cuando meen las gallinas

jak rak świśnie a ryba piśnie; kiedy kury będą siusiały


cuando las ranas críen pelo

zob. Indeks:Hiszpański - Związki frazeologiczne

jak rak świśnie a ryba piśnie; kiedy żabom będą rosły włosy


jadeo

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od jadear


bogar

(Chile) usuwać zgorzelinę z powierzchni stopionego metalu


esculpir

nie mylić z: escupir

zwykle w odniesieniu do rzeźb – dzieł sztuki


haploide

gr. ἁπλόος (haplóoos) → prosty + hiszp. -oide


secreto de Anchuelo

el secreto de Anchuelo, que lo supo todo el pueblo

tajemnica poliszynela; tajemnica z Anchuelo


improviso

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od improvisar


secreto con chirimías

tajemnica poliszynela; tajemnica (grana) na szałamajach


prístino

La leyenda, como el agua, ha de tornarse cuanto más cercana al manantial, no cuando al cabo de largo y bullicioso curso han sido alteradas su limpieza y claridad prístinas.

Legenda - podobnie jak woda - powinna stawać się coraz bliższa źródła, a nie jak po długim i burzliwym biegu zmącone zostały jej pierwotna nieskazitelność i przejrzystość.

Amós de Escalante, Costas y montañas: diario de un caminante, (1866)


recese

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od recesar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od recesar

3. os. lp (usted) trybu rozkazującego (imperativo) od recesar


santo padre

tytuły kościelne piszemy małą literą


localidad

Ya no quedan localidades para este espectáculo.

Para el cumpleaños de mi hijo, le regalé dos localidades para la final de la Copa del Rey.

Na urodziny mego syna podarowałem/am mu dwa bilety na mecz finałowy o Puchar Króla (Hiszpanii).


recesar

(Peru) zamknąć (np. izbę ustawodawczą, uniwersytet)


recesar

(Boliwia, Kuba, Meksyk, Nikaragua i Peru) o korporacji: tymczasowo zawiesić działalność


blenorragia

gr. βλέννος (blénnos) → śluz + hiszp. -rragia


bruxismo

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Choroby i dolegliwości


rifo

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od rifar


áloe

równoważna forma: aloe


uniforma

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od uniformar

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od uniformar


trascurrir

forma równoważna: „transcurrir”


sospecha

podejrzenie, przypuszczenie, domniemanie, supozycja


sospecha

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od sospechar

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od sospechar


al vado, o al puente

wóz albo przewóz; na bród, a jak nie, to / albo na most


proclítico

gr. προκλίνειν (proklínein) → pochylać się do przodu


freírse

zobacz uwagi w haśle „freír”

gotować się (odczuwać dyskomfort z powodu gorąca)


ególatra

mężczyzna miłujący samego siebie, egocentryk


ególatra

kobieta miłująca samą siebie, egocentryczka


dibujante

por. ilustrador

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Zawody


dibujante

por. ilustrador

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Zawody


dibujante

por. ilustrador

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Zawody


himen

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Części ciała


celebridad

celebryta, celebrytka, znakomitość, osobistość


cretina

kretynka (kobieta dotknięta kretynizmem – chorobą)


escayola

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od escayolar

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od escayolar


el primer paso es el que cuesta

najciężej pierwszy krok zrobić; pierwszy krok to ten, który nas kosztuje


cada buhonero alaba sus agujas

każda pliszka swój ogonek chwali; każdy króbkarz zachwala swoje igły


inne warianty równoważne: no se debe mentar la soga en casa del ahorcado, no hay que mentar la soga en casa del ahorcado

w domu powieszonego nie mówi się o sznurze; w domu powieszonego nie należy wspominać sznura


las paredes oyen

las paredes tienen oídos, y ojos los vallados de los caminos


no hay cielo sin nubes, ni paraíso sin serpiente

no hay vida sin muerte, ni placer sin pesar

nie ma róży bez kolców; nie ma nieba bez chmur ani raju bez węża


la lengua no tiene hueso, pero corta lo más grueso

bardziej boli od języka jak od miecza; język nie ma kości, ale tnie najgrubsze (rzeczy)


tener en la punta de la lengua

mieć na końcu języka; mieć na czubku języka


temar

odmiana tego czasownika pokrywa się w niektórych formach z czasownikiem „temer”


más simple que el mecanismo de un botijo

más simple que el mecanismo de un chupete

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Związki frazeologiczne

prosty jak budowa cepa, prosty jak konstrukcja cepa; prostszy od mechanizmu botijo ()


ciscarse de miedo

zobacz też: Indeks: Hiszpański - Związki frazeologiczne

robić w portki ze strachu, robić w majtki ze strachu


prosty jak drut; prostszy od mechanizmu smoczka


solucionario

Compara tus respuestas con las del solucionario que encontrarás al final de este manual.

Porównaj swoje odpowiedzi z odpowiedziami w kluczu, który znajdziesz na końcu tego podręcznika.


dar al césar lo que es del césar y a Dios lo que es de Dios

oddać cesarzowi, co cesarskie, a Bogu, co boskie


mialgia

Una mialgia puede ser provocada por un traumatismo o puede ser, simplemente, un síntoma de enfermedad aguda o crónica.

Mięśnioból może być spowodowany przez uraz lub może być po prostu objawem ostrej lub przewlekłej choroby.


conjetura

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od conjeturar

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od conjeturar


para las calendas griegas

zobacz też: Indeks:Hiszpański – Związki frazeologiczne


complejo de Electra

por. complejo de Edipo


complejo de Edipo

por. complejo de Electra


ira de enamorados, amores doblados

kto się lubi, ten się czubi; gniew zakochanych to namiętność podwojona


nostramo

zwrot grzecznościowy stosowany przy zwracaniu się do bosmana


pareja

*paricŭlus zdrobn. od łac. par, paris → jednakowy

para (dwóch policjantów z Guardia Civil)


esferoide

łac. sphaeroīdes < gr. σφαιροειδής (sfairoeidḗs)


camarón

Palaemon elegans, krewetka atlantycka, krewetka elegancka

Crangon crangon, garnela, krewetka piaskowa

(Kolumbia i Kostaryka) napiwek, gratyfikacja

(Peru) (o osobach) pasożyt, darmozjad, truteń


ponerse como una sopa

zob. Indeks:Hiszpański – Związki frazeologiczne


lobo con piel de oveja

el rosario al cuello, y el diablo en el cuerpo

la cruz en los pechos, y el diablo en los hechos


pentagrama

hiszp. penta- + gr. γραμμή (grammḗ) → linia

należy unikać dawnej pisowni pentágrama


estatal

La oposición ha optado por callar ante las invectivas lanzadas contra ella en la cadena estatal de televisión.

Opozycja zdecydowała milczeć wobec inwektyw rzucanych pod jej kierunkiem w państwowym kanale telewizji.


xenia

(w starożytnej Grecji) umowa zakwaterowania

(w starożytnej Grecji) bankiet na cześć gościa (w drugim dniu jego pobytu)


almidón

arab. al- + śr.łac. amidum < łac. amy̆lum < gr. ἄμυλον (ámylon)


epífisis

łac. epiphy̆sis < gr. ἐπίφυσις (epífysis) → narost

por. metáfisis • diáfisis


ununcuadio

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Pierwiastki chemiczne


ELA

esclerosis lateral amiotrófica → stwardnienie zanikowe boczne

La ELA es una enfermedad que afecta a las neuronas motoras.

Stwardnienie zanikowe boczne to choroba, która uszkadza neurony motoryczne.


presupuesto

imiesłów bierny (participio) od presuponer


presupuesto

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od presupuestar

imiesłów bierny (participio) od presuponer


halógeno

nie mylić z: alógeno


halógeno

nie mylić z: alógeno


Abigaíl

(1.1) łac. Abigail < gr. Ἀβιγαία < hebr. אביגיל (avigayil)


dermis

La dermis está situada bajo la epidermis y sobre la hipodermis.

Skóra właściwa znajduje się pod naskórkiem i nad tkanką podskórną.


bulgur

tur. bulgur < arab. برغل < pers. برغول, pers. پرغول


reloj inteligente

inteligentny zegarek, iZegarek, smartwatch


hizo

3. os. lp (él, ella, usted) czasu przeszłego prostego (pretérito perfecto simple) trybu oznajmującego (indicativo) od hacer


voy

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od ir(se)


hice

1. os. lp (yo) czasu przeszłego prostego (pretérito perfecto simple) trybu oznajmującego (indicativo) od hacer


hago

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od hacer


la avaricia rompe el saco

skąpy dwa razy traci, skąpy dwa razy płaci; skąpstwo rozdziera worek


fue

3. os. lp (él, ella, usted) czasu przeszłego prostego (pretérito perfecto simple) trybu oznajmującego (indicativo) od ir(se)

3. os. lp (él, ella, usted) czasu przeszłego prostego (pretérito perfecto simple) trybu oznajmującego (indicativo) od ser


oye

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od oír

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od oír


antero

garbarz, rzemieślnik (pracujący w zamszu)


podología

(1.1) hiszp. podo- + -logía < gr. ποδός + λόγος


deliro

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od delirar


normo

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od normar


venezolano

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Kraje i narodowości


binara

1. os. lp (yo) czasu przeszłego prostego (I) (pretérito imperfecto) trybu łączącego (subjuntivo) od binar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu przeszłego prostego (I) (pretérito imperfecto) trybu łączącego (subjuntivo) od binar


penco

(Andaluzja i Ameryka) mięsisty liść (np. kaktusa, agawy)


penco

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od pencar


bramo

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od bramar


calare

1. os. lp (yo) czasu przyszłego prostego (futuro simple) trybu łączącego (subjuntivo) od calar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu przyszłego prostego (futuro simple) trybu łączącego (subjuntivo) od calar


Unasur

Unión de Naciones Suramericanas → Unia Narodów Południowoamerykańskich


periostio

p.łac. periostĕon < gr. περιόστεον (periósteon)


resbaladizo

La carretera estaba resbaladiza por la lluvia y no pude frenar a tiempo para evitar el accidente.

Szosa była śliska od deszczu i nie zdołałem/am zahamować na czas, aby uniknąć wypadku.

Me parece que coqueteando con este hombre te estás metiendo en un terreno muy resbaladizo.

Wydaje mi się, że wdzięcząc się do tego mężczyzny pakujesz się na bardzo grząski teren.


bradi-

bradi- + -cardia > bradicardia

rzadko- + serce > rzadkoskurcz, bradykardia

bradi- + -lalia > bradilalia

spowolnione + mowa > spowolnione tempo mowy


ómicron

gr. ὄ μικρόν

zobacz też: alfa • beta • gamma • delta • épsilon • dseda • eta • zeta • iota • kappa • lambda • mi • ni • xi • ómicron • pi • ro • sigma • tau • ípsilon • fi • ji • psi • omega


purpuro

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od purpurar


origino

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od originar


tuerca

por. tornillo → śrubka, śruba

Esta llave no vale para apretar esta tuerca.

Ten klucz nie nadaje się do dokręcenia tej nakrętki.


perezoso

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Ssaki


tifus

darmowe bilety na spektakle, widzowie z takimi biletami


piloto

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od pilotar


flirteo

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od flirtear


peral

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Drzewa


corriera

1. os. lp (yo) czasu przeszłego prostego (I) (pretérito imperfecto) trybu łączącego (subjuntivo) od correr

3. os. lp (él, ella, usted) czasu przeszłego prostego (I) (pretérito imperfecto) trybu łączącego (subjuntivo) od correr


teletexto

(1.1) ang. teletext, od nazwy komercyjnej „Teletext”


legitima

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od legitimar

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od legitimar


arrecirse

por. odmianę czasownika „arreciar(se)”


cenan

3. os. lm (ellos/as, ustedes) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od cenar

(Ameryka, Kanary i zach. Andaluzja) 2. os. lm (ustedes) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od cenar


caí

1. os. lp (yo) czasu przeszłego prostego (pretérito perfecto simple) trybu oznajmującego (indicativo) od caer


liara

1. os. lp (yo) czasu przeszłego prostego (I) (pretérito imperfecto) trybu łączącego (subjuntivo) od liar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu przeszłego prostego (I) (pretérito imperfecto) trybu łączącego (subjuntivo) od liar


yerra

(Argentyna, Boliwia i Urugwaj) cechowanie, piętnowanie (zwierzęcia rozpalonym żelazem)


yerra

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od errar

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od errar


hiera

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od herir

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od herir

3. os. lp (usted) trybu rozkazującego (imperativo) od herir


marcen

3. os. lm (ellos/as, ustedes) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od marcir

(Ameryka, Kanary i zach. Andaluzja) 2. os. lm (ustedes) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od marcir


cuesto

(Asturia i León) pochyłość, zbocze, stok

(Asturia i León) wzniesienie, wzgórze, pagórek


cuesto

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od costar


regata

(1.1) por. wł. regatta
(1.2) hiszp. regar

Las regatas han tenido que suspenderse por falta de viento.

Regaty musiały zostać odwołane z powodu braku wiatru.


aceche

(1.1) arab. Hiszp. azzáǧ < arab. زَاجٌ (zāǧ)


aceche

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od acechar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od acechar

3. os. lp (usted) trybu rozkazującego (imperativo) od acechar


friera

1. os. lp (yo) czasu przeszłego prostego (I) (pretérito imperfecto) trybu łączącego (subjuntivo) od freír(se)

3. os. lp (él, ella, usted) czasu przeszłego prostego (I) (pretérito imperfecto) trybu łączącego (subjuntivo) od freír(se)


mía

arab. مِئَةٌ (miʾah, marokańskie mya) → sto

w hiszpańskim protektoracie w Maroku: jednostka tubylcza składająca się ze stu żołnierzy piechoty i/lub takiej samej liczby jeźdźców


mía

forma ż lp przymiotnika dzierżawczego mocnego 1. os. lp (mío) → moja


mía

forma ż lp zaimka dzierżawczego 1. os. lp (mío) → moja


mía

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od miar

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od miar


equino

(2.2) łac. echīnus < gr. ἐχῖνος (echĩnos) → jeż

zobacz też: bovino • caprino • equino • ovino • porcino


giran

3. os. lm (ellos/as, ustedes) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od girar

(Ameryka, Kanary i zach. Andaluzja) 2. os. lm (ustedes) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od girar


por aquí se va a Madrid

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Związki frazeologiczne


escoger

Si no tienes claro qué carrera escoger, pregúntate primero en qué te gustaría trabajar cuando la acabes.

Jeżeli nie jesteś pewien/pewna, jakie studia wybrać, pomyśl najpierw, gdzie chciałbyś/chciałabyś pracować, gdy je ukończysz.


mufa

(Argentyna i Urugwaj) pleśń (nalot powstały wskutek wilgoci)

(Argentyna i Urugwaj) podenerwowanie, rozdrażnienie, foch


bizarro

należy przestrzegać przed stosowaniem kalki z franc. lub ang. bizarre (dziwaczny, ekstrawagancki), która w języku hiszpańskim ma swoje odpowiedniki w wyrazach raro, extravagante


amiloidosis

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Choroby i dolegliwości


kétchup

formy równoważne: cátchup, cátsup


opto

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od optar


bureta

zobacz też: bureta • pipeta • probeta • tubo de ensayo


isoterma

zobacz też: isobara • isóbata • isobronta • isocasma • isoceráunica • isoclina • isócora • isócrona • isodínama • isofena • isófona • isófota • isogeoterma • isoglosa • isógona • isohelia • isohípsa • isómera • isonefa • isopleta • isoquimena • isótaca • isótera • isoterma • isoyeta • isovel


liman

3. os. lm (ellos/as, ustedes) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od limar

(Ameryka, Kanary i zach. Andaluzja) 2. os. lm (ustedes) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od limar


ledeburita

zobacz też: austenita • bainita • cementita • ferrita • ledeburita • martensita • perlita


teléfono móvil

(Argentyna, Kolumbia, Kuba, Salwador, Urugwaj i Wenezuela) teléfono celular, celular


dumir

(Asturia) zrzucać (dojrzałe owocy z drzewa za pomocą długiego kija)


teléfono celular

(Argentyna, Kolumbia, Kuba, Salwador, Urugwaj i Wenezuela) telefon komórkowy


rocín

ir de rocín a ruin, venir de rocín a ruin

szkapa, wynędzniały koń, chabeta, rosynant


Día de los Muertos

zgodnie z normami ortograficznymi, rzeczowniki i przymiotniki tworzące frazy będące nazwami świąt cywilnych, wojskowych czy religijnych należy pisać wielką literą

Święto Zmarłych, Dzień Zaduszny, Zaduszki


perlita

zobacz też: austenita • bainita • cementita • ferrita • ledeburita • martensita


añadidura

Una olla de algo más vaca que carnero, salpicón las más noches, duelos y quebrantos los sábados, lentejas los viernes, algún palomino de añadidura los domingos, consumían las tres partes de su hacienda.

Gulasz z czegoś bardziej wołowego, niźli baraniego, częsty bigos na wieczerzę, jajca a la Mancha w sobotę, w piątek soczewica, wreszcie jakiś gołąbek dodatkiem w niedzielę, pochłaniały trzy czwarte majątku jego.

bonus, upominek (od sprzedawcy, handlarza)


pórfido

wł. porfido < gr. πόρφυρος (pórfiros) → purpurowy


astillero

En un lugar de la Mancha, de cuyo nombre no quiero acordarme, no ha mucho tiempo que vivía un hidalgo de los de lanza en astillero, adarga antigua, rocín flaco y galgo corredor.

W pewnym miasteczku w prowincji Mancha, którego nazwy nie chcę sobie przypomnieć, nie tak dawno temu, żył pewien hidalgo, z tych co to lancę na stojaku, tarczę podstarzałą, chabetę wynędzniałą i gończego mają.


caduceo

łac. caducĕum < gr. κηρύκειον (kērýkeion)


adarga

arab. Hiszp. addárqa < arab. أَلْ + دَرَقَةٌ (ad-daraqah)


adarga

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od adargar

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od adargar


océano Ártico

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Morza i Oceany


sobrepeso

¿Cómo se diagnostican el sobrepeso y la obesidad?

W jaki sposób się diagnozuje nadwagę i otyłość?


catamarán

ang. catamaran < tamil. kattumaran^([potrzebna transkrypcja na tamilski])


hemorrágico

krwotoczny (związany z krwotokiem, wywołujący krwotok)


encina

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Drzewa


axila

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Części ciała


quitanieves

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Motoryzacja


yanta

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od yantar

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od yantar


cauchar

(Ekwador) pozyskiwać (lateks z kauczukowca)


pierde

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od perder

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od perder


respira

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od respirar

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od respirar


Consejo Europeo

nie mylić z: Consejo de Europa, Consejo de la Unión Europea


Consejo de la Unión Europea

nie mylić z: Consejo de Europa, Consejo Europeo


Consejo de Europa

nie mylić z: Consejo Europeo, Consejo de la Unión Europea


yantar

zwykle używane w liczbie mnogiej: yantas

podatek pobierany od mieszkańców wsi i wiosek na rzecz spłacenia pobytu władców feudalnych


pepero

przeliterowanie skrótowca „PP” (Partido Popular) + hiszp. -ero

(Hiszpania) odnoszący się lub należący do hiszpańskiej Partii Ludowej


pepero

(Hiszpania) członek hiszpańskiej Partii Ludowej


caucho

Durante la dentición, le daba a mi hija un chupador de caucho.

Podczas ząbkowania dawałem/am mojej córce kauczukowy gryzak.

(Wenezuela) opona (zewnętrzna część koła)

(Kolumbia i Wenezuela) powłoka opony koła

(Ekwador i Wenezuela) płaszcz nieprzemakalny


caucho

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od cauchar


acróbata

franc. acrobate < gr. ἀκρόβατος (akróbatos)


atorrar

nie mylić z: atorar


-ino

zobacz słowa kończące się na „-ino”

tworzy przymiotniki oznaczające przynależność lub związek z czymś → -ski, -owy, -li,

cervantino

aquilino

tworzy przymiotniki oznaczające materiał, z jakiego coś jest zrobione, lub podobieństwo → -owy, -iczny, -any, -isty

alabastrino

ambarino

tworzy przymiotniki oznaczające toponim, z którym coś jest związane → -ski

andino

alpino

tworzy zdrobnienia od rzeczowników → -ek

palomino

cigoñino


atorra

(1.1) arab. Hiszp. addurrá‘a < arab. durrā‘ah


atorra

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od atorrar

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od atorrar


-lito

zobacz słowa kończące się na „-lito”

mega- + -lito > megalito


atorar

(1.1) łac. obturāre
(1.2) hiszp. a- + tuero + -ar

nie mylić z: atorrar


lito-

lito- + -grafía > litografía


jodas

2. os. lp (tú) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od joder


kilometras

2. os. lp (tú) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od kilometrar


Belice

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Kraje Ameryki


tarima

arab. Hiszp. ṭaríma < arab. ṭārimah < pers. tāram


peluco

(Hiszpania) cebula, wystawny zegarek (kieszonkowy lub na rękę)


gayumbos

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Ubrania


cuantificar

La resistencia es la magnitud física que cuantifica la oposición que presenta un material al ser atravesado por una corriente eléctrica.

Rezystancja jest wielkością fizyczną, która wyraża opór materiału, gdy jest przenikany przez prąd elektryczny.


apóstata

łac. apostăta < gr. ἀποστάτης (apostátēs)


desencadenar

uwolnić, rozkuć, spuścić z uwięzi, łańcucha

La invasión de Polonia por los nazis en 1939 desencadenó una guerra que duró seis años.

Napad nazistów na Polskę w 1939 roku rozpętał wojnę, która trwała sześć lat.


último grito

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Związki frazeologiczne

Este modelo es el último grito en telefonía móvil: tiene una pantalla flexible y permite grabar vídeo en tres dimensiones.

Ten model to ostatni krzyk mody w sektorze telefonii komórkowej – ma elastyczny wyświetlacz i pozwala nagrywać trójwymiarowy obraz.


sin querer

Derramé sin querer una taza de café sobre el mantel y lo teñí de (color) marrón.

Niechcący rozlałem/am filiżankę kawy na obrus i zabarwiłem/am go na brązowo.


vacacional

El trágico fin de semana en las carreteras tiñe de tristeza el inicio del periodo vacacional.

Tragiczny weekend na drogach nadaje odcień smutku początkowi okresu wakacyjnego.


temblar

De repente oí un grito aterrador y me puse a temblar de miedo.

Nagle usłyszałem/am przeraźliwy krzyk i zacząłem/zaczęłam trząść się ze strachu.


agilizar

La introducción de la cadena de montaje en la industria agilizó notablemente la producción en serie.

Wprowadzenie taśmy montażowej do przemysłu znacząco przyśpieszyło seryjną produkcję.


asfaltas

2. os. lp (tú) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od asfaltar


obispa

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od obispar

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od obispar


lip-

lip- + -emia > lipemia


-emia

zobacz słowa kończące się na „-emia”

tworzy rzeczowniki oznaczające anormalną obecność krwi w czymś lub innych substancji we krwi: -emia

lip- + -emia > lipemia

glucosa + -emia > glucemia

alcohol + -emia > alcoholemia


tabule

(1.1-3) hiszp. tabular
(2.1) arab. تبولة

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od tabular

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od tabular

3. os. lp (usted) trybu rozkazującego (imperativo) od tabular


pilotas

2. os. lp (tú) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od pilotar


interviú

spotyka się również użycie tego rzeczownika w rodzaju męskim


levita

(1) p.łac. Levīta < hebr. lēvī
(2) franc. lévite


quien deja camino por vereda, atrás se queda

kto drogi prostuje, ten w domu nie nocuje; kto porzuca drogi dla ścieżek, ten pozostaje w tyle


latas

2. os. lp (tú) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od latir


lipo-

lipo- + succión > liposucción


marcha atrás

Pisa el embrague y mete la marcha atrás.

Naciśnij na sprzęgło i wrzuć bieg wsteczny.

La marcha atrás no es un método anticonceptivo fiable.

Stosunek przerywany nie jest metodą antykoncepcyjną niezawodną.


apopléjica

forma równoważna: apoplética


apopléjica

forma równoważna: apoplética


apoplética

forma równoważna: apopléjica


apoplética

forma równoważna: apopléjica


litas

2. os. lp (tú) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od litar


apoplejía

łac. apoplexĭa < gr. ἀποπληξία (apoplēksía) → paraliż


apopléjico

łac. apoplectĭcus < gr. ἀποπληκτικός (apoplēktikós)

forma równoważna: apoplético


apopléjico

forma równoważna: apoplético


viernes negro

frazę tę należy pisać kursywą, gdy oznacza ona piątek rozpoczynający sezon zakupów na gwiazdkę, w odróżnieniu od wyrażeń, w których słowo negro ma charakter tragiczny lub negatywny: ha sido un viernes negro en la bolsa → to był czarny piątek na giełdzie


apoplético

forma równoważna: apopléjico


apoplético

forma równoważna: apopléjico


-ense

zobacz słowa kończące się na „-ense”

tworzy przymiotniki i rzeczowniki oznaczające związek z jakimś miejscem lub przynależność do jakiegoś miejsca; zazwyczaj łączy się z formami łacińskimi: -ski, -cki

Londres (Londinium) + -ense = londinense


el hijo de la gata ratones mata

en casa del gaitero, todos son danzantes

jaki ojciec, taki syn; syn kocicy zabija myszy


mexiquense

meksykański (mający związek ze stanem Meksyk: jednym z 31 stanów państwa Meksyk)

El gobernador mexiquense inauguró un nuevo hospital.

Gubernator stanu Meksyk inaugurował nowy szpital.


mexiqueño

meksykański (mający związek z miastem Meksyk)


mio-

gr. μῦς, μυός → muskuł

mio- + -cardio = miocardio


-cardio-

electro- + -cardio- + -grama = electrocardiograma

elektro- + -kardio- + -gram = elektrokardiogram


filosofas

2. os. lp (tú) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od filosofar


-cardio

mio- + -cardio = miocardio


verbo irregular

zob. Indeks:Hiszpański - Słownictwo gramatyczne


sistema métrico decimal

dziesiętny system metryczny, system metryczny, układ metryczny


abjasia

zob. uwagi w haśle „abjasio”


abjasia

zob. uwagi w haśle „abjasio”


diplomas

2. os. lp (tú) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od diplomar


podar

(Andaluzja, Aragonia i Estremadura) talar

nie mylić z: potar, poder


abjasio

pisownia „abjaso” lub „abjaz(i)o” jest niepoprawna


obispar

nie mylić z: avispar


compenso

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od compensar


lucido

nie mylić z: lúcido

o zbiorze rzeczy lub skupisku ludzi: wspaniały, świetny, bogaty

o wykonanej czynności: zgrabny, popisowy, pełen wdzięku

o osobie: taki, który doznał lub dozna rozczarowania, zawodu


lucido

nie mylić z: lúcido


catifa

arab. Hiszp. alqaṭífa < arab. ال + قطيفة (al-qaṭīfah)


esquena

nie mylić z: esquema, esquina

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Części ciała


destral

łac. dextrālis < łac. dextra → prawa ręka


biomolécula

Las biomoléculas son los compuestos químicos que forman la materia viva.

Biomolekuły to związki chemiczne, które tworzą materię żywą.


bioelemento

Los bioelementos son los elementos químicos que forman parte de los seres vivos, en forma atómica o como integrantes de las biomoléculas.

Biopierwiastki to pierwiastki chemiczne, które wchodzą w skład istot żywych w postaci atomowej lub jako składniki biomolekuł.


inconsútil

głównie o tunice Jezusa, o którą żołnierze rzucili losy po jego śmierci (J, 19:23-24)

bezszwowy, bez szwu, nie szyty, tkany, nieprzerwany, niepodzielny, nierozdzielny

No ha sido tarea fácil la separación temática por capítulos, ya que la publicidad constituye un tejido inconsútil donde la relación del todo con sus partes es muy estrecha.

Podział tematyczny na rozdziały nie był łatwym zadaniem, ponieważ reklama stanowi tkankę bez szwu, w której relacje między całością a jej częściami są bardzo ścisłe.

José Luis León, Mitoanálisis de la publicidad, Ariel (Barcelona), 2001


denguear

—¡Ay, no, no! —suspiró Manolo Trinidad, dengueando de tal manera, que no daba paz al trasero.

Aj, nie, nie!, westchnął Manolo Trinidad kręcąc biodrami w taki sposób, że nie dawał spokoju pupie.

Ramón Pérez de Ayala, A.M.D.G., ISBN: 84-8130-355-0, str. 82


emular

naśladować, symulować, imitować (kogoś, aby mu dorównać lub go przewyższyć)

Las salas de esta exposición y los propios corredores que las comunican, emulan la arquitectura evolutiva de los dinosaurios.

Sale tej wystawy a nawet same korytarze, które je łączą, naśladują architekturę ewolucyjną dinozaurów.

El aumento de la influencia internacional de Portugal alentó a España a emular los logros del país vecino.

Wzrost znaczenia międzynarodowego Portugalii pobudził Hiszpanię, aby dorównać osiągnięciom sąsiedniego kraju.


guyanesa

nie mylić z: guayanesa


guyanesa

nie mylić z: guayanesa


formare

1. os. lp (yo) czasu przyszłego prostego (futuro simple) trybu łączącego (subjuntivo) od formar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu przyszłego prostego (futuro simple) trybu łączącego (subjuntivo) od formar


guyanés

nie mylić z: guayanés


guyanés

nie mylić z: guayanés


ser un sepulcro

zob. Indeks:Hiszpański – Związki frazeologiczne


lípido

gr. λίπος (lípos) → tłuszcz + hiszp. -ido

Los lípidos son insolubles en agua, pero solubles en disolventes orgánicos.

Lipidy są nierozpuszczalne w wodzie, ale rozpuszczalne w rozpuszczalnikach organicznych.


salmodia

(1.1) p.łac. psalmodia < gr. ψαλμῳδία < gr. ψαλμός + ᾠδή


cortapega

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od cortapegar

3. os. lp (usted) trybu rozkazującego (imperativo) od cortapegar


copipega

La tesis doctoral del señor ministro resultó ser un vulgar copipega.

Praca doktorska pana ministra okazała się zwyczajnym kopiuj-wklej.


copipega

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od copipegar

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od copipegar


unas

forma żeńska liczby mnogiej rodzajnika nieokreślonego (un) → nie tłumaczy się


unas

2. os. lp (tú) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od unir


cortapegar

hiszp. cortar + pegar kalka z ang. cutpaste


copipegar

hiszp. copiar + pegar kalka z ang. copypaste

El señor ministro escribió su tesis doctoral copipegando.

Pan minister napisał swoją pracę doktorską kopiowklejając.


unos

…wyrażający określoną liczbę w przybliżeniu → jakieś

La entrada cuesta unos diez euros por persona.

Wejście kosztuje jakieś dziesięć euro od osoby.

…wyrażający nieokreśloną liczbę → ileś, kilka

El tren llegó unos minutos después de la hora prevista.

Pociąg przybył kilka minut po ustalonym czasie.


unos

forma liczby mnogiej rodzajnika nieokreślonego (un) → nie tłumaczy się


acaba

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od acabar

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od acabar


ampolleta

czas, w którym piasek przesypuje się z jednego do drugiego naczynka klepsydry


orogénesis

gr. ὄρος (óros) → góra + hiszp. -génesis


amplificador

łac. amplificator + amplificātor, amplificatōris


bodas de oro

zobacz też: bodas de plata • bodas de diamante

Celebraremos nuestras bodas de oro en Acapulco.

Będziemy świętować nasze złote wesele w Acapulco.


nomino

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od nominar


bodas de diamante

zobacz też: bodas de plata • bodas de oro • bodas de platino

Toda la familia se reunió para celebrar las bodas de diamante de mis abuelos.

Cała rodzina zebrała się aby świętować diamentowe wesele moich dziadków.


bodas de plata

zobacz też: bodas de oro • bodas de diamante

Dentro de un año celebraremos nuestras bodas de plata.

Za rok będziemy świętować nasze srebrne wesele.


primera dama

Las primeras damas de los dos países visitaron un orfanato.

Pierwsze damy obu krajów odwiedziły sierociniec.


no mover un dedo

nie kiwnąć palcem w bucie; nie poruszyć palcem


anáfora

łac. anaphŏra < gr. ἀναφορά (anaforá) → powtórzenie


provoco

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od provocar


desgraciado en el juego, afortunado en amores

kto nie ma szczęścia w kartach, ten ma szczęście w miłości; nieszczęśliwy w grze, szczęśliwy w amorach


a cada pajarillo le gusta su nidillo

każda pliszka swój ogonek chwali; każdej ptaszynie podoba się jej gniazdeczko


baja por enfermedad

Después del accidente, solicité la baja por enfermedad.

Po wypadku poprosiłem/am o urlop zdrowotny.


baja por maternidad

En España, la baja por maternidad consta de dieciséis semanas.

W Hiszpanii urlop macierzyński składa się z szesnastu tygodni.


estar de baja por enfermedad

Después del accidente, estuve de baja por enfermedad durante un año.

Po wypadku byłem/am na chorobowym przez jeden rok.


preces

w tych znaczeniach nieczęsto spotyka się również w liczbie pojedynczej: prez


todos los caminos llevan a Roma

wersja alternatywna: todos los caminos conducen a Roma


todos los caminos conducen a Roma

wersja alternatywna: todos los caminos llevan a Roma


aporofobia

gr. ἄπορος (áporos) → taki, który nie ma środków / pieniędzy + hiszp. -fobia

strach przed biednymi, przed osobami bez środków do życia


lavo

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od lavar


tapa

pokrywa, pokrywka, przykrywka, wieko, dekiel

Este bar ofrece una gran variedad de tapas.

Ten bar oferuje dużą rozmaitość przekąsek.


tapa

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od tapar

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od tapar


dimos

1. os. lm (nosotros/as) czasu przeszłego prostego (pretérito perfecto simple) trybu oznajmującego (indicativo) od dar


eucaristía

(1.1-3) łac. eucharistia < gr. εὐχαριστία (eucharistía)

według nowego wydania Ortografía Królewskiej Akademii Hiszpańskiej, słowo to należy pisać małą literą, chociaż niekiedy stosuje się regułę tzw. «mayúscula de importancia» (majuskuły doniosłości); jakkolwiek zaleca się pisać zawsze to słowo od małej litery, jeżeli nie wchodzi ono w skład nazwy własnej

La Sagrada Eucaristía culmina la iniciación cristiana.

Najświętsza Eucharystia dopełnia wtajemniczenie chrześcijańskie.

Por la profundización de la fe en la presencia real de Cristo en su eucaristía, la Iglesia tomar conciencia del sentido de la adoración silenciosa del Señor presente bajo las especies eucarísticas.

Pogłębiając wiarę w rzeczywistą obecność Chrystusa w eucharystii, Kościół uświadomił sobie sens milczącej adoracji Chrystusa obecnego pod postaciami eucharystycznymi.

Sólo los presbíteros válidamente ordenados pueden presidir la eucaristía y consagrar el pan y el vino para que se conviertan en el Cuerpo y la Sangre del Señor.

Tylko kapłani ważnie wyświęceni mogą przewodniczyć eucharystii i konsekrować chleb i wino, aby stały się Ciałem i Krwią Pana.


zooplancton

(1.1) hiszp. zoo- + plancton < gr. ζῷον + πλαγκτός


arbotante

łuk oporowy, łęk oporowy, przypora łękowa

El arbotante fue muy empleado en la arquitectura gótica.

Łęk oporowy był często stosowany w architekturze gotyckiej.


flagelo

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od flagelar


diesen

3. os. lm (ellos/as, ustedes) czasu przeszłego prostego (II) (pretérito imperfecto) trybu łączącego (subjuntivo) od dar

(Ameryka, Kanary i zach. Andaluzja) 2. os. lm (ustedes) czasu przeszłego prostego (II) (pretérito imperfecto) trybu łączącego (subjuntivo) od dar


antiincendios

pisownia alternatywna: antincendios; zaleca się upraszczać grupę samogłosek -ii- > -i-


antincendios

pisownia alternatywna: antiincendios; zaleca się upraszczać grupę samogłosek -ii- > -i-


sátrapa

kobieta bazyliszek, satrapa, despota, tyran


sátrapa

przebiegły, chytry, przewrotny, szczwany


Congreso

gmach hiszpańskiej izby niższej parlamentu


celebro

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od celebrar


corindón

franc. corindon < sanskr. कुरुविन्द (kuruvinda)


mesoterapia

La popularidad de la mesoterapia radica, entre otros, en el hecho de que este tratamiento conduce rápidamente a una mejora apreciable y sus efectos secundarios son muy limitados.

Popularność mezoterapii wynika m.in. z faktu, że kuracja ta szybko przynosi zauważalną poprawę oraz ma bardzo ograniczone efekty uboczne.


muyahidín

chociaż litera h nie reprezentuje żadnego dźwięku w hiszpańskim (z wyjątkiem grupy ch), w tym słowie zwykle wymawiana jest z lekkim przydechem

wyraz ten przeniknął do języka hiszpańskiego w nieodmiennej postaci „muyahidín” (el muyahidín, los muyahidín), jednak z czasem przyjęła się forma „muyahidines” dla liczby mnogiej, będąc dziś najczęściej stosowaną


matutino

por. vespertino → gazeta wieczorna (wydawana wieczorem)

gazeta poranna (wydawana w godzinach rannych)


súper

(1) (2) (4) apokopa od superior
(3.1) apokopa od supermercado


secunde

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od secundar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od secundar

3. os. lp (usted) trybu rozkazującego (imperativo) od secundar


postulo

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od postular


tuya

forma ż lp przymiotnika dzierżawczego mocnego 2. os. lp (tuyo) → twoja


tuya

forma ż lp zaimka dzierżawczego 2. os. lp (tuyo) → twoja


cosí

1. os. lp (yo) czasu przeszłego prostego (pretérito perfecto simple) trybu oznajmującego (indicativo) od coser


varicela

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Choroby i dolegliwości

La nueva vacuna contra la varicela es segura y efectiva.

Nowa szczepionka przeciwko ospie wietrznej jest bezpieczna i efektywna.


mazapán

przypuszczalnie z arab. Hiszp. pičmáṭ < gr. παξαμάδιον (paxamádion), pod wpływem hiszp. masa + pan


metátesis

łac. metathĕsis < gr. μετάθεσις (metáthesis)


vol.

por. t. → t., tom


divorciarse

por. separarse

rozwodzić się, rozchodzić się, brać rozwód

Se divorció de él por sus continuas infidelidades.

Rozwiodła się z nim z powodu jego ciągłych zdrad małżeńskich.

o grupie osób lub rzeczy: rozchodzić się, rozdzielać się


divorciada

por. separada


divorciada

por. separada


divorciada

por. separada

forma żeńska imiesłowu biernego (participio) od divorciar(se)


divorciado

por. separado


divorciado

por. separado


divorciado

por. separado

imiesłów bierny (participio) od divorciar(se)


expansión cuantitativa

poluzowanie polityki pieniężnej, poluzowanie polityki monetarnej


luto nacional

El presidente de Francia decretó tres días de luto nacional por las víctimas del atentado terrorista.

Prezydent Francji ogłosił trzy dni żałoby narodowej za ofiary zamachu terrorystycznego.


ubicación

Indíqueme, por favor, la ubicación de la parcela en el mapa.

Proszę mi wskazać lokalizację działki na mapie.


probabilidad

Tus probabilidades de llegar a ser ministro son nulas.

Twoje szanse zostania ministrem są równe zeru.


estragón

franc. estragon < arab. ṭarẖūn < gr. δράκων (drákōn) → smok


halló

3. os. lp (él, ella, usted) czasu przeszłego prostego (pretérito perfecto simple) trybu oznajmującego (indicativo) od hallar


narcodrón

Un narcodrón cayó en el aparcamiento de un supermercado en México.

Dron transportujący narkotyki spadł na parkingu supermarketu w Meksyku.


Cafarnaúm

(1.1) łac. Capharnaum < gr. Καπερναούμ < hebr. כפר נחום (kefar nachum) → dosł. „wioska Nahuma”


indoloro

Me he sometido a una depilación indolora del pecho.

Poddałem się bezbolesnej depilacji klatki piersiowej.


conocer como la palma de la mano

zob. Indeks:Hiszpański – Związki frazeologiczne

znać jak swoje pięć palców, znać jak własną kieszeń; znać jak (własną) dłoń

Conozco esta ciudad como la palma de la mano.


conocer como la madre que lo parió

znać jak łysego konia, znać od podszewki; znać kogoś jak matka, która go spłodziła

Te conozco como la madre que te parió.


matar dos pájaros de un tiro

upiec dwie pieczenie na jednym ogniu; ubić dwa ptaki jednym strzałem


matar dos pájaros de una pedrada

upiec dwie pieczenie na jednym ogniu; ubić dwa ptaki jednym rzutem kamienia


milesio

El primero de los grandes filósofos de la escuela milesia era Tales.

Pierwszym z wielkich filozofów szkoły milezyjskiej był Tales.


milesio

mieszkaniec Miletu, mężczyzna pochodzący z Miletu


receta

recepta, przepis (sprawdzony sposób postępowania)


erizarse

o włosach, piórach, sierści: zjeżyć się, najeżyć się, nastroszyć się


presagiar

zwiastować, wróżyć, zapowiadać (być oznaką, zapowiedzią czegoś)

La acentuación de los síntomas externos de su enfermedad no presagia nada bueno.

Uwydatnianie objawów zewnętrznych jego choroby nie zwiastuje nic dobrego.


a la zaga

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Związki frazeologiczne


huero

(1.1-2) dial. gorar → wylęgać, wysiadywać (jaja)

zaleca się stosować podobną w wymowie pisownię „güero” (początkowa dwugłoska /hue/ bywa utożsamiana z /gue/)


huésped

(Argentyna, Chile, Portoryko i Urugwaj) allegado

mimo że wciąż dokumentowane jest użycie tego wyrazu w pierwotnym, zanikającym znaczeniu „gospodarz” (osoba przyjmująca gości), wywodzącym się z łacińskiego źródłosłowu, zaleca się stosować w jego miejscu słowa „anfitrión” dla uniknięcia dwuznaczności

tradycyjnie formą żeńską była forma „huéspeda”, dziś jednak rzeczownik „huésped” określa oba rodzaje (el huésped, la huésped)

gość (mężczyzna przychodzący w odwiedziny)


huésped

(Argentyna, Chile, Portoryko i Urugwaj) allegada

gość (kobieta przychodząca w odwiedziny)


arquero

(1.1-3) hiszp. arco + -ero
(1.4) hiszp. arca + -ero


cuneta

Cuando los bomberos me sacaron del coche que había caído a la cuneta, me di cuenta del peligro que corrí.

Kiedy strażacy wyciągnęli mnie z samochodu, który wpadł do rowu, zdałem/am sobie sprawę z niebezpieczeństwa, na jakie byłem/am narażony/a.


proferir

nie mylić z: preferir


descuartizar

(Argentyna, Chile, Ekwador i Urugwaj) despostar


paradero

(Argentyna, Boliwia, Chile, Kolumbia i Peru) przystanek (autobusowy, tramjawowy)


pancarta

łac. pancharta < gr. πᾶν + χάρτης (pãn + chártēs)

transparent (na płachcie, papierze, desce, tekturze)

pergamin, na którym spisano zbiór dokumentów


basurero

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Zawody

śmietnisko, śmietnik (miejsce brudne, pełne śmieci)


nueva

Llegan buenas nuevas desde Bruselas: los alemanes ha cedido a las exigencias de Grecia.

Nadchodzą dobre wieści z Brukseli: Niemcy pofolgowali wymaganiom Grecji.


buena nueva

tlumaczenie z gr. εὐαγγέλιον → dobra nowina


sopar

moczyć, zamaczać (chleb np. w mleku, winie)


feo como un pecado

más feo que pegarle a Dios en Viernes Santo


acequia

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od acequiar

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od acequiar


decá-

decá- + metro = decámetro


distrofia

n.łac. dystrophia < gr. δυσ- + -τροφία (dys-) + (-trophía)


relevos

sztafeta, bieg rozstawny, bieg sztafetowy


taladrado

imiesłów bierny (participio) od taladrar


leído

por. docto → uczony


leído

por. docto → uczony


erizado

o włosach, piórach, sierści: najeżony, zjeżony

najeżony (pokryty czymś ostrym lub wystającym, jak kolce jeża)


erizado

imiesłów bierny (participio) od erizar(se)


azulejar

Hoy azulejaremos toda la cocina.


temporada

temporada media

sezon średniej działalności turystycznej

Ahora que estoy ya jubilado paso largas temporadas en Andalucía.

Obecnie, kiedy jestem już na emeryturze, spędzam długie okresy czasu w Andaluzji.

Ha empezado la temporada de exámenes.


radioyente

popularniejszym w Ameryce terminem jest „radioescucha”


polímero

por. monómero → monomer

Los polímeros naturales son unos de los principales constituyentes de los organismos vivos.

Polimery naturalne są jednym z podstawowych budulców organizmów żywych.


flexímetro

nie mylić z: flexómetro


salga

podatek nałożony na sól, obowiązujący w dawnej Aragonii


salga

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od salgar

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od salgar

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od salir

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od salir

3. os. lp (usted) trybu rozkazującego (imperativo) od salir


espuma

Pongame una cerveza con espuma

Con una espumadera quitaremos la espuma que se forma al hervir el caldo.

Szumówką zbierzemy szumowinę, która tworzy się przy wrzeniu rosołu.


espuma

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od espumar

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od espumar


oruga

Eruca vesicaria, rokietta siewna, rukola


flexómetro

nie mylić z: flexímetro


perlón

(1.1) znak towarowy
(1.2) hiszp. perla + -ón


salguero

(1.1) łac. *salicarĭus < łac. salix, salĭcis → wierzba


lijar

(1.2) prarom. *laesiāre, przekształcenie łac. laedō, laedĕre, laesum

wygładzać/czyścić papierem ściernym, szlifować

Antes de pintar la puerta hay que lijarla para quitar la pintura vieja.

Przed pomalowaniem drzwi należy wyczyszcić je papierem ściernym, aby usunąć starą farbę.


zumbar

uderzyć, chlastać, prać, trzaskać, sprawić lanie

wyśmiewać, obśmiewać, wydrwiwać, wykpiwać


betlemita

bibl. łac. Bethleemītes < hebr. בית לחם (bêṯ leḥem)


betlemita

betlejemita, betlejemczyk (mieszkaniec Betlejem)


betlemita

betlejemitka, betlejemka (mieszkanka Betlejem)


abisme

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od abismar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od abismar

3. os. lp (usted) trybu rozkazującego (imperativo) od abismar


estafilococo

gr. σταφυλή (stafylḗ) → grono + gr. κόκκος (kókkos) → ziarno


preso político

El dictador de este país ha liberado inesperadamente a varios presos políticos.

Dyktator tego kraju uwolnił nieoczekiwanie kilku więźniów politycznych.


abismal

(2) arab. Hiszp. almismár < arab. mismār


llegar a los anises

przyjść świece gasić, przyjść na gaszenie świec; przyjść na anyżówkę (którą pije się po obiedzie)


agredir

dawniej czasownik ułomny, nietworzący form bez głoski /i/ w końcówce fleksyjnej (dziś poprawne: agredo, agreden itd.)


tampón

bufor, roztwór buforowy, mieszanina buforowa


barretina

hiszp. barreta + -ina < hiszp. birrete → beret, czapka


tanga

(2) daw. 1. os. lp ter. trybu łączącego (subjuntivo) od hiszp. tañer (współcz. „taña”) < łac. tangĕre

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Ubrania


tanga

(Asturia, León, Palencia i Zamora) tarusa

gra polegająca na strącaniu monety z drewnianego, walcowego klocka za pomocą metalowego dysku

drewniany, walcowy klocek do gry w tanga (2.1)


tanga

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od tangar

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od tangar


lastimar

z łaciny potocznej *blastimāre, *blastēmāre, z łaciny blasphēmō, z klasycznej greki βλασφημέω


taxímetro

gr. τάξις (táxis) → taryfa, taksa + hiszp. ‒́metro


pancracio

(1.2) łac. pancratium < gr. παν (pan) + gr. κρατύς (kratýs) → wszystko + mocny, potężny

Pancratium maritimum, pankracjum nadmorskie


acopio

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od acopiar


ungir

(Honduras) mianować, desygnować, wyznaczać (na stanowisko)


tropezar

prarom. *interpediāre, utworzone od p.łac. interpedīre

Bajando la escalera tropecé, me caí y me rompí la pierna.

Schodząc po schodach potknąłem/ęłam się, upadłem/am i złamałem/am sobie nogę.

(o rzeczach) natknąć się na przeszkodę, natrafić na trudności, utknąć

Nuestra demanda tropezó en la audiencia provincial.

natknąć się, natykać się, trafić, spotkać niespodziewanie

Esta mañana he tropezado en la cafetería de la facultad con tu antiguo novio.

Dzisiaj rano natknąłem/am się w kafeterii wydziału na twego byłego narzeczonego.

zawadzić (o coś), uderzyć się, potykać się (na czymś)

El hombre es el único animal que tropieza dos veces en la misma piedra.

Człowiek to jedyne zwierzę, które potyka się dwa razy na tym samym kamieniu.


crisma

łac. chrisma < gr. χρῖσμα (khrisma) → maść, perfumy


podrir

tradycyjnie koegzystujące bezokoliczniki „podrir” i „pudrir”, różniące się głoską w temacie form odmienionych, dziś w języku starannym przeważnie sprowadziły się do drugiego wariantu i form z głoską [u] z jedynym wyjątkiem imiesłowu biernego „podrido” (zob. pudrir); w Ameryce wciąż spotykany jest wariant „podrir”, z alternacją form z głoską [o] bądź [u]


pudrir

tradycyjnie koegzystujące bezokoliczniki „podrir” i „pudrir”, różniące się głoską w temacie form odmienionych, dziś w języku starannym przeważnie sprowadziły się do drugiego wariantu i form z głoską [u] z jedynym wyjątkiem imiesłowu biernego „podrido”; w Ameryce wciąż spotykany jest wariant „podrir”, z alternacją form z głoską [o] bądź [u] (zob. podrir)


córnea

(1.1) łac. cornea
(2.1) forma żeńska od córneo


Cristo Señor

Os ha nacido hoy, en la ciudad de David, un salvador, que es el Cristo Señor (Lc 2, 11).

Narodził się wam dziś w mieście Dawida zbawiciel, którym jest Chrystus Pan (Łk 2,11).


gendarmería

żandarmeria, korpus żandarmerii (we Francji i innych krajach)


carpintería

stolarstwo, stolarka, ciesielstwo, ciesiełka

stolarnia, warsztat stolarski, warsztat cieselski


Hora del Planeta

La Hora del Planeta se celebra el último sábado de marzo de cada año.

Godzina dla Ziemi jest obchodzona w ostatnią sobotę marca każdego roku.


Las Vegas

hiszp. las + vegas → rodz. okr. + zielone łąki


merodear

wałęsać się, szwendać się, kręcić się wokół ze złymi zamiarami


sujeto

łac. subiectus, ims. przeszły bierny od subicĕre

por. predicado → orzeczenie

El verbo debe concordar en número y en persona con el sujeto de la oración.

Czasownik musi zgadzać się co do liczby i osoby z podmiotem zdania.


sujeto

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od sujetar


edecán

(Meksyk i Salwador) pilot, opiekun, przewodnik (na kongresach, zebraniach, zgromadzeniach)


edecán

(Meksyk i Salwador) hostessa (na kongresach, zebraniach, zgromadzeniach)


Lucio

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Imiona


sarampión

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Choroby i dolegliwości


bienvenido

¡Bienvenido a casa!


inefable

nie do wysłowienia, nie do opisania, niesłychany, niezwykły


dopaje

Este ciclista fue suspendido durante seis meses por dopaje.

Ten kolarz został zawieszony na okres sześciu miesięcy za doping wydolnościowy.


morada

Los dioses griegos tenían su morada en el monte Olimpo.

Bogowie greccy mieli swą siedzibę na górze Olimp.


hoza

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od hozar

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od hozar


visas

2. os. lp (tú) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od visar


colgar

Preferiría colgar este cuadro en la aquella pared.

Wolałbym/Wolałabym powiesić ten obraz na tamtej ścianie.

odwieszać słuchawkę, kończyć rozmowę telefoniczną

He colgado tu foto en mi sitio web.

Umieściłem/am twoje zdjęcie w mojej domenie internetowej.

zwalać coś na kogoś, obciążać, przypisywać coś komuś


colgar

Por orden del director, en todas las aulas del colegio colgaba un crucifijo.

Z rozporządzenia dyrektora we wszystkich klasach szkoły wisiał krucyfiks.


bromatología

gr. βρῶμα, -ατος → żywność + hiszp. -logía


torpeza

nieprzyzwoitość, niezręczność, sprośność (czyn, słowo)


antes que acabes, no te alabes

wersja równoważna: no alabes hasta que acabes

nie chwal dnia przed zachodem słońca, nie mów hop, póki nie przeskoczysz; nie chwal się, dopóki nie skończysz


Demóstenes

gr. Δημοσθένης (Dēmosthénēs)


demostino

demostenesowski, mający związek z Demostenesem lub jego dziełem, właściwy Demostenesowi

Con el puro estilo demostino, el abogado desarmó los argumentos de la acusación.

W czystym stylu Demostenesa adwokat rozbroił argumenty oskarżenia.


detonador

La quiebra de algunos bancos fue el elemento detonador de la crisis financiera mundial.

Bankructwo kilku banków było elementem inicjującym światowy kryzys finansowy.


detonador

detonator, pobudzacz, wkrętka pobudzająca


relato

El relato de este periodista conmovió la conciencia de muchos telespectadores.

Relacja tego dziennikarza wstrząsnęła sumieniem wielu telewidzów.


relato

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od relatar


desfragmentación

Cuanto más grande es el disco duro, más tiempo toma su desfragmentación.

Czym większy jest twardy dysk, tym więcej czasu zabiera jego defragmentacja.


cruzar los dedos

zob. Indeks:Hiszpański – Związki frazeologiczne


derroche

marnotrawstwo, trwonienie, roztrwonienie, szastanie

Debemos protestar ante tanto derroche de dinero público en las campañas electorales.

Powinniśmy protestować wobec tak wielkiego trwonienia pieniędzy publicznych na kampanie wyborcze.


derroche

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od derrochar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od derrochar

3. os. lp (usted) trybu rozkazującego (imperativo) od derrochar


SROM

síndrome respiratorio de Oriente Medio → bliskowschodni syndrom oddechowy


coquetear

sympatyzować, flirtować, mieć kontakty (z czymś)

Este escritor en su juventud coqueteaba con el fascismo, y por eso fue censurado durante muchos años.

Ten pisarz w młodości flirtował z faszyzmem i dlatego był cenzurowany przez wiele lat.


prever

częstym błędem jest przenoszenie głoski [e] do tematu słowa oraz stosowanie nieprawidłowego modelu odmiany wskutek asymilacji z czasownikiem „proveer”: *preveer, *prevee (zamiast prevé), *preveyó (zamiast previó) itd.

Para esta semana se prevé un tiempo inestable.

Na ten tydzień przewiduje się pogodę zmienną.


casero

domowy, domowej roboty, hodowany w domu, wiejski

La carne de conejo casero es mucho más sabrosa que la de conejo criado en una granja.

Mięso królika domowego jest o wiele smaczniejsze niż mięso królika hodowanego na fermie.

Desde que se jubiló lleva una vida muy casera.

Odkąd przeszedł na emeryturę, prowadzi bardzo domatorski tryb życia.

(o arbitrze) gospodarski, sprzyjający gospodarzom

El árbitro fue muy casero y no longramos ganar el partido.

Arbiter był bardzo gospodarski i nie zdołaliśmy wygrać meczu.


-torio

zobacz słowa kończące się na „-torio”

tworzy przymiotniki odczasownikowe: -owy, -ący, -wczy

respirar + -torio = respiratorio

intimidar + -torio = intimidatorio

tworzy rzeczowniki odczasownikowe rodzaju męskiego: -torium

observar + -torio = observatorio


hacerse a un lado

Abrí la puerta y me hice a un lado para que ella pasara.

Otworzyłem drzwi i usunąłem się na bok, aby ona weszła.

Mario Benedetti, La tregua, ISBN: 84-8130-304-6, pág. 85


fiscalidad

system podatkowy, opodatkowanie, podatki


finca

grunt, nieruchomość gruntowa, posiadłość


finca

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od fincar

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od fincar


apretar

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1321 (spa)-Anonymât (Kvardek du)-apretar.wav


quejoso

Llegó, pues, a la reja del jardín, donde no faltó la encubierta dama, hallándola algo quejosa de su tardanza, culpándole por esto de poco fino.

Dotarł przeto do okratowania ogrodu, gdzie nie zawiodła zamaskowana dama, którą zastał nieco narzekającą na jego spóźnienie winiącą go z tego powodu za niewystarczającą grzeczność.

Alonso de Castillo Solórzano, Aventuras del Bachiller Trapaza, 1616


embaucar

Los políticos embaucan a los ciudadanos incautos con muchas falsas promesas y cuando llegan al poder, no pueden cumplir lo que han prometido.

Politycy zwodzą naiwnych obywateli wieloma fałszywymi obietnicami, a kiedy dochodzą do władzy, nie mogą spełnić tego, co obiecali.


aguafiestas

mężczyna psujący innym zabawę, rozrabiacz, rozrabiaka, mąciwoda


aguafiestas

kobieta psująca innym zabawę, rozrabiaczka, mudziara


aguafiestas

psujący innym zabawę, rozrabiacki, awanturniczy


deleite

Nos tomamos de la mano y del brazo mientras caminábamos hasta el auto donde nos besamos con deleite.

Wzięliśmy się za ręce i pod ramię, podczas gdy szliśmy do auta, gdzie pocałowaliśmy się z upojeniem.


deleite

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od deleitar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od deleitar

3. os. lp (usted) trybu rozkazującego (imperativo) od deleitar


deleitar

sprawiać rozkosz/przyjemność, zachwycać, upajać, fascynować

La idea de vivir sin apuros económicos la deleitaba, deseaba compensar tantos años de sacrificios, de privaciones.

Idea życia bez kłopotów pieniężnych sprawiała jej przyjemność, pragnęła powetować sobie tyle lat wyrzeczeń, niedostatków.

Ricardo Ludovico Gulminelli, Fecundación fraudulenta, episodio 23


-cito

zobacz słowa kończące się na „-cito”

leuco- + -cito = leucocito


-cito

zobacz słowa kończące się na „-cito”


despiadadamente

Los terroristas degollaron despiadadamente a sus víctimas en la misma playa.

Terroryści bezlitośnie poodcinali gardła ofiarom na samej plaży.


apartado

zamykanie byków w boksach (na kilka godzin przed korridą)

wydobywanie czystego metalu (złota lub srebra) z rudy


contrarrevolución

La noche del 20 al 21 de agosto del año 1968, con la excusa de atender una petición de los líderes comunistas checoslovacos para aplastar una contrarrevolución derechista, seiscientos mil soldados soviéticos, alemanes orientales, polacos, húngaros y búlgaros invadieron el país.

W nocy z 20 na 21 sierpnia 1968 roku, pod pretekstem wysłuchania prośby przywódców czechosłowackich o zmiażdżenie prawicowej kontrrewolucji sześćset tysięcy żołnierzy sowieckich, wschodnioniemieckich, polskich, węgierskich i bułgarskich dokonało inwazji kraju.


ribera

ogród, warzywnik (nawadniany wodami rzeki)


corchete

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Znaki typograficzne i interpunkcyjne


mentó

3. os. lp (él, ella, usted) czasu przeszłego prostego (pretérito perfecto simple) trybu oznajmującego (indicativo) od mentar


llovizna

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od lloviznar

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od lloviznar


plomizo

ołowiany, zrobiony z ołowiu, zawierąjcy ołów


hermano pequeño

Se puso un bañador muy ceñido para presumir de su hermano pequeño.

Założył bardzo obcisłe kąpielówki, żeby poszczycić się swym małym.


el diablo, harto de carne, se metió a fraile

gdy się diabeł zestarzeje, chce mnichem zostać; diabeł, znudzony mięsem, został mnichem


anfitrión

No sabemos aún qué país va a ser anfitrión de las próximas olimpiadas.

Nie wiemy jeszcze, który kraj będzie organizatorem następnych igrzysk olimpijskich.


esquilar

obcinać włosy (komuś), strzyc, ostrzyc, opitolić


alegóricamente

Jesucristo solía hablar alegóricamente.

Jezus Chrystus zwykł mawiać alegorycznie.


harto

(przysłowie) el diablo, harto de carne, se metió a fraile

gdy się diabeł zestarzeje, chce mnichem zostać

zmęczony, znudzony, mający dość (czegoś)

¡Estoy harta de tanto cotilleo a mis espaldas!

Mam dość tego plotkowania (= jestem zmęczona tym plotkowaniem) za moimi plecami!


harto

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od hartar


indígena

La población indígena de esta región vive en condiciones muy precarias.

Ludność tubylcza tego regionu żyje w bardzo trudnych warunkach.


-tico

zobacz słowa kończące się na „-tico”

axioma + -tico = axiomático


sin cesar

Los hijos le preguntaban sin cesar cuándo volvería su madre.

Dzieci pytały go bezustannie, kiedy wróci ich matka.


con mucho gusto

z (wielką) przyjemnością, bardzo chętnie

—¿Podría usted ayudarme a bajar del autobús? —Con mucho gusto.

Czy mógłby pan / mogłaby pani pomóc mi wysiąść z autobusu?. —Z przyjemnością.


sin parar

Los hijos le preguntaban sin parar cuándo volvería su madre.

El tren pasó por la estación sin parar.

Pociąg przejechał przez stację nie zatrzymując się.


validez

Un testamento no autorizado notarialmente carece de validez legal.

Testament niepoświadczony notarialnie nie ma ważności prawnej.

La validez es una de las dos cualidades básicas que debe poseer todo instrumento de medida. La otra es la fiabilidad.

Trafność jest jedną z dwóch właściwości, które powinno posiadać każde narzędzie pomiarowe. Drugą jest rzetelność.


ordalía

śr.łac. ordalia < latynizacja anglo-saksońskiego ordāl → sąd

Las ordalías se practicaban en la antigüedad en numerosos pueblos.

Ordalie były praktykowane w starożytności wśród licznych ludów.


mandamiento

Otra vez has pecado contra el sexto mandamiento.

Znów zgrzeszyłeś/aś przeciwko szóstemu przykazaniu.


sordina

tłumik, dźwignia wyciszająca (dźwięk zegara)


copihue

mapudungun kopiwe - nazwa owocu tej rośliny, której nazwa brzmi kolkopiw

El copihue rojo es la flor de la sangre, el copihue blanco es la flor de la nieve.

Plątawa różowa to kwiat krwi, plątawa biała to kwiat śniegu.

Pablo Neruda, Confieso que he vivido, s. 14, Unidad Editorial, Madrid 1999, ISBN 84-8130-199-X


rapar

odzierać, obrawowywać, okradać, ograbiać


joroba

arab. هاداباه przez arab. Hiszp. هادوببا


ojalá

(1.1) arab. لو شاء الله → jeśli Bóg (Allah) zechce


ojalá

2. os. lp (vos) trybu rozkazującego (imperativo) od ojalar


apalizar

Nuestro representante apalizó a su contrincante durante el primer asalto y lo mandó a la lona nada más empezar el segundo asalto.

Nasz reprezentant skatował swego przeciwnika podczas pierwszej rundy i powalił go na deski, gdy tylko zaczęła się druga runda.


borroso

(o piśmie, obrazie, zdjęciu) zamazany, niewyraźny

Esta foto está muy borrosa.


rociar

prarom. *roscidāre < łac. roscĭdus → pełen rosy

skropiać, zraszać, zwilżać, spryskiwać, opryskiwać, polewać


orden público

Mi vecino ha sido multado por alterar el orden público.

Mój sąsiad został ukarany grzywną za zakłócanie porządku publicznego.


nupcialidad

liczba ślubów, liczba zawieranych małżeństw (w danym okresie czasu)


notariado

imiesłów bierny (participio) od notariar


pómulo

La raza amarilla tiene los pómulos salientes.

Rasa żółta ma wystające kości policzkowe.


desflorar

pozbawiać kwiatu, pozbawiać piękności/połysku

deflorować, pozbawiać dziewictwa, rozdziewiczać


comes

2. os. lp (tú) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od comer(se)


cirio

Aunque no soy creyente, ayer, antes del examen, por si acaso encendí un cirio ante la imagen de la Virgen.

Chociaż nie jestem wierzący, to wczoraj przed egzaminem w razie czego zapaliłem dużą świecę przed obrazem Matki Boskiej:

Después de la derrota de su equipo, los hinchas locales armaron un buen cirio en las principales calles de la ciudad.

Po porażce swojej drużyny miejscowi kibice wywołali porządną drakę na głównych ulicach miasta.

No te preocupes tanto por el tamaño de tu cirio: lo más importante es la técnica.

Nie przejmuj się tak bardzo rozmiarem swojej pyty: najważniejsza rzecz to technika.


minutes

2. os. lp (tú) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od minutar


rocío

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od rociar


baldaquín

od średniowiecznej nazwy Baldac, obecnie Bagdad

forma równoważna: baldaquino


fumador

Mi vecino es fumador compulsivo y se fuma dos paquetes de cigarrillos al día.

Mój sąsiad jest nałogowym palaczem i wypala dwie paczki papierosów dziennie.


jilguero

hiszp. silguero < łac. sily̆bum < gr. σίλυβον → oset

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Ptaki

Esa tarde de primavera llegó a casa el abuelo Amalio con un jilguero herido.

Tego wiosennego wieczoru przybył do domu dziadek Amalio z rannym szczygłem.

Francisco Javier Arnaiz García: Amelio y el Golorita Hermafrodita

dowolny ptak z rodzaju Carduelis lub szerzej z rodziny łuszczaków


rencor

Recuerda que has de actuar siempre con imparcialidad, independencia y objetividad, sin albergar rencor o menosprecio contra nadie.

Pamiętaj, że zawsze powinieneś/powinnaś działać bezstronnie, niezależnie i obiektywnie, nie żywiąc urazy ani pogardy do nikogo.


dómino

forma równoważna stosowana poza Portorykiem: „dominó”


isidoriano

hiszp. Isidoro < łac. Isidorus < gr. Ἰσίδωρος < gr. Ἶσις + δῶρον


hosanna

(1.1) łac. hosanna, łac. osanna < gr. ὡσαννά < aram. אושענא < hebr. הושענא


jalea

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od jalear

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od jalear


pimpollo

ładne dziecko, ładny chłopiec, ładne dziewczę


difteria

gr. διφθέρα (diphthéra) → błona + hiszp. -ia


preso

Pese a las medidas de vigilancia, el preso se fugó de la cárcel sin llamar la atención.

Pomimo środków nadzoru więzień uciekł (z więzienia) niepostrzeżenie.


zona roja

czerwona dzielnica, dzielnica czerwonych latarni


preferencia

preferencja, skłonność, słabość do czegoś

De esa forma, las aerolíneas lograron adecuar los aviones a sus necesidades y preferencias específicas.

Tym sposobem linie lotnicze zdołały dostosować samoloty do swoich specyficznych potrzeb i preferencji.

El Tiempo, 01/09/1996 : Criterio para escuchar a los clientes, Bogota 1996


hemofilia

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Choroby i dolegliwości


indico

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od indicar


-gamia

zobacz słowa kończące się na „-gamia”


emoji

jap. 絵文字 (emoji) < jap. 絵 + 文字 (e + moji) → obrazek + pismo


buenas tardes

stosowany tylko w porze poobiedniej


por la tarde

¿Qué echan en la tele por la tarde?


llegar tarde

A menudo llego tarde al trabajo, pero nunca es por mi culpa.

Często spóźniam się do pracy, ale nigdy nie jest to moja wina.


frugívoro

łac. frux > D. frugis → owoc + hiszp. ‒́voro


TKM

stosowany w aplikacjach internetowych


incrementare

1. os. lp (yo) czasu przyszłego prostego (futuro simple) trybu łączącego (subjuntivo) od incrementar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu przyszłego prostego (futuro simple) trybu łączącego (subjuntivo) od incrementar


Turbo

Turbo, miasto portowe w północno-zachodniej Kolumbii, w departamencie Antioquia


becerro

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Ssaki


portada

okładka, pierwsza strona, strona tytułowa


podrido

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1321 (spa)-Anonymât (Kvardek du)-podrido.wav


referencia

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od referenciar

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od referenciar


retirada

forma żeńska imiesłowu biernego (participio) od retirar


planear

planować, wykonywać projekt, projektować


antecedente

zdarzenie poprzedzające, okoliczności wyprzedzające


bendito

(wyraża ból, zdziwienie, zaskoczenie i inne): Matko święta, Chryste Panie


bendito

imiesłów bierny (participio) od bendecir


diéresis

łac. diaeresis + diaerĕsis < gr. διαίρεσις (diaíresis) → dzielenie


hambriento

głodujący, głodny, wygłodniały, zgłodniały


quebradizo

(o osobach) nierzetelny, niestateczny, niestały


recorrido

imiesłów bierny (participio) od recorrer


reproducir

powielać, kopiować, reprodukować, przedrukowywać


balancear

kołysać się, chwiać się, huśtać się, bujać się, kiwać się


rebaja

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od rebajar

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od rebajar


presión

Se puede cerrar el bote con una ligera presión de la mano sobre la tapa.

Można zamknąć puszkę lekkim naciśnięcien ręki na wieczko.


feria

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1321 (spa)-Leire Uranga Celaya-feria.wav


rabia

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od rabiar

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od rabiar


desobedecer

być nieposłusznym, sprzeciwiać się, nie słuchać, nie posłuchać, nie podporządkowywać się, wyłamywać się


descuidado

nieuważny, niebaczny, nieczujny, nieostrożny, nierozważny


atado

(Argentyna, Boliwia, Ekwador, Panama, Paragwaj i Peru) paczka papierosów


enfoque

nastawa / nastawienie ostrości, wycelowanie


enarbolar

podnosić, zatykać, wywieszać (flagę, sztandar, itp.)


derretir

marnotrawić, przepuszczać, tracić, trwonić


derretir

niecierpliwić się, wrzeć z niecierpliwości


avergonzar

No te lo voy a perdonar nunca: me has avergonzado delante de todos mis amigos.

Nigdy ci tego nie wybaczę: zawstydziłeś/aś mnie na oczach wszystkich moich przyjaciół.


difundir

rozprzestrzeniać, rozlewać, rozrzucać, rozsypywać, rozsiewać


difundir

rozprzestrzeniać się, rozlewać się, rozsypywać się

szerzyć się, rozpowszechniać się, rozchodzić się


fingir

Ambas estudiantes fingían que les dolían los ojos.

Obie uczennice udawały, że bolą je oczy.


ridículo

dziwny, dziwaczny, ekscentryczny, nietypowy

przesadnie drobiazgowy, skrupulatny, nadwrażliwy


ridículo

śmieszność, ośmieszenie, kompromitacja, pośmiewisko


chango

(Chile) dokuczliwy, natrętny, uciążliwy, nudny


chango

(Chile, Kuba, Wenezuela) nudziarz, zrzęda


respetable

godny szacunku, szanowny, czcigodny, zacny


respetable

publiczność, publika, widzowie, audytorium


irritación

rozdrażnienie, irytacja, złość, zestresowanie


reflejo

odblask, odbicie, refleks, obraz, odzwierciedlenie

La situación económica del país es el reflejo de las prioridades políticas del partido gobernante.

Sytuacja ekonomiczna kraju jest odzwierciedleniem priorytetów politycznych partii rządzącej.


reflejo

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od reflejar


estimación

poważanie, szacunek, poszanowanie, docenianie


estrellar

rozbić, rozbijać, roztrzaskać, roztrzaskiwać


estrellar

rozbić się, rozbijać się, roztrzaskać się, roztrzaskiwać się


ayuno

(1.1) łac. ieiunium
(2.1-3) łac. ieiūnus


ayuno

Las fuerzas del progresismo en cada país están ayunas de ideas sobre cómo seguir y no han dado ningún paso de largo aliento en pro de la integración regional.

Siły postępowe w każdym kraju są pozbawione pomysłów, jak kontynuować działania, i nie podjęły żadnych kroków na dłuższą metę na rzecz integracji regionalnej.

nie mający pojęcia o tym, co słucha, nie rozumiejęcy tego, co słucha, nie rozumiejący czegoś


ayuno

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od ayunar


exprimir

wykorzystywać, wyzyskiwać, uciskać, eksploatować

przejawiać, okazywać, wyrażać, manifestować


jitomate

w południowych rejonach Meksyku słowo „jitomate” używa się na określenie czerwonego pomidora, zaś „tomate” odnosi się tam do pomidora zielonego


archidiócesis

łac. archidioecesis < łac. archi- + dioecesis


frutería

En una frutería podemos comprar manzanas, peras y otras frutas.

W sklepie z owocami możemy kupić jabłka, gruszki i inne owoce.


diócesis

łac. dioecesis < gr. διοίκησις → zarządzanie domem < gr. διοικέω


yerba

yerba mate / yerba de los jesuitas / yerba del Paraguay


soroche

(Argentyna, Boliwia i Chile) apunamiento

(Argentyna, Boliwia, Chile, Ekwador, Peru i Urugwaj) puna

(Argentyna, Boliwia, Chile, Ekwador, Kolumbia, Peru i Urugwaj) choroba wysokościowa


Rufo

łac. Rufus < łac. rufus → rudy, rudowłosy


Josué

łac. Iosue < gr. Ἰησοῦς (Iēsoûs) < hebr. יהושע (y'hoshúa)

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Imiona


mecanografía

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od mecanografiar

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od mecanografiar


amaño

(Argentyna, Ekwador i Kolumbia) konkubinat


amaño

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od amañar


oclocracia

gr. ὀχλοκρατία < gr. ὄχλος + κρατέω


evangélico

śr.łac. evangelĭcus < gr. εὐαγγελικός (euangelikós)


eucarístico

wł. eucaristía + -ico < łac. eucharistia < gr. εὐχαριστία


logopedia

gr. λόγος (lógos) → słowo + gr. παιδεία (paideía) → edukacja


Abrahán

łac. Abraham < gr. Ἀβραάμ < hebr. אברהם < akad.


hipermetropía

gr. ὑπέρμετρος (hypérmetros) → niezmierny + gr. ὤψ ṓps > D. ὠπός (ōpós) → wzrok


iglesiero

(Meksyk) ktoś pobożny, gorliwy w praktykach


jaculatoria

p.łac. iaculatoria, utworzone od łac. iaculatorius, a to od łac. iaculari


iglesiera

hiszp. iglesiero + -a < hiszp. iglesia + -ero

(Meksyk) kobieta pobożna, gorliwa w praktykach


parroquiano

hiszp. parroquia + -no < łac. parochĭa < gr. παροικία


parroquiana

hiszp. parroquia + -na < łac. parochĭa < gr. παροικία


parroquial

hiszp. parroquia + -al < łac. parochĭa < gr. παροικία


acedia

(1.1-3) łac. acidĭa < gr. ἀκηδία (akēdía) → niedbalstwo

Con la ayuda de la fe y la vigilancia, el monje luchaba contra la glotonería, la fornicación, la avaricia, la tristeza, la cólera, la acedia, la vanagloria y el orgullo.

Z pomocą wiary i czuwania, mnich walczył z obżarstwem, cudzołóstwem, chciwością, smutkiem, gniewem, acedią, próżnością i pychą.


comprimir

sciskać, sprężać, zgniatać, tłoczyć, ścieśniać

Conviene comprimir este texto para que quepa en una página.

Należy ścieśnić ten tekst, żeby zmieścił się na jednej stronie.

Deberías comprimir este archivo antes de enviarlo por mail.

Powinieneś/Powinnaś skompresować ten plik, zanim go wyślesz e-mailem.


Esaú

(1.1) łac. Esau < gr. Εσάβ, gr. Ἡσαῦ < hebr. עשו


certificado

imiesłów bierny (participio) od certificar


escolta

wł. scorta < wł. scorgere < łac. ex- + corrigere


cómo estás

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Związki frazeologiczne


qué onda

(Argentyna, Chile, Gwatemala, Meksyk i Urugwaj) co słychać?


sinóptico

n.łac. synopticus < gr. συνοπτικός (synoptikós)


digrama

nie mylić z diagrama


Habacuc

łac. Habacuc < gr. Ἀμβακούμ < hebr. חבקוק < akad.


epíclesis

gr. ἐπίκλησις < gr. ἐπικαλέω → wzywać


acabose

La derrota por un gol en el último minuto y marcado en propia puerta supuso el acabose de la carrera de nuestro entrenador.

Porażka jednym golem w ostatniej minucie i strzelonym do własnej bramki spowodowała tragiczny koniec kariery naszego trenera.


trastorno

przeszkadzanie, przeszkoda, utrudnianie, zakłócenie


Mesías

łac. Messias < gr. Μεσσίας < hebr. משיח → pomazaniec


ojeroso

o podkrążonych oczach, mający podkrążone oczy


transubstanciación

(1.1) łac. transsubstantiatio → przeistoczenie


pitusa

od nazwy handlowej Pitusa, której fabryka znajdowała się w miejscowości Jaruco (Kuba)

Diccionario de Americanismos https://enclave.rae.es/recursos/diccionarios/diccionario-americanismos podaje rodzaj żeński tego rzeczownika, natomiast DRAE zalicza go do rodzaju męskiego. Więcej informacji w artykułach 1. https://www.fundeu.es/noticia/del-idioma-acerca-del-pitusa/#:~:text=La%20palabra%20se%20emplea%20indistintamente,un%20pitusa%2C%20unos%20pitusa); 2 https://www.granma.cu/el-espanol-nuestro/2014-02-27/pitusa

Aquel día tu chica llevaba unos pitusa muy ajustados.

Tamtego dnia twoja dziewczyna była ubrana w bardzo obcisłe dżinsy.


Buriatia

Buriatia es una de las veintiuna repúblicas que conforman los ochenta y tres sujetos federales de Rusia.

Buriacja jest jedną z dwudziestu jeden republik, które tworzą osiemdziesiąt trzy podmioty federalne Rosji.


tísico

łac. phthisicus < gr. φθισικός < gr. φθίσις → suchoty


a renglón seguido

Nos marcaron dos goles en el primer minuto del partido, pero casi a renglón seguido recortamos distancias y en el último minuto empatamos el partido.

Wbili nam gola w pierwszej minucie meczu, ale prawie natychmiast zmniejszyliśmy dystans i w ostatniej minucie meczu zremisowaliśmy.


bitácora

franc. habitacle < łac. habitaculum → mieszkanie


Ai

(1.1) łac. Hai < gr. Γαι < hebr. העי → dosł. „ruina”


Cecilio

łac. Caecilius < łac. caecus → niewidomy

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Imiona


invernar

(Argentyna, Chile i Urugwaj) (o stadach bydła) paść się na pastwiskach zimowych


datilera

Phoenix dactylifera L., daktylowiec właściwy


cinturón de asteroides

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Astronomia


plutocracia

franc. plutocratie < gr. πλουτοκρατία (ploutokratía)


hermafrodita

łac. hermaphrodītus < gr. ἑρμαφρόδιτος (hermaphróditos)

hermafrodytyczny, obojnaczy, obojnacki, biseksualny


especismo

gatunkizm, gatunkowizm, szowinizm gatunkowy


Isla de Pascua

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1321 (spa)-Millars-Isla de Pascua.wav


mutante

Mi perro puede oler mutantes y zombis a distancia.

Mój pies potrafi z daleka wywęszyć mutantów i zombiaków.


cobaya

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Ssaki


Dionisia

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Imiona


Catalina

łac. Catharina < gr. Αἰκατερίνη (Aikaterine) < gr. καθαρός (katharos)


trasunto

łac. transumptus ims. od łac. transumĕre

kopia, kalka, reprodukcja, wierne odbicie


trasunto

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od trasuntar


pase

pase de pernocta

przepustka na przenocowanie poza koszarami

przepustka, pozwolenie na wejście/przejście, karta wstępu

przejście byka, wabionego muletą, obok toreadora


pase

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od pasar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od pasar

3. os. lp (usted) trybu rozkazującego (imperativo) od pasar


uci

unidad de cuidados intensivos → oddział intensywnej terapii

Debido a la pandemia, algunas ucis de los hospitales españoles están colapsadas.

Z powodu pandemii niektóre oddziały intensywnej terapii w hiszpańskich szpitalach są przepełnione.


torero

nie mylić z: torrero


torero

nie mylić z: torrero


-cida

insecto + -cida > insecticida

element tworzący rzeczowniki: -bójca/-bójczyni


hijastra

Al volver del colegio, su hijastra le ayudaba en las tareas de la casa.

Po powrocie ze szkoły jej pasierbica pomagała jej w zajęciach domowych.


becerra

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Ssaki


eludible

możliwy do uniknięcia/obejścia/uchylenia się (od czegoś)


Águeda

gr. ἀγαθή (agathḗ) forma żeńska od gr. ἀγαθός → dobry


Chuy

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Imiona


Anabel

szkoc. Amabel < łac. amabilis; w Hiszpanii uważany jako hipokorystyk od Ana i Isabel


valijero

pocztowiec, dystrybutor poczty po wsiach

(Honduras i Nikaragua) bagażnik samochodu


compañía aérea

linie lotnicze, przedsiębiorstwo lotnicze, przewoźnik lotniczy


parque infantil

(Argentyna, Dominikana, Kuba i Urugwaj) parque de distracciones


braille

od nazwiska twórcy tego systemu pisma: Louisa Braille'a


Abundio

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Imiona


Julián

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Imiona


Camila

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Imiona


Dionisio

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Imiona


Rolando

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Imiona


Valentín

łac. Valentinus < łac. valens (dpn. valentis) → mocny, silny


Aurelio

łac. Aurelius (lm Aurelii – nazwa jednego z rzymskich rodów) → ‘pochodzący z rodu Aureliuszów’; ‘przedstawiciel rodu Aureliuszów’ < łac. aureolus → złocisty, złoty < łac. aureus → złoty < łac. aurum → złoto

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Imiona


Camilo

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Imiona


Chernóbil

ukr. Чорнобиль, ros. Чернобыль


zíper

dialekty Ameryki Środkowej i Meksyku suwak, zamek błyskawiczny


claretiano

hiszp. Claret (od nazwiska założyciela – Antonio María Claret)


napoleón

franc. napoléon < franc. Napoléon < wł. Napoleone


carcinógeno

czynnik rakotwórczy, czynnik onkogenny, karcynogen, kancerogen


morga

Anamirta cocculus L. rybitrutka indyjska


viacrucis

inna pisownia: vía crucis

La tradición de los viacrucis se mantiene vigente.

Tradycja dróg krzyżowych pozostaje wciąż żywa.


rapsoda

gr. ῥαψῳδός < gr. ῥάπτω + ᾠδή


rapsoda

gr. ῥαψῳδός < gr. ῥάπτω + ᾠδή


por el amor de Dios

inna pisownia ¡por amor de Dios!


por amor de Dios

inna pisownia ¡por el amor de Dios!


aleluya

łac. alleluia < gr. ἀλληλούϊα < hebr. הללויה


paralizar

El miedo la paralizaba.


software malintencionado

złośliwe oprogramowanie, szkodliwe oprogramowanie


Madre de Dios

Matka Boża, Matka Boska, Boża Rodzicielka


cigüeña blanca

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Ptaki


Salomón

łac. Salomon < gr. Σαλομών, gr. Σαλωμών < hebr. שלמה < hebr. שלום


Matías

łac. Matthias < gr. Ματθίας, gr. Μαθθίας < hebr. מתתיהו (matityáhu)


apuntalar

podtrzymać, podtrzymywać, podeprzeć, podpierać


tase

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od tasar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od tasar

3. os. lp (usted) trybu rozkazującego (imperativo) od tasar


instancia

zabieganie, zabiegi, staranie się, dokładanie starań


toco

(1.1) nazwa nadana przez Murzynów z Senegalu i utrwalona w łacińskiej nazwie systematycznej tockus


toco

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od tocar


hockey sobre hielo

¿Te gusta hockey sobre hielo?


normalizar

normalizować, znormalizować, stabilizować, porządkować

Cuando acabe la pandemia, tendremos que normalizar de nuevo nuestra vida.

Gdy skończy się pandemia, będziemy musieli znormalizować ponownie nasze życie.

normować, ujednolicać, typizować, standaryzować


empora

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od emporar

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od emporar


falangista

falangista (członek hiszpańskiej Falangi)

falangita, żołnierz greckiej lub macedońskiej falangi


falangista

falangistka (członkini hiszpańskiej Falangi)


letanía

(1.1) p.łac. litania < gr. λιτανεία < gr. λιτανεύω < gr. λιτή (litḗ)


tocofobia

zobacz też: tocofobia • lockiofobia • locquiofobia • mateusiofobia • parturifobia


ultima

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od ultimar

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od ultimar


alcaparrón

arab. Hiszp. الكبر (alkappárra) < łac. capparis < gr. κάππαρις (kápparis)


Florentín

(1.1) łac. Florentinus < łac. Florentius


fibroblasto

hiszp. fibra + gr. βλαστός (blastós) → kiełek


Oliverio

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Imiona


salterio

p.łac. psalterium < gr. ψαλτήριον < gr. ψάλλω


mielga

(1.1) śr.łac. melĭca < łac. Medĭca herba → trawa pochodząca z Medii


Tobías

łac. Tobias < gr. Τοβίας < hebr. טוביה → dosł. „Jahwe moim dobrem”


güisqui

Forma rzadko stosowana, jednakże uważana za poprawną przez Real Academia Española.


Rávena

inna pisownia Ravena


Sirac

(1.1) łac. Sirach < gr. Σειράχ < hebr. סירא


Ravena

inna pisownia Rávena


Shanghái

Trabajo en una empresa de Shanghái.


la madre del cordero

ahí está la madre del cordero / ésa es la madre del cordero


Macabeo

łac. Maccabaeus < gr. Μακκαβαῖος < hebr. מכבי


nefasto

Ha sido un día nefasto para mí: he suspendido el examen, me he torcido un tobillo y he reñido con mi novia.

To był fatalny dla mnie dzień: oblałem egzamin, skręciłem sobie nogę w kostce i posprzeczałem się ze swoją dziewczyną.

(o osobach) wstrętny, ohydny, nieprzyjemny


Zabulón

łac. Zabulon < gr. Ζαβουλών < hebr. זבולון (zevulun/zvulun)


cortisona

ang. cortisone < ang. corticosterone < łac.


Crístofer

ang. Christopher, ang. Kristopher < łac. Christophorus < gr. Χριστόφορος < gr. Χριστός + φέρω


Moisés

(1.1) łac. Moses < gr. Μωησής, gr. Μωσῆς < hebr. משה


SPM

síndrome premenstrual → zespół napięcia przedmiesiączkowego


hijo de puta

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1321 (spa)-Marreromarco-hijo de puta.wav

zob. Indeks:Hiszpański - Związki frazeologiczne


Alejandría

łac. Alexandria < gr. Ἀλεξάνδρεια < gr. Ἀλέξανδρος + -εια < gr. ἀλέξω + ἀνήρ


chingada

hiszp. chingar; z tzw. caló żargonu cygańskiego: čingarár → bić się


chingada

forma żeńska imiesłowu biernego (participio) od chingar


chingadera

(Meksyk) niemoralny lub niegodny uczynek


homilía

p.łac. homilĭa < gr. ὁμιλία (homilía) < gr. ὁμιλεῖν


homilético

śłac homileticus < gr. ὁμιλητικός (homilētikós)


homilética

gr. ὁμιλητική < gr. ὁμιλία < gr. ὁμιλεῖν → przebywać razem, rozmawiać


pan-

pan- + teísmo > panteísmo


anabiosis

gr. ἀναβίωσις (anabíōsis) → powrót do życia


paraplejía

p.łac. paraplexĭa < gr. παραπληξία (paraplēxía)

forma równoznaczna: paraplejia


estripar

(Wenezuela) patroszyć, bebeszyć, rozpruwać


laudes

dawniej w rodzaju żeńskim


sacrifico

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od sacrificar


exorcizo

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od exorcizar


pateo

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od patear


seminario web

zaleca się używanie tego terminu zamiast angielskiego słowa webinar


webinar

zaleca się używanie hiszpańskiego zwrotu seminario web lub webinario zamiast obcego słowa webinar, które należy zawsze wyróżniać pisząc go kursywą (zawsze małą literą)


siévert

od imienia szwedzkiego fizyka Rolfa Siverta

forma sievert, spotykana w niektórych źródłach hiszpańsko-języcznych, jest uważana jako słowo obce i należy to wyróżnić pisząc ją kursywą


escocia

łac. scotĭa < gr. σκοτία < gr. σκότος → ciemności, mrok


pérfido

przewrotny, wiarołomny, perfidny, zdradziecki, nielojalny


Guerra Fría

niniejsze hasło odnosi się do konkretnego okresu XX wieku, od końca drugiej wojny światowej do momentu rozpadu ZSRR. Jest to zatem nazwa własna i pisana dużymi literami.

Durante la Guerra Fría los espías soviéticos se infiltraban en los países occidentales con objeto de conseguir información valiosa.

Podczas zimnej wojny szpiedzy sowieccy przenikali do krajów zachodnich w celu zdobycia cennych informacji.


argentinidad

Negar la argentinidad del tango es un acto tan patéticamente suicida como negar la existencia de Buenos Aires.

Zaprzeczać argentyńskości tanga jest aktem tak patetycznie samobójczym jak zaprzeczać istnieniu Buenos Aires.

Ernesto Sábato w http://www.revistadeartes.com.ar/revistadeartes46/46_tango-sabato.html


patético

śr.łac. pathetĭcus < gr. παθητικός (pathētikós)


lustrabotas

(Argentyna, Boliwia, Chile, Ekwador, Honduras, Kolumbia, Paragwaj, Peru i Urugwaj) czyścibut


lustrabotas

(Argentyna, Boliwia, Chile, Ekwador, Honduras, Kolumbia, Paragwaj, Peru i Urugwaj) (kobieta) czyścibut


organillera

La organillera que actúa en la Plaza del Mercado de Cracovia se ha convertido en una atracción turística.

Kataryniarka, która występuje na Rynku Głównym w Krakowie, stała się atrakcją turystyczną.


probare

1. os. lp (yo) czasu przyszłego prostego (futuro simple) trybu łączącego (subjuntivo) od probar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu przyszłego prostego (futuro simple) trybu łączącego (subjuntivo) od probar


radiare

1. os. lp (yo) czasu przyszłego prostego (futuro simple) trybu łączącego (subjuntivo) od radiar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu przyszłego prostego (futuro simple) trybu łączącego (subjuntivo) od radiar


organillero

Los organilleros han desaparecido de nuestras calles.


trasalpino

forma równoważna: transalpino


dibujos animados

Los dibujos animados que emite esta cadena son todos de producción española.

Kreskówki, które wyświetla ten kanał, są wszystkie produkcji hiszpańskiej.


energía renovable

przeważnie w lm


renovable

Este visado turístico no es renovable.

Ta wiza turystyczna nie jest przedłużalna.


antracita

łac. anthracītes < gr. ἀνθρακίτης - anthrakítēs


establos de Augías

zob. Indeks:Hiszpański – Związki frazeologiczne


moscovio

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Pierwiastki chemiczne


jornalero

Este hacendado emplea a muchos jornaleros en la recogida de frutas.

Ten farmer zatrudnia wielu robotników dniówkowych przy zbieraniu owoców.


GTR

generador termoeléctrico de radioisótopos → RGT, radioizotopowy generator termoelektryczny


Seat

He comprado un Seat de segunda mano.


palmeta

płaska, sztucznie uzyskiwana forma drzew owocowych często rozstawionych w szpalerze


SEAT

Sociedad Española de Automóviles de Turismo → Hiszpańskie Towarzystwo Samochodów Osobowych


SEAT

marka samochodów produkowanych przez firmę SEAT


palidez

La palidez de su cara no presagiaba nada bueno.

Bladość jego/jej twarzy nie przepowiadała niczego dobrego.


parcela

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od parcelar

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od parcelar


carcoma

pył drzewny (wynik toczenia drewna przez korniki)


carcoma

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od carcomer

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od carcomer

3. os. lp (usted) trybu rozkazującego (imperativo) od carcomer


catatonía

niem. Katatonie < gr. κατάτονος (katátonos) → zstępujący, opadający

forma równoważna: catatonia


papista

katolik (wśród protestantów i schizmatyków)


papista

katoliczka (wśród protestantów i schizmatyków)


facilitas

2. os. lp (tú) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od facilitar


cuba

Estas cubas contienen el mejor vino de la región.

Te beczki zawierają najlepsze wino tego regionu.


desheredar

Este hombre desheredó a su hijo por haberse casado con una chica que no le gustaba y que, además, era pobre.

Ten człowiek wydziedziczył swego syna, bo ożenił się z dziewczyną, która nie podobała mu się i która ponadto była biedna.


parra

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od parrar

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od parrar


MENA

menor extranjero no acompañado → małoletni obcokrajowiec bez opieki

La ONG ha denunciado las condiciones en las que se encuentran los MENA acogidos en España.

Organizacja pozarządowa potępiła warunki, w jakich znajdują się małoletni obcokrajowcy bez opieki, którym udzielono schronienia w Hiszpanii.


MENA

menor extranjera no acompañado → małoletni obcokrajowiec płci żeńskiej bez opieki


favicono

forma równoważna: favicón


favicón

forma równoważna: favicono


arden

3. os. lm (ellos/as, ustedes) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od arder


día del sobregiro de la Tierra

adaptacja angielskiego wyrażenia: Earth Overshoot Day

Este año el día del sobregiro de la Tierra se ha adelantado al día uno de agosto.

Tego roku dzień długu ekologicznego przyspieszył się na pierwszy dzień sierpnia.


heurístico

gr. εὑρίσκειν (heurískein) → znajdywać + hiszp. -tico


sedentarismo

siedzący tryb życia, brak aktywności fizycznej

El sedentarismo está en el origen de muchas enfermedades.

Siedzący tryb życia leży u podstaw wielu chorób.


higuera

higuera chumba / higuera de pala / higuera de tuna

higuera de Egipto / higuera loca / higuera moral / higuera silvestre

drzewo figowe, figowiec pospolity, Ficus carica


pino moro

Pinus mugo Turra, kosodrzewina, sosna górska


cortejo

konkury, zaloty, staranie się, zabieganie


mamacita

¡Mamacita, qué linda eres!


Mesina

wł. Messina < łac. Messena < gr. Μεσσήνη


coxis

forma równoważna: cóccix


chocar esos cinco

¡Choca esos cinco, colega! Por fin has aprobado las mates.

Przybij piątkę, stary! W końcu zaliczyłeś matmę.


patrología

n.łac. patrologia < gr. πατήρ + λόγος → ojciec + słowo, mowa


hereda

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od heredar

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od heredar


pancho

(Argentyna) (Paragwaj) (Urugwaj) hot dog


retórico

łac. rhetorĭcus < gr. ῥητορικός (rētorikós)


Zacarías

łac. Zacharias < gr. Ζαχαρίας < hebr. זכריה


pleuritis

łac. pleurītis < gr. πλευρῖτις (pleurîtis)

forma równoważna: pleuresía


deambulo

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od deambular


ahí está la madre del cordero

warianty tworzone zastępując przysłówek ahí: allí está la madre del cordero, aquí está la madre del cordero

tu jest pies pogrzebany, w tym tkwi problem


identifico

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od identificar


Booz

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Imiona


primera ministra

w Hiszpanii, która jest królestwem, a więc nie ma prezydenta jako głowy państwa, stosuje się powszechnie określenie presidenta del gobierno


fuego amigo

przyjacielski ogień, atak z własnej partii/z własnego środowiska

La primera ministra del Reino Unido, a pesar del fuego amigo contra su estrategia, superó la moción de censura.

Premier Zjednoczonego Królestwa, mimo przyjacielskiego ognia przeciw jej strategii, przezwyciężyła wotum nieufności.


baila

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od bailar

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od bailar


altero

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od alterar


levo

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od levar


tolda

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od toldar

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od toldar


acutángulo

łac. acūtus (ostry) + łac. angŭlus (kąt)


ames

2. os. lp (tú) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od amar


eón

p.łac. aeon < gr. αἰών (aiṓn) → wieczność


brega

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od bregar

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od bregar


paralelepípedo

p.łac. parallelepipĕdum < gr. παραλληλεπίπεδον (parallēlepípedon)


paraplejia

forma równoznaczna: paraplejía


todo el mundo

Ya todo el mundo sabe que nos hemos divorciado.

Już wszyscy wiedzą, że się rozwiedliśmy.


existo

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od existir


cerrar el timón a la banda

położyć ster na burtę, kłaść ster na burtę


timón

(Honduras, Kolumbia i Kuba) kierownica (samochodu)


hortensia

n.łac. Hortensia < franc. Hortense - od imienia damy, której zadedykował kwiat tej rośliny przyrodnik francuski Philibert Commerson, który przywiózł tę roślinę z Chin.


okupa

apokopa od ocupante ze zmianą ortograficzną c > k

skwaterski, mający związek ze skwaterami, odnoszący się do skwaterów


okupa

Un grupo de okupas se instaló en el piso de mi tía mientras ella estaba de vacaciones en la playa.

Grupa skwaterów wprowadziła się do mieszkania mojej ciotka, kiedy ona była na wakacjach nad morzem.


okupa

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od okupar

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od okupar


arreglo

El arreglo del reloj me ha costado diez euros.

Naprawa zegarka kosztowała mnie dziesięć euro.

Mi situación financiera no tiene arreglo.

Moja sytuacja finansowa jest bez wyjścia/jest beznadziejna.

Antes de ir al colegio, mis hijos se encargan del arreglo de sus camas y de su habitación.

Przed pójściem do szkoły moje dzieci dbają o uporządkowanie swoich łóżek i swojego pokoju.

Tras unas largas negociaciones, hemos alcanzado un arreglo satisfactorio para todos.

Po długich negocjacjach doszliśmy do porozumienia zadowalającego wszystkich.

dbanie o wygląd zewnętrzny / aparycję / prezencję

Esta actriz dedica mucho tiempo a su arreglo personal.

Ta aktorka poświęca dużo czasu na dbanie o swą aparycję.

kochanek, kochanka, amant, nieślubne pożycie

Sé que tu marido tiene un arreglo, y tú no te enteras, mujer.

Wiem, że twój mąż kochankę, a ty kobieto nic nie kumasz.


arreglo

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od arreglar(se)

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od arreglarse – me arreglo


ascenso

Su ascenso al puesto de director ha sido muy controvertido.

Jego/jej awans na stanowisko dyrektora był bardzo kwestionowany.

Hemos realizado el ascenso al Teide en tres horas.

Zrealizowaliśmy wejście na Teide w trzy godziny.


cuando el gato no está, los ratones bailan


neumoconiosis

hiszp. neumo- + gr. κόνις (kónis) (pył) + hiszp. -osis


al decir de

Al decir de sus profesores, este chico tiene un gran futuro como científico.

W opinii jego profesorów ten chłopak ma wielką przyszłość jako naukowiec.


bautizo

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od bautizar


enchilada

hiszp. enchilado → z dodatkiem chilli < hiszp. enchilar < hiszp. chile < nahuatl klasyczny chīlli


enchilada

forma żeńska imiesłowu biernego (participio) od enchilar


incontenible

Sentí esta incontenible oleada de amor.

Poczułem/am tę niepohamowaną falę miłości.


mielina

gr. μυελός (myelós) → szpik, rdzeń + hiszp. -ina


acreció

3. os. lp (él, ella, usted) czasu przeszłego prostego (pretérito perfecto simple) trybu oznajmującego (indicativo) od acrecer


caco

łac. Cācus → Kakus, mitologiczny syn Wulkana, który skradł śpiącemu Herkulesowi bydło Geriona


círculo polar

krąg polarny, koło podbiegunowe, koło polarne


ataque cerebrovascular

zdarzenie mózgowonaczyniowe, udar mózgu, CVA


membrillo

łac. melimēlum < gr. μελίμηλον (melímēlon)


pornocracia

(1.1) gr. πορνεία + κράτος


al contrario que

wariant: al contrario de

Un número irracional es, al contrario que un número racional, aquél que no se puede representar mediante un cociente entre dos números enteros.

Liczba niewymierna jest tą, którą, w przeciwieństwie do liczby wymiernej, nie można zapisać w postaci ilorazu dwóch liczb całkowitych.


Telesforo

łac. Telesphorus < gr. Τελεσφόρος (Telesphóros)


Appenzell Rodas Interiores

Appenzell Rodas Interiores está ubicado en el noreste de Suiza.

Appenzell Innerrhoden znajduje się na północnym wschodzie Szwajcarii.


hemodinámica

(1.1) gr. αἷμα + δυναμικός


Cefas

(1.1) łac. Cephas < gr. Κηφᾶς < aram. כֵּיפָא → skała