby być miejscem upalnym, gdzie zawiasy i kołatki skręcały się ze spiekoty, aby przeobrazić się w miasto zimowe.

Gabriel García Márquez, Cien años de soledad


resistencia

zobacz też: resistencia • condensador • bobina

por. resistividad → rezystywność

zobacz też: impedancia • resistencia • reactancia • admitancia • conductancia • susceptancia • inductancia • capacitancia

No comprendo tu resistencia a aceptar los cambios, pues a la larga todos saldremos ganando.

La inclusión de refuerzos de acero le confiere al hormigón armado una mayor resistencia a tracción.

Dodanie stalowych wzmocnień nadaje żelbetowi większą wytrzymałość na rozciąganie.

La nueva propuesta del Gobierno para con la reforma educativa se encontró con fuertes resistencias por parte del sector docente.

Nowa propozycja rządu odnośnie reformy edukacji spotkała się ze silnym sprzeciwem ze strony wychowawców (sektoru oświaty).

Las tropas leales al régimen aplastaron la resistencia sin apenas sufrir bajas propias.

Siły wierne reżimowi zmiażdżyły ruch oporu niemalże bez strat własnych.

Los giroscopios modernos se construyen utilizando materiales que ofrecen muy poca resistencia al deslizamiento.

Nowoczesne żyroskopy są konstruowane za pomocą materiałów, które wykazują bardzo niski opór ruchu.

Dos resistencias unidas en serie actúan como una única cuyo valor es la suma de ambas.

Dwa oporniki połączone szeregowo działają jak jedno, którego wartość (rezystancji) jest równa sumie obydwu (oporników).

rezystancja, oporność, oporność czynna; R

La resistencia es la magnitud física que cuantifica la oposición que presenta un material al ser atravesado por una corriente eléctrica.

Rezystancja jest wielkością fizyczną, która wyraża opór materiału, gdy jest przenikany przez prąd elektryczny.


floema

por. xilema → ksylem


eclesiástico

łac. ecclesiastĭcus < gr. ἐκκλησιαστικός (ekklēsiastikós)


huid

2. os. lm (vosotros/as) trybu rozkazującego (imperativo) od huir


asocial

Esas circunstancias forjaron su carácter asocial, poco dado a cualquier disciplina y colaboración con otros.

Te okoliczności ukształtowały jego aspołeczny charakter, mało podatny na jakąkolwiek dyscyplinę i współpracę z innymi.


hervido

Desayuné dos huevos hervidos.

Na śniadanie zjadłem/am dwa gotowane jajka.


hervido

(Katalonia i Walencja) gotowane strąki fasoli zwykłej z ziemniakami doprawione oliwą i octem winnym

(Ameryka Południowa) danie z gotowanego mięsa z jarzynami i warzywami


leven

3. os. lm (ellos/as, ustedes) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od levar

Diles que leven el ancla.

(Ameryka, Kanary i zach. Andaluzja) 2. os. lm (ustedes) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od levar

3. os. lm (ellos/as, ustedes) trybu rozkazującego (imperativo) od levar

(Ameryka, Kanary i zach. Andaluzja) 2. os. lm (ustedes) trybu rozkazującego (imperativo) od levar


zozobra

zatonięcie (statku, łodzi), pogrążenie się, pójście na dno

porażka, fiasko, pójście na dno, klęska, bankructwo

Nadie esperaba esa zozobra de nuestra selección de fútbol.

Nikt nie oczekiwał takiego fiaska naszej reprezentacji piłki nożnej.

Sus ojos estaban llenos de inquietud y de zozobra, a pesar de sus esfuerzos por disimularlo.

Jego/Jej oczy były pełne niepokoju i strapienia, mimo że usiłował/a nie dać tego poznać po sobie.


zozobra

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od zozobrar

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od zozobrar


interfaz

chociaż także jest spotykana forma męska „el interfaz”, zaleca się stosowanie wyłącznie formy żeńskiej.

La nueva interfaz simplificará considerablemente el uso del programa por parte de los usuarios noveles.

Nowy interfejs znacznie uprości korzystanie z programu przez początkujących użytkowników.


levar

levar anclas

podnieść kotwice (aby następnie wyruszyć z portu)

Diles que leven el ancla.


levar

o statku: odpłynąć, wypłynąć, wyruszyć (z portu)


mascota

Si tu mejor amigo es una mujer, entonces es como si tuvieras un pollo de mascota: algún día querrás comértelo.

Jeżeli twój najlepszy przyjaciel jest kobietą, to tak jakbyś miał kurczaka jako zwierzę domowe: pewnego dnia zechcesz go zjeść.


adoración

adorowanie, uwielbianie, ubóstwianie, wielbienie

gloryfikacja, cześć, wysławianie, adoracja


creación

w znaczeniu Stworzenie (w teologii) należy pisać wielką literą: „Creación”.

tworzenie, stworzenie, utworzenie, wytwarzanie

La ley aprobada recientemente por el Parlamento tiene como objetivo principal incentivar la creación de empleo.

Głównym celem ustawy uchwalonej niedawno przez Parlament jest pobudzenie do tworzenia miejsc pracy.


invitación

wzywanie, nawoływanie, zapraszenie, zachęcanie, apel


corimbo

łac. corymbus < gr. κόρυμβος (kórymbos) → szczyt, kraniec


placa litosférica

El desplazamiento de las placas litosféricas sobre la astenósfera provoca terremotos.

Przemieszczanie się płyt litosferycznych w astenosferze powoduje trzęsienia ziemi.


gratamente

He de confesar que estoy gratamente sorprendido por la noticia de tu ascenso.

Muszę przyznać, że jestem mile zaskoczony wiadomością o twoim awansie.


teleología

gr. τέλος (telos) → urzeczywistnienie + hiszp. -logía


aberré

1. os. lp (yo) czasu przeszłego prostego (pretérito perfecto simple) trybu oznajmującego (indicativo) od aberrar


confesar

hiszp. confeso < łac. confessus, ims. czynny czasu przeszłego od łac. confitēri

wyznawać, wyjawiać, ujawniać coś, przyznawać się do czegoś

stwierdzać, uznawać, przyznawać, wyznawać


cada gusto cuesta un susto

nie ma róży bez kolców; każdą przyjemność przypłaca się strachem


transportes

2. os. lp (tú) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od transportar


abusé

1. os. lp (yo) czasu przeszłego prostego (pretérito perfecto simple) trybu oznajmującego (indicativo) od abusar


abordes

2. os. lp (tú) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od abordar


ábrase

3. os. lp (usted) trybu rozkazującego (imperativo) od abrirse

abra (forma trybu rozkazującego (modo imperativo) czasownika abrir) + zaimek enklityczny (pronombre enclítico) se


abominé

1. os. lp (yo) czasu przeszłego prostego (pretérito perfecto simple) trybu oznajmującego (indicativo) od abominar


tribología

gr. τρίβω (tríbō) → trzeć + hiszp. -logía


universitario

enseñanza universitaria (lub enseñanza superior)

por. escolar • colegial → szkolny

por. estudiantil → studencki


declaración

declaración de la renta (lub declaración tributaria)

deklaracja, oświadczenie, wypowiedź, ogłoszenie

Mi declaración me comprometió de alguna manera a ayudar a esa pobre gente.

Moja deklaracja zobowiązywała mnie w pewnym sensie do udzielenia pomocy tym biednym ludziom.

El reportaje emitido en la televisión dio mucha publicidad a las recientes declaraciones del primer ministro.

Reportaż wyemitowany w telewizji przyniósł duży rozgłos ostatnim deklaracjom premiera.

Deberías matizar tu declaración porque puede parecer demasiado dura.

Powinieneś/Powinnaś złagodzić swoją wypowiedź, bo może wydawać się zbyt szorstka.


cito-

cito- + -logía = citología


compadecerse

współczuć (komuś), litować się (nad kimś)

Me compadezco de ella.


abrite

2. os. lp (vos) trybu rozkazującego (imperativo) od abrirse


analfabetismo

analfabetyzm, ignorancja, niewiedza, ciemnota


palmadas

forma żeńska liczby mnogiej imiesłowu biernego (participio) od palmar


absorbe

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od absorber

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od absorber


aberre

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od aberrar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od aberrar

3. os. lp (usted) trybu rozkazującego (imperativo) od aberrar


abomine

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od abominar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od abominar

3. os. lp (usted) trybu rozkazującego (imperativo) od abominar


aborde

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od abordar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od abordar

3. os. lp (usted) trybu rozkazującego (imperativo) od abordar


Suazilandia

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Kraje Afryki


Timor Oriental

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Kraje Azji

odradza się stosowanie rzadziej występującego synonimu „Timor Este”


abdica

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od abdicar

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od abdicar


palmada

uderzyć się (dłonią) w czoło (zob. uwagi)

darse una palmada en la frente: ruch wykonywany, gdy ktoś przypomniał sobie o czymś lub spotrzegł coś nagle (zob. caer en la cuenta, percatarse (de algo)).

uderzenie dłonią (zazwyczaj lekkie), klepnięcie, klapnięcie, klaps

Me dio una palmada en el hombro.

Poklepał/a mnie (patrz kolokacje) po ramieniu.


palmada

forma żeńska imiesłowu biernego (participio) od palmar


geronto-

gr. γέρων > D. γέροντος (gérōn) > gérontos


abrase

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od abrasar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od abrasar

3. os. lp (usted) trybu rozkazującego (imperativo) od abrasar


onco-

onco- + -logía = oncología


adapte

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od adaptar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od adaptar

3. os. lp (usted) trybu rozkazującego (imperativo) od adaptar


administre

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od administrar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od administrar

3. os. lp (usted) trybu rozkazującego (imperativo) od administrar


adopte

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od adoptar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od adoptar

3. os. lp (usted) trybu rozkazującego (imperativo) od adoptar


de alterne

(eufemistycznie o lokalach, barach, domach) lokal z kobietami (taki, gdzie kobiety zadają się z klientami zazwyczaj w zamian za zaproszenie na drinka i mogą świadczyć też inne usługi)

Nos percatamos de que aquel era un bar de alterne cuando ya estábamos dentro rodeados por un enjambre de bellas mujeres.

Spostrzegliśmy się, że tamten bar był lokalem z kobietami, kiedy byliśmy już wewnątrz otoczeni przez rój pięknych kobiet.


ajusté

1. os. lp (yo) czasu przeszłego prostego (pretérito perfecto simple) trybu oznajmującego (indicativo) od ajustar


alterné

1. os. lp (yo) czasu przeszłego prostego (pretérito perfecto simple) trybu oznajmującego (indicativo) od alternar


adule

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od adular

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od adular

3. os. lp (usted) trybu rozkazującego (imperativo) od adular


amoché

1. os. lp (yo) czasu przeszłego prostego (pretérito perfecto simple) trybu oznajmującego (indicativo) od amochar


agite

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od agitar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od agitar

3. os. lp (usted) trybu rozkazującego (imperativo) od agitar


alimente

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od alimentar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od alimentar

3. os. lp (usted) trybu rozkazującego (imperativo) od alimentar


islamista

nie mylić z: islamita → 1. muzułmański; 2. muzułmanin, wyznawca islamu


ampute

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od amputar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od amputar

3. os. lp (usted) trybu rozkazującego (imperativo) od amputar


amoche

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od amochar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od amochar

3. os. lp (usted) trybu rozkazującego (imperativo) od amochar


planches

2. os. lp (tú) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od planchar


no tener vuelta de hoja

zob. Indeks:Hiszpański - Związki frazeologiczne

co się stało, to się nie odstanie, klamka zapadła

Para mí el asunto no tiene vuelta de hoja, y no intentes convencerme de lo contrario.

Dla mnie w tej sprawie klamka zapadła, i nie próbuj przekonywać mnie, że nie.


FARC

Fuerzas Armadas Revolucionarias de Colombia → Rewolucyjne Siły Zbrojne Kolumbii


antiguamente

Antiguamente los carteles en las calles con rostros de delincuentes ofrecían recompensas; hoy en día, piden votos.

Dawniej plakaty na ulicach z podobiznami przestępców obiecywały nagrody; w dzisiejszych czasach proszą, aby na nich głosować


corografía

El geógrafo francés Paul Vidal de la Blache elevó la corografía a la categoría de ciencia.

Francuski geograf Paul Vidal de la Blache podniósł chorografię do kategorii nauki.


cuatrillón

zobacz też: millón • billón • trillón • cuatrillón • quintillón • sextillón • septillón • octillón • nonillón • decillón


sicopatología

forma równoważna: psicopatología

zobacz uwagi w haśle psicológicamente


Éverest

(1.1) nazwę nadał szczytowi w 1856 r. Andrew Scott Waugh, na cześć kartografa brytyjskiego sir George'a Everesta.

forma równoważna Everest jest bardziej rozpowszechniona w użyciu


psicopatología

forma równoważna: sicopatología

zobacz uwagi w haśle psicológicamente


gas noble

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Pierwiastki chemiczne

El helio es un gas noble.


radiorreceptor

por. radiotransmisor → nadajnik (radiowy)


radiotransmisor

por. radiorreceptor → radioodbiornik


descifrar

Al pie de la página había unas palabras manuscritas que no logramos descifrar.

Na dole strony było kilka słów pisanych ręcznie, których nie zdołaliśmy/łyśmy odczytać.


acelerón

Los jóvenes conductores suelen dar acelerones cuando el semáforo se pone verde.

Młodzi kierowcy mają w zwyczaju przyśpieszać nagle, kiedy zapala się zielone światło.


todoterreno

o pojeździe: terenowy, wielozadaniowy, wielofunkcyjny, uniwersalny


todoterreno

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Motoryzacja

samochód terenowy, terenówka, dżip, jeep, łazik

osoba (płci męskiej) z łatwością dostosowująca się do wykonywania wszelkich zadań


todoterreno

osoba (płci żeńskiej) z łatwością dostosowująca się do wykonywania wszelkich zadań


calculador

o osobie: roztropny, przezorny, ostrożny


calculador

asekurant (ktoś nadmiernie ostrożny lub przezorny)


pesquero

por. piscícola → związany z hodowlą ryb


Everest

forma równoważna Éverest - zachowująca akcent etymologiczny na pierwszej sylabie - jest mniej rozpowszechniona w użyciu


significo

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od significar


ocupo

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od ocupar(se)


tectónica

hiszp. tectónico lub gr. τεκτονική (tektonikḗ)


vuelta atrás

odwrót (wycofanie się, odstąpienie od czegoś)

Repara en lo que vas a hacer, porque después no habrá vuelta atrás.

Rozważ to, co zamierzasz zrobić, bo później nie będzie odwrotu.


queremos

1. os. lm (nosotros/as) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od querer