experimentado

Siendo un conductor experimentado, logré evitar al jabalí que cruzaba la carretera.

Będąc doświadczonym kierowcą, zdołałem/am uniknąć dzika, który przechodził przez szosę.


experimentado

imiesłów bierny (participio) od experimentar


mudez

La mudez de este chico se debe a un trauma psíquico.

Niemota tego chłopca jest wynikiem urazu psychicznego.


yeyuno

El yeyuno se encuentra entre el duodeno y el íleon.

Jelito czcze znajduje się między dwunastnicą a jelitem krętym.


sordomudo

Algunos sordomudos pueden aprender a hablar con la ayuda de aparatos electrónicos.

Niektórzy głuchoniemi mogą nauczyć się mówić za pomocą aparatów elektronicznych.


biodegradable

En casa usamos solamente detergentes biodegradables.

W domu używamy jedynie detergentów biodegradowalnych.


lego

(1) (2) łac. laĭcus < gr. λαϊκός (laikós)


lego

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od legar


mudo

Escuché mudo el informe del presidente del consejo de administración: la situación de la sociedad era crítica.

Wysłuchałem oniemiały sprawozdania prezesa zarządu: sytuacja spółki była podbramkowa.

En francés, la "e" final de palabra es muda.

We francuskim końcowa litera „e” słowa jest niema.


mudo

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od mudar


alterna

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od alternar

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od alternar


transporte

Actualmente el medio de transporte más seguro es el avión.

W dzisiejszych czasach samolot jest najbezpieczniejszym środkiem transportu.

Es muy frecuente encontrarse con escaleras mecánicas en centros comerciales, aeropuertos e intercambiadores de transporte público como el metro.

Bardzo często spotyka się ruchome schody w centrach handlowych, na lotniskach i dworcach komunikacji miejskiej, takiej jak metro.

El transporte que acaba de atracar viene de Chile.

Transportowiec, który dopiero co przybił do brzegu, przypłynął z Chile.


transporte

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od transportar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od transportar

3. os. lp (usted) trybu rozkazującego (imperativo) od transportar


milito

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od militar


robe

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od robar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od robar

3. os. lp (usted) trybu rozkazującego (imperativo) od robar


salada

(Kolumbia) dokuczanie, dręczenie, otrzęsiny (polegające na zmuszaniu ucznia / studenta do jedzenia paszy)


salada

forma żeńska imiesłowu biernego (participio) od salar


abrevar

od prawdopodobnej formy *abbiberāre < łac. bibĕre → pić


debata

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od debatir

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od debatir

3. os. lp (usted) trybu rozkazującego (imperativo) od debatir


aguanieve

dopuszczalna jest też forma pisana dwoma słowami: agua nieve

nie mylić z: aguanieves


regar

Debes regar más esta planta para que no se marchite.

Musisz więcej podlewać tę roślinę, aby nie zwiędła.

(Kuba i Wenezuela) rozpowszechniać, rozgłaszać, szerzyć


confort

(1.1) franc. confort < ang. comfort
(1.2) od znaku towarowego „Confort®”


colina

(1.1) forma żeńska od łac. collīnus
(1.2) gr. χολή (cholḗ) → żółć

La ciudad de Roma fue fundada sobre las siete colinas al este del río Tíber.

Miasto Rzym zostało założone na siedmiu wzgórzach na wschód od rzeki Tyber.


sambo

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Dyscypliny sportowe


insuficiente

(stopień w szkolnictwie) niedostateczny, dwójka

En esta evaluación no he tenido ningún insuficiente.

Na ten okres nie miałem/am ani jednej dwójki.


periclasa

gr. περικλάσις (periklasis) → odłupanie wokół


triángulo amoroso

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Związki frazeologiczne


-oso

zobacz słowa kończące się na „-oso”

(główny składnik związku ma wartościowość minimalną) -awy

ácido hipobromoso

bosque > boscoso

las > lesisty; mata > matoso → krzak > krzaczasty

(od czasowników: wyraża czynność) -liwy, -ący

molestar > molestoso

(od przymiotników: moduluje ich znaczenie) -awy

verde > verdoso


triángulo

Un triángulo es un polígono de tres lados.

Trójkąt jest wielokątem o trzech bokach.

El triángulo se considera un instrumento de percusión.

Trójkąt zaliczany jest do instrumentów perkusyjnych.


rectángulo

zobacz też: polígonos • cuadriláteros • paralelogramos • cuadrado • rectángulo • rombo • romboide

zobacz też: Hiszpański - Matematyka


rectángulo

zobacz też: Hiszpański - Matematyka


contemplare

1. os. lp (yo) czasu przyszłego prostego (futuro simple) trybu łączącego (subjuntivo) od contemplar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu przyszłego prostego (futuro simple) trybu łączącego (subjuntivo) od contemplar


guerra fría

niniejsze hasło odnosi się do jakiegokolwiek okresu konfliktowego między państwami lub stanu wrogości między osobami; natomiast w odniesieniu do konkretnego okresu historycznego XX wieku zob. Guerra Fría

EE. UU. libra actualmente varias guerras frías de distinto tipo: con Rusia, con China o con Corea del Norte.

Stany Zjednoczone prowadzą obecnie kilka zimnych wojen różnego typu: z Rosją, z Chinami czy Koreą Północną.


frio

zgodnie z reformą z 2010 roku wyraz ten jest jednosylabowy pod względem ortograficznym (samogłoski „io” tworzą dwugłoskę), przez co nie powinien nosić akcentu graficznego; przed reformą była jednak dopuszczona pisownia z akcentem („frió”) dla osób kładących nacisk na artykulację rozziewu (m.in. w Hiszpanii i w większej części Ameryki Południowej)

3. os. lp (él, ella, usted) czasu przeszłego prostego (pretérito perfecto simple) trybu oznajmującego (indicativo) od freír(se)


hacerse de noche

zapadać zmrok, ściemniać się, zmierzchać

En invierno se hace de noche muy pronto.


autóctono

łac. autochthŏnes < gr. αὐτόχθων (autóchthōn)


de bolsillo

Mi abuelo tenía un reloj de bolsillo.


silbido

El silbido de la locomotora anunciaba la salida del tren.

Gwizdek lokomotywy obwieszczał odjazd pociągu.


padres

Debido a la crisis, muchos jóvenes no pueden emanciparse y viven con sus padres.

Z powodu kryzysu wielu młodych ludzi nie może usamodzielnić się i mieszka ze swymi rodzicami.


basílica

łac. basilĭca < od formy żeńskiej przymiotnika gr. βασιλικός (basilikós) → królewski


ambrosía

gr. ἀμβροσία < gr. ἄμβροτος (ámbrotos) → nieśmiertelny, boski


alambique

arab. إنبيق (al-inbīq) < gr. ἄμβιξ, ἄμβικος


oropéndola

łac. aurĕus → złoty + łac. pinnŭla → pióro


encender

Enciende el fuego en la chimenea.

Enciende la tele.


destruir

niszczyć, zniszczyć, burzyć, dewastować, demolować

Las tropas invasoras destruyeron todos los edificios de la ciudad.

Wojska najeźdźcze zniszczyły wszystkie budynki w mieście.

La crisis financiera destruyó los planes de construir un nuevo hospital en el barrio.

Kryzys finansowy zniweczył plany zbudowania nowego szpitala w dzielnicy.

Mi sobrino destruyó toda la herencia de sus padres.

Mój siostrzeniec/bratanek roztrwonił całą spuściznę po swych rodzicach.


hemorragia

łac. haemorragĭa < gr. αἱμορραγία (hemorragía)


negativamente

forma żeńska przymiotnika negativo + -mente

A mi pregunta me contestó negativamente.

Na moje pytanie odpowiedział/a przecząco.

La inactividad influye negativamente en la salud.

Mi solicitud de empleo fue contestada negativamente.

Moje podanie o pracę zostało potraktowane odmownie.


relatividad

Debido a tanta relatividad de valores, la juventud está desorientada.

Z powodu tak wielkiej względności wartości młodzież jest zdezorientowana.


confesor

wyznawca (osoba publicznie wyznająca wiarę w Jezusa Chrystusa)


llevar la voz cantante

Mi hermano llevaba la voz cantante en su clase y los demás alumnos se limitaban a hacerle coro.

Mój brat grał pierwsze skrzypce w swojej klasie, a pozostali uczniowie tylko mu przytakiwali.


ovovivíparo

Las víboras son ovovivíparas.


mead

2. os. lm (vosotros/as) trybu rozkazującego (imperativo) od mear


cubretiestos

Compré dos cubretiestos de mimbre.


usé

1. os. lp (yo) czasu przeszłego prostego (pretérito perfecto simple) trybu oznajmującego (indicativo) od usar


usure

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od usurar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od usurar

3. os. lp (usted) trybu rozkazującego (imperativo) od usurar


ecléctico

gr. ἐκλεκτικός (eklektikós) → wybierający


drogo

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od drogar


hoplita

(1.1) gr. ὁπλίτης (hoplítēs) → uzbrojony piechur


correcto

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1321 (spa)-Anonymât (Kvardek du)-correcto.wav

Compara los resultados del ejercicio con la solución correcta.

Porównaj wyniki zadania z prawidłowym rozwiązaniem.


Guayana

nie mylić z: Guyana (państwo)


xi

zobacz też: alfa • beta • gamma • delta • épsilon • dseda • eta • zeta • iota • kappa • lambda • mi • ni • xi • ómicron • pi • ro • sigma • tau • ípsilon • fi • ji • psi • omega


dome

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od domar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od domar

3. os. lp (usted) trybu rozkazującego (imperativo) od domar


eclíptico

łac. ecliptĭcus < gr. ἐκλειπτικός (ekleiptikós)


inclinación

nachylanie, pochylanie, schylanie; nachylanie się, pochylanie się, schylanie się

upodobanie, pociąg, skłonność, zainteresowanie


eclíptica

mimo że spotyka się często to słowo pisane od dużej litery (Eclíptica), Królewska Akademia zaleca używanie w tej pozycji małej litery


pecan

3. os. lm (ellos/as, ustedes) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od pecar

(Ameryka, Kanary i zach. Andaluzja) 2. os. lm (ustedes) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od pecar


limite

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od limitar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od limitar

3. os. lp (usted) trybu rozkazującego (imperativo) od limitar


cuarzo

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Kamienie szlachetne i minerały


papaya

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1321 (spa)-Nicolas Lopez de Silanes WMFr-papaya.wav


beber como una esponja

Indeks:Hiszpański - Związki frazeologiczne


limítrofe

franc. limitrophe < p.łac. limitrophus + limitrŏphus


Osetia del Sur

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1321 (spa)-Rodelar-Osetia del Sur.wav


alguna vez

si entre burros te ves, rebuzna alguna vez

Ahora la veo muy poco: alguna vez nos encontramos en el supermercado haciendo compras.

Teraz widuję ją bardzo rzadko: czasami spotykamy się w supermarkecie robiąc zakupy.


entonces

Su padre era entonces cura, pero cuando supo que su madre estaba embarazada, colgó los hábitos.

Jego/Jej ojciec był wówczas księdzem, ale gdy dowiedział się, że jego/jej matka była w ciąży, zrzucił sutannę.


entonces

¿No quieres estudiar? Entonces búscate un trabajo.

Nie chcesz się uczyć? Wobec tego poszukaj sobie pracy.


entonces

El entonces primer ministro británico implicó a su país en una guerra.

Ówczesny premier brytyjski wplątał swój kraj w wojnę.


junta

La junta de accionistas revocó al presidente de la sociedad.

Zgromadzenie akcjonariuszy odwołało prezesa spółki.


junta

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od juntar

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od juntar


espera

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od esperar

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od esperar


los catalanes, de las piedras hacen panes

nawiązuje do powszechnie znanej pracowitości mieszkańców Katalonii

kto się nie leni, robi złoto z kamieni: Katalończycy z kamieni robią chleby


Kazajistán

ta forma jest zalecana przez Królewską Akademię, gdyż najbardziej odzwierciedla wymowę tego słowa przez dodanie samogłoski [i] w celu uniknięcia zgrupowania trzech spółgłosek trudnych do wymówienia w hiszpańskim


rebuznar

jeśli wejdziesz między wrony, musisz krakać jak i one


mí

mimo że jest jednosylabowy, wyraz mí nosi akcent graficzny (tilde diacrítica), aby nie mylić go z przymiotnikiem dzierżawczym „mi”

forma mocna zaimka osobowego 1. os. lp (yo) w funkcji dopełnienia przyimkowego → mnie, mną

Hazlo por mí.

No te rías de mí.

El profesor se apiadó de mí y no me castigó por no traer los deberes hechos.

Nauczyciel zlitował się nade mną i nie ukarał mnie za nieodrobienie zadań domowych.

forma mocna zaimka osobowego 1. os. lp (yo) w funkcji dopełnienia przyimkowego zwrotnego → siebie, sobie, sobą

Escribí unas cuantas frases sobre mí en la encuesta.

W ankiecie napisałem/am kilka zdań o sobie.


ONG

organización no gubernamental → organizacja pozarządowa


sentar

prarom. *sedentāre, utworzone od łac. sedens, sedentis → siedzący

La mujer sentó a su hijo al lado de la puerta.

Kobieta posadziła swego syna obok drzwi.

Este pacto entre el Gobierno y los sindicatos sienta las bases de un futuro mejor para los trabajadores.

Ten pakt między rządem a związkami zawodowymi ustanawia fundamenty lepszej przyszłości dla pracujących.


sentar

(o ubraniu, kolorze, fryzurze) leżeć, pasować

El pelo corto no te sienta bien.

(zależnie od przysłówka wyraża przeciwne stany) służyć/szkodzić, wychodzić na (dobre/złe), podobać się/nie podobać się, cieszyć/boleć, martwić

Me sentó muy mal el insuficiente de mates porque estudié mucho.

Bardzo mnie zabolał ten niedostateczny z matmy, bo dużo się uczyłem/am.

Tengo que dejar de fumar porque el tabaco no me sienta bien.

Muszę rzucić palenie, bo tytoń nie wychodzi mi na dobre.


cuchillo

pasar a cuchillo / llevar a cuchillo / meter a cuchillo


suplicar

odwołać się do sądu wyższej instancji od decyzji podjętej przez ten sam sąd

¡Señor! Te suplicamos que nos libres de los ladrones que nos gobiernan.

Panie! Błagamy Cię, abyś nas uwolnił od złodziei, którzy nami rządzą.


helar

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1321 (spa)-Anonymât (Kvardek du)-helar.wav

El intenso frío heló la superficie del lago.

zmrozić, pozbawić pewności siebie, zniechęcić

Las continuas críticas de la oposición helaron el ánimo inicial del primer ministro.

Ciągłe krytyki opozycji zmroziły początkowy zapał premiera.


helar

panować mróz, spadać (temperatura) poniżej zera

Durante el invierno hiela a menudo en esta región.

Podczas zimy temperatura często spada poniżej zera w tym regionie.


seco

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1321 (spa)-Anonymât (Kvardek du)-seco.wav


izquierda

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1321 (spa)-Anonymât (Kvardek du)-izquierda.wav


cite

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od citar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od citar

3. os. lp (usted) trybu rozkazującego (imperativo) od citar


fruta prohibida

rzadziej używana jest równoważna wersja w rodzaju męskim fruto prohibido

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Związki frazeologiczne


fruto prohibido

częściej używana jest równoważna wersja w rodzaju żeńskim fruta prohibida


Alicante

arab. أليكانتي (alīkāntī) < gr. Ἂκρα Λευκῆ (Akra Leukḗ) → białe wzniesienie


triad

2. os. lm (vosotros/as) trybu rozkazującego (imperativo) od triar


luciérnaga

Lampyris noctiluca, robaczek świętojański, świetlik


mera

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od merar

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od merar


señorita

nie należy przesadzać z traktowaniem starszych kobiet tym określeniem; wszystko zależy od naszego taktu i wyczucia sytuacji przy stosowaniu słów señorita czy señora.

¿Desea la señorita que le sirva el desayuno en el dormitorio?

Czy życzy sobie pani, aby podać jej śniadanie w sypialni?

forma grzecznościowa przy zwracaniu się do kobiety w szkołach, urzędach, sklepach itp. proszę pani

¡Señorita! ¿Hay servicios en esta planta?

Proszę pani! Czy są toalety na tym piętrze?


adobe

(1.1) z arabskiego używanego w Hiszpanii aṭṭúb < arab. طوبة (ṭūba)


adobe

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od adobar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od adobar

3. os. lp (usted) trybu rozkazującego (imperativo) od adobar


conserve

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od conservar

2. os. lp (tú) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od conservar

3. os. lp (usted) trybu rozkazującego (imperativo) od conservar


reproduce

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od reproducir

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od reproducir


fume

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od fumar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od fumar

3. os. lp (usted) trybu rozkazującego (imperativo) od fumar


gluon

zgodnie z reformą z 2010 roku wyraz ten jest jednosylabowy pod względem ortograficznym (samogłoski „uo” tworzą dwugłoskę), przez co nie powinien nosić akcentu graficznego; przed reformą była jednak dopuszczona pisownia z akcentem („gluón”) dla osób kładących nacisk na artykulację rozziewu (m.in. w Hiszpanii i w większej części Ameryki Południowej)


divisible

choć również poprawny, przyimek entre bywa nieco rzadziej stosowany niż por w znaczeniu: (liczba) podzielna przez (drugą)

Los números primos sólo son divisibles entre sí y la unidad.

Liczby pierwsze są podzielne jedynie przez siebie oraz jedność.


dispense

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od dispensar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od dispensar

3. os. lp (usted) trybu rozkazującego (imperativo) od dispensar


redefine

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od redefinir

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od redefinir


jaula

El canario de mi hermana sale de la jaula cuando quiere y vuela por todo el piso.

Kanarek mojej siostry wychodzi z klatki kiedy chce i lata po całym mieszkaniu.


sueco

(1) (2.1-2) łac. suecus
(2.3) łac. soccus → pień, pniak


Pepe

od dawnej formy tego imienia Jusepe; por. wł. Peppe, Beppe

łamaniec językowy: Pepe pecas pica papas con un pico, con un pico pica papas Pepe pecas.


conspire

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od conspirar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od conspirar

3. os. lp (usted) trybu rozkazującego (imperativo) od conspirar


supervise

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od supervisar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od supervisar


ere

wyraz „ere” odnosi się do litery „r” w postaci spółgłoski uderzeniowej dziąsłowej – jak w para; zarówno wariant drżący (rápido) jak i ogólną postać litery „r” określa się wyrazem „erre”

zobacz też: a • be • ce • (che) • de • e • efe • ge • hache • i • jota • ka • ele • (elle) • eme • ene • eñe • o • pe • cu • erre / ere • ese • te • u • uve / ve • uve doble / ve doble • equis • i griega / ye • zeta

er (nazwa miękkiej litery r) (zob. uwagi)


ere

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od erar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od erar

3. os. lp (usted) trybu rozkazującego (imperativo) od erar


media

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Ubrania

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Matematyka

El hombre ha sido estrangulado con una media.

Mężczyzna został uduszony za pomocą pończochy.


media

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od mediar

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od mediar


hablando del rey de Roma

skr. od hablando del rey de Roma, por la puerta asoma


gin

słowo obce w j. hiszpańskim, dlatego należy je wyróżniać w piśmie kursywą


vivid

2. os. lm (vosotros/as) trybu rozkazującego (imperativo) od vivir


fiebre

La fiebre ha remitido, así que deja de tomar pastillas.

Gorączka ustąpiła, a więc przestań brać tabletki.


acariciar

Cuando entramos en el patio, nos topamos con un perro que empezó a regañar, pero su amo lo tranquilizó acariciándole la cabeza.

Gdy weszliśmy na podwórze, natknęliśmy się na psa, który zaczął warczeć, ale jego pan uspokoił go, głaszcząc go po głowie.


desayuno

Hoy tomaremos el desayuno en la cocina.


paraguas

Si cojo el paraguas, seguro que no va a llover.

Jeżeli wezmę parasol, to na pewno nie będzie padać.


durazno

hacer el durazno

(Wenezuela) pośredniczyć jako poczta między narzeczonymi

stosowanie tej nazwy owocu nie jest dokładnie rozgraniczone; w Hiszpanii oznacza odmianę brzoskwini o twardej skórce bez meszku i o miąższu przylegającym silnie do pestki, natomiast w większości krajów Ameryki odnosi się do brzoskwini zwyczajnej; dla wyjaśnienia należy sprawdzić w tabelce: kolumna Fruto de la especie Prunus persica ilustruje użycie tego słowa w różnych krajach hiszpańskojęzycznych do owocu mającego skórkę z meszkiem; kolumna Variante de piel lisa odnosi się do owoców o skórce bez meszku.

(Wyspy Kanaryjskie i Ameryka) brzoskwinia (drzewo)

(Wyspy Kanaryjskie i Ameryka) brzoskwinia (owoc)


PP

Partido Popular → Partia Ludowa (hiszpańska)

Partido Popular → Partia Ludowa (meksykańska)

Partido Popular → Partia Ludowa (panamska)

Partido Popular → Partia Ludowa (argentyńska)

Partido Patriota → Partia Patriotyczna (gwatemalska)


geo

Los geos liberaron a cuatro rehenes.

Antyterroryści uwolnili czterech zakładników.


GEO

Grupo Especial de Operaciones → specjalna grupa operacyjna (oddziały antyterrorystyczne hiszpańskiej policji, odpowiendnik polskiego SPKP)

En el rescate de los rehenes ha participado una sección del GEO.

W oswobodzeniu zakładników wziął udział oddział GEO.


buenos días

stosowany tylko w porze przedobiadowej


disperse

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od dispersar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od dispersar

3. os. lp (usted) trybu rozkazującego (imperativo) od dispersar


Diego

(1.1) hiszp. san + Diego < hiszp. Santiago < hiszp. santo + Jacobo < łac. sanctus + Iacobus < hebr. יעקב (Jakub)


barriga

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1321 (spa)-Anonymât (Kvardek du)-barriga.wav

rascarse la barriga / tocarse la barriga

zob. barrica

De tanta cerveza que bebes te ha crecido una bonita barriga.

Pijesz tyle piwa, że urósł ci od niego ładny kałdun.


placebo

łac. placebo, 1. os. lp przysz. od czasownika placēre


sinceramente

Sinceramente, no sé de qué me estás hablando.


DDT

dicloro difenil tricloroetano → dichlorodifenylotrichloroetan, DDT


impaciente

czekać (na coś) z niecierpliwością lub ze zniecierpliwieniem lub z podnieceniem

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Cechy charakteru

No seas impaciente, tu turno llegará tarde o temprano.

Nie bądź niecierpliwy/a, prędzej czy później nadejdzie twoja kolej.

Estoy impaciente por recibir los resultados del examen.

Zniecierpliwiony/a oczekuję na otrzymanie wyników egzaminu.

Los alumnos están impacientes de que por fin lleguen las vacaciones.

Uczniowie oczekują z niecierpliwością, aby wreszcie nadeszły wakacje.

Los viajeros aguardaban impacientes la llegada del tren.

Podróżni czekali z niecierpliwością / ze zniecierpliwieniem (zniecierpliwieni) na przyjazd pociągu.

zaniepokojony, zdenerwowany, zmartwiony, niespokojny


impaciente

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od impacientar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od impacientar

3. os. lp (usted) trybu rozkazującego (imperativo) od impacientar


dais

2. os. lm (vosotros/as) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od dar


Tayikistán

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Kraje Azji


gnomon

łac. gnomon < gr. γνώμων (gnṓmōn) → przewodnik


incomprensible

nie mylić z: incompresible


barren

3. os. lm (ellos/as, ustedes) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od barrar

(Ameryka, Kanary i zach. Andaluzja) 2. os. lm (ustedes) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od barrar

3. os. lm (ellos/as, ustedes) trybu rozkazującego (imperativo) od barrar

(Ameryka, Kanary i zach. Andaluzja) 2. os. lm (ustedes) trybu rozkazującego (imperativo) od barrar

3. os. lm (ellos/as, ustedes) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od barrer

(Ameryka, Kanary i zach. Andaluzja) 2. os. lm (ustedes) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od barrer


nerviosidad

Durante el examen escrito de alemán tuve diarrea por la nerviosidad.

Ze zdenerwowania podczas pisemnego egzaminu z niemieckiego dostałam biegunki.


Abruzos

pomimo że wyraz posiada końcówkę „-s”, rzeczownik ten występuje w liczbie pojedynczej.


soja

inny zapis stosoway w Ameryce Łacińskiej (poza regionem Río de la Plata): soya


imprudencia

La grave imprudencia del conductor del autobús fue causa del accidente.

Poważna nieostrożność kierowcy autobusu była przyczyną wypadku.


abaratar

obniżać cenę, wartość, koszty czegoś; potaniać


intervalo

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Matematyka

(w przestrzeni) odstęp, przerwa, odległość


imposible

niemożliwy lub bardzo trudny do zrealizowania

Es imposible saber con exactitud cuántas personas hay en el mundo.

To niemożliwe wiedzieć, ile jest dokładnie ludzi na świecie.

o osobie: niemożliwy, trudny do zniesienia

¡No te aguanto más, eres imposible!

Nie wytrzymuję więcej z tobą, jesteś niemożliwy!


Constantinopla

koine Κωνσταντινούπολη


cónclave

dawna forma conclave jest dziś niezalecana i uważana za przestarzałą.


abarrancadero

Nuestro velero fue empujado por el fuerte viento a un abarrancadero del que no pudimos sacarlo sin ayuda.

Nasza żaglówka została zepchnięta przez silny wiatr na płyciznę, z której nie mogliśmy jej wyciągnąć bez pomocy.


infidelidad

Se divorció de él por sus continuas infidelidades.

Rozwiodła się z nim z powodu jego ciągłych zdrad małżeńskich.


genealogía

p.łac. genealogĭa < gr. γενεαλογία (genealogía)


credibilidad

Hoy en día la credibilidad de la prensa está en entredicho.

W dzisiejszych czasach wiarygodność prasy znajduje się pod znakiem zapytania.


manuscrito

Al pie de la página había unas palabras manuscritas que no pudimos descifrar.

Na dole strony było kilka słów pisanych ręcznie, których nie zdołaliśmy/łyśmy odczytać.


manuscrito

imiesłów bierny (participio) od manuscribir


Isaías

łac. Isaias < koine Ἠσαΐας (Ēsaḯās) < hebr. ישעיהו (jeshajahu) → dosł. „Jahwe zbawieniem”

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Imiona


esquizofrenia

gr. σχίζειν + φρήν (schízein + phrḗn) → dzielić, rozdzielać + myśl, rozum


esperma

i (1.2) mogą być rodzaju żeńskiego lub męskiego, przeważnie używa się znaczenia (1.1) w rodzaju męskim, a (1.2) w rodzaju żeńskim


islamita

nie mylić z: islamista → 1. islamistyczny; 2. islamista; zwolennik, badacz, znawca islamizmu


islamita

muzułmanka, islamistka (wyznawczyni islamu)


des-

desorganización

dezorganizacja; desabrochar → odpinać; desatar → rozwiązywać


nesciencia

En su nesciencia teológica olvidaban que las misas oficiadas por jesuitas logran mayor eficacia que ninguna otra misa.

W swej teologicznej niewiedzy zapominali, że msze odprawiane przez jezuitów osiągały większą skuteczność niż jakakolwiek inna msza.

Pérez de Ayala, Ramón, "A. M. D. G.", str. 17


malsano

niezdrowy, szkodliwy dla zdrowia, niehigieniczny

El clima de esta región es malsano.

Klimat tych okolic jest szkodliwy dla zdrowia.

niezdrowy, szkodliwy moralnie, niewłaściwy

El cura me aconsejo que me liberase de pensamientos malsanos.

Ksiądz poradził mi, abym uwolnił/a się od niezdrowych myśli.


insulte

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od insultar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od insultar

3. os. lp (usted) trybu rozkazującego (imperativo) od insultar


ignorancia

La ignorancia de la ley no exime de su cumplimiento.

Nieznajomość prawa nie zwalnia od jego przestrzegania.


Cristóbal

łac. Christophorus < gr. Χριστόφορος (Christoforos) < gr. Χριστός + φέρω (Christos + fero) → Chrystus + nieść, nosić; dosł. ‘niosący Chrystusa’

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Imiona

San Cristóbal es el patrón de los conductores.

Święty Krzysztof jest patronem kierowców.


Alejandro

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Imiona


cove

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od covar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od covar

3. os. lp (usted) trybu rozkazującego (imperativo) od covar


Jerónimo

gr. Ἱερώνυμος < ιερό όνομα → święte imię


Ruanda

wymowa IPA: [ˈr̄wan̩.da] jest bardziej rozpowszechniona w Ameryce, podczas gdy w Hiszpanii i niektórych krajach amerykańskich (np. w Argentynie i Ekwadorze) kładzie się większy nacisk na artykulację rozziewu.

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Kraje Afryki


fracture

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od fracturar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od fracturar

3. os. lp (usted) trybu rozkazującego (imperativo) od fracturar


menhir

franc. menhir < bret. menhir < bret. men + hir → kamień, głaz + długi


antimateria

por. antipartícula → antycząstka


oriundo

pochodzący (z), wywodzący się (z), rodem (z)

Los sefardíes son los judíos oriundos de España.

Sefardyjczycy to Żydzi pochodzący z Hiszpanii.

Es un árbol oriundo de América.


oliera

1. os. lp (yo) czasu przeszłego prostego (I) (pretérito imperfecto) trybu łączącego (subjuntivo) od oler

3. os. lp (él, ella, usted) czasu przeszłego prostego (I) (pretérito imperfecto) trybu łączącego (subjuntivo) od oler


culpable

El culpable retorna siempre al sitio de su crimen.

Winny powraca zawsze na miejsce swej zbrodni.


Mediodía

gdy odnosi się do południowej części czegoś, piszemy od małej litery: mediodía


crecer

Tu hijo ha crecido mucho desde el año pasado.


mediodía

gdy odnosi się do strony świata, piszemy od dużej litery: Mediodía

Nos encontraremos a mediodía delante del ayuntamiento.

El mediodía de España tiene un clima muy seco.

Południe Hiszpanii ma bardzo suchy klimat.


perdonar

zrzekać się, rezygnować (z prawa, korzyści)


reversible

nawrotny, zwrotny, rewersyjny, obracalny


mostrar

mostrar piedad, clemencia, compasión, misericordia

Muéstrame qué sabes hacer.

Por favor, muéstranos el camino a la estación.

przejawiać, okazywać, ujawniać, uzewnętrzniać, wykazywać

El delincuente mostró una actitud provocativa durante la detención.

Przestępca okazał wyzywającą postawę podczas zatrzymania.

La alumna mostraba unas aptitudes intelectuales fuera de serie.

Uczennica wykazywała ponadprzeciętne zdolności intelektualne.

Durante la presentación, el inventor (les) mostró a los asistentes el funcionamiento de la máquina.

Podczas prezentacji wynalazca wyjaśnił odwiedzającym działanie maszyny.


grasa

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1321 (spa)-Anonymât (Kvardek du)-grasa.wav


congrego

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od congregar(se)


segrego

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od segregar


Santo Tomé y Príncipe

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1321 (spa)-Millars-Santo Tomé y Príncipe.wav

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1321 (spa)-Rodelar-Santo Tomé y Príncipe.wav

República Democrática de Santo Tomé y Príncipe


estar casado por detrás de la iglesia

(zaczynać żyć w ten sposób) arrejuntarse

żyć na kocią łapę, żyć na kartę rowerową


alfa y omega

Chrystus (jako Bóg: początek i koniec wszystkich rzeczy)


a-

a- + social > asocial

a- + społeczny > aspołeczny • a- + simetría > asimetría → a- + symetria > asymetria

…tworzy czasowniki odrzeczownikowe i odprzymiotnikowe oznaczające nadanie formy rzeczownika lub przymiotnika: po-, z-/s-

a- + barato = abaratar


hacino

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od hacinar


incontestable

niezaprzeczalny, bezsporny, bezsprzeczny, niewątpliwy


bale

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od balar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od balar

3. os. lp (usted) trybu rozkazującego (imperativo) od balar


suicidé

1. os. lp (yo) czasu przeszłego prostego (pretérito perfecto simple) trybu oznajmującego (indicativo) od suicidarse – me suicidé


inmoral

nie mylić z: amoral


curiosidad

El escaparate de este supermercado despierta la curiosidad de todos los transeúntes.

Wystawa tego supermarketu budzi ciekawość wszystkich przechodni.


capitule

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od capitular

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od capitular

3. os. lp (usted) trybu rozkazującego (imperativo) od capitular


alquequenje

arab. Hiszp. الكاكنج (al-kākanǧ) < arab. كاكنج (kākanǧ) < pers. کاکنج (kâknaǧ)


tetraplejía

forma równoważna, częściej spotykana: „tetraplejia”


positivo

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od positivar


-oma

zobacz słowa kończące się na „-oma”

tworzy rzeczowniki rodzaju męskiego oznaczające przyrost materii w pewnych miejscach, rodzaje guzów lub nowotworów

angioma < angio- + -oma; sarcoma, carcinoma, fibroma


tendencia

Tienes la malsana tendencia de aislarte.

Masz niezdrową skłonność do izolowania się.

Es un partido político de tendencias derechistas.

To partia polityczna o tendencjach prawicowych.


tetraplejia

forma równoważna, rzadziej spotykana: „tetraplejía”


mamo

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od mamar


prosélito

śr.łac. proselytus < gr. προσήλιτος (prosḗlitos)


refute

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od refutar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od refutar

3. os. lp (usted) trybu rozkazującego (imperativo) od refutar


lesión

A causa del accidente de tráfico, este hombre sufrió una lesión cerebral.

Z powodu wypadku drogowego, ten mężczyzna doznał urazu mózgu.


inexplicable

Tu conducta es inexplicable.


Sofía

gr. σοφία → mądrość


espumadera

Coge la espumadera para sacar el huevo frito de la sartén.

Weź łyżkę cedzakową, aby wyjąć jajko sadzone z patelni.


talón

(1.1-8) łac. talo, talōnis
(1.9) franc. étalon

(w skarpetach, pończochach) pięta, napiętek

(w różnych przedmiotach) stopka, piętka, trzon, podstawa

(w kopycie końskim) opuszka, mięsista część


ustedes

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1321 (spa)-Anonymât (Kvardek du)-ustedes.wav

¿Qué desean ustedes?

Esos libros son para ustedes, y este, para mí.

Tamte książki są dla panów / pań / państwa, a ta dla mnie.

, (Wyspy Kanaryjskie, zach. Andaluzja) wy

¡Niños, a clase! ¿No han oído ustedes el timbre?

Dzieci, na lekcję! Nie słyszeliście dzwonka?

Tamte książki są dla was, a ta dla mnie.


rayo

jako pojęcie z zakresu fizyki używa się przeważnie w liczbie mnogiej: rayos.

por. trueno → grzmot

Los primeros rayos del sol entraron por la ventana y me despertaron.

Pierwsze promienie słoneczne wpadły przez okno i mnie obudziły.

Durante la tormenta, un rayo cayó en nuestra casa y provocó un incendio.

Podczas burzy piorun uderzył w nasz dom i wywołał pożar.

Cuando me caí con la bicicleta, se rompieron dos rayos de la rueda delantera.

Kiedy upadłem/am z roweru, złamały się dwie szprychy w przednim kole.


rayo

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od rayar

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od raer


cremare

1. os. lp (yo) czasu przyszłego prostego (futuro simple) trybu łączącego (subjuntivo) od cremar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu przyszłego prostego (futuro simple) trybu łączącego (subjuntivo) od cremar


trena

El tío está en la trena por robo con violencia.


foto-

gr. φωτο- < gr. φῶς, φωτός → światło


esquí acuático

Primer campeonato del mundo de esquí acuático tuvo lugar en 1949.

Pierwsze mistrzostwa świata w narciarstwie wodnym miały miejsce w 1949 roku.


congregare

1. os. lp (yo) czasu przyszłego prostego (futuro simple) trybu łączącego (subjuntivo) od congregar(se)

3. os. lp (él, ella, usted) czasu przyszłego prostego (futuro simple) trybu łączącego (subjuntivo) od congregar(se)


abjurar

częściej występuje w postaci nieprzechodniej, w towarzystwie przyimka „de” i dopełnienia


preparación

La preparación de este plato regional es muy simple.

Przyrządzenie tego regionalnego dania jest bardzo proste.


aldea

z arabskiego Hiszpanii aḍḍáy‘a < arab. ḍay‘ah

Desde lo alto de la colina avistamos una aldea de pescadores.

Ze szczytu wzgórza dostrzegliśmy wioskę rybacką.


monoteísmo

hiszp. mono- + gr. θεός → bóg + hiszp. -ismo


cardio-

gr. καρδιο- < gr. καρδία


acumular

gromadzić, akumulować, kumulować, zbierać, skupiać

(Aragonia) oskarżać, zarzucać, obwiniać (za coś)


Lupe

imię żeńskie bardzo popularne w Meksyku


blinda

franc. blinde < niem. Blende < niem. blenden → oślepiać, zaślepiać


blinda

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od blindar

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od blindar


República Unida de Tanzania

nazwa oficjalna państwa


aserrar

forma równoważna, częściej spotykana w języku wyszukanym: serrar


conocimiento

A consecuencia de la caída perdí el conocimiento.

W wyniku upadku straciłem/am przytomność.


cuñada

Mi cuñada es enfermera.


cuñado

Mi cuñado es mi mejor amigo.

Mój szwagier jest moim najlepszym przyjacielem.


definición

wyrazistość, rozdzielczość, definicja obrazu


desaparecer

znikać, przestawać istnieć, (np. o plamach) schodzić

Estas manchas no desaparecen ni con el mejor quitamanchas.

Te plamy nie schodzą nawet z najlepszym odplamiaczem.

A causa de la crisis todos mis ahorros desaparecieron en poco tiempo.

Z powodu kryzysu wszystkie moje oszczędności zniknęły w ciągu krótkiego czasu.

znikać, odchodzić, ulatniać się, spływać

En un abrir y cerrar de ojos saltó la valla y desapareció en el bosque.

W mgnieniu oka przeskoczył przez płot i zniknął w lesie.


licenciatura

stopień ten otrzymywał absolwent studiów wyższych 4-6 letnich i odpowiadał on polskiemu stopniowi magistra. Proces boloński zmienił nieco system zdobywania stopni naukowych.


armiño

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Ssaki

¿Alguna vez has visto un armiño?

Czy widziałeś/aś kiedykolwiek gronostaja?


caza de brujas

Un mes antes de las elecciones empezó la caza de brujas contra el presidente.

Miesiąc przed wyborami zaczęła się nagonka na prezydenta.


lustre

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od lustrar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od lustrar

3. os. lp (usted) trybu rozkazującego (imperativo) od lustrar


incalculable

nieobliczalny, niepoliczalny, nie dający się obliczyć

Tu apoyo en estos momentos tan difíciles para mí tiene un valor incalculable.

Twoje poparcie w tych tak trudnych dla mnie chwilach ma ogromną wagę.


rígor mortis

adaptacja łacińskiego zwrotu rigor mortis, który też jest spotykany, lecz wymawia się akcentując pierwszą sylabę.


veintisiete

Tengo veintisiete años.

Nací el veintisiete de abril.

Urodziłem/am się dwudziestego siódmego kwietnia.


veintisiete

El veintisiete gana.


régimen

»La ley sobre peligrosidad y rehabilitación social« fue una ley del código penal español aprobada por el régimen franquista el 5 de agosto de 1970.

Ustawa o niebezpieczności i resocjalizacji” była ustawą hiszpańskiego kodeksu karnego przyjętą przez reżim frankistowski 5 sierpnia 1970 roku.

Colaboradores de Wikipedia: Ley sobre peligrosidad y rehabilitación social (es). Wikipedia, 2020-06-30. [dostęp 2020-11-28].


saxofón

ta forma jest najczęściej stosowana; formy saxo i saxófono są rzadziej spotykane


Mallorca

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1321 (spa)-flor de colombia (Beat Ruest)-Mallorca.wav


ye

ta nazwa litery y jest jeszcze rzadko stosowana, ale w 2010 roku została zaproponowana przez Królewską Akademię jako zastępstwo dla „i griega”

zobacz też: a • be • ce • (che) • de • e • efe • ge • hache • i • jota • ka • ele • (elle) • eme • ene • eñe • o • pe • cu • erre / ere • ese • te • u • uve / ve • uve doble / ve doble • equis • i griega / ye • zeta


eje

eje de la Tierra, eje de la esfera terrestre


vacas flacas

od biblijnej historii okresu siedmiu chudych krów w Egipcie

zobacz też: Indeks: Hiszpański - Związki frazeologiczne

Por culpa de la crisis vivimos una época de vacas flacas.


mitología

łac. mythologĭa < gr. μυθολογία (mythología)


marque

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od marcar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od marcar

3. os. lp (usted) trybu rozkazującego (imperativo) od marcar


en casa del gaitero, todos son danzantes

niedaleko pada jabłko od jabłoni; w domu kobziarza wszyscy są tancerzami


no se ganó Zamora en una hora

aluzja do oblężenia miasta Zamory (w Hiszpanii) w 1072 roku, które trwało siedem miesięcy.

nie od razu Kraków zbudowano; nie zdobyto Zamory w jedną godzinę


cimología

forma równoważna: zimología


Sagrada Escritura

używa się bez różnicy w liczbie mnogiej lub pojedynczej


depredare

1. os. lp (yo) czasu przyszłego prostego (futuro simple) trybu łączącego (subjuntivo) od depredar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu przyszłego prostego (futuro simple) trybu łączącego (subjuntivo) od depredar


artífice

Este jugador fue el artífice del triunfo de nuestro equipo.

Ten gracz był sprawcą zwycięstwa naszej drużyny.


flaco

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1321 (spa)-Anonymât (Kvardek du)-flaco.wav


martirologio

śr.gr. μαρτυρολόγιον


moto-

pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczający przedmioty poruszane silnikiem

motobomba

motosierra

motoesquí


búfalo

śr.łac. bufălus < łac. bubălus < gr. βούβαλος → gazela

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Ssaki


gallego

(Argentyna, Urugwaj, Kolumbia) Hiszpan, osoba urodzona w Hiszpanii


zimología

gr. ζύμη (zýmē) → ferment + hiszp. -logía

forma równoważna: cimología


lene

Para esta parte del vestido necesitas un poco de tejido lene.

Na tę część sukienki potrzebujesz trochę miękkiego materiału.

El castigo que nos impuso el maestro era lene comparado con la gravedad de nuestra travesura.

Kara, jaką nałożył na nas nauczyciel, była lekka w porównaniu do powagi naszego wybryku.


adúltero

No sé por qué hay más hombres adúlteros que mujeres adúlteras.

Nie wiem, dlaczego jest więcej wiarołomnych mężczyzn niż wiarołomnych kobiet.


hacia

Se fue hacia el pueblo vecino.

Siento desprecio hacia este tipo de personajes.

Llegaremos a Barcelona hacia el mediodía.


dado

(1.1-2) prawdop. arab. أَعْدَادٌ (aʿdād) → liczby

(2.1) ims. bierny od hiszp. dar < łac. datus


delantero

Los neumáticos delanteros de tu coche están muy gastados.

Przednie opony twego samochodu są bardzo zużyte.


delantero

Es el mejor delantero de nuestro equipo.

Ten cuidado, que vas a mancharte el delantero de tu nueva camisa.

Uważaj, bo zaplamisz sobie przód swojej nowej koszuli.


cervical

przeważnie w lm


cromatina

gr. χρῶμα (chrṓma) → kolor + hiszp. -ina


gato escaldado, del agua fría huye

kto się na gorącym sparzył, ten na zimne dmucha; oblany wrzątkiem kot ucieka i od zimnej wody


cada uno arrima el ascua a su sardina

każdy sobie rzepkę skrobie; każdy przysuwa żar do swojej sardynki (…aby mu się dobrze upiekła)


perro ladrador, nunca buen mordedor

krowa, która dużo ryczy, mało mleka daje; ujadający pies nigdy dobrze nie ugryzie


a caballo regalado, no le mires el diente

darowanemu koniowi w zęby się nie zagląda


como midieres serás medido

jak ty komu, tak on tobie; jak będziesz mierzyć, tak będziesz zmierzony


el ojo del amo engorda al caballo

pańskie oko konia tuczy; (znaczenie podobne do polskiego)


abogado de oficio

Toda persona que no disponga de recursos económicos suficientes puede solicitar la asistencia de un abogado de oficio.

Każda osoba nie dysponująca wystarczyjącymi środkami pieniężnymi może ubiegać się o pomoc prawną obrońcy z urzędu.


morado

fioletowy, ciemnofioletowy, koloru jeżyny

El señor obispo lucía con satisfacción su nueva sotana morada.

Ksiądz biskup obnosił usatysfakcjonowany swą nową fioletową sutannę.


morado

El morado te va muy bien.


de buenas intenciones está empedrado el infierno

dobrymi chęciami piekło jest wybrukowane; (znaczenie bardzo bliskie polskiego)


ojos que no ven, corazón que no siente

czego oczy nie widzą, tego sercu nie żal, czego oko nie widzi, tego sercu nie żal; (znaczenie podobne do polskiego)


a la tercera va la vencida

do trzech razy sztuka; za trzecim razem przychodzi wygrana


donde Cristo dio las tres voces

jedna wersja tłumaczy to odnosząc się do sytuacji, w której Chrystus pościł przez czterdzieści dni na pustyni i diabeł kusił go trzy razy; druga, do trzech błagań Chrystusa, które wydał w ogrodzie Getsemani, prosząc Boga, aby ominęło go cierpienie. Oba miejsca uważane są za oddalone od świata.

tam, gdzie diabeł mówi dobranoc; gdzie Chrystus krzyknął trzy razy

Vivían lejos del pueblo, cerca del bosque, donde Cristo dio las tres voces.

Mieszkali daleko od wioski, pod lasem, tam, gdzie diabeł mówi dobranoc.


marra

(1.1) hiszp. marrar < daw. hiszp. marrir < germ. *marrjan → przeszkadzać


marra

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od marrar

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od marrar


ir contra (la) corriente

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Związki frazeologiczne


esa es la madre del cordero

tu leży pies pogrzebany; to jest właśnie matka baranka


zódiac

od nazwy francuskiej firmy Groupe Zodiac, która od 1930 roku produkowała tego typu łódki gumowe wyposażone w silnik


bombón

Para mi cumpleaños me regalaste solamente una caja de bombones.

Na moje urodziny podarowałeś mi tylko pudełko cukierków czekoladowych.

(o osobach obojga płci) cud miód, cizia, punia

Mira qué bombón está sentado en la mesa de al lado.

Popatrz jaka cizia siedzi przy stoliku obok.


canónigo

Valerianella locusta, roszponka, roszpunka


talla

¿Qué talla?


facultad

Yo estudio en la facultad de derecho.


nevada

La nevada de ayer dejó incomunicados varios pueblos.

Wczorajszy opad śniegu odciął od świata kilka wiosek.


quiosco

¿Hay un quiosco por aquí?


pantalón

forma liczby mnogiej może być używana w odniesieniu do jednego desygnatu zamiast liczby pojedynczej


lapicero

(Kostaryka, Gwatemala, Honduras) długopis


juntos

polski przysłówek razem jest tłumaczony niekiedy na hiszpański przymiotnikiem junto, który zgadza się w liczbie i rodzaju z rzeczownikiem lub zaimkiem, do którego się odnosi.

połączeni, złączeni; (również) razem, wspólnie

bliscy, przylegli; (również) blisko siebie


cagarse de miedo

zob. Indeks:Hiszpański – Związki frazeologiczne

robić w portki ze strachu, robić w majtki ze strachu


tener miedo hasta de su (propia) sombra

zobacz też: Indeks: Hiszpański - Związki frazeologiczne


cada cosa que ves tiene su derecho y (tiene) su revés

każdy medal ma dwie strony; każda rzecz, którą widzisz, ma swą prawą stronę i (ma) swą lewą stronę


acostarse y levantarse temprano, hace ricos y sanos

kto rano wstaje, temu Pan Bóg daje; wczesne chodzenie do łóżka i (wczesne) wstawanie czyni (ludzi) bogatymi i zdrowymi


cagarse

me cago en + grupo nominal

sram na + grupa nominalna: jedna z najbardziej wulgarnych konstrukcji przekleństw w j. hiszpańskim

nie oszczędzająca żadnych świętości. Najbardziej popularne - i niewinne - to: me cago en la mar


chompa

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Ubrania

(Boliwia, Chile, Ekwador, Paragwaj, Peru i Urugwaj) sweter


alrededor

Mi casa tiene un bosque alrededor.


alrededor

Los alrededores de esta ciudad no tienen nada interesante para visitar.

Okolice tego miasta nie mają nic interesującego do zwiedzania.


casada

Ella estaba casada, así que tuve que desterrar de mi corazón un amor tan insensato.

Ona była mężatką (była zamężna), tak więc musiałem wypędzić z mego serca tak szaloną miłość.


casada

forma żeńska imiesłowu biernego (participio) od casar(se)


mota

odrobina, grudka, okruch, gruzeł, źdźbło

Tienes una mota de carbonilla en el ojo. Espera que te la limpie.

Masz odrobinę sadzy w oku. Poczekaj, wyjmę ci ją.

Puedes quitar esas motas de tu jersey con una maquinilla de afeitar.

Możesz usunąć te supełki ze swego swetra maszynką do golenia.

Ponte ese vestido con motas de colores.


náusea

Cuando la chica vio a su gato aplastado en el asfalto, le dieron náuseas y vomitó allí mismo.

Kiedy dziewczyna zobaczyła swego kota zmiażdżonego na asfalcie, dostała mdłości i zwymiotowała na miejscu.


comoquiera

hiszp. como + forma presente de subjuntivo czasownika querer

jakkolwiek, dowolnie, w jakikolwiek sposób

Nuestra selección de fútbol consiguió el campeonato del mundo, y no comoquiera, sino desplegando un fútbol muy técnico, controlando el balón durante todo el partido.

Nasza reprezentacja piłki nożnej zdobyła mistrzostwo świata, i to nie w jakikolwiek sposób, lecz rozwijając futbol pełen techniki, kontrolując piłkę podczas całego meczu.


napar

pokrywać sosem lub kremem (wyrób kulinarny)


suture

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od suturar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od suturar

3. os. lp (usted) trybu rozkazującego (imperativo) od suturar


grava

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od gravar

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od gravar


deca-

deca- + gramo = decagramo


junto

łączny, połączony, złączony; (również) razem, wspólnie

El territorio de esta isla es tan extenso como el de esas seis islas juntas.

Obszar tej wyspy jest tak rozległy jak obszar tamtych sześciu wysp razem (połączonych).

Juntos como hermanos vamos al encuentro del mañana.

Złączeni jak bracia idziemy na spotkanie jutra / przyszłości.

Nunca he visto a tanta gente junta protestando contra la corrupción en la administración.

Nigdy nie widziałem/am tyle luda złączonego (razem) w proteście przeciw korupcji w administracji.

Salta impulsándote con los dos pies juntos.

Skacz odbijając się obiema nogami razem.

Ingresé todo el dinero junto en una sola cuenta bancaria.

Wpłaciłem wszystkie pieniądze razem na jeden rachunek bankowy.

Pon toda la harina junta en este tarro.

Wsyp wszystką mąkę razem do tego słoika.

bliski, przyległy; (również) blisko siebie

En esta cafetería las mesas están tan juntas que no hay condiciones para hablar en intimidad.

W tej kawiarni stoliki są tak blisko siebie, że nie ma warunków na intymną rozmowę.


junto

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od juntar


bendecir

odmienia się wg modelu decir z wyjątkami: regularne formy participio (bendecido), futuro simple i condicional simple (indicativo) (bendeciré, bendeciría), nieściągnięta forma trybu rozkazującego dla 2. os. lp (tú bendice)

dawny imiesłów bierny (participio) nieregularny bendito jest dziś używany wyłącznie w roli rzeczownika i przymiotnika

święcić, poświęcać, wyświęcać, konsekrować


juntas

polski przysłówek razem jest tłumaczony niekiedy na hiszpański przymiotnikiem junto, który zgadza się w liczbie i rodzaju z rzeczownikiem lub zaimkiem, do którego się odnosi.


juntas

2. os. lp (tú) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od juntar


recompense

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od recompensar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od recompensar

3. os. lp (usted) trybu rozkazującego (imperativo) od recompensar


hoguera

Juana de Arco murió en la hoguera el 30 de mayo de 1431.

Joanna d'Arc spłonęła na stosie 30 maja 1431 roku.


-al

zobacz słowa kończące się na „-al”

tworzy przymiotniki odrzeczownikowe -lny, -ski

cultura + -al > cultural

kulturalny; doctor + -al > doctoral → doktorski.

tworzy rzeczowniki oznaczające obfitość rzeczownika pierwotnego

arroz + -al > arrozal

ryżowisko; maíz + -al > maizal → pole kukurydziane


ogaño

forma równoważna: hogaño


suceder

następować (po kimś), zastępować (kogoś), obejmować, dziedziczyć (po kimś)

Su hijo lo sucedió en el puesto de director de la empresa.

Jego syn objął po nim stanowisko dyrektora firmy.


suceder

zdarzać się, dziać się, stawać się, toczyć się

Los acontecimientos sucedieron tal como yo había previsto.

Wydarzenia potoczyły się tak, jak ja przewidziałem.

¿Qué sucede aquí?


hogar

śr.łac. focāris przymiotnik od łac. focus (ogień)


Sergio

zobacz też: Indeks: Hiszpański - Imiona


orina

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od orinar

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od orinar


cagare

1. os. lp (yo) czasu przyszłego prostego (futuro simple) trybu łączącego (subjuntivo) od cagar(se)

3. os. lp (él, ella, usted) czasu przyszłego prostego (futuro simple) trybu łączącego (subjuntivo) od cagar(se)


Roberto

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Imiona


-sis

zobacz słowa kończące się na „-sis”


confundido

Estoy confundido.


vestirse

aunque la mona se vista de seda, mona se queda


enojado

Estoy enojado


despertarse

Será mejor que me acueste ya. Mañana me tengo que despertar a las siete en punto.

Lepiej pójdę już spać. Jutro muszę się obudzić punkt siódma.

Normalmente me despierto muy temprano, pero los fines de semana me gusta dormir hasta mediodía.

Zwykle budzę się bardzo wcześnie, ale w weekendy lubię spać do południa.


etano

zobacz też: etano • eteno • etino


ocupado

Estoy ocupado.


Haarlem

nie mylić z: Harlem (nazwa dzielnicy Nowego Jorku)


onirismo

gr. ὄνειρον (óneiron) → sen + hiszp. -ismo


figuro

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od figurar


-forme

tworzy przymiotniki

zobacz słowa kończące się na „-forme”

campana

dzwon > campaniforme → mający kształt dzwonu

(do oznaczania rzędów ryb i ptaków) -kształtny

perca


espontáneo

(o roślinach) dziki, naturalny, nieuprawiany


espontáneo

(tauromachia, futbol) na korridzie/stadionie: widz, który wyskakuje nagle na arenę/boisko podczas trwania spektaklu

(w odniesieniu do zawodu lub działalności) samozwaniec, uzurpator


té de los jesuitas

Chenopodium ambrosioides, komosa piżmowa, herbata jezuicka


evitare

1. os. lp (yo) czasu przyszłego prostego (futuro simple) trybu łączącego (subjuntivo) od evitar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu przyszłego prostego (futuro simple) trybu łączącego (subjuntivo) od evitar


i griega

por. i latina → nazwa litery i

od 2010 roku akademia RAE zaleca używanie nazwy „ye” zamiast „i griega”

zobacz też: a • be • ce • (che) • de • e • efe • ge • hache • i • jota • ka • ele • (elle) • eme • ene • eñe • o • pe • cu • erre / ere • ese • te • u • uve / ve • uve doble / ve doble • equis • i griega / ye • zeta


a diestro y siniestro

zobacz też: Indeks: Hiszpański - Związki frazeologiczne

Mientras nos adentrábamos en el bosque mirábamos a diestro y siniestro temiendo alguna emboscada.

W miarę jak wchodziliśmy w głąb lasu, rozglądaliśmy się na prawo i lewo obawiając się jakiejś zasadzki.


-osis

gr. -ωσις (-ōsis) → stan nieprawidłowy, choroba


hummus

inna pisownia humus


en punto

(przy podawaniu czasu) punktualnie, punkt

Son las ocho en punto.


no saber ni torta

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Związki frazeologiczne

nic a nic nie wiedzieć, kompletnie nic nie wiedzieć


osteo-

gr. ὀστέον → kość


ni torta

No entiendo ni torta de lo que dice este tío.

Nie rozumiem absolutnie nic z tego, co ten facet mówi.


conjure

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od conjurar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od conjurar

3. os. lp (usted) trybu rozkazującego (imperativo) od conjurar


tigresa

(o kobiecie) atrakcyjna laska (z dużym apetytem seksualnym)


bandera blanca

Los sitiados izaron la bandera blanca para negociar las condiciones de la rendición.

Oblężeni wywiesili białą flagę w celu negocjowania warunków kapitulacji.


felino

por. canino → psi

Algunas enfermedades felinas pueden afectar también a las personas.

Niektóre kocie choroby mogą się także przenosić na ludzi.

Sus amigos le suelen decir que tiene una mirada felina.

Przyjaciele często mu/jej mówią, że ma kocie spojrzenie.

należący do rodziny kotowatych (Felidae)


felino

zwierzę z rodziny Felidae, przedstawiciel (1.3): kot

El león es uno de los felinos más peligrosos del mundo.

Lew jest jednym z najgroźniejszych kotów na świecie.


felpa

przypuszczalnie z port. felpa lub wł. felpa < prow. feupo


felpa

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od felpar

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od felpar


centro comercial

Vamos al centro comercial.


asiático

łac. Asiatĭcus < gr. ᾿Ασιατικός (Asiatikós)


turbo

(1) (2) forma skrócona od turbocompresor


turbo

o silniku lub pojeździe: turbo, wyposażony w turbosprężarkę


turbo

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od turbar


mire

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od mirar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od mirar

3. os. lp (usted) trybu rozkazującego (imperativo) od mirar


hamburguesa

No como hamburguesas.


repasar

sprawdzać, sprawdzać, przeglądać, przejrzeć

Repasa estas cuentas porque me parece que hay algún error.

Sprawdź te rachunki, bo wydaje mi się, że jest jakiś błąd.


transpire

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od transpirar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od transpirar

3. os. lp (usted) trybu rozkazującego (imperativo) od transpirar


aberrare

1. os. lp (yo) czasu przyszłego prostego (futuro simple) trybu łączącego (subjuntivo) od aberrar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu przyszłego prostego (futuro simple) trybu łączącego (subjuntivo) od aberrar


ido

otumaniony, ogłupiały, roztargniony, nieobecny

Desde que te has casado te veo un poco ido.

Od kiedy się ożeniłeś, widzę, że jesteś trochę ogłupiały.


tortura

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od torturar(se)

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od torturar


dalle

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od dallar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od dallar


arrestare

1. os. lp (yo) czasu przyszłego prostego (futuro simple) trybu łączącego (subjuntivo) od arrestar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu przyszłego prostego (futuro simple) trybu łączącego (subjuntivo) od arrestar


pesco

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od pescar


venere

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od venerar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od venerar

3. os. lp (usted) trybu rozkazującego (imperativo) od venerar


liste

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od listar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od listar

3. os. lp (usted) trybu rozkazującego (imperativo) od listar


marché

1. os. lp (yo) czasu przeszłego prostego (pretérito perfecto simple) trybu oznajmującego (indicativo) od marchar(se)


dope

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od dopar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od dopar

3. os. lp (usted) trybu rozkazującego (imperativo) od dopar


hura

Mi abuelo tenía un perro especializado en cazar en las cuevas o huras.

Mój dziadek miał psa wyspecjalizowanego w polowaniu po grotach lub norach.


tory

jako anglicyzm niezaadaptowany w j. hiszpańskim należy wyróżniać go w piśmie kursywą lub cudzysłowem


graven

3. os. lm (ellos/as, ustedes) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od gravar

(Ameryka, Kanary i zach. Andaluzja) 2. os. lm (ustedes) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od gravar

3. os. lm (ellos/as, ustedes) trybu rozkazującego (imperativo) od gravar

(Ameryka, Kanary i zach. Andaluzja) 2. os. lm (ustedes) trybu rozkazującego (imperativo) od gravar


cariad

2. os. lm (vosotros/as) trybu rozkazującego (imperativo) od cariar


ebanistería

warsztat stolarki meblowej, warsztat stolarki artystycznej

stolarstwo meblowe, stolarstwo artystyczne


ebullición

El agua alcanza la ebullición a los 100 ºC.


Alberto

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Imiona


distaste

2. os. lp (tú) czasu przeszłego prostego (pretérito perfecto simple) trybu oznajmującego (indicativo) od distar


transcontinental

por. intercontinental → międzykontynentalny

zobacz też: transcontinental • transmarino • transmontano • transmundano • transoceánico

zobacz też: transalpino • transandino • transatlántico • transiberiano • transmediterráneo • transpacífico • transpirenaico


sedentario

siedzący, prowadzący siedzący tryb życia

El trabajo de secretaria es más sedentario que el de cartero.

Praca sekretarki jest bardziej siedząca niż praca listonosza.

(o grupach ludności) osiadły, niewędrowny

El descubrimiento de la agricultura obligaba a muchas tribus nómadas a convertirse en sedentarias.

Odkrycie rolnictwa zmusiło wiele plemion koczowniczych do przeobrażenia się w osiadłe.


Emilio

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Imiona


Adolfo

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Imiona


Clemente

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Imiona


Eusebio

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Imiona


Dresde

El espectacular robo de Dresde abrió muchos interrogantes sobre la seguridad de los museos alemanes.

Spektakularna kradzież w Dreźnie zrodziła wiele pytań co do bezpieczeństwa niemieckich muzeów.

Elena G. Sevillano, El tesoro de diamantes del palacio real de Dresde: robado por la mafia y devuelto hecho añicos, „El País”, 2023-01-12.


pelear

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1321 (spa)-Anonymât (Kvardek du)-pelear.wav


isleño

Indonesia es un país isleño.


detalle

subtelność, drobiazg, grzeczność, przysługa


arzobispo

łac. archiepiscŏpus < gr. ἀρχιεπίσκοπος (archiepískopos)


aburrir

No me aburras con tus historias.

męczyć, zamęczać, nużyć, naprzykrzać się komuś

o zwierzętach, przeważnie o ptakach: porzucać gniazdo / jaja / pisklęta


repetir

powtarzać, mówić to samo, robić ponownie to samo, ponawiać, dublować

Mi hijo pequeño repite todas las palabrotas que oye en la calle.

Mój młodszy syn powtarza wszystkie brzydkie słowa, które słyszy na ulicy.

(przy jedzeniu) brać po raz drugi (jakieś danie)

El caldo estaba tan bueno que repetí y tripití.

Rosół był taki dobry, że nalałem/am sobie po raz drugi i po raz trzeci.

Me han cateado en cinco asignaturas, así pues, debo repetir el curso.

Obcięli mnie z pięciu przedmiotów, tak więc muszę repetować klasę.


repetir

Los platos que llevan ajo me repiten mucho.

Danie, które mają czosnek, odbijają mi się bardzo.


acercar

zbliżać, zbliżyć, przybliżać, przysuwać, przysunąć

Acerca el taburete a la estantería, y podrás alcanzar el libro.

Przysuń taboret do regału, a dosięgniesz księżkę.

¿Puedes acercarme el azucarero?.


capítulo

Lee solamente el primer capítulo.


salvar

pokonać (przeszkodę, wysokość, dystans), przeskoczyć, przekroczyć


mete

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od meter

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od meter


AVE

Alta Velocidad Española → szybka kolej hiszpańska


gazpacho

prawdopodobnie od arabskiego Hiszpanii *gazpáčo < gr. γαζοφυλάκιον (gazofylákion) → skarbonka kościelna, w której zbierano najprzeróżniejsze datki


acelga

z arabskiego Hiszpanii assílqa < arab. silqah < gr. Σικελή (Sikelḗ) → sycyljanka

Beta vulgaris subsp. cicla L., boćwina szerokoogonkowa


Aves

w taksonomii roślin i zwierząt powyżej rodzaju (genus), gdy spełnia rolę przydawki rzeczownikowej, piszemy wielką literą (clase Aves → gromada ptaków), natomiast jako rzeczownik pospolity piszemy małą literą.


abofetear

El oficial abofeteó al soldado delante de toda la compañía.

Oficer spoliczkował żołnierza przed całą kompanią.


Mamíferos

w taksonomii roślin i zwierząt powyżej rodzaju (genus), gdy spełnia rolę przydawki rzeczownikowej, piszemy wielką literą (clase Mamíferos → gromada ssaków), natomiast jako rzeczownik pospolity piszemy małą literą.

El hombre pertenece a la clase Mamíferos.


corteza

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1321 (spa)-Anonymât (Kvardek du)-corteza.wav


fuera

No metas el coche en el garaje, déjalo fuera.

Nie wstawiaj samochodu do garażu, zostaw go na zewnątrz.


fuera

¡Fuera! ¡No quiero verte más!


fuera

1. os. lp (yo) czasu przeszłego prostego (I) (pretérito imperfecto) trybu łączącego (subjuntivo) od ir(se)

Si yo fuera rico, viviría en un palacio.

Gdybym był bogaty, mieszkałbym w pałacu.

Si no fuera contigo al cine, me quedaría en casa viendo la tele.

Gdybym nie poszedł/poszła z tobą do kina, zostałbym/zostałabym w domu i oglądałbym/oglądałabym telewizję.

3. os. lp (él, ella, usted) czasu przeszłego prostego (I) (pretérito imperfecto) trybu łączącego (subjuntivo) od ir(se)

1. os. lp (yo) czasu przeszłego prostego (I) (pretérito imperfecto) trybu łączącego (subjuntivo) od ser

3. os. lp (él, ella, usted) czasu przeszłego prostego (I) (pretérito imperfecto) trybu łączącego (subjuntivo) od ser


inmunodeficiencia

síndrome de inmunodeficiencia adquirida (sida)


sargento

przeważnie w odniesieniu do kobiet

Me parece que tu mujer es un sargento: no hace más que gritar y mandar.

Wydaje mi się, że twoja żona to tyran: nic tylko cały czas krzyczy i komenderuje.

Los sargentos son herramientas que sirven para presionar o sujetar piezas.

Zwornice to narzędzia służące do ściskania lub mocowania elementów.


neumático

łac. pneumaticus + pneumatĭcus < gr. πνευματικός


sustituir

zarówno ten wyraz, jak i wszystkie jego pokrewne można zapisać za pomocą zbitki -bs-: zob. substituir. Zaleca się jednak zapis uproszczony, gdyż ten jest bardziej rozpowszechniony i zgodny z rzeczywistą wymową wyrazu

wymowa IPA: [suș.ti.ˈtwir] jest bardziej rozpowszechniona w Ameryce, podczas gdy w Hiszpanii i niektórych krajach amerykańskich (np. w Argentynie i Ekwadorze) kładzie się większy nacisk na artykulację rozziewu

El segundo piloto sustituyó al capitán a los mandos del avión.

Drugi pilot zastąpił kapitana przy sterach samolotu.

Hay que sustituir este neumático por otro más ancho.

Trzeba zamienić tę oponę na inną szerszą.


adquirir

nabywać, osiągać, uzyskiwać, zdobywać, nabierać

Al cabo de dos meses de prácticas, adquirí mucha destreza en el manejo de esa máquina.

Po upływie dwóch miesięcy stażu nabyłem/am dużej wprawy w obsłudze tej maszyny.

El conflicto entre esos dos países adquirió una dimensión mundial.

Konflikt między tymi dwoma państwami nabrał wagi światowej.

Ahora puede usted adquirir este piso por la mitad de su valor real.

Teraz może pan/pani nabyć to mieszkanie za połowę jego wartości realnej.


santa

A mi santa no le gustan mis amigos.


fondo

Solo un hongo pequeño ha quedado en el fondo de la sartén.

Na dnie patelni został już tylko jeden grzybek.


Ireneo

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Imiona


cateto

(1) łac. cathĕtus < gr. κάθετος (káthetos) → prostopadły

por. hipotenusa → przeciwprostokątna

zobacz też: Hiszpański - Matematyka

przyprostokątna (w trójkącie prostokątnym)

El cateto de un triángulo rectángulo es uno de los lados contiguos al ángulo recto.

Przyprostokątną trójkąta prostokątnego jest jeden z boków przystających do kąta prostego.

Según el teorema de Pitágoras, el cuadrado de la hipotenusa de un triángulo rectángulo es la suma de los cuadrados de sus dos catetos.

Według twierdzenia Pitagorasa, kwadrat przeciwprostokątnej trójkąta prostokątnego jest równy sumie kwadratów obu przyprostokątnych.


Ferdinando

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Imiona


pare

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od parar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od parar

3. os. lp (usted) trybu rozkazującego (imperativo) od parar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od parir

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od parir


nupcial

Nuestros anillos nupciales son de oro.


Lorenzo

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Imiona

imię męskie Laurencjusz, Laurenty, Wawrzyniec


bucal

Los dentistas avalan el uso del hilo dental para el cuidado de la higiene (de la cavidad) bucal.

Dentyści rekomendują stosowanie nici dentystycznej do dbania o higienę jamy ustnej.


Trinidad y Tobago

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1321 (spa)-Rodelar-Trinidad y Tobago.wav


alfalfa

arab. Hiszp. alfáṣfaṣa < arab. ال + فصفصة (al-fíṣfiṣa, al-fáṣfaṣa) < pers. اسپست (espest, aspest)


alfalfa

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od alfalfar

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od alfalfar


alabarda

oznaka sierżanta piechoty w kształcie halabardy


insuperable

nie do pokonania, nie do przezwyciężenia

Aprobar las mates para pasar al curso siguiente fue para mí un obstáculo insuperable.

Zaliczenie matmy, aby przejść na następny rok, było dla mnie przeszkodą nie do pokonania.

Estos vinos de Rioja son insuperables.


permeable

przepuszczalny, przenikalny, przesiąkliwy, przesiąkalny

La membrana celular es permeable a diferentes sustancias.

Błona komórkowa jest przepuszczalna dla różnych substancji.

(o osobach) chłonny, poddający się łatwo wpływom, czuły, podatny

La juventud de hoy es muy permeable a las nuevas ideas.

Dzisiejsza młodzież poddaje się łatwo wpływom nowych idei.


voluble

(o osobach) zmienny, niestały, kapryśny, chwiejny

No puedes fiarte de él; es una persona muy voluble.

Nie możesz mu ufać; to osoba bardzo zmienna.


execrable

La sociedad condena la conducta execrable de sacerdotes que han abusado sexualmente a menores.

Społeczeństwo potępia ohydne postępowanie księży, którzy wykorzystywali seksualnie małoletnich.


muleta

Ando con muletas porque me torcí el tobillo.

Chodzę o kulach, bo skręciłem/am sobie kostkę u nogi.


saltar como granizo en albarda

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Związki frazeologiczne


granizo

El granizo destruyó la cosecha de frutas en toda la comarca.

Grad zniszczył zbiór owoców w całym okręgu.


AFI

Alfabeto Fonético Internacional → międzynarodowy alfabet fonetyczny


polígloto

formy akcentowane na przedostatniej sylabie (poligloto i poliglota) są rzadziej stosowane


apuñalar

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1321 (spa)-Anonymât (Kvardek du)-apuñalar.wav

El ladrón apuñaló a su víctima y le quitó la cartera.

Złodziej pchnął nożem swą ofiarę i zabrał jej portfel.


afeitar

El barbero me afeitó en un santiamén.


hacer la pelota

No pienses que haciéndole la pelota al profesor aprobarás el examen.

Nie myśl sobie, że nadskakując profesorowi zdasz egzamin.


lamer el culo

włazić w dupę, włazić do dupy, włazić bez mydła, włazić w tyłek bez mydła, wchodzić bez mydła, wchodzić w tyłek bez mydła


florecer

Esta planta florece ya en marzo.

Este año los almendros han florecido muy temprano.

Tego roku migdałowce zakwitły bardzo wcześnie.


gastritis

zapalenie błony śluzowej żołądka, zapalenie żołądka, nieżyt żołądka


diabólico

łac. diabolĭcus < gr. διαβολικός (diabolikós)


fellah

Los fellahin son generalmente musulmanes, pero alrededor del veinte por ciento de ellos son coptos.

Fellachowie zazwyczaj są muzułmanami, ale około dwudziestu procent z nich jest Koptami.


diagnosticare

1. os. lp (yo) czasu przyszłego prostego (futuro simple) trybu łączącego (subjuntivo) od diagnosticar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu przyszłego prostego (futuro simple) trybu łączącego (subjuntivo) od diagnosticar


brasero

w mieszkaniach często umieszczany pod okrągłym stołem nakrytym dużym obrusem spadającym aż do podłogi, którym przykrywa się nogi a tym samym chroni się od zimna

piecyk (naczynie w formie metalowej miski wypełnionej rozżarzonym węglem i umieszczonej na nóżkach lub na innej podporze)


diagnostica

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od diagnosticar

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od diagnosticar


alopecia

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Choroby i dolegliwości


plaque

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od placar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od placar

3. os. lp (usted) trybu rozkazującego (imperativo) od placar


desorientado

imiesłów bierny od czasownika desorientar

Después de todo lo que me has dicho estoy desorientado y no sé qué carrera elegir.

Po tym wszystkim, co mi powiedziałeś/aś, jestem zdezorientowany i nie wiem, jakie studia wybrać.


semántico

gr. σημαντικός (sēmantikós) → znaczeniowy


equinoccio

por. solsticio → solstycjum, przesilenie


semánticamente

El ejercicio consiste en clasificar semánticamente esta lista de sustantivos.

Ćwiczenie polega na sklasyfikowaniu znaczeniowo tej listy rzeczowników.


alejado

Mi barrio está alejado del centro de la ciudad.

Moja dzielnica jest oddalona od centrum miasta.

oddalony, mający słaby związek z czymś / kimś, nie mający powiązań z czymś / kimś

Después de cinco años en el trullo, mi amigo está ya alejado del hampa.

Po pięciu latach w pierdlu, mój przyjaciel nie ma już powiązań z mętami społecznymi.


alejado

imiesłów bierny (participio) od alejar(se)


rede

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od redar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od redar


entonación

intonowanie, zaśpiew, modulowanie, modulacja


huevón

En este grupo hay algunos alumnos tan huevones que nunca aprobarán mi asignatura.

W tej klasie jest kilku uczniów tak tumanowatych, że nigdy nie zaliczą mego przedmiotu.

(Honduras i Nikaragua) odważny, waleczny


huevón

(Chile, Kolumbia, Kostaryka, Peru i Wenezuela) o mężczyźnie: dupek, facet, klient

Dicen en Chile que un boy scout es un niño vestido de huevón, comandado por un huevón vestido de niño.

Powiadają w Chile, że boy scout to chłopak ubrany za dupka dowodzony przez dupka ubranego za chłopaka.

(Chile, Kolumbia i Peru) o mężczyźnie: koleś, facet, kumpel (zarówno w znaczeniu pozytywnym jak i negatywnym)


sé

nie mylić z: se (zaimek zwrotny)

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od saber

No sé a qué hora vendrá tu padre.

Nie wiem, o której (godzinie) przyjdzie twój ojciec.

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od ser

Sé bueno y déjame tu piso para esta noche.

Bądź dobry i zostaw mi swoje mieszkanie na tę noc.


de noche todos los gatos son pardos

w nocy wszystkie koty są bure, w nocy wszystkie koty są szare


canto de sirena

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Związki frazeologiczne


gastroenteritis

wirusowe zakażenie przewodu pokarmowego, nieżyt żołądka i jelit


pretérito indefinido

(czas werbalny), czas przeszły (dokonany) prosty


amenorrea

hiszp. a- + gr. μήν (mḗn) miesiąc + hiszp. -rrea


veda

zakaz polowania / łowienia ryb, czas ochronny (w którym nie wolno polować ani łapać ryb)

Los períodos de veda coinciden con las épocas de reproducción de algunas especies de animales o peces.

Okresy zakazu polowania i łowienia ryb zbiegają się z epokami rozmnażania się niektórych gatunków zwierząt lub ryb.


veda

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od vedar

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od vedar


macedónico

macedoński (w odniesieniu do starożytnego królestwa greckiego Macedonii)


ulcera

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od ulcerar

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od ulcerar


absorbieren

3. os. lm (ellos/as, ustedes) czasu przyszłego prostego (futuro simple) trybu łączącego (subjuntivo) od absorber

(Ameryka, Kanary i zach. Andaluzja) 2. os. lm (ustedes) czasu przyszłego prostego (futuro simple) trybu łączącego (subjuntivo) od absorber


dimensión

Este dispositivo detecta el movimiento en tres dimensiones.

To urządzenie wykrywa ruch w trzech wymiarach.

El conflicto entre esos dos países adquirió una dimensión mundial.

Konflikt między tymi dwoma państwami nabrał wagi światowej.

Este libro realza la dimensión humana de unos personajes en situaciones límite.

Ta książka uwypukla stronę ludzką postaci w sytuacjach ekstremalnych.


temas

2. os. lp (tú) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od temar

2. os. lp (tú) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od temer


lees

2. os. lp (tú) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od leer


sub-

warianty: so-, son-, sos-, su-, sus-

subacuático

subinquilino

subalimentado

subdirector


salir de Guatemala y entrar en Guatepeor

gra słów: mala situación → zła sytuacja: Guate-mala > Guate-peor → Guate-zła > Guate-gorsza (nazwa Guatepeor nie istnieje w rzeczywistości)


cascos azules

przeważnie w liczbie mnogiej


salir de Málaga y entrar en Malagón

gra słów: mala situación > Mála-ga > Mala-gón (nazwy dwóch miejscowości), gdzie augmentatywny sufiks -ón akcentuje potęgowanie się powagi sytuacji

Cogimos un atajo para llegar antes al refugio, pero salimos de Málaga y entramos en Malagón: el camino conducía a un barranco donde no había ningún puente para poder cruzar el río.

Poszliśmy na skróty, aby wcześniej dotrzeć do schroniska, ale wpadliśmy z deszczu pod rynnę: droga prowadziła do wąwozu, gdzie nie było żadnego mostu, aby móc przeprawić się na drugą stronę rzeki.


medianoche

spotyka się również formę rozdzielną: media noche, w lm medias noches


conductancia

por. conductividad → konduktywność

zobacz też: impedancia • resistencia • reactancia • admitancia • conductancia • susceptancia • inductancia • capacitancia


campin

spotykana jest w użyciu forma camping, lecz Królewska Akademia zaleca używanie formy przystosowanej do fonetyki hiszpańskiego, podobnie jak w innych słowach tego typu kończących się na -ing


soy

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od ser


pasar a limpio

Indeks:Hiszpański - Związki frazeologiczne

He corregido el escrito y lo pasaré a limpio.

Poprawiłem/am pismo i przepiszę je na czysto.


profundamente

Estoy profundamente decepcionado con los resultados académicos de mi hijo.

Jestem głęboko zawiedziony wynikami akademickimi mego syna.


tare

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od tarar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od tarar

3. os. lp (usted) trybu rozkazującego (imperativo) od tarar


número primo

por. número natural → liczba naturalna

zobacz też: Hiszpański - Matematyka

El número diecinueve pertenece al subconjunto de los números primos.

Liczba dziewiętnaście należy do podzbioru liczb pierwszych.

Los números primos sólo son divisibles entre sí y la unidad.

Liczby pierwsze są podzielne jedynie przez siebie oraz jedność.


tener la leche en los labios

zobacz też: Indeks: Hiszpański - Związki frazeologiczne


foresta

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od forestar

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od forestar


numeroso

Un numeroso grupo de excursionistas llenó el bar pidiendo bocadillos y refrescos.

Liczna grupa wycieczkowiczów wypełniła bar prosząc o kanapki i napoje orzeźwiające.

Este hombre mantiene a toda su numerosa familia con su sueldo de peón.

Ten człowiek utrzymuje całą swoją liczną rodzinę ze swojej pensji robotnika.

Pese a su inocente apariencia, el hipopótamo es en realidad un feroz depredador que se cobra numerosas víctimas humanas al año, inconscientes del peligro.

Pomimo niewinnego wyglądu, hipopotam jest w rzeczywistości dzikim drapieżnikiem, który co roku powoduje wiele ofiar w ludziach, nieświadomych niebezpieczeństwa.

Numerosos voluntarios han participado en la extinción del incendio.

Wielu ochotników wzięło udział w wygaszaniu pożaru.

Nuestro producto es el mejor quitamanchas del mercado y numerosos estudios lo avalan.

Nasz produkt jest najlepszym odplamiaczem na rynku – świadczą o tym liczne badania.


cuatrero

od słowa cuatro → cztery, które w dawnym slangu odnosiło się do koni, a przedtem do wszelkiego czworonożnego bydła


el hombre propone, y Dios dispone

człowiek strzela, Pan Bóg kule nosi; człowiek proponuje, a Bóg zarządza


negro sobre blanco

Te explicaré negro sobre blanco la situación financiera de nuestra empresa.

Wytłumaczę ci czarno na białym sytuację finansową naszej firmy.


rascar

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1321 (spa)-Anonymât (Kvardek du)-rascar.wav


gravare

1. os. lp (yo) czasu przyszłego prostego (futuro simple) trybu łączącego (subjuntivo) od gravar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu przyszłego prostego (futuro simple) trybu łączącego (subjuntivo) od gravar


astrólogo

łac. astrolŏgus < gr. ἀστρολόγος (astrológos)


astrológico

łac. astrologĭcus < gr. ἀστρολογικός (astrologikós)


sueldo

El sueldo de un profesor nunca debe ser menor que el de un policía.

Pensja profesora nie powinna być nigdy mniejsza niż (pensja) policjanta.

Trabajo diez horas diarias por un sueldo ruin.

Pracuję dziesięć godzin dziennie za znikomą pensję.

El director calmó a los trabajadores prometiéndoles un aumento del sueldo.

Dyrektor uspokoił pracowników, obiecując im podwyżkę pensji.

¿¡Cómo has podido gastarte todo el sueldo en el bingo!? ¡Estás mal de la azotea, chico!

Jak mogłeś/aś roztrwonić całą pensję w bingo? Ty masz nierówno pod sufitem, chłopaku!


sueldo

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od soldar


-zoo

ostatni człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z organizmami żyjącymi


barra de equilibrio

Nuestro gimnasta ganó el oro en barra de equilibrio.

Nasz gimnastyk zdobył złoto na równoważni.


maman

3. os. lm (ellos/as, ustedes) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od mamar

(Ameryka, Kanary i zach. Andaluzja) 2. os. lm (ustedes) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od mamar


-podo

zobacz słowa kończące się na „-podo”

ostatni człon wyrazów złożonych, przeważnie pochodzenia greckiego, wskazujący na ich związek znaczeniowy z pojęciem noga


narciso

(1.1-2) łac. narcissus < gr. νάρκισσος (nárkisos)


miriópodo

gr. μυριόπους, μυριόποδος (myriópodos)

forma równoważna: miriápodo


artrópodo

gr. ἄρθρον (árthron) → staw + hiszp. -podo


comer pavo

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Związki frazeologiczne

(o kobiecie, dziewczynie) podpierać ściany


libertas

2. os. lp (tú) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od libertar


alces

2. os. lp (tú) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od alzar


aries

Los hombres aries son obstinados e impulsivos.

Mężczyźni urodzeni pod znakiem Barana są uparci i impulsywni.


aries

Tu mujer es una auténtica aries: obstinada e impulsivas.

Twoja żona to autentyczny Baran: uparta i impulsywna.


homófono

gr. ὁμόφωνος < gr. ὁμός + φωνή (homós) + (fōnḗ) → równy + dźwięk


pavón

warstwa tlenku żelaza do pokrywania stali


latrina

(Honduras, Kolumbia, Meksyk, Salwador, Urugwaj i Wenezuela) sanitario


devenir

zostać, stać się (kimś, czymś), zmienić się, zamienić się (w coś)


fabrica

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od fabricar

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od fabricar


cigüeña negra

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Ptaki


bella durmiente

w odniesieniu do postaci literackiej piszemy dużymi literami


carraca

(1.1-3) arab. Hiszp. ḥarrák
(1.4-7) od onomatopei crac


cabalare

1. os. lp (yo) czasu przyszłego prostego (futuro simple) trybu łączącego (subjuntivo) od cabalar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu przyszłego prostego (futuro simple) trybu łączącego (subjuntivo) od cabalar


categoría

łac. categorĭa < gr. κατηγορία (katēgoría)


coven

3. os. lm (ellos/as, ustedes) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od covar

(Ameryka, Kanary i zach. Andaluzja) 2. os. lm (ustedes) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od covar

3. os. lm (ellos/as, ustedes) trybu rozkazującego (imperativo) od covar

(Ameryka, Kanary i zach. Andaluzja) 2. os. lm (ustedes) trybu rozkazującego (imperativo) od covar


urogallo

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Ptaki


asfaltare

1. os. lp (yo) czasu przyszłego prostego (futuro simple) trybu łączącego (subjuntivo) od asfaltar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu przyszłego prostego (futuro simple) trybu łączącego (subjuntivo) od asfaltar


reparto

rozdział, rozdzielanie, podział, przydzielanie


reparto

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od repartir


petrología

gr. πέτρα (pétra) → skała + hiszp. -logía

nie mylić z: petroleología


arzobispado

arcybiskupstwo (godność, budynek, terytorium)


sisal

(Wenezuela) Agave sisalana, agawa sizalowa


atelier

(Chile, Kuba, Nikaragua i Portoryko) pracownia konfekcyjna


Edad del Cobre

zobacz też: Edad del Bronce • Edad del Hierro


Edad del Bronce

zobacz też: Edad del Cobre • Edad del Hierro


a ciegas

na ślepo, bez zastanowienia, bez rozeznania


cimitarra

prawdopodobnie z arabskiego ṣimaṣām[ah] ṭāri'a → cygańska szabla


ñu

nama (hotentocki) !nu: → niderl. gnoe → niem. Gnu


constelación

La Osa Mayor es una constelación divisable únicamente desde el hemisferio norte.

Wielka Niedźwiedzica jest gwiazdozbiorem dostrzegalnym jedynie z półkuli północnej.


Norte

piszemy ten wyraz dużą literą, kiedy: 1. nazywamy jedną z czterech stron świata (północ); 2. kiedy tworzą nazwy własne; 3. w wyrażeniu Polo Norte


Norteamérica

zobacz też: Norteamérica • Centroamérica • Sudamérica (lub Suramérica) • Latinoamérica


Córdoba

toponim odpowiadający również miastom w kilku krajach Ameryki Łacińskiej


cénit

forma równoważna - i przeważająco stosowana w publikacjach naukowych - to cenit


hidromiel

łac. hydromĕli < gr. ὑδρόμελι (hydrómeli)

forma równoważna: hidromel


coordenada

Los sistemas de localización les proporcionaron las coordenadas exactas del lugar del naufragio.

Systemy lokalizacyjne dostarczyły im dokładne współrzędne miejsca katastrofy morskiej.


dime

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od dimir

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od dimir

di (forma trybu rozkazującego (modo imperativo) czasownika decir) + zaimek enklityczny (pronombre enclítico) me

podn. di (forma osobowa czasownika dar) + zaimek enklityczny (pronombre enclítico) me


kendo

jap. kendo < jap. ken + dō → szabla + droga


biografía

śr.gr. βιογραφία


biografía

śr.gr. βιογραφία

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od biografiar

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od biografiar


barre

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od barrar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od barrar

3. os. lp (usted) trybu rozkazującego (imperativo) od barrar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od barrer

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od barrer


Balcanes

La guerra en los Balcanes provocó la desestabilización de toda la región.

Wojna na Bałkanach spowodowała destabilizację całego regionu.


parque nacional

Argentina creó su primer parque nacional en 1934

Argentyna utworzyła swój pierwszy park narodowy w 1934 roku.


acimut

arab. أَلْ + سُمُوتٌ (as-sumūt) → dosł. kierunki

dopuszcza się również pisownię azimut


escritura

pisanie, tworzenie na piśmie, sztuka pisania


escritura

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od escriturar

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od escriturar


práctico

Este modelo del teléfono móvil es muy pequeñito, es práctico.

Ten model telefonu komórkowego jest bardzo malutki, jest praktyczny.


proeza

Esta fue una proeza digna de un héroe


héroe

Adam es mi héroe


fierro

Słowo używane przede wszystkim w Ameryce Południowej, rzadko w Hiszpanii.


propina

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od propinar

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od propinar


patrón

San Cristóbal es el patrón de los conductores.

Święty Krzysztof jest patronem kierowców.


pronóstico

łac. prognostĭcum < gr. προγνωστικόν (prognōstikón)


cacarear

wyraz dźwiękonaśladowczy; por. łac. cucurīre


electrónica

(1.2) forma żeńska od hiszp. electrónico


llanta

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Motoryzacja


Comores

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Kraje Afryki

mimo że jest obecnie w użyciu, forma ta uchodzi za galicyzm; zaleca się stosowanie utrwalonego w języku hiszpańskim „Comoras”


complejo

Es un problema complejo.


autoestop

forma równoważna, częściej spotykana: autostop


camioneta

Es una camioneta grande y puede transportar hasta dos toneladas de carga.

To jest duża furgonetka i może przewozić do dwóch ton ładunku.


seta

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Jedzenie

por. botón del hombre muerto → czuwak

wyłącznik bezpieczeństwa w kształcie grzyba


petequia

wł. petecchia < gr. πιττάκια lm od gr. πιττάκιον (pittakion) → okład


kárate

forma kárate jest zwykle używana w Hiszpanii, natomiast forma równoważna karate jest częściej używana w krajach hiszpańskojęzycznych Ameryki


sífilis

od imienia Siphylo, postaci z poematu «De Morbo Gallico» włoskiego lekarza i poety Girolamo Fracastoro


retórica

łac. rhetorĭca < gr. ῥητορική (rhētorikḗ)


rabdomante

gr. ῥάβδος + μάντις (rábdos) + (mántis) → różdżka + wróżbiarz


mime

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od mimar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od mimar

3. os. lp (usted) trybu rozkazującego (imperativo) od mimar


publican

3. os. lm (ellos/as, ustedes) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od publicar

(Ameryka, Kanary i zach. Andaluzja) 2. os. lm (ustedes) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od publicar


proctología

gr. πρωκτός (prōktós) → odbyt + hiszp. -logía


paleontología

hiszp. paleo- + ὄντος < gr. ὄν (on) → byt + hiszp. -logía


endocrino

(1) n.łac. endocrinus < gr. ἐνδο- (endo-) + gr. κρίνειν (krínein) → oddzielać


orangután

malaj. orang → człowiek + malaj. hūtan → las

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Ssaki

Estaba el orangután sentadito en una rama, y pasó la orangutana comiéndose una banana.

Siedział sobie orangutan na gałęzi, a tu przeszła orangutanica jedząc sobie banana. (z popularnej piosenki


anestesia

n.łac. anaesthesia < gr. ἀναισθησία (anaisthēsía)


anestesia

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od anestesiar

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od anestesiar


traduce

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od traducir

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od traducir


tampoco

- Yo no lo entiendo. ¿Y tú? - Yo tampoco.

Ja tego nie rozumiem. A ty? - Ja też nie.


madrina

uwięź łącząca wędzidła pary koni w zaprzęgu


principiante

El instructor de tenis les ha indicado a los principiantes que lanzan la pelota demasiado adelante durante el saque.

Instruktor tenisa wskazał początkującym, że podczas serwowania podrzucają piłkę za bardzo do przodu.


pronombre posesivo

zobacz też: pronombre adjetivo • pronombre demostrativo • pronombre exclamativo • pronombre indefinido • pronombre indeterminado • pronombre interrogativo • pronombre personal • pronombre relativo


pronombre relativo

zobacz też: pronombre adjetivo • pronombre demostrativo • pronombre exclamativo • pronombre indefinido • pronombre indeterminado • pronombre interrogativo • pronombre personal • pronombre posesivo


rote

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od rotar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od rotar

3. os. lp (usted) trybu rozkazującego (imperativo) od rotar


selle

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od sellar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od sellar

3. os. lp (usted) trybu rozkazującego (imperativo) od sellar


mees

2. os. lp (tú) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od mear


armas

2. os. lp (tú) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od armar


anhidrosis

gr. ἀνίδρωσις


asperges

antyfona głoszona przez kapłana podczas kropienia wodą święconą


asperges

2. os. lp (tú) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od asperger


anosognosia

hiszp. a- + gr. νόσος (nosos) → choroba + gr. γνῶσις (gnṓsis) → wiedza


ataraxia

gr. ἀταραξία (ataraksía) → niewzruszoność


pitó

3. os. lp (él, ella, usted) czasu przeszłego prostego (pretérito perfecto simple) trybu oznajmującego (indicativo) od pitar


ruma

Sobre la mesa había una ruma de periódicos.


atresia

gr. ἀ- + τρῆσις (a- + trḗsis = perforacja)


ahuehuete

Taxodium mucronatum, cypryśnik meksykański ( wodny starzec)


PIB

producto interior bruto → PKB, produkt krajowy brutto


antonomasia

łac. antonomasĭa < gr. ἀντονομασία (antonomasía)


pe

zobacz też: a • be • ce • (che) • de • e • efe • ge • hache • i • jota • ka • ele • (elle) • eme • ene • eñe • o • pe • cu • erre / ere • ese • te • u • uve / ve • uve doble / ve doble • equis • i griega / ye • zeta


aun así

Cogimos un taxi, pero aun así perdimos el tren.

Wzięliśmy taksówkę, ale i tak spóźniliśmy się na pociąg.


ahimsa

sanskr. अहिंसा (ahiṃsā) → niekrzywdzenie


sabina

Juniperus sabina, jałowiec sabiński, jałowiec sawina


alaba

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od alabar

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od alabar


quórum

według ostatniego wydania pozycji Ortografía de la lengua española poprawną jest forma cuórum, a zatem należy unikać pisowni quórum


sentirse

Nosotros vamos a sentirnos bien aquí.


pronombre personal

zobacz też: pronombre adjetivo • pronombre demostrativo • pronombre exclamativo • pronombre indefinido • pronombre indeterminado • pronombre interrogativo • pronombre posesivo • pronombre relativo


pronombre demostrativo

zobacz też: pronombre adjetivo • pronombre exclamativo • pronombre indefinido • pronombre indeterminado • pronombre interrogativo • pronombre personal • pronombre posesivo • pronombre relativo


esquela

zawiadomienie, zaproszenie (na kartce), bilecik


alacrán

arab. Hiszp. الأقرب (al‘aqráb) < arab. عقرب (‘aqrab)

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Zwierzęta


asegurarse

upewniać się, sprawdzać, przekonywać się

Antes de poner en marcha la impresora asegúrese de haber conectado el cable al puerto USB.

Przed uruchomieniem drukarki prosimy upewnić się, czy kabel został podłączony do portu USB.


irse al otro barrio

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Związki frazeologiczne

Después de una larga enfermedad mi colega se fue al otro barrio.

Po długiej chorobie mój kolega przeniósł się na tamten świat.


apetecer

Me apetece helado de vainilla

No nos apetece salir de casa hoy.


quizá

z łacińskiego powiedzenia qui sapit? → kto wie?

forma równoważna: quizás

może, być może, możliwe, (że), prawdopodobnie

Es un magnífico futbolista. Quizá el mejor del mundo.

To świetny piłkarz. Możliwe, że najlepszy na świecie.


adecuadamente

odpowiednio, stosownie, właściwie, adekwatnie


entrevista

wywiad (prasowy, radiowy, telewizyjny), interview

En la entrevista el presidente expresó su opinión acerca de la crisis mundial.

W wywiadzie prezydent wyraził swoją opinię na temat kryzysu światowego.


entrevista

forma żeńska imiesłowu biernego (participio) od entrever

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od entrevistar

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od entrevistar


bulbul

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Ptaki


menos

Gano menos que tú.

Ocho menos dos son seis.


menos

Todos han aprobado esta asignatura menos tú.

Wszyscy zaliczyli ten przedmiot oprócz ciebie.


descafeinar

złagodzić, osłabić, pozbawiać wyrazu, moderować


gota a gota, la mar se agota

kropla drąży skałę; kropla po kropli wyczerpuje się morze


co-

zawsze łącznie ze słowem, które poprzedza

cooperación

oznaczający działanie zespołowe, „wespół”, „razem z”; skrócona forma con-


cuórum

należy unikać stosowania formy quórum


protesta

elevar, levantar, presentar una protesta

Las protestas de los trabajadores movieron al Gobierno a aceptar sus justas reivindicaciones.

Protesty pracujących skłoniły rząd do uznania ich słusznych żądań.


protesta

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od protestar

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od protestar


caligrafía

gr. καλλιγραφία


barro

Un coche me salpicó de barro mientras caminaba por la acera.

Samochód ochlapał mnie błotem, podczas gdy spacerowałem/am po chodniku.