encuesta

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od encuestar

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od encuestar


Islas Malvinas

odnośnie do oficjalnej pisowni nazwy tego terytorium w j. hiszpańskim zob. https://publications.europa.eu/code/es/es-5000500.htm#an-fk1


ovale

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od ovalar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od ovalar

3. os. lp (usted) trybu rozkazującego (imperativo) od ovalar


troposfera

akronim od gr. τρόπος (trópos) + hiszp. atmósfera

zobacz też: troposfera • tropopausa • estratosfera • estratopausa • mesosfera • mesopausa • termosfera • termopausa • exosfera


Papúa Nueva Guinea

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1321 (spa)-Rodelar-Papúa Nueva Guinea.wav

Estado Independiente de Papúa Nueva Guinea


Nueva Zelandia

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Kraje Oceanii

nazwa ta jest stosowana wyłącznie w hiszpańskim Ameryki na przemian z formą „Nueva Zelanda”

pisownią z literą „c” jest niepoprawna (*Nueva Celandia)


infame

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od infamar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od infamar

3. os. lp (usted) trybu rozkazującego (imperativo) od infamar


Sudán del Sur

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1321 (spa)-Rodelar-Sudán del Sur.wav

La ciudad de Yuba es la capital de Sudán del Sur.

Miasto Dżuba jest stolicą Sudanu Południowego.


chucla

Spicara maena, pysoń wygrzbiecony, pikarel plamisty


oficinal

(o lekach) gotowy, zgodny z normami farmakopei


desminado

(1) hiszp. desminar + -ado
(2) ims. bierny od desminar

rozminowywanie, rozminowanie, odminowywanie, odminowanie


desminado

imiesłów bierny (participio) od desminar


estrella de mar

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1321 (spa)-Marreromarco-estrella de mar.wav


brócoli

z trzech form równoważnych w użyciu ta jest najczęściej stosowana; natomiast forma bróculi jest obecnie rzadko stosowana, a spotykana jest dość często forma czysto hiszpańska brécol; regionalna forma brócol jest spotykana w Aragonii i w prowincji Álava


bróculi

z trzech form równoważnych w użyciu ta jest rzadko stosowana; najczęściej spotyka się formę brócoli, a dość często spotyka się formę czysto hiszpańską brécol


arma de fuego

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1321 (spa)-Marreromarco-arma de fuego.wav


zafa

arab. Hiszp. ṣáḥfa < arab. ṣaḥfah → miska

(Grenada, Albacete i Murcja) miednica, miska


zafa

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od zafar

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od zafar


dialogas

2. os. lp (tú) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od dialogar


ruo

zgodnie z reformą z 2010 roku wyraz ten jest jednosylabowy pod względem ortograficznym (samogłoski „uo” tworzą dwugłoskę), przez co nie powinien nosić akcentu graficznego; przed reformą była jednak dopuszczona pisownia z akcentem („ruó”) dla osób kładących nacisk na artykulację rozziewu (m.in. w Hiszpanii i w większej części Ameryki Południowej)

3. os. lp (él, ella, usted) czasu przeszłego prostego (pretérito perfecto simple) trybu oznajmującego (indicativo) od ruar


abenuz

arab. Hiszp. abanúz < arab. abanūs < gr. ἔβενος


selló

3. os. lp (él, ella, usted) czasu przeszłego prostego (pretérito perfecto simple) trybu oznajmującego (indicativo) od sellar


Blas

(przysłowie) por San Blas, la cigüeña verás; y si no la vieres, año de nieves

(to przysłowie można byłoby oddać w dwóch połączonych przysłowiach polskich) pogoda na świętego Błażeja, dobra wiosny nadzieja + deszcz na świętego Błażeja, słaba wiosny nadzieja


zaida

arab. Hiszp. sáyda < arab. سيدة (sayyidah) → pani


boicot

forma równoważna boicoteo jest rzadziej spotykana


transportación

transport, transportowanie, przewóz, przewożenie


clima templado

Los viveros deben encontrarse en sitios de clima templado, a cubierto de bruscos cambios de temperatura, pero sin falta de ventilación.

Rozsadniki powinny znajdować się w miejscach o klimacie umiarkowanym, chronionych przed nagłymi zmianami temperatury, ale bez braku wentylacji.

Rigau, Alejo: Arboricultura forestal y ornamental, Barcelona: Sintes, 1975


topan

3. os. lm (ellos/as, ustedes) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od topar(se)

(Ameryka, Kanary i zach. Andaluzja) 2. os. lm (ustedes) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od topar(se)


yaguareté

(Kolumbia, Kuba, Meksyk i Wenezuela) tigre

forma równoważna, rzadziej spotykana: „jaguareté”


firmar en barbecho

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Związki frazeologiczne


debuto

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od debutar


anhelo

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Emocje i uczucia


anhelo

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od anhelar


vaho

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od vahar


barbecho

firmar en barbecho, firmar como en un barbecho


fermentas

2. os. lp (tú) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od fermentar


ovalan

3. os. lm (ellos/as, ustedes) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od ovalar

(Ameryka, Kanary i zach. Andaluzja) 2. os. lm (ustedes) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od ovalar


proxeneta

łac. proxenēta < gr. προξενητής (proksenētḗs)


duelo

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od dolar

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od doler


freír

(Salamanka, Boliwia, Kolumbia i Urugwaj) fritar

istnieją dwie możliwe formy imiesłowu biernego: nieregularna, częściej spotykana „frito” oraz regularna „freído”; w funkcji przydawkowej używa się wyłącznie formy nieregularnej: „huevo frito”

formy frio, friais mogą być wymawiane jako jednosylabowe (Meksyk i Ameryka Środkowa) albo też jako dwusylabowe (Hiszpania i wiele krajów Ameryki Płd.); od 2010 wyrazy te zawsze należy pisać bez akcentu graficznego

Fríe las patatas con aceite, pero ten cuidado, que salpica.

Usmaż frytki na oleju, ale uważaj, bo pryska.

rozstrzelać, podziurawić (kulami, pociskami)


posponer

stawiać/umieszczać coś/kogoś po czymś/kimś


ampo

przeważnie w lm


solventa

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od solventar

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od solventar


apocalipsis

śr.łac. apocalypsis < gr. ἀποκάλυψις (apokálypsis) → ujawnienie

używa się również w rodzaju żeńskim


coloquial

kolokwialny (odnoczący się do kolokwium)


lógicamente

naturalnie, oczywiście, zgodnie z oczekiwaniami


bola de nieve

gmatwanina, plątanina, zawikłana sytuacja


altavoz

Conecta los altavoces al amplificador.


ñame

słowo pochodzące z języka grupy plemion Fulbe, zamieszkującej Afrykę Zachodnią: nyami → jeść


hipnosis

ang. hypnosis < gr. ὑπνοῦν + -σις (hypnoûn)


Máximo

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Imiona


Ángeles

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Imiona


Ángeles

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Imiona


mofeta

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Ssaki


Esmeralda

zobacz też: Indeks:Hiszpański_-_Imiona


extinción

(estar, encontrarse, hallarse) en peligro de extinción

znajdować się) w niebezpieczeństwie wyginięcia

correr peligro (lub riesgo) de extinción

wyginięcie, zagłada, zniknięcie, wymieranie

Muchas especies animales se encuentran actualmente en peligro de extinción.

Wiele gatunków zwierząt znajduje się obecnie w zagrożeniu wyginięcia.

Numerosos voluntarios han participado en la extinción del incendio.

Wielu ochotników wzięło udział w wygaszaniu pożaru.

o ogniu, płomieniu, pożarze: zgaśnięcie, wygaśnięcie

La olimpiada concluyó con la extinción de la llama olímpica.

Olimpiada zakończyła się zgaśnięciem znicza olimpijskiego.

zniknięcie; rozpadnięcie się, rozwiązanie, upadek

Los saqueos de Roma contribuyeron a la extinción del Imperio romano de Occidente.

Najazdy na Rzym przyczyniły się do upadku cesarstwa zachodniorzymskiego.


Sancho

bask. Santxo. lub p.łac. Sānctius < łac. sānctus


José María

Mi nombre es José María y vivo en Chiapas.

Mam na imię Józef Maria i mieszkam w Chiapas.


Amelio

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Imiona


Aquilino

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Imiona


Eulalia

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Imiona


Maite

(1.1) zbitka imienia María Teresa
(1.2) bask. maite → kochana


Amadeo

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Imiona


Rosario

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Imiona

podobnie jak wiele innych imion żeńskich w j. hiszpańskim, pochodzi od tytułu nadanego Matce Boskiej, a w tym przypadku od Nuestra Señora del Rosario → Nasza Pani Różańcowa


Arsenio

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Imiona


Atanasio

łac. Athanasius < gr. Ἀθανάσιος < gr. ἀθανάσιος → nieśmiertelny


Fadrique

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Imiona

Fadrique es mi amigo.


Flavia

łac. Flavia < łac. Flavius < łac. flavus + -ius

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Imiona


Margarita

łac. Margarita < gr. μαργαρίτης (margarítēs) → perła

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Imiona


Almudena

arab. al-mudayna → cytadela < zdrobn. od arab. مدينة (madīna) → miasto


Agustín

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Imiona


Evaristo

łac. Evaristus < koine Ευαρεστος < koine εὐάρεστος

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Imiona


Ciudad del Vaticano

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1321 (spa)-Rodelar-Ciudad del Vaticano.wav


pulmonía

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Choroby i dolegliwości


neumonía

gr. πνευμονία (pneumonía, → choroba płuc)


corrosión

łac. corrōsum < supinum od łac. corrodĕre


engrampadora

(Boliwia, Gwatemala, Honduras, Peru, Salwador i Urugwaj) zszywacz


merienda de negros

Cuando este político era presidente, el país parecía una merienda de negros.

Kiedy ten polityk był prezydentem, kraj był podobny do domu wariatów.


medio muerto

Los ciclistas llegaron medio muertos a la meta.


abrillantar

szlifować (kamienie szlachetne / metale)

polerować, froterować, glansować, pucować

(Argentyna, Urugwaj i Wenezuela) kandyzować

(Kuba) pokrywać bitym białkiem (wyroby cukiernicze)


saqueo

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od saquear


ochomil

Este alpinista coronó ya todos los ochomiles.

Ten alpinista zdobył już wszystkie ośmiotysięczniki.


escarbadientes

wykałaczka (cienki, zaostrzony patyczek)


rueda de prensa

Los periodistas decidieron no asistir a la rueda de prensa del entrenador del equipo de fútbol.

Dziennikarze postanowili nie uczestniczyć w konferencji prasowej trenera drużyny piłki nożnej.

La rueda de prensa se celebró a las 14:00 (horas).

Konferencja prasowa odbyła się o (godz.) 14:00.


extremadamente

La policía advierte de que el fugitivo está armado y es extremadamente peligroso.

Policja ostrzega, że uciekinier jest uzbrojony i ekstremalnie niebezpieczny.


amaba

1. os. lp (yo) czasu przeszłego prostego (pretérito imperfecto) trybu oznajmującego (indicativo) od amar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu przeszłego prostego (pretérito imperfecto) trybu oznajmującego (indicativo) od amar


-iano

zobacz słowa kończące się na „-iano”


máxima

(1.1-2) śr.łac. maxima
(1.3) forma żeńska od máximo


abatí

(Argentyna i Paragwaj) napój wyskokowy wytwarzany z kukurydzy


abatí

1. os. lp (yo) czasu przeszłego prostego (pretérito perfecto simple) trybu oznajmującego (indicativo) od abatir

2. os. lp (vos) trybu rozkazującego (imperativo) od abatir


vendos

(Andaluzja, Albacete i Cuenca) kitka, miotełka (do kurzu)


estratagema

łac. strategēma < gr. στρατήγημα (stratḗgēma)


bolera

Tengo una visita al dentista para pasado mañana, luego no voy a poder quedar con vosotros para ir a la bolera.

Mam wizytę u dentysty na pojutrze, więc nie będę mógł się z wami umówić na kręgle (w kręgielni).


vendo

obręb (brzeg tkaniny), obszycie, obszywka


vendo

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od vendar

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od vender


autógrafo

łac. autogrăphus < gr. αὐτόγραφος (autógrafos)

Recibí una carta autógrafa de mi cantante favorito.

Otrzymałem/am własnoręczny list od mojego ulubionego piosenkarza.


vendaje

(1.2-4) daw. hiszp. venda < łac. vendĭta

por. venda → bandaż (pas materiału)

(Wyspy Kanaryjskie, Boliwia, Ekwador, Honduras, Kolumbia i Nikaragua) dodatek, uzupełnienie

(Salwador) dodatek, suplement (od sprzedającego)


ajenjo

łac. absinthium < gr. ἀψίνθιον (apsínthion)


aconsejarse con la almohada

dosł. naradzić się z poduszką sugeruje odłożenie decyzji do dnia następnego w celu dokładnego przemyślenia sprawy

dobrze namyślić się, rozważyć, rozpatrzyć dokładnie; naradzić się z poduszką

Antes de tomar una decisión tengo que aconsejarme con la almohada.

Przed podjęciem decyzji muszę dobrze nad tym się namyślić.


consultar con la almohada

Antes de tomar una decisión tengo que consultarlo con la almohada.


reintroducir

wprowadzać, zaprowadzać ponownie (do środka/wewnątrz)

Por favor, reintroduzca la tarjeta y marque el pin.

Proszę włożyć kartę ponownie i wpisać pin.

El partido gobernante reintrodujo las ideas de sus predecesores después de haber sido abandonadas durante la legislatura anterior.

Partia rządząca wdrożyła ponownie pomysły swoich poprzedników, które zostały porzucone podczas poprzedniej kadencji.


a placer

do woli, bez zastrzeżenia, wedle życzenia, według upodobania

De jóvenes, bebíamos y comíamos a placer.

Za młodych lat, piliśmy i jedliśmy wedle życzenia (ile chcieliśmy).


lija

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od lijar

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od lijar


muestreo

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od muestrear


remunerare

1. os. lp (yo) czasu przyszłego prostego (futuro simple) trybu łączącego (subjuntivo) od remunerar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu przyszłego prostego (futuro simple) trybu łączącego (subjuntivo) od remunerar


mostrarse

Muéstrate para que te pueda ver.

Poco a poco el sol despuntaba en el horizonte y él, abrumado por el espectáculo, contuvo el aliento mientras el paisaje se mostraba ante sus ojos en todo su esplendor.

Słońce powoli wychodziło zza horyzontu a on, oszołomiony (tym) widowiskiem, wstrzymał oddech gdy krajobraz ukazywał się jego oczom w całej swej okazałości.

pokazywać się, prezentować się (z konkretnej strony)

La actriz decidió mostrarse en la entrevista desde su lado más íntimo.

Aktorka postanowiła pokazać się w wywiadzie od (swojej) najbardziej intymnej strony.

Deberías mostrarte más amable con los demás.

Powinieneś/Powinnaś zachowywać się uprzejmiej w stosunku do innych (ludzi).


vecina

Mi vecina está en forma: en realidad tiene casi cuarenta años, pero no aparenta más de treinta.

Moja sąsiadka jest w formie: w rzeczywistości ma prawie czterdzieści lat, ale wygląda na nie więcej niż trzydzieści.

Esta vecina con la nariz ganchuda es muy antipática.

Ta sąsiadka z haczykowatym nosem jest bardzo niemiła.


identitarismo

La pérdida del sentido de los valores del universalismo está directamente ligada al origen de la ascensión de lo que hay que calificar ─a falta de palabras más apropiadas─ de «identitarismo», de «etnicismo», de «tribalismo» y de religiosidad profundamente medieval.

Utrata poczucia walorów uniwersalizmu jest bezpośrednio związana z początkami wzlotu tego, co należy nazwać - z braku stosowniejszych słów - «identytaryzmem», «etnicyzmem», «trybalizmem» i religijnością o cechach głęboko średniowiecznych.


apodar

łac. apputāre < łac. putāre → sądzić, osądzać

nadawać przydomek, przezwisko; przezywać


pláceme

podn. place (forma osobowa czasownika placer) + zaimek enklityczny (pronombre enclítico) me

Pláceme comunicarle que ha sido admitido en el grupo.

Mam przyjemność poinformować, że został Pan przyjęty do grupy.


detención

El capitán del barco ordenó la detención inmediata de los motores.

Kapitan statku zarządził natychmiastowe zatrzymanie silników.

El delincuente mostró una actitud provocativa durante la detención.

Przestępca okazał wyzywającą postawę podczas zatrzymania.

En una acción relámpago, la policía derribó la puerta de la vivienda y llevó a cabo la detención de los criminales.

W błyskawicznej akcji policja wyważyła drzwi mieszkania i przeprowadziła pojmanie przestępców.

areszt (okres, kara pozbawienia wolności)

Debido a la falta de claras evidencias exculpatorias, el sospechoso permaneció en detención preventiva (durante) dos días más.

Z powodu braku jednoznacznych dowodów uniewinniających podejrzany pozostał dwa dni więcej w areszcie prewencyjnym.

Si examinas estos cálculos con detención, encontrarás el error.

Jeśli przyjrzysz się uważnie (zob. kolokacje) tym obliczeniom, znajdziesz błąd.


aparentar

w tym znaczeniu zarówno czasownik „aparentar”, jak i synonimy „fingir” i „simular” (gdy podmiotem jest osoba) odnoszą się do tworzenia pozorów z zamiarem ukazania sfałszowanego obrazu rzeczywistości, zatuszowania faktów lub ukrycia prawdziwej osobowości w sferze kontaktów międzyludzkich (zob. pierwszy przykład); do określenia czynności uzewnętrznienia tychże cech należy uciec się natomiast do czasowników „fingir” lub „simular” (symulować, udawać – np. chorego), do podszywania się pod inną osobę używa się zaś „suplantar”

El mayor placer de un hombre inteligente es aparentar ser un idiota delante de un idiota que aparenta ser inteligente.

Największą przyjemnością człowieka inteligentnego jest udawanie idioty przed idiotą, który udaje inteligentnego.

Aparenta felicidad, pero por dentro lo consume la tristeza.

On) pozoruje szczęście, lecz wewnętrznie trawi go smutek.

Aunque desde fuera parecía pequeña, por dentro la casa resultó ser más grande de lo que aparentaba.

Pomimo że od zewnątrz wydawał się mały, od środka dom okazał się być większy, niż sprawiał wrażenie.

¿De verdad tienes ya cincuenta años? No los aparentas.

Naprawdę masz już pięćdziesiąt lat? Nie wyglądasz na nie.


aparentar

udawać, stwarzać fałszywe pozory (głównie bogactwa, obfitości)


MSR

Movimiento Social Republicano → Ruch Społeczno-Republikański, hiszpańska partia nacjonalistyczna


amigabilidad

przyjacielskość, życzliwość, przychylność, przyjazność


emú

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Ptaki


letargia

p.łac. lethargĭa < gr. ληθαργία (lēthargía)


Aquilina

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Imiona


freno de mano

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Motoryzacja


Aristófanes

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Imiona


pareja de hecho

He aconsejado a mi hija y a su chico que no contraigan matrimonio y que se inscriban en el registro correspondiente como pareja de hecho.

Poradziłem/am swej córce i jej chłopakowi, żeby nie zawierali małżeństwa, a żeby wpisali się w odpowiednim rejestrze jako związek partnerski.


ópalo

łac. opălus < gr. ὀπάλλιος (opállios) < sanskr. úpalaḥ


Tecla

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Imiona


recuse

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od recusar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od recusar

3. os. lp (usted) trybu rozkazującego (imperativo) od recusar


zorrino

(Gwatemala, Honduras, Meksyk, Nikaragua, Salwador i Urugwaj) zorrillo

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Ssaki


relampaguear

Primero relampaguea, después truena.

zwykle o oczach w wyrazie uczucia: błyszczeć

Ella se volvió hacia mí y vi como sus ojos relampagueaban de ira.

Ona odwróciła się do mnie i zobaczyłem/am, że jej oczy błyszczały z gniewu.


Casimiro

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Imiona


relampagueo

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od relampaguear


Benito

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Imiona


Urbano

łac. urbanus → ten, który mieszka w mieście

zob. Indeks:Hiszpański - Imiona


Ágata

łac. Agatha < gr. Ἀγάθη (Agathe) < gr. ἀγαθός (agathos)

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Imiona


no pasarán

zob. też nie przejdą w Wikipedii

por. non possumus!

nie przejdą (hasło używane, zwłaszcza w środowiskach lewicowych, dla podkreślenia determinacji utrzymania swej pozycji w walce)


acá

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1321 (spa)-Anonymât (Kvardek du)-acá.wav


jamón york

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Jedzenie


pedir disculpas

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Związki frazeologiczne

Te pido disculpas por mi comportamiento y te prometo que no volverá a ocurrir.

Proszę cię o przebaczenie za moje zachowanie i obiecuję ci, że to się już więcej nie wydarzy.


pedaleo

por. pedalada → pojedynczy impuls nadany na pedał podczas czynności pedałowania („pedaleo”)

Después de los estiramientos, las flexiones y los abdominales, completo mi gimnasia diaria con media hora de pedaleo en la bicicleta estática.

Po rozciąganiu, pompkach i brzuszkach uzupełniam swoją codzienną gimnastykę pedałowaniem przez pół godziny na rowerze stacjonarnym.


pedaleo

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od pedalear


pedalear

Para subir esta cuesta con la bici, tendrás que pedalear más fuerte.

Aby wjechać na to zbocze rowerem, będziesz musiał/a mocniej pedałować.


porqué

por. por que • por qué • porque • porqué

No alcanzo a comprender el porqué de su extraño comportamiento.

Nie potrafię zrozumieć przyczyny jego/jej dziwnego zachowania.


jalapeño

por. jalapaneco → mieszkaniec Jalapa (Gwatemala)

pochodzący z lub odnoszący się do Jalapa de Enríquez (lub Xalapa-Enríquez)


maldición

…wyrażający gniew lub sprzeciw wobec czegoś


esposar

Tras una breve persecución, los agentes de policía redujeron y esposaron a un ladronzuelo que había atracado una tienda a plena luz del día.

Po krótkim pościgu agenci policji obezwładnili i skuli złodziejaszka, który obrabował sklep w biały dzień.


cualquiera

Cualquiera puede hacerlo.

¿Qué coche quieres comprar? - Cualquiera.

Jaki samochód chcesz kupić? - Jakikolwiek.


cualquiera

Cualquier ordenador puede servirme para este fin.

Jakikolwiek komputer może mi służyć do tego celu.


cualquiera

No trates con ella: es una cualquiera.

Nie zadawaj się z nią: to zwykła ladacznica.


rebuzno

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od rebuznar


regreso

powrót, powracanie (do tego samego miejsca)

A mi regreso espero encontrar el informe acabado y listo para entregar.

Po moim powrocie oczekuję, że raport będzie skończony i gotowy do oddania.

Siempre pienso en ti durante todo el camino de regreso a casa.

Zawsze myślę o tobie podczas całej drogi powrotnej (zob. kolokacje) do domu.


regreso

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od regresar


disculpa

przeproszenie (prośba o przebaczenie), przeprosiny

Si quieres que te perdone, deberías presentarle tus disculpas cuanto antes.

Jeśli chcesz, żeby ci przebaczył/a, powinieneś/powinnaś złożyć swoje przeprosiny jak najwcześniej.

Tus disculpas no causan ningún efecto en mí; tendrás que esforzarte más.

Twoje przeprosiny nie robią na mnie żadnego wrażenia; będziesz musiał/a się bardziej postarać.


disculpa

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od disculpar(se)

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od disculpar


a veces

A veces me pregunto si lo que estoy haciendo tiene algún sentido.

Czasami zastanawiam się, czy to, co robię, ma jakiś sens.


catana

(1.1-3) jap. 刀 (katana) → miecz
(1.4) od nazwy własnej Catalina

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Broń

Cogió la catana y cortó la cortina en dos.

Wziął (tę) katanę i rozciął firankę na pół.

La catana era el arma típica de los samuráis.

(Argentyna i Chile) szabla (używana przez policjantów)

(Wenezuela) Pyrrhura hoffmanni, rudosterka żółtoskrzydła


devino

3. os. lp (él, ella, usted) czasu przeszłego prostego (pretérito perfecto simple) trybu oznajmującego (indicativo) od devenir


samurái

forma równoważna, rzadziej spotykana: „samuray”


vuelto

ims. bierny nieregularny od volver, z łac. *volŭtus < łac. volūtus

(Ameryka) drobne, reszta (przy płaceniu)


vuelto

odwrócony, skierowany, zwrócony, ustawiony (w konkretną stronę)

He puesto el sofá vuelto hacia la otra pared para que no me dé el sol por las tardes.

Ustawiłem sofę odwróconą na drugą ścianę, aby wieczorami nie świeciło na mnie słońce.

Me pareció haberla visto ayer en el supermercado, pero estaba vuelta, así que no le pude ver la cara.

Wydawało mi się wczoraj, że zobaczyłem/am ją w supermarkecie, ale była odwrócona, więc nie mogłem/am ujrzeć jej twarzy.

Cuando volvimos a casa, nos encontramos con que todos los muebles estaban destrozados o vueltos del revés y que la caja fuerte había sido desvalijada.

Gdy wróciliśmy/łyśmy do domu, spotkaliśmy/łyśmy się z tym, że wszystkie meble były zniszczone lub odwrócone do góry nogami i że sejf został splądrowany.

o ubraniu: przewrócony (na drugą stronę)


homónimo

łac. homony̆mus < gr. ὁμώνυμος (homónymos)

por. homólogo → odpowiednik (osoba na tym samym stanowisku co inna)

o tej samej nazwie, równobrzmiący, jednobrzmiący

La película está basada en la novela homónima de la afamada escritora.

Film jest oparty na powieści o tej samej nazwie sławnej pisarki.


homónimo

Las palabras "barón" y "varón" son homónimos.


roya

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od roer

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od roer

3. os. lp (usted) trybu rozkazującego (imperativo) od roer


poliomielitis

gr. πολιός (poliós) → szary + gr. μυελός (myelós) → rdzeń kręgowy + hiszp. -itis

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Choroby i dolegliwości

choroba Heinego-Medina, wirusowe zapalenie rogów przednich rdzenia kręgowego, polio


buldócer

w tekstach hiszpańskich spotyka się też pisownię bulldozer, która traktowana jest jako termin obcy, a zatem w piśmie należy ją wyróżnić kursywą lub cudzysłowem


-ble

zobacz słowa kończące się na „-ble”


preguntarse

Si no tienes claro qué carrera escoger, pregúntate primero en qué te gustaría trabajar cuando la acabes.

Jeżeli nie jesteś pewien/pewna, jakie studia wybrać, pomyśl najpierw, gdzie chciałbyś/chciałabyś pracować, gdy je ukończysz.

Es mejor que no llegues tarde o algunos se preguntarán si te ha pasado algo.

Lepiej, żebyś się nie spóźnił/a, albo niektórzy pomyślą sobie, że coś ci się stało.


comparado

gramática comparada, lingüística comparada

por. comparativo → porównawczy (porównujący lub służący do porównywania)


comparado

zob. comparar; często spotykany imiesłów bierny w konstrukcji „comparado con” → w porównaniu z + N., porównany z + N.

imiesłów bierny (participio) od comparar


cotilleo

¡Estoy harta de tanto cotilleo a mis espaldas!

Mam dość tego plotkowania za moimi plecami!===składnia===


cotilleo

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od cotillear


apuñalado

imiesłów bierny (participio) od apuñalar


casuario

łac. casuarius < malaj. kasuwārī lub casuguaris

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Ptaki


imposibilitado

imiesłów bierny (participio) od imposibilitar


chicheo

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od chichear


roído

o rzeczach w zbyt małej ilości: marny, lichy, skąpy

stoczony, robaczywy (nadjedzony przez robaki)


babeo

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od babear


adelante

en adelante, de ahora en adelante, de aquí en adelante, de aquí adelante

zgodnie z etymologią (dodanie przyimka „a oznacza kierunek ruchu (odpowiada na pytanie dokąd? – „¿adónde?” lub „¿hacia dónde natomiast wiąże się z czasownikami określającymi pozycję lub miejsce (pytanie gdzie? – „¿dónde?”); wyłącznie w ostatnim przypadku, w hiszpańskim europejskim częściej używa się synonimu „delante”

można często zamienić wyrażeniem „hacia delante”, choć dopuszcza się też połączenie „hacia adelante” jako wzmocnienie faktu poruszania się

częstym błędem jest użycie przymiotnika dzierżawczego po przysłówku „adelante” (tak samo z delante, detrás itd.): *adelante mío (tuyo, suyo…); w tym przykładzie należało powiedzieć: delante de mí (de ti, de él/ella lub de sí…)

niepoprawna jest też używana w mowie potocznej forma *alante (para *alante), jak również stawianie przyimka „de” po przysłówku „adelante” (zamiast konstrukcji „delante de”), nierzadko spotykane w krajach amerykańskich

Mientras unos se movían hacia adelante, otros marchaban hacia atrás.

Podczas gdy jedni poruszali się do przodu, inni kroczyli do tyłu.

Mientras conduces, mira siempre adelante y no te distraigas hablando por el móvil.

Gdy prowadzisz, patrz zawsze do przodu i nie rozpraszaj się, rozmawiając przez komórkę.

o miejscu, pozycji: z przodu, na przodzie, na przód, do przodu

Cuando viajo en coche, prefiero sentarme adelante para no marearme.

Gdy podróżuję samochodem, wolę siadać z przodu, aby nie dostać nudności.

Siempre que se reúne una multitud en torno a algún acontecimiento, tengo que ponerme adelante para poder ver mejor, dada mi baja estatura.

Zawsze gdy się zbiera tłum wokół jakiegoś wydarzenia, z powodu mojego niskiego wzrostu muszę stawać z przodu, aby móc lepiej widzieć.

El centrocampista quiso dar un pase en profundidad al área rival, pero adelante no tenía a nadie a quien pasar.

Środkowy chciał wykonać długie podanie na pole przeciwnika, lecz z przodu nie miał nikogo, komu by podać.

El instructor de tenis les ha indicado a los principiantes que lanzan la pelota demasiado adelante durante el saque.

Instruktor tenisa wskazał początkującym, że podczas serwowania podrzucają piłkę za bardzo do przodu.

o odległości względem punktu odniesienia: daleko lub blisko

No había butacas libres en las primeras filas, así que nos sentamos un poco más adelante.

Nie było wolnych foteli w pierwszych rzędach, więc siedliśmy trochę dalej.

En las salas de cine, no te sientes muy adelante o, de lo contrario, no podrás ver bien.

W salach kinowych nie siadaj za blisko (ekranu), bo w przeciwnym wypadku nie będziesz mógł dobrze widzieć.

o miejscu w klasyfikacji: wysoko, na wysokiej pozycji

En la entrevista posterior a la carrera, el ciclista afirmó que no esperaba acabar tan adelante.

W wywiadzie przeprowadzonym po wyścigu kolarz stwierdził, że nie spodziewał się, że ukończy go tak wysoko.


adelante

¡Primer pelotón, adelante!

— Buenos días. ¿Es el despacho del señor Gutiérrez? — Sí, ¡adelante!

Dzień dobry. Czy to biuro pana Gutiérreza? — Tak, proszę wejść!


adelante

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od adelantar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od adelantar

3. os. lp (usted) trybu rozkazującego (imperativo) od adelantar


achique

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od achicar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od achicar

3. os. lp (usted) trybu rozkazującego (imperativo) od achicar


enfadarse

zezłościć się, zdenerwować się, rozgniewać się, rozzłościć się

Si me sigues provocando, me enfadaré contigo.

Jeśli będziesz mnie dalej zaczepiał/a, zdenerwuję się na ciebie.

No me atrevo a decirle que ha cometido un error, porque es muy susceptible y podría enfadarse.

Nie mam odwagi powiedzieć mu/jej, że popełnił/a błąd, bo jest bardzo drażliwy/a i mógłby/mogłaby się rozzłościć.


chirriado

świergot, krzyk, skwierk, skrzeczenie (ptaków)


chirriado

imiesłów bierny (participio) od chirriar


chamusco

przypalenie (się), osmalenie (się), przypieczenie (się)


chamusco

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od chamuscar


acrobacia

por. malabarismo → żonglerka


confiscado

(Andaluzja, Wyspy Kanaryjskie, Kolumbia, Wenezuela i Ameryka Centralna) confisgado

(Andaluzja, Wyspy Kanaryjskie i Wenezuela) przeklęty, nikczemny, łotrowski


confiscado

imiesłów bierny (participio) od confiscar


descifre

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od descifrar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od descifrar

3. os. lp (usted) trybu rozkazującego (imperativo) od descifrar


maldita

choć dawniej forma „maldito” była używana jako imiesłów nieregularny czasownika „maldecir”, dziś występuje wyłącznie w postaci rzeczownika lub przymiotnika (w tym w formie żeńskiej lp „maldita”)

zob. maldita sea → niech to szlag trafi


maldita

zob. maldita sea → niech to szlag trafi


entera

*lentera < łac. limitarĭa, n lm od limitāris


entera

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od enterar(se)

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od enterar


venera

(1.1-2) łac. venerĭa – nazwa nadana niektórym muszlom na cześć Wenus, którą często przedstawiano wychodząc z morza w jednej z nich


venera

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od venerar

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od venerar


aludir

wzmiankować, czynić aluzję, napomykać, napomknąć


duela

(Argentyna, Paragwaj i Urugwaj) saguaipé

Fasciola hepatica, motylica wątrobowa, motylica


duela

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od dolar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od dolar

3. os. lp (usted) trybu rozkazującego (imperativo) od dolar

3. os. lp czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od doler


creo

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od crear

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od creer


maldecir

odmienia się wg modelu „decir” z wyjątkami: regularne formy participio (maldecido), futuro simple i condicional simple (indicativo) (maldeciré, maldeciría), nieściągnięta forma trybu rozkazującego dla 2. os. lp (tú maldice)

dawny imiesłów bierny (participio) nieregularny maldito jest dziś używany wyłącznie w postaci rzeczownika i przymiotnika

zob. maldita sea → niech to szlag trafi

przeklinać, pomstować, złorzeczyć (komuś, czemuś)

Maldiciendo mi hado, tuve que renunciar a toda la herencia.

Przeklinając swoje fatum, musiałem/am zrezygnować z całej ojcowizny.


maldecir

zob. maldita sea → niech to szlag trafi


amígdala

(1.1) łac. amygdăla < gr. ἀμυγδάλη (amygdálē)


agresividad

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Emocje i uczucia

agresywność, bojowość, ofensywność, wojowniczość


timocracia

gr. τιμοκρατία


dexiocardia

gr. δεξιά + καρδία (deksiá) + (kardía) → prawa (strona) + serce

dekstrokardia, przesunięcie serca w prawo


colgar los hábitos

zobacz też: Indeks: Hiszpański - Związki frazeologiczne

Su padre era entonces cura, pero cuando supo que su madre estaba embarazada, colgó los hábitos.

Jego/Jej ojciec był wówczas księdzem, ale gdy dowiedział się, że jego/jej matka była w ciąży, zrzucił sutannę.


clasmatosis

gr. κλάσμα, D. κλάσματος → fragment, ułamek + hiszp. -osis


teológico

łac. theologĭcus < gr. θεολογικός (teologikós)

En su nesciencia teológica olvidaban que las misas oficiadas por jesuitas logran mayor eficacia que ninguna otra misa

W swej teologicznej niewiedzy zapominali, że msze odprawiane przez jezuitów osiągały większą skuteczność niż jakakolwiek inna msza.

Pérez de Ayala, Ramón, A. M. D. G., str. 17


recito

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od recitar


onicofagia

gr. ὄνυξ, ὄνυχος → paznokieć + hiszp. -fagia


quilate

arab. Hiszp. qiráṭ < arab. قِيرَاطٌ (qīrāṭ) < gr. κεράτιον (kerátion)


quilate

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od quilatar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od quilatar

3. os. lp (usted) trybu rozkazującego (imperativo) od quilatar


educo

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od educar


desoír

puścić mimo uszu, nie usłuchać, nie dać posłuchu, zignorować

Pese a mi insistencia, desoyó mis indicaciones y volvió a cometer el mismo error.

Pomimo mojego nacisku, puścił/a moje wskazówki mimo uszu i znów popełnił/a ten sam błąd.


con cuentagotas

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Związki frazeologiczne


rimo

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od rimar


asfaltado

zwykle o drodze, szosie: asfaltowy, asfaltowany


asfaltado

imiesłów bierny (participio) od asfaltar


asfáltico

dla określenia asfaltowych dróg, szos itd. stosuje się częściej wyrazu „asfaltado”


bruñido

o metalu lub w przenośni: gładki, błyszczący, wypolerowany


Godzilla

Debes recordar que el hombre fabricó armas nucleares haciendo regresar a Godzilla; eso fue un error.

Musisz pamiętać, że człowiek stworzył broń nuklearną powodując powrót Godzilli; to był błąd.

z dialogów filmu Godzilla: Tokyo S.O.S. z 2003 roku


créditos

Tan pronto como empezaron a aparecer los créditos, los espectadores abandonaron en orden la sala de cine.

Gdy tylko zaczęły się pojawiać napisy końcowe, widzowie opuścili salę kinową w sposób uporządkowany.


chanto

wbijany pionowo pień, gałąź lub wydłużony kamień, używany w północnej Hiszpanii jako element ogrodzenia

(Galicja) płaski kamień wydobywany w kamieniołomach w postaci wielkich płyt, wykorzystywany do stawiania ogrodzeń i układania posadzek


chanto

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od chantar(se)


chantarse

(Chile) obstawać, upierać się (przy swoim)


pentasílabo

hiszp. penta- + gr. συλλαβή (syllabḗ) → sylaba


chantado

(Galicja) ogrodzenie wykonane z rzędu pionowo wbitych pni, gałęzi lub wydłużonych kamieni


chantado

imiesłów bierny (participio) od chantar(se)


bruñir

polerować (nadawać czemuś połysk, zwykle o metalach)

(Honduras i Nikaragua) dokuczać, dogryzać


bruño

(1) łac. *prunĕum < łac. prunum → śliwa (owoc)

rodzaj czarnej śliwy zbieranej w północnej Hiszpanii


bruño

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od bruñir


batido

batido de 1. chocolate / 2. fresa / 3. vainilla


Reino Unido de Gran Bretaña e Irlanda del Norte

Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej


responsa

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od responsar

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od responsar


empanada

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Jedzenie

pieróg (pieczony lub – rzadziej – smażony)

(Salwador i Wenezuela) ciasto podobne do pieroga, zwykle mniejsze i smażone na oleju


empanada

forma żeńska imiesłowu biernego (participio) od empanar


epéntesis

łac. epenthĕsis < gr. ἐπένθεσις (epénthesis) → wstawienie


Primero de Mayo

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1321 (spa)-Sinaloa-Primero de Mayo.wav


ser más papista que el papa

Indeks:Hiszpański - Związki frazeologiczne

być bardziej papieskim niż sam papież, być świętszym od papieża


arca de Noé

skrzynia, kufer (gdzie jest groch z kapustą)


epitalamio

łac. epithalamĭum < gr. ἐπιθαλάμιος (epithalámios) → godowy


cacatúa

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Ptaki


rebane

(Honduras) prowadzenie gier miłosnych lub odbywanie stosunków seksualnych


rebane

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od rebanar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od rebanar

3. os. lp (usted) trybu rozkazującego (imperativo) od rebanar


antropofagia

gr. ἀνθρωποφαγία < gr. ἄνθρωπος + -φαγία


argenté

1. os. lp (yo) czasu przeszłego prostego (pretérito perfecto simple) trybu oznajmującego (indicativo) od argentar


sinonimia

łac. synonymĭa < gr. συνωνυμία (synonymía)


convive

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od convivir

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od convivir


controla

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od controlar

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od controlar


mulata

Oye como va mi ritmo, // bueno pa gozar mulata.

Słuchaj jak idzie mój rytm // dobry aby ucieszyć (moją) mulatkę.

¡Oye como va! Mi ritmo // bueno pa gozar, mulata.

Siema! Moja muza // (jest) dobra żeby się zabawić, laleczko.


fiches

2. os. lp (tú) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od fichar


osteólogo

gr. ὀστέον (ostéon) → kość + hiszp. -logo


periódicamente

okresowo, periodycznie, cyklicznie, co pewien czas


comanda

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od comandar

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od comandar


urología

gr. οὖρον (oúron) → mocz + hiszp. -logía

zob. Indeks:Hiszpański - Dziedziny medycyny


ultrasónico

hiszp. ultra- + łac. sonus + hiszp. ‒́ico


disfagia

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Choroby i dolegliwości


unumpentio

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Pierwiastki chemiczne


propedéutico

gr. πρό + παιδευτικός (pro) + (paideytikós) → przed + nauczający


entomólogo

gr. ἔντομον (éntomon) → owad + hiszp. -logo


vertebro

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od vertebrar


lipotimia

gr. λιποθυμία


torturarse

dręczyć się, trapić się, męczyć się (myślą)

No te tortures pensando en qué has podido hacer mal.

Nie dręcz się myślą o tym, co mogłeś/aś zrobić źle.


infartarse

o zawale w konkretnym narządzie: powstać


infartar

spowodować, wywołać zawał (określonego narządu)


vóleibol

ta forma jest preferowana w krajach Ameryki Południowej, natomiast przeważnie stosuję się formę równoważną voleibol


pujo

gwałtowna chęć (uzewnętrznienia jakiegoś uczucia)


pujo

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od pujar


traqueotomía

nie mylić z: traqueostomía


discar

(Argentyna, Boliwia, Honduras i Paragwaj) wybrać, wystukać, wykręcić (czyjś numer telefonu)

Luego el Jefe discó el número que todos sabíamos de memoria, y pidió con el Secretario.

Potem Szef wykręcił numer, który wszyscy znaliśmy na pamięć, i poprosił (rozmawiać) z Sekretarzem.

Mario Benedetti, Cuentos completos, Alianza Editorial, ISBN:84-206-3187-6, pág. 19


oleoducto

łac. olĕum → olej + łac. ductus → prowadzenie


traqueostomía

nie mylić z: traqueotomía


calo

hacer calo

(Kantabria) gruntować, sięgać dna (np. rzeki)

(Kantabria) dająca się zmierzyć głębokość (np. rzeki, zbiornika wodnego)


calo

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od calar

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od caler


cuadrilátero

nie mylić z: cuadrilítero


cuadrilátero

którego należy unikać i wyróżniać w piśmie kursywą lub cudzysłowem)

nie mylić z: cuadrilítero


melar

powtórnie gotować sok z trzciny cukrowej, nadając mu konsystencję miodu


melar

(Valladolid) znakować (ostrzyżone owce) narzędziem natartym smołą


anabolismo

gr. ἀναβολή (anabolḗ) → rzut + hiszp. -ismo


alimenticio

La leche es muy alimenticia.


y una eme

apokopa od ¡y una mierda!, gdzie ostatnie słowo zaczynające się od litery m redukuje się do wymowy tej litery: eme

¿Piensas que siempre voy a llevarte el desayuno a la cama?. ¡Y una eme!

Myślisz, że zawsze będę ci nosić śniadanie do łóżka? A gówno!


zurro

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od zurrar

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od zurrir


telero

(Aragonia) drewniana, poprzeczna belka na poręczy lub drabinie wozu dwukołowego


cacosmia

gr. κακοσμία


zurrar

besztać, ganić, ochrzaniać, sponiewierać


caco-

caco- + -grafía > cacografía


emilio

Ayer te mandé un emilio, pero no me has contestado.

Wczoraj wysłałem/am ci emila, ale nie odpowiedziałeś/aś.


gemelo

gemelos monocigóticos, gemelos univitelinos

gemelos dicigóticos, gemelos bivitelinos

En la mitología griega, Apolo y Artemisa son gemelos, hijos de Zeus y Leto.

W mitologii greckiej Apollo i Artemida są bliźniętami, dziećmi Zeusa i Leto.


merendare

1. os. lp (yo) czasu przyszłego prostego (futuro simple) trybu łączącego (subjuntivo) od merendar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu przyszłego prostego (futuro simple) trybu łączącego (subjuntivo) od merendar


estalinismo

ros., od imienia Stalina: adaptacja fonetyczna e- przed grupą spółgłosek -st- + hiszp. -ismo


amatar

(Ekwador) powodować powstawanie ran na ciele zwierzęcia (zwykle konia) wskutek otarcia siodłem lub uprzężą


etología

gr. ἦθος (ḗthos) → zwyczaj + hiszp. -logía


rasta

(o osobach) mający związek z ruchem Rastafari


hipología

gr. ἵππος (híppos) → koń + hiszp. -logía


osteomielitis

zapalenie szpiku, zapalenie kości i szpiku


doré

1. os. lp (yo) czasu przeszłego prostego (pretérito perfecto simple) trybu oznajmującego (indicativo) od dorar


aventuro

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od aventurar


veo

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od ver


barbera

(Meksyk) pochlebczyni, wazeliniara, lizuska


dis-

dis- + conforme > disconforme

(oznacza rozłączenie lub usunięcie): od-, roz-

dis- + traer > distraer

(oznacza wyróżnienie, uwydatnienie, wybór): wy-, od-

dis- + cerner > discerner

(oznacza nieprawidłowość, anormalność, zaburzenie): dys-, źle

dis- + función > disfunción


pedófilo

gr. παιδόφιλος


pedófilo

gr. παιδόφιλος


descafeinado

powierzchowny, miałki, płytki, niewnikliwy, pobieżny


descafeinado

imiesłów bierny (participio) od descafeinar


pulsada

forma żeńska imiesłowu biernego od pulsar


pulsada

forma żeńska imiesłowu biernego (participio) od pulsar


vieras

2. os. lp (tú) czasu przeszłego prostego (I) (pretérito imperfecto) trybu łączącego (subjuntivo) od ver


rucho

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od ruchar


entre la espada y la pared

estar, encontrarse, verse entre la espada y la pared

poner (a alguien) entre la espada y la pared

postawić (kogoś) między młotem a kowadłem

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Związki frazeologiczne

między młotem a kowadłem; między mieczem a ścianą


catabolismo

hiszp. cata- + gr. βάλλειν (bállein) → rzucać + hiszp. -ismo


cenotafio

łac. cenotaphĭum < gr. κενοτάφιον (kenotáfion)


valida

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od validar

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od validar


presbicia

franc. presbytie < gr. πρεσβύτης (presbýtēs) → starzec


congelare

1. os. lp (yo) czasu przyszłego prostego (futuro simple) trybu łączącego (subjuntivo) od congelar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu przyszłego prostego (futuro simple) trybu łączącego (subjuntivo) od congelar


muchas manos en un plato hacen mucho garabato

gdzie kucharek sześć, tam nie ma co jeść; wiele rąk w jednym talerzu pozostawia wiele gryzmołów


tialina

forma równoważna rzadziej stosowana: ptialina


iso-

gr. ἰσο- (iso-) < gr. ἴσος (ísos) → równy


isoglosa

hiszp. iso- + gr. γλῶσσα (glṓssa) → język


pisara

1. os. lp (yo) czasu przyszłego prostego (futuro simple) trybu łączącego (subjuntivo) od pisar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu przyszłego prostego (futuro simple) trybu łączącego (subjuntivo) od pisar


uniformo

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od uniformar


lama

(1.1-6) łac. lama
(1.7-8) franc. lame
(2.1) tyb. བླ་མ་ (blama)

(Chile, Kolumbia, Honduras, Meksyk, Portoryko) mech

(Chile, Kolumbia, Honduras) zieleń słodkowodna


lama

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od lamer

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od lamer

3. os. lp (usted) trybu rozkazującego (imperativo) od lamer


ligo

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od ligar


ulcero

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od ulcerar


ergotina

franc. ergotine < franc. ergot → sporysz + hiszp. -ina


cronometrare

1. os. lp (yo) czasu przyszłego prostego (futuro simple) trybu łączącego (subjuntivo) od cronometrar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu przyszłego prostego (futuro simple) trybu łączącego (subjuntivo) od cronometrar


tuto

a tuto

(Gwatemala i Honduras) na plecach, na barkach


nivelo

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od nivelar


así así

- ¿Cómo está tu padre después de la operación? - Así así. El médico dice que se va a recuperar.

Jak się ma twój ojciec po operacji? - Tak sobie. Lekarz mówi, że przyjdzie do siebie.


así así

- ¿Qué tal la película que visteis ayer? - Así así; nada especial.

Jak tam film, który widzieliście wczoraj? - Taki sobie - nic specjalnego.


invado

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od invadir


grogui

El fuerte gancho de izquierda lanzado al mentón del boxeador lo dejó grogui.

Silne uderzenie lewym hakiem zadane w podbródek boksera zamroczyło go


leónidas

od nazwy gwiazdozbioru Leo < łac. leo, leōnis


caché

(1) adaptacja graficzna od franc. cachet

(2) (3) ang. cache z akcentem na ostatniej sylabie pod wpływem zapożyczenia z francuskiego (zn. 1.1-2)

darse caché

(Honduras, Kuba i Salwador) pot. zadzierać nosa, chełpić się

styl charakterystyczny, cecha rozpoznawcza


caché

1. os. lp (yo) czasu przeszłego prostego (pretérito perfecto simple) trybu oznajmującego (indicativo) od cachar


recuperarse

przyjść do siebie, odzyskać przytomność, przyjść do zdrowia

Después de la operación mi padre se recuperó rápidamente.

Po operacji mój ojciec szybko przyszedł do zdrowia.

pozbierać się, otrząsać się, przyjść do siebie (po trudnościach)

España se recupera poco a poco de la crisis gracias al préstamo concedido por el BCE.

Hiszpania otrząsa się po trochu z kryzysu dzięki pożyczce przyznanej przez EBC.


desratización

Ayer se llevó a cabo una desratización en nuestro bloque.

W naszym bloku przeprowadzono wczoraj deratyzację.


inculcare

1. os. lp (yo) czasu przyszłego prostego (futuro simple) trybu łączącego (subjuntivo) od inculcar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu przyszłego prostego (futuro simple) trybu łączącego (subjuntivo) od inculcar


polaquito

również w użyciu lekceważącym lub pogardliwym


permiso de conducción

La Unión Europea ha introducido un modelo uniforme de permiso de conducción.

Unia Europejska wprowadziła jednolity wzorzec prawa jazdy.


bototo

(Ameryka) tykwa (naczynie z wydrążonej dyni)


-ar

zobacz słowa kończące się na „-ar”

tworzy czasowniki odrzeczownikowe pierwszej koniugacji: -ować, -ić, -ać, -eć

remo + -ar > remar

daño + -ar > dañar

tworzy przymiotniki odrzeczownikowe oznaczające istnienie związku z rzeczownikiem: -alny, -arny

espectáculo + -ar > espectacular

tworzy rzeczowniki odrzeczownikowe oznaczające obecność dużej ilości przedmiotów oznaczonych przez rzeczownik pierwotny: -ak, -ik

paloma + -ar > palomar

abedul + -ar > abedular


parodiare

1. os. lp (yo) czasu przyszłego prostego (futuro simple) trybu łączącego (subjuntivo) od parodiar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu przyszłego prostego (futuro simple) trybu łączącego (subjuntivo) od parodiar


muón

zgodnie z reformą z 2010 roku – niezależnie od wymowy wyrazu – zbitkę głosek „uo” należy traktować jako dwugłoskę, zatem wyraz ten jest jednosylabowy pod względem ortograficznym i należy używać zapisu bez akcentu graficznego: „muon”; osoby kładące większy nacisk na artykulację rozziewu (m.in. w Hiszpanii i w większej części Ameryki Południowej) mogły jednak stosować przed reformą zapis z akcentem graficznym


adelfa

arab. Hiszp. addífla < arab. diflà < gr. δάφνη (dáfnē) → wawrzyn


grupo verbal

zob. grupo nominal


ión

zgodnie z reformą z 2010 roku – niezależnie od wymowy wyrazu – zbitkę głosek „io” należy traktować jako dwugłoskę, zatem wyraz ten jest jednosylabowy pod względem ortograficznym i należy używać zapisu bez akcentu graficznego: „ion”; osoby kładące większy nacisk na artykulację rozziewu (m.in. w Hiszpanii i w większej części Ameryki Południowej) mogły jednak stosować przed reformą zapis z akcentem graficznym


OIT

Organización Internacional del Trabajo → MOP, Międzynarodowa Organizacja Pracy

La OIT fue fundada en el año 1919.


tocar la trompeta

robić loda, klękać do miecza ( grać na trąbce)


ruar

również w użyciu przechodnim: ruar calles

przechadzać się, wałęsać się, łazić po ulicach (także samochodem lub konno)


sortear

Esta noche sortearemos diez vuelos al Caribe entre todos los participantes del concurso.

Tej nocy wylosujemy dziesięć lotów na Karaiby spośród wszystkich uczestników konkursu.

El conductor tuvo que agudizar sus reflejos para sortear los numerosos baches del camino.

Kierowca musiał wyostrzyć swój refleks, aby ominąć liczne wyboje na drodze.

wykręcać się, uchylać się, wymigiwać się (od czegoś)


Marcos

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Imiona


patena

como una patena / limpio como una patena / más limpio que una patena


Benedicto

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Imiona


napa

(1.1) franc. nappe
(1.2) ang. Napa leather


napa

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od napar

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od napar


aburrirse como una ostra

nudzić się jak mops; nudzić się jak ostryga


pio

zgodnie z reformą z 2010 roku wyraz ten jest jednosylabowy pod względem ortograficznym (samogłoski „io” tworzą dwugłoskę), przez co nie powinien nosić akcentu graficznego; przed reformą była jednak dopuszczona pisownia z akcentem („pió”) dla osób kładących nacisk na artykulację rozziewu (m.in. w Hiszpanii i w większej części Ameryki Południowej)

3. os. lp (él, ella, usted) czasu przeszłego prostego (pretérito perfecto simple) trybu oznajmującego (indicativo) od piar


violación

naruszenie, pogwałcenie, złamanie (prawa, norm, zasad)


falsificación

falsyfikacja, podrobienie, falsyfikowanie, fałszowanie


quevedos

od nazwiska hiszpańskiego pisarza, Francisco de Quevedo y Villegas, który używał tego rodzaju okularów


redargüir

zbijać (czyjeś argumenty), zwalczać kogoś (jego własnym argumentem)


achís

nie mylić z: hachís → haszysz (samogłoskę „h” wymawia się z lekkim przydechem)

(Gwatemala) fu! fuj!, pfu!, pfuj! …używany do zwracania uwagi na coś brudnego, wstrętnego, odrażającego


unió

3. os. lp (él, ella, usted) czasu przeszłego prostego (pretérito perfecto simple) trybu oznajmującego (indicativo) od unir


solo como un espárrago

wersja równoważna: solo como el espárrago

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Związki frazeologiczne

Me puedes llamar cuando estés solo como un espárrago.

Możesz do mnie zadzwonić, gdy będziesz sam jak palec.


las desgracias nunca vienen solas

nieszczęścia chodzą parami; nieszczęścia nigdy nie przychodzą pojedynczo


solo como el espárrago

wersja równoważna: solo como un espárrago

Puedes llamarme cuando estés solo como el espárrago.


solo como espárrago en el yermo

samotny jak kołek w płocie; sam jak szparag na ugorze


cristianización

La conquista de América abrió el camino a la cristianización forzosa de sus pueblos.

Podbój Ameryki otworzył drogę do przymusowej chrystianizacji jej narodów.


carterista

(kobieta) kieszonkowiec, (kobieta) złodziej kieszonkowy


dar gato por liebre

oszukać, orżnąć, oszachrować; dać kota zamiast zająca


género neutro

por. género masculino • género femenino


género masculino

por. género femenino • género neutro


género femenino

por. género masculino • género neutro


albañar

forma równoważna: albañal


albañal

forma równoważna: albañar


ni gota

ani na lekarstwo, wcale, nic; ani kropli


tremo

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od tremar

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od tremer


ACV

ataque cerebrovascular, accidente cerebrovascular → CVA, zdarzenie mózgowonaczyniowe


ni por todo el oro del mundo

za żadne skarby świata, za nic w świecie


de todos modos

zobacz też: Indeks: Hiszpański - Związki frazeologiczne


interesa

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od interesar

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od interesar


S. A. R.

Su Alteza Real → Jego Królewska Mość, JKM


temo

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od temar

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od temer


fucsia

(1.1) od nazwiska niemieckiego botanika Fuchsa


fucsia

El fucsia es el color preferido de mi mujer.


fucsia

fucsias).


cojones

odzwierciedla różne stany ducha, przeważnie zdziwienie lub gniew: ale jaja!, ale heca!


Termópilas

Honor a aquellos que en sus vidas • se dieron por tarea el defender Termópilas.

Chwała tym, którzy wyznaczyli sobie w życiu swym Termopile i ich bronią.

Konstandinos Kawafis Θερμοπύλες (Termópilas), tłum. Luis López Nieves


comer como un regimiento

jeść za dziesięciu; jeść jak pułk (żołnierzy)


Yuba

La ciudad de Yuba es la capital de Sudán del Sur.

Miasto Dżuba jest stolicą Sudanu Południowego.


transa

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od transar

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od transar


tranco

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od trancar


clavado

przybity, przygwożdżony, umocowany, przytwierdzony

El aviso estaba clavado en la puerta del ayuntamiento.

Obwieszczenie było przybite na drzwiach ratusza.

Mi avión aterrizó a las doce clavadas.

En esta foto tu hijo es clavado al cartero.

Na tym zdjęciu twój syn to wykapany listonosz.


vallen

3. os. lm (ellos/as, ustedes) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od vallar

(Ameryka, Kanary i zach. Andaluzja) 2. os. lm (ustedes) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od vallar

3. os. lm (ellos/as, ustedes) trybu rozkazującego (imperativo) od vallar

(Ameryka, Kanary i zach. Andaluzja) 2. os. lm (ustedes) trybu rozkazującego (imperativo) od vallar


pulóver

(Boliwia, Chile, Ekwador, Paragwaj, Peru i Urugwaj) chompa

w tekstach hiszpańskich spotyka się też pisownię „pullover”, która traktowana jest jako termin obcy, a zatem w piśmie należy ją wyróżnić kursywą lub cudzysłowem

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Ubrania


hoja de parra

zob. Indeks:Hiszpański - Związki frazeologiczne


trabo

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od trabar


a punta de pala

Ahora soy director del banco y gano dinero a punta de pala.

Teraz jestem dyrektorem banku i zarabiam od groma pieniędzy.


apartar el grano de la paja

oddzielić ziarno od plewy; oddzielić ziarno od słomy


velcro

od nazwy znaku towarowego Velcro® zbudowanego z trzech pierwszych liter słów franc. velours → aksamit + franc. crochet → haczyk

Mis zapatillas de deporte se sujetan con velcro .


tangó

3. os. lp (él, ella, usted) czasu przeszłego prostego (pretérito perfecto simple) trybu oznajmującego (indicativo) od tangar


pirula

brzydki kawał, wykantowanie, wyrolowanie


fiable

Recibo mis noticias de la única fuente fiable: el simbolismo enigmático de mis sueños.

Moje wiadomości otrzymuję z jedynego wiarygodnego źródła: z enigmatycznej symboliki moich snów.


difalia

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Choroby i dolegliwości


molen

3. os. lm (ellos/as, ustedes) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od molar

(Ameryka, Kanary i zach. Andaluzja) 2. os. lm (ustedes) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od molar

3. os. lm (ellos/as, ustedes) trybu rozkazującego (imperativo) od molar

(Ameryka, Kanary i zach. Andaluzja) 2. os. lm (ustedes) trybu rozkazującego (imperativo) od molar


colonoscopia

realizar, llevar a cabo una colonoscopia


malle

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od mallar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od mallar

3. os. lp (usted) trybu rozkazującego (imperativo) od mallar


búmeran

forma bumerán jest w użyciu w większości krajów hiszpańskojęzycznych


rali

wersje angielska rally jak też francuska rallye są wyrazami obcymi w j. hiszpańskim, a w razie użycia należy je wyróżnić cudzysłowem lub kursywą


vengar

występuje również w postaci zwrotnej – „vengarse” – z tym samym znaczeniem, jeżeli użuje się dopełnienia przyimkowego poprzedzonego przez „de” (lub, rzadziej, „por”):
:: vengaré su muerte = me vengaré de (lub por) su muerte → pomszczę jego/jej śmierć lub zemszczę się za jego/jej śmierć

pomścić; mścić się, zemścić się (za coś)


suba

(Argentyna, Paragwaj i Urugwaj) wzrost, zwyżka (cen)

(Kolumbia) okres, podczas którego niektóre gatunki ryb płyną w górę rzeki, aby złożyć ikrę


suba

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od subir

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od subir

3. os. lp (usted) trybu rozkazującego (imperativo) od subir


bato

(1.2) caló bato - z gwary cyganów Hiszpanii, Portugalii i Francji: caló


bato

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od batir


gurú

należy unikać niepoprawnej pisowni *guru, akcentowanej na przedostatniej sylabie

w liczbie mnogiej preferuje się formę gurús


danza del vientre

ejecutar, interpretar la danza del vientre


cigoto

forma równoważna, rzadziej spotykana: „zigoto”


chinita

(Honduras i Kuba) uszczypliwość, złośliwość, przymówka


civilizo

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od civilizar


trapecio

łac. trapezĭum < gr. τραπέζιον (trapézion)

zobacz też: paralelogramo • trapecio • trapezoide

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Części ciała


depresión

zagłębienie, depresja, pochylenie, obniżenie


encapucharse

zakryć się kapturem, włożyć, założyć (na siebie) kaptur, zakapturzyć się


encapuchado

Un hombre encapuchado asaltó la joyería hacia las ocho de la tarde.

Zakapturzony mężczyzna napadł na sklep jubilerski około (godziny) ósmej po południu.


encapuchado

imiesłów bierny (participio) od encapuchar(se)


refunfuño

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od refunfuñar


encapuchar

zakryć, nakryć kapturem, włożyć (komuś) kaptur, zakapturzyć


paralelogramo

łac. parallelogrammus < gr. παραλληλόγραμμος (parallelógrammos)

por. paralelepípedo → równoległościan

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Matematyka


sofisticare

1. os. lp (yo) czasu przyszłego prostego (futuro simple) trybu łączącego (subjuntivo) od sofisticar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu przyszłego prostego (futuro simple) trybu łączącego (subjuntivo) od sofisticar


mojo

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od mojar


de pies a cabeza

zob. Indeks:Hiszpański – Związki frazeologiczne


coronógrafo

nie mylić z: cronógrafo


cachemira

również pisownia: casimir, cachemir


losen

3. os. lm (ellos/as, ustedes) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od losar

(Ameryka, Kanary i zach. Andaluzja) 2. os. lm (ustedes) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od losar

3. os. lm (ellos/as, ustedes) trybu rozkazującego (imperativo) od losar

(Ameryka, Kanary i zach. Andaluzja) 2. os. lm (ustedes) trybu rozkazującego (imperativo) od losar


desosar

hiszp. des- + łac. os → kość + hiszp. -ar

kilka form fleksyjnych tego czasownika pokrywa się z występującym dziś częściej, regularnym wariantem „deshuesar”

wyjmować, usuwać kości (z mięsa); trybować (mięso)

wyjmować pestki (z owoców); drylować (owoce)


ferio

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od feriar


no soltar prenda

zob. Indeks:Hiszpański - Związki frazeologiczne

nie puścić ani pary z ust, nie puścić ani pary z gęby

Me torturaron durante dos horas, pero no solté prenda.

Torturowali mnie dwie godziny, ale nie puściłem/am ani pary z gęby.


filtre

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od filtrar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od filtrar

3. os. lp (usted) trybu rozkazującego (imperativo) od filtrar


ova

wyraz zwykle spotykany w liczbie mnogiej: „ovas”


ova

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od ovar

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od ovar


disputo

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od disputar


semejante

Todos mis hijos tienen caracteres muy semejantes.

Wszystkie moje dzieci mają bardzo podobne charaktery.

¿Quién te dijo semejante mentira?

Kto ci powiedział takie kłamstwo? (Kto ci naopowiadał podobnych kłamstw?


semejante

Si respetas a tus semejantes, ellos también te respetarán.

Jeżeli będziesz szanował/a swoich bliźnich, to również oni będą cię szanować.


soltar

rozwiązywać, rozluźniać, poluźniać, rozsupływać, obluzować

Suelta un poco el nudo de la corbata.

puszczać, wypuszczać, uwalniać, spuszczać (z łańcucha)

La policía me ha soltado después del interrogatorio.

Policja wypuściła mnie po przesłuchaniu.

Cuando se golpeó el dedo con el martillo soltó un juramento que no me atrevería a repetir aquí.

Kiedy uderzył się młotkiem w palec, palnął takie przekleństwo, którego nie śmiałbym tu powtórzyć.

Mis chistes siempre la hacían soltar grandes carcajadas.

Moje kawały zawsze powodowały u niej wielkie wybuchy śmiechu


aovar

hiszp. a- + łac. ovum → jajo + hiszp. -ar


tildo

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od tildar


transgénero

hiszp. trans- + género, kalka z ang. transgender


mamparo

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od mamparar


esplenectomía

nie mylić z: esplenectopía


esplenectopía

nie mylić z: esplenectomía


esplen-

łac. splen < gr. σπλήν (splḗn) → śledziona

splen- (tworzy słowa mające związek ze śledzioną)

esplen- + -ectomía > esplenectomía


ánimo

łac. anĭmus < gr. ἄνεμος (ánemos) → tchnienie


esplín

ang. spleen < łac. splen < gr. σπλήν (splḗn) → śledziona


elaborare

1. os. lp (yo) czasu przyszłego prostego (futuro simple) trybu łączącego (subjuntivo) od elaborar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu przyszłego prostego (futuro simple) trybu łączącego (subjuntivo) od elaborar


discernimiento

odróżnianie, rozpoznanie, rozróżnianie, rozsądek


ectopia

gr. ἐκ + τόπος (ek + tópos) → poza + miejsce


estadísticamente

Estos resultados no son estadísticamente relevantes.

Te wyniki nie są statystycznie znaczące.


pitecántropo

gr. πίθηκος + ἄνθρωπος → małpa + człowiek


ditirámbico

łac. dithyrambĭcus < gr. διθυραμβικός (dithyrambikós)


élitro

gr. ἔλυτρον (élytron) → futerał, pokrowiec


medica

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od medicar

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od medicar


rasca

(Argentyna i Urugwaj) o rzeczach: zwykły, przeciętny, prosty

(Argentyna i Urugwaj) o barach, restauracjach: kiepski


rasca

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od rascar

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od rascar


República Centroafricana

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Kraje Afryki


oled

2. os. lm (vosotros/as) trybu rozkazującego (imperativo) od oler


divido

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od dividir


creme

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od cremar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od cremar

3. os. lp (usted) trybu rozkazującego (imperativo) od cremar


mahón

(1.1) od nazwy miasta Mahón, stolicy Minorki, gdzie statki angielskie przeładowywały towary wysyłane do portów hiszpańskich


rara

(Chile i Ekwador) Phytotoma rara ziołosiek


idee

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od idear

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od idear

3. os. lp (usted) trybu rozkazującego (imperativo) od idear


orno

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od ornar


mure

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od murar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od murar

3. os. lp (usted) trybu rozkazującego (imperativo) od murar


tima

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od timar

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od timar


hornar

(Honduras i Nikaragua) wsadzać, wkładać (do pieca)


metalurgia

gr. μεταλλουργός (metallourgós) → górnik + hiszp. -ia

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1321 (spa)-Leire Uranga Celaya-metalurgia.wav


estación depuradora de aguas residuales

planta de tratamiento de aguas residuales


seguridad social

Instituto Nacional de Seguridad Social, INSS

Państwowy Zakład Ubezpieczeń Społecznych (hiszpański odpowiednik PZU)


eclampsia

n.łac. eclampsia < gr. ἔκλαμψις (éklampsis) → rozblask, nagłe pojawienie się

La eclampsia se acompaña, frecuentemente, de albuminuria, edemas, oliguria, hipertensión arterial.

Rzucawka występuje często w towarzystwie białkomoczu, obrzęków, skąpomoczu, nadciśnienia tętniczego.

hasło eclampsia w Gran Enciclopedia Larousse, tom 4, str. 42, Editorial Planeta, S. A., Barcelona 1977


contraseña

druga/ponowna marka, znak, cecha (przy znakowaniu zwierząt lub produktów)


terceto

tercet, trio (zespół głosów/instrumentów)


arcángel

łac. archangĕlus < gr. ἀρχάγγελος (archángelos)


pagas

2. os. lp (tú) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od pagar


topás

2. os. lp (vos) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od topar(se)


ligar bronce

¿Ves a esta chica? Estoy seguro que ha estado ligando bronce en alguna playa española.

Widzisz tę dziewczynę? Jestem pewien, że prażyła się na jakiejś hiszpańskiej plaży.


triarse

o tkaninie: przeświecać (z powodu wytarcia lub wadliwego szycia)

(Aragonia) o mleku: zsiadać się, ścinać się


matan

3. os. lm (ellos/as, ustedes) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od matar

(Ameryka, Kanary i zach. Andaluzja) 2. os. lm (ustedes) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od matar


balbucear

zastępuje niektóre brakujące formy fleksyjne czasownika ułomnego „balbucir”, będącego dziś rzadziej spotykanym synonimem


apañárselas

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Związki frazeologiczne

radzić sobie, poradzić sobie, dawać sobie radę, dać radę

No fue tarea fácil, pero me las apañé para conseguir las últimas entradas para el concierto .

Nie było to łatwe zadanie, ale dałem/am radę zdobyć ostatnie wejściówki na koncert.

Un buen manitas se las apaña con lo que tiene.

Dobry majsterklepka radzi sobie z tym, co ma.


fie

zgodnie z reformą z 2010 roku wyraz ten jest jednosylabowy pod względem ortograficznym (samogłoski „ie” tworzą dwugłoskę), przez co nie powinien nosić akcentu graficznego; przed reformą była jednak dopuszczona pisownia z akcentem („fié”) dla osób kładących nacisk na artykulację rozziewu (m.in. w Hiszpanii i w większej części Ameryki Południowej)

1. os. lp (yo) czasu przeszłego prostego (pretérito perfecto simple) trybu oznajmującego (indicativo) od fiar(se)


balbucir

brakujące formy fleksyjne można pobrać z częściej spotykanego synonimu „balbucear”


triar

o pszczołach: często wchodzić i opuszczać ul


salgar

(2.1) prarom. *salicāre < łac. sălix, sălĭcis → wierzba

nie mylić z nieregularnym czasownikiem „salir”, z którym pokrywa się w niektórych formach fleksyjnych


viera

1. os. lp (yo) czasu przeszłego prostego (I) (pretérito imperfecto) trybu łączącego (subjuntivo) od ver

3. os. lp (él, ella, usted) czasu przeszłego prostego (I) (pretérito imperfecto) trybu łączącego (subjuntivo) od ver


teme

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od temar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od temar

3. os. lp (usted) trybu rozkazującego (imperativo) od temar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od temer

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od temer


huevo frito

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Jedzenie

Coge la espumadera para sacar el huevo frito de la sartén.

Weź łyżkę cedzakową, aby wyjąć jajko sadzone z patelni.


traen

3. os. lm (ellos/as, ustedes) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od traer

(Ameryka, Kanary i zach. Andaluzja) 2. os. lm (ustedes) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od traer


cinematógrafo

franc. cinématographe < gr. κίνημα + γράφω


a lo mejor

(nadzieja) może, możliwe, a nuż, widelec, a nuż, być może

El jefe me ha dicho que está muy satisfecho de mi trabajo. A lo mejor me sube el sueldo.

Szef powiedział mi, że jest bardzo zadowolony z mojej pracy. A nuż, widelec podwyższy mi pensję.

Todavía no han llegado, y ya son las diez. A lo mejor no van a venir hoy.

Jeszcze nie przyjechali, a już jest dziesiąta. Być może nie przyjadą dzisiaj.

(obawa) może, możliwe, a nuż, widelec, a nuż, być może


priapismo

śr.łac. priapismus < gr. πριαπισμός (priapismós)


de acuerdo con

Todo ha transcurrido de acuerdo con mis previsiones.

Wszystko przebiegło zgodnie z moimi przewidywaniami.


paro

El paro ha alcanzado un nivel alarmante.


paro

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od parar

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od parir


evita

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od evitar

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od evitar


evite

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od evitar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od evitar

3. os. lp (usted) trybu rozkazującego (imperativo) od evitar


beco

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od becar


atemorizar

zastraszać, budzić strach, siać postrach, wywoływać trwogę

La quimio me atemorizaba más que la propia enfermedad.

Chemioterapia budziła we mnie więcej strachu niż sama choroba.

Pese a los intensos esfuerzos puestos en la investigación del caso, la policía es incapaz de identificar al asesino en serie que atemoriza a la ciudad.

Pomimo wielkich wysiłków włożonych w dochodzenie, policja nie potrafi zidentyfikować seryjnego zabójcy, który sieje postrach w mieście.


emborrachase

1. os. lp (yo) czasu przeszłego prostego (II) (pretérito imperfecto) trybu łączącego (subjuntivo) od emborrachar(se)

3. os. lp (él, ella, usted) czasu przeszłego prostego (II) (pretérito imperfecto) trybu łączącego (subjuntivo) od emborrachar(se)


purpuren

3. os. lm (ellos/as, ustedes) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od purpurar

(Ameryka, Kanary i zach. Andaluzja) 2. os. lm (ustedes) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od purpurar

3. os. lm (ustedes) trybu rozkazującego (imperativo) od purpurar

(Ameryka, Kanary i zach. Andaluzja) 2. os. lm (ustedes) trybu rozkazującego (imperativo) od purpurar


dificultá

2. os. lp (vos) trybu rozkazującego (imperativo) od dificultar


peluquería

En la peluquería me atendió una rubia de ojos azules.

U fryzjera obsłużyła mnie niebieskooka blondynka.


aromo

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od aromar


cristo

El gitano llevaba en el cuello una cadena de oro de la que colgaba un gran cristo, también de oro.

Cygan nosił na szyi łańcuch ze złota, na którym wisiał duży krzyż też ze złota.


vendepatrias

korpusy również notują formę vendepatria (lm vendepatrias), niebędącą jednak w zgodzie ze zwyczajem tworzenia wyrazów w języku hiszpańskim na podstawie połączenia czasownika z rzeczownikiem


a ojo de buen cubero

zob. Indeks:Hiszpański - Związki frazeologiczne


guarida

forma żeńska imiesłowu biernego (participio) od guarir


quimio-

quimio- + terapia > quimioterapia

chemio- / chemo- + terapia > chemioterapia / chemoterapia


desaseado

nie mylić z: desasado

niechlujny, brudny, zaniedbany, nieporządny


desaseado

nie mylić z: desasado

imiesłów bierny (participio) od desasear


quitón

(1.1) gr. χιτών (chitṓn) → tunika
(1.2) od (1.1)
(1.3) od (2.1)
(2.1) hiszp. quitar + -ón


quitón

(w mowie dzieci) taki, który zabiera innym


parasita

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od parasitar

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od parasitar


puso

3. os. lp (él, ella, usted) czasu przeszłego prostego (pretérito perfecto simple) trybu oznajmującego (indicativo) od poner(se)


homogéneo

łac. homogeneus < gr. ὁμογενής (homogenḗs)


acumula

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od acumular

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od acumular


triangularan

3. os. lm (ellos/as, ustedes) czasu przeszłego prostego (I) (pretérito imperfecto) trybu łączącego (subjuntivo) od triangular

(Ameryka, Kanary i zach. Andaluzja) 2. os. lm (ustedes) czasu przeszłego prostego (I) (pretérito imperfecto) trybu łączącego (subjuntivo) od triangular


en menos que canta un gallo

dosł. w czasie krótszym niż pieje kogut: w nawiązaniu do słów Jezusa skierowanych do św. Piotra: zanim kur zapieje, trzykroć się mnie zaprzesz Mk, 7, 72.

El gorila peló la naranja en menos que canta un gallo y se la tragó entera.

Goryl obrał pomarańczę w okamgnieniu i połknął ją całą.


darse cuenta

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Związki frazeologiczne

Cuando los bomberos me sacaron del coche que había caído a la cuneta, me di cuenta del peligro que corrí.

Kiedy strażacy wyciągnęli mnie z samochodu, który wpadł do rowu, zdałem/am sobie sprawę z niebezpieczeństwa, na jakie byłem/am narażony/a.


dieto

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od dietar


arañar

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1321 (spa)-Anonymât (Kvardek du)-arañar.wav


torturo

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od torturar(se)


lambe

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od lamber

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od lamber


oftalmología

gr. ὀφθαλμός (ofthalmós) → oko + hiszp. -logía


acervo

dziedzictwo, spuścizna, wartości, dorobek


acervo

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od acervar


cincha

ir rompiendo cinchas, venir rompiendo cinchas


cincha

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od cinchar

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od cinchar


refugiado

imiesłów bierny (participio) od refugiar


hasta pronto

(przy pożegnaniu) do zobaczenia wkrótce, na razie


pipo

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Ptaki

dzięciołek, dzięcioł mały, dzięcioł pstry mały

(Estremadura) nasiono (pewnych roślin warzywnych)


pipo

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od pipar


aterrador

przerażający, przeraźliwy, straszny, zastraszający

De repente oí un grito aterrador y me puse a temblar de miedo.

Nagle usłyszałem/am przeraźliwy krzyk i zacząłem/zaczęłam trząść się ze strachu.


parcial

He aprobado el primer parcial de esta asignatura.

Zaliczyłem/am pierwszy egzamin częściowy z tego przedmiotu.


de nada

- Gracias por la información. - ¡De nada!.


de nada

nieważki, błahy, irrelewantny, bagatelny, bez znaczenia, lekki

No te preocupes: es un problema de nada y lo solucionaremos enseguida.

Nie martw się: to bagatelny problem, i rozwiążemy go natychmiast.


ni un dedo hace mano, ni una golondrina verano

jedna jaskółka nie czyni wiosny, jedna jaskółka wiosny nie czyni; ani jeden palec nie czyni ręki, ani jedna jaskółka - lata


de los amigos me guarde Dios, que de los enemigos me guardo yo

strzeż mnie, Boże, od przyjaciół, bo z wrogami poradzę sobie sam


nadie se acuerda de Santa Bárbara hasta que truena

św. Barbara jest uznawana za orędowniczkę m.in. podczas burz, kiedy to słychać grzmoty

(Meksyk) no más cuando relampaguea se acuerdan de Santa Bárbara

jak trwoga, to do Boga; nikt nie pamięta świętej Barbary dopóki nie grzmi


a Dios rogando y con el mazo dando

Boga wzywaj, a ręki przykładaj, pracuj, nieboże, a Bóg ci dopomoże


opresor

gnębiący, dręczący, uciskający, nękający


más viejo que andar a pie

stary jak świat; starszy niż chodzenie pieszo


maté

1. os. lp (yo) czasu przeszłego prostego (pretérito perfecto simple) trybu oznajmującego (indicativo) od matar


halo-

(1.1) gr. ἅλς (hals), ἁλός (halós) → sól


simposio

gr. συμπόσιον → bankiet


carbonífero

łac. carbo, carbōnis → węgiel + hiszp. -fero


diplomo

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od diplomar


ando

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od andar


talan

3. os. lm (ellos/as, ustedes) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od talar

(Ameryka, Kanary i zach. Andaluzja) 2. os. lm (ustedes) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od talar


tacos

La próxima semana cumplo treinta tacos.

W przyszłym tygodniu kończę trzydzieści lat.


asocio

(Ekwador, Kolumbia i Ameryka Centralna) związek, spółka, stowarzyszenie


asocio

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od asociar


accedo

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od acceder


tose

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od toser

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od toser


salgue

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od salgar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od salgar

3. os. lp (usted) trybu rozkazującego (imperativo) od salgar


nació

3. os. lp (él, ella, usted) czasu przeszłego prostego (pretérito perfecto simple) trybu oznajmującego (indicativo) od nacer


cleptomanía

gr. κλέπτω (klépto) → kraść + hiszp. -manía


manó

3. os. lp (él, ella, usted) czasu przeszłego prostego (pretérito perfecto simple) trybu oznajmującego (indicativo) od manar


suda

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od sudar

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od sudar


mene

(Wenezuela) naturalne złoże ropy naftowej


mene

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od menar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od menar

3. os. lp (usted) trybu rozkazującego (imperativo) od menar


pudro

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od pudrir

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od podrir


suturo

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od suturar


sube

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od subir

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od subir


digo

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od decir


Marisol

(1.1) skr. od hiszp. María de la Soledad


aponer

odnośnie przydawki rzeczownikowej: dołączyć (do rzeczownika lub zaimka)


trabajo de zapa

zobacz też: Indeks: Hiszpański - Związki frazeologiczne


vagabundeo

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od vagabundear


intima

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od intimar

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od intimar


contrabandeo

przemycanie, szmuglowanie, uprawianie przemytu


contrabandeo

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od contrabandear


puntos suspensivos

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Znaki typograficzne i interpunkcyjne


eteno

zobacz też: etano • eteno • etino


toparse

w tym znaczeniu również występuje w postaci bez zaimka zwrotnego: „topar”

natknąć się, zetknąć się, wpaść, spotkać się

Cuando entramos en el patio, nos topamos con un perro que empezó a regañar, pero su amo lo tranquilizó acariciándole la cabeza.

Gdy weszliśmy na podwórze, natknęliśmy się na psa, który zaczął warczeć, ale jego pan uspokoił go, głaszcząc go po głowie.


bordó

3. os. lp (él, ella, usted) czasu przeszłego prostego (pretérito perfecto simple) trybu oznajmującego (indicativo) od bordar


baloto

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od balotar


engorda

(Chile i Meksyk) opasy (zwierzęta utuczone)


engorda

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od engordar

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od engordar


anexionar

w Ameryce częściej spotyka się wariant „anexar”

zwykle występuje w towarzystwie zaimka zwrotnego „se” w funkcji celownikowej emfatycznej (anexionarse)


fiarse

istnieje rzadsza forma „fiar”, występująca w tym znaczeniu jako wariant dialektalny lub literacki

Pienso que puedes fiarte de él: ha sido siempre muy sincero contigo.

Myślę, że możesz mu zaufać: zawsze był bardzo szczery w stosunku do ciebie.

No te fíes de lo que dice este charlatán: miente más que la Gaceta.

Nie wierz w to, co mówi ten krętacz: kłamie jak z nut.


engorde

tuczenie, tucz, opas (szczególnie świni)


engorde

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od engordar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od engordar

3. os. lp (usted) trybu rozkazującego (imperativo) od engordar


muga

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od mugar

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od mugar


microfotografía

(sztuka, technika) mikrofotografia, fotografia mikroskopowa

(zdjęcie) mikrofotografia, fotografia mikroskopowa


urde

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od urdir

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od urdir


violenta

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od violentar

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od violentar


-metro

zobacz słowa kończące się na „-metro”

tworzy rzeczowniki rodzaju męskiego oznaczające jednostki miary: -metr

kilo- + -metro > kilómetro

tworzy rzeczowniki rodzaju męskiego oznaczające instrumenty służące do pomiaru: -metr, -mierz

termo- + -metro > termómetro

microfaradio + -metro > microfaradímetro


cristología

gr. χριστός (christós) → namaszczony + hiszp. -logía


amura

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od amurar

3. os. lp (usted) trybu rozkazującego (imperativo) od amurar


metempsicosis

p.łac. metempsychosis < gr. μετεμψύχωσις (metempsýchōsis) < gr. μετα- (meta-) + gr. εν (en) + gr. ψυχή (psychē) → „wędrówka dusz”


abonaré

1. os. lp (yo) czasu przyszłego prostego (futuro simple) trybu oznajmującego (indicativo) od abonar(se)


medioambiental

En muchos países, la producción de biocarburantes no cumple con los requisitos ambientales mínimos.

W wielu państwach produkcja biopaliw nie spełnia minimalnych wymagań środowiskowych.


erguir

podnieść, wznieść, wyprostować (zwykle część ciała)


medioambiente

mimo iż pisownia rozdzielna jest jeszcze większościowa, zaleca się http://lema.rae.es/dpd/?key=medioambiente pisownię łączną

La utilización de aditivos metálicos en los combustibles constituye un gran riesgo para la salud y el medioambiente.

Wykorzystywanie dodatków metalicznych w paliwach stanowi wielkie zagrożenie dla zdrowia i środowiska.


tener buenos padrinos

mieć mocne plecy; mieć dobrych rodziców chrzestnych


andrógeno

gr. ἀνήρ, ἀνδρός → mężczyzna + hiszp. -geno


tener las manos sucias

zob. Indeks:Hiszpański - Związki frazeologiczne


peno

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od penar


sofreír

istnieją dwie możliwe formy imiesłowu biernego: nieregularna, częściej spotykana „sofrito” oraz regularna „sofreído”; w funkcji przydawkowej używa się wyłącznie formy nieregularnej: „cebolla sofrita”


sude

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od sudar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od sudar

3. os. lp (usted) trybu rozkazującego (imperativo) od sudar


orienta

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od orientar

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od orientar


radia

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od radiar

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od radiar


suden

3. os. lm (ellos/as, ustedes) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od sudar

(Ameryka, Kanary i zach. Andaluzja) 2. os. lm (ustedes) czasu teraźniejszego (presente) trybu łączącego (subjuntivo) od sudar

3. os. lm (ellos/as, ustedes) trybu rozkazującego (imperativo) od sudar

(Ameryka, Kanary i zach. Andaluzja) 2. os. lm (ustedes) trybu rozkazującego (imperativo) od sudar


escocer

Siempre me escuece mucho la garganta cuando tomo bebidas fuertes.

Zawsze mnie bardzo piecze gardło (lub piecze w gardle), gdy spożywam mocne napoje.


rustir

(Aragonia, Asturia, Galicja, Kantabria, León i Palencia) piec, przypiekać, prażyć

(Aragonia i Murcja) gryźć, ogryzać, obgryzać


lo prometido es deuda

słowo się rzekło, kobyłka u płota; to, co obiecane, jest długiem


papeleta de votación

El votante introduce personalmente el sobre con la papeleta de votación en la urna.

Głosujący wkłada osobiście kopertę z kartą do głosowania do urny.


como un solo hombre

Los trabajadores decidieron como un solo hombre continuar la huelga.

Pracownicy zadecydowali jak jeden mąż kontynuować strajk.


ruchar

prarom. *eruptiāre, utworzone od łac. erumpĕre

(León) o roślinach: wyrastać (z ziemi), wschodzić


rengar

prarom. *renicāre, utworzone od łac. ren, renis → nerka


la codicia rompe el saco

chciwemu nigdy dosyć, chciwego nie nasycisz; chciwość rozdziera wór


hacer de una pulga un camello

robić z muchy słonia; robić z pchły wielbłąda


cual el rey, tal la grey

jaki pan, taki kram; jaki król, taka trzoda


herrar

nie mylić z: errar

oznaczać, znaczyć, piętnować (rozpalonym żelazem)


montara

1. os. lp (yo) czasu przeszłego prostego (I) (pretérito imperfecto) trybu łączącego (subjuntivo) od montar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu przeszłego prostego (I) (pretérito imperfecto) trybu łączącego (subjuntivo) od montar


hacer de una pulga un elefante

robić z muchy słonia; robić z pchły słonia


andar sobre aviso

zob. Indeks: Hiszpański - Związki frazeologiczne


rengo

(Argentyna, Kuba, Meksyk i Urugwaj) kulawy (przez uraz nogi)


rengo

kulawy, człowiek kulejący (przez uraz biodra)


rengo

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od rengar


boicoteo

forma równoważna boicot jest częściej spotykana


boicoteo

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od boicotear


rondó

3. os. lp (él, ella, usted) czasu przeszłego prostego (pretérito perfecto simple) trybu oznajmującego (indicativo) od rondar


codicia

łac. *cupiditĭa < łac. cupidĭtas, cupiditātis


codicia

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od codiciar

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od codiciar


roso

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od rosarse – me roso


tarará

3. os. lp (él, ella, usted) czasu przyszłego prostego (futuro simple) trybu oznajmującego (indicativo) od tarar


desplazarse

poruszać się, przemieszczać się, przesuwać się

Un equipo de ingenieros ha logrado construir un robot humanoide que puede llevar conversaciones complejas con los humanos, así como llevar a cabo complicadas tareas manuales y desplazarse velozmente realizando movimientos fluidos.

Zespół inżynierów zbudował robota humanoidalnego, który może prowadzić zawiłe rozmowy z ludźmi, jak również wykonywać skomplikowane roboty ręczne i poruszać się zwinnie, wykonując płynne ruchy.

przenosić się, przemieszczać się (zmieniać miejsce pobytu)

El detective se desplazó al lugar de los hechos para investigar a fondo lo ocurrido.

Detektyw przeniósł się do miejsca wydarzeń, aby dokładnie zbadać, co się wydarzyło.


alivio

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od aliviar


untada

forma żeńska imiesłowu biernego od untar

(Aragonia, Álava, La Rioja i Nawarra) wysmarowana czymś kromka chleba


untada

forma żeńska imiesłowu biernego (participio) od untar


chií

forma równoważna: chiita


chií

forma równoważna: chiita


chií

forma równoważna: chiita


aproximar

przybliżać (podawać wartość w przybliżeniu)


tarareo

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od tararear


Prometeo

gr. Προμηθεύς


envidia

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Emocje i uczucia


envidia

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od envidiar

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od envidiar


marengo

(1.2-3) (2.1) franc. marengo < Marengo - miasto we Włoszech


intereso

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od interesar


sublima

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od sublimar

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od sublimar


sintagma

gr. σύνταγμα

w nowszych wydaniach gramatyki j. hiszpańskiego preferuje się synonim grupo


raba

wyraz nieznanego pochodzenia; por. franc. raves oraz rabes, niem. Rogen

zwykle w liczbie mnogiej

(Kantabria i Kraj Basków) kawałki smażonej kałamarnicy w panierce


blasfemar

p.łac. blasphemāre < gr. βλασφημεῖν (blasphēmeĩn)


tarara

1. os. lp (yo) czasu przeszłego prostego (I) (pretérito imperfecto) trybu łączącego (subjuntivo) od tarar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu przeszłego prostego (I) (pretérito imperfecto) trybu łączącego (subjuntivo) od tarar


aterrar

(1.1) łac. terrēre
(1.2-5) (2) hiszp. a- + tierra + -ar

przykrywać, pokrywać, zasypywać (ziemią)


comerciante

Tu padre es muy directo y tiene un carácter muy comerciante.

Twój ojciec jest bardzo bezpośredni i ma bardzo interesowny charakter.


borracha

przypuszczalnie od katal. morratxa → „fiolka, karafka”, pod wpływem hiszp. botella


cancela

w Andaluzji: furtka (zwykle metalowa i bogato zdobiona)


cancela

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od cancelar

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od cancelar


polígamo

gr. πολύγαμος


alcaparra

arab. Hiszp. الكبر (alkappárra) < łac. capparis < gr. κάππαρις (kápparis)

zobacz też: Hiszpański - Jedzenie


plagiario

(Boliwia, Chile, Ekwador, Gwatemala, Honduras, Kostaryka, Meksyk, Nikaragua, Paragwaj, Peru i Wenezuela) porywacz


emano

1. os. lp (yo) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od emanar


dominó

(Portoryko) forma równoważna: dómino


dominó

3. os. lp (él, ella, usted) czasu przeszłego prostego (pretérito perfecto simple) trybu oznajmującego (indicativo) od dominar


tracoma

gr. τράχωμα, -ώματος < gr. τραχύς


piara

1. os. lp (yo) czasu przeszłego prostego (I) (pretérito imperfecto) trybu łączącego (subjuntivo) od piar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu przeszłego prostego (I) (pretérito imperfecto) trybu łączącego (subjuntivo) od piar


suero fisiológico

roztwór fizjologiczny, sól fizjologiczna


general de división

(Meksyk i Salwador) marszałek, głównodowodzący


inabarcable

Para él, algo muy grande era Paco, el herrero, con su tórax inabarcable, con sus espaldas macizas y su pelo híspido y rojo.

Dla niego Franek, kowal, był czymś wielkim ze swoją bezmierną klatką piersiową, ze swymi masywnymi barkami i ze swymi szczeciniastymi i rudymi włosami.


-és

tworzy przymiotniki i rzeczowniki od toponimów: -ski

Aragón + -és > aragonés


batimetría

gr. βαθύς (bathýs) → głęboki + hiszp. -metría


hipocorístico

(1) gr. ὑποκοριστικός (hypokoristikós) → pieszczotliwy


tener mucha labia

ser capaz de venderle un peine a un calvo

mieć gadane, być obrotny w gębie, być mocny w języku

Veo que usted tiene mucha labia y si quiere, los convencerá de que lo voten otra vez.

Widzę, że jest pan obrotny w gębie i jeżeli pan zechce, to przekona ich, żeby znowu na pana zagłosowali.


labia

El abogado hablaba con tal labia que nadie podía igualarlo en la discusión.

Adwokat mówił z taką swadą, że nikt nie mógł mu dorównać w dyskusji.


fono

(Argentyna, Boliwia, Chile, Ekwador i Peru) słuchawka (aparatu telefonicznego)


curara

1. os. lp (yo) czasu przeszłego prostego (I) (pretérito imperfecto) trybu łączącego (subjuntivo) od curar

3. os. lp (él, ella, usted) czasu przeszłego prostego (I) (pretérito imperfecto) trybu łączącego (subjuntivo) od curar


adinamia

n.łac. adynamia < gr. ἀδυναμία (adynamía)


erizón

Echinospartum horridum, janowiec sterczący


nutrición autótrofa

La nutrición autótrofa consiste en la transformación de las sustancias inorgánicas muy simples en sustancias orgánicas sencillas.

Samożywność polega na przemianie bardzo prostych substancji nieorganicznych w proste substancje organiczne.


fractura

3. os. lp (él, ella, usted) czasu teraźniejszego (presente) trybu oznajmującego (indicativo) od fracturar

2. os. lp (tú) trybu rozkazującego (imperativo) od fracturar


animales homeotermos

zwierzęta homojotermiczne, zwierzęta stałocieplne


hemostasia

La hemostasia es el conjunto de acontecimientos que previenen la pérdida de sangre.

Hemostaza to całokształt wydarzeń, które zapobiegają utracie krwi.


piriforme

łac. piriformis < łac. pirum → gruszka + hiszp. -forme


cuando las ranas tengan pelo

zob. Indeks:Hiszpański - Związki frazeologiczne

jak rak świśnie a ryba piśnie; kiedy żabom będą miały włosy