Baskortostán

(1.1) ros. Башкортостан

Baskortostán es una de las veintiuna repúblicas que conforman los ochenta y tres sujetos federales de Rusia.

Baszkortostan jest jedną z dwudziestu jeden republik, które tworzą osiemdziesiąt trzy podmioty federalne Rosji.


República de Baskortostán

hiszp. república + de + Baskortostán; ros. Башкортостан


Basilea-Campaña

Basilea-Campaña es un semicantón suizo cuya capital es Liestal.

Bazylea-Okręg jest jednym z kantonów Szwajcarii, którego stolicą jest Liestal.


Basilea-Campiña

Basilea-Campiña es un semicantón suizo cuya capital es Liestal.


República de Buriatia

hiszp. república + de + Buriatia ← ros. Бурятия


evangelizo

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od evangelizar


Agatón

łac. Agathon < gr. Ἀγάθων < gr. ἀγαθός → dobry, szlachetny

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Imiona


Prípiat

ros. Припять, ukr. Прип'ять


República de Chuvasia

hiszp. república + de + Chuvasia ← ros. Чувашия


Estado de Israel

tłum. hebr. מדינת ישראל


córdoba

od nazwiska hiszpańskiego konkwistadora, Francisco Hernández de Córdoba, 1475-1526, uważanego za założyciela Nikaragui.


paje

paje de escoba

chłopiec początkujący naukę zawodu marynarza


alectomancia

gr. ἀλέκτωρ (aléktōr) (kogut) + hiszp. -mancia

formy równoważne: alectomancía, alectriomancia


axinomancia

gr. ἀξίνη (aksínē) (topór) + hiszp. -mancia


República de Ingusetia

(1.1) hiszp. república + de + Ingusetia ← ros. Ингушетия


aeromancia

p.łac. aeromantīa < gr. ἀερομαντεία (aeromanteía)


aleuromancia

gr. ἄλευρον (áleuron) (mąka) + hiszp. -mancia


Ingusetia

ros. Ингушетия


ciudadanía

Tengo la ciudadanía española.

La ciudadanía está desilusionada de los partidos políticos.

Obywatele są rozczarowanie partiami politycznymi.

El reciclaje de residuos es una señal de ciudadanía.

Recykling odpadów jest oznaką postawy obywatelskiej.


rayos anticrepusculares

promienie zmierzchu, promienie antykrepuskularne


octógono

forma równoważna: octágono


octógono

forma równoważna: octágono


octágono

łac. octagōnos < gr. ὀκτάγωνος (oktágōnos)

forma równoważna i preferowana przez Królewską Akademię Języka Hiszpańskiego to: octógono


almiar

łac. pertĭca + łac. mediālis → żerdź środkowa


rozno

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od roznar


el pan nuestro de cada día

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Związki frazeologiczne

La lucha contra el consumo de drogas es el pan nuestro de cada día.

Walka z zażywaniem narkotyków to nasz chleb powszedni.


burrada

He ganado una burrada de dinero en el casino de Mónaco.

Wygrałem masę pieniędzy w kasynie w Monako.


acémila

arab. Hiszp. azzámila < arab. زاملة (zāmilah) → zwierzę juczne


Inocencio

łac. Innocentius; źródłosłów dla tagal. Inocencio


borrico

łac. burricus < łac. burrus < gr. πυρρός < gr. πῦρ + -ρός


abomino

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od abominar


abolla

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od abollar

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od abollar


Kabardia-Balkaria

ros. Кабардино-Балкария


Kabardino-Balkaria

ros. Кабардино-Балкария


Ramón

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Imiona


República de Kabardino-Balkaria

(1.1) hiszp. república + de + Kabardino-Balkaria ← ros. Кабардино-Балкария


República de Kabardia-Balkaria

(1.1) hiszp. república + de + Kabardia-Balkaria ← ros. Кабардино-Балкария


código de la circulación

w Hiszpanii: Código de Tráfico y Seguridad Vial


copropiedad

copropiedad de acciones/copropiedad de participaciones


diablo de Tasmania

zob. Indeks:Hiszpański - Ssaki


a sabiendas

Entró en el despacho del director a sabiendas de que estaba prohibido.

Wszedł/Weszła do biura dyrektora z góry wiedząc, że było to zabronione.

Nadie puede, a sabiendas, apoyar materialmente al terrorismo.

Nikt świadomie nie może wspierać materialnie terroryzmu.


demonio de Tasmania

zob. Indeks:Hiszpański - Ssaki


sabiendas

łac. sapiendus < gerundivus od łac. sapĕre → wiedzieć

słowo występujące jedynie we frazie a sabiendas


parusía

gr. παρουσία (parousía) → obecność, przyjście


corresponsable

Somos todos corresponsables de la catástrofe medioambiental.

Jesteśmy wszyscy współodpowiedzialni za katastrofę środowiskową.


tramontano

znajdujący się/mieszkający po tamtej stronie gór


esfínter

p.łac. sphincter < gr. σφιγκτήρ (sphinktḗr)


cismontano

znajdujący się/mieszkający po tej stronie gór


esquemático

n.łac. schematicus < gr. σχηματικός (schēmatikós)


somatología

gr. σῶμα, D. σῶατος (sṓmatos) + hiszp. -logía


murga

(1.2-3) prawdopodobnie hiszp. *musga < hiszp. música

(Hiszpania) grupa ulicznych muzyków (interpretująca piosenki satyryczne w okresie karnawału)


beduino

Las tribus beduinas viven en el desierto.


cada cual es rey en su casa

wolnoć Tomku w swoim domku; każdy jest królem we własnym domu


portaplumas

Hay que colocar una plumilla en el portaplumas.


retazo

resztka, końcówka, ostatek (materiału, tkaniny)

Puedes hacerte una colcha de retazos de telas para tu cama.

Możesz zrobić sobie kapę na łóżko z resztek materiałów.

urywek, fragment (rozumowania, dyskursu)


retazo

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od retazar


Karacháyevo-Cherkesia

(1.1) ros. Карачаево-Черкесия


República de Karacháyevo-Cherkesia

(1.1) hiszp. república + de + Karacháyevo-Cherkesia


temblor

wstrząs tektoniczny, trzęsienie ziemi o niskiej sile


oso de agua

(1.1) hiszp. oso + de + agua „wodny niedźwiedź”


elasmoterio

(1.1) łac. Elasmotherium „bestia z równin”


República de Jakasia

(1.1) hiszp. república + de + Jakasia ← ros. Хакасия


nombre propio

Los nombres propios deben escribirse con mayúscula inicial.

Nazwy własne należy pisać wielką literą.


nombre común

imię pospolite, rzeczownik pospolity, apelatyw


vicealmirante

OF-7 - kod NATO


desindustrialización

hiszp. des- + industrialización czy hiszp. desindustrializar + ción


Benicio

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Imiona


alférez

arab. Hiszp. alfáris < arab. الفارس (al-fāris) → jeździec


pucha

(Dominikana i Kuba) bukiecik kwiatów (głównie noszony przez pannę młodą w dzień ślubu)


pucha

(wyraża niezadowolenie, zdziwienie) ja cię kręcę! kurczę!, kurczę blade!, kurczę pieczone!

(Argentyna, Boliwia, Chile, Ekwador, Honduras, Kolumbia, Kostaryka, Paragwaj, Peru, Urugwaj i Wenezuela) (wyraża niezadowolenie) ja cię kręcę! kurczę!, kurczę blade!, kurczę pieczone!

(Argentyna, Boliwia i Peru) (wyraża podziw) ja cię kręcę! kurczę!, kurczę blade!, kurczę pieczone!


erran

3. os. lm (ellos/as, ustedes) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od errar


República de Komi

(1.1) hiszp. república + de + Komi ← ros. Коми


a consecuencia de

El ciclista sufrió lesiones graves a consecuencia de la caída durante la carrera.

Kolarz doznał poważnych obrażeń na skutek upadku podczas wyścigu.


dionisíaco

p.łac. Dionysiăcus < gr. Διονυσιακός (Dionysiakós)


mantilla

estar en mantillas/haber salido en mantillas


alta traición

En algunos países, la alta traición es castigada con pena capital.

W niektórych państwach zdrada stanu jest sankcjonowana karą śmierci.


tiro al plato

strzelnica/miejsce, gdzie uprawia się strzelanie do rzutków


transgresor

przestępca, gwałciciel prawa, winny przekroczenia


sabrosamente

Nadie sabe guisar tan sabrosamente como la juventud y la pobreza.

Nikt nie umie gotować tak smacznie jak młodość i bieda.


saeta

saeta: rodzaj krótkiej pieśni religijnej w stylu flamenco


transformismo

przechodzenie z jednego ugrupowania politycznego do drugiego


hipogrifo

gr. ἵππος (híppos) → koń + p.łac. gryphus → gryf


República del Congo

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1321 (spa)-Rodelar-República del Congo.wav


cinta aislante

taśma elektroizolacyjna, taśma izolacyjna


elogia

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od elogiar

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od elogiar


trans-

trans- + oceánico > transoceánico


rino-

zobacz słowa zaczynające się od „rino-”


prima facie

wyrażenie łacińskie, które należy wyróżnić w piśmie kursywą

Es un hombre honrado, aunque prima facie parezca un traficante de drogas.

To uczciwy człowiek, chociaż na pierwszy rzut oka wygląda na handlarza narkotyków.


heresiarca

p.łac. haeresiarcha < gr. αἱρεσιάρχης (hairesiárchēs)


Esuatini

od 09.10.2018 - nazwa oficjalna państwa dawniej zwanego Suazilandia


acaballar

nie mylić z: acabalar

(o koniu lub ośle) pokrywać, kryć, zapładniać


cardenal norteño

Cardinalis cardinalis Linnaeus, kardynał szkarłatny


Nabucodonosor

łac. Nabuchodonosor < gr. Ναβουχοδονόσωρ < hebr. נבוכדנאצר < akad. 𒀝𒆪𒁺𒌨𒊑𒋀 (Nabu-kudurri-usur)


copernicano

Esta decisión de los líderes mundiales supone un cambio copernicano en la política medioambiental.

Ta decyzja przywódców światowych pociąga za sobą radykalną zmianę w polityce środowiskowej.


biquini

alternatywna pisownia: bikini

por. bañador • traje de baño → strój kąpielowy

zobacz też: Hiszpański - Ubrania


biquini

alternatywna pisownia: bikini

zobacz też: Hiszpański - Ubrania


custodio

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od custodiar


industricidio

Neologizm nie figurujący jeszcze w oficjalnych słownikach, ale akceptowany w użyciu: https://mailchi.mp/d0438c52d2d2/industricidio-destruccin-de-una-industria-o-de-un-conjunto-de-industrias?e=fbe803fa1c; polski neologizm miałby brzmienie *przemysłobójstwo.

zabijanie przemysłu, likwidacja przemysłu

Los partidos de la oposición han denunciado el rápido industricidio provocado por la política del actual gobierno.

Partie opozycji potępiły szybkie zabijanie przemysłu/likwidację przemysłu spowodowane/spowodowaną polityką obecnego rządu.


geoglifo

gr. γεω- + γλυφή


vitíligo

Médicos cubanos logran cura para el vitíligo.

Lekarze kubańscy wynaleźli lekarstwo na bielactwo nabyte.


-s

zobacz słowa kończące się na „-s”

przyrostek fleksyjny tworzący liczbę mnogą rzeczowników i przymiotników zakończonych samogłoską

hijo + -s > hijos

río + -s > ríos


elecciones

En las últimas elecciones voté a un partido de izquierda.

W ostatnich wyborach głosowałem/am na partię lewicową.


anticristo

p.łac. Antichristus < gr. Ἀντίχριστος (Antíchristos)


aburguesarse

Nos hemos aburguesado por culpa de nuestra afición exagerada a la comodidad.

Zmieszczanieliśmy z winy naszego nadmiernego zamiłowania do wygodnictwa.


comarca

obwód, okręg (jednostka podziału terytorialnego)

Este es el único hospital de la comarca que dispone de un servicio de tomografía computarizada.

To jest jedyny szpital w okręgu, który dysponuje pracownią tomografii komputerowej.


tomografía

gr. τόμος (tómos) → cięcie, sekcja + hiszp. -grafía


grasiento

Los platos de este restaurante son demasiado grasientos.

Tienes el pelo muy grasiento; deberías cambiar de champú.

Masz bardzo zatłuszczone włosy; powineneś/powinnaś zmienić szampon.


lúteo

(1.1) łac. luteus < łac. lutum → żółty kolor


zaíno

(1.1) arab. Hiszp. zahím → niestrawny, antypatyczny < arab. zahim → tłusty

(1.2-3) arab. Hiszp. *sáḥim < arab. sāḥim → czarny


em-

w-, we-, roz-, za-: tworzy wieloznaczne słowa pochodne

embrutecido

rozbestwiony • empadronar → zarejestrować, zameldować

w-, we-, na-: tworzy słowa pochodne o znaczeniu wewnątrz, na, razem

embarcar < em- + barco + -ar


en-

enamorado

zakochany/rozkochany • enardecer → zagrzewać, rozpalać

enjaular < en- + jaula + -ar

wsadzać do klatki • enaceitar < en- + aceite + -ar → naoliwić, nasmarować


enfangar

używany przeważnie jako czasownik zwrotny: enfangarse


caldeo

(1.1) derywacja od czasownika caldear
(1.2-5) (2.1) zob. Caldea


caldeo

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od caldear


santiamén

od łacińskich słów kończących większość modlitw kościelnych: [Spiritus] Sancti, Amen → … i Ducha Świętego. Amen.

używany prawie wyłącznie w wyrażeniu en un santiamén

okamgnienie, mgnienie, momencik, chwilka


de afición

Soy jardinero de afición.


falangismo

ruch falangistowski (faszyzm hiszpański)


madridista

związany z klubem Real Madryt, Realu Madryt

La afición madridista está muy contenta con los resultados de su equipo de fútbol.

Kibice Realu Madryt są bardzo zadowoleni z wyników swojej drużyny piłki nożnej.


madridista

En mi familia todos somos madridistas.

W mojej rodzinie wszyscy jesteśmy kibicami Realu Madryt.


troica

war. troika


-miento

tworzy rzeczowniki odczasownikowe wyrażające czynność lub rezultat: -anie, -enie

levantar + -amiento > levantamiento

podnosić + -enie > podnoszenie • renacer + -imiento > renacimiento → odradzać się + -enie > odrodzenie


factible

Un proyecto de esta envergadura no es factible en tan poco tiempo.

Projekt na taką skalę nie jest wykonalny w tak krótkim czasie.


americanizar

Muchos latinoamericanos que viven en Estados Unidos han americanizado sus costumbres.

Wielu Latynosów mieszkających w Stanach Zjednoczonych zamerykanizowało swoje obyczaje.


pediatría

gr. παῖς > D. παιδός (paidós) → dziecko + hiszp. -iatría


escupidera

(Andaluzja, Argentyna, Boliwia, Chile, Portoryko i Urugwaj) nocnik, urynał


eminencia

osobistość, znakomitość, wybitna osoba, autorytet

wzniesienie, wzgórze, wzgórek, wyniosłość


corza

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Ssaki


corzo

hiszp. acorzar → skracać, zostawić bez ogona < łac. curtus

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Ssaki


libreta

(1.1-4) hiszp. libro + -eta
(1.5) hiszp. libra + -eta

Anota todos los gastos de viaje en esta libreta.

Zapisz wszystkie koszty podróży w notesie.


logorrea

n.łac. logorrhoea < gr. λόγος (lógos) → słowo, mowa + gr. -ρροια (-rroia) → tok, bieg


grabe

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od grabar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od grabar

3. os. lp (usted) trybu rozkazującego (imperativo) od grabar


Roldán

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Imiona


golpe de Estado

El general Pinochet instigó el golpe de Estado en Chile con la ayuda de una potencia extranjera.

Generał Pinochet uknuł zamach stanu w Chile przy pomocy obcego mocarstwa.


salirse con la suya

zob. Indeks:Hiszpański - Związki frazeologiczne

Es un muchacho muy inteligente, y finalmente se saldrá con la suya.

To bardzo inteligentny chłopak i w końcu postawi na swoim.


morfológicamente

morfologicznie, pod względem morfologicznym

Resulta muy difícil caracterizar estos organismos morfológicamente

Bardzo trudno jest scharakteryzować te organizmy pod względem morfologicznym.


putón

¡Menudo putón te has buscado para ir de vacaciones con ella!

Ale kurwiszcze znalazłeś sobie, żeby jechać z nią na wakacje!


habiloso

(Chile, Ekwador i Peru) sprytny, zdolny, zręczny

Es un muchacho habiloso, y finalmente se saldrá con la suya.

To sprytny chłopak i w końcu postawi na swoim.


mormón

Su padre es obispo de la Iglesia mormona.

Jego/Jej ojciec jest biskupem Kościoła mormońskiego.


termia

gr. θέρμη (thérmē) → ciepło + hiszp. -ia

Una termia equivale a un millón de calorías.

Jedna termia jest równa milionowi kalorii.


zaga

arab. Hiszp. sáqa < arab. sāqah → ariergarda

Los tres emigrantes viajaban en la zaga del remolque.

Ci trzej emigranci jechali w tylnej części przyczepy.


hoy en día

Hoy en día los jóvenes no se fían de los políticos.

W dzisiejszych czasach młodzi ludzie nie ufają politykom.


minúscula

En español, los gentilicios deben escribirse con minúscula inicial.

W hiszpańskim należy pisać małą literą przymiotniki i rzeczowniki określające miejsce pochodzenia osób.


cate

z żargonu cygańskiego: caté → laska < sanskr. kāšṭha → drewno

Cuando mi padre vio los cinco cates en el boletín de notas, se puso que echaba humo.

Kiedy mój ojciec zobaczył pięć bań na świadectwie, dostał białej gorączki.


poner en entredicho

por. estar en entredicho • quedar en entredicho

postawić pod znakiem zapytania, stawiać pod znakiem zapytania, kwestionować

El fiscal ha puesto en entredicho la credibilidad del testigo.

Prokurator postawił pod znakiem zapytania wiarygodność świadka.


estar en entredicho

por. poner en entredicho

znajdować się pod znakiem zapytania, być się pod znakiem zapytania

La honradez y la decencia de muchos políticos están en entredicho.

Uczciwość i przyzwoitość wielu polityków znajdują się pod znakiem zapytania.


en el fondo

w gruncie rzeczy, w istocie rzeczy, w rzeczywistości

Como profesor es muy exigente y estricto, pero en el fondo es una bonísima persona.

Jako profesor jest bardzo wymagający i surowy, ale w istocie rzeczy (jest) to wspaniały człowiek.


desinterés

brak zainteresowania, obojętność, bierność

Hoy en día el desinterés por la política caracteriza a muchos jóvenes.

W dzisiejszych czasach brak zainteresowania polityką cechuje wielu młodych ludzi.

Cuando uno obra con absoluto desinterés, —como lo hace el señor Owsiak— aparece inmediatamente una cohorte de malpensados que lo acusan de todo tipo de barbaridades.

Kiedy człowiek postępuje z absolutną bezinteresownością — jak to robi pan Owsiak — pojawiają się natychmiast zastępy podejrzliwych, którzy oskarżają go o wszelkiego rodzaju potworności.


quedar en entredicho

por. estar en entredicho • poner en entredicho

stać pod znakiem zapytania, stanąć pod znakiem zapytania

Tras el rechazo del proyecto de presupuesto municipal han quedado en entredicho los planes de construcción del nuevo estadio.

Po odrzuceniu projektu budżetu gminy stanęły pod znakiem zapytania plany plany budowy nowego stadionu.


partidario

La ausencia de estructuras partidarias fuertes lleva a la desorganización.

Brak silnych struktur partyjnych prowadzi do dezorganizacji.

Tras escuchar los discursos de los dos líderes, los asistentes se dividieron en dos distintos grupos partidarios.

Po wysłuchaniu przemówień obu liderów obecni podzielili się na dwie różne grupy zwolennicze.


partidario

No soy partidario de la pena capital.


pequeñoburgués

Solemos criticar las costumbres pequeñoburguesas, pero en el fondo no somos capaces de desprendernos de ellas.

Zwykliśmy krytykować drobnomieszczańskie nawyki, ale w gruncie rzeczy nie jesteśmy zdolni pozbyć się ich.


ergómetro

gr. ἔργον (érgon) → praca + hiszp. -metro


macilento

Un mendigo macilento pedía limosna a la puerta de la iglesia.

Wychudły żebrak prosił o jałmużnę u drzwi kościoła.


isómero

franc. isomère < gr. ἰσομερής (isomerḗs) → o równych częściach


isobárico

hiszp. iso- + gr. βάρος (báros) → ciężar + hiszp. ‒́ico


rugbista

(Argentyna, Chile, Urugwaj i Wenezuela) rugbista


rugbista

(Argentyna, Chile, Urugwaj i Wenezuela) rugbistka


bienaventurado

Bienaventurados los pobres en espíritu, porque de ellos es el reino de los cielos (Mt 5:3).

Błogosławieni ubodzy w duchu, albowiem do nich należy królestwo niebieskie (Mt 5,3).


quedar

Nuestro equipo quedó eliminado.

De mi sueldo, solo me quedan cinco euros.

Z mojej pensji zostało mi tylko pięć euro.

Hemos quedado

umawiać się, postanawiać coś wspólnie, ustalać, zdecydować

Hemos quedado

Ustaliliśmy, że spotkamy się w przyszłym tygodniu.


minifalda

Si sales a la calle con esa minifalda, vas a causar alteración del orden público.

Jeżeli wyjdziesz na ulicę w tej minispódniczce, spowodujesz zakłócenie porządku publicznego.


otología

gr. οὖς > D. ὠτός (oûs), (ōtós) → ucho + hiszp. -logía


incubare

1. os. lp (yo) czasu przyszłego prostego (futuro simple) trybu łączącego (subjuntivo) od incubar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu przyszłego prostego (futuro simple) trybu łączącego (subjuntivo) od incubar


cretona

franc. cretonne < Creton - nazwa miejscowości w Normandii, gdzie wytwarzano tę tkaninę


hegeliano

od nazwiska niemieckiego filozofa Georga Hegla


ocelote

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Ssaki


aligero

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od aligerar


antropófago

łac. anthropophăgus < gr. ἀνθρωποφάγος (anthrōpophágos)


ecuatorial

od daw. wersji *ecuator > ecuador + hiszp. -al


dinamómetro

gr. δύναμις (dýnamis) → siła + hiszp. -metro


mítico

Pelé fue un futbolista mítico del siglo pasado.


sestercio

¿Cuántos sestercios has pagado por este esclavo?

Ile sesterców zapłaciłeś za tego niewolnika?


hijastro

Su hijastro le ayudaba en las labores del campo más que sus propios hijos.

Jego pasierb pomagał mu w pracach polowych więcej niż jego własne dzieci.


Cenozoico

gr. καινός (kainós) → nuevo + hiszp. zoo- + -ico


ritmo circadiano

rytm dobowy, rytm okołodobowy, cykl dobowy


blanca

srebrna moneta kastylijska bita od XIV do XVII w.


chicle

(Dominikana, Kolumbia i Kuba) natręt, upierdliwiec


subsecuentemente

w następstwie, później, skutkiem tego, zatem


noroccidental

La sequía ha afectado principalmente la región noroccidental del país.

Susza nawiedziła głównie północno-zachodni region kraju.


Juana

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Imiona


signos de puntuación

znaki interpunkcyjne, znaki przestankowe


abduce

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od abducir

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od abducir


baúl

(Argentyna, Dominikana, Gwatemala, Honduras, Kolumbia i Kuba) kufer, bagażnik samochodu


Cordero de Dios

¡Cordero de Dios, que quitas los pecados del mundo, ten piedad de nosotros!

Baranku Boży, który gładzisz grzechy świata, zmiłuj się nad nami.


rinda

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od rendir

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od rendir

3. os. lp (usted) trybu rozkazującego (imperativo) od rendir


corona de espinas

korona cierniowa (wieniec z cierni włożony Chrystusowi)


convertir en cenizas

zob. Indeks:Hiszpański – Związki frazeologiczne


hepático

łac. hepatĭcus < gr. ἡπατικός (hēpatikós)


erradicación

wykorzenienie, zwalczanie, eksterminacja, wyeliminowanie

La erradicación del hambre en el mundo se complica debido al cambio climático.

Wyeliminowanie głodu na świecie komplikuje się z powodu zmian klimatu.


duplicado

imiesłów bierny (participio) od duplicar


unidad de cuidados intensivos

Debido a la pandemia, algunas unidades de cuidados intensivos de los hospitales españoles están colapsadas.

Z powodu pandemii niektóre oddziały intensywnej terapii w hiszpańskich szpitalach są przepełnione.


UCI

unidad de cuidados intensivos → oddział intensywnej terapii, OIT, OIOM

Debido a la pandemia, las UCI de algunos hospitales españoles están colapsadas.

Z powodu pandemii OIOM-y niektórych hiszpańskich szpitali są przepełnione.


intensivista

intensywista, lekarz specjalista w zakresie intensywnej terapii

Los intensivistas están a cargo de las unidades de cuidados intensivos.

Intensywiści mają w swojej pieczy oddziały intensywnej terapii.


intensivista

intensywistka, lekarka specjalistka w zakresie intensywnej terapii


migraña

p.łac. hemicranĭa < gr. ἡμικρανία (hēmikranía)


osteología

gr. ὀστεολογία (osteología) < gr. ὀστέον (ostéon) → kość + gr. -λογία (-logía) → -logia


estar en su elemento

Veo que desde que has empezado a trabajar como entrenador personal estás en tu elementos.

Widzę, że od kiedy zacząłeś/zaczęłaś pracować jako trener osobisty, jesteś w swoim żywiole.


enfermedad de Lyme

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Choroby i dolegliwości


plasmaféresis

gr. πλάσμα + ἀφαίρεσις (plasma) + (aphaíresis)


aféresis

p.łac. aphaerĕsis < gr. ἀφαίρεσις (aphaíresis)


agua bendita

Su madre vendía botellines de agua bendita en la puerta de la catedral.

Jego matka sprzedawała w drzwiach katedry buteleczki z wodą święconą.


botellín

Su madre vendía botellines de agua mineral en la entrada al campo de fútbol.

Jego matka sprzedawała buteleczki z wodą mineralną przy wejściu na stadion.


descaro

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od descararse – me descaro


EPI

equipo de protección individual → środki ochrony indywidualnej


p. m.

por. P. M.


estar como una cuba

He visto esta mañana a tu marido cuando volvía a casa: estaba como una cuba.

Dzisiaj rano widziałem/am twego męża, jak wracał do domu: był pijany jak bela.


chinocentrismo

war. tolerowany: sinocentrismo

El presidente Trump acusa a la OMS de chinocentrismo.

Prezydent Trump zarzuca ŚOZ chinocentryzm.


PRI

Partido Revolucionario Institucional → Partia Rewolucyjno-Instytucjonalna (Meksyk)


caldo de cultivo

pożywka, podłoże, przyczyna, podstawa, grunt

La injusticia y la corrupción de la clase política son caldo de cultivo perfecto para el aumento de la conflictividad social.

Niesprawiedliwość i korupcja w sferach politycznych są doskonałym gruntem do wzrostu konfliktowości społecznej.


llanto y rechinar de dientes

Así será al final de los tiempos. Saldrán los ángeles y separarán a los malos de los justos y los arrojarán al horno de fuego. Allí habrá llanto y rechinar de dientes.

Tak będzie przy końcu świata: wyjdą aniołowie, wyłączą złych spośród sprawiedliwych i wrzucą ich w piec rozpalony: tam będzie płacz i zgrzytanie zębów. (Mt 13,49-50

płacz i zgrzytanie zębów, sytuacja podbramkowa, sądny dzień

Cuando suban los tipos de interés, van a caer muchas empresas en muy poco tiempo: va a haber un período de llanto y rechinar de dientes.

Kiedy pójdą w górę stawki procentowe, upadnie wiele firm w bardzo krótkim czasie: nastanie okres płaczu i zgrzytania zębów.


concluyente

kończący, zamykający, rozstrzygający, ostateczny

El Gobierno no ha tomado ninguna decisión concluyente respecto de las elecciones.

Rząd nie podjął żadnej ostatecznej decyzji odnośnie wyborów.


desasosiego

niepokój, zaniepokojenie, lęk, wzburzenie

Esta sentencia me ha causado un gran desasosiego y tristeza.

Ten wyrok trybunału wywołał we mnie wielkie wzburzenie i smutek.


desasosiego

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od desasosegarse – me desasosiego


unidad monetaria

jednostka monetarna, jednostka pieniężna


perfidia

La perfidia del gobierno parece no tener fin.

Perfidia rządu wydaje się nie mieć granic.


pagar con la misma moneda

zob. Indeks:Hiszpański – Związki frazeologiczne

odpłacać taką samą monetą, odpłacić pięknym za nadobne

Su mujer le puso los cuernos, y él le pagó con la misma moneda.

Jego żona przyprawiła mu rogi, a on odpłacił jej tą samą monetą.


secuela

Las secuelas del parón provocado por la pandemia no tardarán en aparecer y repercutirán negativamente en la economía del país.

Skutki przestoju spowodowanego przez epidemię wkrótce się ukażą, negatywnie oddziałując na gospodarkę kraju.

La enfermedad le dejó secuelas que tardó años en curar completamente.

Choroba pozostawiła mu powikłania, które latami nie mógł całkowicie wyleczyć.

sequel, kontynuacja, dalszy ciąg (dzieła, utworu)

Nos fuimos al cine a ver la esperada secuela de aquella película.

Wybraliśmy się do kina, obejrzeć (długo) oczekiwany sequel tamtego filmu.

Noe siempre ocurre que la secuela de una obra supera al original.

Nie zawsze się zdarza, że kontynuacja dzieła przewyższa oryginał.


navideño

iluminación navideña, alumbrado navideño

Los alumnos deben recuperar sus hábitos de trabajo tras el parón navideño.

Uczniowie powinni odzyskać nawyk do pracy po przerwie bożonarodzeniowej.

Las costumbres navideñas varían de un país a otro.

Obyczaje bożonarodzeniowe zmieniają się z kraju na kraj.


exogamia

egzogamia, krzyżowanie osobników różnych ras


mapa sinóptico

Un mapa sinóptico representa gráficamente los datos meteorológicos, analizados o previstos para un momento dado, para describir las condiciones atmosféricas a escala sinóptica.

Mapa synoptyczna przedstawia dane meteorologiczne, przeanalizowane lub przewidywane na określony moment, aby opisać warunki atmosferyczne na skalę poglądową.


póster

Pega estos dos pósteres en las ventanas que dan a la calle.

Przyklej te dwa postery na oknach, które wychodzą na ulicę.


poner a prueba

zobacz też: Indeks: Hiszpański - Związki frazeologiczne

La pandemia puso a prueba la resiliencia de nuestro sistema económico.

Pandemia wystawiła na próbę rezyliencję naszego systemu ekonomicznego.


basilosaurio

łac. Basilosaurus od gr. βασιλεύς + σαῦρος → król + jaszczur


carnotauro

(1.1) łac. Carnotaurus ← łac. carnis „mięso” + łac. taurus „byk”


dilofosaurio

łac. Dilophosaurus < gr. δύο + λόφος + σαῦρος → dwa + grzebień + jaszczur


resiliencia

ang. resilience < łac. resiliens < łac. resilīre

rezyliencja (materiałów, mechanizmów, systemów), elastyczność, udarność, sprężystość odskoku


alubia

arab. Hiszp. allúbya < arab. lúbiyā' < pers. lubeyā

Para cenar hemos comido unas alubias blancas que guisó mi madre.

Na kolację zjedliśmy białą fasolę, którą przyrządziła moja matka.


talanquera

schronienie, bezpieczne miejsce, osłona, ochrona

(Dominikana, Gwatemala, Kolumbia, Kuba, Meksyk i Wenezuela) brama (w ogrodzeniu)


pasar a la historia

przejść do historii, przejść do potomności

La lucha contra la pandemia pasará a la historia de nuestro siglo.

Walka z pandemią przejdzie do historii naszego stulecia.

należeć do historii, należeć już do historii

Estos métodos de investigación hace mucho tiempo que pasaron a la historia.

Takie metody badawcze już dawno należą do historii.


dédalo

Aquella ciudad medieval era un dédalo de calles estrechas donde no era nada fácil orientarse.

Tamto średniowieczne miasto było labiryntem wąskich ulic, w którym nie było wcale łatwo orientować się.


cinturón de seguridad

Durante el despegue y el aterrizaje del avión los cinturones de seguridad deben estar abrochados.

Podczas startu i lądowania samolotu pasy bezpieczeństwa powinny być zapięte.


dequeísmo

w języku hiszpańskim: błędne użycie przyimka de przed spójnikiem que wprowadzającym zdanie podrzędne w funkcji dopełnienia bliższego

Le dije que era demasiado tarde.

Powiedziałem/am mu/jej, że jest zbyt późno.


webinario

zaleca się unikać angielskiej wersji tego hasła webinar, tolerowanej w piśmie, choć zawsze wyróżnionej kursywą.


bocado

Toma un vaso de leche y un bocado antes de salir de paseo.

Wypij szklankę mleka i zjedz małe co nieco przed wyjściem na spacer.

ugryzienie, rana spowodowana przez ukąszenie

kawałek (czegoś odgryziony, odtłuczony, oderwany, odcięty), odłam


y una mierda

—¿Vas a votar a Adrián? —¡Y una mierda!

Będziesz głosował/a na Adriana? — A gówno!


importar un pepino

nic a nic nie obchodzić, guzik kogoś obchodzić, obchodzić tyle, co zeszłoroczny śnieg

Me importa un pepino que hablen mal de mí.

Guzik mnie obchodzi, że ludzie źle o mnie mówią.


traductor jurado

El traductor jurado debe certificar las traducciones que realiza mediante su firma y sello.

Tłumacz przysięgły powinien zaświadczać tłumaczenia, które wykonuje, swoim podpisem i pieczęcią.


videollamada

wideokonferencja, rozmowa prowadzona za pomocą wideotelefonu


el ombligo del mundo

El presidente de esta superpotencia se cree el ombligo del mundo, y no es más que un vulgar engreído.

Prezydent tego supermocarstwa uważa się za pępek świata, a jest tylko wulgarnym pyszałkiem.


a falta de pan, buenas son tortas

en mal tiempo, cualquier agujero es puerto

na bezrybiu i rak ryba; gdy brakuje chleba, dobre są i placki


a falta de

A falta de trabajadores nacionales, tuvimos que contratar a inmigrantes sin papeles.

Z braku pracowników krajowych musieliśmy zatrudnić nieudokumentowanych imigrantów.


tricerátops

łac. Triceratops < gr. τρί + κέρας + ὤψ → trzy + róg + twarz


ralentizar

spowalniać, przyhamowywać, wstrzymywać, redukować

La apertura del paracaídas ralentizó la velocidad de la caída.

Otwarcie spadochronu zredukowało prędkość spadania.


estegosaurio

łac. Stegosaurus < gr. στέγος + σαῦρος → dach + jaszczur


eco-

(1.1) gr. οἰκο- (oiko-)
(1.2) łac. echo < gr. ἠχώ (ēchṓ)

eco- + sistema > ecosistema

eco- + -grafía > ecografía


ordeño

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od ordeñar


asedio

El asedio de Troya duró diez años.

czepianie się, molestowanie, dokuczanie, dręczenie, napastowanie

La actriz estaba muy enfadada por el continuo asedio de los fotoperiodistas cada vez que salía de casa.

Aktorka była bardzo rozeźlona ciągłym molestowaniem przez fotoreporterów za każdym razem, kiedy wychodziła z domu.


asedio

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od asediar


derrochador

Su marido era tan derrochador que llevó a la ruina la empresa familiar.

Jej mąż był tak rozrzutny, że doprowadził do ruiny przedsiębiorstwo rodzinne.


parecerse como dos gotas de agua

Padre e hijo se parecían como dos gotas de agua, en las facciones.

Z rysów twarzy, ojciec i syn byli podobni jak dwie krople wody.


diván

arab. ديوان (dīwān) < pers. ديوان (divân) → archiwum


insumisión

nieposłuszeństwo, buntowniczość, krnąbrnąć, uchylanie się (od obowiązku)

uchylanie się od zasadniczej służby wojskowej, dezercja


regula

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od regular

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od regular


de grado o por fuerza

zobacz też: Indeks: Hiszpański - Związki frazeologiczne


afeitado

En esta barbería, el afeitado es gratuito para los jubilados.

W tym zakładzie fryzjerskim golenie jest bezpłatne dla emerytów.


sumisión

ujarzmienie, podbój, zapanowanie, podporządkowanie sobie

uległość, potulność, poddanie się, poddańczość

La sumisión de los países de la Unión Europea a las directivas emanadas de la Casa Blanca es inocultable.

Uległość państw Unii Europejskiej wobec dyrektyw wywodzących się z Białego Domu jest nie do ukrycia.


ante todo

¡La seguridad ante todo! No olvides abrocharte el cinturón de seguridad.

Bezpieczeństwo przed wszystkim! Nie zapomnij zapiąć pasa bezpieczeństwa.


engobe

El engobe se puede aplicar con pincel o por aspersión.

Angobę można nakładać pędzlem lub pzez zraszanie.


riego por infiltración

zobacz też: riego a manta • riego por goteo • riego por aspersión


riego por goteo

zobacz też: riego a manta • riego por infiltración • riego por aspersión


riego por aspersión

zobacz też: riego a manta • riego por goteo • riego por infiltración


transeúnte

łac. transiens, transeuntis < ims. czynny od łac. transīre


riego a manta

zobacz też: riego por infiltración • riego por goteo • riego por aspersión


mensurable

Existen capacidades mentales específicas que no son mensurables.

Istnieją specyficzne zdolności umysłowe, które nie są mierzalne.


antipirético

n.łac. antipyreticum < gr. ἀντι- + πυρετικός (anti-) + (pyretikós)


por oídas

Conozco la creación de este pintor solamente por oídas; jamás he visto algún cuadro suyo.

Znam twórczość tego malarza tylko ze słyszenia; nie widziałem/am żadnego jego obrazu.


de oídas

Conozco la creación de este pintor solamente de oídas; jamás he visto algún cuadro suyo.


antirraquítico

gr. αντι- + ῥάχις (anti-) + (rachis) + hiszp. -ico


antirraquítico

El aceite de hígado de bacalao es un excelente antirraquítico.

Tran jest doskonałym środkiem przeciwkrzywiczym.


hincharse

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1321 (spa)-Anonymât (Kvardek du)-hincharse.wav

Me he torcido el tobillo y se ha hinchado mucho.

Skręciłem/am sobie nogę w kostce i bardzo mi spuchła.

napychać się, naładować się, przebierać miarę, przesadzać, nażłopać się

Durante mi viaje por Escocia, me hinché a beber el mejor güisqui escocés.

Podczas mojej podróży po Szkocji nażłopałem/am się najlepszej szkockiej whisky.


oída

forma żeńska imiesłowu biernego (participio) od oír


invidente

La señalización acústica ayuda a los invidentes a moverse por la ciudad.

Sygnalizacja akustyczna pomaga niewidomym poruszać się po mieście.


frijol

zob. frejol - zmiana samogłoski nieakcentowanej e>i

forma równoważna: fríjol

(Ameryka) Phaseolus vulgaris fasola (roślina)

lm (Meksyk) pokarm, chleb, codzienne jedzenie


piridina

La piridina es soluble en el agua.


frejol

łac. faseŏlus < gr. φάσηλος (phásēlos) > ulega zmianom pod wpływem języka Mozarabów: *brísol lub *gríjol → groszek

forma równoważna: fréjol


invicto

Nuestro equipo de fútbol se ha proclamado campeón invicto de esta temporada.

Nasza drużyna piłki nożnej została ogłoszona niezwyciężonym mistrzem tego sezonu.


corteza prefrontal

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Części ciała


venablo

łac. venabŭlum, utworzone od łac. venāri → polować


cadena perpetua

El asesino del policía ha sido condenado a cadena perpetua.

Zabójca policjanta został skazany na dożywotnie więzienie.


componerse

Nuestro piso se compone de tres dormitorios, una cocina y dos cuartos de baño.

Nasze mieszkanie składa się z trzech sypialni, kuchni i dwóch łazienek.

Mi abuelo se ha compuesto como un conserje el día del Corpus

Mój dziadek wystroił się jak stróż w Boże Ciało.


engrase

El engrase del motor de dos tiempos se realiza mezclando una pequeña cantidad de aceite con la gasolina.

Smarowanie silnika dwusuwowego realizuje się mieszając małą ilość oleju z benzyną.


engrase

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od engrasar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od engrasar

3. os. lp (usted) trybu rozkazującego (imperativo) od engrasar


póstumamente

El último libro de este escritor fue editado póstumamente.

Ostatnia książka tego pisarza została wydana pośmiertnie.


desplazamiento

La acción de la guerrilla ha causado el desplazamiento de gran parte de la población civil desde el campo a las ciudades.

Działania partyzantki spowodowały przemieszczenie dużej części ludności cywilnej ze wsi do miast.


manzanilla

Chamaemelum nobile rumian rzymski, rumianek

Voy a prepararme una taza de manzanilla.

Przygotuję sobie filiżankę (naparu z) rumianku.

rodzaj białego wina z okolic Sanlúcar de Barrameda


distinción

odróżnienie, rozróżnienie, odróżnianie się, różnica

Todos los seres humanos son iguales, sin distinción de raza, sexo o religión.

Wszystkie istoty ludzkie są równe bez różnicy rasy, płci czy religii.

Mi hijo recibió la distinción al mejor alumno de su instituto.

Mój syn otrzymał odznakę najlepszego ucznia swego liceum.

dystynkcja, wytworność, elegancja, klasa

Hasta llegué a encontrar cierta distinción en su grotesca fealdad.

Udało mi się nawet wychwytać pewną dystynkcję w jego groteskowej brzydocie.

Carlos Dámaso Martínez, El amor cambia, Alción Editora 2001

poważanie, szacunek, respekt, rewerencja

A pesar de la diferencia de edad, nuestro profesor nos trataba siempre con distinción.

Mimo różnicy wieku nasz profesor traktował nas zawsze z poważaniem.


isquemia

n.łac. ischaemia < gr. ἴσχειν + αἷμα → zatrzymywać + krew


inmediaciones

Una multitud de aficionados estaba esperando a su equipo en las inmediaciones del estadio.

Masa kibiców oczekiwała na swoją drużynę w okolicy stadionu.


murciélago de Cabrera

Pipistrellus pygmaeus Leach, karlik drobny


posverdad

hiszp. pos- + verdad < tłumaczenie z ang. post-truth


espaldista

Nustros dos espaldistas se han clasificado para los cuartos de final del campeonato de Europa.

Nasi grzbieciści zakwalifikowali się do ćwierćfinału mistrzostw Europy.


enlazar

Este canal enlaza los dos ríos.


enlazar

(o środkach komunikacji/transportu) mieć połączenie/łączność

Esta línea de metro enlaza con la línea de autobús que va a tu barrio.

Ta linia metro ma połączenie z linią autobusu, która jeździ do twojej dzielnicy.


demandante

El juez determinó que la parcela pertenecía al demandante.

Sędzia rozstrzygnął, że działka należy do powoda.


acoso

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od acosar


sondeo

Los últimos sondeos no apuntan a una victoria del candidato oficial.

Ostatnie sondaże nie wskazują na zwycięstwo oficjalnego kandydata.


sondeo

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od sondear


escurreplatos

No seques esos vasos: ponlos en el escurreplatos.

Nie wycieraj tych szklanek: postaw je na ociekaczu.


a la diabla

zobacz też: Indeks: Hiszpański - Związki frazeologiczne


cóndor de California

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Ptaki

Gymnogyps californianus Shaw, kondor kalifornijski


cóndor californiano

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Ptaki


zopilote rey

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Ptaki

Sarcoramphus papa Linnaeus, kondor królewski


cóndor andino

Vultur gryphus Linnaeus, kondor olbrzymi, kondor wielki


bragueta

który miał kolejno siedmiu synów z legalnego małżeństwa i stąd nabywał prawo do szlachectwa


puerta giratoria

przeważnie w lm


dormir como un leño

spać jak kłoda, spać jak kamień; spać jak polano


legislable

taki, który może lub powinien być uregulowany prawnie


ganso egipcio

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Ptaki

Alopochen aegyptiaca Linnaeus, kazarka egipska, gęsiówka egipska


ganso del Nilo

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Ptaki


ensartad

2. os. lm (vosotros/as) trybu rozkazującego (imperativo) od ensartar


pingüino de Humboldt

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1321 (spa)-Millars-pingüino de Humboldt.wav

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Ptaki

Spheniscus humboldti Meyen, pingwin peruwiański, pingwin Humboldta


Melanio

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Imiona


saturo

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od saturar


elasmosaurio

łac. Elasmosaurus < gr. ἔλασμα + σαῦρος → płyta z metalu + jaszczur


Sofronio

łac. Sophronius < gr. Σωφρόνιος (Sōphrónios)

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Imiona


Maximiano

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Imiona


Majencia

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Imiona


Majencio

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Imiona


Abdías

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Imiona


tiempo de perros

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Związki frazeologiczne


felón

dwulicowy, zdradziecki, nielojalny, perfidny, wiarołomny


-logo

geo- + -logo > geólogo


encefalitis letárgica

ICD-10: A85.8

śpiączkowe zapalenie mózgu, zapalenie mózgu von Economo


letárgico

łac. lethargĭcus < gr. ληθαργικός (lēthargikós)


agua que corre silenciosa, agua peligrosa

la corriente silenciosa es la más peligrosa

cicha woda brzegi rwie; woda, która cicho płynie, (to) woda niebezpieczna


Eoceno

gr. ἠώς (ēṓs) → świt + gr. καινός (kainós) → nowy


vistosidad

okazałość, przepych, pompatyczność, świetność, wspaniałość


Jc

Libro de los Jueces → Sdz, Księga Sędziów


Cró

Libro de las Crónicas → Krn, Księga Kronik


Sab

Libro de la Sabiduría → Mdr, Księga Mądrości


Pro

Libro de los Proverbios → Prz, Księga Przysłów


Ecl

Libro del Eclesiastés → Koh, Księga Koheleta, Księga Eklezjastesa


Sal

Libro de los Salmos → Ps, Księga Psalmów


-génesis

auto- + -génesis


Andrómaca

gr. Ἀνδρομάχη


cántico

łac. canticum < łac. cantus < łac. cano → śpiewać


Nehemías

łac. Nehemias < koine Νεἑμίας < hebr. נחמיה (nehemjah) → dosł. „pocieszenie od Boga”

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Imiona


Eclesiastés

łac. Ecclesiastes < gr. ἐκκλησιαστής → zbierający, zwołujący < gr. ἐκκλησία → zwołanie


aristocráticamente

hiszp. aristocrático + -mente < gr. ἀριστοκρατικός


contraindicación

Debemos tener en cuenta una serie de contraindicaciones en el consumo de este producto.

Powinniśmy mieć na względzie szereg przeciwwskazań do spożywania tego produktu.


Jeremías

łac. Hieremias < koine Ἰερεμίας < hebr. ירמיהו (jirmejahu), hebr. ירמיה (jirmeja) → dosł. „Jahwe podnosi” lub „Jahwe wywyższony”

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Imiona


Ceslao

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Imiona


Hilario

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Imiona


Cesáreo

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Imiona


interferir

ingerować, mieszać się, wtrącać się, zakłócać


soriasis

gr. ψώρα (psṓra) → świerzb + hiszp. -sis


Nacianzo

łac. Nazianzus, łac. Nazianzum < gr. Ναζιανζός (Nazianzós)


Jesé

łac. Iesse < gr. Ἰεσσαί (Iessaí) < hebr. ישי (yishái)

zobacz też: Indeks: Hiszpański - Imiona


bufonería

błazeństwo, błazenada, bufoneria, pajacowanie, komedianctwo


metaxá

n.gr. Μεταξά


al instante

La mirada de sus ojos negros me hechizó al instante.

Spojrzenie jej czarnych oczu urzekło mnie momentalnie.


fabuloso

zmyślony, fikcyjny, fantastyczny, nierealny

niezwykły, rewelacyjny, niewiarygodny, wspaniały, bajeczny


Odiseo

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Imiona


hechizar

La mala bruja hechizó al príncipe y lo convirtió en rana.

Zła czarownica rzuciła czary na księcia i zamieniła go w żabę.


piruleta

Si jugamos como en la primera parte, duraremos menos que una piruleta en la puerta del colegio.

Jeżeli będziem grali jak w pierwszej połowie, to przetrwamy tyle co lizak przed wejściem do szkoły.


cada vez que

Cada vez que ella me miraba, yo me ruborizaba.

Ilekroć ona na mnie spoglądała, ja oblewałem/am się rumieńcem.


echar al correo

wysłać pocztą, nadać na poczcie, wrzucić do skrzynki pocztowej

Echa al correo esta carta.


hepato-

gr. ἡπατο- (hēpato-) < gr. ἧπαρ (hêpar) > D. ἥπατος (hḗpatos)

hepato- + -logía > hepatología


en directo

El coro y los bailarines de este grupo folclórico nos maravillaron con su actuación en directo.

Chór i tancerze tego zespołu folklorystycznego urzekli nas swoim występem na żywo.


en directo

El grupo folclórico actuó en directo en un programa de televisión.

Zespół folklorystyczny wystąpił na żywo w programie telewizji.


enseñanza primaria

edukacja podstawowa, szkolnictwo podstawowe


volantazo

Al salir de la curva, el sol me deslumbró, di un volantazo y acabé en la cuneta.

Przy wyjściu z zakrętu oślepiło mnie słońce, zrobiłem/am nagły manewr kierownicą i skończyłem/am w rowie.


estreptococo

gr. στρεπτός (streptós) → splot + gr. κόκκος (kókkos) → ziarnko


en un abrir de ojos

zobacz też: Indeks: Hiszpański - Związki frazeologiczne

En un abrir de ojos saltó la valla y desapareció en el bosque.

W mgnieniu oka przeskoczył przez płot i zniknął w lesie.


deslumbrar

olśniewać, oszałamiać, czarować, fascynować


folklórico

El grupo folklórico actuó en directo en un programa de televisión.


mondarse de risa

tarzać się ze śmiechu, zrywać boki od śmiechu


recriminación

rekryminacja, wyrzut, obwinianie, obwinianie się


emporcar

Se quitó las botas llenas de barro y emporcó todo el suelo.

Zdjął/Zdjęła buty pełne błota i zaświnił/a całą podłogę.


relinchar

prarom. *rehinnitulāre, utworzone od łac. hinnitŭlus → rżenie


Día de las Ánimas

zgodnie z normami ortograficznymi, rzeczowniki i przymiotniki tworzące frazy będące nazwami świąt cywilnych, wojskowych czy religijnych należy pisać wielką literą

Święto Zmarłych, Dzień Zaduszny, Zaduszki


milla marina

La isla dista tres millas marinas del continente.

Wyspa jest odległa trzy mile morskie od kontynentu.


que te cagas

Mi colega tiene una choza que te cagas: cuatro dormitorios, dos cuartos de baño, garaje, sauna y alrededor un jardín de quinientos metros cuadrados.

Mój kumpel ma zajebistą chatę: cztery sypialnie, dwie łazienki, garaż, sauna, a wokół pięćset metrów kwadratowych ogrodu.


escolástico

śr.łac. Scholasticus < p.łac. scholasticus + scholastĭcus < gr. σχολαστικός (scholastikós)


escolástica

zwolenniczka lub przedstawicielka filozofii scholastycznej


DEP

descanse en paz → niech odpoczywa w pokoju (napis umieszczany na nagrobkach, nekrologach itp.)


que en paz descanse

tłumaczenie łacińskiego „requiescat in pace”


degustación

Nuestra bodega los invita a la degustación de sus vinos jóveness.

Nasza winiarnia zaprasza Państwa na degustację swoich młodych win.


okupar

hiszp. ocupar ze zmianą ortograficzną c>k, co symbolizuje pewną transgresję norm pisowni

zajmować, jako skwater, lokale bez pozwolenia ich właścicieli


la viña del Señor

zobacz też: Indeks: Hiszpański - Związki frazeologiczne


Morelia

nazwa przyjęta w 1828 r. od pierwszego nazwiska bohatera walk o niepodległość Meksyku, José María Morelos y Pavón, zob. też José María Morelos w Wikipedii


mensajero

posłaniec, wysłannik, goniec, doręczyciel, kurier

El mensajero le llevará el paquete a su domicilio.

Goniec doręczy panu/pani paczkę w pana/pani miejscu zamieszkania.


oxidar

Algunas bacterias pueden oxidar la materia orgánica para obtener energía eléctrica.

Niektóre bakterie mogą utleniać materię organiczną w celu uzyskania energii elektrycznej.

Hoy vamos a aprender a oxidar metales de manera casera.

Dzisiaj nauczymy się oksydować metale domowym sposobem.


catedrático

profesor (szef katedry w szkolnictwie średnim lub wyższym)


lo demasiado siempre ha dañado

bueno es lo bastante, y malo lo sobrante

co za dużo, to niezdrowo; nadmiar zawsze szkodził


autódromo

hiszp. auto + gr. δρόμος (drómos) → tor wyścigowy


-dor

-idor - zależnie od koniugacji czasownika, przyjmuje końcową samogłoskę rdzenia czasownika

tworzy przymiotniki i rzeczowniki odczasownikowe: -ący, -tor, -ik, -acz, -arz, -alnia

informar + -dor > informador

comer + -dor > comedor


jugarse el todo por el todo

stawiać wszystko na jedną kartę, zagrać va banque


parque de atracciones

(Argentyna, Dominikana, Kuba i Urugwaj) parque de distracciones


Euquerio

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Imiona


colposcopio

gr. κόλπος (kólpos) → pochwa + hiszp. -scopio


Aníbal

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Imiona


Amancio

ɑ̃.mɑ̃n̥.θjo

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Imiona


colposcopía

gr. κόλπος (kólpos) → pochwa + hiszp. -scopía


colposcopia

gr. κόλπος (kólpos) → pochwa + hiszp. -scopia


planeo

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od planear


Silverio

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Imiona


de modo que

Una gruesa capa de mugre cubría las sartenes y las cacerolas de modo que era imposible adivinar su color original.

Gruba warstwa tłustego brudu pokrywała patelnie i garnki tak, że miemożliwością było odgadnąć ich pierwotny kolor.

Cerré la puerta con llave por dentro de modo que nadie pudiera entrar

Zamknąłem/am drzwi na klucz od wewnątrz tak, żeby nikt nie mógł wejść.


ázoe

franc. azoe < gr. ἀ- (a-) + gr. ζῳή (zōiḗ)


peligrosidad

»La ley sobre peligrosidad y rehabilitación social« fue una ley del código penal español aprobada por el régimen franquista el 5 de agosto de 1970.

Ustawa o niebezpieczności i resocjalizacji” była ustawą hiszpańskiego kodeksu karnego przyjętą przez reżim frankistowski 5 sierpnia 1970 roku.

Colaboradores de Wikipedia: Ley sobre peligrosidad y rehabilitación social (es). Wikipedia, 2020-06-30. [dostęp 2020-11-28].


letra de caja alta

czcionka z górnej kaszty/z rejestru górnego, majuskuła, wielka litera


letra de caja baja

czcionka z dolnej kaszty/z rejestru dolnego, minuskuła, mała litera


visco-

visco- + elasticidad > viscoelasticidad

lepko- + sprężystość > lepkosprężystość • viscó- + -metro > viscómetro → wisko- + -metr > wiskozymetr


reírse

Todos se reían con/de los chistes que contaba mi padre.

Wszyscy śmiali się z kawałów, które opowiadał mój ojciec.

Nadie debe reírse de las personas con discapacidad.

Nikt nie powinien śmiać się z osób niepełnosprawnych.


de todas formas

No sé los detalles, de todas formas después del accidente Buba no ha vuelto al escenario.

Nie znam szczegółów, w każdym razie po wypadku Buba nie powróciła już na scenę.


equivocarse

¡No! Hay demasiado en juego para equivocarse una segunda vez.

Nie! Stawka jest zbyt wysoka, aby drugi raz zrobić błąd.


agalla

przeważnie w lm

(Kuba) Randia aculeata, krzew z rodziny marzanowatych


-ito

tworzy zdrobienia lub spieszczenia od rzeczowników, przymiotników, przysłówków: -ek, -ik, -yk, -eczek, -iczek, -utki, -utko

perro + -ito > perrito

pies + -ek > piesek • blanco + -ito > blanquito → biały + -utki > bialutki • despacio + -ito > despacito → wolno + -utko > wolniutko

tworzy nazwy soli pochodzących od kwasów, których nazwa ma przyrostek -oso: -yn

ácido sulfuroso > sulfito

kwas siarkawy > siarczyn • ácido cloroso > clorito → kwas chlorawy > chloryn

grafo- + -ito

grafit • cobre < cuprum + -ita > cuprita → cuprum + -yt > kupryt


desmovilización

El acuerdo de paz llevó a la desmovilización de la guerrilla colombiana.

Porozumienie pokojowe doprowadziło do demobilizacji partyzantów kolumbijskich.


había una vez

początkowe słowa wielu bajek i baśni (pewnego razu/dawno, dawno temu) być sobie

Había una vez un perrito, que tenía miedo de los gatos.

Dawno, dawno temu był sobie piesek, który bał się kotów.


pillo

(1.1), (2.1-2) od pillar
(2.3) mapuche pillu


pillo

(Panama, Peru i Portoryko) złodziejaszek, kieszonkowiec


pillo

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od pillar


tras-

tras- + oceánico > trasoceánico


fallar

zawodzić, nie wywiązywać się, sprawiać zawód, rozczarowywać

psuć się, działać nieprawidłowo, nawalać

Mi lavadora ha fallado definitivamente.

Moja pralka zepsuła się już ostatecznie.


fallar

Este futbolista ha fallado dos penaltis seguidos.

Ten piłkarz spudłował dwa rzuty karne z rzędu.


formateo

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od formatear


paremiología

gr. παροιμία (paroimía) → przysłowie + hiszp. -logía


paremiológico

gr. παροιμία (paroimía) → przysłowie + hiszp. -lógico


sin duda

Soy, sin duda, la más bonita del pueblo.

Bez wątpienia jestem najpiękniejsza w miasteczku.


epanáfora

p.łac. epanaphŏra < gr. ἐπαναφορά (epanaphorá)


hipnotizador

El fuego de la chimenea creaba un efecto hipnotizador.

Ogień kominka stwarzał hipnotyzujący efekt.


cada quien

Cada quien tiene su manera de matar pulgas.

Każdy ma swój sposób na zabijanie pcheł.


motor de dos tiempos

silnik dwusuwowy, silnik dwutaktowy, dwusuw


de acuerdo a

Los políticos deben actuar de acuerdo a la Constitución.

Politycy powinni działać zgodnie z konstytucją.


gusano de la seda

Bombyx mori jedwabnik morwowy, jedwabnik


plumaje

Una característica particular de muchos buitres es su cabeza pelada, desprovista de plumaje.

Specyficzną cechą charakterystyczną wielu sępów jest ich naga głowa, pozbawiona upierzenia. (z hiszpańskiej Wikipedii


oído de tísico

ostry słuch, chwytliwe ucho; słuch suchotnika


chaquetear

stchórzyć na polu walki, uciec z pola bitwy

Al que chaquetee, yo mismo le pego un tiro.

Kto ucieknie z pola bitwy, tego ja sam zastrzelę.

tracić ducha, upadać na duchu w obliczu trudności

przekabacać się, zmieniać (partię, ugrupowanie)


charrán

arab. Hiszp. *šarrál → sprzedawca ostroboków.


-aje

tworzy rzeczowniki odczasownikowe oznaczające czynność lub proces: -anie

aterrizar + -aje > aterrizaje

tworzy rzeczowniki oznaczające opłatę za korzystanie z rzeczy: -anie, -owe, -aż

almacén + -aje > almacenaje

tworzy rzeczowniki oznaczające zbiór/ogół rzeczowników: (o-…) -enie

pluma + -aje > plumaje


por eso

He comprado un cinturón demasiado corto y por eso ahora tengo que adelgazar.

Kupiłem za krótki pasek i dlatego teraz muszę zrzucić wagę.


porquería

brud, zanieczyszczenie, nieczystość, śmieć, syf

Una gruesa capa de porquería cubría todos los utensilios de cocina.

Gruba warstwa brudu pokrywała cały sprzęt kuchenny.

No les des de comer a los niños tantas porquerías porque se les estropearán los dientes.

Nie dawaj dzieciom do jedzenia tyle paskudztwa, bo zepsują się im zęby.


morir como chinches

zobacz też: Indeks: Hiszpański - Związki frazeologiczne


con todo corazón

Roberto amaba a su amigo con todo su corazón.

Robert miłował swojego przyjaciela całym sercem.


con el corazón en la mano

wariant: con la mano en el corazón


agüero

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od agorar


-udo

tworzy przymiotniki odrzeczownikowe wskazujące na obfitość, dużą ilość lub intensywność: -aty, -asty

barba + -udo > barbudo

pelo + -udo > peludo

pico + -udo > picudo


joyería

Los ladrones que alunizaron en una joyería lograron escapar con el botín.

Złodzieje, którzy wjechali samochodem do sklepu jubilerskiego rozbijając szybę wystawową, zdołali uciec z łupem.


infructuoso

Todos los esfuerzos de los médicos por salvarle la vida resultaron infructuosos.

Wszystkie starania lekarzy, aby uratować mu życie, okazały się bezowocne.


papayal

(Meksyk i Salwador) teren obsadzony melonowcami


alunizar

(1.1) hiszp. a- + Luna + -izar
(1.2) hiszp. a- + luna + -izar

wjechać samochodem do sklepu/lokalu rozbijając szybę wystawową


papayo

Carica papaya melonowiec właściwy, papaya


trifinio

hiszpański termin oznacza nie tylko zbieg granic trzech państw, lecz jakichkolwiek innych jednostek administracyjnych.


gamón

Asphodelus L złotogłów, asfodel, złotowłos


misa de campaña

El capellán ofició la misa de campaña en presencia de todo el generalato.

Kapelan odprawił mszę polową w obecności całej generalicji.


gamuza

Rupicapra rupicapra kozica, kozica północna


fatigo

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od fatigar


Mercosur

Mercado Común del Sur → Wspólny Rynek Południa, Mercosur


alejarse

Nos hemos alejado de la costa.

Alejémonos de las ideologías populistas.

Odsuńmy się od ideologii populistycznych.


plagioclasa

gr. πλάγιος (plágios) → ukośny + gr. κλᾶν (klân) → łamać


consorcio

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od consorciar


tripanofobia

gr. τρύπανον (trýpanon) → wiertło + hiszp. -fobia


nido de ametralladoras

gniazdo karabinów maszynowych, gniazdo ogniowe


preocuparse

No te preocupes: tu madre pronto se pondrá bien.

Nie martw się: twoja matka szybko wyzdrowieje.

zaprzątać sobie umysł, zajmować się czymś, troszczyć się o coś/kogoś


hidropesía

p.łac. hydropisia < łac. hydropĭsis < gr. ὕδρωψ > ὕδρωπος, (hýdrōps) > (hýdrōpos)


buscarruidos

Nadie en nuestro equipo quiere a ese buscarruidos.

Nikt w naszej drużynie nie chce tego awanturnika.


gris marengo

El novio llevaba unos pantalones gris marengo, una chaqueta a rayas y una camisa blanca sin corbata.

Pan młody miał na sobie ciemnoszare spodnie, marynarkę w paski i białą koszulę bez krawata.


Segunda República española

Hoy, el 14 de abril, se cumplen 90 años de la proclamación de la Segunda República española.

Dzisiaj, 14. kwietnia, upływa 90 lat od proklamacji Drugiej Republiki Hiszpańskiej.


pitagórico

łac. Pythagorĭcus < gr. Πυθαγορικός (Pythagorikós)


oenegé

Es una de las oenegés que colaboran con muchos gobiernos africanos.

To jedna z organizacji pozarządowych, które współpracują z wieloma rządami afrykańskimi.


traslúcido

Una luz débil se filtraba por las vidrieras traslúcidas.

Słabe światło przesączało się przez półprzezroczyste witraże.


hipófisis

n.łac. hypophysis < gr. ὑπόφυσις (hypóphysis)


península ibérica

La península ibérica está situada al sur de la cordillera pirenaica.

Półwysep Iberyjski jest położony na południe od łańcucha górskiego Pirenejów.


vertipuerto

Los vertipuertos se instalan en las azoteas de los edificios.

Lądowiska dla dronów instaluje się na płaskich dachach budynków.


señal de la cruz

Antes de empezar a comer, todos hicieron la señal de la cruz.

Zanim zaczęli jeść, wszyscy zrobili znak krzyża.


que no veas

¡Tenía una resaca que no veas!

Miałam/em / Miał/a kaca nie do opisania!


cordobán

(Kuba) Tradescantia spathacea reo meksykańskie


decadencia

El neoliberalismo se acerca a su decadencia.

Neoliberalizm zbliża się do swojego upadku.


alargado

En el centro del comedor había una mesa alargada en la que podían comer cómodamente doce personas.

Pośrodku jadalni był podłużny stół, przy którym swobodnie mogło jeść dwanaście osób.


idiocia

idiotyzm, niepełnosprawność intelektualna w stopniu znacznym


berzotas

(o kobiecie) głąb kapuściany, głupia, zakuta pała


sepulto

archaiczny imiesłów spotykany wyłącznie w funkcji przydawkowej, powszechnie zastąpiony dziś przez formę regularną „sepultado”

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od sepultar

imiesłów bierny (participio) od sepultar


canalón

(Argentyna, Boliwia, Chile, Paragwaj i Urugwaj) canaleta


no tener pelos en la lengua

ser capaz de decir una fresca al lucero del alba

ser capaz de plantar, una fresca al lucero del alba

zobacz też: Indeks: Hiszpański - Związki frazeologiczne

mieć niewyparzony język; nie mieć włosów na języku


fantasear

wyobrażać sobie (coś), wymyślać, zmyślać


Beda

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Imiona


maquillar

malować / pomalować, robić / zrobić makijaż


finanzas

Este mes mis finanzas están en números rojos.

W tym miesiącu moje finanse są na minusie.


empollón

Tu hermano es el mayor empollón de mi clase.

Twój brat jest największym kujonem w mojej klasie.


empollón

Los estudiantes de medicina suelen ser muy empollones.

Studenci medycyny są zazwyczaj bardzo kujonowaci / są wielkimi kujonami.


escarbar

łac. scarifāre < gr. σκαριφᾶσθαι (skariphâsthai) → skrobać, ryć

grzebać, rozgrzebywać, ryć, wiercić, wydrążać, rozkopywać

Las gallinas escarban el suelo buscando comida.

Kury rozgrzebują ziemię szukając pożywienia.

¡Para ya de escarbar en la nariz!

grzebać, podgarniać (pogrzebaczem/łopatką) w palenisku

Desde su elección a la presidencia del país, todos los periodistas se pusieron a escarbar en su pasado.

Od jego wybrania na prezydenta kraju wszyscy dziennikarze zaczęli szperać w jego przeszłości.


camperizar

przebudować/przerobić frgonetkę na kampera

He comprado una furgoneta de segunda mano y la he dejado en un taller para que me la campericen.

Kupiłem/am używaną frgonetkę i zostawiłem/am ją w warsztacie, aby mi ją przerobili na kampera.


olé

2. os. lp (vos) trybu rozkazującego (imperativo) od oler


molinosismo

od nazwiska hiszpańskiego księdza Miguela de Molinos: hiszp. Molinos + -ismo


congénito

La corrupción es uno de los males congénitos del capitalismo.

Korupcja jest jedną z nieodłącznych wad kapitalizmu.


recomendable

wskazany, godny polecenia, rekomendowany, zalecany

La práctica del deporte es muy recomendable.

Uprawianie sportu jest bardzo godne polecenia.


zapallito

A mi madre le encanta preparar un risotto de zapallito con espárragos verdes.

Moja matka uwielbia przyrządzać risotto z cukinii z zielonymi szparagami.


ducha escocesa

adaptacja z francuskiego douche écossaise


superlativo absoluto

por. superlativo relativo


grado superlativo absoluto

por. grado superlativo relativo


en torno de

Los ministros tomaron asiento en torno de la mesa.


a gatas

Columbró entre las ruinas algo que avanzaba a gatas, una especie de reptil, que se detenía en su arrastre con vacilaciones de miedo pronto a retroceder para deslizarse en su madriguera.

Spostrzegł pośród ruin coś, co posuwało się na czworakach, coś w rodzaju gada, który zatrzymywał się w swoim pełzaniu, niezdecydowany pod strachem, gotów cofnąć się, aby prześliznąć się do swojej nory.

Vicente Blasco Ibáñez, Los cuatro jinetes del Apocalipsis


ruinas

2. os. lp (tú) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od ruinar


femenil

Su instinto femenil le decía que no debía ceder a los ruegos de su novio.

Jej kobiecy instynkt mówił jej, że nie powinna ulec prośbom swojego narzeczonego.


columbrar

zauważać, spostrzegać, spostrzec, dostrzegać

wnioskować, przypuszczać, wyczuwać, odgadywać


encontrón

natknięcie się (na kogoś), spotkanie niespodziewane, wpadnięcie (na kogoś)


lívido

siny, zsiniały, ciemnosiny, fioletowy, ołowiany

Iba avanzando el automóvil lentamente, bajo el cielo lívido de una mañana de invierno.

Samochód posuwał się wolno naprzód pod ołowianym niebem zimowego poranka.


aspillera

prawdopodobnie < dawny kataloński espillera

Los soldados manejaban picos, abriendo aspilleras en la pared, cortando su borde en forma de almenas.

Żołnierze posługiwali się kilofami wybijając strzelnice w murze, obcinając jego krawędź w kształcie blanków.


aspillera

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od aspillerar

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od aspillerar


contratiempo

komplikacja, opóźnienie, przeszkoda (zdarzenie utrudniające osiągnięcie celu)

Esperamos que sea un contratiempo transitorio.

Mamy nadzieję, że to tylko chwilowe opóźnienie.


ascitis

łac. ascītes < gr. ἀσκίτης (askítēs) < gr. ἀσκός (askós) → bukłak


feocromocitoma

gr. φαιός (faiós) → szary + gr. χρῶμα (chrṓma) → kolor + gr. κύτταρον (kýttaron) → komórka + gr. -ωμα (-ōma) → patologia


Nínive

El esplendor de Nínive fue efímero.


año jacobeo

El año jacobeo se celebra cuando el 25 de julio cae en domingo.

Rok Jakubowy obchodzi się, gdy 25 lipca przypada w niedzielę.


enclenque

bliżej nieznana, prawdop. łac. clinicus → obłożnie chory


espinoso

(Argentyna, Boliwia, Chile, Kostaryka i Nikaragua) espinudo

(Argentyna, Boliwia, Chile i Gwatemala) espinudo


saquear

Nínive, la capital de Asiria, fue saqueada por los medos en 612 a. C.

Niniwa, stolica Asyrii, została splądrowana przez Medów w 621 r. p.n.e.


asaltar

Anoche un hombre asaltó mi tienda.

Ostatniej nocy jakiś mężczyzna napadł na mój sklep.

(np. o uczuciu, wrażeniu) nachodzić, ogarniać

Sé que te asaltan las dudas, que te turba la incertidumbre.

Wiem, że nachodzą cię wątpliwości, że dręczy cię niepewność.


melancolía

p.łac. melancholĭa < gr. μελαγχολία (melancholía)


referéndum

El régimen comunista de Polonia celebró un referéndum sobre reformas políticas y económicas el 29 de noviembre de 1987.

listopada 1987 roku komunistyczny rząd Polski przeprowadził referendum w sprawie reform politycznych i gospodarczych.


de diario

Veo este programa de televisión de diario.

Oglądam ten program telewizyjny codziennie.


de diario

Lavé mi vestido de noche junto con la ropa de diario.

Wyprałam swoją suknię koktajlową razem z codziennym ubraniem.


enemistad

2. os. lm (vosotros/as) trybu rozkazującego (imperativo) od enemistar


miopatía

hiszp. mio- + -patía < gr. μῦς + -πάθεια


estéril

Tengo miedo de que tus esfuerzos resultarán estériles

Obawiam się, że twoje wysiłki okażą się bezowocne.

Su mujer era estéril y no tenía hijos.

Jego żona była bezpłodna i nie miała dzieci.

¿Dónde puedo comprar una aguja estéril?


alta costura

tłumaczenie z francuskiego haute couture


Wilfredo

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Imiona


yeso

st.hiszp. yesso < łac. gypsum < gr. γύψος (gýpsos)

El yeso es uno de los más antiguos materiales empleado en construcción.

Gips jest jednym z najstarszych materiałów stosowanych w budownictwie.

No puedo usar mi mano izquierda por el yeso.

Przez gips nie mogę używać mojej lewej ręki.


rifirrafe

Ayer se produjo un duro rifirrafe verbal entre los portavoces de los dos partidos.

Wczoraj doszło do ostrej utarczki słownej między rzecznikami obu partii.


derrengado

wykończony, bardzo zmęczony, zmordowany, wycieńczony

Al terminar la etapa, debido al fuerte calor reinante, todos los ciclistas estaban derrengados.

Po zakończeniu etapu, z powodu panującego upału, wszyscy kolarze byli wykończeni.


derrengado

imiesłów bierny (participio) od derrengar


malentendido

Un absurdo malentendido fue la causa de nuestro divorcio.

Absurdalne nieporozumienie było przyczyną naszego rozwodu.


malentendido

imiesłów bierny (participio) od malentender


morón

(Panama i Portoryko) niedorozwinięty, tępy


quienquiera

ktokolwiek, byle kto, kto bądź, obojętnie kto

Puedes querer a quienquiera.


quebequés

mieszkaniec Quebecu, mężczyzna pochodzący z Quebecu


consecutivamente

Este deportista conquistó la medalla de oro tres veces consecutivamente.

Ten sportowiec zdobył złoty medal trzy razy kolejno.


quebequense

mieszkanka Quebecu, kobieta pochodząca z Quebecu


copero

pucharowy, taki, który zdobywa często puchary / zdobył kilka pucharów


copero

copero mayor de la reina / copero mayor del rey

kredens (do przechowywania kielichów, czasz itp.)

(Boliwia i Kolumbia) kelner (w barach i kawiarniach)


legaña

Límpiate las legañas con agua.


estribor

zobacz też: proa • popa • babor • estribor


camino de rosas

El camino que ha tenido que recorrer esta mujer para llegar a ocupar el cargo de presidenta del Consejo de Estado no ha sido camino de rosas.

Droga, którą musiała przemierzyć ta kobieta aby objąć stanowisko przewodniczącej Rady Państwa, nie była drogą usłaną różami.


profundizar

pogłębiać, drążyć, głębić, zwiększać głębokość

Tuvimos que profundizar el pozo para llegar a la capa freática y sacar agua.

Musieliśmy pogłębić studnię, aby dotrzeć do strefy nasycenia i czerpać wodę.


profundizar

zgłębiać, doskonalić, polepszać, wzmacniać, wzmagać, rozbudować, rozszerzyć

Has desarrollado muy superficialmente este tema; deberías profundizar más en él.

Rozwinąłeś/ęłaś bardzo powierzchownie ten temat; powinieneś/powinnaś go bardziej rozbudować.


tierra de promisión

zobacz też: Indeks: Hiszpański - Związki frazeologiczne


Ntra. Sra.

Nuestra Señora → Nasza Pani, (w odniesieniu de Matki Bożej)


salpimentar

ożywiać, uprzyjemniać, dodawać humoru, animować


enriquecimiento

wzbogacanie (się), zbogacenie (się), bogacenie się, , suplementacja

wzmacnianie, dywersyfikacja, rozszerrzanie, udoskonalanie


sobreúso

El sobreúso de los móviles por los niños puede conllevar riesgos para su salud física y mental.

Nadmierne korzystanie z telefonów komórkowych przez dzieci może spowodować zagrożenie dla ich zdrowia fizycznego i psychicznego.


tecito

Antes de irme a la cama suelo tomarme un tecito caliente con miel.

Przed pójściem do łóżka zwykłem/am pić ciepłą herbatkę z miodem.


apotegma

łac. apopthegma < gr. ἀπόφθεγμα (apóphthegma)


-teca

filme + -teca > filmoteca


desalojar

usuwać, wyrzucać, eksmitować, wypędzać, przeganiać, wydalać (kogoś/coś z)

La policía desalojó a los huelguistas de los talleres que ocupaban.

Policja wydaliła strajkujących z warsztatów, które okupowali.

porzucać, opuszczać (stanowisko, miejsce)

przenosić, przesuwać, przestawiać, przemieszczać


acardia

łac. acardia < gr. ἀ- + καρδία → bez + serce


detenido

El examen detenido de las huellas que dejaron los ladrones ha permitido identificarlos y, posteriormente, detenerlos.

Szczegółowe badanie śladów, które zostawili złodzieje, umożliwiło ich identyfikację a następnie ich aresztowanie.


detenido

El detenido miró provocativamente al policía que lo estaba interrogando.

Zatrzymany spojrzał wyzywająco na policjanta, który go przesłuchiwał.


célere

żołnierz rzymski królewskiej straży przybocznej

El cuerpo de los céleres fue creado por Rómulo.

Romulus utworzył oddział żołnierzy rzymskiej królewskiej straży przybocznej.


Las Palmas

La provincia de Las Palmas comprende las islas más orientales del archipiélago: Gran Canaria, Fuerteventura y Lanzarote.

Prowincja Las Palmas obejmuje najbardziej na wschód położone wyspy archipelagu: Gran Canarię, Fuerteventurę i Lanzarote.


pífano

dawniej hiszp. pífaro < śwn. pfîfer, utworzone od śwn. pfîfen → gwizdać


provocativamente

prowokacyjnie, wyzywająco, irytująco, zaczepnie, agresywnie

prowokacyjnie, ekscytująco, frywolnie, wyzywająco, nieskromnie

Me parece que nuestra hija se viste muy provocativamente para ir a misa.

Wydaje mi się, że nasza córka ubiera się bardzo prowokacyjnie, żeby pójść na mszę.


coprolito

gr. κόπρος (kópros) → kał + hiszp. -lito


asafétida

Ferula assa-foetida, zapaliczka cuchnąca


erotema

p.łac. erotēma < gr. ἐρώτημα (erṓtēma) → pytanie


lindar

Los campos de mi abuelo lindan con la carretera.

Pola mojego dziadka przylegają do szosy.

graniczyć, zalatywać, być podobnym/bliskim

Los actos de algunos políticos lindan con el delito.

Czyny niektórych polityków graniczą z przestępstwem.


obús

franc. obus < niem. Haubitze < czes. houfnice


despotricar

Prefiero leerme el libro y luego despotricar de la película, que no al revés.

Wolę przeczytać książkę, a potem narzekać na film, niż na odwrót.


politización

La politización del conflicto obstaculiza la ayuda humanitaria

Polityzacja konfliktu utrudnia pomoc humanitarną.


acrotera

franc. acrotère < gr. ἀκρωτήριον (akrōtḗrion)


-nte

aislar + -ante > aislante

correr + -iente > corriente


aislante

La madera es un buen aislante .


rasgo

rasgo diferencial/rasgo distintivo/rasgo pertinente/rasgo relevante

przeważnie w lm

linia, kreska, pociągnięcie pióra/długopisu

Para este papel necesitamos a un actor con rasgos orientales.

Do tej roli potrzebujemy aktora o wschodnich rysach twarzy.


rasgo

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od rasgar


realce

splendor, blask, wspaniałość, uwydatnienie


realce

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od realzar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od realzar


Eusebia

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Imiona


cánnabis

rzadko w rodzaju ż


leprocomio

(Ekwador, Kolumbia, Paragwaj, Portoryko i Wenezuela) leprozorium


irregularidad

nieprawidłowość, niepoprawność, wypaczenie, nierówność


dardos

Los domingos, después de comer, solemos jugar a los dardos.

W niedziele po obiedzie zwykliśmy grać w lotki.


seductor

Tu propuesta es muy seductora, pero no puedo aceptarla.

Twoja propozycja jest bardzo nęcąca, ale nie mogę na nią przystać.


TSE

Tarjeta Sanitaria Europea → EKUZ, Europejska Karta Ubezpieczenia Zdrowotnego


empeorar

La subida de los precios ha empeorado la situación de muchas familias.

Wzrost cen pogorszył sytuację wielu rodzin.


empeorar

pogarszać się, psuć się, komplikować się

El estado del paciente ha empeorado.


desocupado

pusty, wolny, niezamieszkany, opuszczony

Esta casa está desocupada desde hace muchos años.


desocupado

imiesłów bierny (participio) od desocupar


prueba de embarazo

Puedes estar tranquila: la prueba de embarazo ha salido negativa.

Możesz być spokojna: próba ciążowa wyszła negatywnie.


intranquilo

niespokojny, nerwowy, niecierpliwy, zaniepokojony

Estoy muy intranquilo por el estado de salud de mi padre.

Jestem bardzo zaniepokojony stanem zdrowia mojego ojca.


intranquilizar

Me intranquiliza la falta de independencia de los jueces.

Niepokoi mnie brak niezawisłości sędziów.


retorcerse de risa

Mis amigos se retorcían de risa escuchando los chistes que les contaba.

Moi koledzy skręcali się ze śmiechu słuchając kawałów, które im opowiadałem.


reloj de cuco

He comprado este reloj de cuco en el mercadillo cerca de mi casa.

Kupiłem/am ten zegar z kukułką na pchlim targu blisko mego domu.


quitasol

En la playa, salvo si estoy en el agua, siempre me resguardo bajo un quitasol.

Na plaży - chyba że jestem w wodzie - zawsze szukam schronienia pod parasolem plażowym.


Alemania Oriental

Alemania Oriental y Alemania Occidental se reunieron en 1990.

Niemcy Wschodnie i Niemcy Zachodnie połączyły się ponownie w 1990 r.


reunirse

El Consejo de Ministros se reunirá mañana a mediodía.

Rada Ministrów zbierze się jutro w południe.


plató

studio (do nagrań telewizyjnych/filmowych)


sinfín

La semana pasada pudimos ver un sinfín de manifestantes en las calles de muchas ciudades.

W ubiegłym tygodniu mieliśmy możliwość zobaczyć nieskończoną ilość manifestantów na ulicach wielu miast.


mano de obra

El precio de la mano de obra en nuestro país es muy alto.

Cena robocizny w naszym kraju jest bardzo wysoka.

La mano de obra en nuestro país es muy cara.

Robocizna w naszym kraju jest bardzo droga.


Edad del Hierro

zobacz też: Edad del Bronce • Edad del Cobre


microondas

Por pura precaución, nunca debemos permitir que los niños pequeños manejen el microondas.

Z czystej ostrożności nigdy nie powinniśmy pozwalać małym dzieciom posługiwać się mikrofalówką.


bosquejo

szkic, zarys, konspekt, projekt, plan, schemat

Antes de comenzar a escribir tu disertación, prepárate un bosquejo en papel y ordena tus ideas en forma lógica y en la secuencia correcta.

Zanim zaczniesz pisać swoją dysertację, przygotuj sobie konspekt na papierze i uporządkuj swoje myśli w sposób logiczny i w poprawnej sekwencji .


bosquejo

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od bosquejar


cojón

przeważnie w lm

Eres un vago redomado: no trabajas, te pasas el día entero tumbado en el sofá viendo la tele y rascándote los cojones.

Jesteś patentowanym leniem: nie pracujesz, spędzasz cały dzień wyciągnięty na kanapie oglądając telewizję i drapiąc się po jajach.


coqueto

kokieteryjny, zalotny, filuterny, kusicielski

ładnie utrzymany, ładny, zadbany, wychuchany, schludny

Tienes un piso muy coqueto.


novato

początkujący, niedoświadczony, świeżo upieczony


ámbito

Esta cuestión no está comprendida en el ámbito de aplicación del Derecho de la UE.

Ta kwestia nie należy do zakresu zastosowania prawa UE.


de verdad

Cuando hay un amor de verdad, no hay lugar para los celos.

Gdy istnieje prawdziwa miłość, nie ma miejsca na zazdrość.


de verdad

Si de verdad me quieres, no me dejes sola.

Jeżeli naprawdę mnie kochasz, nie zostawiaj mnie samej.


levantamiento

wstanie, wstawanie, podniesienie, podnoszenie; rzecz. odczas. od levantar lub levantarse


mirar con lentes de aumento

patrzeć przez szkła powiększające, przesadzać, wyolbrzymiać wady/zalety


hereje

prow. eretge < p.łac. haeretĭcus < gr. αἱρετικός (hairetikós)


hasta la saciedad

Los medios de comunicación reproducen hasta la saciedad los incidentes en la zona fronteriza.

Środki masowego przekazu odtwarzają do przesytu zajścia w strefie granicznej.


medio de comunicación

środek przekazu, środek masowego przekazu

Środki masowego przekazu odtwarzają aż do przesytu zajścia w strefie granicznej.


hipérbole

łac. hyperbŏla < gr. ὑπερβολή (hyperbolḗ)

nie mylić z hipérbola


hipérbola

nie mylić z hipérbole


gotear

Este grifo gotea más y más.


gotear

Coge el paraguas, que ya empieza a gotear.


espacio aéreo

Un caza no identificado invadió el espacio aéreo de nuestro país.

Niezidentyfikowany myśliwiec naruszył przestrzeń powietrzną naszego kraju.


pontazgo

śr.łac. pontaticum < łac. pons, pontis → most


oriundez

pochodzenie, proweniencja, ród, korzenie

La empatía entre esos dos grupos de inmigrantes se debe a su común oriundez.

Empatia między tymi dwoma grupami imigrantów jest wynikiem ich wspólnych korzeni.


arquetipo

łac. archety̆pum < gr. ἀρχέτυπον (archétypon)


preacuerdo

El preacuerdo entre los sindicatos y el Gobierno debe ser ratificado por los trabajadores.

Wstępne porozumienie między związkami zawodowymi a Rządem musi być ratyfikowane przez pracowników.


pontaje

franc. pontage < śr.łac. pontaticum < łac. pons, pontis → most


Guerra Civil

przez antonomazję, z wielkiej litery w stosunku do hiszpańskiej wojny domowej (1936-1939)

La Guerra Civil condenó al exilio a miles de ciudadanos españoles del bando republicano.

Hiszpańska wojna domowa skazała na wygnanie tysiące obywateli hiszpańskich ze strony republikańskiej.


imprudentemente

A veces actúas muy imprudentemente.

Czasami postępujesz bardzo nierozważnie.


sentencia

sentencia pasada en autoridad de cosa juzgada

orzeczenie korzystające z powagi rzeczy osądzonej (res iudicata)


sentencia

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od sentenciar

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od sentenciar


daguerreotipo

od nazwiska Louis Daguerre, wynalazcy dagerotypii + hiszp. tipo


daguerrotipo

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od daguerrotipar


multiusos

La entrega de premios tendrá lugar en la sala multiusos del colegio.

Wręczenie nagród będzie miało miejsce w sali wielofunkcyjnej szkoły.


dragado

El dragado regular de los ríos es fundamental para mantenerlos navegables.

Regularne bagrowanie rzek ma zasadnicze znaczenie dla utrzymania ich w stanie spławnym.


probar fortuna

El futbolista argentino se fue del Barcelona a probar fortuna en el PSG.

Argentyński piłkarz odszedł z Barcelony, aby spróbować szczęścia w PSG.


tocar a rebato

dzwonić na trwogę, bić w dzwony na trwogę, alarmować, ostrzegać

La oposición toca a rebato ante la nueva maniobra del Gobierno.

Opozycja dzwoni na trwogę wobec nowego manewru rządu.


sosiego

La llegada de un grupo de emigrantes alteró el sosiego de los habitantes del pueblo.

Przyjazd grupy emigrantów naruszył spokój mieszkańców wioski.


sosiego

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od sosegarse – me sosiego


preservación

utrzymywanie, zachowywanie, ochrona, podtrzymywanie


apátrida

franc. apatride < śr.gr. ἄπατρις (ápatris)

bezpaństwowy, bez ojczyzny, nie posiadający obywatelstwa żadnego państwa


vida social

La vida social de nuestra abuela se limitaba a oír misa los domingos y a visitar de vez en cuando a sus dos hijas que vivían en un pueblo vecino.

Życie społeczne naszej babci ograniczało się do wysłuchania mszy w niedziele i, co pewien czas, do odwiedzenia jej dwóch córek, które mieszkały w sąsiedniej wiosce.


fumadora

Mis hijas no son fumadoras.


hipermétrope

cierpiący na nadwzroczność, dotknięty nadwzrocznością, nadwzroczny


hipermétrope

Los hipermétropes ven mejor de lejos que de cerca.

Cierpiący na nadwzroczność widzą lepiej z daleka niż z bliska.


maletero

El maletero de mi coche es enorme.


correr peligro

correr más peligro

narażać się na większe niebezpieczeństwo

narażać się na niebezpieczeństwo, ryzykować

Si te rindes a la tristeza, corres peligro de ensimismarte.

Jeżeli ulegniesz smutkowi, narażasz się na niebezpieczeństwo zamknięcia się w sobie.


distigmina

klasyfikacja ATC: N07AA03


alcalde del mes de enero

zobacz też: Indeks: Hiszpański - Związki frazeologiczne


ensimismarse

pogrążać się w myślach/zadumie, zamyślać się

skupiać się wewnętrznie, zamknąć się w sobie

(Boliwia, Ekwador i Honduras) wynosić się, pysznić się


perfumado

zapachowy, wonny, perfumowany, wyperfumowany


perfumado

imiesłów bierny (participio) od perfumar


residencia de tercera edad

dom spokojnej starości, dom starców, dom seniora


perfumista

Un perfumista debe poseer un gran conocimiento de toda clase de ingredientes de fragancias y sus olores.

Perfumiarz powinien posiadać dużą wiedzę o wszelkiego typu składnikach wonnych i ich zapachach.


asistencia en carretera

Pinché y tuve que llamar a la asistencia en carretera porque no sabía cambiar la rueda.

Złapałem/am gumę i musiałem/am wezwać pomoc drogową, bo nie umiałem/am zmienić koła.


biruji

Podrías cerrar la ventana porque hace aquí un biruji de cojones.

Mógłbyś/Mogłabyś zamknąć okno, bo tu jest cholerna lodówa.


-iego

tworzy przymiotniki i niektóre rzeczowniki: wyraża zależność, przynależność lub pochodzenie: -ny, -ni, -arz, -ik

verano + -iego > veraniego

mujer + -iego > mujeriego


cardenillo

zdrobn. od cárdeno; hiszp. cárdeno + -illo

), rozdział dziesiąty..

Stój! — powiedział mu. — Nie rób tego. Szpilki są z miedzi i mogą mieć na sobie grynszpan.


sinécdoque

łac. synecdŏche < gr. συνεκδοχή (synekdochḗ)


mujeriego

(o mężczyźnie) uwodzicielski, kusicielski, uganiający się za kobietami

¡Oye, chica: controla a tu macho, que es muy mujeriego!

Słuchaj, dziewczyno: kontroluj swojego samca, bo strasznie ugania się za kobietami!


mujeriego

kobieciarz, babiarz, uwodziciel, flirciarz, kogut

¡Oye, chica: controla a tu macho, que es un mujeriego de cuidado!

Słuchaj, dziewczyno: kontroluj swojego samca, bo to niebezpieczny kobieciarz!


ocuparse

La empresa de mi padre se ocupa del transporte de mercancías

Firma mojego ojca trudni się przewozem towarów.

zajmować się, opiekować się kimś, troszczyć się/dbać o kogoś/coś

A la muerte de sus padres, mi tía tuvo que ocuparse de sus hermanos pequeños.

Po śmierci jej rodziców moja ciotka musiała zaopiekować się swoim młodszym rodzeństwem.

zajmować się, interesować się, ciekawić się, absorbować się

zajmować się, podejmować się, zobowiązywać się

Tuve que ir al médico, y mi compañero se ocupó de atender a mis clientes

Muesiałem/am pójść do lekarza i mój kolega podjął się obsługi moich klientów.


ojera

przeważnie w lm

Un buen maquillaje puede disimular las ojeras.

Dobry makijaż może zatuszować podkowy pod oczami.


tonel

st.franc. tonel < st.franc. tonne < p.łac. tunna


sicolingüístico

adaptacja pisowni psicolingüístico do naturalnej wymowy tego słowa.


sicolingüística

adaptacja pisowni psicolingüística do naturalnej wymowy tego słowa.


hidrogenado

imiesłów bierny (participio) od hidrogenar(se)


duatlón

zobacz też: biatlón • triatlón • pentatlón • heptatlón • decatlón


biatlón

zobacz też: duatlón • triatlón • pentatlón • heptatlón • decatlón


de tapadillo

po kryjomu, ukradkiem, dyskretnie, ciszkiem, niepostrzeżenie

El Gobierno introdujo de tapadillo una modificación exprés en la ley electoral.

Rząd wniósł ciszkiem ekspresową zmianę do prawa wyborczego.


estirar la pata

El tío bebía mucho y se metía todo tipo de drogas, así que no me extraña que haya estirado la pata tan pronto.

Facet dużo pił i ładował w siebie narkotyki wszelkiego rodzaju, tak więc nie dziwi mnie, że wyciągnął nogi tak szybko.


broncear

opalać, zmieniać barwę ciała na ciemniejszą

La playa estaba llena de turistas que bronceaban sus cuerpos semidesnudos al sol del Mediterráneo.

Plaża była pełna turystów, którzy opalali swoje półnagie ciała w słońcu Morza Śródziemnego.


enamorado

Mi hermano está muy enamorado de esa chica.

Mój brat jest bardzo zakochany w tej dziewczynie.


enamorado

wielbiciel, miłośnik, fan, entuzjasta, zapaleniec

Soy un enamorado de la música española.


enamorado

imiesłów bierny (participio) od enamorar(se)

imiesłów bierny (participio) od enamorarse


de cuidado

(o osobach) niebezpieczny, podejrzany, straszny

Tu hermano es un carota de cuidado: ha tenido la osadía de pedirme dinero prestado.

Twój brat to niebezpieczny tupeciarz: miał czelność prosić mnie, aby pożyczyć mu pieniądze.


yóquey

nie mylić z: jóquey → hokej


yóquey

nie mylić z: jóquey → hokej


aniquilar

unicestwiać, niweczyć, wytępić, wytrzebić, zgładzić

La política del partido gobernante ha aniquilado cualquier posibilidad de salir de la crisis.

Polityka partii rządzącej zniweczyła jakąkolwiek możliwość wyjścia z kryzysu.


pelador

pelador de patatas / de verduras / de frutas


insolvencia

, El País, 23 listopada 2021..

Największe gospodarki europejskie odnotowały spadek liczby niewypłacalności w 2020 w porównaniu z rokiem poprzednim, jednak ze znacznymi różnicami.


bogo

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od bogar


varroosis

od nazwy roztocza n.łac. Varroa + hiszp. -sis

A pesar de que la varroosis es el principal problema en el colmenar, las abejas están expuestas a otras plagas y enfermedades.

Mimo że warroza jest głównym problemem pasieki, pszczoły są narażone na inne plagi i choroby.

Albert Rubio, J.: Manual de Agricultura y Ganadería Ecológica. Madrid: Sociedad Española de Agricultura Ecológica, 2002.


fallecer

Miles de personas han fallecido a causa de la pandemia.


plegaria

¡Señor, escucha nuestras plegarias!.


ajusticiar

stracić kogoś, wykonać wyrok śmierci (na kimś)

El convicto fue ajusticiado por inyección letal.

Skazany został stracony przez śmiertelny zastrzyk.


agrupamiento

grupowanie, skupianie, zbieranie, łączenie w grupy

El tamaño del grupo escolar influye en los criterios de agrupamiento de los alumnos por aulas.

Wielkość szkoły wpływa na kryteria grupowania uczniów na klasy.


doblegarse

skłaniać się, ustępować, uginać się, ulegać

El Gobierno ha tenido que doblegarse ante la presión de la opinión pública.

Rząd musiał ugiąć się pod naciskiem opinii publicznej.


condensación

kondensacja, streszczenie, konspekt, reasumowanie


razonamiento

Tu tesis se apoya en un razonamiento muy pueril.

Twoja twierdzenie opiera się na bardzo dziecinnym rozumowaniu.


gastr-

gr. γαστρο- (gastro-) < gr. γαστήρ (gastḗr) → brzuch

pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z żołądkiem, gastro-, żołądka

gastr- + -algia > gastralgia

gastr- + atrofia > gastratrofia


aleve

arab. Hiszp. العيب < arab. عيب → wada, wina

Eso no fue un combate entre militares, sino una acción aleve, cuyas víctimas fueron civiles indefensos.

To nie była walka między żołnierzami, lecz podstępna akcja, której ofiarami byli bezbronni cywile.


gastro-

gastro- + -scopia > gastroscopia


equilátero

zobacz też: equilátero • escaleno • isósceles


ferro-

zobacz słowa zaczynające się od „ferro-”


por triplicado

zobacz też: por duplicado


por duplicado

zobacz też: por triplicado


lanzagranadas

hiszp. lanzar + granada → miotać, rzucać + granat

, El País, 17 kwietnia 1982..

Użycie granatników jako narzędzi agresji stało się powszechne w zamachach terrorystycznych ostatnich lat.


iracundo

gniewny, przepełniony gniewem, rozsierdzony

porywczy, gniewliwy, skłonny do gniewu, swarliwy

(o żywiołach) rozszalały, szaleńczy, dziki


hemoptisis

hiszp. hemo- + gr. πτύσις (ptýsis, → odksztuszanie)


polisíndeton

śr.łac. polysyndeton < śr.gr. πολυσύνδετον (polysýndeton)


asíndeton

p.łac. asyndeton < gr. ἀσύνδετον (asýndeton)


sin discusión

Las guerras son, sin discusión, el peor mal que afecta al mundo.

Wojny są bez wątpienia największym złem nękającym świat.


subida

wchodzenie na górę, wspinanie się, wspinaczka

La subida a este pico fue bastante fácil.


hipérico

łac. hyperĭcum < gr. ὑπερικόν (hyperikón)


rema

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od remar

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od remar


escarabajeo

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od escarabajear


diente de león

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1321 (spa)-Marreromarco-diente de león.wav


blástula

n.łac. blastula < gr. βλαστός (blastós) + łac. -ŭla

zobacz też: gástrula • mórula


sucinto

Esta es una exposición muy sucinta de los objetivos de nuestro proyecto.

To jest bardzo zwięzła prezentacja celów naszego projektu.


sucinto

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od sucintarse – me sucinto


impuro

¿Has tenido pensamientos impuros desde la última confesión, hijo?

Czy miałeś nieczyste myśli od ostatniej spowiedzi, synu?


tanto gusto

miło mi poznać pana, miło mi było poznać pana, miło mi poznać panią

Tanto gusto en haberlos conocido .

Miło mi było poznać państwa / Miło mi było poznać panów.


mucho gusto

Mucho gusto en haberlos conocido .


en frío

Recomiendo servir este plato siempre en frío.

Zalecam podawać to danie zawsze na zimno.

Una decisión tan importante debe tomarse en frío, tras sopesar sus posibles consecuencias.

Tak ważną decyzję należy podjąć na trzeźwo po ocenie jej możliwych skutków.


a regañadientes

niechętnie, nieskwapliwie, opornie, ze wstrętem, jak na ścięcie

Hacía frío y llovía, pero tuve que salir a regañadientes a echar la basura porque apestaba.

Było zimno i padało, ale muasiłem/am wyjść jak na ścięcie wyrzucić śmieci, bo cuchnęły.


fractura en tallo verde

złamanie podokostnowe, złamanie zielonej gałązki


-ote

… tworzący zgrubienia oraz pejoratywy rzeczowników i przymiotników -achny, -ysko, -isko

grande + -ote > grandote

chaval + -ote > chavalote


papado

El papado más corto de la historia duró trece días.

Najkrótszy w historii pontyfikat trwał trzynaście dni.


a escape

zobacz też: Indeks: Hiszpański - Związki frazeologiczne

Tuvimos que abandonar la reunión y correr a escape hacia la estación para no perder el último metro.

Musieliśmy opuścić zebranie i pobiec co tchu do stacji, żeby nie spóźnić się na ostatnie metro.


mucama

(Argentyna, Chile, Kuba, Paragwaj i Urugwaj) służąca, pomoc domowa

(Argentyna i Boliwia) sprzątaczka (w hotelach, szpitalach)


-plastia

gr. πλαστός (plastós) → uformowany, ukształtowany + hiszp. -ia

cráneo + -plastia > craneoplastia

rino- + -plastia > rinoplastia

auto- + -plastia > autoplastia


lascivo

lubieżny, rozpustny, rozwiązły, zbereźny

Con su mirada lasciva desnudaba a todas las mujeres que entraban en su tienda.

Swoim lubieżnym wzrokiem obnażał wszystkie kobiety, które wchodziły do jego sklepu.


panegírico

łac. panegyrĭcus < gr. πανηγυρικός (panēgyrikós)


azucarillo

rodzaj kremu na bazie karmelu, białka jajka i soku z cytryny, którym osładzano wodę lub napitki


‒́voro

znak akcentu jest przesunięty przed formant, gdyż wyrazy tworzone przy jego użyciu są akcentowane proparaksytonicznie

carne + ‒́voro > carnívoro

fumus + ‒́voro > fumívoro


mucamo

(Argentyna, Chile, Kuba, Paragwaj i Urugwaj) służący, lokaj

(Argentyna i Boliwia) sprzątacz (w hotel, szpitalach)


prolijo

rozwlekły, rozgadany, przewlekły, tasiemcowy

El Presidente sufrió un desvanecimiento mientras leía uno de sus prolijos discursos.

Prezydent doznał utraty przytomności, podczas gdy czytał jedno ze swoich rozwlekłych przemówień.

La cría de estos animales requiere prolijos cuidados.

Hodowla tych zwierząt wymaga starannej opieki.


capacidad jurídica

zdolność prawna, zdolność do czynności prawnych


muerto el perro, se acabó la rabia

zdechły pies nie kąsa, pies zdechł, skończyła się wścieklizna


-uro

(2) gr. -ουρος (-ouros) < gr. οὐρά (ourá) → ogon

-ek (służy do oznaczania soli wodorokwasów)

cloro + -uro > cloruro

tworzy wyrazy mające związek z ogonem, z końcowym elementem czegoś

an- + -uro > anuro


qué va

—¿Te ha devuelto tu hermano el dinero que le prestaste? —¡Qué va! Me ha dicho que lo hará el mes que viene.

Oddał ci twój brat pieniądze, które mu pożyczyłeś/aś? —Ale skąd! Powiedział mi, że zrobi to w przyszłym miesiącu.


hombre prevenido vale por dos

ostrzeżony – ocalony; człowiek ostrzeżony wart jest dwóch


birimbao

onomatopeja naśladująca dźwięk tego instrumentu


épico

Nuestro equipo de fútbol, tras un partido épico, logró mantenerse en primera división.

Nasza drużyna piłki nożnej, po niezwykłym meczu, zdołała utrzymać się w pierwszej lidze.


corto de vista

krótkowzroczny, cierpiący na krótkowzroczność


dactilología

nie mylić z dactilografía


dactilografía

nie mylić z dactilología


dactilo-

gr. δακτυλο- (daktylo-) < gr. δάκτυλος (dáktylos) → palec

dactilo- + -logía > dactilología


atarraga

(1.1) arab. Hiszp. *الطرقة (*aṭ-ṭarráqa) < arab. مِطْرَقَة (miṭraqa) < arab. طَرَقَ (ṭaraqa, → uderzać młotkiem)

(2.1) zniekształcenie atavaga, z wcześniejszego atabaca


atarraga

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od atarragar

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od atarragar


abés

inny wariant: avés


impureza

brak pełnego szlachectwa lub obecność domieszki krwi uważanej za gorszej jakości

przeważnie w lm

nieczystość, zanieczyszczenie, niedoskonałość, domieszka

nieczystość, rozwiązłość, nieskromność, sprośność

brud, zanieczyszczenie, odpadek, śmieć, resztki


barrera del sonido

nie mylić z barrera de sonido

Cualquier avión supersónico puede fácilmente romper la barrera del sonido.

Jakikolwiek samolot naddźwiękowy może z łatwością przekroczyć barierę dźwięku.


barrera de sonido

nie mylić z barrera del sonido


metida de pata

(Ameryka) wtopa, wpadka, kompromitacja, faux pas

Las metidas de pata de este ministro son famosas.


metedura de pata

Las meteduras de pata de este ministro son famosas.


cartas credenciales

przeważnie w lm

El Presidente recibió las cartas credenciales del recién nombrado embajador de China.

Prezydent przyjął list uwierzytelniający świeżo mianowanego ambasadora Chin.


pogromo

], „El País”, 1996-07-08.

Premier Polski Włodzimierz Cimoszewicz przeprosił wczoraj Żydów za pogrom kielecki, masakrę, w której mieszkańcy tego miasta na południu Polski zamordowali w 1946 roku 42 Żydów.


maño

(1.1) łac. magnus
(1.2), (2.1) pochodzenie niepewne

aragoński (dotyczący lub pochodzący z Aragonii)


adamante

łac. adamantis, D. lp od adamās < gr. ἀδάμας (adámās)


carnífice

łac. carnificis, D. lp od carnifex (→ kat, morderca) < łac. carnis (→ mięso) + -fex


sin lugar a duda

Éstas han sido, sin lugar a duda, las mejores vacaciones de mi vida.

To były bez wątpienia najlepsze wakacje mojego życia.


influjo

Este profesor ejerció un gran influjo sobre sus estudiantes.

Ten profesor wywarł wielki wpływ na swoich studentach.


mercenario

o żołnierzu: najemny (walczący za pieniądze)


zarzuela

(1.1) od miejscowości Zarzuela, gdzie po raz pierwszy przedstawiono tego rodzaju spektakl

(1.2) od (1.1): na podobieństwo składników tego dania do mieszanki różnorodnych rodzajów dzieła muzycznego i lirycznego.

danie kuchni hiszpańskiej przyrządzane z różnych gatunków ryb i owoców morza przyprawione sosem


código postal

Dame tu código postal.


rompecabezas

hiszp. romper (→ rozbijać, tłuc) + cabeza (→ głowa)


antiguo eslavo oriental

Los gobernantes aún hablaban la forma oriental del nórdico antiguo, mientras la mayoría hablaba antiguo eslavo oriental …

Władcy nadal posługiwali się wschodnią formą języka staronordyjskiego, podczas gdy większość mówiła po starorusku …

Martin Whitlock, Hannah Whitlock, Los vikingos: De Odín a Cristo, przeł. David Cerdá García, Madryt 2019.


ósmosis

zobacz też: endósmosis • exósmosis


epífora

łac. epiphŏra < gr. ἐπιφορά (epiforá) < gr. ἐπιφέρω (epiférō) → powodować, prowokować


pide

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od pedir

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od pedir


victimario

pomocnik pogańskiego kapłana przy składaniu ofiar z ludzi


alevoso

zdradziecki (taki, który dokonuje zdrady)

zdradziecki (taki, który polega na zdradzie)


micólogo

gr. μύκης (mýkēs) → grzyb + hiszp. -logo


latrocinio

łac. latrōcinium (→ walka za pieniądze; rozbójnictwo)

kradzież, rabunek, defraudacja, złodziejstwo (działania typowe dla złodzieja)


albacora

(1.3) arab. Hiszp. albakúra < arab. ال + باكورة (al-bākūra) → wczesny owoc

Thunnus alalunga, tuńczyk biały, tuńczyk albakora, tuńczyk długopłetwy

wiosenna figa z przezimowanych zeszłorocznych pędów


inhalador

Me pongo muy nervioso en su compañía y tengo que usar un inhalador.

W jego towarzystwie bardzo się denerwuję i muszę używać inhalatora.


a hierro y sangre

ogniem i mieczem; mieczem/żelazem i krwią


sístole

p.łac. systŏle < gr. συστολή (systolḗ) < gr. συστέλλειν (systéllein) → kurczyć, skracać

systol (krótkie wymawianie długiej sylaby)


cinia

od nazwiska niemieckiego lekarza i botanika, Johanna Gottfrieda Zinna (1727-1759)


mostacho

wł. mostaccio < war. od wł. mustacchio < śr.gr. μουστάκιον (moustákion)

używa się w lm w tym samym znaczeniu

Tus mostachos rubios, rizados, no tienen par.

Twoje kręcone blond wąsy nie mają sobie równych.

Montserrat Abumalham Mas, Mirando al mundo árabe…, str. 195


pronombre interrogativo

zobacz też: pronombre adjetivo • pronombre demostrativo • pronombre exclamativo • pronombre indefinido • pronombre indeterminado • pronombre personal • pronombre posesivo • pronombre relativo


pronombre indefinido

zobacz też: pronombre adjetivo • pronombre demostrativo • pronombre exclamativo • pronombre indeterminado • pronombre interrogativo • pronombre personal • pronombre posesivo • pronombre relativo


pronombre indeterminado

zobacz też: pronombre adjetivo • pronombre demostrativo • pronombre exclamativo • pronombre indefinido • pronombre interrogativo • pronombre personal • pronombre posesivo • pronombre relativo


Ruta de la Seda

Ortografia: https://aplica.rae.es/orweb/cgi-bin/v.cgi?i=UejtSFVkiwBfpBvX: Ortografía de la lengua española, 4.2.4.6.16 - Caminos y rutas turísticas


geoda

łac. geōdes < gr. γεώδης (geṓdēs) → ziemisty